Μετανάστευση ψυχολογία και σχολείο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μετανάστευση ψυχολογία και σχολείο"

Transcript

1 Μετανάστευση ψυχολογία και σχολείο Ιωάννα Μπίμπου Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, ΑΠΘ

2

3 Μετανάστευση ψυχολογία και σχολείο Ιωάννα Μπίμπου Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, ΑΠΘ Σχεδιασμός-Σελιδοποίηση Εκτύπωση Κ. Ν. Επισκόπου 7 Τ Θεσσαλονίκη 2013

4

5 "Δεν πιστεύω ότι το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας σας καταλαβαίνει όσους έρχονται από ξένες χώρες και το επίπεδο της εκπαίδευσης που κουβαλάνε μαζί τους". 1 Τα παιδιά κατά την διεργασία της μετανάστευσης αντιμετωπίζουν προκλήσεις και δυσκολίες που συνδέονται με αλλαγές στην νομική και κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση, με γλωσσικούς και πολιτισμικούς φραγμούς, με αποχωρισμούς και απώλειες, συμβολικές, πραγματικές, προσωρινές ή πιο μόνιμες. Οι προκλήσεις αυτές, ορισμένες φορές, συσχετίζονται με επιπτώσεις στην ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη. Οι περισσότερες μελέτες παρουσιάζουν δεδομένα για την ψυχική υγεία των παιδιών μετά την εγκατάστασή τους στην χώρα υποδοχής (άγχος, θλίψη, σωματοποίηση, κλπ) και κυρίως με όρους σχολικής προσαρμογής και επιτυχίας. Κατά την περίοδο πριν την μετανάστευση (εκούσια ή ακούσια, με πιθανότητα βίαιων και τραυματικών εμπειριών) ή κατά την μετανάστευση (διαδρομές και διεργασίες), απουσιάζουν συστηματικά δεδομένα για την ψυχική υγεία των παιδιών: τα παιδιά, μπορεί, να έχουν ήδη αρχίσει να εσωτερικεύουν σταδιακά την ψυχολογική πίεση από την απόφαση της οικογένειάς τους για μετακίνηση. Είναι σαφές ότι οι μετανάστες μαθητές και οι οικογένειές τους δεν αποτελούν μια ομοιογενή ομάδα με κοινά χαρακτηριστικά. Οι πρα- 1 Μετανάστης μαθητής 5

6 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ κτικές παθολογικοποίησής τους από το σύστημα ψυχικής υγείας στις χώρες υποδοχής δεν διασφαλίζουν την ευημερία τους, ενώ αντίθετα οδηγούν σε κοινωνικό αποκλεισμό και ετικετοποίηση. Οι ψυχολόγοι και οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας 2 κατά τη συνάντησή τους με τους μετανάστες μαθητές στα σχολεία, καλούνται να επανεξετάζουν τον προσανατολισμό της εκπαίδευσής τους-μιας εκπαίδευσης κυρίως θεωρητικής, Δυτικής, ατομικιστικής-συγκριτικά πάντα με τους πληθυσμούς που συναντούν. Χρειάζεται να κατανοήσουν πώς οι γενικοί πολιτισμικοί παράγοντες εξατομικεύονται στο πλαίσιο του σχολείου, συνθήκη όχι δεδομένη και εύκολη. Καθώς η μεταναστευτική εμπειρία συνδέεται άμεσα με τις πολιτικές του κράτους προέλευσης και του κράτους υποδοχής, οι μετανάστες φαίνεται να εγκλωβίζονται σε σχέσεις εξάρτησης που ξεκινούν από την πολιτειακή τους υπόσταση ( αν έρχεται σαν από κατώτερο, εντός πολλών εισαγωγικών, πολιτισμικό κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο.. ή μέχρι να μπουν στο κλίμα για το πώς λειτουργεί το, συχνά, ανύπαρκτο κρατικό σύστημα 3 ) και συνδέονται με διαδικασίες εργασιακής εξάρτησης ή πρόσβασης στη δημόσια σφαίρα. 2 Στο κείμενο όπου αναφερόμαστε σε ψυχολόγους, εννοούμε και όλους τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας. 3 Τα αποσπάσματα σε italics αφορούν τον λόγο εκπαιδευτικών και ψυχολόγων που συμμετείχαν στα Προγράμματα Ψυχολογικής Υποστήριξης, Δράση

7 Από την άλλη πλευρά, η επάρκεια ενός ψυχολόγου στο σχολείο συνδιαλέγεται, μέσα από τις δράσεις που επιλέγει, με την επάρκεια όπως την κατανοούν οι εκπαιδευτικοί για τους μαθητές τους. Κατά συνέπεια, χρειάζεται να συμφιλιώσει την διαφορετική συζήτηση για το πώς ορίζεται η επάρκεια των μαθητών μεταξύ των γονιών, των μαθητών, και των εκπαιδευτικών (Ni, Jones & Bruning, 2012). Το κυρίαρχο μοντέλο για την πολυπολιτισμική επάρκεια των ψυχολόγων είναι γνωστό με τα αρχικά ASK που αντιστοιχούν στην συνειδητοποίηση της σχέσης τους με την μετανάστευση, (Awareness), τις ικανότητες σύνδεσής τους με τους μετανάστες μαθητές και τις οικογένειές τους (Skills ) και την γνώση που έχουν για την μεταναστευτική πολιτική και πρακτική (Knowledge). Η συνειδητοποίηση αφορά την προσωπική αναγνώριση των στάσεων των ψυχολόγων, των πεποιθήσεων και των αξιών σχετικά με την εθνική ταυτότητα, την κουλτούρα, την μεταναστευτική πρακτική και πολιτική, ενώ οι δεξιότητες διευκολύνουν τους ψυχολόγους στο σχεδιασμό αποτελεσματικών παρεμβάσεων στο σχολείο. Η γνώση αφορά τόσο την εμπειρία των ψυχολόγων με την κουλτούρα προέλευσης των μεταναστών, όσο και τις ιστορίες καταπίεσης διαχρονικά, και την διαμόρφωση μιας δημόσιας ρητορικής που επηρεάζει υποκειμενικές ή συλλογικές εμπειρίες περιθωριοποιημένων πληθυσμών. Γνωρίζουμε ότι υπάρχει σημαντική 7

8 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ σχέση ανάμεσα στην αυξημένη γνώση των ψυχολόγων ως προς την ιστορία της μετανάστευσης των ομάδων με τις οποίες συνεργάζονται και την μείωση των στερεοτύπων τους. Η γνώση έχει, επιπλέον, σχέση με ισχύοντα νομικά και ηθικά ζητήματα, όπως είναι η νομοθεσία για τη μετανάστευση, η ιθαγένεια, η θεσμοθέτηση εκπαιδευτικών πολιτικών και πρακτικών που βοηθούν τους μαθητές μέσω της εκπαίδευσης των εκπαιδευτικών. Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες που διερευνούν την πρακτική των ψυχολόγων σε σχολεία με μετανάστες μαθητές, φαίνεται ότι οι ψυχολόγοι, συχνά, δυσκολεύονται να εφαρμόσουν τις βασικές αρχές της πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης στην καθημερινή τους πρακτική (Hansen και συνεργάτες, 2006). Η μετανάστευση αφορά μια πολύπλευρη εμπειρία που κυμαίνεται από πολύ απτές, εξωτερικές συνθήκες (συνθήκες φτώχειας και επιβίωσης) όπως είναι η ανάγκη για στέγη, τροφή, υγεία, εκπαίδευση και εκτείνεται σε ψυχοκοινωνικές ανάγκες όπως είναι η απουσία ασφάλειας, η εγκατάλειψη, οι ρήξεις στις κοινωνικές σχέσεις των ατόμων, ή ακόμη η βία, η απώλεια και η αποδιοργάνωση (βλέπε Πίνακα 1). Για παράδειγμα, στην ματαίωση ορισμένων εκπαιδευτικών από τις συχνές απουσίες των μαθητών τους, που είναι αιτούντες άσυλο ή πρόσφυγες (και φαίνεται να μην ενδιαφέρονται τόσο για την σχολική φοίτηση, αλλά για την επιβίωση των ίδιων και της οικογένειάς τους), οι 8

9 ψυχολόγοι καλούνται να αναγνωρίσουν τις διασταυρούμενες ταυτότητες των μαθητών και των οικογενειών τους και να επιλέξουν κάθε φορά πού θα εστιάσουν. Η ιστορία της μετανάστευσης συνδέεται με αντίξοες συνθήκες διαβίωσης και με φτώχεια: Εγώ πιστεύω ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν ξεκινάει απ' το γεγονός του ότι είναι μετανάστες, αλλά ξεκινάει απ' το γεγονός ότι είναι χαμηλά κοινωνικοοικονομικά. Να ασχοληθούμε με τα προβλήματα και να έχουμε ανοιχτά τα μάτια για προβλήματα που προκύπτουν σε κοινωνικοοικονομικές καταστάσεις και οικογένειες. Βία στην οικογένεια, επαιτεία, οτιδήποτε μπορούν να βάζουν αυτά τα παιδιά να κάνουνε... Δηλαδή ότι θα κοιτούσαμε σε κάποιον που δυσκολεύεται πάρα πολύ σε μία κοινωνία, οικονομικά, αυτό να κοιτάμε και σ' αυτά τα παιδιά περισσότερο, να εντοπίσουμε αρχικά τις ανάγκες τους και πώς αυτές μεταφράζονται σε ψυχοκοινωνικές δυσκολίες στον χώρο του σχολείου. Η μετανάστευση ως τραύμα, συνοδεύει τα παιδιά στο μεγάλωμά τους: Σημαντικό κομμάτι για μένα είναι ότι δεν μπορούν να δημιουργήσουν στενές σχέσεις και στενές επαφές με ανθρώπους με τόπους και ίσως αυτό αργότερα ίσως να τους δημιουργήσει κάποιο συναισθηματικό κενό που δεν θα μπορούν να καλύψουν. Για ένα παιδί πιστεύω ότι.. είναι κάτι πολύ δύσκολο όταν έχει ζήσει τραυματικές εμπειρίες, ίσως του δημιουργήσει προβλήματα στην ψυχική του συγκρότηση αργότερα. Οι τραυματικές 9

10 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ εμπειρίες ενισχύονται και από τις αλλαγές στην οικογενειακή λειτουργία, δομή και οργάνωση (ο ένας γονέας μετακινείται, ενώ ο άλλος πιθανόν να παραμένει στην χώρα προέλευσης), όσο και στο ευρύτερο κοινωνικό υποστηρικτικό δίκτυο. Τι γίνεται με τον συναισθηματικό δεσμό ή με την έννοια της απροσδιόριστης απώλειας στις περιπτώσεις όπου ένα παιδί καλείται για παράδειγμα, να επεξεργαστεί την φυσική και όχι την συναισθηματική απώλεια (γονέας που δεν είναι φυσικά παρών αλλά είναι ψυχολογικά διαθέσιμος στη ζωή του) ή/και την "αναστολή" της διεργασίας απώλειας; Αρκετές φορές, οι ψυχολόγοι έρχονται αντιμέτωποι με τον νοσταλγικό αποπροσανατολισμό των παιδιών και των οικογενειών τους (Papadopoulos, 2002): και τα παιδιά σίγουρα είναι σε μια ηλικία που έχουν αναπτύξει ήδη φιλίες και σημαντικές σχέσεις στις οποίες ξαναγυρνάνε, που τις κουβαλάνε μαζί τους, ξέρεις σχέσεις με παππούδες, γιαγιάδες που έχουν αφήσει πίσω. Είναι δηλαδή μία απώλεια που πρέπει να αναπληρώσουν και μάλιστα με αντίξοες συνθήκες. 10

11 Πίνακας 1: Παράγοντες που συνδέονται με την μετανάστευση και την ψυχοκοινωνική υγεία των παιδιών (Kirmayer et al., 2011) Προετοιμασία για την μετανάστευση Μετανάστευση Εγκατάσταση στην χώρα υποδοχής Ε Ν Η Λ Ι Κ Ε Σ Οικονομική, εκπαιδευτική και επαγγελματική κατάσταση στην χώρα προέλευσης Διάρρηξη του κοινωνικού υποστηρικτικού συστήματος, των ρόλων και των δικτύων Τραύμα (τι είδους, σοβαρότητα, απειλές, διάρκεια) Πολιτική εμπλοκή (καταδίκη;) Π Α Ι Δ Ι Α Ηλικία και αναπτυξιακή περίοδος κατά την μετανάστευση Διακοπή της εκπαίδευσης Αποχωρισμός από συγγενείς και φίλους, συμμαθητές Ιστορικό διαδρομής και διάρκεια Έκθεση σε ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες διαβίωσης (πχ κέντρα προσφύγων) Έκθεση στην βία Απώλεια δεσμών με την οικογένεια και την κοινότητα Αβεβαιότητα σχετικά με την έκβαση του εγχειρήματος Αποχωρισμός από σημαντικά πρόσωπα αναφοράς Έκθεση στην βία Έκθεση σε ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες διαβίωσης (πχ κέντρα προσφύγων) Κακές συνθήκες διατροφής Αβεβαιότητα για το μέλλον Αβεβαιότητα σχετικά με το καθεστώς των μεταναστών και προσφύγων Ανεργία ή υπο-απασχόληση Απώλεια του κοινωνικού status Απώλεια στήριξης από την οικογένεια και την κοινότητα Ανησυχία για τα μέλη της οικογένειας που «έμειναν πίσω», δυνατότητες για επανένωση Δυσκολία στην εκμάθηση της γλώσσας, επιπολιτισμού και προσαρμογής Ψυχολογική πίεση σε σχέση με την προσαρμογή της οικογένειας στην χώρα υποδοχής Σχολικές δυσκολίες λόγω της εκμάθησης της νέας γλώσσας Επιπολιτισμός (πχ εθνική και θρησκευτική ταυτότητα, διαγενεαλογικές συγκρούσεις με τις οικογένειες) Διακρίσεις και κοινωνικός αποκλεισμός (στις σχολικές τάξεις ή σε παρέες με συνομηλίκους) 11

12 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ Οι ψυχολόγοι στα σχολεία έρχονται αντιμέτωποι με την διάσταση ανάμεσα στην εκπαιδευτική πολιτική που υιοθετεί το κράτος και στην εκπαιδευτική πρακτική, έτσι όπως εφαρμόζεται σε κάθε σχολείο ως ατομική προσπάθεια (ενδιαφέρον ή αδιαφορία) των εκπαιδευτικών. Υποστηρίζουν ότι το εκπαιδευτικό σύστημα λειτουργεί αφομοιωτικά ως προς τον πολιτισμό των μεταναστών: Άρα σε σχέση με τις στρατηγικές επιπολιτισμού, [...] ουσιαστικά τελικά δε μιλάμε τόσο πολύ για ενσωμάτωση, μιλάμε για αφομοίωση, γιατί ακριβώς το κάθε παιδί δε μπορεί να.. μαθαίνει τέλος πάντων, αν θεωρήσουμε ότι είναι 8 χρονών και ναι μεν ξέρει τη γλώσσα του, αλλά δε ξέρει άλλα πολιτισμικά στοιχεία σε σχέση με τη χώρα του, την ιστορία του, τη θρησκεία του ενδεχομένως ή οτιδήποτε άλλο, εμείς δε το αφήνουμε ελεύθερο να έχει τη δυνατότητα έστω να μάθει. Η αναγνώριση των μεταναστών μαθητών ως αποκλεισμένων, που χρειάζονται "ειδική" μεταχείριση για να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες της σχολικής τάξης ή ως "θυμάτων" δομών εξουσίας και πολιτικών που συντηρούν τη σχολική αποτυχία, μπορεί να τροφοδοτεί, δυνάμει, διεργασίες μειονοτικοποίησης (Τσιμπιρίδου, 2009) και να αναπαράγει στερεότυπα και στρεβλώσεις της κοινής γνώμης. Αντίθετα, είναι απαραίτητη η πλαισίωση της ένταξης και της ενδυνάμωσης των μεταναστών μαθητών με βάση μια συνολικότερη κοινωνική δράση στο πλαίσιο 12

13 του κράτους και των θεσμών του, όπως το σχολείο. Τι κάνει άραγε τα παιδιά να νιώθουν ασφάλεια στο σχολείο; Ασφάλεια νιώθουν τα παιδιά στο σχολείο όταν δεν φοβούνται για την ταυτότητά τους, όταν αναγνωρίζουν σταθερότητα και συνέπεια στο πλαίσιο, όταν αισθάνονται καλοδεχούμενα, όταν μπορούν να μιλάνε την μητρική τους γλώσσα χωρίς να απομονώνονται, όταν καταλαβαίνουν ότι το σχολείο σέβεται και μοιράζεται τις διάφορες κουλτούρες στην καθημερινή του λειτουργία, όταν τα παιδιά νιώθουν μοναδικά και ταυτόχρονα ανήκουν ισότιμα ως μέλη του σχολικού συστήματος, όταν έχουν ευκαιρίες για δημιουργικότητα και έχουν περιέργεια και όρεξη να επενδύσουν στην γνώση, όταν ανοίγονται σε σχέσεις εμπιστοσύνης. Οι σχολικές τάξεις σαν ένας χώρος που έχει διακριτό και μοναδικό νόημα για τους μετανάστες μαθητές, συμβαδίζει με σχολεία που είναι κεντρικά και όχι στο περιθώριο στις ζωές των παιδιών. Πρόκειται για σχολεία που δεν είναι "χιλιόμετρα μακριά" από τα σπίτια των παιδιών και δεν τα αναγκάζουν να "βγουν" από τον δρόμο τους για να πάνε υποχρεωτικά στο σχολείο. Οι χώροι στους οποίους τα παιδιά νιώθουν ότι ανήκουν, δεν ταυτίζονται μόνο με την γεωγραφική ή εθνική τους ταυτότητα, αλλά είναι χώροι καλοδεχούμενοι που συνδέουν το σχολείο με ήδη γνωστούς και οι- 13

14 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ κείους χώρους. Τα παιδιά, με αυτόν τον τρόπο, μετακινούνται καθημερινά προς το σχολείο που συνδέεται με την οικογένειά τους και το σπίτι τους. Η περιέργεια και το ενδιαφέρον των ψυχολόγων και εκπαιδευτικών για τις εμπειρίες και τις μετακινήσεις των παιδιών στην καθημερινότητά τους, τους επιτρέπουν να γνωρίσουν τους τόπους όπου έζησαν και άφησαν. Συνδέοντας τις προσωπικές διαδρομές των παιδιών-φυσικές και συμβολικές-, μπορούμε να "πιάσουμε" το ευρύτερο ιστορικό και κοινωνικό πεδίο στο οποίο αυτά ασκούν τις επιλογές τους. Η κουλτούρα τότε γίνεται κατανοητή ως ένας κοντινός, προσωπικός ορίζοντας εμπειριών των παιδιών ως ενεργητικών φορέων δράσης, και λιγότερο με όρους μακρο-δομικούς και απόμακρους/ εξωτικούς. Συχνά ερωτήματα που καλούνται οι ψυχολόγοι να απαντήσουν στο σχολείο, είναι: Πώς επηρεάζει ο γλωσσικός παράγοντας ή η πολιτισμική διάσταση την ψυχολογική σχέση και την αναζήτηση βοήθειας; Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός ή ένας ψυχολόγος να καταλάβει και να επικοινωνήσει με ένα παιδί που δεν μιλά καλά Ελληνικά; Ανοίγουμε, άραγε, το θέμα της μετανάστευσης και πώς; Στην σχολική αίθουσα, στις συζητήσεις μας με τους εκπαιδευτικούς, στη συνάντηση με τους μετανάστες γονείς; Πολλές φορές, η κουλτούρα της σιωπής που 14

15 μοιράζονται οι μετανάστες μαθητές με τους συμμαθητές τους και τους εκπαιδευτικούς, έρχεται να καλύψει το θυμό, την ματαίωση, την εχθρότητα, και τον ψυχικό πόνο. Τι ευκαιρίες έχουν οι μαθητές και οι οικογένειές τους να επικοινωνήσουν τις εμπειρίες τους, συχνά βίαιες και πώς αυτές αναγνωρίζονται από τους ακροατές τους, εκπαιδευτικούς και ψυχολόγους; Στο διάλογο για τη μετανάστευση οι ψυχολόγοι συμμετέχουν μέσω της διανοητικοποίησης και οι μετανάστες μέσα από το βίωμα (Arroyos- Jurado et al., 2009). Αυτή η αναγνώριση θα πρέπει να αποτελεί την καταστατική αρχή κάθε διαλόγου. Εξ αιτίας του δομικού ρατσισμού, ορισμένες φορές οι μετανάστες μαθητές και οι οικογένειές τους νιώθουν ότι αποσυνδέονται και απομονώνονται από τους γύρω τους. Η αποσύνδεση αποτελεί μηχανισμό επιβίωσης, ενώ τα επεισόδια βίας στο σχολείο επιτίθενται στην απουσία αναγνώρισης. Πολλοί μετανάστες κουράστηκαν να εκπαιδεύουν τους ντόπιους από το μηδέν, κάθε φορά, ξανά και ξανά. Μάλλον οι ψυχολόγοι θα πρέπει να αποδεχτούν ότι ίσως νιώσουν άβολα σε έναν διάλογο με τους μετανάστες (Keith, 2013). Υπάρχει, λοιπόν, η σχέση του εαυτού με τον άλλο που για να αλλάξει, προϋποθέτει αμοιβαία αλλαγή, αλλαγή και των ίδιων των ψυχολόγων. Και οι ίδιοι καλούνται να κατανοήσουν τα συναισθήματα που στηρίζουν την ταυτότητά τους. Μια κατανόηση που δεν περιορίζεται σε μια γνωστική διεργασία, αλλά βασίζεται στην ενσυναίσθηση και στην ανα- 15

16 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ γνώριση των συναισθημάτων που γεννιούνται στη συνάντηση του ψυχολόγου με τον άλλο. Ο Zembylas (2010) αναφέρεται στην ανάγκη για δημιουργία συναισθηματικών κοινοτήτων ενσυναίσθησης, αλληλεγγύης και φροντίδας, που δεν αγνοούν, ωστόσο, τις δομές εξουσίας που ενυπάρχουν στα σχολεία. Τι συμβαίνει στα σχολεία με μεγάλο αριθμό μεταναστών μαθητών; Στην ελληνική εκπαίδευση (αλλά και διεθνώς, βλέπε Ladson-Billings, & Gilborn 2004), το αναλυτικό πρόγραμμα, ο τρόπος διδασκαλίας, οι πρακτικές αξιολόγησης ή η επιδότηση των σχολείων, σε μεγάλο βαθμό, συντηρούν τις κυρίαρχες πρακτικές της χώρας υποδοχής. Οι πρακτικές αυτές, ως ένα βαθμό, ακόμη και μέσα από προγράμματα ένταξης, φαίνεται να αποκλείουν ομάδες μαθητών με διαφορετική εθνική καταγωγή. Οι ερμηνείες των εκπαιδευτικών για τη σχέση της σχολικής αποτυχίας με την χώρα προέλευσης, αρκετά συχνά, αναπαράγουν την ύπαρξη στερεοτύπων και προκαταλήψεων και, δυνάμει, συνδέονται με αντίστοιχες πρακτικές αποκλεισμού. Απουσιάζει μια θεσμοθετημένη κουλτούρα του σχολείου απέναντι στη μετανάστευση, όπου να αναγνωρίζονται και να αναδεικνύονται οι συστημικοί παράγοντες που συνδέονται με τη σχολική επιτυχία, το Αναλυτικό Πρόγραμμα, τους τρόπους διδασκαλίας. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι η σχολική επίδοση 16

17 για ορισμένες κουλτούρες αφορά μια ομαδική, και όχι μια ατομική διεργασία, κάτι που δεν αναγνωρίζεται απαραίτητα από το ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα. Η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών στην ιστορική πορεία των ποικίλων προκαταλήψεων και η αναγνώριση της μετανάστευσης ως μιας δυναμικής ιστορίας που αφορά πρακτικές καταπίεσης, ασύμμετρης εξουσίας κλπ 4 θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην θετική αποδοχή των μεταναστευτικών ομάδων μαθητών και στην απουσία ρατσισμού. Μια από τις ψυχολογικές θεωρήσεις του ρατσισμού που συνδέεται με την μετανάστευση, υποστηρίζει, για παράδειγμα, ότι αν η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών αλλάξει τις απόψεις τους σχετικά με το ρατσισμό (στερεότυπα, διακρίσεις, προκαταλήψεις, άγνοια για τις μεταναστευτικές ομάδες και τις ιστορίες τους), μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα περιορίσουμε το ρατσισμό (Phoenix, 2011). Στην προσέγγιση αυτή, υπάρχει μια [άρρητη] 4 Μελέτες της τελευταίας εικοσαετίας στην Αγγλία δείχνουν ότι συγκριτικά με τους ντόπιους μαθητές, οι μαθητές από την Αφροκαραιβική συστηματικά α) έχουν χαμηλότερες επιδόσεις στο σχολείο, β)το χάσμα αυτό αυξάνει και γ) έχουν περισσότερες αποβολές, τιμωρίες ή σχολική διαρροή (Gillborn & Mirza, 2000). Σύμφωνα με τους ερευνητές, οι εκπαιδευτικοί αποδίδουν τις διαφορές αυτές σε ένα μοντέλο ανεπάρκειας των μαθητών, των οικογενειών και των κοινοτήτων τους. Ωστόσο, αρκετοί μελετητές μιλούν για διπλή και τριπλή καθυπόταξη των μεταναστών μαθητών στο σχολικό σύστημα (μέσω των αλληλεπιδράσεων για πχ του φύλου, της κοινωνικής τάξης και της εθνικής καταγωγής) (Youdell, 2003) που τους δυσχεραίνει στην επίτευξη θετικών ακαδημαϊκών στόχων. 17

18 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ παραδοχή ότι οι ρατσιστικές πρακτικές είναι παράλογες, στερούνται λογικής και γνώσης. Αρκεί, λοιπόν, να μάθει κανείς για να καταλάβει το παράλογο της κατάστασης. Ωστόσο, θεωρούμε ότι μια τέτοια θεώρηση είναι περιοριστική. Αντίθετα, μια δομική ανάλυση που υποστηρίζει ότι ο ρατσισμός δεν περιορίζεται στα στερεότυπα και στην άγνοια, αλλά επεκτείνεται σε δομικές ανισότητες μεταξύ των διαφορετικών εθνικών ομάδων, όπως είναι η κατανομή της εξουσίας και των προνομίων, είναι περισσότερο βοηθητική. Ας συμφωνήσουμε ότι το ελληνικό σχολείο δεν αναγνωρίζει με σαφήνεια τη μετανάστευση ως μια δομική κατηγορία που επηρεάζει και που διαφοροποιεί το εκπαιδευτικό του έργο. Αυτό δυσκολεύει ιδιαίτερα την πετυχημένη εφαρμογή προγραμμάτων που υποστηρίζουν ότι η αναγνώριση της μετανάστευσης αποτελεί ένα αρχικό και απαραίτητο στάδιο, ώστε να μπορεί το σχολείο να συζητήσει ανοιχτά για τις εμπειρίες του και να αποτελέσει έναν ασφαλή χώρο για τους μετανάστες μαθητές και τις οικογένειές τους. Σε περιπτώσεις που τα σχολεία αναγνωρίζουν την μετανάστευση, οι συζητήσεις των εκπαιδευτικών στους συλλόγους τους και στις σχολικές τάξεις αποσυνδέουν, σταδιακά, τις εμπειρίες των μεταναστών μαθητών ως ελλειμματικές ή παθολογικές. Ωστόσο, τα περισσότερα σχολεία δεν συζητούν με τους μαθητές τους (ούτε και μεταξύ τους σε θεσμικό επίπεδο) τις μεταναστευτικές εμπειρίες των μαθητών τους 18

19 και δεν τις εντάσσουν ως μεταναστευτικές ιστορίες στο υπάρχον Αναλυτικό Πρόγραμμα. Πολύ συχνά, οι εκπαιδευτικοί, στην προσπάθειά τους να δηλώσουν συναισθηματική διαθεσιμότητα για όλους τους μαθητές τους, υποστηρίζουν ότι "δεν με νοιάζει από πού είναι ή τι είναι οι μαθητές. Εγώ φέρομαι σε όλα τα παιδιά το ίδιο" ή "Τα παιδιά είναι όλα παιδιά, δεν κοιτάμε από πού είναι". Με αυτόν τον τρόπο, οι εκπαιδευτικοί θεωρώντας ότι απέχουν από μια ρητορική ρατσισμού, αρνούνται να αναγνωρίσουν τις διαφορετικές κουλτούρες και καταγωγές, ως εάν η αναγνώρισή τους να συνδέεται με ρατσιστικές απόψεις. Συνάμα, όμως, φαίνεται να μην αναγνωρίζουν ότι στο επίπεδο της σχολικής εμπειρίας, της καθημερινής δηλαδή πράξης, η εθνική καταγωγή αποτελεί σημαντικό τμήμα της ταυτότητας των μαθητών. Από την άλλη πλευρά, οι Gillborn & Youdell (2000) επιβεβαιώνουν ότι ο ρατσισμός στο σχολείο συζητιέται με όρους σχολικής επίδοσης, ικανοτήτων, "σωστής σχολικής συμπεριφοράς" και συντηρείται από σχολεία που ισχυρίζονται ότι είναι πρόθυμα να βοηθήσουν "όλα τα παιδιά", χωρίς να αναγνωρίζουν απαραίτητα την έννοια της εθνικής καταγωγής. Με αυτόν τον τρόπο καλλιεργούν μια ρητορική που φαίνεται να κρατά αποστάσεις από το ρατσισμό, αλλά που έχει ως αποτέλεσμα τη συντήρηση διαφορών που ενδυναμώνουν τα γνώριμα μοτίβα του αποκλεισμού. 19

20 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ Οι μετανάστες μαθητές "έχουν περισσότερα προβλήματα συμπεριφοράς"; Συχνά, οι εκπαιδευτικοί συζητούν για συμπεριφορές εκ μέρους των "ξένων" μαθητών που δεν ακολουθούν τους κανόνες του σχολείου ή προκαλούν προβλήματα στην τάξη. Πρόκειται για μια ρητορική και μια επιχειρηματολογία που στηρίζεται στην κοινή λογική και στον θεσμικό ρατσισμό. Οι "ξένοι" μαθητές αποτελούν "πρόκληση", "φασαρία" για το σχολείο και καλούνται να προσαρμοστούν. Γνωρίζουμε, όμως, ότι οι προσαρμογές των μαθητών στο σχολείο αφορούν μια σειρά από πρακτικές τόσο συμμόρφωσης, όσο και αντίστασης που λειτουργούν διαφορετικά για τον κάθε μαθητή και εξυπηρετούν ποικίλους στόχους. Επίσης, γνωρίζουμε ότι σε ένα σχολείο που λειτουργεί "ουδέτερα και αντικειμενικά", οι μαθητές εύκολα καταλαβαίνουν ότι μπορεί να είναι ανεπιθύμητοι, ή αποδέκτες αρνητικών διακρίσεων και στερεοτύπων σε βάρος τους. Ανάλογες πρακτικές στο σχολείο δυσκολεύουν, όπως είναι φυσικό, τους μαθητές να αναπτύξουν μια στάση υπέρ του σχολείου και αυτό εκφράζεται με "δύσκολη συμπεριφορά", "απειθαρχία" κλπ. Το σχολείο, στην προσπάθειά του να εξηγήσει γιατί άραγε οι μετανάστες μαθητές στην πλειοψηφία τους δεν ανταποκρίνονται με επιτυχία στα σχολικά έργα (εκτός από ορισμένες ιστορίες ατομικής επιτυχίας και υπεραναπλήρωσης), συνήθως το συνδέουν με μοντέλα οικογενειακής παθολογίας, πολιτισμικής ανεπάρκειας, απου- 20

21 σία ατομικών κινήτρων μάθησης ή ικανοτήτων, "υποβαθμισμένες" γειτονιές. Σε μικρότερο βαθμό, αναφέρονται στην ίδια την κουλτούρα του σχολείου και τις πρακτικές που εφαρμόζουν στην συνάντησή τους με τους μετανάστες μαθητές και τις οικογένειές τους. Αρκετοί εκπαιδευτικοί μοιράζονται την άποψη ότι το γνωστικό επίπεδο των παιδιών οφείλεται κυρίως στο ότι είναι μετανάστες και στα λίγα ερεθίσματα που δέχονται από το σπίτι τους λόγω διαφορετικής κουλτούρας. Ωστόσο, αναπτύσσεται και αντίθετη επιχειρηματολογία "στην τάξη μου, τα πράγματα είναι καλύτερα σε σχέση με άλλες τάξειςˑ συνεννοούμαι μια χαρά με τα παιδιά, γιατί βλέπετε εγώ είμαι από την ίδια γειτονιά και ξέρω τις δυσκολίες" ή στο ερώτημα "πώς νιώθετε που δουλεύετε σε ένα σχολείο με μετανάστες μαθητές", μια εκπαιδευτικός αναφέρει "νιώθω δασκάλα με Δ κεφαλαίο, γιατί τα παιδιά σε κοιτάνε μέσα στα μάτια για να μάθουνε αυτό που λες. Μόνο από σένα μπορούν να μάθουν, γιατί σπίτι δεν έχουν άλλες δυνατότητες". Η άποψη αυτή, όμως, φαίνεται να αποτελεί την μειοψηφία, καθώς οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί δυσκολεύονται στο έργο τους με τους μετανάστες μαθητές. Με άλλα λόγια, οι εκπαιδευτικοί φαίνεται να χρησιμοποιούν στο λόγο τους ιστορίες που ερμηνεύουν τη σχολική αποτυχία των μεταναστών μαθητών με βάση όχι το ρατσισμό, αλλά την απουσία κατάλληλων πολιτισμικών ερεθισμάτων στις κουλτούρες των μεταναστών ("αυτό που φταίει είναι ότι δεν έχουν ερεθίσματα" "Δεν έχουν αναπτυγμένη την αί- 21

22 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ σθηση της προσπάθειας, δεν ενδιαφέρονται από την οικογένεια, σαν να μην τους νοιάζει η σκληρή δουλειά και η επιμονή που πρέπει να δείξουν τα παιδιά τους στους στόχους της εκπαίδευσης ή δεν είναι στην κουλτούρα τους"). Συχνά η κουλτούρα των μεταναστών δομείται στο λόγο των εκπαιδευτικών ως βασική αιτία της απουσίας κινητοποίησης ή της χαμηλής σχολικής επίδοσης. Δηλαδή οι μετανάστες μαθητές αποτυχαίνουν ακαδημαϊκά όχι γιατί δεν είναι ικανοί, αλλά γιατί η κουλτούρα τους, τους εμποδίζει να επενδύσουν στο σχολείο. Οι εξαιρέσεις μεταναστών μαθητών που πετυχαίνουν, επιβεβαιώνουν τον κανόνα και πολλά προγράμματα επιμόρφωσης εκπαιδευτικών αντλούν από ανάλογες ιστορίες ατομικής υπερπροσπάθειας που οδηγεί στην επιτυχία. Η ερμηνεία της σχολικής αποτυχίας, μέσω ενός μοντέλου πολιτισμικής ανεπάρκειας χρειάζεται αποδόμηση ("οι μετανάστες στερούνται πολιτισμικά"). Και αυτό γιατί μια ανάλογη ερμηνεία, στην ουσία, υποστηρίζει την αφομοίωση των μεταναστών μαθητών και των οικογενειών τους με την κυρίαρχη κουλτούρα στην οποία δεν υπάρχει πολιτισμική στέρηση [; ]. Οι τρόποι με τους οποίους παρουσιάζονται οι μετανάστες μαθητές στο σχολείο ή τους αναγνωρίζουν οι εκπαιδευτικοί, είναι ποικίλοι. Αναφέρουμε, ενδεικτικά, ορισμένους: Μια ομάδα μεταναστών μαθητών συμμορφώνονται με τις αξίες του σχολείου, και επιλέγουν να απομακρυνθούν από συμμαθητές τους με την ίδια εθνική καταγωγή. Προτιμούν να κάνουν παρέα με παιδιά 22

23 από διάφορες εθνικότητες και με ντόπιους, θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να συμμορφωθούν με τους στόχους και τα μέσα του σχολείου. Οι μετανάστες μαθητές, συχνά, θέλουν να ξεφύγουν από τους "δικούς τους" για να "προχωρήσουν", πιστεύοντας ότι αν ανήκουν σε μια συγκεκριμένη πολιτισμική ομάδα, θα "μείνουν πίσω στο σχολείο". Ωστόσο, αυτό τους στερεί μια συλλογικότητα που θα μπορούσε να δράσει υποστηρικτικά και βοηθητικά στην ψυχοκοινωνική τους ανάπτυξη. Μια άλλη ομάδα μαθητών ενδιαφέρονται να δημιουργήσουν ή να διατηρήσουν τις φιλίες τους με παιδιά από την πατρίδα τους, και δέχονται τους στόχους του σχολείου (καθώς φαίνεται να υποστηρίζονται από τις προσδοκίες και τις αξίες των γονιών τους). Μια τρίτη, μικρότερη ομάδων μαθητών, απορρίπτουν τους στόχους του σχολείου, ενώ παράλληλα δεν συνδέονται με την κουλτούρα καταγωγής τους. Το μόνο που φαίνεται να κάνουν είναι να απορρίπτουν, χωρίς να αντιπροτείνουν τίποτε. Με αυτόν τον τρόπο ανταποκρίνονται στις χαμηλές προσδοκίες των εκπαιδευτικών, προσπαθούν να είναι αόρατοι στο σχολείο και να ξεφεύγουν, χωρίς να κάνουν τίποτε. Τέλος, μια ιδιαίτερα γνώριμη ομάδα μεταναστών μαθητών υιοθετεί εμφανείς πρακτικές αντίστασης προς τους εκπαιδευτικούς και το σχολικό σύστημα, όπως είναι η χαμηλή επίδοση, η εκδήλωση αδιαφορίας, η απουσία κινήτρων ή η φασαρία στην τάξη. Γνωρίζουμε ότι στη διαδικασία συγκρότησης του μαθητή ως προσώπου ή ενεργητικού υποκει- 23

24 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ μένου στο σχολείο-ένα πλαίσιο στο οποίο υπάρχουν ποικίλες προσδοκίες μαθητών με βάση την προέλευσή τους- η σχολική επιτυχία προϋποθέτει την ταύτιση του με τις αξίες του σχολείου: χρειάζεται δηλαδή οι [μετανάστες] μαθητές να πιστεύουν ότι ένα σημαντικό τμήμα της αξίας τους προέρχεται από το πόσο καλά τα καταφέρνουν στο σχολείο, να συνδέονται με την σχολική γνώση, να ταυτίζονται. Πιθανόν, αυτή ακριβώς η σχολική ταύτιση να αποτελεί απειλή για ορισμένες ομάδες μαθητών (μεταναστών ή με διαφορετική κοινωνική προέλευση κλπ), μια απειλή που χρειάζεται να την κατανοήσουμε. Σημαντικό ρόλο στο λόγο των εκπαιδευτικών παίζει και η κουλτούρα της ομάδας συνομηλίκων. Συζητούν για ομάδες που κατευθύνονται προς τη σχολική αποτυχία ή αντίθετα προς την επιτυχία (σε μικρότερο βαθμό). Οι μελέτες δείχνουν ότι οι μετανάστες μαθητές μοιράζονται μια ιδεολογία στις παρέες τους που αντιστέκεται στη σχολική επιτυχία: δηλαδή, προτιμούν- αντί να "ενδώσουν" στην κυρίαρχη ιδεολογία του σχολείου- να αντισταθούν, καθώς αναγνωρίζουν ότι οι μελλοντικές προοπτικές δεν τους ευνοούν, έτσι και αλλιώς. Η Delgado (1989), εδώ και είκοσι χρόνια έχει επισημάνει τον κίνδυνο της αυτο-καταδίκης για τους μετανάστες μαθητές. Καθώς σταδιακά εσωτερικεύουν τις στερεοτυπικές αντιλήψεις μιας κοινωνίας, πιστεύουν ότι δεν έχουν μέλλον και περιθωριοποιούνται ακόμη περισσότερο. Η σύνθεση των σχολείων ως προς το μαθητικό πληθυσμό αποτελεί σημαντικό παράγοντα για 24

25 την προσαρμογή των μεταναστών μαθητών. Υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν ότι η μεγαλύτερη εθνική ποικιλομορφία στα σχολεία, με δεδομένη την παρουσία γηγενών μαθητών, συνδέεται με αυξημένη κοινωνική λειτουργικότητα των μαθητών και μικρότερες εμπειρίες διάκρισης και στιγματισμού. Κατά συνέπεια, πολιτικές που προκρίνουν μονοπολιτισμικά σχολεία επιβαρύνουν τους μαθητές και το σχολικό σύστημα. Τι γίνεται με την συνεργασία οικογένειας και σχολείου; Κεντρικό ζήτημα στην έρευνα για την μετανάστευση αποτελεί η ένταξη των παιδιών στην χώρα προορισμού. Τα παιδιά, συχνά, θεωρούνται ως δείκτες του επιπέδου ένταξης των οικογενειών τους στην χώρα υποδοχής. Για αυτόν τον λόγο, οι διεργασίες ένταξης των μεταναστών μαθητών συζητούνται με όρους γενεαλογικών σταδίων προσαρμογής, όπου κάθε νέα γενιά παιδιών προοδευτικά, εντάσσεται καλύτερα. Ωστόσο, σήμερα, με την υπάρχουσα οικονομική κρίση και την ασαφή νομοθεσία, συχνά απουσιάζει η δυνατότητα για "δεύτερη" γενιά μεταναστών μαθητών. Το ίδιο απούσα φαίνεται να είναι και η συνεργασία του σχολείου με τις οικογένειες μεταναστών [και όχι μόνο] μαθητών. Σε ορισμένα σχολεία, η απουσία συλλόγου γονέων συντηρείται από το σχολείο ως μια πρακτική "που μας βοηθά να κάνουμε ήσυχα τη δουλειά μας". Σε άλλες περιπτώσεις, οι εκπαιδευτικοί αναγνωρί- 25

26 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ ζουν ότι οι οικογένειες των μεταναστών μαθητών εκτιμούν περισσότερο το έργο τους, συγκριτικά με τις ντόπιες οικογένειες "Μας ακούνε και μας εκτιμούν περισσότερο συγκριτικά με τους Έλληνες". Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν συζητήσεις για την κριτική που δέχονται οι εκπαιδευτικοί από μετανάστες γονείς σε σχέση με το πώς λειτουργεί το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας, συγκριτικά με εκείνο της χώρας καταγωγής τους: "Υπάρχουν όμως και κάποιοι γονείς από άλλες χώρες που εκφράζουν περισσότερες απαιτήσεις από το σχολείο, θα έρθουν να μας κάνουν παρατηρήσεις, ενώ θα συγκρίνουν τη λειτουργία του σχολείου με τα σχολεία και τον τρόπο που λειτουργούν στη χώρα προέλευσής τους". Το σχολείο, συχνά, θεωρεί ότι αυτή η κριτική αποτελεί έναν ιδιότυπο, αντίστροφο ρατσισμό. Ωστόσο, πέρα από μια πιθανή ερμηνεία που συνδέεται με την εξιδανίκευση του εκπαιδευτικού συστήματος στην χώρα προέλευσης, λόγω της μετακίνησης και της απώλειας, οι εκπαιδευτικοί πιθανόν, έχουν εσωτερικεύσει ως κυρίαρχο/"φυσιολογικό" το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, με βάση το οποίο αναμετρώνται [και] οι μετανάστες μαθητές. H χαμηλή σχολική επίδοση των μεταναστών μαθητών, κατά συνέπεια, "έχει να κάνει με την απουσία βοήθειας από το σπίτι, δεν έχουν διάθεση να το κάνουν, με αποτέλεσμα τα παιδιά τους να μένουν πίσω" Οι οικογένειες των μεταναστών έχουν ανάγκη να καταλάβουν το σχολικό σύστημα το οποίο υποδέχεται τα παιδιά τους και χρειάζονται την 26

27 ουσιαστική συνεργασία με το σχολείο. Η σαφής επικοινωνία αφορά πρακτικές που προωθούν την κατανόηση και την σύμπραξη των οικογενειών και του σχολείου στον κοινό στόχο της ευημερίας των παιδιών. Επιτρέπει στους γονείς να κατανοήσουν τις πολιτικές του σχολείου, τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών, τις προσδοκίες του σχολείου και της κοινότητας από την προσαρμογή των μαθητών. Οι πρακτικές λήψης αποφάσεων όπως είναι ο ρόλος των οικογενειών ως συνηγόρων, μελών των σχολικών συμβουλίων και των επιτροπών είναι σημαντικές, παράλληλα με την συνεργασία με την κοινότητα. Οι οικογένειες που συμμετέχουν και συνδέονται με την κοινότητα, είναι σε θέση να εντοπίζουν, να κινητοποιούν και να αξιοποιούν δομές και χρήσιμες πηγές που μπορούν να τις βοηθήσουν στις ανάγκες των ίδιων και των παιδιών τους (όπως είναι κοινωνικές υπηρεσίες, κέντρα ψυχικής υγείας, συμβουλευτικοί σταθμοί των δήμων, ιατρικές και νομικές υπηρεσίες, ξενώνες, μεταναστευτικοί φορείς) (Adger, 2000) 5. Οι παρεμβάσεις στο επίπεδο συνεργασίας του σχολείου με τις οικογένειες καλό είναι να έχει ως στόχους: την κατανόηση και την στήριξη αξιών και γνώσης που έρχεται από τις οικογένειεςˑ την σχολική επιτυχία όχι ως ατομική επίτευξη του παιδιού αλλά ως συλλογική ομαδική δραστηριότητα, όπου η πολιτισμική 5 Adger, C. T. (2000). School/community partnerships to support language minority student success (Research Brief No. 5). Santa Cruz, CA, and Washington, DC: Center for Research on Education, Diversity & Excellence. Retrieved January 12, 2005, from 27

28 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ γνώση των γενεών περνάει μέσω μιας ποικιλίας μεθόδωνˑ την ύπαρξη πολιτισμικών και γλωσσικών γεφυρών μεταξύ των διαφορετικών ζωών των παιδιών ˑ την απόρριψη της προώθησης μιας κοινής κουλτούρας που "σιδερώνει" στην ουσία τις πολιτισμικές διαφορές και θεωρεί πως η ισότητα ευκαιριών διασφαλίζεται με τις ίδιες παροχές. Κριτική πολυπολιτισμική εκπαίδευση και θεσμικός ρατσισμός Ο θεσμικός ρατσισμός του σχολείου-όπου και όταν υπάρχει- δεν ισοδυναμεί [απαραίτητα] με αναγνωρισμένες προθέσεις από την πλευρά των εκπαιδευτικών (αν και υπάρχουν και αντίστοιχα παραδείγματα). Αφορά, περισσότερο, ένα σύνθετο φαινόμενο της σχολικής ζωής, που συχνά, ωστόσο, συντηρείται από την απουσία σαφούς κρατικής μεταναστευτικής και εκπαιδευτικής πολιτικής. Οι συχνότερες εμπειρίες των μεταναστών μαθητών στο σχολείο, αφορούν την δυσκολία στην επικοινωνία, όταν η μητρική γλώσσα αναγνωρίζεται ως "περίεργη" και μη αναγνωρίσιμη, τον ρατσισμό από συμμαθητές και εκπαιδευτικούς, και την πολιτισμική και εκπαιδευτική "καθυστέρηση". Ορισμένες φορές, το σχολικό σύστημα επιτρέπει σε μια μεταναστευτική/ "μειονοτική" ομάδα να προοδεύσει, στο βαθμό που επωφελούνται και οι υπόλοιποι μαθητές από συγκεκριμένες δράσεις ή προγράμματα ("δεν μπορούμε να αφήσουμε πίσω τα δικά μας παιδιά"). 28

29 Θεωρητικοί και ιστορικοί της πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης (ενδεικτικά αναφέρουμε τους Gorski, Banks, Nieto, McLaren, Sleeter, Kozol, hooks) υποστηρίζουν ότι αν δεν αποδεχτούμε ότι υπάρχει ρατσισμός στο σχολείο, δεν θα μπορέσουμε να προσδιορίσουμε πρακτικές, στρατηγικές και χώρους με συναισθηματική ασφάλεια και κοινωνική δικαιοσύνη για όλους τους μαθητές. Παράλληλα με την εκπαίδευση των ψυχολόγων στην πολυπολιτισμική συμβουλευτική, είναι σημαντική η αναγνώριση των βασικών αρχών της κριτικής πολυπολιτισμική εκπαίδευσης: Αυτή αφορά ένα πολιτικό κίνημα και μια διεργασία που προσπαθεί να διασφαλίσει την κοινωνική δικαιοσύνη αναγνωρίζει ότι ενώ ορισμένες πρακτικές στην σχολική τάξη είναι συνεπείς με την πολυπολιτισμική εκπαίδευση, η κοινωνική δικαιοσύνη είναι θεσμικό ζήτημα και λύνεται με συνολικές αλλαγές οι συνολικές αλλαγές μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσω μιας κριτικής ανάλυσης των συστημάτων εξουσίας και προνομίων βασικός στόχος της Πολυπολιτισμικής Εκπαίδευσης είναι η εξαφάνιση των εκπαιδευτικών ανισοτήτων και σε τελευταία ανά λυση, η πολυπολιτισμική εκπαίδευση είναι καλή εκπαίδευση για όλους τους μαθητές. Ενδεικτική Βιβλιογραφία Arroyos-Jurado, E., Torres Fernandez, I., & Navarro, R. (2009). Multiculturalism and diversity: Implications for the training of school psychologists. In E. G. Vazquez, T. Crespi, and C. Riccio (Eds.) Handbook 29

30 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΧΟΛΕΙΟ of Education, Training, and Supervision of School Psychologists in School and Community. Volume I: Foundations of Professional Practice. New York: Taylor & Francis. Delgado, Richard. (Ed., 1995). Critical Race Theory: The Cutting Edge. Philadelphia: Temple University Press. Gillborn, D. & Youdell, D. (2000). Rationing education: policy, practice, reform, and equity Buckingham: Open University Press. Hansen, N., Randazzo, K., Schwartz, A., Marshall, M., Frazier, Burke, C. Kershner-Rice, K., Norvig, G. (2006). Professional Psychology: Research and Practice, Vol 37(1), doi: / Keith, M. (2013) Scale jumping and time travelling? Urban exclusion, integration, riots and racism, in D. Loch (Ed.), Migrants in the political sphere of European societies: between normative values, political participation and social rights. Palgrave Macmillan. Europe in Transition: The NYU European Studies Series. Ladson-Billings, Gloria & Gillborn, David (eds) (2004) The RoutledgeFalmer Reader in Multicultural Education. New York & London, RoutledgeFalmer. Ni, H., James, C., & Bruning, R (2012). Chinese teachers evaluation criteria as reflected in narrative student evaluations. School Psychology International 34 (2), Papadopoulos, RK (2002). Refugees, home and trauma. In Therapeutic Care for Refugees. No Place Like Home, edited by R. K. Papadopoulos. London: Karnac. Tavistock Clinic Series. Phoenix, A.(2009). De-colonising practices: negotiating narratives from racialised and gendered experiences of education., Race Ethnicity and Education 12 (1), Τσιμπιρίδου, Φ. (Επιμ., 2009), Μειονοτικές και μεταναστευτικές εμπειρίες. Βιώνοντας την «κουλτούρα του κράτους». Αθήνα: Κριτική (σε συνεργασία με Κ.Ε.Μ.Ο.). Zembylas, M. (2010). Racialization/ethnicization of school emotional spaces: The politics of resentment. Race Ethnicity & Education, 13(2),

31

32

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010

, Ph.D. SYLLABUS 2009-2010 ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ Γ. Κουλιεράκης, Ph.D. Ψυχολόγος της Υγείας SYLLABUS Ακαδηµαϊκό Έτος 2009-2010 ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ M. Robin DiMatteo

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ. Μετά από πολυπληθή αιτήματα των φοιτητών μας που συμμετέχουν σε όλο το εύρος των εκπαιδευτικών μας δράσεων, η Ακαδημία των Πολιτών προαναγγέλλει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ. Ηγεσία ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ηγεσία Διδάσκουσα: Αφροδίτη Δαλακούρα ΔΙΟΙΚΗΣΗ: ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΪΣΤΑΜΕΝΟΥ ΗΓΕΤΗΣ MANAGER COACH 1 Κλασική-μηχανιστική αντίληψη Το παλιό μοντέλο διοίκησης: οικονομικές-υλικές

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Καμηλέρη Ράνια: Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc, Στέλεχος/Σύμβουλος Γραμμής SOS 15900 Υποέργο 5 με τίτλο: «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ (SOS)

Διαβάστε περισσότερα

www.emfasisfoundation.org

www.emfasisfoundation.org www.emfasisfoundation.org Emfasis Foundation 2 Περιεχόμενα Emfasis σελ. 4 Ο σκοπός μας σελ. 4 Κοινωνική Εργασία Δρόμου (Social Street Work) σελ. 5-6 Τι είναι αυτό που μας ορίζει σελ. 6-7 Οι ομάδες μας

Διαβάστε περισσότερα

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της

Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Η σχολική άρνηση/φοβία: Η πρόληψη και η αντιμετώπισή της Το νέο σχολικό έτος ξεκινά, με τα «πρωτάκια» να αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη μετάβαση στην έως τώρα ζωή τους. Το παιδί αποχωρίζεται για πρώτη φορά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ημέρας Βαβέλ (μονάδα ψυχικής υγείας για μετανάστες)

Κέντρο Ημέρας Βαβέλ (μονάδα ψυχικής υγείας για μετανάστες) Κέντρο Ημέρας Βαβέλ (μονάδα ψυχικής υγείας για μετανάστες) Ι. Δροσοπούλου 72, 112 57 Αθήνα Τηλ. 2108616280-210861266, φαξ 2108616102, e-mail: babel@syn-eirmos.gr, URL: www.syn-eirmos.gr, skype: babeldc

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου

Τεχνικές εκπαίδευσης ενηλίκων και η συμβολή τους στην υλοποίηση του έργου Ημερίδες Επιμόρφωσης/Ενημέρωσης για τα επιλεγέντα Στελέχη Εκπαίδευσης του ΥΠΕΠΘ στα πλαίσια του Έργου με τίτλο: «Παραγωγή βοηθητικού εκπαιδευτικού υλικού για την εισαγωγή θεμάτων σχετικά με τα φύλα στην

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου

Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου Λεωνίδου Τόνια, εκπαιδευτικός ειδικής αγωγής 3 ο Ειδικό σχολείο Ευόσμου 80% των ατόμων με ADHD έχουν και δεύτερη διαταραχή και 60% αυτών έχουν δύο ή περισσότερες Σύμφωνα με το DSM-IV-TR: Στο 50 % των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

«Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό»

«Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» «Ενδυνάμωση και υποστήριξη ομάδων οικογενειών ατόμων με αυτισμό» Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ΙΙ ΕΠΕΑΕΚ Ενέργεια 1.1.4 Εκπαίδευση Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες Πράξη 1.1.4 α Φορέας Υλοποίησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Περιγραφή Συμβουλευτικής ανήκει στην ευρύτερη κατηγορία των Συμβουλευτικών Κέντρων. Τα Συμβουλευτικά Κέντρα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Σε όλα τα φιλοξενούμενα παιδιά και έφηβους παρέχονται υπηρεσίες: o Στέγασης, σίτισης και ολοκληρωμένης καθημερινής φροντίδας o Φροντίδας της Υγείας o Κοινωνικής συμβουλευτικής, ψυχολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS)

Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) Μαργαρίτα Μανσόλα Dip.Ed. M.A. Psychology of Education, CPsychol (BPS) «Κάθε συνηθισμένο παιδί είναι ικανό για ασυνήθιστα κατορθώματα» (Τζ. Ρόουλινγκ) «Όλοι οι μαθητές πρέπει να βιώνουν μια εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή

Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή Γράμμα σ έναν νέο θεραπευτή ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τελική εργασία ως επιστέγασμα της τετραετούς πορείας στην εκπαίδευση είναι μια σκέψη που μπαίνει στον πρώτο χρόνο. Είναι μια σκέψη που ζυμώνεται, προκαλεί απορία,

Διαβάστε περισσότερα

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες)

Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Οι Θεματικές ενότητες του diploma Ψ works for you : Τα πάντα αλλάζουν γύρω μας Εμείς τι κάνουμε ; 20/11/2013 18:00 22:00 (4 ώρες) Σκοπός της πρώτης ενότητας του προγράμματος είναι να μάθουν οι συμμετέχοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφείς: Κολίρη, Μ.Ε, Μαλογιάννης, Ι., Καπετανάκη, Δ., Καραπιπέρη, Α., Σωτηράκου, Α. & Κατσαδώρος, Κ.

Συγγραφείς: Κολίρη, Μ.Ε, Μαλογιάννης, Ι., Καπετανάκη, Δ., Καραπιπέρη, Α., Σωτηράκου, Α. & Κατσαδώρος, Κ. Τίτλος έρευνας: «Δουλεύοντας με αλλοδαπές γυναίκες θύματα βίας και σωματεμπορίας: πιλοτική έρευνα για την εφαρμογή της φόρμας καταγραφής κλινικών και πολιτισμικών στοιχείων». Συγγραφείς: Κολίρη, Μ.Ε, Μαλογιάννης,

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΕΟΠΡΟΑΧΘΕΝΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΡ ΕΛΕΝΑ ΧΡΙΣΤΟΦΙΔΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Β) Στοιχεία για προηγούμενη εμπειρία στη γενική εκπαίδευση ενηλίκων

Β) Στοιχεία για προηγούμενη εμπειρία στη γενική εκπαίδευση ενηλίκων Α) Γενικά στοιχεία για το/τη Δημότη Δημοτική Ενότητα Κατοικίας: Φύλο: Γυναίκα Άνδρας Ηλικία: Εθνικότητα: Ανήκετε στα Άτομα με Ειδικές Ανάγκες; ΝΑΙ ΟΧΙ Ποιο είναι το επίπεδο εκπαίδευσής σας; Δημοτικό Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Οφελη στη σωματικη & Ψυχικη υγεια ΤΡΟΠΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΓΟΝΕϊΚΗΣ ΕΜΠΛΟΚΗΣ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ MSc Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Αξίες Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής

Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής Ερωτήσεις Αθλητικής Ψυχολογίας Σχολή Προπονητών Γυμναστικής 1. Το ερευνητικό αντικείμενο της αθλητικής ψυχολογίας έχει (α) ψυχοφυσιολογική κατεύθυνση (β) γνωστικο-συμπεριφορική κατεύθυνση (γ) κοινωνικο-ψυχολογική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία

Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία Εισαγωγικό Μήνυμα Καλώς ήλθατε στο εξ αποστάσεως πρόγραμμα «Μεταπτυχιακό στην Κοινωνική Εργασία». Αποστολή του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών στη Κοινωνική Εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Αντιδημαρχία Κοινωνικής Πολιτικής Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Α-ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ 2006-2010 Ο Δήμος Συκεών επιδιώκοντας να συμβάλει στην ισότιμη κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής

Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής Ελένη Χελιώτη, Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης Ελληνογερμανικής Αγωγής Ημερίδα «Ευρωπαϊκές Πρωτοβουλίες, Εθνικές Πολιτικές και καλές πρακτικές για την ανάπτυξη ικανοτήτων των μαθητών», 31/10/2014 Γιατί;;;

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα.

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Η εισήγηση ξεκινά με μια συζήτηση με τα παιδιά για την

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα