ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ"

Transcript

1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ «ΜΟΝΤΕΛΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη χορήγηση Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης στην κατεύθυνση «ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ» από τον/την Κωνσταντίνο Μ. Κωσταλία (Α.Μ. 426Μ/ ) ΘΕΜΑ: «Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΗΣ ΑΠΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ.» ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Γεώργιος Φεσάκης Λέκτορας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Επιβλέπων Περσεφόνη Φώκιαλη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Μέλος συμβουλευτικής Επιτροπής Εμμανουήλ Κόνσολας Επίκουρος Καθηγητής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ Μέλος συμβουλευτικής Επιτροπής ΡΟΔΟΣ, 2008

2 Η έγκριση της παρούσης Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασίας από το Τμήμα Επιστημών της Προσχολικής Αγωγής και του Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου Αιγαίου δεν υποδηλώνει αποδοχή των απόψεων του συγγραφέως. 2

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Από αυτές τις σελίδες θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες σε όλα τα άτομα που συνέβαλαν στην ολοκλήρωση αυτής της εργασίας. Η υποστήριξη τους στον επιστημονικό, ψυχολογικό και συναισθηματικό τομέα ήταν ιδιαίτερα ουσιαστική ώστε δουλεύοντας απρόσκοπτα και πάνω σε επιστημονικές βάσεις να ολοκληρώσω αυτή την εργασία. Ευχαριστώ θερμά τον επιβλέπων Δρ Γεώργιο Φεσάκη, Λέκτορα του Πανεπιστημίου Αιγαίου χωρίς την βοήθεια, την υποστήριξη και τις υποδείξεις του οποίου δεν θα μπορούσα να ολοκληρώσω την εργασία αυτή. Επίσης, ευχαριστώ την κυρία Περσεφόνη Φώκιαλη Επίκουρη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αιγαίου και τον κύριο Εμμανουήλ Κόνσολας Επίκουρο Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αιγαίου που από τη θέση της συμβουλευτικής επιτροπής αλλά και μέσα από τις διαλέξεις τους κατά τη διάρκεια παρακολούθησης του Μ.Π.Σ. συνέβαλαν στην ολοκλήρωση της εργασίας αυτής. Τέλος, τη σύζυγο της ζωής μου Παπαβασιλείου Μαρία την ευχαριστώ για την ηθική, ψυχολογική και συναισθηματική της στήριξη καθ όλη τη διάρκεια συγγραφής της εργασίας αυτής. Η συμβολή της ήταν καταλυτική και για αυτό το λόγω της την αφιερώνω μέσα από την καρδιά μου. 3

4 Στη σύζυγο της ζωής μου Μαρία και τα παιδιά μου Έλλη, Μανώλη και Μιχάλη 4

5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 7 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Συνεργατική Μάθηση Βασικά στοιχεία Συνεργατικής Μάθησης Μορφές Συνεργατικής Μάθησης Πλεονεκτήματα - Μειονεκτήματα Τα οφέλη για τον εκπαιδευόμενο Ο ρόλος του εκπαιδευτή Συνεργατική Μάθηση Υποστηριζόμενη από Υπολογιστή Κατηγοριοποίηση των Συνεργατικών Περιβαλλόντων Μάθησης με βάση τη συγχρονικότητα Η Συνεργατική Μάθηση στο ΔΕΕΠΣ Το Σχολικό Εργαστήριο Πληροφορικής & Εφαρμογών Η/Υ (Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ.) Σκοπός και στόχοι λειτουργίας Μεταβλητές στελέχωσης ομάδας Το φύλο Το μέγεθος της ομάδας Η ομοιογένεια Το είδος εργασίας Τεχνικά προβλήματα ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ Σκοπός Ερωτήματα Μεθοδολογία Συνθήκες Διαδικασία ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Γενικά Αποτελέσματα έρευνας Η σύσταση των ομάδων Χρήση Η/Υ και Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ Συγκριτική Ανάλυση Ομάδων δείγματος Εκπαιδευτικοί που δεν έχουν μελετήσει Εκπαιδευτικοί ειδικότητας ΠΕ19 & ΠΕ Εκπαιδευτικοί με μικρή εμπειρία Εκπαιδευτικοί που χρησιμοποιούν Η/Υ Εκπαιδευτικοί που δημιουργούν μεγάλες ομάδες ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Απαντήσεις στα ερευνητικά ερωτήματα Γενικότερα Συμπεράσματα ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

6 Ευρετήριο Πινάκων & Γραφημάτων Γράφημα 1 Δημογραφικά - Φύλο Γράφημα 2 Δημογραφικά Χρόνια υπηρεσίας Γράφημα 3 Δημογραφικά - Ειδικότητες Γράφημα 4 Δημογραφικά Σχολική μονάδα Γράφημα 5 Ερώτηση Γράφημα 6 Ερώτηση Γράφημα 7 Ερώτηση Γράφημα 8 Ερώτηση Γράφημα 9 Ερώτηση Γράφημα 10 Ερώτηση Γράφημα 11 Ερώτηση Γράφημα 12 Ερωτήσεις 21 & Γράφημα 13 Ερωτήσεις 23 & Γράφημα 14 Ερώτηση Γράφημα 15 Ερώτηση Γράφημα 16 Ερώτηση Γράφημα 17 Ερώτηση Γράφημα 18 Ερώτηση Γράφημα 19 Ερωτήσεις 18 & Γράφημα 20 Ερωτήσεις 12 & Γράφημα 21 Ερωτήσεις 12 & 13 των ειδικοτήτων εκτός ΠΕ Γράφημα 22 Ερωτήσεις 14, 15 & Γράφημα 24 Ερώτηση 5 σε συνδυασμό με την ερώτηση Γράφημα 25 Ερώτηση 7 σε συνδυασμό με την ερώτηση Γράφημα 26 Ερώτηση 22 σε συνδυασμό με την ερώτηση Γράφημα 27 Ερώτηση 1 εκπαιδευτικών ΠΕ Γράφημα 28 Ερώτηση 9 σε συνδυασμό με την ειδικότητα Γράφημα 29 Ερώτηση 22 σε συνδυασμό με την ειδικότητα Γράφημα 30 Ερωτήσεις 14 & 15 για την ειδικότητα ΠΕ Γράφημα 31 Ερώτηση 1 εκπαιδευτικών με χρόνια υπηρεσίας Γράφημα 32 Ερώτηση 7 σε συνδυασμό με χρόνια υπηρεσίας Γράφημα 33 Ερώτηση 12 σε συνδυασμό με χρόνια υπηρεσίας Γράφημα 34 Ερώτηση 1 σε συνδυασμό με ερώτηση Γράφημα 35 Ερώτηση 7 σε συνδυασμό με ερώτηση Γράφημα 36 Ερώτηση 13 σε συνδυασμό με ερώτηση Γράφημα 37 Ερώτηση 17 σε συνδυασμό με ερώτηση Γράφημα 38 Ερωτήσεις 18 & 19 από αυτούς που φτιάχνουν μεγάλες ομάδες Γράφημα 39 Ερωτήσεις 18 & 19 από αυτούς που φτιάχνουν μικρές ομάδες Γράφημα 40 Ερώτηση 23 σε συνδυασμό με ερώτηση Πίνακας 1 Δημογραφικά - Ειδικότητες Πίνακας 2 Δημογραφικά - Σύγκριση δείγματος εκπαιδευτικών ΠΕ Πίνακας 3 Το ερωτηματολόγιο

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα μεταπτυχιακής εργασίας πραγματεύεται τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο εκπαιδευτικός κατά την οργάνωση και υποστήριξη μιας διαδικασίας συνεργατικής μάθησης. Τα προβλήματα εντοπίζονται κυρίως στη σύσταση της ομάδας ή των ομάδων, μια πολύ βασική παράμετρος για την επιτυχία της όλης διαδικασίας. Μια παράμετρος η οποία αρχικά μπορεί να μην φαίνεται τόσο σημαντική ή φαινομενικά να μην παρουσιάζει δυσκολίες για τον καθορισμό της αλλά, όπως φαίνεται και από την βιβλιογραφική έρευνα, υπάρχουν μια σειρά από μεταβλητές τις οποίες πρέπει να λάβει υπόψη του ο εκπαιδευτής, κυρίως κατά τη φάση του σχεδιασμού, για να οδηγηθεί αυτός και οι εκπαιδευόμενοί του στο βέλτιστο γνωστικό αλλά και οργανωτικό αποτέλεσμα. Ειδικότερα, όταν αναφερόμαστε στη Συνεργατική Μάθηση υποστηριζόμενη από ηλεκτρονικούς υπολογιστές, στις μεταβλητές αυτές έρχεται να προστεθεί και μια νέα, που αφορά στον κατεξοχήν χώρο διεξαγωγής αυτής της μορφής μάθησης μέσα στο Ελληνικό Σχολείο. Ο χώρος αυτός είναι συνήθως το Σχολικό Εργαστήριο Πληροφορικής και Εφαρμογών Η/Υ ο εξοπλισμός και η οργάνωση του οποίου συνήθως θέτει περεταίρω προβλήματα. Υπάρχουν παραδείγματα στα οποία η επιλογή τον ομάδων όχι απλά δεν λειτούργησε θετικά προσφέροντας ουσιαστικό αποτέλεσμα στους συμμετέχοντες αλλά αντιθέτως λειτούργησε αρνητικά αποθαρρύνοντας τον εκπαιδευτή στην περαιτέρω προσπάθεια του για ένταξη του μοντέλου της Συνεργατικής Μάθησης στην εκπαιδευτική διαδικασία. Σε μια προσπάθεια διερεύνησης των παραπάνω, διεξαγάγαμε σχετική έρευνα σε εκπαιδευτικούς του Νομού Δωδεκανήσου. Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής ανέδειξαν αρκετά χρήσιμα στοιχεία. Απώτερος σκοπός της εργασίας μας, είναι ο περεταίρω προβληματισμός των εκπαιδευτικών που οργανώνουν δράσεις Συνεργατικής Μάθησης με χρήση Η/Υ ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα χωρίζουν τους μαθητές τους σε ομάδες. Σε αυτόν τον τομέα, πιστεύουμε ότι τα αποτελέσματα της έρευνας μας θα τους είναι πολύ χρήσιμα. 7

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι σύγχρονες μέθοδοι διδασκαλίας, μεταξύ άλλων, έχουν ως στόχο το εκπαιδευτικό σύστημα να προσφέρει ίσες ευκαιρίες μάθησης για όλους εξαλείφοντας φαινόμενα διαχωρισμού των μαθητών σε καλούς και σε κακούς και περιθωριοποίησης των τελευταίων από την εκπαιδευτική διαδικασία. Στα πλαίσια αυτής της πολιτικής, χρησιμοποιείται ως διδακτική μέθοδος η Συνεργατική Μάθηση, που έχει ως στόχο την διασφάλιση της ενεργής συμμετοχής όλων των μαθητών, την άμβλυνση του ανταγωνισμού και την καλλιέργεια θετικού κλίματος μέσα στην τάξη. Ως Συνεργατική Μάθηση δύναται να οριστεί η από κοινού εργασία πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα, με τρόπο που να προωθείται η ατομική μάθηση μέσω συνεργατικών διεργασιών (Σγουροπούλου & Κουτουμάνος, 2001:4). Η Συνεργατική Μάθηση διακρίνεται σε συμβατική, δηλαδή σε παραδοσιακή συνεργασία στα πλαίσια της σχολικής τάξης, και Συνεργατική Μάθηση υποστηριζόμενη από ηλεκτρονικούς υπολογιστές η οποία λαμβάνει χώρα συνήθως στο χώρο του Σχολικού Εργαστηρίου Πληροφορικής και Εφαρμογών Η/Υ. Η παρούσα εργασία θα ασχοληθεί μόνο με τη δεύτερη περίπτωση και ειδικότερα, με την διαδικασία καθορισμού των ομάδων στο πλαίσιο Συνεργατικής Μάθησης στον χώρο του Σχολικού Εργαστηρίου Πληροφορικής και Εφαρμογών Η/Υ. Συνοπτικά, στο πρώτο κεφάλαιο της εργασίας διερευνάται το θεωρητικό υπόβαθρο της συνεργατικής μάθησης, παρουσιάζονται οι μορφές της, τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της, τα οφέλη που μπορεί να αποκομίσει ο εκπαιδευόμενος και ο ρόλος του εκπαιδευτή. Στην συνέχεια γίνεται παρουσίαση της Συνεργατικής Μάθησης υποστηριζόμενης από ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ακόμη, παρουσιάζεται η μέθοδος Project έτσι όπως αυτή εντάσσεται στο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (Δ.Ε.Π.Π.Σ) και τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (Α.Π.Σ.) της υποχρεωτικής εκπαίδευση και το Σχολικό Εργαστήριο Πληροφορικής και Εφαρμογών Η/Υ με τον σκοπό και τους στόχους που καλείτε να εκπληρώσει κατά τη λειτουργία του. Τέλος, παραθέτονται μερικές, οι ποιο βασικές ίσως, από τις μεταβλητές που καλείτε ο εκπαιδευτικός να λάβει υπ όψιν του κατά τη στελέχωση μιας ομάδας που θα συμμετάσχει σε μια διαδικασία Συνεργατικής Μάθησης υποστηριζόμενης από ηλεκτρονικό υπολογιστή. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται μια προσπάθεια καταγραφής-παρουσίασης του προβλήματος που φαίνεται να αντιμετωπίζουν οι εκπαιδευτικοί όταν επιθυμούν να εντάξουν τη διαδικασία της Συνεργατικής Μάθησης υποστηριζόμενης από ηλεκτρονικό υπολογιστή στην καθημερινότητά τους. Επιπλέον, περιγράφονται θέματα εξοπλισμού και οργάνωσης του 8

9 Σχολικού Εργαστηρίου Πληροφορικής και Εφαρμογών Η/Υ τα οποία θα πρέπει να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο κατά την απόφαση στελέχωσης των ομάδων εργασίας. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται παρουσίαση της έρευνας η οποία διεξήχθη στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας και στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την επεξεργασία των απαντήσεων των εκπαιδευτικών στην έρευνα αυτή. Η εργασία ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάλυση και την εμπεριστατωμένη μελέτη όλων των παραπάνω. 9

10 1 ΤΟ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1.1 Συνεργατική Μάθηση Η Συνεργατική Μάθηση είναι ένας όρος που περιλαμβάνει μία ποικιλία από εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες προϋποθέτουν κοινή διαλεκτική προσπάθεια από τους εκπαιδευόμενους, καθώς και από τους εκπαιδευτές τους. Συνήθως, οι εκπαιδευόμενοι ανήκουν σε ομάδες δύο ή περισσοτέρων ατόμων, και στόχος τους είναι η αμοιβαία έρευνα για κατανόηση, λύσεις, καθώς και παραγωγή ενός τελικού προϊόντος. Ο όρος πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές του 17ου αιώνα (Slavin, 1990). Ως Συνεργατική Μάθηση δύναται να οριστεί η από κοινού εργασία πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα, με τρόπο που να προωθείται η ατομική μάθηση μέσω συνεργατικών διεργασιών (Σγουροπούλου & Κουτουμάνος, 2001:4). Οι Johnson, Johnson & Holubec (1990) όρισαν τη Συνεργατική Μάθηση ως την οργάνωση της τάξης σε μικρές ομάδες με σκοπό τη δημιουργική συνεργασία των εκπαιδευομένων για μεγιστοποίηση της δικής τους μάθησης, καθώς και της μάθησης των άλλων μελών της ομάδας. Τα μέλη της ομάδας, μέσω των συνεργατικών δραστηριοτήτων που τους ανατίθενται από τον εκπαιδευτή, επιδιώκουν αποτελέσματα τα οποία είναι επωφελή τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο. Έτσι, κατά τη διάρκεια της συνεργασίας, παύει να υπάρχει ανταγωνιστικότητα μεταξύ των μελών της ομάδας, αφού όλοι έχουν έναν κοινό στόχο, που για να επιτευχθεί οφείλουν να συνεργαστούν αρμονικά (ενδεχόμενη αποτυχία επηρεάζει όλη την ομάδα). Είναι σαφές ότι βασικό συστατικό της Συνεργατικής Μάθησης είναι η ομάδα. Ως ομάδα ορίζεται ένα οργανωμένο υποσύνολο με δύο ή περισσότερα μέλη, που συνδέονται με κοινά ενδιαφέροντα, βρίσκονται σε άμεση επικοινωνία, αναπτύσσουν στενές διαπροσωπικές σχέσεις, έχουν κοινή συνείδηση, αναγνωρίζουν ορισμένους δεσμευτικούς κανόνες συμπεριφοράς και επιδιώκουν με προθυμία κοινούς στόχους (Κανάκης, 1987). Μια πρώτη ερώτηση που προκύπτει είναι το μέγεθος της ομάδας ώστε αυτή να είναι αποτελεσματική κατά τη διάρκεια της Συνεργατικής Μάθησης. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι φτιάχνοντας μία τέτοια ομάδα έχουμε αυτόματα και τα επιθυμητά αποτελέσματα. Για να επιτευχθεί αποτελεσματική συνεργασία θα πρέπει να λαμβάνουν χώρα και άλλα βασικά στοιχεία της Συνεργατικής Μάθησης. 10

11 1.1.1 Βασικά στοιχεία Συνεργατικής Μάθησης Τα βασικά στοιχεία της Συνεργατικής Μάθησης είναι τα εξής (Johnson, Johnson & Holubec, 1990): Κοινός στόχος: για να υπάρχει συνεργασία, πρέπει να υπάρχει κοινός μαθησιακός στόχος. Αλληλεπίδραση: δεν μπορεί να υπάρξει συνεργασία, αν δεν υπάρχει συνεχής αλληλεπίδραση των μελών της ομάδας. Η αλληλεπίδραση εκδηλώνεται ως αμοιβαία βοήθεια, ενίσχυση και ενθάρρυνση, ανταλλαγή πληροφοριών και γνώσης, ανατροφοδότηση εκπαιδευομένων κτλ. Αλληλεξάρτηση: η έννοια αυτή διαφοροποιεί τη Συνεργατική Μάθηση από την παραδοσιακή μάθηση με ομάδες και αποτελεί το βασικότερο συστατικό της. Αλληλεξάρτηση υπάρχει όταν η ομάδα για να ολοκληρώσει το έργο της χρειάζεται τη συμβολή κάθε μέλους της, και αντίστροφα, η επιτυχία κάθε μέλους της εξαρτάται από τη συμβολή των υπόλοιπων μελών. Κοινωνικές δεξιότητες: οι εκπαιδευόμενοι που δεν κατέχουν βασικές κοινωνικές δεξιότητες δυσκολεύονται να επιτύχουν υψηλής ποιότητας συνεργασία. Γι αυτό θα πρέπει να διδάσκονται σε αυτούς οι απαραίτητες δεξιότητες, όπως η έκφραση διαφωνίας, η αποδοχή της διαφορετικότητας και η άσκηση ηγετικού ρόλου, πριν να ενταχθούν στην ομάδα. Προσωπική ευθύνη: η συνεργασία κινδυνεύει αν κάποιο μέλος ξεφύγει από τον ομαδικό του ρόλο και αρχίσει να επιβάλλει τις απόψεις του ή να υποβάλλει λύσεις και απαντήσεις. Σε αυτή την περίπτωση τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας όχι μόνο δεν ωφελούνται αλλά στην ουσία αδρανοποιούνται. Γι αυτό κάθε μέλος θα πρέπει να καθίσταται προσωπικά υπεύθυνο για την επιτυχία της ομάδας μέσω της αίσθησης της θετικής αλληλεξάρτησης Μορφές Συνεργατικής Μάθησης Η Συνεργατική Μάθηση μπορεί να πάρει διάφορες μορφές (Κουτσελίνη & Θεοφιλίδης, 1998): Συνεργατική επίδοση: ο εκπαιδευτής παρουσιάζει τη μαθησιακή δραστηριότητα και οι εκπαιδευόμενοι εργάζονται ομαδικά για να την αφομοιώσουν, ανταλλάσοντας ιδέες και δεξιότητες μεταξύ τους. Οι ομάδες παραμένουν ίδιες σε ολόκληρη τη δραστηριότητα. Συνεργατική συναρμολόγηση: οι εκπαιδευόμενοι εργάζονται σε ομάδες. Κάθε μέλος της ομάδας αναλαμβάνει να γίνει ειδικός σε ένα θέμα της δραστηριότητας και έπειτα να 11

12 καθοδηγήσει τα υπόλοιπα μέλη σε αυτή. Στόχος είναι να βοηθήσει ο ένας τον άλλο ώστε η ομάδα να μάθει μέσω της συνεργασίας τα επιμέρους θέματα ώστε να ολοκληρώσει τη δραστηριότητα. Ομαδική διερεύνηση: οι εκπαιδευόμενοι είναι ανεξάρτητοι, αφού είναι από μόνοι τους υπεύθυνοι για το τι θα μάθουν και πως θα το οργανώσουν για να το μάθουν. Γι αυτό διαλέγουν τα επιμέρους θέματα, καθορίζουν τους στόχους, συζητούν και εργάζονται για να παρουσιάσουν την αναφορά της ομάδας. Αντιπαράθεση σε ομάδες: κάθε ομάδα χωρίζεται σε ζεύγη, όπου το ένα είναι υπεύθυνο για τα υπέρ και το άλλο για τα κατά ενός θέματος. Αυτός ο τρόπος εργασίας βοηθά τους εκπαιδευόμενους να μάθουν καλύτερα, αφού μέσω της έρευνας δραστηριοποιούνται καλύτερα για τη συγκέντρωση των απαραίτητων πληροφοριών Πλεονεκτήματα - Μειονεκτήματα Η Συνεργατική Μάθηση συμβάλλει (Slavin, 1990; Κουτσελίνη & Θεοφιλίδης, 1998) στην: ανάπτυξη αισθημάτων αλληλοβοήθειας, εμπιστοσύνης και συνεργασίας μεταξύ των μελών της ομάδας, ανάπτυξη του αισθήματος της θετικής αλληλεξάρτησης, αφού η επιτυχία της ομάδας εξαρτάται από κάθε μέλος και αντίστροφα, καλύτερη χρήση του διδακτικού χρόνου, αφού ελαττώνεται ο ανταγωνισμός και ενισχύεται η συνεργασία, ανάπτυξη του αισθήματος της ανεξαρτησίας από τον εκπαιδευτή, αφού υπάρχει υψηλός βαθμός αυτονομίας, ανάπτυξη της προσωπικής ευθύνης, αφού ο εκπαιδευόμενος επιδιώκει να μάθει ο ίδιος και ελέγχει αν και τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας του μαθαίνουν, αύξηση της αυτοπεποίθησης, αφού ο εκπαιδευόμενος αποτελεί ενεργό μέλος της ομάδας, αφομοίωση σκέψεων, λύσεων και προτάσεων από όλα τα μέλη της ομάδας λόγω της ηθελημένης ανομοιογένειας, και θετικότερη στάση των εκπαιδευομένων απέναντι στη μαθησιακή δραστηριότητα (κίνητρο για μάθηση) αλλά και απέναντι στον εκπαιδευτή. Τα μειονεκτήματα της Συνεργατικής Μάθησης δεν έχουν να κάνουν με τη μέθοδο, αλλά με την εφαρμογή της (Slavin, 1990; Κουτσελίνη & Θεοφιλίδης, 1998): 12

13 Η διαδικασία είναι συνήθως χρονοβόρα. Αυτό το πρόβλημα δημιουργείται λόγω της έλλειψης συστηματικής εφαρμογής της Συνεργατικής Μάθησης. Υπάρχει αυξημένο φόρτο εργασίας για τον εκπαιδευτή, ο οποίος πρέπει να προετοιμάζει τακτικά τους στόχους κάθε ομάδας, καθώς και τους στόχους κάθε μέλους χωριστά. Έλλειψη έτοιμου υλικού που θα αποτελέσει τη βάση της συνεργατικής δραστηριότητας Τα οφέλη για τον εκπαιδευόμενο Με την συνεργατική μάθηση, αναθεωρείται η παραδοσιακή δασκαλοκεντρική προσέγγιση που ήθελε τον εκπαιδευόμενο, παθητικό ακροατή, και υιοθετείται η μαθητοκεντρική προσέγγιση, κατά την οποία οι εκπαιδευόμενοι γίνονται κοινωνοί της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Πλέον, οι εκπαιδευόμενοι επικοινωνούν ελεύθερα μεταξύ τους, αναπτύσσουν άφοβα τις ιδέες τους, συμφωνούν ή διαφωνούν με τους συναδέλφους τους και τεκμηριώνουν την γνώμη τους. Έτσι, ενισχύεται η κριτική τους ικανότητα, αναπτύσσονται οι επικοινωνιακές τους δεξιότητες και αυξάνεται η αυτοπεποίθησή τους. Στα πλαίσια της ομάδας, οι εκπαιδευόμενοι έχουν τη δυνατότητα να κατανείμουν ρόλους. Κάποιος εκπαιδευόμενος αναλαμβάνει να συντάξει την εργασία, κάποιος άλλος να την ελέγξει, ένας τρίτος να εξετάσει τη βιβλιογραφία και ούτω καθεξής, συνεπώς ευνοείται η αλληλεξάρτηση και η επικοινωνία τους. Η επιτυχία ή η αποτυχία της ομάδας έχει αντίκτυπο σε όλα τα μέλη της. Κατά συνέπεια, οι συνεργαζόμενοι παύουν να λειτουργούν εγωιστικά και αποκτούν δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να προσαρμοστούν στο μελλοντικό επαγγελματικό τους περιβάλλον. Από την άλλη, οι εκπαιδευόμενοι που απαρτίζουν μια ομάδα, δεν σημαίνει ότι είναι κατ ανάγκην και φίλοι. Συνεπώς, είναι υποχρεωμένοι να παραμερίσουν τις διαφορές τους και να προβούν σε αμοιβαίους συμβιβασμούς και υποχωρήσεις. Άλλωστε, και στην μετέπειτα επαγγελματική τους σταδιοδρομία θα είναι αναγκασμένοι να συνεργαστούν με ανθρώπους που δεν συμπαθούν ή δεν ταιριάζουν, συνεπώς η Συνεργατική Μάθηση τους διδάσκει να είναι πιο διαλλακτικοί. Στην συνεργατική μάθηση, αξιοποιώντας τα Συνεργατικά Περιβάλλοντα Μάθησης, οι εκπαιδευόμενοι έχουν την δυνατότητα να επικοινωνήσουν με άλλους, που διαφορετικά δεν θα είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν. Ακόμη, μπορούν να έρθουν σε επαφή με τον πολιτισμό και την νοοτροπία τους, συνεπώς γίνονται ανεκτικότεροι στην διαφορετικότητα και διευρύνεται ο πνευματικός τους ορίζοντας. 13

14 1.1.5 Ο ρόλος του εκπαιδευτή Στην συνεργατική μάθηση, ο ρόλος του εκπαιδευτή αλλάζει, καθώς από παροχέας γνώσεων γίνεται σύμβουλος της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Ο εκπαιδευτής συντονίζει την εκπαίδευσημάθηση, ενθαρρύνει την συνεργασία και ρυθμίζει το μέγεθος των ομάδων και τη σύνθεσή τους (Ó Murchú, 2005). Ειδικότερα στην ηλεκτρονική συνεργατική μάθηση, προσαρμόζει το μάθημα στις απαιτήσεις των νέων τεχνολογιών και του υπολογιστή, συνεπώς αφιερώνει περισσότερο χρόνο σε σχέση με την παραδοσιακή διδασκαλία. Ωστόσο, το τελικό αποτέλεσμα δικαιώνει την προσπάθειά του (Fåhræus et al., 1999). Συνοψίζοντας, οι αρμοδιότητες του εκπαιδευτή διακρίνονται σε εσωτερικές, δηλαδή σε εντός της τάξης, και σε εξωτερικές, σχετικές με την προετοιμασία της συνεργασία. 1.2 Συνεργατική Μάθηση Υποστηριζόμενη από Υπολογιστή Στις αρχές της δεκαετίας του 90, η συνεργασία μέσω υπολογιστή άρχισε να εφαρμόζεται σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, καθώς ο υπολογιστής είχε γίνει ήδη αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαίδευσης και τα θετικά αποτελέσματα της Συνεργατικής Μάθησης είχαν ήδη εδραιωθεί, αφού θεωρείτο ότι η «από κοινού δημιουργία κατανόησης μέσω της αλληλεπίδρασης προάγει τη μάθηση» (Littleton & Hakkinen, 1999, Johnson & Johnson, 1990). Με τον τρόπο αυτό δημιουργήθηκε μια νέα επιστημονική περιοχή, αυτή της Συνεργατικής Μάθησης Υποστηριζόμενης από Υπολογιστή (Computer Supported Collaborative Learning - CSCL). Η Συνεργατική Μάθηση Υποστηριζόμενη από Υπολογιστή είναι ένα ερευνητικό πεδίο που αφορά κυρίως την κατανόηση και τις πρακτικές δημιουργίας κατανόησης στο πλαίσιο κοινών δραστηριοτήτων και στους τρόπους που αυτές οι πρακτικές διαμεσολαβούνται (mediated) από σχεδιασμένα αντικείμενα (designed artifacts) (Koschmann, 1994). Μελετά τόσο το θεωρητικό (ψυχολογικό και παιδαγωγικό) πλαίσιο της συνεργασίας, όσο και τις τεχνολογίες που υποστηρίζουν την ομαδική εργασία, τη συνεργασία και την αλληλεπίδραση, καθώς και το πώς αυτές συνεισφέρουν στη μαθησιακή διαδικασία. Αποτελείται από την Συνεργατική Εργασία Υποστηριζόμενη από Υπολογιστές (Computer- Supported Collaborative Work - CSCW) και τη Συνεργατική Μάθηση. Η Συνεργατική Εργασία Υποστηριζόμενη από Υπολογιστές ορίζεται ως ένα δικτυακό σύστημα βασισμένο στους υπολογιστές, το οποίο υποστηρίζει τη συνεργασία μεταξύ των ομάδων για μια κοινή εργασία και παρέχει μία διαμοιραζόμενη διεπιφάνεια μέσω της οποίας συνεργάζονται οι ομάδες. Η Συνεργατική Μάθηση ορίζει τις ομάδες που εργάζονται μαζί για ένα κοινό σκοπό. Σκοπός της Συνεργατικής Μάθησης Υποστηριζόμενης από Υπολογιστή είναι να υποστηρίξει (scaffold) τους εκπαιδευόμενους ώστε να μάθουν αποτελεσματικά ενώ συνεργάζονται (Stahl, Koschmann, & Suthers, 2006). Έρευνες έχουν δείξει ότι τα συστήματα που υποστηρίζονται από 14

15 υπολογιστές μπορούν να βοηθήσουν και να διευκολύνουν την ομαδική διαδικασία με τέτοιο τρόπο που δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω της επικοινωνίας πρόσωπο-με-πρόσωπο (face-toface), χωρίς παρόλα αυτά να μπορεί να αντικαταστήσει αυτού του είδους την επικοινωνία. Οι Johnson, Johnson & Stanne (1995) μετά από έρευνες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Συνεργατική Μάθηση Υποστηριζόμενη από Υπολογιστή προάγει ψηλότερη ποσότητα και ποιότητα καθημερινής επίτευξης, μεγαλύτερη ικανότητα τεκμηριωμένης μάθησης καθώς και καλύτερη ικανότητα να χρησιμοποιούν οι μαθητές τις γνώσεις τους στην επίλυση προβλημάτων. Παρατήρησαν ότι οι συνεργατικές ομάδες παρουσιάστηκαν πιο γρήγορες και ακριβείς από τις ατομικιστικές και ανταγωνιστικές ομάδες, καθώς και ότι οι εκπαιδευόμενοι χρειάζονταν λιγότερη βοήθεια από τον εκπαιδευτή. Η Συνεργατική Μάθηση Υποστηριζόμενη από Υπολογιστή βασίζεται στο παρακάτω θεωρητικό υπόβαθρο: στη Κοινωνικό-Πολιτισμική Θεωρία (Sociocultural Theory) του Vygotsky: Ο Vygotsky ανέπτυξε μια Κοινωνικό-Πολιτισμική Θεωρία (Socio-Cultural Theory of Learning) για την κοινωνιο-γνωστική ανάπτυξη, που αν και είχε διατυπωθεί από το 1930, βρίσκει στις μέρες μας σημαντική εφαρμογή στη διδασκαλία και τη μάθηση. Υποστήριξε ότι η μάθηση και η γνωστική εξέλιξη του ατόμου είναι κοινωνικά προσδιορισμένες, καθώς και ότι η σκέψη αναπτύσσεται (προϊόν οικοδόμησης και αναδόμησης γνώσεων) στα πλαίσια συνεργατικών δραστηριοτήτων ανάμεσα σε παιδιά και ενήλικους (Vygotsky, 1978). Σύμφωνα με το γενετικό νόμο της πολιτισμικής ανάπτυξης του Vygotsky (1981), οποιαδήποτε λειτουργία στη γνωστική ανάπτυξη του εκπαιδευόμενου εμφανίζεται δυο φορές ή σε δυο επίπεδα. Αρχικά εμφανίζεται στο κοινωνικό και μετά στο ψυχολογικό επίπεδο. Έπειτα, οι κοινωνικές σχέσεις, οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, αποτελούν γενετικά τη βάση όλων των λειτουργιών υψηλότερου επιπέδου και των σχέσεων μεταξύ τους. Ο εκπαιδευόμενος παύει να είναι παθητικός δέκτης, και μετασχηματίζεται σε δρών υποκείμενο που διαμορφώνει με τις πράξεις του τη γνωστική του πραγματικότητα. Βασική αρχή της θεωρίας του είναι η Ζώνη Επικείμενης Ανάπτυξης» (Zone of Proximal Development), που αποτελεί την ανεξερεύνητη περιοχή του εσωτερικού δυναμικού του μαθητή, ο οποίος βρίσκεται σε μία εν δυνάμει λανθάνουσα κατάσταση εξέλιξης. Εδώ φαίνεται η σημασία της διαμεσολάβησης του ενηλίκου (εκπαιδευτή, γονέα) και ο ρόλος του κοινωνικού περιβάλλοντος στην γνωστική ανάπτυξη του εκπαιδευόμενου. στην Εποικοδομική Θεωρία (Constructivism Theory): Η Εποικοδομική Θεωρία είναι προσανατολισμένη προς τον εκπαιδευόμενο και βασίζεται στις ψυχο-γνωστικές και κοινωνικό-γνωστικές Θεωρίες Μάθησης. Θεωρεί ότι η γνώση δεν υπάρχει έξω από τον εκπαιδευόμενο. Η μάθηση δεν συνίσταται στη συσσώρευση πληροφοριών ή στην ανακάλυψη μιας εξωτερικής πραγματικότητας, αλλά στην οργάνωση των εσωτερικών 15

16 αντιλήψεων και εμπειριών του ατόμου. Οι εκπαιδευόμενοι οικοδομούν καινούργιες έννοιες και ιδέες με βάση τις προϋπάρχουσες γνώσεις τους και μέσω της ενεργητικής συμμετοχής και εμπλοκής τους σε δραστηριότητες αυθεντικού τύπου, χρησιμοποιώντας πραγματικά εργαλεία (Papert, 1980; Papert, 1993). Ο ρόλος του εκπαιδευτή και των χρησιμοποιούμενων μέσων είναι να διευκολύνουν την ενεργητική μάθηση, όπου οι μαθητές οικοδομούν τις δικές τους ολοκληρωμένες ερμηνείες και γνώσεις. Η μάθηση συμβαίνει μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο, όπου η συνεργασία και η αλληλεπίδραση των μαθητών μεταξύ τους και με το διδάσκοντα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της μαθησιακής διαδικασίας. στη Θεωρία της Κατανεμημένης Γνωστικότητας (Distributed Cognition Theory): Η θεωρία της κατανεμημένης γνωστικότητας (Hutchins, 1995; Pea, 1995; Salomon, 1995) αποτελεί μία υβριδική προσέγγιση για τη μελέτη των πτυχών της γνωστικότητας, από γνωστική, κοινωνική και οργανωτική προοπτική. Η θεωρητική αυτή προσέγγιση εμφανίστηκε προς το τέλος της δεκαετίας του 80 ως ένα ριζικά νέο παράδειγμα για τη μελέτη του χώρου των γνωστικών φαινομένων (Rogers & Ellis, 1994). Σε αντίθεση με την παραδοσιακή γνωστική ψυχολογία, που μελετά τη γνωστικότητα ως ένα φαινόμενο επεξεργασίας της πληροφορίας στο πλαίσιο του υποκειμένου, ο Hutchins (1991) υποστηρίζει ότι η γνωστικότητα κατανοείται καλύτερα ως ένα κατανεμημένο (distributed) φαινόμενο. Ως προσέγγιση δίνει έμφαση στην κατανεμημένη φύση των γνωστικών φαινομένων ανάμεσα σε υποκείμενα, κατασκευάσματα (artifacts), εσωτερικές και εξωτερικές αναπαραστάσεις, αναφορικά με μία κοινή γλώσσα από αναπαραστασιακές καταστάσεις (representational states) και μέσα (media) (Rogers, 1997). Συνεπώς, η προσέγγιση αυτή θεωρεί το υποκείμενο μέρος ενός ευρύτερου λειτουργικού συστήματος που συμπεριλαμβάνει το κοινωνικό και υλικό του περιβάλλον. Τα πλαίσια αυτά οριοθετούν σε μεγάλο βαθμό τις έρευνες που αφορούν την επικοινωνία ανθρώπου υπολογιστή και ειδικότερα το σχεδιασμό συνεργατικών δικτυακών περιβαλλόντων. στη Θεωρία της Εγκατεστημένης Γνωστικότητας (Situated Cognition Theory): Η Εγκατεστημένη Γνωστικότητα θεωρεί ότι η εμπλοκή των μαθητών σε πραγματικές καταστάσεις μάθησης, δρα ως πηγή αυθεντικών ερεθισμάτων. Η μάθηση δε θεωρείται αυτόνομη από την πράξη, και κατά συνέπεια η σημασία δε νοείται ως μία μορφή ξεχωριστή από τις πρακτικές και το πλαίσιο όπου πλάθεται (Barrab & Duffy, 2000; Hewitt, Scardamalia & Webb, 1997; Brown, Collins & Duguid, 1989). Ο Perret- Clermont (1993) υποστηρίζει ότι είναι αδύνατον να ξεχωρίσουμε τις γνωστικές εργασίες από τις κοινωνικές, γιατί όλες οι γνωστικές εργασίες έχουν κοινωνικά συστατικά. Η Εγκατεστημένη Γνωστικότητα συμβαίνει όταν οι εκπαιδευόμενοι 16

17 δουλεύουν πάνω σε αυθεντικές εργασίες, οι οποίες λαμβάνουν χώρα σε πραγματικές συνθήκες (Winn, 1993). στη Θεωρία της Γνωστικής Ευελιξίας (Cognitive Flexibility Theory): Η Θεωρία της Γνωστικής Ευελιξίας, που αναπτύχθηκε στα πλαίσια της Εποικοδομητικής Θεωρίας, στοχεύει στη μάθηση και τη διδασκαλία ασθενώς-δομημένων (ill-structured) πεδίων γνώσης με τη χρήση υπερμέσων (Spiro et al., 1988). Η θεωρία αυτή αρχικά είχε προταθεί για να βοηθήσει στην υπέρβαση των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι μαθητές, σε προηγμένο στάδιο μάθησης, κατά τη πρόσληψη σύνθετης γνώσης (Punyashloke, Spiro & Feltovich, 1995). Βασίζεται σε περιπτώσεις (cases) και προτείνει ένα διαφορετικό τρόπο χειρισμού του ποικιλόμορφου υλικού των περιπτώσεων μέσω της διασταυρούμενης μαθησιακής διαδικασίας (criss-crossing learning activity) (Spiro & Jehng, 1990; Demetriadis & Pombortsis, 1999). Η υψηλού επιπέδου μάθηση προϋποθέτει την ανάπτυξη ευέλικτων αναπαραστάσεων γνώσης που θα βοηθήσουν στην προώθηση της αφηρημένης σκέψης και την κατάκτηση δομικών χαρακτηριστικών του γνωστικού αντικειμένου. Ο εκπαιδευόμενος έχει τη δυνατότητα να διασχίσει τον ιστό του γνωστικού αντικειμένου, να μελετήσει το υλικό από ποικίλες διαδρομές και οπτικές γωνίες, να συνθέσει απαντήσεις και να οδηγηθεί από το ειδικό στο γενικό. στη Θεωρία της Δραστηριότητας (Activity Theory): Η Θεωρία της Δραστηριότητας θεωρεί ότι η ανθρώπινη δράση διαμεσολαβείται από πολιτισμικά σύμβολα (cultural signs), λέξεις και εργαλεία, τα οποία επιδρούν στη δραστηριότητα του ατόμου και συνεπώς στις νοητικές του διεργασίες. Βασική μονάδα ανάλυσης είναι η δραστηριότητα, η οποία αποτελείται από το υποκείμενο, το αντικείμενο, τις πράξεις και τις λειτουργίες. Το υποκείμενο είναι ένα άτομο ή μια ομάδα, που απασχολείται με μία δραστηριότητα. Η ανθρώπινη δραστηριότητα λαμβάνει χώρα με τη διαμεσολάβηση εσωτερικών και εξωτερικών εργαλείων. Η διαμεσολάβηση γίνεται από αντικείμενα, τα οποία ορίζουν και περιλαμβάνουν όργανα, σήματα, γλώσσες και τα οποία δημιουργούνται από τα άτομα για να ελέγξουν τη συμπεριφορά τους (Nardi, 1996). Η εφαρμογή στην Εκπαίδευση των πρώτων Συνεργατικών Περιβαλλόντων Μάθησης, στις αρχές τις δεκαετίας του 1980, σηματοδοτεί την μετάβαση από την δασκαλοκεντρική στην μαθητοκεντρική προσέγγιση. Ο εκπαιδευτής παύει πλέον να είναι το επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας και το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στον εκπαιδευόμενο. Αυτή η μεταβολή επιφέρει την αναθεώρηση των παραδοσιακών σχέσεων εκπαιδευτή εκπαιδευόμενου και δημιουργεί νέες τάσεις και προοπτικές, προς όφελος του εκπαιδευομένου. 17

18 1.2.1 Κατηγοριοποίηση των Συνεργατικών Περιβαλλόντων Μάθησης με βάση τη συγχρονικότητα. Ανάλογα με την φύση της συνεργασίας, τα Συνεργατικά Περιβάλλοντα Μάθησης διακρίνονται σε σύγχρονα, ασύγχρονα και μεικτά. α) Σύγχρονα ονομάζονται τα περιβάλλοντα μάθησης που απαιτούν την ταυτόχρονη επικοινωνία των συμμετεχόντων για την ευόδωση της συνεργασίας. Η σύγχρονη συνεργασία επιτυγχάνεται μέσω της φυσικής παρουσίας όλης της ομάδας στον ίδιο χώρο ή, αξιοποιώντας τις Νέες τεχνολογίες, με τηλεδιάσκεψη (video or audio conferencing), συνομιλία μέσω κειμένου (instant messaging or chatting), διαμοιρασμένων χώρων δράσης (whiteboards), διαμοιρασμένων εφαρμογών ή αρχείων (application or file sharing) και τηλεφωνίας μέσω διαδικτύου (internet telephony). Το βασικό πλεονέκτημα των σύγχρονων Συνεργατικών Περιβαλλόντων Μάθησης συνοψίζεται στο απόφθεγμα: What you see is what i see (WYSIWIS) (Ότι βλέπεις, είναι ότι βλέπω), αφού οι απομακρυσμένοι συμμετέχοντες βλέπουν το ίδιο πράγμα, την ίδια στιγμή. Με αυτόν τον τρόπο ευνοείται η αλληλεπίδραση και δομούνται ισχυρές σχέσεις φιλίας μεταξύ των συνεργαζομένων. β) Ασύγχρονα είναι τα περιβάλλοντα μάθησης που επιτρέπουν την επικοινωνία σε δεύτερο χρόνο. Χωρίς την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών αυτό θα μπορούσε να γίνει με την ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω ταχυδρομείου. Κάτι τέτοιο βέβαια είναι ιδιαίτερα χρονοβόρο και οδηγεί στον αποσυντονισμό της ομάδας. Οι νέες τεχνολογίες έχουν καταφέρει να κάνουν αυτή τη διάσταση της επικοινωνίας δημιουργική εκμηδενίζοντας το χρόνο και την απόσταση. Υπολογιστικά εργαλεία που υποστηρίζουν την ασύγχρονη συνεργασία είναι τα φόρα συζητήσεων (online forums), το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ( ), οι πίνακες ανακοινώσεων (bulletin boards), τα ηλεκτρονικά ημερολόγια (electronic calendars), τα ηχητικά μηνύματα (voice mails) και οι ταχυδρομικές λίστες (mailing lists). Τα ασύγχρονα Συνεργατικά Περιβάλλοντα Μάθησης προσφέρουν στους συμμετέχοντες τον χρόνο να σκεφτούν, να συζητήσουν και να οργανώσουν την εργασία τους. γ) Μεικτά λέγονται τα περιβάλλοντα μάθησης που έχουν την δυνατότητα παροχής σύγχρονης και ασύγχρονης επικοινωνίας. Πρόκειται κυρίως για σελίδες του παγκόσμιου ιστού που ενσωματώνουν εργαλεία των παραπάνω δύο κατηγοριών, αλλά και για συνεργατικά συστήματα μάθησης, όπως το CSILE, το CoVis, το Belvedere και το ModellingSpace. Τα μεικτά Συνεργατικά Περιβάλλοντα Μάθησης συνδυάζουν τα πλεονεκτήματα της σύγχρονης και ασύγχρονης συνεργασίας. 18

19 1.3 Η Συνεργατική Μάθηση στο ΔΕΕΠΣ 1 Στην καθημερινότητα του Ελληνικού Σχολείου η Συνεργατική Μάθηση εντάσσεται κυρίως μέσω της μεθόδου Project όπως αυτή περιγράφεται στο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών και τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών της υποχρεωτικής εκπαίδευση. Η μέθοδος Project αποτελεί μια διαδικασία κατά την οποία καλούνται οι εκπαιδευόμενοι να λειτουργήσουν συνεργατικά, εκμεταλλευόμενοι τα οφέλη της συνεργατικής μάθησης, ώστε να προσεγγίζουν τους μαθησιακούς στόχους μέσα από την ενεργό συμμετοχή τους και τη συνεργασία με τελικό σκοπό τη δημιουργία ενός έργου. Η μέθοδος Project περιλαμβάνει μια ομάδα ατόμων που: αποφασίζει να ασχοληθεί με ένα συγκεκριμένο θέμα, προγραμματίζει μόνη της την πορεία των ενεργειών της και ενεργεί με σκοπό την ολοκλήρωση του στόχου που έχει προγραμματίσει. Ως εκπαιδευτική διαδικασία τα «progetti» απαντώνται από τον 16ο αιώνα στις αρχιτεκτονικές ακαδημίες της Ιταλίας. Αποτελούσαν αρχιτεκτονικές ασκήσεις σε μορφή διαγωνισμών με συγκεκριμένο αντικείμενο, στόχους και χρονοδιάγραμμα. Η μέθοδος Project ως παιδαγωγική διαδικασία εμφανίζεται πάλι στις αρχές του 20ου αιώνα. Τη λέξη Project τη χρησιμοποίησε πρώτος ο παιδαγωγός Richards (1904) και εννοούσε μ' αυτήν τη διδασκαλία της χειρωνακτικής εργασίας με ορισμένο τρόπο. Οι διδακτικές συνέπειες της μεθόδου Project στη σχολική ζωή (Χρυσαφίδης 2002, Ντολιοπουλου 2001) είναι: 1. Συσχετισμός του διδακτέου με την καθημερινή ζωή. Ο μαθητής γίνεται ενεργό κομμάτι μιας ζωντανής διαδικασίας απόκτησης γνώσης (Βιωματική-Επικοινωνιακή διδασκαλία). 2. Δραστηριοποίηση των μαθητών. Οι μαθητές μέσα από τη διαδικασία δημιουργίας αναζητούν οι ίδιοι τη γνώση, καθορίζοντας μόνοι τους τα όρια που θα σταματήσουν. 3. Καλλιέργεια της δημιουργικής σκέψης. Ο μαθητής πρέπει να δημιουργήσει σύμφωνα με τα δικά του κριτήρια τη δική του αισθητική και τις δικές του εμπειρίες. 4. Συνεργατικότητα. Η επικοινωνιακή σχέση Δάσκαλου-Μαθητή που κυριαρχεί στην παραδοσιακή διδασκαλία «σπάει» και έτσι όλοι οι μαθητές που συμμετέχουν στην ομάδα συνεργάζονται μεταξύ τους. Σε αντίθεση με την παραδοσιακή διδασκαλία όπου ο δάσκαλος επικοινωνεί με κάθε μαθητή και είναι ο κεντρικός πόλος της διαδικασίας, στη μέθοδος Project ο Δάσκαλος και οι μαθητές επικοινωνούν και συνεργάζονται. 1 Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών 19

20 Ουσιαστικά όλα τα μέλη της ομάδας είναι ισοδύναμα. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα για διαφοροποιημένη διδασκαλία κατά την οποία ο κάθε μαθητής ασχολείται με το κομμάτι του Project που είναι πιο κοντά στις ανάγκες και στα ενδιαφέροντά του. 5. Διαθεματική προσέγγιση. Η ολοκλήρωση του Project περιλαμβάνει γνώσεις από διάφορα μαθήματα που πρέπει να συνδυαστούν για το τελικό αποτέλεσμα. 6. Ένταξη της σχολικής ζωής στην Κοινωνία. Εμπλοκή της Κοινωνίας στη σχολική ζωή. Η μέθοδος Project ως μία Βιωματική-Επικοινωνιακή διδασκαλία είναι φυσικό να συλλέγει βιώματα και από τον κοινωνικό περίγυρο. Ο μαθητής μαθαίνει να δρα δημοκρατικά και να μεταφέρει τα βιώματά του ως άτομο αλλά και ως μέλος μιας ομάδας στην τοπική κοινωνία. 7. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ο εκπαιδευτικός δεν είναι ο φορέας της γνώσης, αλλά ο συντονιστής των διαδικασιών, ο βοηθός στις αναζητήσεις και ο συνεργάτης των μαθητών. Δημιουργεί τις κατάλληλες συνθήκες που προκαλούν στους μαθητές προβληματισμό και διάθεση για αναζήτηση και δημιουργία. Στη διαδικασία αυτή καλούνται οι εκπαιδευτικοί να οργανώσουν τους μαθητές σε ομάδες και να δουλέψουν συνεργατικά. Ένας από τους χώρους που μπορεί να φιλοξενήσει τέτοιες συνεργατικές δράσεις αξιοποιώντας παράλληλα και τα πλεονεκτήματα που μας προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες και κατ επέκταση η Συνεργατική Μάθηση υποστηριζόμενη από υπολογιστή είναι το Σχολικό Εργαστήριο Πληροφορικής & Εφαρμογών Η/Υ. 1.4 Το Σχολικό Εργαστήριο Πληροφορικής & Εφαρμογών Η/Υ (Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ.) Με τον όρο Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ.. αναφερόμαστε σε μια ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα του Ελληνικού Δημόσιου Σχολείου (Γυμνάσιο, Γενικό Λύκειο, Επαγγελματικό Λύκειο, Σ.Ε.Κ. 2 ), η οποία περιλαμβάνει τα εξής: Υπολογιστικό εξοπλισμό (υλικό και λογισμικό Η/Υ), περιφερειακές συσκευές, δικτυακό εξοπλισμό (Hubs, Switches, Modems, Routers κ.λπ.), βιντεοπροβολείς κ.ά. Παθητικό εξοπλισμό (δικτυακή και ηλεκτρολογική εγκατάσταση συμπεριλαμβανομένων των ικριωμάτων κ. ά.) Λογισμικό αποθηκευμένο σε οπτικά ή μαγνητικά μέσα (CDs, DVDs, δισκέτες), συνοδευτικά εγχειρίδια λογισμικού, άδειες χρήσης λογισμικού, καθώς και συνοδευτικό υλικό (οδηγοί συσκευών, εγχειρίδια κ.ά.) 2 Σχολικό Εργαστηριακό Κέντρο 20

21 Υπηρεσιακά βιβλία και έντυπα, καθώς και αρχεία εγγράφων, τα οποία είναι σχετικά με το Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ. και τα μαθήματα Πληροφορικής Αναλώσιμα υλικά (χαρτί εκτυπωτών, δισκέτες κ.ά.), τα οποία προορίζονται για χρήση στο Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ. Έπιπλα (θρανία, καρέκλες, βιβλιοθήκες, ερμάρια, λευκός πίνακας κ.ά.) Λοιπά αντικείμενα, σκεύη και εποπτικό υλικό (π.χ. προβολικό πανί, γραφική ύλη, κλιματιστικό, πυροσβεστήρας, κάδοι απορριμμάτων κ.ά.) Στο εργαστήριο δεν συμπεριλαμβάνεται ο εξοπλισμός που εξυπηρετεί άλλες ανάγκες του σχολείου, όπως, για παράδειγμα, υπολογιστές για γραμματειακή υποστήριξη, VBI, σχολικές βιβλιοθήκες, εργαστήρια Φυσικών Επιστημών Σκοπός και στόχοι λειτουργίας Βασικός σκοπός του Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ. είναι η διδασκαλία του μαθήματος της Πληροφορικής, της χρήσης και των εφαρμογών Η/Υ, καθώς και των μαθημάτων ειδικοτήτων των Σ.Ε.Κ., τα οποία απαιτούν τη χρήση Η/Υ από το πρόγραμμα σπουδών τους. Αφού καλυφθεί ο βασικός σκοπός, ακολουθούν, σε φθίνουσα διάταξη ως προς την προτεραιότητα, οι εξής στόχοι λειτουργίας: 1. Να λειτουργήσει ως χώρος απόκτησης γνώσεων, δεξιοτήτων και τεχνικών, οι οποίες σχετίζονται με την Πληροφορική και τις συγγενείς τεχνολογίες, όπως αυτές περιγράφονται στα Προγράμματα Σπουδών, αλλά και στους γενικότερους σκοπούς της εκπαίδευσης. 2. Να λειτουργήσει συμπληρωματικά στην εκπαιδευτική διαδικασία προσφέροντας ένα σύγχρονο διαδραστικό και αλληλεπιδραστικό μέσο εκμάθησης και εκπαίδευσης. Αυτό επιτυγχάνεται: μέσα από τη διδασκαλία γνωστικών αντικειμένων με χρήση πιστοποιημένου εκπαιδευτικού λογισμικού, μέσα από την παιδαγωγική αξιοποίηση του διαδικτύου, μέσα από την υποστήριξη συνθετικών εργασιών στα πλαίσια θεσμοθετημένων σχολικών δραστηριοτήτων (σχολικές γιορτές, περιβαλλοντική εκπαίδευση, αγωγή υγείας κ.ά.), μέσα από ευρωπαϊκές δράσεις συνεργασίας και μέσα από τη διεύρυνση των αμιγώς διδακτικών δραστηριοτήτων (ενισχυτική διδασκαλία, πρόσθετη διδακτική στήριξη, πρωτοβουλίες εκπαιδευτικών κ.ά.). 21

22 3. Να καλύψει τις ανάγκες ηλεκτρονικής επικοινωνίας του σχολείου στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει κατάλληλη υποδομή στα γραφεία του. 4. Να λειτουργήσει ως συνδετικός κρίκος με το Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο (ΠΣΔ) και γενικά το διαδίκτυο, προκειμένου να απολάβουν οι χρήστες τις προσφερόμενες υπηρεσίες. 5. Να αποτελέσει εργαλείο για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, εκτός ωραρίου λειτουργίας του σχολείου, σε νέα μέσα και μεθόδους διδασκαλίας μέσα από την αξιοποίηση των Τεχνολογιών Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ). Να υπηρετήσει την τοπική κοινωνία, φιλοξενώντας εκπαιδευτικές ή επιμορφωτικές δραστηριότητες δημοσίων φορέων και συλλόγων (π.χ. δημόσια Ι.Ε.Κ., σύλλογοι γονέων και κηδεμόνων κ.λπ.). 1.5 Μεταβλητές στελέχωσης ομάδας Η επιτυχία της Συνεργατικής Μάθησης βασίζεται στην αλληλεπίδραση των συνεργαζόμενων μελών. Συνεπώς, ο εκπαιδευτής οφείλει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ορθολογιστική στελέχωση των ομάδων, με σκοπό την μεγιστοποίηση της ποιότητας και της ποσότητας του παραγόμενου έργου. Μεταβλητές που πρέπει να λάβει υπόψη του κατά την σύνθεση της ομάδας είναι το φύλο, το μέγεθος της ομάδας, ο βαθμός ομοιογένειάς της και το είδος της εργασίας (O Malley, 1992) Το φύλο Η συμπεριφορά και ο τρόπος δράσης των δύο φύλων κατά την Συνεργατική Μάθηση έχουν γίνει το αντικείμενο μελετών. Σύμφωνα με αυτές, τα κορίτσια υστερούν σε σχέση με τα αγόρια στην χρήση των νέων τεχνολογιών (Hughes & Greenhough,1989; Littleton et al., 1992), υπερτερούν όμως στην λεκτική ευφράδεια (Yelland,1995). Ειδικότερα, οι Hughes και Greenhough (1989) βρήκαν πως τα γυναικεία ζεύγη παρουσιάζουν χειρότερη απόδοση στην δημιουργία προγραμμάτων στον υπολογιστή σε σύγκριση με τα αντίστοιχα ανδρικά και μεικτά ζεύγη. Αντίθετα, οι Underwood, Jindal και Underwood (1994) βρήκαν πως τα μεικτά ζεύγη εκτελούν χειρότερα από τα αμιγώς ανδρικά και γυναικεία ζεύγη μία κλειστού τύπου εργασία, όπου πρέπει να συμπληρωθούν κενά. Δηλαδή, το είδος εργασίας επηρεάζει τα ευρήματα των δύο ερευνών, με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε διαφορετικά συμπεράσματα. Ωστόσο, οι περισσότερες έρευνες δείχνουν να συμφωνούν πως τα μεικτά ζεύγη παρουσιάζουν χαμηλότερα επίπεδα αλληλεπίδρασης, καθώς δίνουν λιγότερο συντονισμένες απαντήσεις (Fitzpatrick & Hardman, 1994) και προβαίνουν σε λιγότερες προτάσεις (Underwood, Underwood & Wood, 3 O Malley (1992) αναφέρεται από τους Abnett et al. (2001). 22

23 2000). Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η συνεργασία μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου ευνοεί την αλληλεπίδραση, συνεπώς ο εκπαιδευτής οφείλει να την προτιμά Το μέγεθος της ομάδας Έρευνες έχουν δείξει πως ο μικρός αριθμός μελών μιας ομάδας ευνοεί τον διάλογο. Συγκεκριμένα, οι Johnson, Johnson και Holubec (1990) θεωρούν πως μια ομάδα αποδίδει καλύτερα όταν αποτελείται από δύο έως πέντε μέλη. Με την ίδια άποψη συντάσσεται και η πλειοψηφία της επιστημονικής κοινότητας (Cooper et al., 1990; Nurrenbem, 1995; Slavin,1995), η οποία συμφωνεί πως σε ομάδες με πάνω από τέσσερα με πέντε μέλη γίνεται μονόλογος και όχι διάλογος. Εξαίρεση αποτελούν τα πορίσματα των Dillenbourg et al. (1995) και Schellens & Valcke (2005), που υποστηρίζουν ότι το ιδανικό μέγεθος μιας ομάδας είναι οκτώ με δέκα άτομα Η ομοιογένεια Κατά την συνεργατική μάθηση, οι καλοί εκπαιδευόμενοι συνηθίζουν να συνεργάζονται με τους ομοίους τους, ενώ το ίδιο πράττουν και οι αδύνατοι. Με αυτόν τον τρόπο όμως, δεν ευνοούνται ούτε οι μεν, ούτε οι δε. Οι πρώτοι διότι αναπτύσσουν ανταγωνιστική συμπεριφορά προσπαθώντας να υπερισχύσει ο ένας του άλλου, ενώ οι δεύτεροι γιατί άλλοτε αφαιρούνται, άλλοτε οδηγούνται σε εσφαλμένα συμπεράσματα. Στον αντίποδα, η διαμόρφωση πολύ ανομοιογενών ομάδων μπορεί να οδηγήσει την συνεργασία σε τέλμα, ελλείψει κοινού διαύλου επικοινωνίας. Συνεπώς, ο εκπαιδευτής οφείλει να δείχνει προτίμηση σε μέτρια ομοιογενείς ομάδες, όπου οι αδύνατοι μαθητές μπορούν να επωφεληθούν από τις απόψεις των καλών μαθητών, ενώ οι καλοί μαθητές να βελτιωθούν περαιτέρω (Dillenbourg et al., 1995). Τέλος, ο εκπαιδευτής πρέπει να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ γηγενών και μειονοτικών μαθητών, καθώς έτσι μπορούν να προληφθούν φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας Το είδος εργασίας Ο εκπαιδευτής, πριν λάβει την τελική του απόφαση, πρέπει να εξετάσει αν ανάλογα με το είδος της εργασίας απαιτεί διαφορετική σύνθεση της ομάδας. Λόγου χάρη, αν πρόκειται για μια δραστηριότητα τύπου brainstorming (καταιγισμός ιδεών), καλό είναι οι ομάδες να είναι πολυπληθείς, γιατί έτσι διατυπώνονται περισσότερες ιδέες. Αντίθετα, σε μια διαφορετικού τύπου εργασία που απαιτείται διάλογος, τα μέλη πρέπει να είναι περιορισμένα. 23

24 1.5.5 Τεχνικά προβλήματα Ο περιορισμένος αριθμός διαθέσιμων μέσων, για παράδειγμα περιορισμένος αριθμός Η/Υ ή περιορισμένος αριθμός βιβλιογραφικών πηγών, μπορεί να μην επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες μιας πολυμελούς ομάδας, με αποτέλεσμα κάποιοι μαθητές να μην έχουν πρόσβαση σε αυτά. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εν λόγω μαθητές είναι και λιγότερο ωφελημένοι. Αντιθέτως, έρευνα έδειξε πως μαθητές που δεν χειρίζονται το ποντίκι του Η/Υ, είναι πιο συγκεντρωμένοι στο μάθημα και συνεισφέρουν περισσότερες ιδέες στην ομάδα (Cole, 1995). Ωστόσο, στην εκπαίδευση, όλοι οι μαθητές πρέπει να έχουν τα ίδια δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένου και της χρήσης των νέων τεχνολογιών. Επιπλέον, η έλλειψη τεχνικών μέσων μπορεί να πυροδοτήσει διαμάχες μεταξύ των μαθητών για τον έλεγχό τους. Αυτά όλα είναι βασικά θέματα τα οποία ο εκπαιδευτής πρέπει να λάβει υπ όψιν του κατά τη σύσταση και την επιλογή των ομάδων. 24

25 2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ Η Συνεργατική Μάθηση, οργανώνοντας την τάξη σε μικρές ομάδες με σκοπό τη δημιουργική συνεργασία των εκπαιδευομένων για μεγιστοποίηση της δικής τους μάθησης, καθώς και της μάθησης των άλλων μελών της ομάδας είναι μια μέθοδος που δύναται να βοηθήσει σε μεγάλο βαθμό τον εκπαιδευτικό προς την επίτευξη των στόχων του. Τα μέλη της κάθε ομάδας, μέσω των συνεργατικών δραστηριοτήτων που τους ανατίθενται από τον εκπαιδευτή, επιδιώκουν αποτελέσματα τα οποία είναι επωφελή τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο. Έτσι, κατά τη διάρκεια της συνεργασίας, παύει να υπάρχει ανταγωνιστικότητα μεταξύ των μελών της ομάδας, αφού όλοι έχουν έναν κοινό στόχο, που για να επιτευχθεί οφείλουν να συνεργαστούν αρμονικά. Παράλληλα, η συνεργασία αυτή πολλές φορές δημιουργεί μια σειρά από προβλήματα, όπως είναι η δυσκολία αρμονικής συνύπαρξης διαφορετικών ατόμων μέσα στην ομάδα. Επιπλέον, ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές του ώστε να μπορέσει να καθοδηγήσει όλες τις ομάδες και παράλληλα να υποστηρίξει την κάθε ομάδα χωριστά για να μπορέσει, μέσα από συνεργατική δράση, να ολοκληρώσει το έργο που έχει αναλάβει. Τα προβλήματα αυτά εντείνονται όταν η διαθέσιμη υλικοτεχνική υποδομή που θα χρησιμοποιηθεί κατά τη Συνεργατική Μάθηση δεν επαρκεί ή έχει παλαιωθεί. Αυτό είναι συνήθης φαινόμενο που συναντάται στο χώρο του Ελληνικού Σχολείου και οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να το αντιμετωπίσουν. Ο χώρος του Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ. μπορεί να χρησιμοποιηθεί για δράσεις Συνεργατικής Μάθησης υποστηριζόμενης από Η/Υ. Διαθέτει αφενός, τον εξοπλισμό (Η/Υ, σαρωτή, εκτυπωτή, ψηφιακή κάμερα, βιντεοπροβολέα) και αφετέρου, πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου. Έτσι, το Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ χρησιμοποιείται συχνά σε δράσεις Συνεργατικής Μάθησης. Η χρήση αυτού του χώρου δημιουργεί δύο νέα προβλήματα. Αφενός μεν, είναι ένα χώρος που συνήθως η αρχιτεκτονική του και η διάταξη των Η/Υ μέσα σε αυτόν δεν βοηθάνε στην Συνεργατική Μάθηση. Αφετέρου δε, ο εκπαιδευτικός που θα τον χρησιμοποιήσει καλείται να ανταπεξέλθει και στα προβλήματα που πιθανόν να προκύψουν από αυτή καθεαυτή τη χρήση των μέσων. Όλα αυτά τα θέματα πιθανόν να οδηγούν τον εκπαιδευτικό σε απόγνωση και να τον αποθαρρύνουν από την περαιτέρω προσπάθειά του για ένταξη της Συνεργατικής Μάθησης στην καθημερινότητα του Σχολείου. 25

26 Ένα πολύ σημαντικό και κρίσιμο στάδιο για την επιτυχή ολοκλήρωση μιας διαδικασίας Συνεργατικής Μάθησης υποστηριζόμενης από Η/Υ είναι αυτό του καθορισμού του πλήθους των ομάδων και κατά συνέπεια και του αριθμού των μαθητών ανά ομάδα. Μεγάλες ομάδες είναι δύσκολο να οργανωθούν από τα μέλη τους με αποτέλεσμα να παρατηρούνται μαθητές οι οποίοι δεν δραστηριοποιούνται μέσα στις ομάδες αυτές. Επιπλέον, παρατηρείται αδυναμία λήψης αποφάσεων λόγω της διαφορετικότητας των απόψεων και της αδυναμίας επικοινωνίας αλλά και ομαδικής εργασίας. Από την άλλη πλευρά, μικρές σε αριθμό ομάδες είναι μεν πιο λειτουργικές, δημιουργούν όμως πρόβλημα κατά την παρακολούθηση και τον συντονισμό τους από την πλευρά του εκπαιδευτικού. Μια λύση στο θέμα αυτό μπορεί να επέλθει από την χρυσή τομή ανάμεσα στον αριθμό των ομάδων και το πλήθος των μαθητών σε κάθε ομάδα. Σε αυτή την περίπτωση σημαντικό είναι ο εκπαιδευτικός να λάβει υπ όψιν του τις συνθήκες και τον διαθέσιμο εξοπλισμό του Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ. το οποίο θα χρησιμοποιήσει. Ένα επίσης σημαντικό θέμα στην διαδικασία του καθορισμού των ομάδων είναι και ο τρόπος διαχωρισμού των μαθητών σε ομάδες. Οι ομάδες θα πρέπει να είναι σταθμισμένες ως προς το ενδιαφέρον, τις γνώσεις και την επίδοση των μαθητών που συνυπάρχουν σε αυτές. Με τον τρόπο αυτό υπάρχει η πιθανότητα, μαθητές οι οποίοι εμφανίζονται αδύνατοι να ενεργοποιηθούν και παρακινούμενοι από επιμελής μαθητές να βελτιώσουν την απόδοσή τους προς το κοινό καλό αποτέλεσμα. Η βιβλιογραφική έρευνα έδειξε ότι στο συγκεκριμένο θέμα δεν υπάρχουν πρόσφατες έρευνες οι οποίες να καταγράφουν τη χρήση του Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ. και της οργανωτικής του δομής στη διαδικασία της Συνεργατικής Μάθησης καθώς και την ένταξη προγραμμάτων Συνεργατικής Μάθησης με χρήση Η/Υ όπως αυτά περιγράφονται στο Δ.Ε.Π.Π.Σ και στα Α.Π.Σ. Σχετικό παράδειγμα αποτελεί η Πληροφορική της Γ Γυμνασίου. Η εργασία αυτή προσπαθεί να καταγράψει τις απόψεις των εκπαιδευτικών της Α θμιας και Β θμιας εκπαίδευσης της περιοχής του Νομού Δωδεκανήσου αναφορικά με τη Συνεργατική Μάθηση υποστηριζόμενη από Η/Υ στο χώρο του Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στον τρόπο που επηρεάζεται η διαδικασία από το μέγεθος της ομάδας και τη σύστασή της αλλά και από το πώς η χρήση του Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ επηρεάζει τη διαδικασία καθ όλη τη διάρκειά της. 26

27 3 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ 3.1 Σκοπός Η έρευνα μας έχει ως σκοπό, να καταγράψει τις απόψεις των εκπαιδευτικών της Α θμιας και Β θμιας εκπαίδευσης της περιοχής του Νομού Δωδεκανήσου αναφορικά με τη Συνεργατική Μάθηση υποστηριζόμενη από Η/Υ στο χώρο του Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίδεται στον τρόπο που επηρεάζεται η διαδικασία από το μέγεθος της ομάδας και τη σύστασή της. Επιπλέον, μελετάται το πώς η χρήση του Σ.Ε.Π.Ε.Η.Υ επηρεάζει τη διαδικασία καθ όλη τη διάρκειά της. Η έρευνα προσπαθεί να καταγράψει και τις απόψεις όσων δεν έχουν εφαρμόσει διαδικασίες Συνεργατικής Μάθησης ή τις εφαρμόζουν αρκετά σπάνια ώστε να αναδειχθούν οι πιθανές αιτίες. Μέσω του διαχωρισμού του δείγματος της έρευνας σε ομάδες προσπαθούμε να διαπιστώσουμε εάν παρατηρούνται διαφοροποιήσεις στις απόψεις του δείγματος ανάλογα με την ειδικότητα των εκπαιδευτικών, τα χρόνια υπηρεσίας τους, την μελέτη της θεωρίας της Συνεργατικής Μάθησης ή το μέγεθος των ομάδων τις οποίες συνήθως φτιάχνουν. Η έρευνα δεν έχει σκοπό την ποιοτική καταγραφή των απόψεων όσων συμμετέχουν αλλά την αποτύπωση των απόψεων τους ώστε να αποτελέσει υπόβαθρο για νέα, ποιό εξειδικευμένη έρευνα. Απώτερος σκοπός είναι η εξαγωγή χρήσιμων στατιστικών αποτελεσμάτων και η επισήμανση των παραμέτρων που προσδιορίζουν την εφαρμογή διαδικασιών Συνεργατικής Μάθησης στο χώρο του Ελληνικού Σχολείου και ειδικότερα σε θέματα που αφορούν στη χρήση Η/Υ και στον καθορισμό των ομάδων. Πιστεύουμε ότι τα αποτελέσματα αυτά θα αποτελέσουν βάση για περαιτέρω προβληματισμό των εκπαιδευτικών σε αυτόν τον τομέα. 3.2 Ερωτήματα Μέσω της έρευνας προσπαθούμε να διερευνήσουμε τις απόψεις των εκπαιδευτικών της Δωδεκανήσου σχετικά με τη Συνεργατική Μάθηση υποστηριζόμενη από Η/Υ. Τα βασικά ερωτήματα που προκύπτουν είναι: 27

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Δρ Κώστας Χαμπιαούρης Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης Συντονιστής Άξονα Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Εσπερινά σχολεία, μια διαφορετική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία Δρ. ΖΑΡΚΑΔΟΥΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ Διευθυντής 1 ου Εσπερινού ΓΕΛ Αθηνών zarknick@hotmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Δρ Κωνσταντίνα Κηροποιού Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Καβάλας ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Ομαδοσυνεργατική μάθηση. Γιατί; Στη σύγχρονη εποχή, κοινωνικοί παράγοντες, όπως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ Η/Υ ΘΕΜΑΤΑ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΣΙΑΣΙΑΚΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Κιουτσιούκη Δήμητρα, 485 Τελική δραστηριότητα Φάση 1 :Ατομική μελέτη 1. Πώς θα περιγράφατε το ρόλο της τεχνολογίας στην εκπαιδευτική καινοτομία; Οι Web

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει. Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Αυθεντικό πλαίσιο μάθησης και διδασκαλίας για ένα σχολείο που μαθαίνει Κατερίνα Κασιμάτη Επικ. Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Ορισμός αυθεντικής μάθησης Αυθεντική μάθηση είναι η μάθηση που έχει

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ 1. Τίτλος ΟΙ ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 2. Εµπλεκόµενες γνωστικές περιοχές Γεωγραφία, Γλώσσα 3. Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή αντιλήψεις τ ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Οι συγκοινωνίες» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Παράρτημα Ι Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Σημειώστε τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας σας με τις παρακάτω προτάσεις, με βάση την επεξήγηση που ακολουθεί:

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

2 ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

2 ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 2 ο ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ 0501130 Φιλήμονος 36-38 & Τσόχα, 11521 Αμπελόκηποι Ετήσια Έκθεση Αυτοαξιολόγησης του Σχολείου 1 / 21 Σχολικό Έτος : 2010-2011 Α. Διαδικασίες Υλοποίησης 1. Ανάπτυξη Διαδικασιών

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ

Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ Η Εκπαίδευση στην εποχή των ΤΠΕ «Ενσωμάτωση και αξιοποίηση των εννοιολογικών χαρτών στην εκπαιδευτική διαδικασία μέσα από μία δραστηριότητα εποικοδομητικού τύπου» Δέγγλερη Σοφία Μουδατσάκη Ελένη Λιόβας

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο

Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ. Μάθημα 1 ο Παιδαγωγικές εφαρμογές Η/Υ Μάθημα 1 ο 14/3/2011 Περίγραμμα και περιεχόμενο του μαθήματος Μάθηση με την αξιοποίηση του Η/Υ ή τις ΤΠΕ Θεωρίες μάθησης Εφαρμογή των θεωριών μάθησης στον σχεδιασμό εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας

5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας 5. Η εκπαίδευση στην Κοινωνία της Πληροφορίας 5.1 Εισαγωγή 5.2 Τα βασικά χαρακτηριστικά της συντελούμενης αλλαγής 5.3 Οι νέες προτεραιότητες 5.4 Τα συστατικά στοιχεία του νέου εκπαιδευτικού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης)

Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Πανεπιστήµιο Αιγαίου Παιδαγωγικό Τµήµα ηµοτικής Εκπαίδευσης Μιχάλης Σκουµιός Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) Παρατήρηση ιδασκαλίας και Μοντέλο Συγγραφής Έκθεσης

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης

Σωτηρίου Σοφία. Εκπαιδευτικός ΠΕ0401, Πειραματικό Γενικό Λύκειο Μυτιλήνης «Αξιοποίηση των Τ.Π.Ε. στη Διδακτική Πράξη» «Ανάκλαση-Διάθλαση, Ηλεκτρομαγνητική επαγωγή, Κίνηση-Ταχύτητα: τρία υποδειγματικά ψηφιακά διδακτικά σενάρια για τη Φυσική Γενικού Λυκείου στην πλατφόρμα "Αίσωπος"»

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις

Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης. Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Μαθηματικά: θεωρίες μάθησης Διαφορετικές σχολές Διαφορετικές υποθέσεις Τι είναι μάθηση; Συμπεριφορισμός: Aλλαγή συμπεριφοράς Γνωστική ψυχολογία: Aλλαγή νοητικών δομών Κοινωνικοπολιτισμικές προσεγγίσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo

Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo Citation (ΑΡΑ format): Μουζάκης, Χ. (2017, 2 Μαρτίου). Συνεργατική Μάθηση στο Περιβάλλον του Edmodo [Webinar], Στο: Webinars ΠΕ19-20 Ιστο-διαλέξεις για καθηγητές

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες

Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ. Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Παιδαγωγικό Υπόβαθρο ΤΠΕ Κυρίαρχες παιδαγωγικές θεωρίες Θεωρίες μάθησης για τις ΤΠΕ Συμπεριφορισμός (behaviorism) Γνωστικές Γνωστικής Ψυχολογίας (cognitive psychology) Εποικοδομητισμός (constructivism)

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών

«Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών «Η παιδαγωγική αξία της αξιολόγησης του μαθητή» Δρ. Χριστίνα Παπαζήση Σχολική Σύμβουλος Φυσικών Επιστημών Ρωτώ τον εαυτό μου Κάνε αυτήν την απλή ερώτηση στον εαυτό σου, κάθε πρωί στην πορεία σου για το

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων» 1 ο µέρος:

Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων»  1 ο µέρος: Πανελλήνιο Σχολικό ίκτυο Εκπαιδευτικό Υλικό για την «Υπηρεσία Εκπαιδευτικών Κοινοτήτων και Ιστολογίων» http://blogs.sch.gr 1 ο µέρος: Χρήση Ιστολογίου ως εκπαιδευτικό εργαλείο Ερευνητικό Ακαδηµαϊκό Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο

ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο ΣΧΈΔΙΟ RELEASE για τη δια βίου μάθηση και την ενδοϋπηρεσιακή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στην Κύπρο Παρουσίαση από τις: Φροσούλα Πατσαλίδου, ερευνήτρια, & Μαίρη Κουτσελίνη, επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εκπαιδευτικά υπερμεσικά περιβάλλοντα Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση

Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πιλοτική Εφαρμογή της Πολιτικής για Επαγγελματική Ανάπτυξη και Μάθηση 390 παιδιά Το πλαίσιο εφαρμογής 18 τμήματα Μονάδα Ειδικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση 6 Αντιμετώπισα πρόβλημα μετάβασης, λόγω της κινητοποίησης των αγροτών, που γίνονταν κατά τη διάρκεια του σεμιναρίου. Κανένα, παρακολούθησα όλες τις επιμορφώσεις Γράψτε κάποια άλλη επιμορφωτική

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική

Υ.Α Γ2/6646/ Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική Υ.Α Γ2/6646/20-11-97 Επιµόρφωση καθηγητών στο ΣΕΠ και τη Επαγγελµατική Συµβουλευτική ΥΠΕΠΘ-Γ2/6646120.Ι 1.97 Ενηµέρωση για το πρόγραµµα επιµόρφωσης Καθηγητών στο Σχολικό Επαγγελµατικό Προσανατολισµό και

Διαβάστε περισσότερα

Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη (Επιμόρφωση Β επιπέδου Τ.Π.Ε.

Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη (Επιμόρφωση Β επιπέδου Τ.Π.Ε. Πράξη: «Επιμόρφωση εκπαιδευτικών για την αξιοποίηση και εφαρμογή των ψηφιακών τεχνολογιών στη διδακτική πράξη Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση», ΕΣΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ. Σύνθεση των Ομάδων Mπομπέτσης Α. και Στεφανή Χ.

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ. Σύνθεση των Ομάδων Mπομπέτσης Α. και Στεφανή Χ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ Σύνθεση των Ομάδων Mπομπέτσης Α. και Στεφανή Χ. ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΤΗΝ ΟΜΣ Σύνθεση των ομάδων Καθορισμός ρόλων Κατανομή εργασιών Αξιολόγηση Σύνθεση των ομάδων

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής

Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ. Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Σ. Κ. ΚΡΑΣΣΑΣ &Ν. Μ. ΣΑΛΤΕΡΗΣ Σχολικοί Σύμβουλοι Δημοτικής Εκπαίδευσης Αττικής Περιληπτικά Τα δομικά στοιχεία της διδασκαλίας και βασικά ερωτήματα του διδάσκοντος Διάγραμμα διδασκαλίας Βασικά μοντέλα /

Διαβάστε περισσότερα

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση

Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Τεχνολογίες Πρόσβασης στη Μάθηση Web 1.0, Web 2.0, Σύγχρονη Μάθηση από Απόσταση Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 8/11/2012 Μέχρι Στιγμής Αναφερθήκαμε σε Σχεδιασμό μαθησιακής διαδικασίας Μαθησιακά πλάνα Νέες μεθοδολογίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής

Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Εξ αποστάσεως υποστήριξη του έργου των Εκπαιδευτικών μέσω των δικτύων και εργαλείων της Πληροφορικής Ε. Κολέζα, Γ. Βρέταρος, θ. Δρίγκας, Κ. Σκορδούλης Εισαγωγή Ο εκπαιδευτικός κατά τη διάρκεια της σχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης

Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Ένα Εκπαιδευτικό Πλαίσιο Σχεδιασμού Ανοικτής και Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης Χαρούλα Αγγελή cangeli@ucy.ac.cy Τμήμα Επιστημών της Αγωγής 1 Το περιβάλλον της συνεργασίας Συνεργασία μεταξύ πανεπιστημιακών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων

Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων Αξιολόγηση του Προγράμματος Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων - Νεοεισερχομένων. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα της Εισαγωγικής Επιμόρφωσης Μεντόρων και Νεοεισερχομένων Εκπαιδευτικών προσφέρεται κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ

ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΜΑΘΗΣΗ Γιάννης Ιωάννου Β.Δ. MSc, MA 1 Θεωρητικό Υπόβαθρο Φιλοσοφία & Γνωστική Ψυχολογία Το Μεταμοντέρνο κίνημα Αποδοχή της διαφορετικότητας Αντίσταση στις συγκεντρωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών ΟιΤΠΕχαρακτηρίζουνόλαταμέσαπουείναιφορείς άυλων μηνυμάτων (χαρακτήρες, εικόνες, ήχοι). Η αξιοποίησή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µεγάλες τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Αναπνευστικό σύστηµα» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης.

Διαβάστε περισσότερα

Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα. Το γνωστικό αντικείμενο του σεναρίου αφορά στο μάθημα της ιστορίας

Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα. Το γνωστικό αντικείμενο του σεναρίου αφορά στο μάθημα της ιστορίας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ 1.1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα 1.2. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Το γνωστικό αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ»

ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 - Οριζόντια Πράξη» «ΤΟ ΝΕΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΙ Η ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ» Ενημερωτική Συνάντηση Στελεχών Διοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικά Περιβάλλοντα Ηλεκτρονικής Μάθησης

Συνεργατικά Περιβάλλοντα Ηλεκτρονικής Μάθησης Κύκλος Εκπαίδευσης «Συστήματα Ηλεκτρονικής Μάθησης & Ηλεκτρονική Αξιολόγηση» Συνεργατικά Περιβάλλοντα Ηλεκτρονικής Μάθησης effectiveassessmentmw1.wordpress.com Κατερίνα Γεωργούλη ΤΕΙ Αθήνας Μονάδα Αριστείας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία

Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική. Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση. ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία Διδακτικές προσεγγίσεις στην Πληροφορική Η εποικοδομιστική προσέγγιση για τη γνώση ως ενεργητική και όχι παθητική διαδικασία ως κατασκευή και όχι ως μετάδοση ως αποτέλεσμα εμπειρίας και όχι ως μεταφορά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και ΤΠΕ: από την ιδέα στην πράξη. Δρ. Ι. Καραβασίλης Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Ιονίων Νήσων

Εκπαίδευση και ΤΠΕ: από την ιδέα στην πράξη. Δρ. Ι. Καραβασίλης Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Ιονίων Νήσων Εκπαίδευση και ΤΠΕ: από την ιδέα στην πράξη Δρ. Ι. Καραβασίλης Περιφερειακός Διευθυντής Εκπαίδευσης Ιονίων Νήσων Κέρκυρα 2014 Εξέλιξη των ΤΠΕ Η ραγδαία εξέλιξη των ΤΠΕ που χαρακτηρίζει την εποχή μας καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΤΑ ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΛΥΚΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΙΣΧΥΟΥΝ ΤΟ ΔΕΠΠΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων

DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων DeSqual Ενότητες κατάρτισης 1. Ενδυνάμωση των εξυπηρετούμενων 2 x 4 ώρες Μέτρηση και Βελτίωση Ενδυνάμωσης Ορισμός της Ενδυνάμωσης: Η ενδυνάμωση είναι η διαδικασία της αύξησης της ικανότητας των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικό ερώτημα: Η εξέλιξη της τεχνολογίας της φωτογραφίας μέσω διαδοχικών απεικονίσεων της Ακρόπολης.

Ερευνητικό ερώτημα: Η εξέλιξη της τεχνολογίας της φωτογραφίας μέσω διαδοχικών απεικονίσεων της Ακρόπολης. Περιγραφή της ερευνητικής εργασίας Βασικοί σκοποί της έρευνας: Η οικοδόμηση γνώσεων όσον αφορά στη λειτουργία των φωτογραφικών τεχνικών (αναλογικών ψηφιακών) διερευνώντας το θέμα κάτω από το πρίσμα των

Διαβάστε περισσότερα

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας.

Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Ο πολλαπλός ρόλος του Διευθυντή στο νέο σχολείο 1. Εισαγωγή 2. Τα καθήκοντα του Διευθυντή της σχολικής μονάδας. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 1 Εισαγωγή Στη σημερινή παρουσίαση εξετάζεται και αναλύεται μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή γνώσεις των μαθητών : Γνωρίζουν τα ονόματα των πλανητών,ότι κινούνται γύρω από τον Ήλιο και ότι φωτίζονται από αυτόν.

Γνώσεις και πρότερες ιδέες ή γνώσεις των μαθητών : Γνωρίζουν τα ονόματα των πλανητών,ότι κινούνται γύρω από τον Ήλιο και ότι φωτίζονται από αυτόν. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Τίτλος διδακτικού σεναρίου: Το ηλιακό μας σύστημα Συγγραφέας: Παναγιώτα Παπαγρηγορίου Τάξη: ΣΤ Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές: Γεωγραφία, Ιστορία, Γλώσσα, Αισθητική Αγωγή Συμβατότητα

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες Μάθησης και Εκπαιδευτικό Λογισμικό

Θεωρίες Μάθησης και Εκπαιδευτικό Λογισμικό ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Θεωρίες Μάθησης και Εκπαιδευτικό Λογισμικό Ενότητα 13: Κοινωνικός Εποικοδομισμός (Social Constructivism ) Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον)

Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ: ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ με τη βοήθεια του λογισμικού Σ.Ε.Π. (Σύνθετο Εργαστηριακό Περιβάλλον) Φυσική Β Λυκείου Θετικής & Τεχνολογικής Κατεύθυνσης Νοέμβριος 2013 0 ΤΙΤΛΟΣ ΝΟΜΟΙ ΙΔΑΝΙΚΩΝ ΑΕΡΙΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) Περιγραφή του περιεχομένου της ενότητας. Α/Α ΣΤΟΧΟΙ (επιθυμητές γνώσεις-δεξιότητες-ικανότ ητες) ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ (Τίτλοι) ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (περιγραφή) ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑ (ενδεικτικά σε ώρες) Το Πρόγραμμα πιστοποιήθηκε από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Το ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα PROFILES ανακοινώνει τη δυνατότητα δήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στο δεύτερο κύκλο βιωματικών εργαστηρίων (2012-2013) με θέμα το σχεδιασμό και

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

Συνεργατικές Τεχνικές

Συνεργατικές Τεχνικές Καταιγισμός ιδεών, Παιχνίδι ρόλων, Ομάδες Εργασίας, Συζήτηση με διάταξη δύο κύκλων, Δομημένη Συζήτηση - Debate Μέθοδος σχεδίων εργασίας ΚΕΣΥΠ ΚΙΛΚΙΣ Καταιγισμός ιδεών Είναι η εξέταση ενός ζητήματος μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας

Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας Εκπαιδευτικό σεμινάριο για το διδακτικό προσωπικό του ΑΤΕΙ Λάρισας Κυριακή Μπαλτά Βιβλιοθηκονόμος-Τεχνολόγος εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Μακεδονίας - Βιβλιοθήκη Λάρισα Φεβρουάριος 2006 Εξ αποστάσεως εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ

Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Ρετσινάς Σωτήριος ΠΕ 1703 Ηλεκτρολόγων ΑΣΕΤΕΜ Τι είναι η ερευνητική εργασία Η ερευνητική εργασία στο σχολείο είναι μια δυναμική διαδικασία, ανοιχτή στην αναζήτηση για την κατανόηση του πραγματικού κόσμου.

Διαβάστε περισσότερα

Fiche N /File Nr 6: COM-Part - p. 1

Fiche N /File Nr 6: COM-Part - p. 1 Πρόγραμμα Τομεακό Πρόγραμμα Κατηγορία Δράσης Δράση Στόχοι και περιγραφή της δράσης ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ COMENIUS ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ Πολυμερείς Σχολικές Συμπράξεις COMENIUS Οι Πολυμερείς Σχολικές συμπράξεις Comenius

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Η θέση της Πανελλήνιας Ένωσης Καθηγητών Πληροφορικής Επιμέλεια κειμένου: Δ.Σ. ΠΕΚαΠ κατόπιν δημόσιας διαβούλευσης των μελών της Ένωσης από 20/07/2010. Τελική έκδοση κειμένου:

Διαβάστε περισσότερα

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής

Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Καινοτόμες παρεμβάσεις για την αποτελεσματική συνεργασία των αναπληρωτών εκπαιδευτικών ΠΕ 70 με το υπόλοιπο εκπαιδευτικό προσωπικό και τα Στελέχη της Εκπαίδευσης Ανδρέας Δ. Καρατζάς, Θεόδωρος Μπαρής Ολοήμερο

Διαβάστε περισσότερα

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής

Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας. Μέσα Στιλ Αγωγής Μεθόδευση της Παιδαγωγικής διαδικασίας Μέσα Στιλ Αγωγής Σχέση σκοπών-μέσων και μεθόδων αγωγής Οι μέθοδοι, οι τεχνικές και τα μέσα της παιδαγωγικής διαδικασίας εξαρτώνται από τους σκοπούς της Σχέση σκοπών-μέσων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Προσαρμογή δραστηριοτήτων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης για μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες Στόχοι της εισήγησης Να παρουσιαστούν οι βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα