Ωοθηκεκτομή κατά την υστερεκτομή για καλοήθη πάθηση: O αντίλογος

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ωοθηκεκτομή κατά την υστερεκτομή για καλοήθη πάθηση: O αντίλογος"

Transcript

1 EΛΛHNIKO ΠEPIOΔIKO ΓYNAIKOΛOΓIAΣ & MAIEYTIKHΣ TΟΜ. 3, TΕΥΧ. 2, ΣΕΛ , 2004 Ωοθηκεκτομή κατά την υστερεκτομή για καλοήθη πάθηση: O αντίλογος Αλέξης Ν. Παπανικολάου Δ Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ιπποκράτειο Γενικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Αλληλογραφία: Α.Παπανικολάου, Τσιμισκή 119, Θεσσαλονίκη, Tηλ./Fax: , Ε-mal: Περίληψη Η ωοθηκεκτομή κατά την υστερεκτομή γίνεται τουλάχιστον στο 50% των γυναικών ηλικίας μεγαλύτερης από τα 40 έτη επειδή η ωοθήκη είναι διαθέσιμη, χωρίς να έχει ένδειξη. Απόψεις πως η ωοθήκη ανεπαρκεί πιο γρήγορα μετά την υστερεκτομή και πως οι γυναίκες μετά τα 40 έτη πλησιάζουν την εμμηνόπαυση είναι λανθασμένες. Η ωοθήκη διατηρεί σημαντική ενδοκρινή λειτουργία ακόμα και στην εμμηνόπαυση και είναι κύρια πηγή τεστοστερόνης τη φυσιολογική σημασία της οποίας δεν γνωρίζουμε, αλλά σίγουρα σχετίζεται με αίσθημα γενικότερης ευεξίας. Εκτός από τις λίγες περιπτώσεις που η ωοθηκεκτομή ενδείκνυται απόλυτα όπως είναι κακοήθεις παθήσεις, εκτεταμένη ενδομητρίωση, χρόνιος πυελικός πόνος από συμφύσεις και υψηλός κίνδυνος για κληρονομικό καρκίνο, στις άλλες περιπτώσεις ενδείκνυται μόνο αν η ασθενής είναι ή βρίσκεται κοντά στην εμμηνόπαυση. Ωοθηκεκτομή για προφύλαξη από καρκίνο (κίνδυνος 0.14%) ή καλοήθεις κύστεις που χρειάζονται επανεγχείρηση (κίνδυνος 1-2%) πρέπει να αποθαρρύνεται. Κατά τη διάρκεια της υστερεκτομής ο χειρουργός πρέπει να προστατεύει με σωστή τεχνική τις ωοθήκες από μελλοντικές επιπλοκές. Η έλλειψη των ωοθηκικών ορμονών έχει σοβαρές συνέπειες στη γενικότερη υγεία και στην ποιότητα ζωής της γυναίκας και δεν μπορεί να υποκατασταθεί επαρκώς με τη συμβατική θεραπεία υποκατάστασης. Η τελική απόφαση λαμβάνεται με ενημέρωση της γυναίκας και με το συσχετισμό παραγόντων από το ιστορικό της. Λέξεις κλειδιά: προφυλακτική ωοθηκεκτομή,υστερεκτομή Εισαγωγή Η υστερεκτομή αποτελεί μία από τις συχνότερες γυναικολογικές επεμβάσεις και η συχνότητά της φαίνεται να είναι σταθερή,αν και έχει μειωθεί σχετικά από τη δεκαετία του 80 που ήταν 7.1: 1000 γυναίκες, σε 5.5:1000 (Woodman and Read, 2000). Κάθε χρόνο γίνονται υστερεκτομές στην Αγγλία και 600,000 στις ΗΠΑ. Τελικά, το 20-25% των γυναικών μέχρις 60 ετών θα έχει υποβληθεί σε υστερεκτομή σε ανεπτυγμένες χώρες όπως οι ΗΠΑ και η Αγγλία. Στο 10% μόνο από αυτές η υστερεκτομή γίνεται για κακοήθη νόσο ( Lepine et al.,1997). Αν και οι ενδείξεις για υστερεκτομή έχουν αποσαφηνιστεί και υπάρχουν συγκεκριμένες συστάσεις από οργανισμούς όπως το Αμερικανικό Κολέγιο Μαιευτήρων Γυναικολόγων (ACOG, 1996), τουλάχιστον στο 25% των περιπτώσεων οι ενδείξεις δεν είναι σαφείς ενώ είναι λανθασμένες στο 16% και στο 76% των περιπτώσεων η επέμβαση θα μπορούσε να αποφευχθεί με καλύτερη διερεύνηση, ενημέρωση της ασθενούς και καταφυγή σε συντηρητικές επεμβάσεις όπως εκπυρήνιση ινομυωμάτων, υστεροσκοπικές επεμβάσεις κ.λπ. (Sharts-Hopko, 2001). Παρ όλα αυτά οι περισσότερες γυναίκες είναι πιο ευχαριστημένες μετά την υστερεκτομή γιατί έχουν απαλλαχθεί από ενοχλητικά συμπτώματα και σε γενικές γραμμές μπορεί να λεχθεί ότι, όταν δεν υπάρχει υπόβαθρο κατάθλιψης, η υστερεκτομή με την πρόοδο του χρόνου βελτιώνει τις περισσότερες παραμέτρους που αφορούν την καθημερινή ζωή τους (Kritz-Silverstein et al., 2002), ενώ ίσως μερικές από τις επιπτώσεις της υστερεκτομής αποδίδονται από τις ίδιες στην προϊούσα ηλικία. Η υστερεκτομή στις περισσότερες περιπτώσεις γίνεται με την ανοικτή διακοιλιακή προσπέλαση γιατί οι γιατροί είναι καλύτερα εκπαιδευμένοι σε αυτή και γιατί πολλές φορές το απαιτούν οι ενδείξεις EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 127

2 Η ωοθηκεκτομή δεν ενδείκνυται κατά την υστερεκτομή σε γυναίκες μετά τα 40 Παπανικολάου Αλ. (π.χ. ενδομητρίωση, μεγάλα ινομυώματα κ.λπ). Στη διακοιλιακή προσπέλαση οι ωοθήκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στην επιθυμία του χειρουργού για αφαίρεση, αντίθετα με την κολπική υστερεκτομή, στην οποία απαιτείται κάπως μεγαλύτερη εμπειρία και βούληση. Η συχνότητα της ωοθηκεκτομής κυμαίνεται ανάλογα με την ηλικία της γυναίκας και την ένδειξη για την οποία γίνεται η εγχείρηση. Ωοθηκεκτομή γίνεται στο 75% των γυναικών με καρκίνο ή προκαρκινικές καταστάσεις (Lepine et al., 1997), και στο 52% με καλοήθη νοσήματα στη διάρκεια κοιλιακής επέμβασης, ενώ μόνο στο 20% όταν η προσπέλαση είναι κολπική. Οπως θα δούμε παρακάτω δεν υπάρχει ομοφωνία για την αναγκαιότητα της ωοθηκεκτομής και για τις ενδείξεις της σε καλοήθεις παθήσεις. Σε πολλές περιπτώσεις η απόφαση είναι αυθαίρετη και βασίζεται σε κάποιο ηλικιακό όριο. Σημαντικό ρόλο σε αυτές τις αποφάσεις πρέπει να παίζει η επιθυμία της γυναίκας μετά από ισορροπημένη ενημέρωση για τα κέρδη και τις ζημιές από τη διατήρηση των ωοθηκών. Αν και αυτό φαίνεται κοινός τόπος, στην πραγματικότητα οι γυναίκες επηρεάζονται από τη συμβουλευτική, η οποία συνήθως είναι ελλειπής. Είναι χαρακτηριστικό σε μια εργασία ότι το 20% των γυναικών που έχουν υποβληθεί σε ωοθηκεκτομή κατά την υστερεκτομή δεν γνώριζαν ότι έχουν εξαιρεθεί οι ωοθήκες (Sharts-Hopko, 2001). Γενικά, υστερεκτομή με ωθηκεκτομή γίνεται πιο συχνά σε γυναίκες χαμηλότερου μορφωτικού επιπέδου, παχύσαρκες και άτοκες (Progetto Menopausa Italia Study Group, 2000). Η λειτουργία των ωοθηκών μετά υστερεκτομή Ενα βασικό επιχείρημα υπέρ της ωοθηκεκτομής είναι ότι οι ωοθήκες ανεπαρκούν πιο συχνά μετά από υστερεκτομή. Είναι γεγονός ότι οι ωοθήκες εμφανίζουν κάποια δυσλειτουργία όταν εξαιρεθεί η μήτρα και αυτό οφείλεται σε απώλεια μέρους της αγγείωσής τους, η οποία είναι δυνατό, σε σπάνιες περιπτώσεις, να εξαρτάται ολοκληρωτικά από τη μητριαία αρτηρία (Thompson and Warshaw, 1997). Η δυσλειτουργία εκδηλώνεται με παροδική πτώση της παραγωγής στεροειδών (Stone et al., 1975). Σε μια εργασία με ιστολογική εξέταση της ωοθήκης μετά από 1 χρόνο από την υστερεκτομή παρατηρήθηκε ελάττωση του απόλυτου αριθμού των αρχέγονων και ώριμων ωοθυλακίων, αλλά τα επίπεδα των στεροειδών στο αίμα ήταν φυσιολογικά (Lusciano et al., 1986). Η FSH εμφανίζεται αυξημένη με επίπεδα FSH=18 U/L, έναντι 12 U/L σε γυναίκες ίδιας ηλικίας (OR 1.5, 95% CI, ), αλλά η αύξηση είναι μικρότερη από αυτή σε καπνίστριες (Cooper and Thorp, 1999). Η αφαίρεση της μίας ωοθήκης ανέβασε τα επίπεδα στις 26 U/L δείχνοντας ότι η διατήρηση της μίας ωοθήκης δεν προσφέρει πολλά. Γενική είναι η άποψη ότι με τη διατήρηση της μίας ωοθήκης αφενός μεν δεν υπάρχει καμιά προστασία από τη εμφάνιση καρκίνου γιατί παραμένει ο ιστός που μπορεί να εξαλλαγεί (Thompson and Warshaw,1997), αφετέρου δε η ωοθήκη δυσλειτουργεί, εμφανίζει πιο συχνά ανωοθυλακιορρηκτικούς κύκλους και η εμμηνόπαυση συντομεύεται χρονικά. Οι Siddle et al. (1987) ήταν οι πρώτοι που έδειξαν ότι οι ωοθήκες μετά από υστερεκτομή ανεπαρκούν 4 χρόνια πιο νωρίς, στα /- 4.0 έτη έναντι / σε φυσική εμμηνόπαυση και ότι στο 34% εμφανίστηκε εμμηνόπαυση στα 2 έτη. Ωστόσο, τα ευρήματα αυτά αμφισβητούνται από νεότερους μελετητές γιατί δεν προέρχονται από προοπτικές μελέτες. Οι Woodman and Read (2000) σε μία μελέτη 1000 γυναικών ηλικίας κάτω από 47 έτη που παρακολουθήθηκαν για 4 έτη βρήκαν ότι μόνο το 11,6% εμφάνισε ωοθηκική ανεπάρκεια. Η εργασία συνεχίζεται, αλλά δείχνει ότι τα ευρήματα των Siddle et al. δεν επιβεβαιώνονται, αντίθετα και άλλες εργασίες έχουν δείξει ότι οι ωοθήκες δουλεύουν φυσιολογικά για πολλά χρόνια μετά την υστερεκτομή (Garcia et al., 1984; Metcalfe et al., 1992). Γεγονός όμως είναι ότι είναι πιο δύσκολο να διαγνωστεί η έναρξη της ωοθηκικής ανεπάρκειας μετά από υστερεκτομή και τα συμπτώματα δεν είναι πάντα αξιόπιστα, γι αυτό ίσως θα ήταν σκόπιμο να μετράται πιο συχνά η FSH σε αυτές τις γυναίκες και να προσφέρεται πιο εύκολα η δυνατότητα ορμονικής υποκατάστασης. Εξάλλου, οι ωοθήκες στις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες εμφανίζουν υπερπλασία του στρώματος και παράγουν σημαντικά ποσά ανδρογόνων και οιστραδιόλης (Lusciano et al., 1986 ). Οι Ushiroyama et al. (1995) βρήκαν ότι η ωοθήκη στην εμμηνόπαυση παράγει μεγάλα ποσά τεστοστερόνης και μέτρια ποσά ανδροστενδιόνης, οιστρόνης και δεϋδροεπιανδροστερόνης και συμβάλλει έτσι στην παρουσία οιστρογόνων μέσα από την εξωγοναδική τους μετατροπή. Μετά ωοθηκεκτομή, η τεστοστερόνη μειώνεται κατά > 40% από τα αρχικά επίπεδα. Μείωση παρατηρείται και μετά διατήρηση των ωοθηκών σε σχέση με τις μη χειρουργημένες. Η τεστοστερόνη αυξάνει μέχρι τα 79 έτη και μετά μένει σταθερή. Οι επιπτώσεις της χρόνιας έλλειψής της σε γυναίκες μετά ωοθηκεκτομή, είναι άγνωστες, αλλά μπορεί να είναι σημαντικές. Τα επίπεδα οιστραδιόλης και ανδροστενδιόνης ήταν χαμηλότερα μετά υστερεκτομή ακόμα και αν είχαν διατηρηθεί οι ωοθήκες (Laughlin et al., 2000 ). Τελικά, η ωοθήκη φαίνεται να διατηρεί σημαντική ενδοκρινή λειτουργία μετά την υστερεκτομή αλλά και μετά την εμμηνόπαυση. Ωοθηκεκτομή για θεραπευτικούς σκοπούς Η ωοθηκεκτομή κατά τη διάρκεια της υστερεκτομής ενδείκνυται σε ποικιλία παθήσεων. Εκτός από τις κακοήθεις παθήσεις, ενδείξεις αποτελούν η παρουσία καλοήθων κύστεων στη μία ωοθήκη (ο 128

3 EΛΛHNIKO ΠEPIOΔIKO ΓYNAIKOΛOΓIAΣ & MAIEYTIKHΣ TΟΜ. 3, TΕΥΧ. 2, ΣΕΛ , 2004 κίνδυνος διπλασιάζεται για εκδήλωση στη άλλη ωοθήκη) (Plockinger and Kolbl, 1994), ο χρόνιος πυελικός πόνος, επίμονο και σοβαρό προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο και η χρόνια ενδομητρίωση. Στην ενδομητρίωση αμφισβητείται η αξία της αμφοτερόπλευρης ωοθηκεκτομής σε περιορισμένη νόσο, αν και υπάρχουν εργασίες που δείχνουν ότι ο κίνδυνος επανεγχείρησης φτάνει στο 47% όταν είναι πιο σοβαρή (Montgomery and Studd, 1987). Στην τελευταία περίπτωση, η χορήγηση θεραπείας ορμονικής υποκατάστασης δεν φαίνεται να προκαλεί αναζωοπύρωση της νόσου. Γενικά, οι πιθανότητες να εμφανιστούν παραωοθηκικές συμφύσεις και κυστικές συλλογές είναι 7-20% όταν γίνεται υστερεκτομή για ενδομητρίωση, πυελική φλεγμονή ή χρόνιο πυελικό πόνο (Ranney and Αbu-Ghazaleh,1976) Προφυλακτική ωοθηκεκτομή Επειδή η πιο συχνή «ένδειξη» για ωοθηκεκτομή είναι η προφύλαξη από μελλοντικά προβλήματα που μπορεί να εμφανιστούν, είναι σημαντικό να δούμε τα προβλήματα που προκαλεί η παραμονή των ωοθηκών στην υστερεκτομή. Μερικά προτεινόμενα πλεονεκτήματα της προφυλακτικής ωοθηκεκτομής είναι: 1) η προφύλαξη από την εμφάνιση καρκίνου, ο οποίος είναι θανατηφόρος στην πλειονότητα των περιπτώσεων, 2) η αποφυγή χρόνιου πυελικού πόνου ή δυσπαρεύνιας από τη συμφυτική εξεργασία που μπορεί να προκαλέσει η υστερεκτομή, η οποία καταλήγει σε καθηλωμένες, επώδυνες ωοθήκες (σύνδρομο απομένουσας ωοθήκης), 3) αν υπάρχει ενοχλητικό προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο η ωοοθηκεκτομή αποτελεί μια ευκαιρία για οριστική αντιμετώπισή του και 4) η αποφυγή επανεγχείρησης, που φτάνει το 5% σε περιπτώση που θα εμφανιστούν καλοήθεις κύστεις (Fong et al., 1998) Προφύλαξη από τον καρκίνο της ωοθήκης Ο καρκίνος της ωοθήκης διαγιγνώσκεται όψιμα και συνήθως είναι θανατηφόρος. Η ωοθηκεκτομή την ώρα της υστερεκτομής είναι μια ιδανική ευκαιρία να αποτρέψουμε την εμφάνισή του και υπάρχουν απόψεις ότι αν γίνεται ωοθηκεκτομή σε όλες τις γυναίκες μεγαλύτερες των 40 ετών θα προλάβουμε ένα μεγάλο αριθμό καρκίνων (Sightler et al., 1991). Σε αυτή την εργασία όμως βρέθηκε ότι με αυτή την προσέγγιση θα προλάβουμε το 5.2% από τους καρκίνους της ωοθήκης. Τα ποσοστά αυτά ποικίλλουν στις διάφορες μελέτες αλλά μπορεί να φτάσουν μέχρι 18% (Averette et al., 1993). Η συνολική επίδραση της ωοθηκεκτομής στη συχνότητα της νόσου είναι μικρή, ενώ οι επιπτώσεις της πρώιμης εμμηνόπαυσης σε μια μεγάλη ομάδα γυναικών μπορεί να σοβαρότερες. Οι πιθανότητες που έχει μια γυναίκα, χωρίς κληρονομική ή γενετική επιβάρυνση, να αναπτύξει καρκίνο της ωοθήκης είναι πολύ μικρές και γίνονται ακόμα μικρότερες όταν αφαιρεθεί η μήτρα. Οι Meijer and van Lindert (1992) υπολόγισαν ότι ο κίνδυνος ελαττώνεται με την πρόοδο της ηλικίας από 1.6 στα έτη, σε 0.8 στα Στατιστικές από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι ο κίνδυνος για καρκίνο της ωοθήκης σε μια γυναίκα 35 ετών είναι 1.6%, ενώ αν υπάρχει ένα μέλος οικογένειας αυξάνει σε 5% και δύο μέλη σε 7%. Σε περιπτώσεις με κληρονομικό καρκίνο των ωοθηκών ο κίνδυνος αυξάνει στο 50% (Kerlikowske et al., 1992 ). Αν εξαιρέσουμε τις τελευταίες περιπτώσεις στις οποίες ενδείκνυται η προφυλακτική ωοθηκεκτομή, στις υπόλοιπες ο κίνδυνος είναι μικρός και υπολογίζεται ότι πρέπει να γίνουν ωοθηκεκτομές για να προληφθεί ένας καρκίνος. Ο κίνδυνος για καρκίνο της ωοθήκης μειώνεται ακόμα περισσότερο με την υστερεκτομή. Για λόγους που δεν είναι ακριβώς γνωστοί η εξέταση της ωοθήκης στη λαπαροτομία, η ελάττωση της αιμάτωσης της ωοθήκης και η ωοθυλακική δυσλειτουργία που προκαλείται, ο αποκλεισμός της επικοινωνίας τους μέσω των ανοικτών σαλπίγγων με το περιβάλλον, ελαττώνει κατά 50% τις πιθανότητες για καρκίνο της ωοθήκης (Irwin et al.,1991 ) αλλά αυτή η αρνητική συσχέτιση δεν κρατά παρά μόνο 20 χρόνια. Σε άλλες εργασίες (Woodman and Read, 2000) αυτή η μείωση είναι μεγαλύτερη (σχετικός κίνδυνος 0.36 (95 % CI, ). Η πρόγνωση των γυναικών που εμφάνισαν καρκίνο της ωοθήκης μετά από υστερεκτομή δεν φαίνεται να είναι χειρότερη (Fine et al., 1991) Σε ένα ποσοστό μέχρι 2% των γυναικών που έχουν υποβληθεί σε ωοθηκεκτομή είναι δυνατόν να αναπτυχθεί περιτοναϊκή καρκινωμάτωση, που μιμείται τον καρκίνο των ωοθηκών (Piver et al.,1993). Στο μέλλον με την εξάπλωση των μεθόδων γενετικής και την ανίχνευση των γονιδίων BRCA1-2 θα διαμορφωθούν ορθολογικά κριτήρια για τον εντοπισμό των περιπτώσεων που θα ωφεληθούν από την προφυλακτική ωοθηκεκτομή. Τελικά, ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου της ωοθήκης μετά από υστερεκτομή είναι 0.14%, δηλαδή το 1/10 του κινδύνου που έχει ο γενικός πληθυσμός (Stovall, 2002). Η πρόληψη από τον καρκίνο της ωοθήκης δεν μπορεί να σταθεί ως σοβαρό επιχείρημα για την εκτέλεση ωοθηκεκτομής σε γυναίκες που λειτουργούν οι ωοθήκες. Γιατί όταν γίνεται κολπική υστερεκτομή δεν σκέφτεται κανείς την πρόληψη από τον καρκίνο και διατηρεί τις ωοθήκες πιο συχνά ; Ωοθηκεκτομή και καρκίνος του μαστού Η αμφοτερόπλευρη ωοθηκεκτομή στην αναπαραγωγική ηλικία ελαττώνει την εμφάνιση του καρκίνου του μαστού κατά 30% (ΟR 0.7,95% CI, ) και η προστασία αυξάνει με την πάροδο των ετών. EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA 129

4 Η ωοθηκεκτομή δεν ενδείκνυται κατά την υστεεκτομή σε γυναίκες μετά τα 40 Παπανικολάου Αλ. Παρόμοια ήταν τα ευρήματα μετά από υστερεκτομή χωρίς ωοθηκεκτομή (Parazzini et al., 1997) Νοσηρότητα και επανεγχείρηση από τις ωοθήκες που παρέμειναν Η εμφάνιση πυελικού πόνου, δυσπαρεύνιας ή εξαρτηματικών όγκων μετά υστερεκτομή δεν είναι συχνή και στις περισσότερες σειρές η ανάγκη για επανεγχείρηση κυμαίνεται από 0.9% σε 5.1% (μέσος όρος 1-2%) (Thompson and Warshaw, 1997). Τις περισσότερες φορές ανακαλύπτεται μικρή υδροσάλπιγγα, φυσιολογική κύστη ή συμφυτική εξεργασία. Φαίνεται ότι υπάρχει μία τάση να αντιμετωπίζονται λειτουργικές κύστεις πιο συχνά χειρουργικά σε γυναίκες μετά από υστερεκτομή, παρά στο γενικό πληθυσμό. Το σύνδρομο της ωοθήκης που απομένει (residual ovarian syndrome) είναι πιο συχνό μετά από κοιλιακή υστερεκτομή και ο πόνος οφείλεται στη συμφυτική εξεργασία και στην καθήλωση της ωοθήκης στο κολπικό κολόβωμα. Μπορεί να εμφανιστεί και σε γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε ωοθηκεκτομή, από ιστό που έχει απομείνει. Χαρακτηριστική είναι η φυσιολογική FSH παρά την ωοθηκεκτομή (Symonds and Pettit, 1974). Επανεγχείρηση σε αυτές τις περιπτώσεις είναι δύσκολη, απαιτεί εμπειρία και εγκυμονεί κινδύνους για κάκωση του εντέρου ή του ουροποιητικού. Είναι σημαντικό να ληφθούν μέτρα κατά τη διάρκεια της υστερεκτομής για την αποφυγή συμφύσεων, τη διατήρηση της αιμάτωσης του μεσοσαλπιγγίου και την καθήλωση των ωοθηκών στους στρογγύλους συνδέσμους, αν φαίνεται ότι προσπίπτουν στο δουγλάσσειο. Στο τέλος της εγχείρησης η πύελος πρέπει να καλυφθεί από το σιγμοειδές και το επίπλουν, ενώ οι ωοθήκες να τοποθετηθούν πάνω από το επίπλουν (Thompson and Warshaw, 1997). Η ηλικία ως παράγοντας που επηρεάζει τις αποφάσεις για ωοθηκεκτομή Η αντίληψη ότι οι γυναίκες μετά τα 40 έτη πλησιάζουν την εμμηνόπαυση είναι λανθασμένη γιατί το 96.2 %των γυναικών που είχαν φυσιολογική εμμηνορρυσία στα 40 έτη θα συνεχίσει και στα 45 έτη (Thompson and Warshaw, 1997) και γιατί η μέση ηλικία εμμηνόπαυσης είναι 51.4 έτη, ενώ σε μη καπνίστριες τα 52.4 έτη. Ωοθηκεκτομή σε ηλικία ετών θα στερήσει από τις γυναίκες περίπου 10 έτη ωοθηκικής λειτουργίας. Η απόφαση για ωοθηκεκτομή εξαρτάται και από την ηλικία της γυναίκας, αν και αυτό ποικίλλει ανάμεσα στους γιατρούς. Σε μια Βρετανική εργασία (Jacobs and Oram,1989) η ηλικία για την οποία οι χειρουργοί θα αφαιρούσαν τις ωοθήκες ποικίλλει από 2% στην ηλικία ετών, σε 20% στην ηλικία και σε 51% μετά τα 49. Στις εμμηνοπαυσιακές το 81% των βρετανών γυναικολόγων θα αφαιρούσε τις ωοθήκες. Σε αντίθεση είναι η πρακτική στην Αμερική, και πιθανώς και στη χώρα μας, αν και δεν υπάρχουν στατιστικές. Σε εργασίες από τις ΗΠΑ, το 35% από τους γυναικολόγους θα αφαιρούσε τις ωοθήκες στην ηλικία 40-45,το 81% στην ηλικία και το 95% σε ηλικία μεγαλύτερη από 49 έτη (Fong et al., 1998). Αν και πολλοί συστήνουν ωοθηκεκτομή από την ηλικία των 40 και μετά (Averette et al., 1994 ) οι περισσότεροι συστήνουν να γίνεται μετά τα 45 έτη (Meijer et al., 1992 ). Γυναίκες ηλικίας 50 χρονών και άνω πρέπει να ενημερώνονται για τα οφέλη και τους κινδύνους από την παραμονή των ωοθηκών μια και βρίσκονται 1-2 χρόνια μακριά από την εμμηνόπαυση. Είναι γενικά αποδεκτό ότι στην εμμηνόπαυση η υστερεκτομή πρέπει να συνοδεύεται με ωοθηκεκτομή. Επιπτώσεις της ωοθηκεκτομής στην υγεία Η απότομη έλλειψη των οιστρογόνων, της προγεστερόνης και της τεστοστερόνης προκαλεί πλειάδα μεταβολών. Δεν είναι ξεκάθαρο αν η διατήρηση των ωοθηκών μετά από υστερεκτομή προλαβαίνει πολλές από τις ανεπιθύμητες επιπτώσεις της έλλειψης οιστρογόνων μια και οι περισσότερες εργασίες δεν ξεχωρίζουν την επίδραση μόνο της υστερεκτομής. Επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό σύστημα και στα λιπίδια είναι γνωστές και η ωοθηκεκτομή σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες αποτελεί γνωστό παράγοντα καρδιαγγειακής νόσου, γιατί διαταράσσεται το προστατευτικό λιπιδαιμικό προφίλ, ο μεταβολισμός των υδατανθράκων, της ινσουλίνης και η φυσιολογία της πήξης. Σε υστερεκτομή χωρίς ωοθηκεκτομή η HDL και η HDL2 είναι σε σημαντικά μεγαλύτερα επίπεδα από ό,τι μετά ωοθηκεκτομή (Everson et al., 1995). Τελικά, η διατήρηση των ωοθηκών ακόμα και αν αυτές δυσλειτουργούν έχει προστατευτική δράση στο καρδιαγγειακό σύστημα και αυτό γίνεται πιο εμφανές σε γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας (Kritz-Silverstein et al.,1997). H συχνότητα της οστεοπόρωσης αυξάνει μετά ωοθηκεκτομή σε νέες γυναίκες. Οι Hreshchesyn et al. (1988) βρήκαν χαμηλότερη οστική πυκνότητα σε νέες γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε υστερεκτομή με διατήρηση των ωοθηκών σε σχέση με τις φυσιολογικές, αλλά ακόμα χαμηλότερη σε εκείνες που είχε γίνει ωοθηκεκτομή, ενώ άλλοι δεν έχουν βρει στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες σε γυναίκες μεγάλης ηλικίας που δεν πήραν θεραπεία υποκατάστασης (Kritz- Silverstein et al., 2004 ). Εκείνο που είναι λιγότερο γνωστό αλλά ίσως εξίσου σημαντικό είναι η σημασία της μείωσης της τεστοστερόνης με την εκτομή της ωοθήκης. Φαίνεται ότι αυτή σχετίζεται με γενικότερη ευεξία, όρεξη, ενεργητικότητα και λιγότερα ψυχοσωματικά ενοχλήματα (Thompson and Warshaw, 1997). Επίσης, 130

5 EΛΛHNIKO ΠEPIOΔIKO ΓYNAIKOΛOΓIAΣ & MAIEYTIKHΣ TΟΜ. 3, TΕΥΧ. 2, ΣΕΛ , 2004 σχετίζονται με τη διατήρηση της Libido,της σεξουαλικής διέγερσης και του οργασμού. Σε πολλές χώρες είναι κοινή πρακτική η ορμονική υποκατάσταση να περιλαμβάνει χορήγηση τεστοστερόνης σε εμφυτεύματα ή διαδερμικά (Gelfland, 1999). Αποτελέσματα από προφυλακτική ωοθηκεκτομή σε νέες γυναίκες δείχνουν ότι με τη θεραπεία υποκατάστασης και με την απαλλαγή του φόβου του θανάτου η ποιότητα ζωής τους βελτιώνεται μετά την εγχείρηση, αλλά εμφανίζεται σεξουαλική δυσλειτουργία, η οποία δεν διορθώνεται με την ορμονική υποκατάσταση (Εlit et al., 2001). Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης μετά από υστερεκτομή Πριν αποφασιστεί η αφαίρεση των ωοθηκών που λειτουργούν, θα πρέπει να υπάρχουν τρόποι να αναπληρωθεί η λειτουργία τους για μακριές χρονικές περιόδους χωρίς να υπάρχουν επιπτώσεις στην υγεία. Είναι γεγονός ότι νέες γυναίκες ακόμα και μετά τη διατήρηση των ωοθηκών στην υστερεκτομή εμφανίζουν συχνά εξάψεις και άλλα συμπτώματα οιστρογονοπενίας που δεν συνδέονται με την ορμονική εικόνα (Quin et al., 1993) ενώ άλλες (μέχρι 50%) ανέχονται την ωοθηκική ανεπάρκεια που προκαλεί η σαλπιγγοωοθηκεκτομή σχετικά καλά. Άλλοτε πάλι διατηρώντας τις ωοθήκες δεν χορηγείται θεραπεία υποκατάστασης και δεν αναγνωρίζεται η ανεπάρκειά τους με αποτέλεσμα να εμφανίζονται ανεπιθύμητες επιπτώσεις στο καρδιαγγειακό (Zeigler-Johnson et al., 1998). Τα υπάρχοντα σκευάσματα με συζευγμένα οιστρογόνα, οιστραδιόλη και διάφορα είδη προγεστερόνης απέχουν από τη φυσιολογική έκκριση της ωοθήκης, αν και την υποκαθιστούν σε μεγάλο βαθμό με το κόστος κάποιων κινδύνων. Αυτοί περιλαβάνουν τη θρομβοεμβολική νόσο, τις χολοκυστοπάθειες και λιγότερο τον κίνδυνο από καρκίνο του μαστού. Ισως εμφανιστεί υπέρταση κατά τη χορήγηση ορμονικής υποκατάστασης και χρειαστεί η διακοπή της. Το σοβαρότερο πρακτικό πρόβλημα είναι η μη συμμόρφωση στη χρόνια αγωγή. Οι Speroff et al.(1991) σε ανασκόπηση σχετικών εργασιών βρήκαν ότι η συμμόρφωση στην αγωγή ποικίλλει από 31-89% στην αρχή και στα 5 έτη κυμαίνεται στο 13-71%. Aν μία γυναίκα που υποβλήθηκε σε ωοθηκεκτομή στα 35 έτη δεν ακολουθήσει την αγωγή θα ζήσει 1.4 έτη λιγότερο. Πάντως η απουσία αιμορραγίας λόγω της υστερεκτομής και η ποικιλία σκευασμάτων βοηθά στη συμμόρφωση. Οι Woodman and Read (2000) ανακοίνωσαν συμμόρφωση μέχρι 84.3% στα 4 χρόνια, αλλά στο 64.5% χρειάστηκε να αλλάξουν το αρχικό σκεύασμα. EΛΛHNIKH MAIEYTIKH & ΓYNAIKOΛOΓIKH ETAIPEIA Συμπεράσματα Ο χειρουργός θα πρέπει να αντισταθεί στον πειρασμό να βγάλει τις ωοθήκες σε γυναίκα που έχει εμμηνορρυσία. Μία τέτοια απόφαση όσο τεχνικά εύκολη μπορεί να φαίνεται, έχει σημαντικές επιπτώσεις στη γενική υγεία της. Αυθαίρετα ηλικιακά όρια δεν μπορεί να αποτελέσουν δικαιολογία για μία τέτοια πράξη εκτός και αν η γυναίκα είναι στην εμμηνόπαυση ή την πλησιάζει. Θα ληφθεί κυρίως υπ όψιν η γνώμη της ασθενούς μετά από ενημέρωση για τα οφέλη και τους κινδύνους της παραμονής των ωοθηκών σε συνδυασμό με το ιστορικό της. Παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπ όψιν είναι η ατοκία, στειρότητα, κληρονομικός κίνδυνος καρκίνου, παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο ή οστεοπόρωση, καρκινοφοβία, απόψεις για την ορμονική υποκατάσταση και το ψυχολογικό της υπόβαθρο.αλλωστε η τέχνη της ιατρικής είναι να προσαρμόζει τις ανάγκες και τις επιθυμίες του ασθενούς σε αυτό που είναι καλύτερο για τη διατήρηση της υγείας του. Oophorectomy during hysterectomy : The antilogue A.Papanikolaou 4th Dept. of Obstetrics and Gynecology,Aristotles University of Thessaloniki, Hippocrattion General Hospital, Thessaloniki, Greece. Correspondence: Α. Papanikolaou, 119, Tsimiski Str., Thessaloniki, Greece Tel./Fax: Abstract Αt least 50% of women above 40 yrs undergo oophorectomy at the course of hysterectomy for benign indications because ovaries are easy to excise. Opinions that women at 40 yrs are close to menopause and that ovaries fail after hysterectomy do not appear to be correct. Ovarian function is preserved, although altered by hysterectomy. Even postmenopausal ovaries are the main source of testosterone in the body, the function of which is poorly understood but may be important. Oophorectomy is indicated in few cases with extensive endometriosis, pelvic pain, adhesions, in hereditary ovarian / breast cancer or menopause. Prophylactic oophorectomy for ovarian cancer (risk of 0.14%) and avoidance of future surgery (1-2%) should be discouraged. Ovaries should be protected at the time of hysterectomy to avoid future problems. The lack of ovarian hormones has important implications in the quality of life and the general health of the patients and it cannot be substituted effectively and safely. The final choice is made by the patient after a balanced account of all the risks and benefits of oophorectomy. Key words: prophylactic oophorectomy,hysterectomy 131

6 Η ωοθηκεκτομή δεν ενδείκνυται κατά την υστεεκτομή σε γυναίκες μετά τα 40 Παπανικολάου Αλ. Βιβλιογραφία Amercian College of Obstetricians and Gynecologists (1996).Prophylactic Bilateral oophorectomy to prevent epithelial carcinoma.number 2-December 1994.Int. J. Gynaecol. Obstet. 52, Averette, H.E., Hoskins, V., Nguyen, H.N., et al.(1993) National survey of ovarian carcinoma I. A patient care evaluation study of the American College of Surgeons. Cancer,71, Averette, H.E. and Nguyen, H.N.(1994) The role of prophylactic oophorectomy in cancer. Am. J. Obstet. Gynecol. 180,S Cooper,G.S. and Thorp, J.M.(1999) FSH levels in relation to hysterectomy and to unilateral Oophorectomy. Obstet. Gynecol. 94, Elit,L., Esplen, M.J., Butler, K. and Narod,S.(2001) Quality of life and psychosexual adjustment after prophylactic oophorectomy for a family history of ovarian cancer. Familial Cancer. 1, prevention. Gynecol. Oncol.55, S38-S41. Everson,S.A., Matthews, K.A., Guzick, D.S. et al(1995) Effects of Surgical Menopause on Psychological Characteristics and Lipid Levels: The Healthy Women Study.Health Psychology, 14, Fong,Y.F., Lim, F.K. and Arulkumaran, S. (1998). Prophylactic Oophorectomy: A Continuing Controversy. Obstet. Gynecol. Surv. 53, Fine, B.A., Yazigi, R. and Risser, R.(1991) Prognosis of ovarian cancer developing in the residual ovary. Gynecol Oncol.143, Garcia,L.R. and Cutler,W.B.(1984) Preservation of the ovary: a re-evaluation.fertil. Steril. 42, Ηreschyshyn,M.,Hopkins, A.,Zylstra, S,et al (1998) Effects of natural menopause,hysterectomy, and oophorectomy on lumbar spine and femoral neck bone densities.obstet. Gynecol.72, Irwin, K.L., Weiss, N.S., Lee, N.C. et al.(1991) Tubal sterilization, hysterectomy and the subsequent occurrence of epithelial ovarian cancer. Am. J. Epidemiol. 134, Jacobs, I. and Oram, D. (1989)Prevention of ovarian cancer: A survey of the practice of prophylactic oophorectomy by fellows and members of the Royal College of Obstetricians and Gynecologists. Br. J. Obstet. Gynaecol.96, Kerlikowske, K., Brown,J.S. and Grady, D.G. (1992) Should women with familial ovarian cancer undergo prophylactic oophorectomy? Obstet. Gynecol.80, Kritz-Silverstein, D., Barrett-Connor, E. and Wingard, D.L.(1997) Hysterectomy, oophorectomy, and heart disease risk factors in older women.am. J. Public Health. 87, Kritz-Silverstein, D., Wingard,D.L. and Barrett-Connor E.(2002) Hysterectomy status and life satisfaction in older women. J Womens Health Gend. Based Med. 11, Kritz-Silverstein, D., von Muhlen, D.G. and Barrett-Connor, E.(2004) Hysterectomy and oophorectomy are unrelated to bone loss in older women. Maturitas. 47, Laughlin, G.A., Barrett-Connor, E., Kritz-Silverstein, D. and von Muhlen, D. (2000) Hysterectomy, oophorectomy, and endogenous sex hormone levels in older women: the Rancho Bernardo Study. J. Clin. Endocrinol. Metab.85, Lepine, L.A.(1997) Hysterectomy surveillance United States, Mor. Mortal. Wkly Rep. CDC Surveill. Summ.46,1-15. ΚΑΤΑΤΕΘΗΚΕ 15/04/2004, ΕΓΙΝΕ ΔΕΚΤΗ 28/04/2004 Lucisano,A., Russo, N., Acampora, M.G. et al.(1986) Ovarian and peripheral androgen and oestrogen levels in postmenopausal women: Correlations with ovarian histology. Maturitas, 57, Metcalfe, M.G., Braiden, V. and Lindsay, J.H.(1992) Retention of normal ovarian function after hysterectomy J. Endocrinol. 135, Meijer,W.J. and van Lindert, A.C.M. (1992) Prophylactic oophorectomy. Eur. J. Obstet. Gynecol. Reprod. Biol.47, Montgomery, J.C. and Studd, J.W.(1987) Oestradiol and testosterone implants after hysterectomy for endometriosis. Contrib. Gynecol. Obstet.16, Parazzini, F.,Braga, C.,La Vecchia,C., et al. (1997). Hysterectomy,Oophorectomy in premenopause and risk of breast cancer. Obstet. Gynecol.90, Piver, M.S., Jishi, M.F., Tsukade, Y. et al.(1993) Primary peritoneal carcinoma after prophylactic oophorectomy in women with a family history of ovarian cancer: A report of the Gilda Ratner Familial Ovarian Cancer Registry. Cancer, 71, Plockinger, B. and Kolbl, H.(1994) Development of ovarian pathology after hysterectomy without oophorectomy. J. Am. Coll. Surg. 178, Progetto Menopausa Italia Study Group (2000). Maturitas, 36, Ranney, B. and Abu-Ghazaleh, S.(1976) The future function and fortune of ovarian tissue which is retained in vivo during hysterectomy. Am. J. Obstet. Gynecol. 128, Siddle, N., Sarrel, P. and Whitehead, M.(1987. The effect of hysterectomy on the age at ovarian failure: identifications of a subgroup of women with premature loss of ovarian function and literature review. Fertil. Steril.147, Sightler,S.,Boike, G.M. and Averette, H.E.(1991) Ovarian cancer in women with prior hysterectomy: a 14 year experience in the University of Miami. Obstet. Gynecol. 78,4-8. Stovall,T.G.(2002) Hysterectomy.In:Berek, J.S.(ed) Novak s Gynecology, 13th edition, Lippincott Williams &Wilkins.Philadelphia, pp Speroff, T., Dawson, M.N., Speroff,L.et al. (1991) A risk benefit analysis of elective bilateral oophorectomy: Effect of changes in compliance with estrogen therapy on outcome. Am. J. Obstet. Gynecol. 164, Stone, S.C., Dicket, R.P. and Mickal, A.(1975) The acute effect of hysterectomy on ovarian function. Am. J. Obstet. Gynecol.121, Symmonds, R.E. and Pettit, P.D.M.(1979) Ovarian remnant syndrome. Obstet. Gynecol.47, Τhompson, J.D. and Warshaw, J. (1997) Hysterectomy. In : Rock, J.A.,Thompson, J.D. (eds) The Linde s Operative Gynecology, 18th edition.lippincott-raven, Philadelphia pp Ushiroyama,T. and Sugimoto, O. (1995) Endocrine function of the peri- and postmenopausal ovary. Horm. Res. 44, Woodman, N. and Read, M.D.(2000) Oophorectomy at hysterecto-my In : Studd, J.W. (ed) Progress in Obstetrics and Gynecology,Vol.14. Curchill Linigstone, London, pp Zeigler-Johnson, C.M., Holmes, J.L., Lassila, H.C. et al. (1998) Subclinical atherosclerosis in relation to hysterectomy status in black women. Stroke,.29,

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη

Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη Αν. Καθηγήτρια Ε. Λαμπρινουδάκη upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400',' 320','7.0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf', {file:'http://www.aretaieio-obgyn.com/images/stories/videos/emino.flv',width:'400',height:'

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Μετεµµηνοπαυσιακό Ορµονικό Προφίλ (Για µετεµµηνοπαυσιακούς και ακανόνιστους κύκλους) Η εµµηνόπαυση προκαλείται από σταδιακή µεταβολή της ευαισθησίας των ωοθηκών προς τις Γοναδοτροπίνες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ. Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος. Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΩΟΘΗΚΩΝ Θ. Πανοσκάλτσης MD, PhD, FRCOG, CCST (UK) Γυναικολόγος Ογκολόγος Λέκτορας, 2 η Πανεπιστημιακή Κλινική Μαιευτικής Γυναικολογίας Αρεταίειον Νοσοκομείο, Αθήνα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο καρκίνος ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΗ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΜΠΑΡΚΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΑΝ Α Π Λ Η Ρ Ω Τ Ρ Ι Α Π Ρ Ο Ϊ Σ ΤΑΜ Ε Ν Η ΟΥ Ρ ΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ- Ο Γ ΚΟΛΟ Γ Ι ΚΟΥ Τ Μ Η Μ ΑΤΟ Σ ΑΝ Θ «Θ Ε ΑΓ Ε Ν Ε Ι Ο» ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M.

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΩΧΡΙΝΟΤΡΟΠΟΣ ΔΙΕΓΕΡΣΗ ΤΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΕ ΚΥΗΣΗ 35 ΕΒΔ. ΧΩΡΙΣ ΑΛΛΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ. Κουμπής Δ.Χρυσοβαλάντης M. 96 ΤΥΕΘ - Κλινική Χιος, 2401 ΓΣΝΑ, 3Κλινίκη Χίος, 4ΓΝΝ ΧΙΟΥ 1 Εισαγωγή Το περιστατικό που περιγράφεται αποτελεί σπάνια εμφάνιση του συνδρόμου της ωχρινοτρόπου διέγερσης των ωοθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση;

Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση; Τι αλλάζει στην εµµηνόπαυση; Θ. Μίκος Λέκτορας Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Εµµηνόπαυση Το χρονικό σηµείο στη ζωή της γυναίκας που σταµατά η περίοδος της. Εµµηνόπαυση Γιατί συµβαίνει Οι ωοθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της

Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της Η εμμηνόπαυση και η αντιμετώπισή της Πελοπίδας Κουτρουμάνης, MD, MRCOG Σαν εμμηνόπαυση ορίζεται η χρονική περίοδος που ακολουθεί την τελευταία έμμηνο ρύση και οφείλεται στην μη αναστρέψιμη, οριστική παύση

Διαβάστε περισσότερα

Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης

Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης 23 Ορµονική θεραπεία υποκατάστασης Ε. ΚΟΥΣΤΑ Ενδοκρινολόγος Eισαγωγή εμμηνόπαυση είναι ένα βιολογικό φαινόμενο που συμβαίνει σαν φυσιολογική Η συνέπεια της γήρανσης, συνεπώς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος

Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Οικογενής καρκίνος του μαστού σε Κύπριες ασθενείς Μοντέλο προοπτικού μαζικού ελέγχου για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού σε ειδικές πληθυσμιακές ομάδες Βασίλειος Τάνος M.D Γυναικολόγος Ογκολόγος Συχνότητα

Διαβάστε περισσότερα

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη.

Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Δεκαπεντάλεπτη προετοιμασία του φοιτητή, για την παρακολούθηση του μαθήματος του καρκίνου του προστάτη. Καρκίνος του προστάτη Επιδημιολογία: Αποτελεί τον συχνότερα διαγνωσμένο καρκίνο στον άνδρα. 186.320

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ

14. ΠΡΟΠΤΩΣΕΙΣ ΓΕΝΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Οι προπτώσεις των γεννητικών οργάνων αναφέρονται σε ένα ή περισσότερα όργανα και περιλαμβάνουν το τράχηλο, τη μήτρα και τα τοιχώματα του κόλπου. Οι προπτώσεις του κόλπου μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει

Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Διαχείριση του ζευγαριού που θέλει να τεκνοποιήσει Υπογονιµότητα: αδυναµία σύλληψης µετά από 1 χρόνο ελεύθερων σεξουαλικών επαφών Ικανότητα σύλληψης/µήνα: ~20% 10-15% των ζευγαριών: πρόβληµα υπογονιµότητας

Διαβάστε περισσότερα

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu

www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Εμβολισμός Ινομυωμάτων Μήτρας Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική www.cirse.org www.uterinefibroids.eu Cardiovascular and Interventional Radiological Society of

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Τα Ανδρικά Ορµονικά Προφίλ Παραδοσιακά, οι αλλαγές στις ανδρικές ορµόνες, οι σχετιζόµενες µε την ηλικία, δεν θεωρήθηκαν προβληµατικές επειδή η γονιµότητα στους άνδρες παραµένει

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής

Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία. Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Θέματα Αναπαραγωγικής Υγείας στην Προεφηβεία & Εφηβεία Φλώρα Μπακοπούλου Παιδίατρος Εφηβικής Ιατρικής Ενήβωση - Εφηβεία Puberty - Adolescence Puberty vs. Adolescence Ενήβωση vs. Εφηβεία 12-15 y 12- >>15

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα, 20/05/2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 13 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Μαιευτικής Γυναικολογίας στο Βόλο, 28-31 Μαΐου 2015 Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α.

ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΙΔΗΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘ. Α. ΑΝΤΣΑΚΛΗΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ Η ανικανότητα σύλληψης μετά από ένα χρόνο σεξουαλικών

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ

Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ & ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΟΓΚΟΛΟΓΙΑΣ Γ.Ν.Α. «ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ» ΝΟΣΟΣ PAGET ΑΙΔΟΙΟΥ Κουτρούµπα Ι, Χαϊδόπουλος Δ, Θωµάκος Ν, Σωτηροπούλου Μ, Καθοπούλης Ν, Βλάχος

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοκρινική δραστηριότητα εµµηνοπαυσιακής ωοθήκης

Ενδοκρινική δραστηριότητα εµµηνοπαυσιακής ωοθήκης 21 Ενδοκρινική δραστηριότητα εµµηνοπαυσιακής ωοθήκης Ε.Ν. ΚΑΣΣΗ Ενδοκρινολόγος, Λέκτορας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Εισαγωγή Κατά την εμμηνόπαυση, η μείωση/απουσία των ωοθυλακίων συνεπάγεται και μείωση του μεγέθους

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Οι ωοθήκες βρίσκονται στο δεξιό και αριστερό τµήµα της πυελική κοιλότητας, πλησίον της µήτρας και

Διαβάστε περισσότερα

Δημότριοσ Γ. Γουλόσ Επύκουροσ καθηγητόσ Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ ΑΠΘ

Δημότριοσ Γ. Γουλόσ Επύκουροσ καθηγητόσ Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ ΑΠΘ Μονϊδα Ενδοκρινολογύασ Αναπαραγωγόσ Α Μαιευτικό - Γυναικολογικό Κλινικό ΑΠΘ Ιατρικό Σχολό Αριςτοτϋλειο Πανεπιςτόμιο Θεςςαλονύκησ Θεραπεύα του υπογοναδιςμού κατϊ τη διϊρκεια τησ αναπαραγωγικόσ ηλικύασ Δημότριοσ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Αντωνίου Χαρά Διευθύντρια Β Χειρουργικής Κλινικής Γενικού Νοσοκομείου Χανίων ΣΕ ΤΙ ΘΑ ΑΝΑΦΕΡΘΟΥΜΕ??? Πόσο συχνός είναι ο καρκίνος του μαστού? Ποια αίτια τον προκαλούν?

Διαβάστε περισσότερα

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο

Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο Εισβολή ρομποτικής στην Κύπρο 25 Νοέμβριος 2014 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ da Vinci Si. Πρωτοπόρο το Κέντρο Ρομποτικής Χειρουργικής του Ιπποκρατείου Το Κέντρο διαθέτει το τελευταίο και πιο σύγχρονο ρομποτικό μοντέλο,

Διαβάστε περισσότερα

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις

Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζεις Επιστημονική Επιμέλεια: Χρήστος Μαρκόπουλος, Αναπλ. Καθηγητής Χειρουργικής, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών για τον καρκίνο του μαστού Δεδομένα για τον καρκίνο του μαστού

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006

Κυριακή, 3 Σεπτεµβρίου 2006 Χρήστος Μαρκόπουλος Αν. Καθηγητής Χειρουργικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών /ντης Κλινικής Μαστού Ιατρικού Κέντρου Αθηνών Πρόεδρος Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας Μαστού - Στατιστικά στοιχεία Στη χώρα µας,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του

Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του 1 Σύμφωνα με τον παγκόσμιο οργανισμό υγείας, κάθε χρόνο υπάρχουν 1.38 εκατομμύρια καινούρια περιστατικά και περίπου 458 000 θάνατοι από τον καρκίνο του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού είναι με μεγάλη διαφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD,

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΙΑΤΡΕΙΟ ΠΑΘΗΣΕΩΝ ΜΑΣΤΟΥ: ΟΙ 1000 ΠΡΩΤΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΚΟΥ Γ MD, ΚΑΠΙΡΗΣ Σ MD, ΚΟΛΟΒΕΛΩΝΗΣ Γ MD, ΜΑΛΛΙΔΗΣ Ε MD, Γ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΓΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ Εισαγωγή Ο καρκίνος του μαστού είναι ο συχνότερος καρκίνος των γυναικών στον Δυτικό κόσμο. Από την έναρξη λειτουργίας του Ιατρείου Παθήσεων Μαστού (του Γ Χειρουργικού

Διαβάστε περισσότερα

Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα

Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα Oρμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: Νεώτερα δεδομένα Ειρήνη Λαμπρινουδάκη Ενδοκρινολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών Τμήμα Κλιμακτηρίου - Εμμηνόπαυσης Β Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών.

Στην περισσότερο επιτυχημένη αντιμετώπιση του καρκίνου έχει συμβάλλει σημαντικά η ανακά-λυψη και εφαρμογή των καρκινι-κών δεικτών. Όλες μαζί οι μορφές καρκίνου αποτελούν, παγκοσμίως τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά από τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Τα κρούσματα συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές αναπτυγμένες χώρες αποτελεί την πρώτη αιτία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ 13 ΓΕΛ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΑΘΗΜΑ:ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ-PROJECT ΘΕΜΑ:ΥΓΕΙΑ-ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2013-14 ΤΑΞΗ Α1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ: 1)ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΜΗΤΡΑΣ- ΝΩΤΙΑΙΟΥ ΜΥΕΛΟΥ 2)AIDS 3)ΜΗΝΙΣΚΟΣ 4)ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ ΥΠΟΘΕΜΑ: ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση.

Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. ΕΝΕΡΓΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ή ΑΜΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΊA; Η ανάλυση Oncotype DX για τον καρκίνο του προστάτη βοηθά εσάς και τον γιατρό σας να αποφασίσετε με αυτοπεποίθηση. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφθείτε το OncotypeDX.com.

Διαβάστε περισσότερα

Σεξουαλική λειτουργία στην εμμηνόπαυση

Σεξουαλική λειτουργία στην εμμηνόπαυση EλλHNIKH MAIEYTIKH & γynaikoλογia 19(3):252-256, 2007 Aνασκόπηση Σεξουαλική λειτουργία στην εμμηνόπαυση Α. Σόρτσης Τ. Τσαλίκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εμμηνόπαυση είναι η χρονική περίοδος όπου συμβαίνουν ανατομικές,

Διαβάστε περισσότερα

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος

Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Νικόλαος Μπουντουβής Ενδοκρινολόγος Εργαστήριο Έρευνας Παθήσεων Μυοσκελετικού Συστήματος Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα 2012 2013 Νοσοκομείο ΚΑΤ, 17 Ιανουαρίου 2013 Παραθυρεοειδείς αδένες 1880 Ο Σουηδός φοιτητής

Διαβάστε περισσότερα

πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες

πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες Β' ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Ορμονική θεραπεία στην εμμηνόπαυση: πρακτικός οδηγός για τις γυναίκες Αθήνα 2013 Ειρήνη Λαμπρινουδάκη Επ. Καθηγήτρια Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες

Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Οστεοπενία και Οστεοπόρωση σε Αθλήτριες Η άσκηση βοηθά τον οργανισμό δρώντας σε πολλά συστήματα οργάνων του σώματος. Οι ευεργετικές επιδράσεις της άσκησης είναι άμεσα ορατές στο καρδιαγγειακό και στο μυοσκελετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΙΑΤΡΟΥΣ Γυναικεία Ορµονικά Προφίλ (για την αναπαραγωγική και περιεµµηνοπαυσιακή ηλικία) Το Βασικό Ορµονικό Προφίλ των γυναικών (FHP), είναι µια δυναµική «χαρτογράφηση» των βιοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ

- ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ - ΚΑΘΕ ΓΥΝΑΙΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙ - ΚΑΘΕ ΑΝΔΡΑΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΞΕΡΕΙ Τι είναι η ακράτεια ούρων; Η ακράτεια ούρων είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει καταστάσεις στις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠ. ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ ΑΝΤΙΣΥΛΛΗΨΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦ.1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1. Αρχές αντισύλληψης 1 1.2. Ιστορία της αντισύλληψης 3 1.3. Δημογραφικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ

14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ 14. ΤΡΟΦΟΒΛΑΣΤΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΤΗΣ ΚΥΗΣΗΣ ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ Υδατιδώδης μύλη κύηση ολική μερική Διεισδυτική μύλη κύηση Χοριοκαρκίνωμα PSTT (placental site trophoblastic tumors) Η ολική και μερική υδατιδώδης

Διαβάστε περισσότερα

6. ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

6. ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Τα ινομυώματα της μήτρας είναι οι πιο συχνοί γυναικολογικοί όγκοι, που σε ορισμένες μελέτες αφορούν μέχρι και το 70-80% των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας. Η θεραπεία τους

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Ποιοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται με τον καρκίνο του προστάτη ; ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Είναι συχνός ο καρκίνος του προστάτη; Πρόκειται για το συχνότερο καρκίνο και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο στους άνδρες. Η συχνότητά του αυξάνει με την αύξηση της ηλικίας και το

Διαβάστε περισσότερα

7. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ

7. ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΝΤΟΠΙΣΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΟΡΙΣΜΟΣ - ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Η ενδομητρίωση ορίζεται ως η παρουσία ενδομητριοειδούς ιστού εκτός της ενδομητρικής κοιλότητας, η οποία προκαλεί χρόνια φλεγμονώδη αντίδραση. Είναι μια γυναικολογική πάθηση που

Διαβάστε περισσότερα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα

Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα Ροµποτική Ουρολογία στην Ελλάδα - παρεθλόν, παρόν και µέλλον - Βασίλης Πουλάκης MD, PhD, FEBU Aν. Kαθηγητής Iατρικής Σχολής Παν/µίου Φρανκφούρτης, Γερµανίας Διευθυντής Ουρολογικής Κλινικής Metropolitan

Διαβάστε περισσότερα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα

Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων (FNA) στην ανδρική υπογονιμότητα. Νεώτερα δεδομένα Παπανικολάου Αθανάσιος Αναπληρωτής Διευθυντής ΕΣΥ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Η αναρροφητική βιοψία των όρχεων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα)

Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) ΣΧΟΙΝΑ ΧΑΡΑ Α4 Φυσικές Μέθοδοι (α) Αποχή (μόνιμη ή περιοδική) (β) Διακεκομμένη συνουσία (αποτράβηγμα) II. Τεχνικές Μέθοδοι (α) Μέθοδοι Φραγμού (β) Ενδομήτριο Σπείραμα (γ) Ορμονική Αντισύλληψη (δ) Στείρωση

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος

Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος Στοιχειώδεις παθολογικές μεταβολές του Γεννητικού Συστήματος του Θήλεος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων

Διαβάστε περισσότερα

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ.

HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων. Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. HPV εµβολιασµός εναντίον κονδυλωµάτων Α.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Αναπληρωτής Καθηγητής Μαιευτικής & Γυναικολογίας Α Μαιευτική και Γυναικολογική Κλινική Α.Π.Θ. Η σηµασία των κονδυλωµάτων ως πρόβληµα υγείας Επίπτωση:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας

ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ. Αίτια της ακράτειας ΑΚΡΑΤΕΙΑ ΟΥΡΩΝ Η ICS (International Continence Society) έχει ορίσει την ακράτεια των ούρων ως μια κατάσταση ακούσιας απώλειας των ούρων, η οποία αποτελεί κοινωνικό και υγιεινoμικό πρόβλημα που μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης

Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ευτέρπη Κ. ΔΕΜΙΡΗ Αναπλ. Καθηγήτρια Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Κλινική Πλαστικής Χειρουργικής Α.Π.Θ. Νοσοκομείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης !!!! Ποιές μέθοδοι χρησιμοποιούνται? Ποιά μέθοδος θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ

ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ETHΣΙΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ Ο Προστατικός αδένας είναι όργανο πο ευρίσκεται μόνο στον άνδρα και δεν υπάρχει κάτι ανάλογο στην γυναίκα. Έχει περίπου το μέγεθος ενός καρυδιού και ευρίσκεται ακριβώς κάτω

Διαβάστε περισσότερα

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ 18. ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ Ο καρκίνος του ενδομητρίου είναι η συχνότερη μορφή γυναικολογικού καρκίνου στις ΗΠΑ ( 6% όλων των νεοδιαγνωσθέντων καρκίνων στις γυναίκες). Η πρόγνωση είναι σχετικά καλή καθώς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Γυναικολογικη επισκεψη

Γυναικολογικη επισκεψη Γυναικολογικη επισκεψη ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΚΕΦΤΩ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟ; Η πρώτη επίσκεψη στο γυναικολόγο είναι πολύ σημαντική όχι μόνο για τις κοπέλες που έχουν ξεκινήσει τη σεξουαλική τους ζωή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Η οστεοπόρωση είναι μια πάθηση του σκελετού, η οποία χαρακτηρίζεται από χαμηλή οστική μάζα και καταστροφή της μικρό- αρχιτεκτονικής του οστίτη ιστού, με αποτέλεσμα την αύξηση της

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι,

Χαιρετισμός. Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Χαιρετισμός Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Με ιδιαίτερη χαρά σας προσκαλούμε στο 6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Κλιμακτηρίου και Εμμηνόπαυσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 4 και 5 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 15 Μάρτιος 2014 Κλιµακτήριος Εισαγωγή - Ορισµός Εµµηνόπαυση ονοµάζεται η οριστική διακοπή εµµήνου ρύσεως, λόγω της εξάντλησης των ωοθυλακίων των ωοθηκών που οδηγεί σε παύση της

Διαβάστε περισσότερα

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη

Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου του Προστάτη Τηλεφωνικό Κέντρο 210 69 66 000 Prolaris : Ο Νέος Εξατομικευμένος Υπολογισμός της Επιθετικότητας του Καρκίνου

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ

ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ ΑΠΟΚΌΛΛΗΣΗ ΠΛΑΚΟΎΝΤΑ Παθοφυσιολογία, Διάγνωση και Αντιμετώπιση Alexander Kofinas, MD Director Kofinas Perinatal Associate Professor Clinical Obstetrics and Gynecology Cornell University, College of Medicine

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Ενδομητρίωση τι πρέπει να γνωρίζετε. Φυλλάδιο για την Ελληνική κοινότητα. Greek version

Ενδομητρίωση τι πρέπει να γνωρίζετε. Φυλλάδιο για την Ελληνική κοινότητα. Greek version Ενδομητρίωση τι πρέπει να γνωρίζετε Φυλλάδιο για την Ελληνική κοινότητα Greek version Ενδομητρίωση τι πρέπει να γνωρίζετε Εάν πιστεύετε ότι εσείς ή κάποια που γνωρίζετε ενδέχεται να έχει ενδομητρίωση ή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΗΣ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗΣ Α. ΠΟΤΕ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΣΕ ΜΕΤΡΗΣΗ ΟΣΤΙΚΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ (ΑΝΔΡΕΣ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ): ΗΛΙΚΙΑ < 50 ΕΤΩΝ: Κατάγματα χαμηλής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη

Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Μωυσίδης Κυριάκος Λέκτορας Ουρoλογίας Β ουρολογική κλινική του Α.Π.Θ. Διευθυντής Καθηγητής Ε. Ιωαννίδης Διαχείριση της βιοχημικής υποτροπής στον καρκίνο του προστάτη Καρκίνος του προστάτη Yπάρχει κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ.

ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΔΙΑΤΡΗΣΗΣ ΓΑΣΤΡΟΔΩΔΕΚΑΔΑΚΤΥΛΙΚΟΥ ΕΛΚΟΥΣ ΣΕ ΥΨΗΛΟΥ ΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΥΠΕΡΗΛΙΚΕΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ. Νικολέτα Στόγια, Μάριος Φερφέλης, Γ.Ν. Αθηνών, "ΕΛΠΙΣ", Β Χειρουργική Κλινική Εισαγωγή Παρά την σημαντικότατη μείωση της γαστρικής χειρουργικής την τελευταία 20ετία, λόγω της ευρείας χρήσης των νεότερων

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013. Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013. Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 6 Ιούλιος 2013 Φαρµακευτική αντιµετώπιση Πόνου σχετιζόµενου µε Ενδοµητρίωση Η ενδοµητρίωση αποτελεί µια χρόνια και συχνά εξελικτική φλεγµονώδη κατάσταση της πυέλου µε κυρίαρχο σύµπτωµα

Διαβάστε περισσότερα

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ.

Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις. Παρουσίαση Περιστατικών. Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Η ανδρική οστεοπόρωση: διαγνωστικές και θεραπευτικές προκλήσεις Παρουσίαση Περιστατικών Μάκρας Πολυζώης Ενδοκρινολόγος 251 Γεν. Νοσοκ. Αεροπορίας Περιστατικό 1 Άρρεν ασθενής 41 ετών προσήλθε στο Ενδοκρινολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014

Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 Greek Leadership Diabetes Forum 11-April 2014 MΟΥΣΕΙΟ ΑΚΡΟΠΟΛΕΩΣ Σ.Ι.Παππάς «Το Ελληνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση του ΣΔτ2. Ο Διαβήτης ως πρότυπο χρόνιων νόσων» ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΒΙΩΣIΜΟΤΗΤΑΣ Ελλάδα:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου

Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Mελέτη έκβασης περιπτώσεων ανίχνευσης άτυπων πλακωδών κυττάρων απροσδιορίστου σηµασίας (ΑSCUS) κατά την κυτταρολογική εξέταση κατά Παπανικολάου Πετούσης Σ., Μαργιούλα-Σιάρκου Χ., Καλογιαννίδης Ι., Δαγκλής

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχουν δεδομένα απομάκρυνσης ή αποσύνθεσης του εμφυτεύματος.

Δεν υπάρχουν δεδομένα απομάκρυνσης ή αποσύνθεσης του εμφυτεύματος. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (SPC) 1. ΟΝΟΜAΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Zoladex ενέσιμο εμφύτευμα 10.8 mg 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ σε δραστικά συστατικά Κάθε εμφύτευμα παρατεταμένης

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Υπάρχει πρόβλημα υπερπληθυσμού αδέσποτων ζώων? Κάθε χρόνο, εκατομμύρια αδέσποτα σκυλιά και γατιά, συμπεριλαμβανομένων κουταβιών και μικρών ψιψίνων, τραυματίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ

ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΚΑΛΟΗΘΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗ ΑΔΕΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΗΣ Ο προστάτης είναι ένα όργανο αποτελούμενο από αδένα που περιβάλλει την αρχική μοίρα της ουρήθρας. Βρίσκεται κάτω από την ουροδόχο κύστη, πάνω στο πυελικό έδαφος,

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014

Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Κατευθυντήρια Οδηγία Νο 14 Μάρτιος 2014 Οστεοπόρωση Ορισµός Οστεοπόρωση ονοµάζεται η κατάσταση στην οποία µειώνεται η οστική µάζα και διαταράσσεται η µικροαρχιτεκτονική του οστού. Αυτό έχει ως αποτέλεσµα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΕΝ ΟΜΗΤΡΙΟΥ Κ. ΣΥΚΙΩΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Γ ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ - ΟΓΚΟΛΟΓΟΣ Η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ του καρκίνου του

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΔΡΑΚΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΜΑΙΕΥΤΚΗΣ-ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΑΣ Α ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΓΥΝ/ΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΤΕΧΝΗΤΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΩΟΘΥΛΑΚΙΟΡΡΗΞΙΑΣ ΛΗΨΗ ΩΑΡΙΩΝ ΓΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΜΒΡΥΟΜΕΤΑΦΟΡΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση

Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση Γιώργος Μίλεσης Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Η επίπτωση της παχυσαρκίας είναι διαρκώς αυξανόμενη τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 1 Νοσηλεύτρια-Φυσικοθεραπεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Μαιευτηρίου "Έλενα Βενιζέλου",Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην 2Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Άμφισσας, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ανοικτού Πανεπιστημίου Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013

ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 ΚΡΟΥΣΜΑΤΑ ΤΥΦΟΕΙΔΗ ΠΥΡΕΤΟΥ/ΠΑΡΑΤΥΦΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΑ ΜΕ ΤΑΞΙΔΙ ΣΕ ΕΝΔΗΜΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΕΛΛΑΔΑ, 2004-2013 Κ. Μέλλου, Θ. Σιδερόγλου, Μ. Ποταμίτη-Κόμη, Θ. Γεωργακοπούλου, Χ. Χατζηχριστοδούλου Γραφείο Τροφιμογενών

Διαβάστε περισσότερα

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13

Παιδική-Εφηβική Γυναικολογία & Επανορθωτική Χειρουργική. Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς. Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου 1 / 13 Υπεύθυνοι Ιατροί: Καθηγητής Γ. Κρεατσάς Καθηγητής Ε. Δεληγεώρογλου / 3 Συνεργάτες: Παντελής Τσίμαρης, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Κωνσταντίνος Δημόπουλος, Μαιευτήρ-Γυναικολόγος, IFEPAGFellow Ευγενία

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα