Η Β Οικουµενική Σύνοδος του Βατικανού

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η Β Οικουµενική Σύνοδος του Βατικανού"

Transcript

1 Η Β Οικουµενική Σύνοδος του Βατικανού Φως για την Εκκλησία και για το σύγχρονο κόσµο Γ.Ι.Ε.Ι.Ε. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ Ι ΙΩΤΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Ι ΡΥΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α

2 «Η Β Σύνοδος του Βατικανού έθεσε τα θεµέλια για τη νέα πορεία της Εκκλησίας στο σύγχρονο κόσµο. Παρόλο που στην ουσία παραµένει η ίδια µε χθες, η Εκκλησία ζει και κατανοεί το σήµερα. Η Σύνοδος την βοήθησε να προετοιµαστεί για το πέρασµα από τη δεύτερη στην τρίτη µετά Χριστόν χιλιετία.» Πάπας Ιωάννης-Παύλος Β ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΗΜΟΤΙΚΟ-ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟ-ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ ΚΟΛΕΓΙΟ ΕΛΑΣΑΛ ΠΑΙ ΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ-ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΜΟΤΙΚΟ-ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΕΛΑΣΑΛ ΑΛΙΜΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΑΓΙΟΣ ΙΩΣΗΦ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ- ΗΜΟΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΓΙΟΣ ΙΩΣΗΦ ΒΟΛΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ JEANNE D ARC ΗΜΟΤΙΚΟ-ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΑΜΑΡΙ ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΙ ΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ- ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΥΡΟΣ ΕΛΛΗΝΟΓΑΛΛΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΟΥΡΣΟΥΛΙΝΩΝ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ- ΗΜΟΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ-ΛΥΚΕΙΟ

3 Η Β Οικουµενική Σύνοδος του Βατικανού

4 Επιµέλεια: Μαρία Κοκκαλάκη (Μαθηµατικός Γυµνασίου- Υπεύθυνη Ποιµαντικής Λεοντείου Λυκείου Νέας Σµύρνης) Θεολογική Επιµέλεια: π. Γεώργιος Αλτουβάς (Υπεφηµέριος Καθεδρικού Ναού Αγίου ιονυσίου Αρεοπαγίτου- Θεολόγος Καθηγητής Λεοντείου Λυκείου Νέας Σµύρνης) Φιλολογική Επιµέλεια: Μάρκος Παλαµάρης (Φιλόλογος Γυµνασίου-Λυκείου Λεοντείου Λυκείου Νέας Σµύρνης) Εκτύπωση: Γραµµατεία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυµάτων στην Ελλάδα Νοέµβριος

5 οµήνικος Θεοτοκόπουλος El Greco ( ): Ο Άγιος Παύλος (1600) Να επιδιώκεις τη δικαιοσύνη, την ευσέβεια, την πίστη, την αγάπη, την υποµονή, την πραότητα. Να αγωνίζεσαι τον ωραίο αγώνα της πίστεως. Έτσι θα κατακτήσεις την αιώνια ζωή, στην οποία σε κάλεσε ο Θεός. (Α προς Τιµόθεον 6, 11-12) 3

6 «Έτος της Πίστεως» για την Καθολική Εκκλησία «Η Θύρα της Πίστεως (βλ. Πράξεις Αποστόλων 14, 27), που µας εισάγει στην κοινωνία µε τον Θεό και επιτρέπει την είσοδό µας στην Εκκλησία Του, είναι πάντοτε ανοιχτή για µας. Μπορούµε να διασχίσουµε το κατώφλι αυτής της Θύρας, όταν αφήσουµε την καρδιά µας να διαπλαστεί από το Λόγο του Θεού και από τη µεταµορφωτική Του χάρη. Η διάβαση αυτής της Θύρας συνεπάγεται τη δέσµευσή µας σε µια πορεία που διαρκεί όλη τη ζωή. Ξεκινά µε το Βάπτισµα, µέσω του οποίου µπορούµε να αποκαλούµε τον Θεό Πατέρα, και ολοκληρώνεται µε το πέρασµά µας, διά του θανάτου, στην αιώνια ζωή.» Με τα λόγια αυτά, ως εισαγωγή, ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ εξέδωσε Αποστολική Επιστολή προς όλους τους πιστούς της Καθολικής Εκκλησίας, µε την οποία κήρυξε το «Έτος της Πίστεως», που ξεκίνησε στις 11 Οκτωβρίου 2012, ηµέρα της πεντηκοστής επετείου από την έναρξη των εργασιών της Β Συνόδου του Βατικανού, και θα λήξει στις 24 Νοεµβρίου 2013, ηµέρα της εορτής του Χριστού Βασιλέα. Στις 11 Οκτωβρίου συµπληρώθηκαν επίσης 20 χρόνια από τη δηµοσίευση της Κατήχησης της Καθολικής Εκκλησίας, η οποία είναι γνήσιος καρπός της Β Συνόδου του Βατικανού και αποτελεί κείµενο αναφοράς για κάθε πιστό. Με την ανακήρυξη του Έτους αυτού, ο Πάπας θέλησε να υπάρξει στην Εκκλησία «µια αυθεντική και ειλικρινής οµολογία της πίστεως και µια επιβεβαίωσή της µε τρόπο ατοµικό και συλλογικό, ελεύθερο και συνειδητό, εσωτερικό και εξωτερικό, ταπεινό και ειλικρινή». Θεώρησε επίσης ότι είναι µια κατάλληλη ευκαιρία για να κατανοήσουµε τα κείµενα που κληρονοµήσαµε από τους Συνοδικούς Πατέρες και τα οποία «δεν χάνουν την αξία τους και τη δυναµική τους. Χρειάζεται να διαβάζονται µε τον ενδεδειγµένο τρόπο, να γίνονται γνωστά και να αφοµοιώνονται ως κείµενα της διδάσκουσας Εκκλησίας. Η Σύνοδος αποτέλεσε πράγµατι µια µεγάλη χάρη µε την οποία ευεργετήθηκε η Εκκλησία µας τον εικοστό αιώνα». 4

7 Με τη βοήθεια του µικρού αυτού πονήµατος, θα επιχειρήσουµε να µελετήσουµε τι είναι µια Σύνοδος της Εκκλησίας, πότε συγκαλείται και για ποιους λόγους. γιατί υπήρξε η ανάγκη σύγκλησης της Β Συνόδου του Βατικανού το 1962, σε τι αποσκοπούσε και τι προσδοκούσαν οι πιστοί από αυτήν. ποια ήταν τα διατάγµατα που εξέδωσε, ποιες οι επιδράσεις της και ποιες οι αλλαγές που επέφερε στη ζωή της Εκκλησίας µας. ΗΒ Σύνοδος του Βατικανού πραγµατοποιήθηκε σε µια εποχή µεγάλων ανατροπών στην κοινωνία. Ο εικοστός αιώνας, µε τους δύο παγκόσµιους πολέµους, τις επαναστάσεις, τις κοινωνικές αναταραχές αλλά και τις µεγάλες περιόδους ειρήνης, την ελεύθερη επικοινωνία µεταξύ των λαών, την επιστηµονική, πολιτισµική, τεχνολογική και οικονοµική πρόοδο, τη δηµοκρατία και τις ατοµικές ελευθερίες, οδήγησε τον κόσµο σε ένα νέο µέλλον, το οποίο, παρόλα τα προβλήµατα, είναι σίγουρα πιο φωτεινό και ελπιδοφόρο. ΗΒ Σύνοδος του Βατικανού θέλησε να εκσυγχρονίσει την Καθολική Εκκλησία και να την προσαρµόσει στα νέα δεδοµένα της εποχής µας. Οι αλλαγές που επέφερε, όχι στην ουσία της πίστης µας, αλλά στον τρόπο µε τον οποίο αντιλαµβανόµαστε και βιώνουµε την πίστη µας ως Καθολικοί, είναι τόσο µεγάλες που, όσοι από εµάς δε ζήσαµε τη νοοτροπία της Εκκλησίας πριν από το 1960, δεν µπορούµε ίσως να εκτιµήσουµε το παρόν που µας προσφέρεται και το εξαιρετικό µέλλον που εναπόκειται σε εµάς πλέον να δηµιουργήσουµε. Όπως τόνισε ο Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ : «Η Σύνοδος αποτέλεσε µια µεγάλη χάρη, µε την οποία ευεργετήθηκε η Εκκλησία µας τον εικοστό αιώνα». Ένας νέος ορίζοντας ανέτειλε στη ζωή της Εκκλησίας µας, µια νέα πραγµατικότητα για το παρόν και το µέλλον των πιστών χριστιανών: έχου- µε, πλέον, ένα ρόλο πιο ενεργό και ταυτόχρονα µια δέσµευση περισσότερο επιτακτική τώρα απ ότι παλαιότερα, για να εργαστούµε στην υπηρεσία του Λαού του Θεού και της ανθρωπότητας γενικότερα. Το ιοικητικό Συµβούλιο της Γραµµατείας Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Ιδρυµάτων στην Ελλάδα 5

8 Η Σύνοδος των Ιεροσολύµων οµήνικος Θεοτοκόπουλος: Οι Απόστολοι Πέτρος και Παύλος (1607) Βρισκόµαστε στην άνοιξη του 49µ.Χ. Παρ όλες τις δυσκολίες, στην Αντιόχεια ήταν έκδηλη η ικανοποίηση και η χαρά, γιατί ο Παύλος και ο Βαρνάβας είχαν καταφέρει να βαφτίσουν πολλούς χριστιανούς ανοίγοντας την πόρτα της πίστης και στους εθνικούς. Ωστόσο, έφτασαν από την Ιουδαία ορισµένοι χριστιανοί, περισσότερο προσκολληµένοι στην παράδοση, που επέµεναν πως οι εθνικοί που είχαν βαφτιστεί έπρεπε να διδαχθούν και να τηρούν το Νόµο του Μωυσή. Τα πνεύµατα οξύνθηκαν και έτσι η κοινότητα της Αντιόχειας αποφάσισε να παραπέµψει το θέµα στην Ιερουσαλήµ, όπου βρίσκονταν ο Πέτρος και οι υπόλοιποι Απόστολοι. Ο Παύλος και ο Βαρνάβας µετέβησαν στην Ιερουσαλήµ και ενώπιον των Αποστόλων και των πρεσβυτέρων διηγήθηκαν τα θαύµατα τα οποία έκανε ο Θεός µέσω αυτών στους εθνικούς. Η Σύνοδος τους άκουσε µε προσοχή. Κατόπιν ο ίδιος ο Πέτρος έδωσε µαρτυρία της κλήσης του να κηρύξει το Ευαγγέλιο στους εθνικούς και πρόσθεσε ότι δεν έπρεπε να προκαλούν τον Θεό φορτώνοντας στους χριστιανούς ένα βάρος που ούτε οι ίδιοι µπόρεσαν να σηκώσουν. Τελικά, η Σύνοδος αποφάσισε να στείλει στην Αντιόχεια τον Παύλο και το Βαρνάβα µε µια επιστολή, όπου ανέφερε ότι: αποφασίστηκε ως σωστό από το Άγιο Πνεύµα και από µας να µη σας επιβάλουµε κανένα πρόσθετο βάρος, εκτός από αυτά τα αναγκαία: να απέχετε από το κρέας που προέρχεται από ειδωλολατρικές θυσίες και από την ανηθικότητα. Αν φυλάγεστε από αυτά, θα κάνετε το σωστό. Η υπόθεση έκλεισε µε αυτόν τον τρόπο, προσφέροντας ένα πρότυπο για τις µελλοντικές Συνόδους. (Από το βιβλίο των Πράξεων των Αποστόλων, κεφ. 15) 6

9 Σύνοδοι της Εκκλησίας, Τοπικές και Οικουµενικές Με τον όρο «Σύνοδος» εννοούµε γενικά µια συγκέντρωση και σύσκεψη ατόµων, συχνά αντιπροσώπων κάποιων οργανισµών, µε σκοπό την ανταλλαγή απόψεων και τη λήψη αποφάσεων 1. Σε ό,τι αφορά στην Εκκλησία, η Ιερά Σύνοδος της Καθολικής Ιεραρχίας είναι το ανώτατο Εκκλησιαστικό όργανο της τοπικής µας Εκκλησίας, το οποίο απαρτίζουν όλοι οι Επίσκοποι της χώρας µας και συνεδριάζει για να αποφασίσει µόνο για θέµατα τοπικού χαρακτήρα. Η Οικουµενική Σύνοδος είναι το ανώτατο συλλογικό όργανο της Εκκλησίας, που συγκαλείται σε περίπτωση σοβαρού θρησκευτικού ζητήµατος και στο οποίο συµµετέχουν Επίσκοποι-Αντιπρόσωποι από όλες τις χώρες του κόσµου. Η πρώτη Σύνοδος που γνώρισε η Εκκλησία ήταν εκείνη των Αποστόλων στην Ιερουσαλήµ (βλ. Πράξεις Αποστόλων, κεφ. 15). Από πολύ νωρίς πάντως, έλαβαν χώρα τοπικές σύνοδοι σε διάφορα µέρη, των οποίων τα πρακτικά έχουµε σήµερα στα αρχεία µας. Σκοπός της σύγκλησής τους ήταν η από κοινού αντιµετώπιση ορισµένων καταστάσεων που απασχολούσαν µια µεγάλη Εκκλησιαστική Επαρχία. Οι σύνοδοι αυτές πραγµατοποιούνταν σε µεγάλες πόλεις της συγκεκριµένης περιοχής και έµειναν στην ιστορία µε το χαρακτηρισµό «Τοπικές», επειδή οι αποφάσεις τους δεν µπορούσαν να έχουν γενικότερη ισχύ, δηλαδή έξω από τα όρια της επαρχίας όπου διεξήχθησαν. Οι Επίσκοποι ήταν βέβαιοι πως οι αποφάσεις τους, αφού λαµβάνονταν από κοινού για την αντιµετώπιση των προβληµάτων της Εκκλησίας, δεν απηχούσαν µόνο τη δική τους σύµφωνη γνώµη, αλλά ήταν άµεσος καρπός του Αγίου Πνεύµατος («Κρίναµε καλό, κάτω από την έµπνευση του Αγίου Πνεύµατος», Αφρικανική Σύνοδος του 252µ.Χ.). Είναι πολύ πιθανόν να µην είχε γνωρίσει η Εκκλησία τις Οικουµενικές Συνόδους, αν δεν υπήρχε κάποιος αυτοκράτορας, όχι µόνο για να τις συγκαλέσει αλλά και για να φροντίσει για τη διεξαγωγή τους και για τη γενική, «οικουµενική» εφαρµογή των αποφάσεών τους. Όταν η αίρεση του 1 Γ. Μπαµπινιώτη, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα

10 Άρειου 2 δίχασε όχι µόνο την Εκκλησία αλλά και την ίδια την αυτοκρατορία, ο Κωνσταντίνος αποφάσισε τη σύγκληση µιας συνόδου, στην οποία θα λάµβαναν µέρος οι Επίσκοποι ολόκληρης της αυτοκρατορίας, της «Οικουµένης». Έτσι, η απόφασή της θα είχε ισχύ για ολόκληρη την Εκκλησία και για ολόκληρη την αυτοκρατορία, θα ήταν δηλαδή οικουµενική. Με αυτή την προοπτική, ο Κωνσταντίνος συγκάλεσε την πρώτη Οικουµενική Σύνοδο, στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325µ.Χ. Οι «Συνοδικοί Πατέρες» 3 συνέταξαν ένα κείµενο, το οποίο αποδέχθηκε όλη η Εκκλησία σαν το πρώτο «Σύµβολο της Πίστεως». Κατά τη δεύτερη Οικουµενική Σύνοδο, η οποία συνεκλήθη στην Κωνσταντινούπολη το 381µ.Χ. από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο, συµπληρώθηκε το «Σύµβολο της Πίστεως», στη µορφή που γνωρίζουµε σήµερα και που οµολογούµε κατά τη Θεία Λειτουργία. Στο σηµείο αυτό, θα πρέπει να διευκρινίσουµε ότι οι οµολογίες πίστης των Συνόδων αποτελούν δόγµατα 4 της Καθολικής Εκκλησίας, αποδίδεται, δηλαδή, σε αυτές η έκφραση πίστης ολόκληρης της Εκκλησίας. Η Α' Οικουµενική Σύνοδος (Ο Μέγας Κωνσταντίνος και οι Συνοδικοί Πατέρες) 2 Ο«Αρειανισµός» αρνιόταν τη θεία φύση του Χριστού. 3 Οι Επίσκοποι που απαρτίζουν µια Σύνοδο ονοµάζονται «Συνοδικοί Πατέρες». 4 όγµα είναι η αυθεντική περί πίστεως διδασκαλία, όπως διατυπώνεται από Οικουµενική Σύνοδο, η αλήθεια της οποίας έχει απόλυτο κύρος. 8

11 Το Σύµβολο της Νικαίας/Κωνσταντινουπόλεως Πρόκειται για το «Σύµβολο της Πίστεως», ή αλλιώς Πιστεύω, που έχει επικρατήσει και αναγιγνώσκεται στη Θεία Λειτουργία. Αποτελείται από 12 άρθρα. Τα 7 πρώτα συντάχθηκαν στην Α Οικουµενική Σύνοδο. Τα υπόλοιπα 5 προστέθηκαν στη Β Οικουµενική Σύνοδο. Στα 9 πρώτα άρθρα του Συµβόλου αυτού κυριαρχεί το ρήµα Πιστεύω, στο 10 ο το ρήµα Οµολογώ και στα άρθρα 11 και 12 το ρήµα Προσδοκώ. Το 1 ο άρθρο αναφέρεται στον Πατέρα. Από το 2 ο µέχρι το 7 ο, τα άρθρα αναφέρονται στον Υιό. Το 8 ο αναφέρεται στο Άγιο Πνεύµα. Το 9 ο άρθρο αναφέρεται στην Εκκλησία, το 10 ο στο Βάπτισµα, το 11 ο στην Ανάσταση των νεκρών και το 12 ο στη ευτέρα Παρουσία. Το πλήρες κείµενο έχει ως εξής: 1. Πιστεύω εἰς ἕναν Θεόν, Πατέρα, Παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων. 2. Καὶ εἰς ἕναν Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν µονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁµοούσιον τῷ Πατρί, δι οὗ τὰ πάντα ἐγένετο. 3. Τὸν δι ἡµᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡµετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύµατος Ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ ἐνανθρωπήσαντα. 4. Σταυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡµῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, καὶ παθόντα καὶ ταφέντα. 5. Καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡµέρα κατὰ τὰς Γραφάς. 6. Καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς καὶ καθεζόµενον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός. 7. Καὶ πάλιν ἐρχόµενον µετὰ δόξης, κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος. 8. Καὶ εἰς τὸ Πνεῦµα τὸ Ἅγιον, τὸ κύριον, τὸ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόµενον, τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συµπροσκυνούµενον καὶ συνδοξαζόµενον, τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν προφητῶν. 9. Εἰς µίαν, Ἁγίαν, Καθολικὴν καὶ Ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν. 10. Ὁµολογῶ ἓν βάπτισµα εἰς ἄφεσιν ἁµαρτιῶν. 11. Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν. 12. Καὶ ζωὴν τοῦ µέλλοντος αἰῶνος. Ἀµήν. 9

12 Η Εκκλησία µας κατά τον εικοστό αιώνα Kάνοντας ένα µεγάλο άλµα στον ιστορικό χρόνο και φτάνοντας στις αρχές του εικοστού αιώνα και στις παραµονές της σύγκλησης της Β Συνόδου του Βατικανού, καλό είναι να γνωρίσουµε το κλίµα της εποχής. Στο τέλος του 19 ου και στις αρχές του 20 ου αιώνα, η Καθολική Εκκλησία έµελλε να γνωρίσει τα πρώτα σηµάδια µια αναγέννησης-µεταρρύθµισης, που ακόµα δεν έχει ολοκληρωθεί. Ήδη, από τους προηγούµενους αιώνες, είχε διαπιστωθεί ότι η Εκκλησία πρέπει πάντα να προβαίνει σε µεταρρυθµίσεις, όχι αντιγράφοντας τις µικρές ή τις µεγάλες αλλαγές που συντελούνται στην κοινωνία ή να συµβιβάζεται µε αυτές αλλά ως «φως του κόσµου» να κατανοεί τις ανθρώπινες ανάγκες και προσδοκίες τής κάθε εποχής και να ανταποκρίνεται σε αυτές µε την Ευαγγελική της διδασκαλία. Η ανθρωπότητα των αρχών του 20 ου αιώνα είχε ανάγκη, περισσότερο ίσως από ποτέ άλλοτε, ένα φως για να την καθοδηγήσει. Και η αναγέννηση της Εκκλησίας ήταν το λάδι που θα τροφοδοτούσε αυτό το φως. Σ όλες τις προηγούµενες ιστορικές περιόδους µιλούσαν για «µεταρρύθµιση». Αυτή τη φορά ο όρος άλλαξε και η αλλαγή οφείλεται στον Πάπα Ιωάννη ΚΓ, που πρώτος χρησιµοποίησε τον όρο «Aggiornamento» (ενηµέρωση ή εκσυγχρονισµός) της Εκκλησίας. Η ιταλική αυτή λέξη χρησιµοποιήθηκε απ όλο τον κόσµο και φανέρωνε ένα πρόγραµµα που είχε ξεκινήσει αρκετές δεκαετίες πριν και που άντεξε δύο παγκόσµιους πολέµους. Η νέα αναγέννηση της Εκκλησίας θα µπορούσαµε να πούµε πως άρχισε από τους λαϊκούς και εµφανίσθηκε αρχικά στον τοµέα της φιλοσοφίας και της λογοτεχνίας. Οι πρωτοπόροι του ευρωπαϊκού πνεύµατος σχηµάτισαν γύρω τους σηµαντικούς κύκλους προβληµατιζόµενων καθολικών, οι οποίοι πρόσφεραν αξιόλογες εργασίες σε θέµατα όπως ήταν η ιστορική έρευνα, η κοινωνιολογία, οι βιβλικές µελέτες, ο οικουµενισµός, η λειτουργική και η εκκλησιαστική ιστορία. Το έργο τους στάθηκε ευεργετικό σε µια εποχή που η επίσηµη πολιτική της Εκκλησίας ήταν ο«αντι- µοντερνισµός». 10

13 Παράλληλα, και από την πλευρά της ιεραρχίας, η κατάσταση είχε αρχίσει να ωριµάζει. Ο Πάπας Πίος Ι ( ), ο Πάπας του αντι- µοντερνισµού, έδινε ώθηση το 1903 στο ξεκίνηµα της «Λειτουργικής Κίνησης», που θα ολοκληρωνόταν µετά τη Β Σύνοδο του Βατικανού. Ο Πάπας είχε συνειδητοποιήσει πως η ενεργή συµµετοχή των λαϊκών στις λειτουργικές πράξεις της Εκκλησίας ήταν η πρώτη και απαραίτητη πηγή του αυθεντικού χριστιανικού πνεύµατος. Στη Γαλλία και στη Γερµανία κυρίως, ξεκίνησαν το έργο τους δεκάδες θεολόγοι, που αναζήτησαν τις πηγές της λειτουργικής προσευχής της Εκκλησίας προετοιµάζοντας έτσι τις λειτουργικές µεταρρυθµίσεις, οι οποίες θα ακολουθούσαν. Ήδη δια- µορφωνόταν µια νέα αντίληψη για την Εκκλησία ως «Σώµα του Χριστού». Χωρίς κανείς να το περιµένει, στις 28 Οκτωβρίου 1958, σε ηλικία 77 ετών, ο Καρδινάλιος Άγγελος-Ιωσήφ Roncalli εξελέγη από το Κονκλάβιο των Καρδιναλίων Πάπας µε το όνοµα Ιωάννης ΚΓ. Ο µέχρι τότε σχεδόν άγνωστος στον πολύ κόσµο Καρδινάλιος της Βενετίας, γιος φτωχών γεωργών, επρόκειτο να δώσει στην Εκκλησία µια τεράστια ώθηση προς τα εµπρός. Ήδη από την πρώτη µέρα της αρχιερατείας του έδειξε πως δύο θα ήταν οι µεγάλοι άξονες γύρω από τους οποίους θα περιστρεφόταν η δραστηριότητά του: το ποιµαντικό έργο (για να αισθανθούν οι πιστοί τη µητρική αγάπη της Εκκλησίας) και η αναζήτηση της ενότητας (όχι µόνο της Εκκλησίας αλλά και ολόκληρης της οικουµένης). Η έκπληξη του κόσµου ήταν τεράστια όταν ο Πάπας, στις 25 Ιανουαρίου 1959, ανήγγειλε τη σύγκληση Οικουµενικής Συνόδου, ως απάντηση της Εκκλησίας στην πνευµατική κρίση του 20 ου αιώνα. Ο ίδιος ο Πάπας κήρυξε την έναρξη των εργασιών της Β Συνόδου του Βατικανού στις 11 Οκτωβρίου Ο θάνατος τον βρήκε στις 3 Ιουνίου 1963 µετά από εντατική εργασία στο συνοδικό έργο. Όλος ο κόσµος λυπήθηκε, όσο δεν είχε ίσως λυπηθεί για κανέναν από τους προκατόχους του, στους είκοσι αιώνες ιστορίας του θεσµού. Τον διαδέχθηκε ο Πάπας Παύλος ΣΤ, ο οποίος ενστερνίστηκε την παρακαταθήκη του προκατόχου του µε σύνεση και τόλµη και συνέχισε τις εργασίες της Οικουµενικής Συνόδου. 11

14 Πάπας Ιωάννης ΚΓ Πάπας Παύλος ΣΤ εξιά: µε τον Οικουµενικό Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρα Α 12

15 Η Β Σύνοδος του Βατικανού

16 Ήταν µια εξαίσια ηµέρα Απόσπασµα από κείµενο του Πάπα Βενέδικτου ΙΣΤ, το οποίο εκδόθηκε µε την ευκαιρία της πεντηκοστής επετείου από την έναρξη της Β Συνόδου του Βατικανού «Ήταν µια εξαίσια ηµέρα, η 11η Οκτωβρίου 1962, καθώς, µε την επίσηµη είσοδο περισσότερων από Συνοδικών Πατέρων στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, κηρύχθηκε η έναρξη της Β Συνόδου του Βατικανού. Ο Πάπας Ιωάννης ΚΓ όρισε την ηµέρα αυτή ως ηµέρα έναρξης της Συνόδου (εορτή της Μητρότητας της Αειπαρθένου Μαρίας), ώστε να εµπιστευθεί αυτή τη µεγάλη εκκλησιαστική σύναξη στη µητρική στοργή της Παναγίας. Ήταν εντυπωσιακό να βλέπει κανείς την είσοδο των Επισκόπων, που προέρχονταν απ όλο τον κόσµο, απ όλες τις φυλές και απ όλους τους λαούς: µια εικόνα της Εκκλησίας του Χριστού, που αγκαλιάζει όλη την οικουµένη, στην οποία όλοι οι λαοί της γης είναι ενωµένοι στην ειρήνη. Ήταν µια εποχή εξαιρετικών προσδοκιών. Μεγάλα γεγονότα θα συνέβαιναν. Οι προηγούµενες Σύνοδοι είχαν σχεδόν πάντοτε συγκληθεί, για να απαντήσουν σε ένα συγκεκριµένο ερώτηµα. Αυτή τη φορά, δεν υπήρχε κάποιο ιδιαίτερο πρόβληµα για επίλυση. Αλλά γι αυτόν ακριβώς το λόγο πλανιόταν στον αέρα ένα αίσθηµα γενικής προσδοκίας: ο χριστιανισµός, που είχε διαµορφώσει το δυτικό κόσµο, έµοιαζε να χάνει την αποτελεσµατική του επιρροή. Φαινόταν ότι το µέλλον, πλέον, το καθόριζαν άλλες πνευµατικές δυνάµεις. Η συναίσθηση της απώλειας του παρόντος από την πλευρά του χριστιανισµού και της ευθύνης που προέκυπτε από το γεγονός αυτό, συνοψιζόταν στον όρο εκσυγχρονισµός. Ο χριστιανισµός έπρεπε να υπάρξει στο παρόν, ώστε να µπορέσει να διαµορφώσει το µέλλον.» Πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ L'Osservatore Romano, 11 Οκτωβρίου

17 Φως για την Εκκλησία και για το σύγχρονο κόσµο Στις 11 Οκτωβρίου 1962, ηµέρα της εορτής της Μητρότητας της Παναγίας, κηρύχθηκε η έναρξη της Οικουµενικής Συνόδου της Εκκλησίας µας. Ο ογδοντάχρονος Πάπας Ιωάννης ΚΓ ήταν βαθιά συγκινηµένος, καθώς διάβαζε την οµιλία του. Τα λόγια του φαίνονταν προφητικά για την Εκκλησία και για τον κόσµο του 20 ου αιώνα και η φωνή του ηχούσε στη συνείδηση όσων τον άκουγαν να χαράζει την πορεία της Συνόδου. Η Σύνοδος ξεκίνησε µε τη φλόγα της ελπίδας και της επιθυµίας για αλλαγή να φωτίζει την καρδιά πολλών Συνοδικών Πατέρων. Οι δυσκολίες που θα αντιµετώπιζαν ωστόσο ήταν πολλές. Τα θέµατα που έπρεπε να µελετηθούν ήταν πολυάριθµα και πολύπλοκα: η ζωή της Καθολικής Εκκλησίας, οι σχέσεις της µε τις άλλες Εκκλησίες, τις άλλες θρησκείες, την ανθρωπότητα γενικότερα. Ορισµένα από αυτά τα θέµατα συζητήθηκαν για πρώτη φορά σε Σύνοδο. Και κατά τη διάρκεια των συζητήσεων προέκυπταν συχνά εντελώς διαφορετικές τοποθετήσεις, νοοτροπίες, ε- µπειρίες, αναζητήσεις, προσδοκίες. Για το λόγο αυτό η ανταλλαγή απόψεων γινόταν ορισµένες φορές σε ζωηρούς τόνους, αλλά εµπνεόταν πάντοτε από τη βαθιά πίστη στον Θεό και από την κοινή επιθυµία όλων να ανακαλύψουν την αλήθεια και να την εκφράσουν µε τον πιο κατάλληλο τρόπο. Ο δρόµος ήταν µακρύς και δύσκολος, αλλά οδήγησε, µε την πνοή του Αγίου Πνεύµατος, στο φως της αλήθειας. Στις 8 εκεµβρίου 1965, ηµέρα της εορτής της Αµιάντου Συλλήψεως της Παναγίας, ο Πάπας Παύλος ΣΤ, αφού απηύθυνε επτά µηνύµατα σε αντίστοιχους αποδέκτες (στους κυβερνώντες στους ανθρώπους της διανόησης και της επιστήµης στους ανθρώπους της τέχνης και του πολιτισµού στις γυναίκες στους εργαζόµενους στους φτωχούς, στους ασθενείς και σε όλους εκείνους που υποφέρουν και, τέλος, στους νέους), κήρυξε τη λήξη της Β Συνόδου του Βατικανού, αναλαµβάνοντας τη δύσκολη και λεπτή αποστολή της εφαρ- µογής των διαταγµάτων της από την επόµενη κιόλας ηµέρα. 15

18 Οι στόχοι και το πνεύµα της Β Συνόδου του Βατικανού ΟΠάπας Ιωάννης ΚΓ έδωσε τις κατευθυντήριες γραµµές πάνω στις οποίες θα εργάζονταν οι συνοδικές επιτροπές, τόσο για τη σύνταξη των κειµένων που θα µελετούσαν οι Πατέρες όσο και για το πνεύµα που θα έπρεπε να επικρατήσει στις συζητήσεις. Πριν απ όλα έπρεπε να γίνει διάκριση ανάµεσα στην ουσία της αλήθειας της πίστης µας και στη γλωσσική της διατύπωση, που είναι αναγκαστικά συνδεδεµένη µε την εποχή που πρωτοεκφράστηκε. Το λυτρωτικό µήνυµα του Ευαγγελίου έπρεπε να αναγγελθεί στον κόσµο µε τη γλώσσα του 20 ού αιώνα, λαµβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές, πολιτικές και επιστηµονικές εξελίξεις που είχαν σηµειωθεί. Το µήνυµα αυτό, που απευθύνεται στην ψυχή κάθε χριστιανού, έπρεπε να έχει καθαρά ποιµαντικό χαρακτήρα και η διακήρυξή του να γίνεται αντιληπτή ως προσφορά διακονίας στους πιστούς και όχι ως έκφραση εξουσίας. Ένας άλλος σηµαντικός στόχος της Συνόδου φάνηκε µε τη δηµιουργία της «Γραµµατείας για την ενότητα των χριστιανών». Ο Πάπας δεν επιδίωκε τη σύγκληση µιας Οικουµενικής Συνόδου που θα απέβλεπε στην ένωση των χριστιανών κατά τη διάρκειά της. Είχε απόλυτη επίγνωση των δυνατοτήτων και των δυσκολιών που υπήρχαν. Ήθελε, όµως, να τεθούν οι βάσεις για έναν υγιή οικουµενισµό, που θα έβγαζε την Καθολική Εκκλησία από τη σχετική αποµόνωση στην οποία είχε περιέλθει τους τελευταίους αιώνες. Στελεχώνοντας τη Γραµµατεία αυτή µε αξιόλογους θεολόγους-ιερείς απ όλο τον κόσµο, έδωσε τη δυνατότητα στη Σύνοδο και στη µετασυνοδική Εκκλησία να κάνει ένα τεράστιο βήµα προς τα εµπρός. «Αν οι Συνοδικοί Πατέρες κρατούσαν εκείνες τις ηµέρες στα χέρια τους (και η αλήθεια είναι πως µερικοί την κρατούσαν και παρέπεµπαν σε αυτήν) την οµιλία του Πάπα κατά την έναρξη της Συνόδου, θα έβλεπαν πως ο κύριος σκοπός της ήταν να αποτελέσει µια Σύνοδο που δεν θα κήρυσσε νέες διδασκαλίες, µια Σύνοδο που δεν θα καταδίκαζε κανέναν, αλλά µια Σύνοδο που θα αναζητούσε µια σύγχρονη γλώσσα, µε την οποία να παρουσιάσει σε όλους τους ανθρώπους το µήνυµα της σωτηρίας.» (Καρδινάλιος J. Lercaro) 16

19 «Η XAΡA KAI H ΕΛΠΙ Α, οι θλίψεις και οι αγωνίες των ανθρώπων τού σήµερα, των φτωχών πάνω απ όλα και όλων εκείνων που υποφέρουν, είναι επίσης η χαρά και η ελπίδα, οι θλίψεις και οι αγωνίες των µαθητών του Χριστού και δεν υπάρχει τίποτα το αυθεντικά ανθρώπινο που να µη βρίσκει απήχηση στην καρδιά τους. Πράγµατι, η χριστιανική κοινότητα αποτελείται από ανθρώπους οι οποίοι, συναθροισµένοι στο όνοµα του Χριστού, καθοδηγούνται από το Άγιο Πνεύµα στην προσκυνηµατική τους πορεία προς τη Βασιλεία του Πατέρα και έλαβαν ένα µήνυµα σωτηρίας για να το µεταδώσουν σε όλους. Γι αυτό η κοινότητα των χριστιανών αισθάνεται πραγµατικά και ενδόµυχα αλληλέγγυα µε το ανθρώπινο γένος και µε την ιστορία του. Ο κόσµος τον οποίο έχει υπόψη της η Σύνοδος είναι εκείνος των ανθρώπων, δηλαδή ολόκληρη η ανθρώπινη οικογένεια µέσα στο πλαίσιο όλων εκείνων των πραγµατικοτήτων, εν µέσω των οποίων ζει ο κόσµος που φέρει τα σηµάδια των προσπαθειών του ανθρώπου, των αποτυχιών και των νικών του ο κόσµος τον οποίο οι χριστιανοί πιστεύουν δηµιουργηµένο και διατηρούµενο στην ύπαρξη από την αγάπη του η- µιουργού: αυτός ο κόσµος, έπεσε βέβαια στη σκλαβιά της αµαρτίας, όµως ο Χριστός µε το Σταυρό και την Ανάσταση έσπασε τη δύναµη του Κακού και τον ελευθέρωσε και τον προόρισε, σύµφωνα µε το θεϊκό σχέδιο, να µεταµορφωθεί και να φθάσει στην ολοκλήρωσή του.» Gaudium et Spes Ποιµαντική ιάταξη της Β Συνόδου του Βατικανού για την Εκκλησία µέσα στο σύγχρονο κόσµο, αρ. 1-2 Ρώµη, 7 εκεµβρίου

20 Η διεξαγωγή της Β Συνόδου του Βατικανού Οι Σύνοδοι αποτελούσαν και αποτελούν σε κάθε περίπτωση ορόσηµα στην πορεία της Εκκλησίας στο πέρασµα των αιώνων. Χαράσσουν τη ζωή της εµβαθύνοντας στην πίστη, στη λειτουργική της µεταρρύθµιση, στην επιλογή των κατάλληλων τρόπων για τον ευαγγελισµό του κόσµου. Μια Σύνοδος ανοίγει πάντοτε µια νέα εποχή, κατά την οποία η Εκκλησία κάνει ένα βήµα προς το µέλλον και εξελίσσει την αποστολή της. Η Β Σύνοδος του Βατικανού καθιερώθηκε στη ζωή της Εκκλησίας µας ως σηµείο αναφοράς, οδηγώντας την, µε την πνοή του Αγίου Πνεύ- µατος, σε µια νέα πορεία. Πήρε θέση σε σηµαντικά θέµατα και πρόσφερε στην Εκκλησία και στην κοινωνία γενικότερα κείµενα µε βαθιά νοή- µατα, κείµενα που αφορούσαν στο δόγµα της πίστης και στη δράση: τέσσερεις ιατάξεις (δύο δογµατικές, µια ποιµαντική και µια λειτουργική), εννέα ιατάγµατα και τρεις ιακηρύξεις. Οι τέσσερεις ιατάξεις εκφράζουν την παντοτινή πίστη της Εκκλησίας στον αιώνιο Θεό, αλλά µε τρόπο που απαντά στις αναζητήσεις των ανθρώπων της εποχής µας. Επιτρέπουν, επίσης, την ακριβή ερµηνεία των ιαταγµάτων και των ιακηρύξεων, που έχουν εφαρµογή σε διάφορους τοµείς της ζωής της Εκκλησίας. Η Β Σύνοδος του Βατικανού προσδιορίζεται ως η Σύνοδος της Εκκλησίας, του Χριστού και του ανθρώπου. Πραγµατικά, οι προσδιορισµοί αυτοί δείχνουν την έµφαση που δόθηκε στα συγκεκριµένα θέ- µατα. Η σχέση µεταξύ εκκλησιολογίας, Χριστολογίας και ανθρωπολογίας στα κείµενα της Συνόδου είναι πολύ ισχυρή. Κηρύσσοντας την έναρξη της δεύτερης περιόδου της Συνόδου, στις 29 Σεπτεµβρίου 1963, ο Πάπας Παύλος ΣΤ δήλωνε: «Ας έχει πλήρη επίγνωση αυτή η Σύνοδος της µοναδικής, σταθερής, σαφούς και µακαρίας σχέσης ανάµεσα σ εµάς και στον Ιησού, ανάµεσα σ αυτή την Αγία και Ζώσα Εκκλησία που είµαστε και στο Χριστό. Κανένα άλλο φως να µην αιωρείται πάνω από αυτή την οµήγυρη, που να µην είναι ο Χριστός, το φως του κόσµου καµιά άλλη αλήθεια να µη µας ενδιαφέρει, που να µην είναι τα λόγια του Κυρίου.» 18

21 Κατά τη διάρκεια της δεύτερης περιόδου, εγκρίθηκε η παρουσία λαϊκών ακροατών στη Σύνοδο, ενώ η συνάντηση του Πάπα Παύλου ΣΤ µε τον Οικουµενικό Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Αθηναγόρα Α στην Ιερουσαλήµ (5 Ιανουαρίου 1964) γέννησε την ελπίδα στους Συνοδικούς Πατέρες και στο πλήρωµα της Εκκλησίας για µια συµφωνία κορυφής ανάµεσα στις δύο Εκκλησίες, ώστε η Σύνοδος να πάρει ενωτικό χαρακτήρα. Εννέα αιώνες µετά το Σχίσµα του 1054, οι προκαθήµενοι των δύο Εκκλησιών µε τις ακολουθίες τους συναντήθηκαν, άνοιξαν αυθόρµητα την αγκαλιά τους και έδωσαν τον ἐν Χριστῷ ασπασµό. Ήταν µια ιστορική στιγµή που περίµεναν γενεές χριστιανών. Στα λίγα λεπτά της ιδιαίτερης συνοµιλίας τους, λύθηκε σιωπή αιώνων και εγκαινιάστηκε η αφετηρία µιας νέας χριστιανικής πορείας. Κατά το διάστηµα αυτό συζητήθηκε και ψηφίστηκε η ιάταξη περί Θείας Λατρείας (Sacrosanctum Concilium). Αποφασίστηκε µια βαθιά λειτουργική µεταρρύθµιση, µε σκοπό την πλήρη συµµετοχή των πιστών στη Θεία Λατρεία. Γι αυτό και τα λατινικά θα έδιναν τη θέση τους στις οµιλούµενες γλώσσες. Πρακτικά έπρεπε να επιτευχθεί η σωστή δογµατικά απόδοση του λατρευτικού τυπικού στη γλώσσα της κάθε χώρας. Αξιόλογοι θεολόγοι ανέλαβαν να διαµορφώσουν το νέο λειτουργικό τυπικό, βασισµένοι στην παράδοση των Αποστόλων και στα αρχαία λατρευτικά κείµενα. Στην τρίτη και στην τέταρτη περίοδο των συνοδικών εργασιών (1964 και 1965 αντίστοιχα) κλήθηκαν ως παρατηρητές συνολικά 52 Καθολικοί λαϊκοί και 101 µη Καθολικοί Χριστιανοί από 21 Χριστιανικές Οµολογίες. Ο ρόλος αυτών των παρατηρητών εξελίχθηκε σε αυτό των άτυπων αλλά ουσιαστικών συµβούλων, καθώς οι Καθολικοί Επίσκοποι άκουγαν µε ενδιαφέρον τις παρατηρήσεις τους και πολλές φορές τις προωθούσαν στις συζητήσεις. Ο Πάπας ανήγγειλε την ίδρυση της «Συνόδου των Επισκόπων», στην οποία θα συµµετείχαν Επίσκοποι από όλες τις Το- 19

22 πικές Επισκοπικές Συνόδους, ώστε, κάτω από την άµεση καθοδήγησή του, να έχουν την ευθύνη της ποίµανσης ολόκληρης της Καθολικής Εκκλησίας. Σ αυτό το διάστηµα ψηφίστηκε η ογµατική ιάταξη περί Εκκλησίας (Lumen Gentium). Η ιάταξη αυτή εξέφρασε την ταυτότητα της Εκκλησίας ως λαού του Θεού εν πορεία µέσα στην ιστορία και υπογράµµισε το µυστήριο της Εκκλησίας ως σώµα πιστών που το Άγιο Πνεύµα ζωοποιεί. Ψηφίστηκε επίσης η Ποιµαντική ιάταξη για την Εκκλησία µέσα στο σύγχρονο κόσµο (Gaudium et Spes), µια ριζικά νέα προσέγγιση των κοινωνικών προβληµάτων, κυρίως της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ειρήνης, καθώς και οι ιακηρύξεις σχετικά µε την ελευθερία της συνείδησης, τη θρησκευτική ελευθερία και τις σχέσεις µε τις άλλες θρησκείες, ιδιαίτερα µε τον Ιουδαϊσµό. Στις 7 εκεµβρίου 1965 πραγµατοποιήθηκαν δύο εξαιρετικά ση- µαντικές τελετές. Ο Πάπας Παύλος ΣΤ στο Βατικανό και ο Πατριάρχης Αθηναγόρας Α στο Φανάρι υπέγραψαν ταυτόχρονα το πρωί της ηµέρας εκείνης την άρση των αναθεµάτων του και εξέδωσαν µια κοινή διακήρυξη, που άνοιγε νέες προοπτικές για τις σχέσεις των δύο Εκκλησιών. Την αµέσως επόµενη ηµέρα, στις 8 εκεµβρίου 1965, πραγµατοποιήθηκε στον Άγιο Πέτρο η επίσηµη τελετή µε την οποία κηρύχθηκε η λήξη της Β Οικουµενικής Συνόδου του Βατικανού. Πριν ακόµη κλείσουν οι εργασίες της Συνόδου, η Αγία Έδρα είχε αρχίσει να δηµοσιεύει τα έγγραφα εκείνα, βάσει των οποίων θα µετατρέπονταν σε πράξη και βίωµα οι συνοδικές αποφάσεις. Το βάρος, όµως, της ευθύνης για τις εσωτερικές µεταρρυθµίσεις της Εκκλησίας, για τη διαφύλαξη της ισορροπίας ανάµεσα στην παράδοση και στο νέο πνεύµα, για την πορεία της Εκκλησίας µέσα στον κόσµο και για τη διατήρηση του ευαγγελικού φωτός ανάµεσα στους ανθρώπους της εποχής µας, έπεφτε πάνω στους ώµους του Πάπα Παύλου ΣΤ και των διαδόχων του. 5 Αναθέµατα: οι αµοιβαίοι αφορισµοί του Πάπα Λέοντα Θ και του Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριου το 1054, που, για λόγους κυρίως πολιτικούς και πολιτισµικούς, οδήγησαν στο σχίσµα των δύο Εκκλησιών. 20

23 21

24 Η µετασυνοδική Εκκλησία Mε τις αποφάσεις της η Σύνοδος επιδίωξε: να εξασφαλίσει την ενεργή συµµετοχή των πιστών στη Θεία Λατρεία να αναπτύξει το διάλογο της Εκκλησίας µε το σύγχρονο κόσµο, µε τους πολιτικούς και κοινωνικούς θεσµούς, µε τις άλλες Εκκλησίες και τις άλλες θρησκείες να αναγνωρίσει την ελευθερία του ανθρώπου, ιδιαίτερα του πιστού, στη ζωή και στις αποφάσεις του. Καθένας από αυτούς τους στόχους, για να µη µείνει µόνο σε επίπεδο ευχών και επιφανειακών αλλαγών, απαιτούσε ριζικές µεταρρυθµίσεις στο εσωτερικό της Εκκλησίας και κυρίως στη νοοτροπία των Καθολικών. εν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι, στα χρόνια που ακολούθησαν, υπήρξε µεγάλη σύγχυση µεταξύ των πιστών, αλλά και ενθουσιασµός για το νέο πνεύµα που επικρατούσε. Κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970 σηµειώθηκαν γενικά σηµαντικές κοινωνικές ανατροπές σε όλο το δυτικό κόσµο, χωρίς να εξαιρείται και η Εκκλησία. Ήταν µια περίοδος συγκρούσεων µεταξύ συντηρητικών και προοδευτικών, κατά την οποία κατέρρευσαν θεσµοί και παραδοσιακές πρακτικές. Ωστόσο, οι µεταρρυθµίσεις που έφερε η Σύνοδος στη νοοτροπία της Καθολικής Εκκλησίας, της έδωσαν τη δυνατότητα να συµµετάσχει ενεργά στις αναζητήσεις µιας κοινωνίας και ενός πολιτισµού που δοκίµαζε νέες µορφές συµβίωσης. Στην Ελληνική Καθολική Εκκλησία, τα θέµατα που απαιτούσαν µια νέα προσέγγιση ήταν οι σχέσεις µε την Ορθόδοξη Εκκλησία, η µετάφραση και η σωστή απόδοση και ερµηνεία του νέου λειτουργικού τυπικού στην ελληνική γλώσσα, η αναβάθµιση της θέσης των λαϊκών, της θέσης της γυναίκας, καθώς και ο νέος τρόπος κατήχησης και ευαγγελισµού των πιστών. Θα πρέπει να τονίσουµε εδώ ότι η λειτουργική µεταρρύθµιση δεν ήταν δυνατόν να αναδειχθεί καρποφόρα σε καµιά χώρα χωρίς µια προσεκτική και βαθιά µελέτη των βιβλικών κειµένων. εν υπήρξε, δυστυχώς, µια κατηχητική προετοιµασία των πιστών πριν από την εφαρµογή της λειτουργικής µεταρρύθµισης. Ωστόσο, µε το πέρασµα των ετών, η εµβά- 22

25 θυνση αυτή έγινε και εξακολουθεί να γίνεται και οι καρποί της είναι πλέον εµφανείς. Στην εξέλιξη αυτή συνέτεινε αναµφίβολα η έκδοση της Κατήχησης της Καθολικής Εκκλησίας πριν από 20 χρόνια, ενός έργου σηµαντικού σε όγκο και σπουδαιότητα, η οποία εκφράζει µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο την πίστη και τη λατρεία της Καθολικής Εκκλησίας. Το πιο εντυπωσιακό µετασυνοδικό ρεύµα ήταν η «αφύπνιση» των λαϊκών, στην οποία αποσκοπούσε το σχετικό ιάταγµα Apostolicam Actuositatem: «Η Ιερή αυτή Σύνοδος, θέλοντας να καταστήσει πιο έντονη την αποστολική δραστηριότητα του Λαού του Θεού, απευθύνεται µε επιµέλεια στους λαϊκούς πιστούς, των οποίων ο ρόλος είναι απόλυτα απαραίτητος στην αποστολή της Εκκλησίας. Πράγµατι, η αποστολή των λαϊκών δεν µπορεί ποτέ να λείψει από την Εκκλησία, γιατί είναι απόρροια της χριστιανικής τους κλήσης.» (Προοίµιο του ιατάγ- µατος) Οι λαϊκοί ανακάλυψαν ξανά τη θέση τους µέσα στην Εκκλησία και τις ανάλογες ευθύνες τους. Εµβάθυναν στην πίστη τους και στην κλήση τους ως βαπτισµένων και απέκτησαν ουσιαστικό ρόλο µε την ενεργή συµ- µετοχή τους στη Θεία Λατρεία. Επιπλέον, έγιναν µέλη των ποιµαντικών συµβουλίων των Επισκοπικών ιοικήσεων και των Ενοριών, ανέλαβαν συστηµατικά ποιµαντικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα στον κατηχητικό τοµέα, και έγιναν µάρτυρες της χριστιανικής τους ζωής στο πλαίσιο της οικογένειας, της εργασίας, της κοινωνίας. Αναγνωρίστηκαν ως ισότιµα µέλη του σώµατος της Εκκλησίας δίπλα στον κλήρο, χωρίς, ωστόσο, να πάψει να υφίσταται η διαφορά τους µε τον κλήρο, απόρροια του Μυστηρίου της Χειροτονίας, ούτε να καταργηθεί η ιεραρχική δοµή της Εκκλησίας. 23

26 Μετασυνοδικά βελτιώθηκε και η θέση της γυναίκας µέσα στην Εκκλησία. Σήµερα δεν γίνεται καµιά διάκριση προκειµένου να δοθεί σε κάποιον µια ποιµαντική ευθύνη, εκτός από το Μυστήριο της Ιεροσύνης. Η γυναίκα θεωρείται ισότιµο µέλος της Εκκλησίας και εκπληρώνει τη χριστιανική της κλήση εκδηλώνοντας τα προσωπικά της χαρίσµατα: «Ήρθε η ώρα για να εκπληρωθεί πλήρως η κλήση της γυναίκας η ώρα κατά την οποία η γυναίκα αποκτά µέσα στην κοινωνία µια επιρροή, µια ακτινοβολία, µια δύναµη που ποτέ έως τώρα δεν είχε αποκτήσει.» ( Μηνύµατα προς την ανθρωπότητα, που απηύθυναν οι Συνοδικοί Πατέρες µε τη λήξη της Συνόδου) Ένα ακόµα κεντρικό θέµα της Συνόδου ήταν η Θρησκευτική Ελευθερία. Στην εγκύκλιό του Επί γης ειρήνη το 1963, ο Πάπας Ιωάννης ΚΓ έγραφε: «Κάθε άνθρωπος έχει δικαίωµα στην ελευθερία της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας. Αυτό σηµαίνει ότι έχει την ελευθερία να αλλάξει τη θρησκεία του ή τις πεποιθήσεις του έχει την ελευθερία να εκδηλώνει τη θρησκεία του και την πεποίθησή του µόνος ή κοινοτικά, δηµόσια ή ιδιωτικά, µε τη διδασκαλία και τη δράση του, τη λατρεία και τις τελετές.» Με τη ιακήρυξη Dignitatis Humanae περί Θρησκευτικής Ελευθερίας, η Εκκλησία δέχθηκε την ελευθερία συνείδησης που απέκτησε ο σύγχρονος άνθρωπος: την ελευθερία τόσο των ανθρώπων εκτός Εκκλησίας, στους οποίους απευθύνει το κήρυγµά της, όσο και την ελευθερία σκέψης και πράξης των πιστών µέσα στους κόλπους της, παράλληλα µε τις δεσµεύσεις της πίστης. Τέλος, δεν πρέπει να παραλείψουµε τη σηµαντική ανάπτυξη του κοινωνικού έργου της Εκκλησίας και των κινηµάτων κοινωνικής αλληλεγγύης, που εµφανίστηκαν µετασυνοδικά. Με αφετηρία την κοινωνική διδασκαλία της Καθολικής Εκκλησίας, εκατοντάδες Μοναχικά Τάγ- µατα και οργανώσεις λαϊκών εθελοντών 24

27 στάθηκαν και συνεχίζουν να στέκονται δίπλα στους αδύναµους, στους φτωχούς, στους ασθενείς, στα άτοµα µε ειδικές ανάγκες, στους ανθρώπους που ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας. Με το έργο τους, δεν προσφέρουν µόνο υλική βοήθεια αλλά, κυρίως, αγκαλιάζουν τον ανθρώπινο πόνο, δίνουν χριστιανική µαρτυρία, στέκονται δίπλα στους σταυρωµένους του κόσµου µας. Ο Πάπας Ιωάννης-Παύλος Β, σε οµιλία του το 1986, επιβεβαίωσε ότι «η Β Σύνοδος του Βατικανού παραµένει το θεµελιώδες γεγονός στη ζωή της σύγχρονης Εκκλησίας θεµελιώδες, γιατί εµβάθυνε στον πλούτο που της εµπιστεύθηκε ο Χριστός θεµελιώδες, γιατί επέτρεψε τη γόνιµη επαφή της Εκκλησίας µε το σύγχρονο κόσµο, µε σκοπό τον επανευαγγελισµό και το διάλογο σε όλα τα επίπεδα µε κάθε άνθρωπο καλής θελήσεως.» 25

28 «Η πιο ευγενής όψη της αξιοπρέπειας του ανθρώπου συνίσταται στην κλήση του να κοινωνεί µε τον Θεό. Από τη γέννησή του ο άνθρωπος καλείται σε διάλογο µε τον Θεό. Πράγµατι, αν ο άνθρωπος υπάρχει είναι διότι ο Θεός τον έπλασε από αγάπη και, από αγάπη, δεν παύει να του δίδει την ύπαρξη και ο άνθρωπος δεν ζει πλήρως σύµφωνα µε την αλήθεια, εάν δεν αναγνωρίσει ελεύθερα αυτή την αγάπη και εάν δεν εγκαταλειφθεί στον Πλάστη του.» Gaudium et Spes Ποιµαντική ιάταξη της Β Συνόδου του Βατικανού για την Εκκλησία µέσα στο σύγχρονο κόσµο, αρ. 19 Ρώµη, 7 εκεµβρίου

29 Επίλογος Η Β Οικουµενική Σύνοδος του Βατικανού πρέπει αναµφίβολα να συµπεριληφθεί µεταξύ των σηµαντικότερων γεγονότων στη ζωή της Καθολικής Εκκλησίας. Πραγµατικά, ήταν η µεγαλύτερη σε αριθµό συµµετοχής Συνοδικών Πατέρων, οι οποίοι ήλθαν στην Αγία Έδρα από κάθε µέρος του κόσµου ήταν η πιο πλούσια, λόγω των ποικίλων σηµαντικών θεµάτων που συζητήθηκαν διεξοδικά και σε βάθος κατά τις τέσσερεις περιόδους της τέλος, ήταν η πιο γόνιµη γιατί, διαβάζοντας τα σηµεία των καιρών, επιδίωξε πάνω απ όλα να ανταποκριθεί στις ποιµαντικές ανάγκες των πιστών και, επιθυµώντας να ενισχύσει τη φλόγα της Ευαγγελικής Αγάπης, κατέβαλε µεγάλη προσπάθεια να πλησιάσει, όχι µόνο τις Χριστιανικές Εκκλησίες που είναι ακόµα χωρισµένες από την Καθολική, αλλά και ολόκληρη την ανθρωπότητα. Είναι γεγονός ότι πολλά ζητήµατα δεν πήραν την οριστική απάντησή τους. Άνοιξε, όµως, µια πορεία αναζήτησης και εξέλιξης. Παρ όλες τις δυσκολίες, τους προβληµατισµούς και τις καλοπροαίρετες αµφισβητήσεις ορισµένων πιστών, το πλήρωµα της Καθολικής Εκκλησίας ξεκίνησε µετά το 1965 την πορεία του προς ένα νέο ορίζοντα. Στηριγµένοι στις ρίζες του χριστιανισµού, µε το βλέµµα στραµµένο σε µια ανανεωµένη «ἐν Χριστῷ ζωή», οικοδοµήσαµε ένα παρόν πολύ πιο στέρεο, βαθύ και ουσιαστικό. Ακολουθήσαµε την κλήση µας ως βαπτισµένοι χριστιανοί, εµβαθύναµε στην πίστη µας, αναλάβαµε την ευθύνη µας για τη ζωή της Εκκλησίας και για τον επανευαγγελισµό της ανθρωπότητας. Γνωρίζουµε ότι πολλά πρέπει ακόµα να γίνουν. Τα οφέλη της Β Συνόδου του Βατικανού δεν έχουν γίνει ακόµα αντιληπτά από το σύνολο της Εκκλησίας και οι διατάξεις της δεν έχουν ακόµα υλοποιηθεί πλήρως. Η αλήθεια, όµως, είναι πως ένας νέος ορίζοντας ανέτειλε τις τελευταίες δεκαετίες στη ζωή της Εκκλησίας µας. Στο βάθος όλων αυτών των αλλαγών που συντελέστηκαν και συντελούνται, βρίσκεται η εικόνα της Εκκλησίας ως κοινωνίας, που έχει τις ρίζες της στην Εκκλησία των πρώτων χριστιανών. Στο βάθος αυτών των αλλαγών βρίσκεται η ισχυρή 27

30 βούληση και η αποφασιστική δέσµευση των χριστιανών να βιώσουµε την κλήση µας, ενωµένοι µε τον Θεό και µεταξύ µας, στηρίζοντας ο ένας τον άλλο στην πίστη και στην αγάπη. Πολλές αποφάσεις περιµένουµε ακόµα να υλοποιηθούν. Αλλά το µέλλον είναι πλέον στα χέρια µας. Ας αναλογιστούµε ότι µερικές δεκαετίες νωρίτερα λίγοι µπορούσαν να φανταστούν το µέλλον που ο Θεός άνοιγε µπροστά µας! 28

31 ΗΒ Σύνοδος του Βατικανού συνοπτικά: ιάρκεια: Από 11 Οκτωβρίου 1962 έως 8 εκεµβρίου 1965 Συγκλήθηκε από: τον Πάπα Ιωάννη ΚΓ Προήδρευσαν: Πάπας Ιωάννης ΚΓ και Πάπας Παύλος ΣΤ Συµµετείχαν: έως και Συνοδικοί Πατέρες (Καρδινάλιοι, Αρχιεπίσκοποι, Επίσκοποι, Γενικοί Ηγούµενοι), που προέρχονταν από 116 κράτη Προσκλήθηκαν ως ακροατές: 52 Καθολικοί Λαϊκοί και 101 µη Καθολικοί Χριστιανοί Θέµατα που µελετήθηκαν: η ανανέωση της Καθολικής Εκκλησίας, η Λειτουργική της ζωή, η θρησκευτική ελευθερία, οι σχέσεις της Καθολικής Εκκλησίας µε τις άλλες Χριστιανικές Οµολογίες και µε άλλες θρησκείες, µε το σύγχρονο κόσµο κ.ά. Ο Πάπας Ιωάννης ΚΓ υπογράφει το χρυσόβουλο κηρύσσοντας την έναρξη της Β Συνόδου του Βατικανού 29

32 Τα κείµενα που εξέδωσε ηβ Σύνοδος του Βατικανού: Τέσσερις ιατάξεις: Dei Verbum Ο Λόγος του Θεού ( ογµατική ιάταξη περί Θεϊκής Αποκάλυψης) Lumen Gentium Το Φως των Εθνών ( ογµατική ιάταξη περί Εκκλησίας) Gaudium et Spes Η χαρά και η ελπίδα (Ποιµαντική ιάταξη για την Εκκλησία µέσα στο σύγχρονο κόσµο) Sacrosanctum Concilium Η Αγία και Ιερή Σύνοδος ( ιάταξη περί Θείας Λατρείας) Εννέα ιατάγµατα: Ad Gentes Προς τα έθνη (περί της ιεραποστολικής δραστηριότητας της Εκκλησίας) Apostolicam Actuositatem Η αποστολική δραστηριότητα (περί της αποστολής των λαϊκών) Christus Dominus Χριστός ο Κύριος (περί του ποιµαντικού έργου των Επισκόπων µέσα στην Εκκλησία) Inter Mirifica Ανάµεσα στις θαυµαστές (περί των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας) Optatam Totius Η επιθυµία όλης της Εκκλησίας (περί της µόρφωσης του Κλήρου) Orientalium Ecclesiarum Των Ανατολικών Εκκλησιών (περί των Ανατολικών Καθολικών Εκκλησιών) Perfectae Caritatis Η τέλεια αγάπη (περί της ανανέωσης της Μοναχικής ζωής) Presbyterorum Ordinis Η τάξη των Πρεσβυτέρων (περί της διακονίας και της ζωής των Πρεσβυτέρων) Unitatis Redintegratio Η αποκατάσταση της ενότητας (περί Οικουµενισµού) Τρεις ιακηρύξεις: Dignitatis Humanae Η αξιοπρέπεια του ανθρώπου (περί Θρησκευτικής Ελευθερίας) Gravissimum Educationis Η µέγιστη σπουδαιότητα της παιδείας (περί Χριστιανικής Παιδείας) Nostra Aetate Στην εποχή µας (περί των σχέσεων της Εκκλησίας µε τις µη Χριστιανικές Θρησκείες) Οι λατινικοί τίτλοι των κειµένων αντιστοιχούν στις πρώτες λέξεις του Προοιµίου τους. 30

33 Βιβλιογραφία 1. π. Μάρκου Φώσκολου: Η πορεία 20 αιώνων του λαού του Θεού Εκδόσεις «Πορεία Πνευµατική», Αθήνα Ινστιτούτο Ανθρωπιστικών Επιστηµών: Περιοδικό Ανοιχτοί Ορίζοντες Τεύχος1076, Ιούλιος-Αύγουστος Analecta Theologica 8: Η Β Βατικανή Σύνοδος: ιατάξεις ιατάγµατα ηλώσεις Μηνύµατα Εισαγωγή και νεοελληνική απόδοση των Συνοδικών Κειµένων Επιµέλεια: π. Ιωάννης Ασηµάκης, π. Λέων Κισκίνης Εκδόσεις Αποστολικού Βικαριάτου Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Άντζελα Σεστρίνη: Η Β Σύνοδος του Βατικανού Παρουσίαση για τη Συντονιστική Ποιµαντική Επιτροπή της Ιεράς Αρχιεπισκοπής των εν Αθήναις Καθολικών, Μάιος Αριστείδη Γ. Πανώτη: Παύλος ΣΤ & Αθηναγόρας Α : Ειρηνοποιοί Εκδόσεις Ιδρύµατος Ευρώπης ραγάν, Αθήνα Κείµενα, παρουσιάσεις και φωτογραφίες από την ιστοσελίδα 31

34 Περιεχόµενα ΕΝΟΤΗΤΑ ΣΕΛ. «Έτος της Πίστεως» για την Καθολική Εκκλησία 4 Η Σύνοδος των Ιεροσολύµων 6 Σύνοδοι της Εκκλησίας, Τοπικές και Οικουµενικές 7 Το Σύµβολο της Νικαίας/Κωνσταντινουπόλεως 9 Η Εκκλησία µας κατά τον εικοστό αιώνα 10 ΗΒ Σύνοδος του Βατικανού 13 Φως για την Eκκλησία και για το σύγχρονο κόσµο 15 Οι στόχοι και το πνεύµα της Β Συνόδου του Βατικανού 16 Η διεξαγωγή της Β Συνόδου του Βατικανού 18 Η µετασυνοδική Εκκλησία 22 Επίλογος 27 ΗΒ Σύνοδος του Βατικανού συνοπτικά 29 Τα κείµενα που εξέδωσε ηβ Σύνοδος του Βατικανού 30 Βιβλιογραφία 31 ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ: MACART, τηλ.: Το έντυπο αυτό είναι τυπωµένο µε οικολογικά µελάνια σε χαρτί φιλικό προς το περιβάλλον που προέρχεται από πιστοποιηµένη αειφορική ξυλεία (FSC) 32

Το Σύμβολο τησ Πίςτεωσ

Το Σύμβολο τησ Πίςτεωσ Το Σύμβολο τησ Πίςτεωσ Σο ύμβολο τησ Πύςτεωσ εύναι ςύντομη ομολογύα τησ πύςτεώσ μασ μϋςα ςτην οπούα παρουςιϊζονται περιληπτικϊ, με ςαφόνεια και αυθεντικϊ τα βαςικϊ δόγματα του χριςτιανιςμού. Σο «Πιςτεύω»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΤΙ Ο ΝΗΠΙΟΒΑΠΤΙΣΜΟΣ

ΓΙΑΤΙ Ο ΝΗΠΙΟΒΑΠΤΙΣΜΟΣ ΓΙΑΤΙ Ο ΝΗΠΙΟΒΑΠΤΙΣΜΟΣ Ἡ Ἐκκλησία ἀπό τά πρῶτα βήματά της μαζί μέ τό βάπτισμα τῶν ἐνηλίκων υἱοθέτησε καί τόν νηπιοβαπτισμό, δηλαδή τό βάπτισμα τῶν νηπίων καί μικρῶν παιδιῶν. Τήν ἀρχαία αὐ τή παράδοση συνεχίζει

Διαβάστε περισσότερα

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας

Πατρ τ ιάρχης Αλ εξα εξ νδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας Ο Μέγας Αθανάσιος: αγωνιστής της ορθής πίστης Πατριάρχης Αλεξανδρείας Πατριάρχης Αλεξανδρείας ένας από τους πέντε μεγάλους Πατέρες της Ανατολικής Εκκλησίας των πρώτων χριστιανικών αιώνων (Μέγας Αθανάσιος,

Διαβάστε περισσότερα

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας

Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας Μικρό Νηστειοδρόμιο - Οι νηστείες της Εκκλησίας μας 1. Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή: Αρχίζει την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει την Κυριακή της Αναστάσεως. Είναι η πιο αυστηρή νηστεία όλου του χρόνου (λάδι καταλύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας:

Ιουδαϊσµός. α) Παρουσίαση θρησκείας: Ιουδαϊσµός α) Παρουσίαση θρησκείας: Ο Ιουδαϊσµός είναι η παραδοσιακή θρησκεία των Εβραίων. Σύµφωνα µε τον ορθόδοξο Ιουδαϊσµό και τους βαθιά θρησκευόµενους Εβραίους, ο βιβλικός πατριάρχης Αβραάµ ήταν ο

Διαβάστε περισσότερα

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη

4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 4. Η Καινή Διαθήκη Β : Οι Επιστολές και η Αποκάλυψη 1. Τι ήταν και γιατί γράφτηκαν οι επιστολές του αποστόλου Παύλου; Ήταν γράμματα που έστελνε ο απόστολος στις χριστιανικές κοινότητες που είχε ιδρύσει.

Διαβάστε περισσότερα

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013.

Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013. Η Μ Ε Ρ Ι Δ Α Διοργανωτές: «ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΙΝΟΜΑΙ ΟΔΟΔΕΙΚΤΗΣ ΣΤΑ ΜΟΝΟΠΑΤΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΚΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ» Σάββατο, 13 Δεκ. 2013 ΣΑΣ ΚΑΛΩΣΟΡΙΖΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΑΥΛΕΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΧΑΙΡΟΜΑΣΤΕ ΠΟΥ ΕΙΜΑΣΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες.

Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Οι Προτεστάντες στην εποχή μας ΑΦΟΡΜΗΣΗ Εκτός από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία που γνωρίσαμε στην προηγούμενη ενότητα, υπάρχει μία ακόμα μεγάλη ομάδα Χριστιανών: οι Προτεστάντες. Θα μάθουμε τις βασικές αρχές

Διαβάστε περισσότερα

Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας.

Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας. Με αγιορειτική λαμπρότητα και μεγαλοπρέπεια εορτάστηκε στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Ελαιοβρύτισσας. Της πανηγυρικής Θείας Λειτουργίας προεξήρχε ο Ηγούμενος της νόμιμης

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΑ Β' ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ Συγγραφείς 1. Δημήτριος Λ. Δρίτσας, Δρ Θεολογίας, Σχολικός Σύμβουλος 2. Δημήτριος Ν. Μόσχος, Δρ Θεολογίας, Καθηγητής Λυκείου Αναβύσσου 3. Στυλιανός Λ. Παπαλεξανδρόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του,

Στη συνέχεια έκανε αναφορά στην επίσκεψη που είχε την προηγούμενη μέρα στο Κέντρο, όπου ο κ. Μαρτίνοβιτς εξήγησε στον ίδιο και στους συνεργάτες του, ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Την Παρασκευή, 20 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε στο Κέντρο Θρησκευτικών Μελετών του Μίνσκ συνάντηση ανάμεσα στο Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Καρπασίας κ. Χριστοφόρο και 10 εκπροσώπων Ορθοδόξων Κέντρων

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ.

Η ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ.ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ ΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ. 29/2, Τετάρτη των Τεφρών. Αρχή της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η Θεία Λειτουργία στις 19.00 στον Ιερό Καθολικό Μητροπολιτικό Ναό (Ντόμο) με την επίθεση της τέφρας. ΟΛΗ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ

ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ ΧΩΡΙΣ ΤΟ ΧΡΙΣΤΟ Η ΖΩΗ ΜΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΝΟΗΜΑ Όταν συνάντησα τους Μαριανούς Αδελφούς βρήκα το νόημα της ζωής μου : ένοιωσα περισσότερο άνθρωπος και αυθεντικότερος χριστιανός. Για μένα ΜΑΡΙΑΝΟΣ ΑΔΕΛΦΟΣ σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ.

Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους. Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Η θεολογική διδασκαλία της προς Εβραίους Οι βασικές θέσεις και οι ιδιαιτερότητες της επιστολής σε σχέση με τα υπόλοιπα βιβλία της Κ.Δ. Διαπιστώσεις Α. Δεν εντοπίζονται άμεσοι φιλολογικοί δεσμοί με τους

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012

Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012 ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΥ MAR BECHARA BOUTROS RAI ΠΑΤΡΙΑΡΧΗ ΑΝΤΙΟΧΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ ΤΩΝ ΜΑΡΩΝΙΤΩΝ 10-11-12-13 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 Καλωσόρισμα στην Αρχιεπισκοπή, Λευκωσία 10.02.2012

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα--

ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007. http://www.ecclesia.gr/greeknews/default.asp. Ευχές στον Μακαριώτατο. Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων. ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Σελίδα 1 από 5 ΑΡΧΕΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ --Επιλέξτε Μήνα-- Αναζήτηση στο Αρχείο Ειδήσεων Αναζήτηση ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2007 Ευχές στον Μακαριώτατο Συνάντηση του Μακαριωτάτου με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Πληροφοριακό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΘΕΟΛΟΓΟΥΣ Οι ερωτήσεις προέρχονται από την τράπεζα των χιλιάδων θεμάτων του γνωστικού αντικειμένου των θεολόγων που επιμελήθηκε η εξειδικευμένη ομάδα εισηγητών των Πανεπιστημιακών Φροντιστηρίων

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13

Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές. Tuesday, March 5, 13 Αποστολικοί Πατέρες και Απολογητές Το πλήρωμα του χρόνου Συνάντηση Ιουδαϊκού κόσμου με ελληνισμό. Μετάφραση των εβδομήκοντα, Φίλωνας μέσω της αλληγορίας. Η ελληνική φιλοσοφία έδωσε την έννοια της θεωρίας,

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων

Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ερμηνεία των Πράξεων των Αποστόλων Ενότητα 1.2: Ειδική εισαγωγή - Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ Σωτήριος Δεσπότης Θεολογική Σχολή Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας Τα συνοπτικά Ευαγγέλια ΙΙ (Λουκάς - Πράξεις) 1 Ευαγγέλιο

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-B A1-2: Περίοδος Δογματικής Ανασυγκρότησης (313-451) Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΑΘΗΝΑ 1999 Υπεύθυνος Οµάδας Αλέξανδρος Καριώτογλου, ρ. Θεολογίας Οµάδα Σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ. Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΘΕΜΑΤΙΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ Συντάκτης: Ευάγγελος Δεναξάς 1) Πού έγινε η Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδος; Α. Κωνσταντινούπολη Β. Έφεσο Γ. Νίκαια Δ. Χαλκηδόνα 2) Ποιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας καθαιρέθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 18: ΤΑ ΔΟΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΩΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΖΩΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α )

Τάξη Γ Γυμνασίου. Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Τάξη Γ Γυμνασίου Διδακτικό εγχειρίδιο «Θέματα από την Ιστορία της Εκκλησίας» (Ο.Ε.Δ.Β. 2006 Α ) Διδακτική Ενότητα προς ανάπτυξη: Κεφάλαιο Α - Διδακτική Ενότητα 5: «Ο πρώτος διωγμός των χριστιανών» (σελίδες

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006,

Χρήστος Κηπουρός Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Θράκη 2006, 1 Κεμαλικότεροι του Κεμάλ Copyright 2006 Χρήστος Κηπουρός Μαυρομιχάλη 13 Διδυμότειχο xkipuros@otenet.gr Εικόνα εξώφυλλου: Αναμνηστική φωτογραφία με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο στην Ξάνθη. Στο μέσον ο τότε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΕΙΟ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ 1. ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ 14 ΙΟΥΝΙΟΥ 1925 Ιδρύεται το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. 1942 Αρχίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΤΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ (Mατθαίος-Μάρκος-Λουκάς) Από τον 2ο αιώνα και εξής η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει: τα βιβλία εκείνα της Καινής Διαθήκης που περιέχουν και αφηγούνται το γεγονός της

Διαβάστε περισσότερα

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς Η αυτοκέφαλη Εκκλησία της Ελλάδας Ο ορισμός του αυτοκεφάλου Κεφαλή της Μιας Εκκλησίας είναι ο Χριστός (όλες οι τοπικές Εκκλησίες είναι Χριστοκέφαλες). Με τον όρο αυτοκέφαλο αποδίδεται, κατά τους ιερούς

Διαβάστε περισσότερα

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ

OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ OMIΛΙΑ ΠΑΝΙΕΡΟΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΚΙΤΙΟΥ Κ.Κ.ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ ΣΤΟ Ρ.Ι.Κ Αγαπητοί μου Χριστιανοί, Σας ευχαριστώ που μου δίνεται σήμερα την ευκαιρία, να μοιραστώ μαζί σας τις σκέψεις και το όραμά μου για την Εκκλησία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου

ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ. Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Μαρία Παντελή Γιώργος Βασιλείου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ Μ. Γκιόλιας, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και η εποχή του, Αθήνα 1972 Ιωάννης Μενούνος, Κοσμά Αιτωλού Διδαχές, Αθήνα 1979 Αρτ. Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά B Δημοτικού (Μέρος Α ) Ομορφος κόσμος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Β Δημοτικού Ομορφος κόσμος (Μέρος A ) Συγγραφική ομάδα:

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Ολοι είμαστε αδέλφια

Ολοι είμαστε αδέλφια ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού (Μέρος Α ) Ολοι είμαστε αδέλφια ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Θρησκευτικά Γ Δημοτικού Ολοι είμαστε αδέλφια (Μέρος A )

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής

Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του. Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου. Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Το τελικό ανακοινωθέν της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού Διαλόγου μεταξύ της Ορθοδόξου Εκκλησίας και της Ρ/Καθολικής Η ενδεκάτη Συνάντηση της Διεθνούς Μικτής Επιτροπής επί του Θεολογικού

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΛΥΚΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ

ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΛΥΚΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΓΥΜΝΑΣΙΑ ΛΥΚΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΑ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ - ΑΡΜΕΝΙΚΟΣ ΚΥΑΝΟΥΣ ΣΤΑΥΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα

Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ Σχολικό έτος 2013-14 Καθορισμός ημερομηνίας εορτασμού του Πάσχα ΚΑΡΑΜΠΕΛΑΣ ΜΑΡΙΟΣ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ Τάξη : Α1 ΤΟ ΑΓΙΟ ΠΑΣΧΑ: Η γιορτή και ο υπολογισμός της ημερομηνίας

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ

Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Η ΠΟΛΥΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΟΓΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΣΤΟΝ ΕΛΛΑΔΙΚΟ ΧΩΡΟ Το Διαδίκτυο αποτελεί σήμερα εικόνα του πραγματικού κόσμου. Κάθε σκέψη, δράση και δραστηριότητα του ανθρώπου έχει μεταφερθεί και

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ

10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ - ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ 10. ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ Συντονιστής: Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης π. Συμεών Βολιώτης, Θεολόγος Νομικός, Εφημέριος Ι.Ν. Αγ. Φανουρίου Ιλίου 11. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ Σ Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σεπτέμβριος 2015 Α ΤΑΞΗ (Δίωρο πρώτο τετράμηνο) 1.(ΔΕ 2) Το νόημα και η εξέλιξη της χριστιανικής λατρείας. (ΔΕ 3) Ο Χριστός εγκαινιάζει την αληθινή λατρεία. (ΔΕ 4) Με τη λατρεία εκφράζουμε

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014. Together ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014. Together ΔΙΑΛΟΓΟΥ Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ 2014 ΚΕΝΤΡΟ διαχριστιανικου διαθρησκειακου διαπολιτισμικου ΔΙΑΛΟΓΟΥ Together ορθοδοξη προσεγγιση της οικουμενικης κινησης ΘΕΟΛΟΓΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΕΝΤΡΟ TOGETHER Βασ. Ηρακλειου 14, 8 ος

Διαβάστε περισσότερα

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 5 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Από τη μαγεία του παραμυθιού στην πλάνη της μαγείας (κεφ.35) Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΟΙ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΟΙ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΙΑΝΟΙ Οι Πεντηκοστιανοί υποστηρίζουν ότι στις συνάξεις τους επαναλαμβάνεται το γεγονός της Πεντηκοστής, το οποίο περιγράφεται στην Καινή Διαθήκη. Ας δούμε το θέμα ιστορικά. Πενήντα

Διαβάστε περισσότερα

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ

Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ -ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΚΑΙ ΛΑΤΡΕΙΑ Δ.Ε. 13: «Τι μπορεί να μάθει ο άνθρωπος για το Θεό. Προσέγγιση της γιορτής της Μεταμόρφωσης» (σελίδες εγχειριδίου 69-76) Δ.Ε. 19: «Η μνήμη των Αγίων, αφορμή για

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή;

Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Γιατί μελετούμε την Αγία Γραφή; Ποιες γνώμες έχετε ακούσει για τη Βίβλο; Τι θα θέλατε να μάθετε γι αυτή; Είναι ένα σπουδαίο βιβλίο Το πιο πολυδιαβασμένο στον κόσμο. Το πρώτο που τυπώθηκε από τον Γουτεμβέργιο

Διαβάστε περισσότερα

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς

Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς Οι ετερόδοξοι, η Εκκλησία και εμείς ΑΠOΠΑΜΑ ΑΠO ΣΗΝ ΟΜΙΛΙΑ του Π. ΠEΣΡΟΤ ΧΙΡ στο 20ο ΙΕΡΑΠΟΣΟΛΙΚO ΤΝΕΔΡΙΟ ΤΝΕΡΓΑΣΩΝ ΣΟΤ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΤ ΧΡΙΣ. ΟΜΙΛΟΤ ΕΙ ΣΗΝ ΚΑΣΑΚΗΝΩΙΝ ΑΓΙΑ ΣΑΒΙΘΑ Αράχωβης Παρανάσσου Βοιωτίας

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος

κάντε κλικ στη Τρίτη επιλογή : Οι Θεσσαλονικείς αδελφοί ισαπόστολοι Κύριλλος και Μεθόδιος ΤΑΞΗ Δ ΜΑΘΗΜΑ : ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Κύριλλος και Μεθόδιος : Ιεραπόστολοι στους σλαβικούς λαούς. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 1. Να αντιληφθούν οι μαθητές ότι μέσα από την ιεραποστολή του Κυρίλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ Ε ΕΞ. π. Βασίλειος Καλλιακμάνης Καθηγητής Θεολογίας Α.Π.Θ. Μεθοδολογία της ποιμαντικής Η προβληματική του θέματος. Πολλαπλή μέθοδος στην εκκλησιαστική παράδοση. Δημιουργία νέων

Διαβάστε περισσότερα

PLEN 10 Μαΐου. Εναρκτήρια Σχόλια. Αιδ. Δρ. Samuel Kobia. Γενικός Γραμματέας Του Παγκοσμίου Συμβουλίου των Εκκλησιών

PLEN 10 Μαΐου. Εναρκτήρια Σχόλια. Αιδ. Δρ. Samuel Kobia. Γενικός Γραμματέας Του Παγκοσμίου Συμβουλίου των Εκκλησιών ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ ΠΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟ ΕΛΘΕ, ΠΝΕΥΜΑ ΑΓΙΟ, ΘΕΡΑΠΕΥΣΕ ΚΑΙ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΕ ΜΑΣ Ο Χριστός μας καλεί να γίνουμε κοινότητες συμφιλίωσης και θεραπείας Αθήνα, Ελλάδα, 9-16 Μαΐου 2005

Διαβάστε περισσότερα

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 7 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Παναγία, η μητέρα του Θεού Σχολείο: Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα (κεφ.16) Τάξη: Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ 3 o ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΑΛΑΤΣΙΟΥ Σ.Χ. ΕΤΟΣ 2011-2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΜΑΣ» ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΠΑΤΡΙΑΡΧΕΙΟ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ Εργασία της μαθήτριας:

Διαβάστε περισσότερα

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -17 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: «Θανάτου εορτάζουμε νέκρωσιν...» (κεφ.12) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01

Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό. PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 Η θέση της γυναίκας στο ισλάμ και στο χριστιανισμό PROJECT 1 Υπεύθυνος καθηγητής Παπαγιάννης Γεώργιος ΠΕ01 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΝΟΦΟΒΙΑ ΟΜΑΔΑ Α PROJECT 3 Οι Γυναίκες Στον Ισλάμ Και Στον Χριστιανισμό ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ Ο συγγραφέας και εδώ δε γράφει το όνομά του, αλλά η αρχαία εκκλησιαστική παράδοση ομόφωνα αποδίδει το ευαγγέλιο αυτό στον Μάρκο και το συνέδεσε κατά ένα ιδιαίτερο τρόπο με το όνομα του απ. Πέτρου. 1. ΜΑΡΤΥΡΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν

Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Το Ηµερολόγιο των Μάγιας και τα Χρήµατα Από τον ρ. Καρλ Τζοχάν Κάλλεµαν Λοιπόν, ήθελα να µιλήσω για δυο πράγµατα που νοµίζω δεν συνδέονται πάντα αλλά, πραγµατικά θα τους άξιζε µια σύνδεση. Το ένα είναι

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 4. ΜΕΧΡΙ 19/1 ΟΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ 5. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΚΑΙ ΤΑ ΑΕΙ 6. ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

Περιεχόμενα 4. ΜΕΧΡΙ 19/1 ΟΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ 5. ΣΤΟΝ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΑΛΟΓΟ ΚΑΙ ΤΑ ΑΕΙ 6. ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Περιεχόμενα 1. ΑΝΘΙΜΟΣ ΕΘΝΙΚΗ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΑΝ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΔΙΔΑΞΟΥΜΕ... ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ 11/01/2016 σελ.18 2. ΦΟΒΙΣΜΕΝΑ ΘΥΜΑΤΑ ΑΤΙΜΩΡΗΤΟΙ ΔΡΑΣΤΕΣ Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ 11/01/2016 σελ.36 3. ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παύλεια. digitalarchive

Παύλεια. digitalarchive digitalarchive publishing by tag Γιορτή που διεξάγεται στη Βέροια προς τιμήν του Αποστόλου Παύλου. Τα γιορτάζονται κάθε Ιούνιο, στο Βήμα του Αποστόλου Παύλου, στο σημείο, δηλαδή, από όπου εκείνος μίλησε

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών

ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ. Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ. ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ Ενότητα 1: Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΗΘΙΚΗΣ ΜΑΡΙΑ Κ. ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ Τμήμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό υλικό,

Διαβάστε περισσότερα

Κατήχηση. Της Καθολικής Εκκλησίας ΣΥΝΟΨΗ ΣΥΝΟΨΗ

Κατήχηση. Της Καθολικής Εκκλησίας ΣΥΝΟΨΗ ΣΥΝΟΨΗ Κατήχηση Της Καθολικής Εκκλησίας ΣΥΝΟΨΗ ΣΥΝΟΨΗ ΓΡΑΦΕΙΟΝ ΚΑΛΟΥ ΤΥΠΟΥ LIBRERIA EDITRICE VATICANA ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ Το λογότυπο αναπαριστά λεπτομέρεια ενός χριστιανικού επιτάφιου λίθου των κατακομβών της

Διαβάστε περισσότερα

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555)

4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) 4. ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ (1517-1555) Συμπλήρωση κενών ακόλουθες λέξεις (τρεις λέξεις περισσεύουν): Ρώμη, Βυζάντιο, βούλλα, συγχωροχάρτι, επιστήμη, Αναγέννηση, Μεσαίωνας, τυπογραφία. Από τα τέλη του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

-16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ -16 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η Ανάσταση Του Χριστού (κεφ.11) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής:Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951 Α Σκοπός: Να αντιληφθούν οι μαθητές,

Διαβάστε περισσότερα

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός

2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός κεφάλαιο 6 ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ ΩΣ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΤΗΣ ΒΕΣΤΦΑΛΙΑΣ (1453-1648) 2. Αναγέννηση και ανθρωπισμός Ορισμός Πρόκειται για μια γενικότερη πνευματική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε πώς λειτουργούν στην πραγµατικότητα οι κοινοβουλευτικές επιτροπές στο www.hellenicparliament.gr.

Μάθετε πώς λειτουργούν στην πραγµατικότητα οι κοινοβουλευτικές επιτροπές στο www.hellenicparliament.gr. Η «Βουλή των Εφήβων»: πώς θα δουλέψουµε φέτος Η φετινή χρονιά για τη «Βουλή των Εφήβων» είναι πολύ σηµαντική: είναι χρονιά ανανέωσης σε όλα τα επίπεδα, µε στόχο να πετύχουµε βαθύτερο και ουσιαστικότερο

Διαβάστε περισσότερα

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη

Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Κατευόδιο στο Γέροντα Σπυρίδωνα Μικραγιαννανίτη Δευτέρα, 11 Μάιος 2015 Άγιον Όρος Αδελφέ, πατέρα, γέροντα και ΦΙΛΕ, αγαπημένε μου Σπυρίδωνα καλή ανάπαυση και Καλή Ανάσταση. π. Τιμόθεος Ηλιάκης "Στις 04.10

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Ψήφιση πίστωσης για εκτός έδρας µετακινήσεις υπαλλήλων.

ΘΕΜΑ Ψήφιση πίστωσης για εκτός έδρας µετακινήσεις υπαλλήλων. Α Π Ο Ε Ι Κ Τ Ι Κ Ο Τ Ο Ι Χ Ο Κ Ο Λ Λ Η Σ Η Σ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΗΜΟΣ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ΤΜΗΜΑ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Στην Καρδίτσα σήµερα την 27η του µηνός εκεµβρίου του έτους 2013 και

Διαβάστε περισσότερα

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη

ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ανάγκη η αγάπη ετάρτη, 20 Αυγούστου 2008 Αυξάνονται και πληθύνονται οι χριστιανοί στην Κίνα. Ενώ οι πιστοί πληθαίνουν με γοργούς ρυθμούς, το Πεκίνο κρατά χαμηλούς τόνους Ο Χάο Τσαν έχει συνηθίσει να προσεύχεται μπροστά

Διαβάστε περισσότερα