Γλωσσική ανάπτυξη και κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη. Ελένη Μότσιου Λέκτορας υπό διορισµό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γλωσσική ανάπτυξη και κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη. Ελένη Μότσιου Λέκτορας υπό διορισµό emotsiou@uth.gr"

Transcript

1 Γλωσσική ανάπτυξη και κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη Ελένη Μότσιου Λέκτορας υπό διορισµό Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρµα Ταξίδι στον γραµµατισµό

2 Συνοπτική παρουσίαση O O O O Η αναπτυξιακή ψυχογλωσσολογία: σκοποί (περιγραφή της παιδικής γλώσσας και ερμηνεία της εξελικτικής της πορείας) & εφαρμογές (λογοθεραπεία, διδακτική κ.ά.) Ανάπτυξη του παιδικού λόγου: παρουσίαση του γλωσσικού προφίλ των νηπίων σε όλα τα επίπεδα ανάλυσης (φωνολογικό, μορφολογικό, συντακτικό, σημασιολογικό- λεξικό, πραγματολογικό/ επικοινωνιακό) Κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη: η ανάπτυξη του προφορικού λόγου του παιδιού Βιβλιογραφία

3 1. Αναπτυξιακή Ψυχογλωσσολογία u Αντικείμενο: διερευνά τα στάδια, τα χαρακτηριστικά και τις διαδικασίες της γλωσσικής ανάπτυξης (μονόγλωσσης ή και δίγλωσσης/πολύγλωσσης, φυσιολογικής ή αποκλίνουσας) στο μικρό παιδί. u Σκοπός Α) Περιγραφή του πώς αναπτύσσεται η γλώσσα σε όλα τα επίπεδα γλωσσικής ανάλυσης (φωνολογικό, γραμματικό, σημασιολογικό- λεξικό, επικοινωνιακό- πραγματολογικό)

4 O Φωνολογικό: πώς το παιδί αντιλαμβάνεται και παράγει τους ήχους της γλώσσας του, αλλά και πότε και πώς τους οργανώνει στο ιδιαίτερο φωνολογικό σύστημα της μητρικής, ώστε τελικά να μπορεί να συνδυάζει τα φωνήματα μεταξύ τους και να δημιουργεί μεγαλύτερες γλωσσικές ενότητες (συλλαβές, λέξεις κτλ.) O Γραμματικό: βάσει ποιων αρχών τα παιδιά συνδυάζουν γλωσσικές μονάδες μεταξύ τους (μορφήματα, λέξεις, φράσεις). Στα πλαίσια της μελέτης του γραμματικού επιπέδου μπορεί να ερευνηθεί χωριστά ο μορφολογικός τομέας (μορφήματα και κανόνες εσωτερικής λεξικής δομής) και χωριστά ο συντακτικός τομέας (κανόνες συνδυασμού λέξεων σε γραμματικά ορθές φράσεις και προτάσεις). O Σημασιολογικό- λεξικό: πώς τα παιδιά συσχετίζουν τις έννοιες με τις λέξεις και πώς αναπτύσσουν τις σημασίες, πώς αντιλαμβάνονται τις σημασιακές σχέσεις μεταξύ λέξεων και πώς τελικά ερμηνεύουν ολόκληρες προτάσεις.

5 O Επικοινωνιακό/πραγματολογικό: πώς όλες οι γλωσσικές γνώσεις που αποκτώνται από το παιδί αξιοποιούνται σε πραγματικές συνθήκες χρήσης ώστε να μπορεί να διαφοροποιεί κανείς τη γλωσσική μορφή και το περιεχόμενο ανάλογα με τους συνομιλητές του, τον τόπο της συνομιλίας, το θέμα της συζήτησης ή το σκοπό που θέλει να πετύχει. Η κατάκτηση των τριών πρώτων επιπέδων επιφέρει τη γνώση των στοιχείων και των κανόνων του γλωσσικού συστήματος της μητρικής γλώσσας (γλωσσική ικανότητα) ενώ η κατάκτηση του πραγματολογικού τομέα επιφέρει την αξιοποίηση- χρήση της γνώσης του γλωσσικού συστήματος σε ποικίλες κοινωνικές περιστάσεις (επικοινωνιακή ικανότητα). Το φωνολογικό και το γραμματικό σύστημα αφορούν την ανάπτυξη της γλωσσικής μορφής, το σημασιολογικό την ανάπτυξη του γλωσσικού περιεχομένου και το πραγματολογικό την ανάπτυξη της γλωσσικής χρήσης. Oι παραπάνω τομείς κατακτώνται παράλληλα και αλληλοδιαπλέκονται, καθώς το παιδί αναπτύσσεται.

6 Κάθε γλωσσικός τομέας αναπτύσσεται περνώντας από ορισμένες χαρακτηριστικές φάσεις, οι οποίες έχουν πολλές ομοιότητες σε διαφορετικές γλώσσες, π.χ. Φωνολογία - τα φωνήεντα προηγούνται αναπτυξιακά των συμφώνων - τα κλειστά (π.χ. p,t,g) εμφανίζονται πρώτα, τα τριβόμενα (f,θ, x) αργότερα Γραμματική - σε πρώιμη φάση, παράλειψη/αποφυγή αόριστου άρθρου (στη θέση του εμφανίζεται το οριστικό) - κυριαρχεί αρχικά η παρατακτική σύνδεση Σημασιολογία- Λεξικό - οι λέξεις αρχικά έχουν στενότερες ή ευρύτερες σημασίες σε σχέση με τις ενήλικες λέξεις (π.χ. ονομάζει μπουκάλι μόνο το μπιμπερό, η λέξη λάμπα χρησιμοποιείται επιπλέον και για τον φακό)

7 - τα παιδιά κατασκευάζουν λέξεις, είτε επειδή δεν ξέρουν την αντίστοιχη ενήλικη είτε επειδή θέλουν να καλύψουν ένα υπαρκτό λεξιλογικό κενό (π.χ. η εμφανίστρια [γυμνίστρια], η γελατζού [που γελάει συχνά]) Πραγματολογία/χρήση - συχνά ακατάλληλο για τις περιστάσεις ύφος (π.χ. μη χρήση πληθ. ευγενείας) - συνήθης η μη τήρηση των κανόνων συνομιλίας (π.χ. διακοπή του συνομιλητή) Β) Ερμηνεία των παραπάνω φαινομένων και της πορείας που ακολουθούν, δηλαδή γιατί η γλώσσα αναπτύσσεται έτσι, ποιοι είναι οι μηχανισμοί (πολλαπλοί: π.χ. αρθρωτικοί, γλωσσικοί, ψυχολογικοί, γνωσιακοί) Για παράδειγμα:

8 Φωνολογία Οι απλοποιήσεις συμφωνικών συμπλεγμάτων, οι αποβολές ή οι αφομοιώσεις συμφώνων κ.ά. διευκολύνουν την άρθρωση (π.χ. Τέλιος αντί Στέλιος, νεό αντί νερό ), το ίδιο και οι αφομοιώσεις συμφώνων ( γκαγκάνα αντί δαγκάνα ), καθότι ο αρθρωτικός μηχανισμός θέλει το χρόνο του για να ωριμάσει Γραμματική Οι ομαλοποιήσεις ανώμαλων/σπάνιων τύπων δείχνουν την κατάκτηση του βασικού μορφολογικού κανόνα (λ.χ. γέρα αντί γριά, κατά το νέα, ωραία κτλ.): αυτό αποδεικνύει την πρόοδο που έχει κάνει το παιδί στην κατάκτηση του γραμματικού συστήματος. Λάθη στην παθητική σύνταξη και, γενικά, αποφυγή της λόγω της αναντιστοιχίας σημασιολογικού και γραμματικού υποκειμένου (σε αντίθεση με την ενεργητική σύνταξη): στην πρόταση ο αέρας ξερίζωσε τα λουλούδια υπάρχει ταύτιση γραμματικού και σημασιολογικού υποκειμένου (δράστη), όχι όμως και στην πρόταση τα λουλούδια ξεριζώθηκαν από τον αέρα, όπου το σημασιολογικό υποκείμενο είναι ο αέρας όχι όμως και το γραμματικό υποκείμενο.

9 Σημασιολογία- Λεξικό Οι σημασιακές υπεργενικεύσεις (π.χ. ονομάζει κουδούνι και την κόρνα του αυτοκινήτου, δηλαδή επεκτείνει τη σημασία) μπορεί να είναι λόγω άγνοιας της ενήλικης λέξης, εντούτοις η λέξη που χρησιμοποιείται στη θέση της δεν είναι τυχαία: έχει προηγηθεί ανάλυση ομοιοτήτων/ διαφορών και έχει κατηγοριοποιηθεί βάσει αυτών. Ενίοτε είναι και δημιουργική η χρήση, έχει δηλαδή πρόθεση να μιλήσει μη συμβατικά (π.χ. ξεφλουδίζω το κρέας ) Πραγματολογία Η αδυναμία αντίληψης πλάγιων γλωσσικών πράξεων πριν τα 3 έτη (λ.χ. της δήλωσης ως διαταγής: είναι ώρα για ύπνο = πήγαινε για ύπνο ) σχετίζεται τόσο με έλλειψη γνώσεων για τις κοινωνικές συμβάσεις όσο και με αδυναμία ως προς την αντίληψη των προθέσεων των συνομιλητών (έλλειψη γνώσεων για τις νοητικές καταστάσεις).

10 u Εφαρμογές Πέρα από τις υποθέσεις για τη φύση της ανθρώπινης γλώσσας, για τη σχέση της με τη νόηση ή τις εγκεφαλικές δομές, η γνώση της ανάπτυξης της παιδικής γλώσσας έχει σχέση, μεταξύ άλλων, με τη: - Λογοπαθολογία: γνωρίζοντας το φυσιολογικό εντοπίζουμε νωρίς τις αποκλίσεις, άρα έχουμε δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης στα κατάλληλα σημεία - Διδασκαλία: γνωρίζοντας τη φυσιολογική πορεία ανάπτυξης, έχουμε τη δυνατότητα να εκτιμήσουμε πότε και τι μπορούμε να διδάξουμε

11 2. Ανάπτυξη της γλώσσας του παιδιού ü Οι γνώσεις για τη φυσιολογική εξέλιξη της παιδικής γλώσσας μπορεί να διευκολύνει διδακτικές παρεμβάσεις στην ανάπτυξη του προφορικού λόγου στην τάξη. Ο προφορικός λόγος έχει παραμεληθεί σημαντικά, καθώς δόθηκε ιδιαίτερο βάρος στην ανάπτυξη του γραπτού λόγου. ü Απαραίτητο εργαλείο: το γλωσσικό προφίλ του παιδιού σε κάθε ηλικιακό επίπεδο

12 ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΝΗΠΙΩΝ: ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΣΗΜΕΙΑ Φωνολογική ανάπτυξη v Πλησιάζει σε γενικές γραμμές την ενήλικη. Στα 3 έτη είναι δυνατόν να συνεχίζονται οι δυσκολίες με τα εξακολουθητικά και τα υγρά (x, f, γ, v, l, r κ.ά.), στα 4-5 οι δυσκολίες αφορούν κυρίως συμφωνικά συμπλέγματα (vl, str) ή μεμονωμένα σύμφωνα από τις παραπάνω κατηγορίες συμφώνων (π.χ. r) v Τα φωνήματα που δυσκολεύουν είτε παραλείπονται ( τώμε [τρώμε]) ή αντικαθίστανται ( ζώσε [δώσε]), ή αναπτύσσονται για διευκόλυνση άλλα φωνήματα ανάμεσα σε αυτά που δυσκολεύουν ( μπελέ [μπλε]). Συχνές και οι μεταθέσεις ( μπουκί [κουμπί]). v Μπορούν να παρατηρηθούν και αποκοπές (άτονων) συλλαβών: πατό (παγωτό), λογάκι (αλογάκι) v Η φωνολογική επίγνωση μπορεί να ενισχυθεί με λεκτικά παιχνίδια (ομοιοκαταληξίες, γλωσσοδέτες) που συνηθίζονται εξάλλου από τα ίδια τα παιδιά. Η φωνολογική επίγνωση έχει σημαντικό ρόλο στο γραμματισμό, βοηθάει δηλαδή τη μετάβαση από τον προφορικό στο γραπτό λόγο.

13 v Τα «λάθη»- αποκλίσεις είναι συστηματικά και όχι τυχαία, π.χ. οι αντικαταστάσεις γίνονται μεταξύ φωνημάτων που εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικα (π.χ. στην προφορά του θέλω ως σέλω υπάρχει τροπή του τριβόμενου άηχου οδοντικού σε τριβόμενο άηχο φατνιακό) Γραμματική ανάπτυξη: Μορφολογία v Οι υπεργενικεύσεις ενός κανόνα ή οι ομαλοποιήσεις δείχνουν ότι έχουν κατακτηθεί οι βασικότεροι μορφολογικοί κανόνες, π.χ. κεράζει αντί κερνάει, γέρα αντί γριά, τους εργάτους αντί τους εργάτες, μεθίζω αντί μεθάω : ο πιο βασικός ή ο πιο συχνός κανόνας εφαρμόζεται παντού. v Η κατασκευή νεολογισμών από το παιδιά φανερώνει ότι έχουν κατακτήσει τους μορφολογικούς κανόνες σχηματισμού λέξεων (παραγωγής και σύνθεσης) και στοιχεία της αφηρημένης σημασίας των μορφημάτων: ο εμφανιστής (γυμνιστής), το χαϊδευτήρι [- της = δράστης, - τήρι= εργαλείο], πιρουνώνω (καρφώνω με πιρούνι), γραμματίζω (μορφώνω) [- ώνω / - ίζω = συχνότερα ρηματικά επιθήματα για δήλωση δράσης / αλλαγής κατάστασης], φιδόψαρο (χέλι, από το φίδι + ψάρι με τον δείκτη της σύνθεσης - ο- και το σύνθετο προσαρμοσμένο στους κανόνες της σύνθεσης στα ελληνικά) v

14 v Εμφανίζονται αποκλίσεις που σχετίζονται με ελλιπή προσδιορισμό των ιδιαιτεροτήτων των γραμματικών κατηγοριών: ο αλεπούς (πληθ. για αλεπού ), ο παλικάρης (αρσενικό για παλικάρι ), το ρέστο (ενικός για ρέστα ). v Ελλιπής μορφο(συντακτική) κατάτμηση μπορεί να προκύψει όταν το παιδί αδυνατεί να προσδιορίσει τα μορφήματα και υποθέτει ότι υπάρχουν λιγότερα ή περισσότερα μορφήματα απ όσα στην πραγματικότητα είναι ( θέλω να παω στο γιατρέξιμο, θέλω τέτοια κούνια [τακούνια= τα+κούνια], ο νεαυτός μου [από την αιτ. τον εαυτό μου] κ.ά.) Γραμματική ανάπτυξη: Σύνταξη v Οι ονοματικές φράσεις εμπλουτίζονται πιο νωρίς από τις ρηματικές (με επίθετα, αριθμητικά, αντωνυμίες, ενώ αργότερα (αν και πιο σπάνια) με προθετικές φράσεις, με συχνότερη την εμπρόθετη αιτιατική, κυρίως στις περιπτώσεις όπου θα πρέπει να δηλωθεί κτήση: η γενική που δηλώνει κτήση δεν προτιμάται ιδίως από τα μικρότερα νήπια (ούτως ή άλλως είναι πιο σπάνια πτώση από τις άλλες, κυρίως στον πληθυντικό), και στη θέση της χρησιμοποιείται εμπρόθετη αιτιατική: τα ρούχα από την κούκλα, το ποτήρι από τη μαμά κλπ.

15 v Επιρρήματα και επιρρηματικές ή προθετικές φράσεις που τροποποιούν τη ρηματική φράση: αρχικά εμφανίζονται αυτά που εκφράζουν τόπο (εκεί, μέσα σε, πάνω στο), αργότερα χρόνο (αύριο, σε λίγο) και τρόπο (πολύ αργά, με το...). v Ο σχηματισμός των παθητικών δομών δυσκολεύει τα νήπια ακόμα και κατά τη σχολική περίοδο (οι παθητικές προτάσεις έχουν διαφορετική αντιστοίχιση θεματικού ρόλου και συντακτικής θέσης από τις ενεργητικές, προϋποθέτουν τη γνώση συντακτικών αρχών που διέπουν ενεργητικές και παθητικές δομές, καθώς και των σχέσεων μεταξύ τους). Τα μικρότερα νήπια σχηματίζουν τις πρώτες παθητικές δομές χωρίς προσδιορισμό του δράστη (ελλιπείς παθητικές δομές): Βράχηκε (ή βρέχτηκε με ομαλοποίηση!) η κούκλα μου. v Συχνά στο λόγο μικρότερων και μεγαλύτερων νηπίων εμφανίζονται τύποι όπως σπάστηκε το μηχανάκι, ανοίχτηκε το παράθυρο, σβήστηκε το φως, βγάλθηκε το καπάκι κ.ά. Είναι φανερό ότι τα νήπια διακρίνουν τη διαφορά στις φωνές του ρήματος, οπότε και σημαδεύουν μορφολογικά την μεσοπαθητική φωνή. Πρόκειται για ιδιαίτερη περίπτωση ομαλοποίησης σε ρήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως μεταβατικά και ως αμετάβατα, χωρίς να αλλάζει η μορφολογία τους - έχουν δηλ. δύο συντάξεις χωρίς αλλαγή φωνής (εργαστικά ρήματα)

16 v Ελλείψεις στη ρηματική όψη (συνοπτικό / μη συνοπτικό: έτρεχα- έτρεξα), που σχετίζονται με τις γενικότερες δυσκολίες με την έννοια του χρόνου, αλλά και στη χρήση οριστικού- αόριστου άρθρου (δυσκολίες με τη διάκριση παλιάς και νέας πληροφορίας για το συνομιλητή- πραγματολογικοί παράγοντες) v Υπάρχουν τα περισσότερα βασικά είδη προτάσεων (ερωτηματικές, δηλωτικές, αρνητικές, προστακτικές), που σταδιακά εμπλουτίζονται. Το νέο επίτευγμα: οι σύνθετες όπου: Κυριαρχεί η παρατακτική σύνδεση (με το και κυρίως) Η υποτακτική σύνδεση αρχίζει να αναπτύσσεται: συχνότερες προτάσεις στο λόγο παιδιών προσχολικής ηλικίας είναι οι βουλητικές, οι πλάγιες ερωτηματικές, ορισμένες αναφορικές (κυρίως με το που), και κάποιες χρονικές και αιτιολογικές προτάσεις (οι τελευταίες σχηματίζονται κάποιες φορές ανάποδα, π.χ. Έπεσε γιατί χτύπησε [επειδή πρώτα πέφτουμε- αιτία και μετά χτυπάμε- αποτέλεσμα]).

17 Σημασιολογική ανάπτυξη- Λεξιλόγιο v Αρκετά συχνά οι σημασίες υπεργενικεύονται / υπερεπεκτείνονται σε σχέση με τις ενήλικες λέξεις, π.χ. ονομάζει καρέκλα το κάθισμα του αυτοκινήτου v Οι κατασκευασμένες από τα παιδιά λεξεις (νεολογισμοί) δημιουργούνται είτε για να καλύψουν κενά στο παιδικό λεξιλόγιο (επειδή δε γνωρίζουν την αντίστοιχη ενήλικη: π.χ. αεροπλανομάστορας μηχανικός αεροσκαφών ) είτε υπαρκτά λεξιλογικά κενά (π.χ. τα μπαλαρινά στολή μπαλαρίνας, αγριοπετάω πετάω κάτι με δύναμη από τα νεύρα μου, η αργού αυτή που αργεί ). v Παρατήρηση των σχέσεων μεταξύ των λέξεων και οργάνωση σε σημασιολογικά πεδία (π.χ. αντίθετα, συνώνυμα, ομόηχα): π.χ. προσδιορισμοί χρόνου (πριν- μετά), σχέσεις χώρου (μέσα- έξω). Δυσκολεύουν ιδιαίτερα τα δεικτικά και λέξεις με ασταθή αναφορά π.χ. αυτό- εκείνο, εδώ- εκεί, πηγαίνω- έρχομαι

18 v Οι αντωνυμίες εμπλουτίζονται με κατεύθυνση από τα πιο συγκεκριμένα στα πιο αφηρημένα: τα που/ τι/ ποιος (τόπος/ αντικείμενα/ πρόσωπα) προηγούνται και ακολουθούν τα γιατί/ πώς / πότε (αιτία/ τρόπος/ χρόνος) v εμφανίζονται λέξεις που δηλώνουν νοητικές καταστάσεις/ διαδικασίες: αρχικά εμφανίζεται η κατηγορία της επιθυμίας (θέλω) και σιγά σιγά της πεποίθησης (νομίζω, πιστεύω) που έχει να κάνει με την ανάπτυξη της κατανόησης τόσο των ιδίων νοητικών καταστάσεων όσο και της απόδοσης νοητικών καταστάσεων σε άλλους, οι οποίες διαφέρουν από τις δικές μας v Οι μη κυριολεκτικές εκφράσεις είναι υπαρκτές στο λόγο ακόμα και μικρών νηπίων. O Πιο συχνές είναι οι νέες μεταφορές και παρομοιώσεις και όχι οι συμβατικοποιημένες O Τα χαρακτηριστικά της ομοιότητας με βάση την οποία τα παιδιά αντιλαμβάνονται και παράγουν μη κυριολεκτικά σχήματα, είναι στο συντριπτικό ποσοστό τους αισθητηριακά και ειδικότερα οπτικά (στατικά ή δυναμικά):

19 το μέγεθος (π.χ. μικρός μεγάλος: έφαγα και τώρα είμαι ελέφαντας ), το σχήμα (π.χ. στρογγυλός, τρίγωνος: κοίτα! το φεγγάρι είναι ένα μπισκότο ), το χρώμα (π.χ. κίτρινος, κόκκινος: ο ήλιος είναι σαν πορτοκάλι ), δυναμικά χαρακτηριστικά, κυρίως κίνηση (πετάει, περπατάει, τρέχει κτλ.): π.χ. τα κερασάκια χορεύουν (στο δέντρο εξαιτίας του αέρα)). Τα μη οπτικά αισθητηριακά στοιχεία ομοιότητας είναι κυρίως αντώνυμα όπως: σκληρός μαλακός, κρύος ζεστός κ.ά. Στην κατηγορία των μη αισθητηριακών (αξιολογικών/ ψυχολογικών) στοιχείων ξεχωρίζει το ζεύγος των αντωνύμων καλός κακός : π.χ. δε σ αγαπάω όταν θυμώνεις, γίνεσαι λύκος!

20 Ανάπτυξη πραγματολογικών γνώσεων: γλωσσική ποικιλία λόγω διαφορετικών αναγκών στη χρήση v Προσαρμογή γλωσσικών στοιχείων ανάλογα με τον επικοινωνιακό πλαίσιο και το σκοπό της επικοινωνίας: εξετάζουμε τις ικανότητες των νηπίων να προσαρμόζουν τις σημασιογραμματικές τους γνώσεις στις ιδιαιτερότητες και τις απαιτήσεις ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος επικοινωνίας, για παράδειγμα, τα νήπια θα πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν κατάλληλα τη γλώσσα, ανάλογα με την ηλικία και την ταυτότητα του συνομιλητή (π.χ. πληθυντικός ευγενείας), ανάλογα με το περιβάλλον της επικοινωνίας (επίσημος / ανεπίσημος χώρος) ή ανάλογα με το σκοπό που θέλουν να πετύχουν (ζητάω κάτι ή διατάζω να μου το δώσουν;). O Η αδυναμία του παιδιού να λάβει υπόψη όλους τους παράγοντες που συνθέτουν ένα επικοινωνιακό συμβάν έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή εκφωνημάτων που πολλές φορές δεν είναι κατάλληλα και αποδεκτά στα συμφραζόμενα, ή αποτυγχάνουν να επιτύχουν τον επικοινωνιακό τους στόχο, π.χ. όταν ένα νήπιο ζητά κάτι από έναν

21 άγνωστο ενήλικο σε προστακτική έγκλιση ή σηκώνει το τηλέφωνο χωρίς να εκφωνήσει το απαραίτητο (συμβατικό) άνοιγμα εμπρός, ναι, ορίστε ή περιγράφει γεγονότα χωρίς να προσδιορίζει τόπο, χρόνο, πρόσωπα που είναι μεν γνωστά στο παιδί αλλά άγνωστα στο συνομιλητή. O Οι περισσότερες γλωσσικές πράξεις στο λόγο νηπίων προέρχονται κυρίως από την κατηγορία των κατευθυντικών (αιτήσεις, προσταγές) και των δηλωτικών (περιγραφές, δηλώσεις). Αρκετά αργότερα (τέλος προσχολικής αρχές σχολικής περιόδου), εμφανίζονται και οι υποσχέσεις (δεσμευτικές γλωσσικές πράξεις). O Στην προσχολική περίοδο η γκάμα των επικοινωνιακών προθέσεων διευρύνεται σημαντικά, αφού το νήπιο διαθέτει πια αρκετές μορφές- εργαλεία ώστε να είναι σε θέση: α) να εκφράσει διαφορετικά την ίδια πρόθεση: λ.χ. μια αίτηση που στα 3 έτη θα εκφραζόταν αποκλειστικά ως διαταγή (π.χ. δώστο! ) στα 4 έτη μπορεί να εκφραστεί και ως ερώτηση (π.χ. θα μου το δώσεις;), χρησιμοποιώντας φόρμουλες ευγένειας (π.χ. μπορείς να μου το δώσεις (σε παρακαλώ); ) ή και πιο πλάγια, ως δήλωση, από το τέλος της προσχολικής περιόδου και εξής (π.χ. δεν είναι σωστό να μη δίνουμε κάτι

22 όταν μας το ζητάνε! ). β) να χρησιμοποιήσει ένα συγκεκριμένο γλωσσικό μέσον για την έκφραση διαφόρων επικοινωνιακών σκοπών- προθέσεων: μια ερώτηση λ.χ. λειτουργεί ως τρόπος πληροφόρησης για το μεγαλύτερο ποσοστό των μικρότερων νηπίων (π.χ. πού πάμε;, τι είναι αυτό; ) αργότερα μια ερώτηση μπορεί να αποτελέσει το μέσον για την έναρξη ή τη διατήρηση μιας συνομιλίας (π.χ. να σου πω κάτι; ), ενώ αργότερα (προς το τέλος ιδίως της προσχολικής περιόδου) μπορεί να επιτελέσει το ρόλο διαταγής (π.χ. θα σταματήσεις επιτέλους; ) Επίσης, η ίδια γλωσσική μορφή μπορεί να εκφράσει διαφορετικές προθέσεις: ο διαχωρισμός αυτός είναι δύσκολος ενίοτε και για τους ενήλικες (π.χ. το εκφώνημα γιατί ήρθες; μπορεί να ερμηνευθεί ως αίτηση για πληροφορία ή ως πλάγια διαταγή φύγε ).

23 v Ανάπτυξη της οργάνωσης του λόγου Συνομιλίες: Κατά τη διάρκεια των προσχολικών χρόνων οι συνομιλιακές ικανότητες διευρύνονται ενώ νέες γνώσεις και δεξιότητες προστίθενται: τα νήπια σέβονται όλο και περισσότερο τους κανόνες εναλλαγής των ρόλων (π.χ. πώς ρωτάμε, πώς / πότε παίρνουμε το λόγο, πότε είναι αποδεκτές οι διακοπές και πώς γίνεται αυτό) μαθαίνουν να διατηρούν ένα θέμα, να διορθώνουν πιθανά λάθη και συνομιλιακά κενά και να αποσαφηνίζουν, και ταυτόχρονα να λαμβάνουν υπόψη όλους εκείνους τους επικοινωνιακούς παράγοντες που μπορούν να μεταβάλουν τη μορφή του γλωσσικού εκφωνήματος, να προσαρμόζουν κατάλληλα το ύφος τους κτλ. Μεγαλύτερες ενότητες: - - πρώτα κείμενα: πληροφοριακά (αφηγήσεις- περιγραφές) σε γενικές γραμμές, τα πρώτα κείμενα είναι σύντομα και ελλειμματικά: χωρίς ξεκάθαρη δομή, σταματούν απότομα, έχουν ασαφείς προσδιορισμούς προσώπων/τόπου/χρόνου, χαλαρή εσωτερική συνοχή (ελλείψεις στις δευτερεύουσες προτάσεις κτλ).

24 - άλλα κείμενα: πειθούς (σκοπός ο επηρεασμός αποδέκτη), εκφραστικά (σκοπός η αυτοέκφραση, π.χ. εξομολόγηση), λογοτεχνικού λόγου (σκοπός η πρόκληση προσοχής στη γλώσσα, π.χ. μεταφορές, λογοπαίγνια) αλλά και μικτά είδη (π.χ. οδηγίες, υπόσχεση κ.ά.) Ο επικοινωνιακός τομέας είναι αυτός με τις περισσότερες ελλείψεις, καθώς αποτελεί: O Σύνθετη γνώση (πολλοί παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη) O Δεν υπάρχουν ρητοί κανόνες O Η πρόσβαση στην κοινωνική εμπειρία είναι περιορισμένη ακόμα Η απόκτηση των πραγματολογικών γνώσεων: ü Ωθεί τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν και να επεκτείνουν τις γραμματικές και σημασιολεξικές τους γνώσεις ü Καθιστά πιο αποτελεσματική την επικοινωνία = συνδέονται με την κοινωνικοποίηση ü Συνδέεται με την ακαδημαϊκή πρόοδο

25 3. Κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη ² Ανάπτυξη του προφορικού λόγου σημαίνει πρώτ απ όλα οργάνωση και ανάπτυξη της σκέψης, απαραίτητη τόσο στην προφορική έκφραση όσο και αργότερα στην οργάνωση του γραπτού λόγου. ² Για την επιλογή του κατάλληλου γλωσσικού υλικού- στόχου είναι απαραίτητο να έχουμε εικόνα του γλωσσικού προφίλ του μαθητή. ² Επειδή βασικά η ανάπτυξη της γλώσσας αποσκοπεί στην επικοινωνία, προκειμένου για τη γλωσσική διδασκαλία ο γενικότερος επικοινωνιακός σκοπός θα πρέπει να αποτελεί το γενικότερο πλαίσιο μέσα από το οποίο τα ειδικότερα γλωσσικά στοιχεία αποκτούν νόημα (π.χ. η ανάπτυξη των αιτιολογικών προτάσεων αποκτά νόημα στα πλαίσια της ανάπτυξης λόγου

26 πειθούς, όταν π.χ. ζητάμε να κάνει κάτι ο συνομιλητής). Έτσι, η διδακτική ανάπτυξη τόσο στοιχείων χρήσης (π.χ. πότε/πώς είμαστε ευγενικοί, πώς υποσχόμαστε) όσο και δομής της γλώσσας (π.χ. ανάπτυξη χρονικών στοιχείων και σχέσεων κτλ. σε επιρρηματικές φράσεις / δευτερεύουσες προτάσεις) είναι απαραίτητο να γίνεται κάθε φορά στο κατάλληλο ευρύτερο πλαίσιο (π.χ. αφήγηση γεγονότων, λόγος πειθούς κτλ.)

27 ² Φαινομενικά, υπάρχουν δύο είδη στόχων στην ανάπτυξη του προφορικού λόγου: 1. γενικότερος επικοινωνιακός (π.χ. θέλω τα νήπια να είναι σε θέση να ζητούν αποτελεσματικά από κάποιον να κάνει κάτι) 2. ειδικότερος γλωσσικός (π.χ. θέλω να αναπτύξω τη γνώση / χρήση δευτερευουσών προτάσεων αιτίας) Στην ουσία όμως, ο επικοινωνιακός σκοπός ενός ομιλητή (1) και τα γλωσσικά μέσα (2) αλληλοδιαπλέκονται: ο λόγος ύπαρξης των συγκεκριμένων γλωσσικών μέσων (π.χ. αιτιολογικές προτάσεις / σύνδεσμοι) υφίστανται για να εξυπηρετήσουν ένα συγκεκριμένο επικοινωνιακό σκοπό (π.χ. να ζητήσω / πείσω κάποιον να κάνει κάτι).

28 Επομένως, είτε πούμε ότι θέλουμε να αναπτύξουμε την επίτευξη μιας επικοινωνιακής πρόθεσης/ σκοπού (να ζητήσει κάποιος κάτι, να πληροφορήσει για κάτι κτλ.) και να χρησιμοποιήσουμε κάποια χαρακτηριστικά γι αυτό το σκοπό γλωσσικά στοιχεία είτε πούμε ότι θέλουμε να αναπτύξουμε κάποια γλωσσικά στοιχεία που είναι χαρακτηριστικά για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου επικοινωνιακού σκοπού, λέμε το ίδιο πράγμα: το αποτέλεσμα θα είναι ένα είδος λόγου (π.χ. πειθούς, αφήγησης κτλ.) που θα έχει συγκεκριμένα γλωσσικά χαρακτηριστικά (π.χ. για την αφήγηση: χρονικές προτάσεις σύνδεσμοι + παρελθοντικοί χρόνοι, χρονικά επιρρήματα, επίθετα κ.ά.) τα οποία εξυπηρετούν μια συγκεκριμένη πρόθεση/ σκοπό του ομιλητή (π.χ. να πείσει το συνομιλητή του να κάνει κάτι, να αφηγηθεί κάτι κτλ.).

29 Συνοψίζοντας: Ο γλωσσικός μας στόχος εξυπηρετεί πάντα έναν ευρύτερο επικοινωνιακό σκοπό και είναι πάντα προσαρμοσμένος στο γλωσσικό προφίλ του παιδιού (π.χ. άλλα τα γλωσσικά χαρακτηριστικά και οι ανάγκες στην προσχολική ηλικία και άλλα στη στο μέσον της σχολικής ηλικίας). Έτσι η διδακτική μας παρέμβαση έχει πάντα ένα νόημα (όπως και κάθε είδους επικοινωνία) και είναι συμβατή με το γλωσσικό στάδιο ανάπτυξης των παιδιών.

30 Βιβλιογραφία O Balvin, E.L. (2009). The Cambridge handbook of child language. Cambridge University Press. O Bloom, L. & Lahey, M. (1978). Language development and language disorders. New York: Whiley. O Clark, E. (2009). First language acquisition. Cambridge: Cambridge University Press. O DeVilliers, J.G. & P.A. DeVilliers (1978). Language Acquisition. Cambridge Mass.: Harvard University Press. O Fromkin, V., Rodman, R. & N. Hyams (2008). Eισαγωγή στη μελέτη της γλώσσας (µτφρ.). Αθήνα: Πατάκης. O James, Sh. L. (1990). Normal language acquisition. Allyn and Bacon. O Reich, P.A. (1986). Language development. Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ. O T ζουριάδου, M. (1995). O λόγος του παιδιού της προσχολικής ηλικίας. Θεσσαλονίκη: Προµηθεύς. O Κατή, Δ. (2000). Γλώσσα και επικοινωνία στο παιδί. Αθήνα: Οδυσσέας. O Οwens, R.E. (2008). Language development. An introduction. (7th edition) Pearson/ Allyn & Bacon. O Παπαηλιού, Χ. (2005). Ανάπτυξη της γλώσσας. Αθήνα: Παπαζήση.

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων στο νηπιαγωγείο: Διδακτικές προσεγγίσεις του προφορικού λόγου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή: Γλωσσική ανάπτυξη και διδασκαλία Τι είναι γλωσσική ανάπτυξη: τι μαθαίνει το

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Ενότητα 2 η ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Είδη προφορικού και γραπτού λόγου Η γλωσσική επικοινωνία διακρίνεται σε προφορική και γραπτή. Ο προφορικός λόγος διαφέρει σε πολλά σημεία από το γραπτό, είναι όμως ισάξιοι

Διαβάστε περισσότερα

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου

Βλέπω και Μαθαίνω. Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. 1. Κατάλογος Ελέγχου Πρώτου Λεξιλογίου Ενδεικτικά εργαλεία αξιολόγησης γλωσσικής ετοιμότητας για την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Βλέπω και Μαθαίνω Οι πρώτες μου δεξιότητες στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα Εργαλεία Αξιολόγησης: 1. Κατάλογος Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

ιαταραχές Επικοινωνίας & Λόγου στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Μαρία Παπαντωνίου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ιαταραχές Επικοινωνίας & Λόγου στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Μαρία Παπαντωνίου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ιαταραχές Επικοινωνίας & Λόγου στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Μαρία Παπαντωνίου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ (1) Πώς αναπτύσσεται η Επικοινωνία και η Γλώσσα;

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ. Η σύνταξη μιας πρότασης ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ Η σύνταξη μιας πρότασης Τα δύο πιο βασικά στοιχεία σε κάθε πρόταση είναι το ρήμα και το ουσιαστικό. Το κομμάτι της πρότασης που αναφέρεται στο ρήμα το λέμε ρηματικό σύνολο (ΡΣ) ή ρηματικό

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (1) Ποιοι μιλούν Η γλώσσα των ζώων Είναι αυτόγλώσσα; Η Dr Pepperberg και ο Alex (ο παπαγάλος) 3 Δομή της γλώσσας Πώς μελετούν τη γλώσσα η γνωστική ψυχολογία, η νευροψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

Η ομάδα χορού στην οποία συμμετέχω αποτελείται από δέκα άτομα. Τα άτομα είναι τα μικρότερα σωματίδια από τα οποία αποτελείται κάθε χημικό στοιχείο.

Η ομάδα χορού στην οποία συμμετέχω αποτελείται από δέκα άτομα. Τα άτομα είναι τα μικρότερα σωματίδια από τα οποία αποτελείται κάθε χημικό στοιχείο. ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 1. Να καταγράψετε τις δευτερεύουσες ονοματικές προτάσεις που υπάρχουν στις εικόνες 5 και 6, να τις αναγνωρίσετε και να βρείτε το συντακτικό τους ρόλο. να λέω: δευτερεύουσα βουλητική πρόταση,

Διαβάστε περισσότερα

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ

Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο. Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Ο Γραπτός λόγος στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Στοιχεία της γλωσσικής γνώσης Στελλάκης Νεκτάριος Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών ΤΕΕΑΠΗ Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια

Φυλλάδιο Εργασίας 1. Ενδεικτικές Απαντήσεις. Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Φυλλάδιο Εργασίας 1 Ενδεικτικές Απαντήσεις Αξιολόγηση Διδακτικών Δραστηριοτήτων από τα διδακτικά εγχειρίδια Κωνσταντίνος Κακαρίκος, Ευφροσύνη Κοντοκώστα k_kakarikos@hotmail.com efkodok@yahoo.gr Δραστηριότητα

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ-ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΑΘ. ΚΡΟΝΤΣΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΙΩΑΝΝΗΣ ΡΕΦΑΝΙΔΗΣ Στόχοι της εργασίας Εντρύφηση στις βασικές αρχές της Επεξεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές.

ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές. ΑΝΣΩΝΤΜΙΕ Είναι κλιτές λέξεις που αντικαθιστούν ονοματικές φράσεις και κάνουν την ίδια «δουλειά» με αυτές. Οι αντωνυμίες δίνουν στον λόγο μας συντομία και σαφήνεια. Μας βοηθούν να μιλάμε πιο εύκολα για

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ. ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΟΜΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΩΣΥΡ κυρίως μετά τη δεκαετία του 60 1 Σχετική συναίνεση ση γλωσσολογία ως προς το αντικείμενο και τη μέθοδο περιγραφής (σε σύγκριση με άλλες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις

Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις Πρόγραμμα: Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων 2005-2007 Δράση: Γραμματική και Διδασκαλία Εργο: Γλωσσικές Ασκήσεις Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις Επιστημονικός υπεύθυνος - επιμέλεια: Σ. Α. Μοσχονάς Συντακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Περιεχόμενα ΠΡΟΛΟΓΟΣ 13 1. ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ: ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ 17 ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ 17 1.1 Η αξία του λεξιλογίου και η θέση του στο γλωσσικό μάθημα 18 1.2 Εμπόδια στη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΣΠΑ 2007 2013, Ε.Π. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΜΕΝΑ ΚΕΝΤΡΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ, ΓΙΑ ΑΝΕΡΓΟΥΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ Πηγές πληροφόρησης : συνέντευξη γονέων, ανταλλαγή απόψεων με άλλους ειδικούς, που ασχολούνται με το παιδί, άτυπη παρατήρηση και καταγραφή στοιχείων συμπεριφοράς, αποτελέσματα παιδαγωγικής αξιολόγησης.

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να:

Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Αξιολογήστε την ικανότητα του μαθητή στην κατανόηση των προφορικών κειμένων και συγκεκριμένα να: Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΡΟΠΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ανταποκρίνονται στην ακρόαση του προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου

Γραμματική και Συντακτικό Γ Δημοτικού ανά ενότητα - Παρασκευή Αντωνίου Ενότητα 1η: «Πάλι μαζί!» Σημεία στίξης: τελεία ερωτηματικό...4 Η δομή της πρότασης: ρήμα υποκείμενο αντικείμενο...5 Ουσιαστικά: αριθμοί γένη...6 Ονομαστική πτώση ουσιαστικών...6 Οριστικό άρθρο...7 Ερωτηματικές

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης

Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Λογισμικό για την εκμάθηση της Ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας στα μειονοτικά σχολεία της Θράκης Μειονοτικά σχολεία Θράκης: Δυσκολίες του μαθητικού κοινού στην εκμάθηση της Ελληνικής Επιστημονική υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη

ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΚΑΤΗΓΟΡΙΟΠΟΙΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ, ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Πρώιμες ενδείξεις - Πρόληψη ΕΠΕΑΕΚ, τίτλος έργου «Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στα Προβλήματα λόγου και Ομιλίας» Υπεύθυνος Προγράμματος: ράκος Γεώργιος,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 15 Α. Κείμενο Η Αθήνα προπύργιο της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ιαταραχές επικοινωνίας στον αυτισμό

ιαταραχές επικοινωνίας στον αυτισμό ιαταραχές επικοινωνίας στον αυτισμό Βογινδρούκας Γιάννης Λογοπεδικός Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας ΨΝΘ ΚΟΙΝΩΝΕΩ - Ω = είμαι μέτοχος, ενεργώ από κοινού ΚΟΙΝΩΝΙΑ= κοινωνική ομάδα, συναναστροφή ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ «Αναλυτικά Προγράμματα Μαθησιακών Δυσκολιών-Ενημέρωση-Ευαισθητοποίηση» ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση

Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Κείμενα και επικοινωνιακές δραστηριότητες στα νέα βιβλία της γλώσσας: μια κριτική εξέταση Στόχος της ανακοίνωσης είναι να εξεταστούν κριτικά οι προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται στα νέα βιβλία της γλώσσας,

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ -

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ - ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ - Τάξη Δείκτες Επιτυχίας Κατανόηση Γραπτού Λόγου Δείκτες Επάρκειας A Τα παιδιά 1. Τοποθετούν ένα κείμενο σε πλαίσιο (θεματικό,

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό.

Ερωτηματικές προτάσεις. Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ - ΕΥΘΥΣ ΚΑΙ ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ Β Ερωτηματικές προτάσεις Ερωτηματικές λέγονται οι προτάσεις που στον προφορικό λόγο συνοδεύονται από ανέβασμα της φωνής και στο γραπτό με ερωτηματικό. Με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ (ΒΟΛΟΣ) ΚΑΤΑΤΑΚΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΑΚ. ΕΤΟΥΣ 2014-2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γλωσσικό Λάθος Ορισμός και προβλήματα Ως γλωσσικό λάθος θα

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα και Σκέψη. Γλώσσα και Σκέψη? Δεκέμβριος 2014, Μάθημα Γνωστικής Ψυχολογίας, ΜΙΘΕ

Γλώσσα και Σκέψη. Γλώσσα και Σκέψη? Δεκέμβριος 2014, Μάθημα Γνωστικής Ψυχολογίας, ΜΙΘΕ Γλώσσα και Σκέψη Γλώσσα και Σκέψη? Δεκέμβριος 2014, Μάθημα Γνωστικής Ψυχολογίας, ΜΙΘΕ Περίγραμμα μαθήματος Γλώσσα κι Επικοινωνία: Η Πολύπλοκη Δομή της Ανθρώπινης Γλώσσας Μπορούν Άλλα Είδη να Μάθουν την

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΛΕΞΙΛΟΓΙΚΟ ΒΟΗΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΩΝ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ/ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ 1 Εκμάθηση του λεξιλογίου μιας γλώσσας σημαίνει να γνωρίζει ο σπουδαστής τη μορφή, τη σημασία, την κλίση, την παραγωγή, την πραγματολογική λειτουργία, την κοινωνική χρήση μιας λέξης.

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

C Y M B ȦIJȠıIJȠȚȤİȚȠșİıȓĮ Ȇ =+7+ ȈȚĮ 2( (țijȫʌȧıș ǺȚȞȜȚȠįİıȓĮ %ȚȕȜȚȠʌȦȜİȓȠ (.ǻ2ȉ(,ȉ =+7+ ĭȧijƞıijƞțȥițƞșiıȓį Ȇ =+7+ ȈȚĮ 2( (țijȫʌȧıș ǺȚȞȜȚȠįİıȓĮ

C Y M B ȦIJȠıIJȠȚȤİȚȠșİıȓĮ Ȇ =+7+ ȈȚĮ 2( (țijȫʌȧıș ǺȚȞȜȚȠįİıȓĮ %ȚȕȜȚȠʌȦȜİȓȠ (.ǻ2ȉ(,ȉ =+7+ ĭȧijƞıijƞțȥițƞșiıȓį Ȇ =+7+ ȈȚĮ 2( (țijȫʌȧıș ǺȚȞȜȚȠįİıȓĮ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ www.ziti.gr www.ziti.gr Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια υπεύθυνη και εμπεριστατωμένη προσέγγιση της ύλης των δύο τελευταίων τάξεων Εʹ και Στʹ του Δημοτικού σχολείου, στα βασικά μαθήματα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή

Εισαγωγή στην Σηµασιολογία. Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Εισαγωγή στην Σηµασιολογία Γεωπληροφορική 2004-2005 Ελένη Τοµαή Ορισµοί Εξετάζει την σηµασιολογική δοµή µιας γλώσσας Τοµέας της γραµµατικής 1. Αναλύει την σηµασία των λέξεων 2. α) Ερµηνεύει την σηµασιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

AΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ

AΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ AΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Tι είναι γραμματική; Τι έχει, δηλ. να μάθει το παιδί; μορφολογία και σύνταξη Επίπεδα οργάνωσης της γλώσσας Φωνολογία (ήχοι) Σημασιολογία (νόημα λέξεων και προτάσεων) Μορφολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Στόχος δραστηριότητας: Περίσταση: Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Ελένη Αγαθοπούλου Θεωρία: Η προσέγγιση που ακολουθείται είναι επικοινωνιακή, καθώς χρησιμοποιεί την τεχνική των «κενών πληροφορίας» (π.χ. Richards 2006: 17). Συγκεκριμένα, οι μαθητές/ήτριες πρέπει να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής

Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής Πρόγραμμα Ενδοϋπηρεσιακής Επιμόρφωσης εκπαιδευτικών, Εκπαιδευτικών Ψυχολόγων και εκπαιδευτικών Συμβουλευτικής και Επαγγελματικής Αγωγής 21-22 Μαρτίου 2014, Λευκωσία 16-17 Μαΐου 2014, Λεμεσός Η αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ Ονοματεπώνυμο εκπαιδευτικού: Γκουντέλα Βασιλική Ειδικότητα: Φιλόλογος (ΠΕ2) Σχολείο: 4 ο Γυμνάσιο Κομοτηνής Μάθημα: Αρχαία Ελληνικά Διάρκεια: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Από το εγχειρίδιο της Α Γυμνασίου Ενότητα 12 Α. Κείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. ΤΕΣΤ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ.

ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. ΤΕΣΤ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ. ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. ΤΕΣΤ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ. ΤΟ e-μαθημα Η Learn-era.gr σας καλωσορίζει στη σύγχρονη διαδικτυακή εκπαίδευση και σας υπόσχεται μία μοναδική εμπειρία παροχής γνώσης. Για να έχετε πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ»

ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ» ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ» ΕΠΌΠΤΗς ΚΑΘΗΓΗΤΉς: ΠΑΎΛΟς ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΊΔΗς ΣΠΟΥΔΆΣΤΡΙΕς: ΝΤΊΝΑ ΑΘΑΝΑΣΊΑ ΣΑΒΒΊΔΟΥ ΆΝΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς Ορισμοί Οι

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Βασικέ Οδηγίε : ίνεται ιδιαίτερη σηµασία στην εισαγωγή στα ρητορικά κείµενα (Βιβλίο Ρητορικών Κειµένων Μαθητή, Βιβλίο εκπαιδευτικού). Σε κάθε περίοδο διδασκαλία θα πρέπει να γίνεται ανάγνωση ολόκληρη τη

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογές αναλυτικών προγραμμάτων για το μάθημα της Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Προσαρμογές αναλυτικών προγραμμάτων για το μάθημα της Γλώσσας στο Γυμνάσιο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ «Αναλυτικά Προγράμματα Μαθησιακών Δυσκολιών-Ενημέρωση-Ευαισθητοποίηση» ΤΕΥΧΟΣ Α ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ Α ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.»

«Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» «Αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου. Προδιαθέτει τους μαθητές, θετικά ή αρνητικά για το μάθημα της Φυσικής Αγωγής.» Με τον όρο αθλητική υλικοτεχνική υποδομή του σχολείου ορίζουμε τις εγκαταστάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Σχολική χρονιά 2015-2016 Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικοί στόχοι εγχειριδίων Γλώσσας Δηµοτικού (2006)

Διδακτικοί στόχοι εγχειριδίων Γλώσσας Δηµοτικού (2006) Διδακτικοί στόχοι εγχειριδίων Γλώσσας Δηµοτικού (2006) επεξεργασία: Ά. Ιορδανίδου Ενότητα Γνωριµία µε τους ήρωες Α τάξη Κειµενικοί στόχοι Λεξικογραµµατικοί στόχοι Προφορικός λόγος: διαχείριση πληροφορίας

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 4-5 ΕΤΩΝ

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 4-5 ΕΤΩΝ Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 4-5 ΕΤΩΝ Σπουδαστές Γιαννουλάκης Αντρέας Α.Μ. 11796 Τσουρουνάκης 'Αγγελος

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Ανίχνευση Ακοής στην Κύπρο

Προσχολική Ανίχνευση Ακοής στην Κύπρο Προσχολική Ανίχνευση Ακοής στην Κύπρο Χρυσούλα Θώδη Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Μάριος Βογαζιανός Κέντρο Προληπτικής Παιδιατρικής Πάρης Βογαζιανός Environmental Shield Ltd Σάββατο, 7 Οκτωβρίου 205 Γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή

Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή Εργαστήρι για την επαγγελματική ζωή Μπορώ να συνεργάζομαι και να επικοινωνώ αποτελεσματικά; Ένα εργαστήρι βιωματικών ασκήσεων αυτο-αξιολόγησης Φαίη Ορφανού - Σοφία Μακρή 4 0 Θ Ε Ρ Ι Ν Ο Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ο Ν

Διαβάστε περισσότερα