Γλωσσική ανάπτυξη και κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη. Ελένη Μότσιου Λέκτορας υπό διορισµό

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γλωσσική ανάπτυξη και κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη. Ελένη Μότσιου Λέκτορας υπό διορισµό emotsiou@uth.gr"

Transcript

1 Γλωσσική ανάπτυξη και κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη Ελένη Μότσιου Λέκτορας υπό διορισµό Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την ψηφιακή πλατφόρµα Ταξίδι στον γραµµατισµό

2 Συνοπτική παρουσίαση O O O O Η αναπτυξιακή ψυχογλωσσολογία: σκοποί (περιγραφή της παιδικής γλώσσας και ερμηνεία της εξελικτικής της πορείας) & εφαρμογές (λογοθεραπεία, διδακτική κ.ά.) Ανάπτυξη του παιδικού λόγου: παρουσίαση του γλωσσικού προφίλ των νηπίων σε όλα τα επίπεδα ανάλυσης (φωνολογικό, μορφολογικό, συντακτικό, σημασιολογικό- λεξικό, πραγματολογικό/ επικοινωνιακό) Κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη: η ανάπτυξη του προφορικού λόγου του παιδιού Βιβλιογραφία

3 1. Αναπτυξιακή Ψυχογλωσσολογία u Αντικείμενο: διερευνά τα στάδια, τα χαρακτηριστικά και τις διαδικασίες της γλωσσικής ανάπτυξης (μονόγλωσσης ή και δίγλωσσης/πολύγλωσσης, φυσιολογικής ή αποκλίνουσας) στο μικρό παιδί. u Σκοπός Α) Περιγραφή του πώς αναπτύσσεται η γλώσσα σε όλα τα επίπεδα γλωσσικής ανάλυσης (φωνολογικό, γραμματικό, σημασιολογικό- λεξικό, επικοινωνιακό- πραγματολογικό)

4 O Φωνολογικό: πώς το παιδί αντιλαμβάνεται και παράγει τους ήχους της γλώσσας του, αλλά και πότε και πώς τους οργανώνει στο ιδιαίτερο φωνολογικό σύστημα της μητρικής, ώστε τελικά να μπορεί να συνδυάζει τα φωνήματα μεταξύ τους και να δημιουργεί μεγαλύτερες γλωσσικές ενότητες (συλλαβές, λέξεις κτλ.) O Γραμματικό: βάσει ποιων αρχών τα παιδιά συνδυάζουν γλωσσικές μονάδες μεταξύ τους (μορφήματα, λέξεις, φράσεις). Στα πλαίσια της μελέτης του γραμματικού επιπέδου μπορεί να ερευνηθεί χωριστά ο μορφολογικός τομέας (μορφήματα και κανόνες εσωτερικής λεξικής δομής) και χωριστά ο συντακτικός τομέας (κανόνες συνδυασμού λέξεων σε γραμματικά ορθές φράσεις και προτάσεις). O Σημασιολογικό- λεξικό: πώς τα παιδιά συσχετίζουν τις έννοιες με τις λέξεις και πώς αναπτύσσουν τις σημασίες, πώς αντιλαμβάνονται τις σημασιακές σχέσεις μεταξύ λέξεων και πώς τελικά ερμηνεύουν ολόκληρες προτάσεις.

5 O Επικοινωνιακό/πραγματολογικό: πώς όλες οι γλωσσικές γνώσεις που αποκτώνται από το παιδί αξιοποιούνται σε πραγματικές συνθήκες χρήσης ώστε να μπορεί να διαφοροποιεί κανείς τη γλωσσική μορφή και το περιεχόμενο ανάλογα με τους συνομιλητές του, τον τόπο της συνομιλίας, το θέμα της συζήτησης ή το σκοπό που θέλει να πετύχει. Η κατάκτηση των τριών πρώτων επιπέδων επιφέρει τη γνώση των στοιχείων και των κανόνων του γλωσσικού συστήματος της μητρικής γλώσσας (γλωσσική ικανότητα) ενώ η κατάκτηση του πραγματολογικού τομέα επιφέρει την αξιοποίηση- χρήση της γνώσης του γλωσσικού συστήματος σε ποικίλες κοινωνικές περιστάσεις (επικοινωνιακή ικανότητα). Το φωνολογικό και το γραμματικό σύστημα αφορούν την ανάπτυξη της γλωσσικής μορφής, το σημασιολογικό την ανάπτυξη του γλωσσικού περιεχομένου και το πραγματολογικό την ανάπτυξη της γλωσσικής χρήσης. Oι παραπάνω τομείς κατακτώνται παράλληλα και αλληλοδιαπλέκονται, καθώς το παιδί αναπτύσσεται.

6 Κάθε γλωσσικός τομέας αναπτύσσεται περνώντας από ορισμένες χαρακτηριστικές φάσεις, οι οποίες έχουν πολλές ομοιότητες σε διαφορετικές γλώσσες, π.χ. Φωνολογία - τα φωνήεντα προηγούνται αναπτυξιακά των συμφώνων - τα κλειστά (π.χ. p,t,g) εμφανίζονται πρώτα, τα τριβόμενα (f,θ, x) αργότερα Γραμματική - σε πρώιμη φάση, παράλειψη/αποφυγή αόριστου άρθρου (στη θέση του εμφανίζεται το οριστικό) - κυριαρχεί αρχικά η παρατακτική σύνδεση Σημασιολογία- Λεξικό - οι λέξεις αρχικά έχουν στενότερες ή ευρύτερες σημασίες σε σχέση με τις ενήλικες λέξεις (π.χ. ονομάζει μπουκάλι μόνο το μπιμπερό, η λέξη λάμπα χρησιμοποιείται επιπλέον και για τον φακό)

7 - τα παιδιά κατασκευάζουν λέξεις, είτε επειδή δεν ξέρουν την αντίστοιχη ενήλικη είτε επειδή θέλουν να καλύψουν ένα υπαρκτό λεξιλογικό κενό (π.χ. η εμφανίστρια [γυμνίστρια], η γελατζού [που γελάει συχνά]) Πραγματολογία/χρήση - συχνά ακατάλληλο για τις περιστάσεις ύφος (π.χ. μη χρήση πληθ. ευγενείας) - συνήθης η μη τήρηση των κανόνων συνομιλίας (π.χ. διακοπή του συνομιλητή) Β) Ερμηνεία των παραπάνω φαινομένων και της πορείας που ακολουθούν, δηλαδή γιατί η γλώσσα αναπτύσσεται έτσι, ποιοι είναι οι μηχανισμοί (πολλαπλοί: π.χ. αρθρωτικοί, γλωσσικοί, ψυχολογικοί, γνωσιακοί) Για παράδειγμα:

8 Φωνολογία Οι απλοποιήσεις συμφωνικών συμπλεγμάτων, οι αποβολές ή οι αφομοιώσεις συμφώνων κ.ά. διευκολύνουν την άρθρωση (π.χ. Τέλιος αντί Στέλιος, νεό αντί νερό ), το ίδιο και οι αφομοιώσεις συμφώνων ( γκαγκάνα αντί δαγκάνα ), καθότι ο αρθρωτικός μηχανισμός θέλει το χρόνο του για να ωριμάσει Γραμματική Οι ομαλοποιήσεις ανώμαλων/σπάνιων τύπων δείχνουν την κατάκτηση του βασικού μορφολογικού κανόνα (λ.χ. γέρα αντί γριά, κατά το νέα, ωραία κτλ.): αυτό αποδεικνύει την πρόοδο που έχει κάνει το παιδί στην κατάκτηση του γραμματικού συστήματος. Λάθη στην παθητική σύνταξη και, γενικά, αποφυγή της λόγω της αναντιστοιχίας σημασιολογικού και γραμματικού υποκειμένου (σε αντίθεση με την ενεργητική σύνταξη): στην πρόταση ο αέρας ξερίζωσε τα λουλούδια υπάρχει ταύτιση γραμματικού και σημασιολογικού υποκειμένου (δράστη), όχι όμως και στην πρόταση τα λουλούδια ξεριζώθηκαν από τον αέρα, όπου το σημασιολογικό υποκείμενο είναι ο αέρας όχι όμως και το γραμματικό υποκείμενο.

9 Σημασιολογία- Λεξικό Οι σημασιακές υπεργενικεύσεις (π.χ. ονομάζει κουδούνι και την κόρνα του αυτοκινήτου, δηλαδή επεκτείνει τη σημασία) μπορεί να είναι λόγω άγνοιας της ενήλικης λέξης, εντούτοις η λέξη που χρησιμοποιείται στη θέση της δεν είναι τυχαία: έχει προηγηθεί ανάλυση ομοιοτήτων/ διαφορών και έχει κατηγοριοποιηθεί βάσει αυτών. Ενίοτε είναι και δημιουργική η χρήση, έχει δηλαδή πρόθεση να μιλήσει μη συμβατικά (π.χ. ξεφλουδίζω το κρέας ) Πραγματολογία Η αδυναμία αντίληψης πλάγιων γλωσσικών πράξεων πριν τα 3 έτη (λ.χ. της δήλωσης ως διαταγής: είναι ώρα για ύπνο = πήγαινε για ύπνο ) σχετίζεται τόσο με έλλειψη γνώσεων για τις κοινωνικές συμβάσεις όσο και με αδυναμία ως προς την αντίληψη των προθέσεων των συνομιλητών (έλλειψη γνώσεων για τις νοητικές καταστάσεις).

10 u Εφαρμογές Πέρα από τις υποθέσεις για τη φύση της ανθρώπινης γλώσσας, για τη σχέση της με τη νόηση ή τις εγκεφαλικές δομές, η γνώση της ανάπτυξης της παιδικής γλώσσας έχει σχέση, μεταξύ άλλων, με τη: - Λογοπαθολογία: γνωρίζοντας το φυσιολογικό εντοπίζουμε νωρίς τις αποκλίσεις, άρα έχουμε δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης στα κατάλληλα σημεία - Διδασκαλία: γνωρίζοντας τη φυσιολογική πορεία ανάπτυξης, έχουμε τη δυνατότητα να εκτιμήσουμε πότε και τι μπορούμε να διδάξουμε

11 2. Ανάπτυξη της γλώσσας του παιδιού ü Οι γνώσεις για τη φυσιολογική εξέλιξη της παιδικής γλώσσας μπορεί να διευκολύνει διδακτικές παρεμβάσεις στην ανάπτυξη του προφορικού λόγου στην τάξη. Ο προφορικός λόγος έχει παραμεληθεί σημαντικά, καθώς δόθηκε ιδιαίτερο βάρος στην ανάπτυξη του γραπτού λόγου. ü Απαραίτητο εργαλείο: το γλωσσικό προφίλ του παιδιού σε κάθε ηλικιακό επίπεδο

12 ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΝΗΠΙΩΝ: ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΣΗΜΕΙΑ Φωνολογική ανάπτυξη v Πλησιάζει σε γενικές γραμμές την ενήλικη. Στα 3 έτη είναι δυνατόν να συνεχίζονται οι δυσκολίες με τα εξακολουθητικά και τα υγρά (x, f, γ, v, l, r κ.ά.), στα 4-5 οι δυσκολίες αφορούν κυρίως συμφωνικά συμπλέγματα (vl, str) ή μεμονωμένα σύμφωνα από τις παραπάνω κατηγορίες συμφώνων (π.χ. r) v Τα φωνήματα που δυσκολεύουν είτε παραλείπονται ( τώμε [τρώμε]) ή αντικαθίστανται ( ζώσε [δώσε]), ή αναπτύσσονται για διευκόλυνση άλλα φωνήματα ανάμεσα σε αυτά που δυσκολεύουν ( μπελέ [μπλε]). Συχνές και οι μεταθέσεις ( μπουκί [κουμπί]). v Μπορούν να παρατηρηθούν και αποκοπές (άτονων) συλλαβών: πατό (παγωτό), λογάκι (αλογάκι) v Η φωνολογική επίγνωση μπορεί να ενισχυθεί με λεκτικά παιχνίδια (ομοιοκαταληξίες, γλωσσοδέτες) που συνηθίζονται εξάλλου από τα ίδια τα παιδιά. Η φωνολογική επίγνωση έχει σημαντικό ρόλο στο γραμματισμό, βοηθάει δηλαδή τη μετάβαση από τον προφορικό στο γραπτό λόγο.

13 v Τα «λάθη»- αποκλίσεις είναι συστηματικά και όχι τυχαία, π.χ. οι αντικαταστάσεις γίνονται μεταξύ φωνημάτων που εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικα (π.χ. στην προφορά του θέλω ως σέλω υπάρχει τροπή του τριβόμενου άηχου οδοντικού σε τριβόμενο άηχο φατνιακό) Γραμματική ανάπτυξη: Μορφολογία v Οι υπεργενικεύσεις ενός κανόνα ή οι ομαλοποιήσεις δείχνουν ότι έχουν κατακτηθεί οι βασικότεροι μορφολογικοί κανόνες, π.χ. κεράζει αντί κερνάει, γέρα αντί γριά, τους εργάτους αντί τους εργάτες, μεθίζω αντί μεθάω : ο πιο βασικός ή ο πιο συχνός κανόνας εφαρμόζεται παντού. v Η κατασκευή νεολογισμών από το παιδιά φανερώνει ότι έχουν κατακτήσει τους μορφολογικούς κανόνες σχηματισμού λέξεων (παραγωγής και σύνθεσης) και στοιχεία της αφηρημένης σημασίας των μορφημάτων: ο εμφανιστής (γυμνιστής), το χαϊδευτήρι [- της = δράστης, - τήρι= εργαλείο], πιρουνώνω (καρφώνω με πιρούνι), γραμματίζω (μορφώνω) [- ώνω / - ίζω = συχνότερα ρηματικά επιθήματα για δήλωση δράσης / αλλαγής κατάστασης], φιδόψαρο (χέλι, από το φίδι + ψάρι με τον δείκτη της σύνθεσης - ο- και το σύνθετο προσαρμοσμένο στους κανόνες της σύνθεσης στα ελληνικά) v

14 v Εμφανίζονται αποκλίσεις που σχετίζονται με ελλιπή προσδιορισμό των ιδιαιτεροτήτων των γραμματικών κατηγοριών: ο αλεπούς (πληθ. για αλεπού ), ο παλικάρης (αρσενικό για παλικάρι ), το ρέστο (ενικός για ρέστα ). v Ελλιπής μορφο(συντακτική) κατάτμηση μπορεί να προκύψει όταν το παιδί αδυνατεί να προσδιορίσει τα μορφήματα και υποθέτει ότι υπάρχουν λιγότερα ή περισσότερα μορφήματα απ όσα στην πραγματικότητα είναι ( θέλω να παω στο γιατρέξιμο, θέλω τέτοια κούνια [τακούνια= τα+κούνια], ο νεαυτός μου [από την αιτ. τον εαυτό μου] κ.ά.) Γραμματική ανάπτυξη: Σύνταξη v Οι ονοματικές φράσεις εμπλουτίζονται πιο νωρίς από τις ρηματικές (με επίθετα, αριθμητικά, αντωνυμίες, ενώ αργότερα (αν και πιο σπάνια) με προθετικές φράσεις, με συχνότερη την εμπρόθετη αιτιατική, κυρίως στις περιπτώσεις όπου θα πρέπει να δηλωθεί κτήση: η γενική που δηλώνει κτήση δεν προτιμάται ιδίως από τα μικρότερα νήπια (ούτως ή άλλως είναι πιο σπάνια πτώση από τις άλλες, κυρίως στον πληθυντικό), και στη θέση της χρησιμοποιείται εμπρόθετη αιτιατική: τα ρούχα από την κούκλα, το ποτήρι από τη μαμά κλπ.

15 v Επιρρήματα και επιρρηματικές ή προθετικές φράσεις που τροποποιούν τη ρηματική φράση: αρχικά εμφανίζονται αυτά που εκφράζουν τόπο (εκεί, μέσα σε, πάνω στο), αργότερα χρόνο (αύριο, σε λίγο) και τρόπο (πολύ αργά, με το...). v Ο σχηματισμός των παθητικών δομών δυσκολεύει τα νήπια ακόμα και κατά τη σχολική περίοδο (οι παθητικές προτάσεις έχουν διαφορετική αντιστοίχιση θεματικού ρόλου και συντακτικής θέσης από τις ενεργητικές, προϋποθέτουν τη γνώση συντακτικών αρχών που διέπουν ενεργητικές και παθητικές δομές, καθώς και των σχέσεων μεταξύ τους). Τα μικρότερα νήπια σχηματίζουν τις πρώτες παθητικές δομές χωρίς προσδιορισμό του δράστη (ελλιπείς παθητικές δομές): Βράχηκε (ή βρέχτηκε με ομαλοποίηση!) η κούκλα μου. v Συχνά στο λόγο μικρότερων και μεγαλύτερων νηπίων εμφανίζονται τύποι όπως σπάστηκε το μηχανάκι, ανοίχτηκε το παράθυρο, σβήστηκε το φως, βγάλθηκε το καπάκι κ.ά. Είναι φανερό ότι τα νήπια διακρίνουν τη διαφορά στις φωνές του ρήματος, οπότε και σημαδεύουν μορφολογικά την μεσοπαθητική φωνή. Πρόκειται για ιδιαίτερη περίπτωση ομαλοποίησης σε ρήματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ως μεταβατικά και ως αμετάβατα, χωρίς να αλλάζει η μορφολογία τους - έχουν δηλ. δύο συντάξεις χωρίς αλλαγή φωνής (εργαστικά ρήματα)

16 v Ελλείψεις στη ρηματική όψη (συνοπτικό / μη συνοπτικό: έτρεχα- έτρεξα), που σχετίζονται με τις γενικότερες δυσκολίες με την έννοια του χρόνου, αλλά και στη χρήση οριστικού- αόριστου άρθρου (δυσκολίες με τη διάκριση παλιάς και νέας πληροφορίας για το συνομιλητή- πραγματολογικοί παράγοντες) v Υπάρχουν τα περισσότερα βασικά είδη προτάσεων (ερωτηματικές, δηλωτικές, αρνητικές, προστακτικές), που σταδιακά εμπλουτίζονται. Το νέο επίτευγμα: οι σύνθετες όπου: Κυριαρχεί η παρατακτική σύνδεση (με το και κυρίως) Η υποτακτική σύνδεση αρχίζει να αναπτύσσεται: συχνότερες προτάσεις στο λόγο παιδιών προσχολικής ηλικίας είναι οι βουλητικές, οι πλάγιες ερωτηματικές, ορισμένες αναφορικές (κυρίως με το που), και κάποιες χρονικές και αιτιολογικές προτάσεις (οι τελευταίες σχηματίζονται κάποιες φορές ανάποδα, π.χ. Έπεσε γιατί χτύπησε [επειδή πρώτα πέφτουμε- αιτία και μετά χτυπάμε- αποτέλεσμα]).

17 Σημασιολογική ανάπτυξη- Λεξιλόγιο v Αρκετά συχνά οι σημασίες υπεργενικεύονται / υπερεπεκτείνονται σε σχέση με τις ενήλικες λέξεις, π.χ. ονομάζει καρέκλα το κάθισμα του αυτοκινήτου v Οι κατασκευασμένες από τα παιδιά λεξεις (νεολογισμοί) δημιουργούνται είτε για να καλύψουν κενά στο παιδικό λεξιλόγιο (επειδή δε γνωρίζουν την αντίστοιχη ενήλικη: π.χ. αεροπλανομάστορας μηχανικός αεροσκαφών ) είτε υπαρκτά λεξιλογικά κενά (π.χ. τα μπαλαρινά στολή μπαλαρίνας, αγριοπετάω πετάω κάτι με δύναμη από τα νεύρα μου, η αργού αυτή που αργεί ). v Παρατήρηση των σχέσεων μεταξύ των λέξεων και οργάνωση σε σημασιολογικά πεδία (π.χ. αντίθετα, συνώνυμα, ομόηχα): π.χ. προσδιορισμοί χρόνου (πριν- μετά), σχέσεις χώρου (μέσα- έξω). Δυσκολεύουν ιδιαίτερα τα δεικτικά και λέξεις με ασταθή αναφορά π.χ. αυτό- εκείνο, εδώ- εκεί, πηγαίνω- έρχομαι

18 v Οι αντωνυμίες εμπλουτίζονται με κατεύθυνση από τα πιο συγκεκριμένα στα πιο αφηρημένα: τα που/ τι/ ποιος (τόπος/ αντικείμενα/ πρόσωπα) προηγούνται και ακολουθούν τα γιατί/ πώς / πότε (αιτία/ τρόπος/ χρόνος) v εμφανίζονται λέξεις που δηλώνουν νοητικές καταστάσεις/ διαδικασίες: αρχικά εμφανίζεται η κατηγορία της επιθυμίας (θέλω) και σιγά σιγά της πεποίθησης (νομίζω, πιστεύω) που έχει να κάνει με την ανάπτυξη της κατανόησης τόσο των ιδίων νοητικών καταστάσεων όσο και της απόδοσης νοητικών καταστάσεων σε άλλους, οι οποίες διαφέρουν από τις δικές μας v Οι μη κυριολεκτικές εκφράσεις είναι υπαρκτές στο λόγο ακόμα και μικρών νηπίων. O Πιο συχνές είναι οι νέες μεταφορές και παρομοιώσεις και όχι οι συμβατικοποιημένες O Τα χαρακτηριστικά της ομοιότητας με βάση την οποία τα παιδιά αντιλαμβάνονται και παράγουν μη κυριολεκτικά σχήματα, είναι στο συντριπτικό ποσοστό τους αισθητηριακά και ειδικότερα οπτικά (στατικά ή δυναμικά):

19 το μέγεθος (π.χ. μικρός μεγάλος: έφαγα και τώρα είμαι ελέφαντας ), το σχήμα (π.χ. στρογγυλός, τρίγωνος: κοίτα! το φεγγάρι είναι ένα μπισκότο ), το χρώμα (π.χ. κίτρινος, κόκκινος: ο ήλιος είναι σαν πορτοκάλι ), δυναμικά χαρακτηριστικά, κυρίως κίνηση (πετάει, περπατάει, τρέχει κτλ.): π.χ. τα κερασάκια χορεύουν (στο δέντρο εξαιτίας του αέρα)). Τα μη οπτικά αισθητηριακά στοιχεία ομοιότητας είναι κυρίως αντώνυμα όπως: σκληρός μαλακός, κρύος ζεστός κ.ά. Στην κατηγορία των μη αισθητηριακών (αξιολογικών/ ψυχολογικών) στοιχείων ξεχωρίζει το ζεύγος των αντωνύμων καλός κακός : π.χ. δε σ αγαπάω όταν θυμώνεις, γίνεσαι λύκος!

20 Ανάπτυξη πραγματολογικών γνώσεων: γλωσσική ποικιλία λόγω διαφορετικών αναγκών στη χρήση v Προσαρμογή γλωσσικών στοιχείων ανάλογα με τον επικοινωνιακό πλαίσιο και το σκοπό της επικοινωνίας: εξετάζουμε τις ικανότητες των νηπίων να προσαρμόζουν τις σημασιογραμματικές τους γνώσεις στις ιδιαιτερότητες και τις απαιτήσεις ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος επικοινωνίας, για παράδειγμα, τα νήπια θα πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν κατάλληλα τη γλώσσα, ανάλογα με την ηλικία και την ταυτότητα του συνομιλητή (π.χ. πληθυντικός ευγενείας), ανάλογα με το περιβάλλον της επικοινωνίας (επίσημος / ανεπίσημος χώρος) ή ανάλογα με το σκοπό που θέλουν να πετύχουν (ζητάω κάτι ή διατάζω να μου το δώσουν;). O Η αδυναμία του παιδιού να λάβει υπόψη όλους τους παράγοντες που συνθέτουν ένα επικοινωνιακό συμβάν έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή εκφωνημάτων που πολλές φορές δεν είναι κατάλληλα και αποδεκτά στα συμφραζόμενα, ή αποτυγχάνουν να επιτύχουν τον επικοινωνιακό τους στόχο, π.χ. όταν ένα νήπιο ζητά κάτι από έναν

21 άγνωστο ενήλικο σε προστακτική έγκλιση ή σηκώνει το τηλέφωνο χωρίς να εκφωνήσει το απαραίτητο (συμβατικό) άνοιγμα εμπρός, ναι, ορίστε ή περιγράφει γεγονότα χωρίς να προσδιορίζει τόπο, χρόνο, πρόσωπα που είναι μεν γνωστά στο παιδί αλλά άγνωστα στο συνομιλητή. O Οι περισσότερες γλωσσικές πράξεις στο λόγο νηπίων προέρχονται κυρίως από την κατηγορία των κατευθυντικών (αιτήσεις, προσταγές) και των δηλωτικών (περιγραφές, δηλώσεις). Αρκετά αργότερα (τέλος προσχολικής αρχές σχολικής περιόδου), εμφανίζονται και οι υποσχέσεις (δεσμευτικές γλωσσικές πράξεις). O Στην προσχολική περίοδο η γκάμα των επικοινωνιακών προθέσεων διευρύνεται σημαντικά, αφού το νήπιο διαθέτει πια αρκετές μορφές- εργαλεία ώστε να είναι σε θέση: α) να εκφράσει διαφορετικά την ίδια πρόθεση: λ.χ. μια αίτηση που στα 3 έτη θα εκφραζόταν αποκλειστικά ως διαταγή (π.χ. δώστο! ) στα 4 έτη μπορεί να εκφραστεί και ως ερώτηση (π.χ. θα μου το δώσεις;), χρησιμοποιώντας φόρμουλες ευγένειας (π.χ. μπορείς να μου το δώσεις (σε παρακαλώ); ) ή και πιο πλάγια, ως δήλωση, από το τέλος της προσχολικής περιόδου και εξής (π.χ. δεν είναι σωστό να μη δίνουμε κάτι

22 όταν μας το ζητάνε! ). β) να χρησιμοποιήσει ένα συγκεκριμένο γλωσσικό μέσον για την έκφραση διαφόρων επικοινωνιακών σκοπών- προθέσεων: μια ερώτηση λ.χ. λειτουργεί ως τρόπος πληροφόρησης για το μεγαλύτερο ποσοστό των μικρότερων νηπίων (π.χ. πού πάμε;, τι είναι αυτό; ) αργότερα μια ερώτηση μπορεί να αποτελέσει το μέσον για την έναρξη ή τη διατήρηση μιας συνομιλίας (π.χ. να σου πω κάτι; ), ενώ αργότερα (προς το τέλος ιδίως της προσχολικής περιόδου) μπορεί να επιτελέσει το ρόλο διαταγής (π.χ. θα σταματήσεις επιτέλους; ) Επίσης, η ίδια γλωσσική μορφή μπορεί να εκφράσει διαφορετικές προθέσεις: ο διαχωρισμός αυτός είναι δύσκολος ενίοτε και για τους ενήλικες (π.χ. το εκφώνημα γιατί ήρθες; μπορεί να ερμηνευθεί ως αίτηση για πληροφορία ή ως πλάγια διαταγή φύγε ).

23 v Ανάπτυξη της οργάνωσης του λόγου Συνομιλίες: Κατά τη διάρκεια των προσχολικών χρόνων οι συνομιλιακές ικανότητες διευρύνονται ενώ νέες γνώσεις και δεξιότητες προστίθενται: τα νήπια σέβονται όλο και περισσότερο τους κανόνες εναλλαγής των ρόλων (π.χ. πώς ρωτάμε, πώς / πότε παίρνουμε το λόγο, πότε είναι αποδεκτές οι διακοπές και πώς γίνεται αυτό) μαθαίνουν να διατηρούν ένα θέμα, να διορθώνουν πιθανά λάθη και συνομιλιακά κενά και να αποσαφηνίζουν, και ταυτόχρονα να λαμβάνουν υπόψη όλους εκείνους τους επικοινωνιακούς παράγοντες που μπορούν να μεταβάλουν τη μορφή του γλωσσικού εκφωνήματος, να προσαρμόζουν κατάλληλα το ύφος τους κτλ. Μεγαλύτερες ενότητες: - - πρώτα κείμενα: πληροφοριακά (αφηγήσεις- περιγραφές) σε γενικές γραμμές, τα πρώτα κείμενα είναι σύντομα και ελλειμματικά: χωρίς ξεκάθαρη δομή, σταματούν απότομα, έχουν ασαφείς προσδιορισμούς προσώπων/τόπου/χρόνου, χαλαρή εσωτερική συνοχή (ελλείψεις στις δευτερεύουσες προτάσεις κτλ).

24 - άλλα κείμενα: πειθούς (σκοπός ο επηρεασμός αποδέκτη), εκφραστικά (σκοπός η αυτοέκφραση, π.χ. εξομολόγηση), λογοτεχνικού λόγου (σκοπός η πρόκληση προσοχής στη γλώσσα, π.χ. μεταφορές, λογοπαίγνια) αλλά και μικτά είδη (π.χ. οδηγίες, υπόσχεση κ.ά.) Ο επικοινωνιακός τομέας είναι αυτός με τις περισσότερες ελλείψεις, καθώς αποτελεί: O Σύνθετη γνώση (πολλοί παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη) O Δεν υπάρχουν ρητοί κανόνες O Η πρόσβαση στην κοινωνική εμπειρία είναι περιορισμένη ακόμα Η απόκτηση των πραγματολογικών γνώσεων: ü Ωθεί τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν και να επεκτείνουν τις γραμματικές και σημασιολεξικές τους γνώσεις ü Καθιστά πιο αποτελεσματική την επικοινωνία = συνδέονται με την κοινωνικοποίηση ü Συνδέεται με την ακαδημαϊκή πρόοδο

25 3. Κατευθύνσεις για τη διδακτική πράξη ² Ανάπτυξη του προφορικού λόγου σημαίνει πρώτ απ όλα οργάνωση και ανάπτυξη της σκέψης, απαραίτητη τόσο στην προφορική έκφραση όσο και αργότερα στην οργάνωση του γραπτού λόγου. ² Για την επιλογή του κατάλληλου γλωσσικού υλικού- στόχου είναι απαραίτητο να έχουμε εικόνα του γλωσσικού προφίλ του μαθητή. ² Επειδή βασικά η ανάπτυξη της γλώσσας αποσκοπεί στην επικοινωνία, προκειμένου για τη γλωσσική διδασκαλία ο γενικότερος επικοινωνιακός σκοπός θα πρέπει να αποτελεί το γενικότερο πλαίσιο μέσα από το οποίο τα ειδικότερα γλωσσικά στοιχεία αποκτούν νόημα (π.χ. η ανάπτυξη των αιτιολογικών προτάσεων αποκτά νόημα στα πλαίσια της ανάπτυξης λόγου

26 πειθούς, όταν π.χ. ζητάμε να κάνει κάτι ο συνομιλητής). Έτσι, η διδακτική ανάπτυξη τόσο στοιχείων χρήσης (π.χ. πότε/πώς είμαστε ευγενικοί, πώς υποσχόμαστε) όσο και δομής της γλώσσας (π.χ. ανάπτυξη χρονικών στοιχείων και σχέσεων κτλ. σε επιρρηματικές φράσεις / δευτερεύουσες προτάσεις) είναι απαραίτητο να γίνεται κάθε φορά στο κατάλληλο ευρύτερο πλαίσιο (π.χ. αφήγηση γεγονότων, λόγος πειθούς κτλ.)

27 ² Φαινομενικά, υπάρχουν δύο είδη στόχων στην ανάπτυξη του προφορικού λόγου: 1. γενικότερος επικοινωνιακός (π.χ. θέλω τα νήπια να είναι σε θέση να ζητούν αποτελεσματικά από κάποιον να κάνει κάτι) 2. ειδικότερος γλωσσικός (π.χ. θέλω να αναπτύξω τη γνώση / χρήση δευτερευουσών προτάσεων αιτίας) Στην ουσία όμως, ο επικοινωνιακός σκοπός ενός ομιλητή (1) και τα γλωσσικά μέσα (2) αλληλοδιαπλέκονται: ο λόγος ύπαρξης των συγκεκριμένων γλωσσικών μέσων (π.χ. αιτιολογικές προτάσεις / σύνδεσμοι) υφίστανται για να εξυπηρετήσουν ένα συγκεκριμένο επικοινωνιακό σκοπό (π.χ. να ζητήσω / πείσω κάποιον να κάνει κάτι).

28 Επομένως, είτε πούμε ότι θέλουμε να αναπτύξουμε την επίτευξη μιας επικοινωνιακής πρόθεσης/ σκοπού (να ζητήσει κάποιος κάτι, να πληροφορήσει για κάτι κτλ.) και να χρησιμοποιήσουμε κάποια χαρακτηριστικά γι αυτό το σκοπό γλωσσικά στοιχεία είτε πούμε ότι θέλουμε να αναπτύξουμε κάποια γλωσσικά στοιχεία που είναι χαρακτηριστικά για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου επικοινωνιακού σκοπού, λέμε το ίδιο πράγμα: το αποτέλεσμα θα είναι ένα είδος λόγου (π.χ. πειθούς, αφήγησης κτλ.) που θα έχει συγκεκριμένα γλωσσικά χαρακτηριστικά (π.χ. για την αφήγηση: χρονικές προτάσεις σύνδεσμοι + παρελθοντικοί χρόνοι, χρονικά επιρρήματα, επίθετα κ.ά.) τα οποία εξυπηρετούν μια συγκεκριμένη πρόθεση/ σκοπό του ομιλητή (π.χ. να πείσει το συνομιλητή του να κάνει κάτι, να αφηγηθεί κάτι κτλ.).

29 Συνοψίζοντας: Ο γλωσσικός μας στόχος εξυπηρετεί πάντα έναν ευρύτερο επικοινωνιακό σκοπό και είναι πάντα προσαρμοσμένος στο γλωσσικό προφίλ του παιδιού (π.χ. άλλα τα γλωσσικά χαρακτηριστικά και οι ανάγκες στην προσχολική ηλικία και άλλα στη στο μέσον της σχολικής ηλικίας). Έτσι η διδακτική μας παρέμβαση έχει πάντα ένα νόημα (όπως και κάθε είδους επικοινωνία) και είναι συμβατή με το γλωσσικό στάδιο ανάπτυξης των παιδιών.

30 Βιβλιογραφία O Balvin, E.L. (2009). The Cambridge handbook of child language. Cambridge University Press. O Bloom, L. & Lahey, M. (1978). Language development and language disorders. New York: Whiley. O Clark, E. (2009). First language acquisition. Cambridge: Cambridge University Press. O DeVilliers, J.G. & P.A. DeVilliers (1978). Language Acquisition. Cambridge Mass.: Harvard University Press. O Fromkin, V., Rodman, R. & N. Hyams (2008). Eισαγωγή στη μελέτη της γλώσσας (µτφρ.). Αθήνα: Πατάκης. O James, Sh. L. (1990). Normal language acquisition. Allyn and Bacon. O Reich, P.A. (1986). Language development. Prentice-Hall, Englewood Cliffs, NJ. O T ζουριάδου, M. (1995). O λόγος του παιδιού της προσχολικής ηλικίας. Θεσσαλονίκη: Προµηθεύς. O Κατή, Δ. (2000). Γλώσσα και επικοινωνία στο παιδί. Αθήνα: Οδυσσέας. O Οwens, R.E. (2008). Language development. An introduction. (7th edition) Pearson/ Allyn & Bacon. O Παπαηλιού, Χ. (2005). Ανάπτυξη της γλώσσας. Αθήνα: Παπαζήση.

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα.

Η πρόταση. Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Η πρόταση Πρόταση λέγεται ένα σύντομο κομμάτι του λόγου, που περιλαμβάνει μια σειρά από λέξεις με ένα τουλάχιστον ρήμα και έχει ολοκληρωμένο νόημα. Ορθογραφικές παρατηρήσεις 1. Το πρώτο γράμμα κάθε πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΑΥΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΑ Πηγές πληροφόρησης : συνέντευξη γονέων, ανταλλαγή απόψεων με άλλους ειδικούς, που ασχολούνται με το παιδί, άτυπη παρατήρηση και καταγραφή στοιχείων συμπεριφοράς, αποτελέσματα παιδαγωγικής αξιολόγησης.

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις

Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις Πρόγραμμα: Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων 2005-2007 Δράση: Γραμματική και Διδασκαλία Εργο: Γλωσσικές Ασκήσεις Οδηγίες γιά τις Γλωσσικές Ασκήσεις Επιστημονικός υπεύθυνος - επιμέλεια: Σ. Α. Μοσχονάς Συντακτική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ»

Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ. «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης κατατακτήριων τεστ «Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι, ΙΙ, ΙΙΙ» Περιεχόμενα Οδηγίες χορήγησης και διόρθωσης γραπτών τεστ... 3 Ας μιλήσουμε Ελληνικά Ι... 5 Μέρος Α : Κατανόηση προφορικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β )

ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΤΕΧΝΟΓΛΩΣΣΙΑ VIII ΛΟΓΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ: ΜΑΪΣΤΡΟΣ ΓΙΑΝΗΣ, ΠΑΠΑΚΙΤΣΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΣΚΗΣΗ: ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΕΚΦΡΑΣΕΩΝ (Β ) ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της άσκησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση συστήματος διόρθωσης

Διαβάστε περισσότερα

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους.

Με την προσδοκία ότι το βιβλίο αυτό θα αποβεί χρήσιμο σε μαθητές και συναδέλφους φιλολόγους, εύχομαι καλή επιτυχία στο έργο τους. 5 Πρόλογος Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια βελτιωμένη έκδοση του Συντακτικού της αρχαίας ελληνικής γλώσσας σε πίνακες που κυκλοφόρησε τον Οκτώβριο του 2000. Η επανέκδοσή του κρίθηκε αναγκαία προκειμένου να

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. ΤΕΣΤ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ.

ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. ΤΕΣΤ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ. ΠΡΟΤΥΠΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ. ΤΕΣΤ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ. ΤΟ e-μαθημα Η Learn-era.gr σας καλωσορίζει στη σύγχρονη διαδικτυακή εκπαίδευση και σας υπόσχεται μία μοναδική εμπειρία παροχής γνώσης. Για να έχετε πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ»

ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ» ΘΈΜΑ: «ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΉ ΠΡΟΣΈΓΓΙΣΗ ΣΤΙς ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς ΕΙΔΙΚΉ ΓΛΩΣΣΙΚΉ ΔΙΑΤΑΡΑΧΉ» ΕΠΌΠΤΗς ΚΑΘΗΓΗΤΉς: ΠΑΎΛΟς ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΊΔΗς ΣΠΟΥΔΆΣΤΡΙΕς: ΝΤΊΝΑ ΑΘΑΝΑΣΊΑ ΣΑΒΒΊΔΟΥ ΆΝΝΑ ΜΑΘΗΣΙΑΚΈς ΔΥΣΚΟΛΊΕς Ορισμοί Οι

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΦΕΙΟ Σ..Ε. ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ Τηλεδιάσκεψη 16.03.2010. Επιµέλεια: Τσιαούση ήµητρα ΠΕ02, Εκπαιδευτικός Κ.Ε.Σ.Β.

ΓΡΑΦΕΙΟ Σ..Ε. ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ Τηλεδιάσκεψη 16.03.2010. Επιµέλεια: Τσιαούση ήµητρα ΠΕ02, Εκπαιδευτικός Κ.Ε.Σ.Β. ΓΡΑΦΕΙΟ Σ..Ε. ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ Τηλεδιάσκεψη 16.03.2010 Επιµέλεια: Τσιαούση ήµητρα ΠΕ02, Εκπαιδευτικός Κ.Ε.Σ.Β. Κατάταξη Ελλήνων µαθητών σε επίπεδα γλωσσοµάθειας ιαπιστωτικά Κριτήρια Ελληνοµάθειας Βασικά σηµεία

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογές αναλυτικών προγραμμάτων για το μάθημα της Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Προσαρμογές αναλυτικών προγραμμάτων για το μάθημα της Γλώσσας στο Γυμνάσιο ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ «Αναλυτικά Προγράμματα Μαθησιακών Δυσκολιών-Ενημέρωση-Ευαισθητοποίηση» ΤΕΥΧΟΣ Α ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΕΥΧΟΣ Α ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 5-6 ΕΤΩΝ Σπουδάστριες

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 5-6 ΕΤΩΝ Σπουδάστριες Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 5-6 ΕΤΩΝ Σπουδάστριες Γιαννιού Λαμπρινή Μεγγίσογλου Ευθυμία Ξενογιώργη

Διαβάστε περισσότερα

για ξένους υ ISBN: 978-960-501-463-6 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 5463

για ξένους υ ISBN: 978-960-501-463-6 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 5463 για ξένους υ πέδο ι π ε υ ο σ μέ θειας ά μ ο ν η λ ελ ISBN: 978-960-501-463-6 ΒΟΗΘ. ΚΩΔ. ΜΗΧ/ΣΗΣ 5463 1980_011KP_COVERBAZTELIKO.indd 1 09/09/2011 1:17 μ.μ. Περιεχόμενα Πρόλογος σ. 11 Εισαγωγή σ. 13 Kοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ: ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Μαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Μαρία Καμπούρογλου Λογοπεδικός Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ.... 3 ΟΡΙΣΜΟΙ..

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΛΟΓΟΥ & ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΑ 2-6 ΕΤΩΝ. Μια έκδοση των

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΛΟΓΟΥ & ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΑ 2-6 ΕΤΩΝ. Μια έκδοση των ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΛΟΓΟΥ & ΟΜΙΛΙΑΣ ΠΑΙΔΙΑ 2-6 ΕΤΩΝ Μια έκδοση των Σύστημα Ανάπτυξης Δεξιοτήτων ikid Πρωταρχικός μας στόχος είναι να παρέμβουμε στην δυσκολία, και να χτίσουμε πάνω στις δεξιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ.

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για τις Γλωσσικές Ασκήσεις

Οδηγίες για τις Γλωσσικές Ασκήσεις Πρόγραµµα: Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων 2002-2004 ράση: Γραµµατική και ιδασκαλία Έργο: Γλωσσικές Ασκήσεις Οδηγίες για τις Γλωσσικές Ασκήσεις Επιστηµονικός υπεύθυνος - επιµέλεια: Σ. Α. Μοσχονάς Συντακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης.

Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης. Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016 Από 18 Ιουνίου έως 31 Ιουλίου 2015 Διάρκεια προγράμματος: έξι (6) εβδομάδες Εβδομαδιαίο οργανόγραμμα ύλης. συγκεκριμένος σχεδιασμός διδακτέας και εξεταστέας

Διαβάστε περισσότερα

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε!

Φωνή: Θανούλη! Φανούλη! Μαριάννα! Φανούλης: Μας φωνάζει η μαμά! Ερχόμαστε! 20 Χειμώνας σε μια πλατεία. Χιονίζει σιωπηλά. Την ησυχία του τοπίου διαταράσσουν φωνές και γέλια παιδιών. Μπαίνουν στη σκηνή τρία παιδιά: τα δίδυμα, ο Θανούλης και ο Φανούλης, και η αδελφή τους η Μαριάννα.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Βασικέ Οδηγίε : ίνεται ιδιαίτερη σηµασία στην εισαγωγή στα ρητορικά κείµενα (Βιβλίο Ρητορικών Κειµένων Μαθητή, Βιβλίο εκπαιδευτικού). Σε κάθε περίοδο διδασκαλία θα πρέπει να γίνεται ανάγνωση ολόκληρη τη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική γλώσσα. α γυμνασίου. σχέδια μαθήματος. προτάσεις διδασκαλίας. Αναστασία Καστανά ΜΑΕd. sxediomathimatos.gr online publishing

Νεοελληνική γλώσσα. α γυμνασίου. σχέδια μαθήματος. προτάσεις διδασκαλίας. Αναστασία Καστανά ΜΑΕd. sxediomathimatos.gr online publishing Νεοελληνική γλώσσα α γυμνασίου σχέδια μαθήματος προτάσεις διδασκαλίας Αναστασία Καστανά ΜΑΕd sxediomathimatos.gr online publishing Νεοελληνική γλώσσα α γυμνασίου σχέδια μαθήματος προτάσεις διδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Εμένα με νοιάζει. Επαναληπτικό μάθημα. Ήρθαν οι μπλε κάδοι. 1 Αντιστοίχισε τις πρώτες ύλες με τα παράγωγά τους:

Εμένα με νοιάζει. Επαναληπτικό μάθημα. Ήρθαν οι μπλε κάδοι. 1 Αντιστοίχισε τις πρώτες ύλες με τα παράγωγά τους: Z Επαναληπτικό μάθημα Ανακύκλωση τώρα Αν το σύνθημα αυτό είναι κάτι που είχαμε ξεχάσει τα τελευταία χρόνια, είναι καιρός να το θυμηθούμε και να ενεργοποιηθούμε. Όλοι. Και αυτό γιατί θα πρέπει να καταλάβουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ίας νου ω αραγ ου π ς ν θεση ης κειµέ ν. κ θούν έ υ ς ο ω ψ η λ τ τ ι η ίλ ία έχε ακο εµά Περι θοδολογ α της περ πτυξη θ οτήτων ί ά ν ε M θοδολογ ατική αν απάνω ε η

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας σε ενήλικες: στρατηγικές αποτελεσματικής διδασκαλίας στη θεωρία και στην πράξη

Διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας σε ενήλικες: στρατηγικές αποτελεσματικής διδασκαλίας στη θεωρία και στην πράξη Διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης/ξένης γλώσσας σε ενήλικες: στρατηγικές αποτελεσματικής διδασκαλίας στη θεωρία και στην πράξη Έλενα Κυριακίδη, PhD στη Γλώσσα και τις Σπουδές Γραμματισμού, Εξωτερική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παραγωγή γραπτού λόγου

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Παραγωγή γραπτού λόγου 3η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ - ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΜΜΟΧΩΡΙΟΥ - ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΙΤΑΡΙΑΣ ΑΜΜΟΧΩΡΙ, 9 ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους;

Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους; ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΟΓΙΝΔΡΟΥΚΑΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ «Τα παιδιά με αυτισμό μέχρι πού μπορούν να φτάσουν στην επικοινωνία τους;» Ανάλογα με το επίπεδο της κοινωνικής τους ανάπτυξης είναι και το επίπεδο της λειτουργικής τους

Διαβάστε περισσότερα

Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου )

Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου ) ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου ) Τα παιδιά αντιµετωπίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτήρια «Ο Απόστολος Παύλος» Γ υ μ ν ά σ ι ο Π ρ ό γ ρ α μ μ α Υ π ο τ ρ ο φ ι ώ ν

Εκπαιδευτήρια «Ο Απόστολος Παύλος» Γ υ μ ν ά σ ι ο Π ρ ό γ ρ α μ μ α Υ π ο τ ρ ο φ ι ώ ν Εκπαιδευτήρια «Ο Απόστολος Παύλος» Γ υ μ ν ά σ ι ο Π ρ ό γ ρ α μ μ α Υ π ο τ ρ ο φ ι ώ ν Π υ λ α ί α, 18 Μ α ΐ ο υ 2 0 1 3 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΤΗ Επώνυμο: Όνομα: Πατρώνυμο: Σχολείο στο οποίο φοιτώ:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ A ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1998 Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη, Φιλόλογος,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για εκπαιδευόµενους

Οδηγός για εκπαιδευόµενους 0. Παρουσίαση του οδηγού Ο παρών οδηγός χρήσης του µαθήµατος ελληνικής γλώσσας για ενήλικες αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του προγράµµατος L-Pack το οποίο συντονίζει η ASEV (Agenzia per lo Sviluppo Empolese

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Μία πρόταση διαδασκαλίας βασισμένη στη διαθεματική προσέγγιση

Μία πρόταση διαδασκαλίας βασισμένη στη διαθεματική προσέγγιση Μία πρόταση διαδασκαλίας βασισμένη στη διαθεματική προσέγγιση Αθανάσιος Κυρίτσης Δάσκαλος ΠΕ70 Yπεύθυνος του εξεταστικού κέντρου Κοπεγχάγης th_kiritsis@yahoo.gr ΑΘΗΝΑ 11 Οκτωβρίου 2014 1 Λέξεις - κλειδιά:

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή προφορικού λόγου

Παραγωγή προφορικού λόγου Παραγωγή προφορικού λόγου Επίπεδο Β Δεύτερη διδακτική πρόταση Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Ενσωμάτωση δεξιοτήτων: Υλικό: 30 λεπτά παιδιά και ενήλικες Ενοικίαση διαμερίσματος

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Σχολική χρονιά 2015-2016 Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ. έτος 2011-2012.

ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των Μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ. έτος 2011-2012. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133

«ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ «ΑΝΑΛΥΣΗ, ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΣΕ 15 ΠΑΙΔΙΑ ΗΛΙΚΙΑΣ 3 ΕΩΣ 8 ΕΤΩΝ» ΜΙΚΡΟΒΑ ΕΙΡΗΝΗ-ΒΑΡΒΑΡΑ Α.Μ.9133 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2009 ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 2012-2013 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα Ενότητα 1 Το ταξίδι των λέξεων στον χρόνο Η επιβίωση

Διαβάστε περισσότερα

Hellas Alive Μάθε να το χρησιµοποιείς

Hellas Alive Μάθε να το χρησιµοποιείς Hellas Alive Μάθε να το χρησιµοποιείς Λίγα Λόγια Το Hellas Alive καλύπτει πέντε επίπεδα γλωσσοµάθειας της Ελληνικής.Το κάθε επίπεδο χωρίζεται σε 15 ενότητες µε κάθε ενότητα να αναπτύσσεται σε 4 µαθήµατα.

Διαβάστε περισσότερα

accedo spolio, vaco utor, potior

accedo spolio, vaco utor, potior Θ.Α. ΑΜΕΛΙ ΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ Π Ι Ν Α Κ Ε Σ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ 1. Υποκείµενο Κατηγορούµενο - Αντικείµενο 3 2. Προσδιορισµοί 7 3. Χρήση των πτώσεων (Ονοµαστική - Γενική οτική Αιτιατική 9 Αφαιρετική)

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα Γκιούρογλου, Χ. & Οικονομίδης, Α.A.: Είδη ερωτήσεων σε προσαρμοστική δοκιμασία κατάταξης στην Αγγλική γλώσσα, 5 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ε.Τ.Π.Ε- Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση,

Διαβάστε περισσότερα

Συντακτικό. χρόνου. Απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις Προσοχή ουσιαστ.(σε ονομαστ.)+ἐστί ουδέτερο επιθέτου+ἐστί(π.χ. ἄξιον ἐστί) ουδέτερο μτχ.

Συντακτικό. χρόνου. Απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις Προσοχή ουσιαστ.(σε ονομαστ.)+ἐστί ουδέτερο επιθέτου+ἐστί(π.χ. ἄξιον ἐστί) ουδέτερο μτχ. Συντακτικό Υποκείμενο -οτιδήποτε έχει άρθρο -εμπρόθετος προσδιορισμός(ἀμφί+αιτ.=ποσό κατά προσέγγιση) -Υποκ.απαρεμφάτου(ταυτοπροσωπία-ετεροπροσωπία) -Υποκ.μετοχής=ίδια πτώση,γένος,αριθμό με τη μετοχή (εκτός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ.

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ.: ΘΕΜΑ: Οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων των Α, Β και Γ τάξεων Ημερήσιου και Εσπερινού Γυμνασίου για το σχ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη: 15180

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016. Από 22 Ιουνίου έως 24 Ιουλίου Διάρκεια προγράμματος: 5 εβδομάδες

Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016. Από 22 Ιουνίου έως 24 Ιουλίου Διάρκεια προγράμματος: 5 εβδομάδες Πρόγραμμα θερινής περιόδου Γ Λυκείου 2015 2016 Από 22 Ιουνίου έως 24 Ιουλίου Διάρκεια προγράμματος: 5 εβδομάδες Εβδομαδιαίο πρόγραμμα (διδακτική ώρα: 50 ) 1. Νεοελληνική Γλώσσα (για όλες τις ομάδες προσανατολισμού)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΛΙΤΙΚΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Το κλιτικό παράδειγμα λόγιων τύπων μετοχών σε -ων ουσα, -ον / -ών, - ώσα, - ών/ -ών, -ούσα, -ούν Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή 1.1 Παρουσίαση του θέματος 1.2 Η προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για εκπαιδευτές

Οδηγός για εκπαιδευτές 0. Παρουσίαση του οδηγού Ο παρών οδηγός χρήσης του µαθήµατος ελληνικής γλώσσας για ενήλικες αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του προγράµµατος L-Pack το οποίο συντονίζει η ASEV (Agenzia per lo Sviluppo Empolese

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ;

ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ; Ασημίνα Μαυροειδή Ειδική Εκπαιδευτικός 6 ο Πανελλήνιο Παιδοψυχιατρικό Συνέδριο 15-17 Μαΐου 2009 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ; Περιεχόμενα Περιεχόμενα... 2 Εισαγωγή...

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Ενότητες 1-3. Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη

Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Ενότητες 1-3. Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη Γλώσσα Β Δημοτικού Τεύχος 1ο Συνοπτικός οδηγός εκπαιδευτών ή γονέων. Μαρία Ζάππα-Κασαπίδη Γλώσσα B Δημοτικού Τεύχος 1ο Εισαγωγή Ο σκοπός/στόχος του μαθήματος της Γλώσσας στην Β τάξη του Δημοτικού σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Υλικό Παρέμβασης ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 2014-2015. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΠΑΡΑΓΩΓΗ: upbility.gr

Υλικό Παρέμβασης ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ 2014-2015. ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΠΑΡΑΓΩΓΗ: upbility.gr Υλικό Παρέμβασης ΚΑΑΛΟΓΟΣ 2014-2015 ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΠΑΡΑΓΩΓΗ: upbility.gr ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΕ Ο UPBILITY.GR ΕΙΝΑΙ Ο ΑΠΟΕΛΕΣΜΑ ΗΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ ΜΙΑΣ ΜΙΚΡΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΙΔΙΚΩΝ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΟΥΝ ΜΙΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΥΛΙΚΟΥ ΕΟΙΜΟ-

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1

Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Η χρήση των λογοτύπων για την εκµάθηση της γραφής και της ανάγνωσης από παιδιά προσχολικής ηλικίας. ιευκολύνσεις και περιορισµοί 1 Οπτικός γραµµατισµός Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας εκτίθενται συνεχώς

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

Συμβουλές για τους γονείς

Συμβουλές για τους γονείς Συμβουλές για τους γονείς Για τα παιδιά του Δημοτικού κάθε διαδρομή από το σπίτι προς στο σχολείο αποτελεί μια σημαντική μαθησιακή εμπειρία και ένα μάθημα κυκλοφοριακής αγωγής. Μέσω αυτής της καθημερινής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Θετικός Συγκριτικός Υπερθετικός τις λίγες απλώς παχιοί άνω. 3) Να συμπληρώσεις τα παρακάτω κενά ώστε το κείμενο να είναι σωστά ορθογραφημένο.

Θετικός Συγκριτικός Υπερθετικός τις λίγες απλώς παχιοί άνω. 3) Να συμπληρώσεις τα παρακάτω κενά ώστε το κείμενο να είναι σωστά ορθογραφημένο. ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ 2014 ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:... Όνομα πατρός:... Τηλέφωνα επικοινωνίας:.. Σχολείο προέλευσης:.. 1) Να γράψεις ένα σύνθετο επίθετο υπερθετικού βαθμού

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ.

Στόχος 5 ος ιαβάζει και γράφει λέξεις που περιέχουν δίψηφα φωνήεντα και συνδυασµούς ει, ευ, ου, ια, αυ) π.χ. ευτυχία, ουρανός, αυτός κλπ. ΕΝΟΤΗΤΑ 8 η Ι ΑΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗΣ Κατά την Φλωράτου (2002) για τη διδαχή της πρώτης ανάγνωσης βάζουµε τους εξής στόχους : Στόχος 1 ος Αναγνωρίζει και γράφει κάθε γράµµα της αλφαβήτας χωρίς δισταγµούς.

Διαβάστε περισσότερα