ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ"

Transcript

1 _ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ_ Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Ουζούνη Χριστίνα 1, Νακάκης Κωνσταντίνος 2 1. Καθηγήτρια Εφαρμογών Νοσηλευτικής, Τ.Ε.Ι Λαμίας 2. Καθηγητής Εφαρμογών Νοσηλευτικής, Τ.Ε.Ι Λαμίας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Παρότι εδώ και δεκαετίες η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης θεωρούνται αμφιλεγόμενες παρεμβάσεις, διότι εγείρουν ηθικά και νομικά ζητήματα που αφορούν τη στέρηση της ελευθερίας του ασθενή, ωστόσο, η εφαρμογή τους είναι πολύ συχνή, κυρίως για την αντιμετώπιση της βίαιης εκτός ελέγχου συμπεριφοράς των ασθενών που νοσηλεύονται σε ψυχιατρική κλινική. Ο σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν η βιβλιογραφική αναζήτηση των θεμάτων που προκύπτουν από τη χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρικές κλινικές. Υλικό και Μέθοδος: Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων Medline, Cinahl, BNI, PsycINFO και Scopus με λέξεις κλειδιά σχετικές με το θέμα της ανασκόπησης. Αποτελέσματα: Ο σωματικός περιορισμός και η απομόνωση ως θεραπευτικές παρεμβάσεις σε ψυχιατρική κλινική εφαρμόζονται για την παροχή φυσικής προστασίας στον ίδιο τον ασθενή, στους άλλους νοσηλευόμενους, αλλά και στο προσωπικό της κλινικής, καθώς και για τη διασφάλιση του θεραπευτικού περιβάλλοντος. Με το σωματικό περιορισμό επιδιώκεται η άρση της κινητικότητας του ασθενή και με τη χρήση του δωματίου απομόνωσης η ελάττωση των αισθητηριακών ερεθισμάτων που επιτείνουν τη διεγερτική συμπεριφορά των ασθενών. Για τη χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης έχουν διαμορφωθεί κατευθυντήριες γραμμές που ως κύριο σκοπό έχουν τη διασφάλιση του θεραπευτικού πλαισίου της εφαρμογής τους. Ωστόσο, οι τρέχουσες τάσεις που υπάρχουν αναφορικά με τη χρήση περιοριστικών μέτρων είναι η ελαχιστοποίηση έως και η κατάργησή τους. Συμπεράσματα: Η θεραπευτική χρήση της απομόνωσης και του σωματικού περιορισμού διασφαλίζεται όταν ακολουθούνται οι οδηγίες και οι κατευθυντήριες γραμμές εφαρμογής τους. Ωστόσο, ο βασικός στόχος των επαγγελματιών υγείας και κυρίως των νοσηλευτών που εμπλέκονται άμεσα στις διαδικασίες εφαρμογής των περιοριστικών μέτρων είναι η ελαχιστοποίησή τους, που επιτυγχάνεται με τη διαρκή εκπαίδευση και την αριθμητική επάρκεια του προσωπικού. Λέξεις Κλειδιά: Σωματικός περιορισμός, απομόνωση, ψυχικά ασθενείς, επιθετική συμπεριφορά, νοσηλευτές. Υπεύθυνος αλληλογραφίας: Δρ Ουζούνη Χριστίνα, Τμήμα Νοσηλευτικής, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Λαμίας, 3 ο χιλ. Π.Ε.Ο Λαμίας Αθηνών, Λαμία, Rostrum of Asclepius - To Vima tou Asklipiou Journal Volume 12, Issue 3 (July September 2013) REVIEW The use of restraint and seclusion in a psychiatric ward Ouzouni Christina 1, Nakakis Konstantinos 1 Lecturer in Nursing, Technological Educational Institute of Lamia ABSTRACT Whilst the use of restraint and seclusion has been common place in psychiatric practice for decades to control patients uncontrolled, violent behaviour it raises ethical and legal concerns. The aim of this review was to identify through the literature the issues arising from the use of restraint and seclusion in a psychiatric ward. Material and Methods: A literature search was performed in Medline, Cinahl, BNI, PsycINFO, and Scopus databases with keywords relevant to the subject of this review. Results: Restraint and seclusion as therapeutic interventions are used in a psychiatric ward to provide physical protection for the patient, for other patients and for the staff, at the same time maintaining the ward s therapeutic milieu. Restraint aims at restricting patients body mobility and the use of seclusion aims to decrease sensory stimuli that increase patients agitation. Guidelines have been developed for the use of restraint and seclusion to ensure the Σελίδα 303

2 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας implementation of a therapeutic plan. Current practice advocates minimal use of either intervention with the aim of ultimately abolishing both practices. However, the existing current trends regarding the use of restrictive measures are to minimize until abolish them. Conclusions: The therapeutic use of seclusion and restraint is acceptable when practitioners follow the appropriate instructions and guidelines. However, the main goal of health professionals, especially nurses, who are directly involved in the implementation of those restrictive measures, is to minimize their use. This could be achieved through training and adequate staffing levels. Keywords: physical restraint, seclusion, psychiatric patients, aggressive behaviour, nurses. Corresponding Author: Dr Ouzouni Christina, Department of Nursing, Technological Educational Institute of Lamia, 3 rd Km Old National Road, Lamia Athens, Lamia, Greece, ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι περιοριστικές πρακτικές που εφαρμόζονται σε χώρους ψυχιατρικής νοσηλείας σε περιπτώσεις δύσκολα διαχειρίσιμης επιθετικότητας και βίας ασθενών περιλαμβάνουν κατά κύριο λόγο το σωματικό περιορισμό και την απομόνωση. 1 Η χρήση τους έχει απασχολήσει επί δεκαετίες τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, τις οργανώσεις και τα σωματεία των ασθενών, καθώς και τους οργανισμούς πιστοποίησης ποιότητας νοσηλείας, δεδομένου ότι η κλίμακα εφαρμογής τους συμπεριλαμβάνεται στους δείκτες ποιότητας σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας. 2,3,4 Ο σωματικός περιορισμός αφορά στη φυσική καθήλωση (physical restraint), που συμπεριλαμβάνει τη μέθοδο συγκράτησης του ασθενή με τα χέρια και στη μηχανική καθήλωση (mechanical restraint) 1,5 που γίνεται με τη χρήση ειδικού εξοπλισμού (συνήθως ιμάντων) ή ενδυμάτων 6,7 και εφαρμόζεται με σκοπό τη σωματική συγκράτηση ασθενών που εμφανίζουν επιθετικές και εκτός ελέγχου εκδηλώσεις, σε τους, τους άλλους ασθενείς, το προσωπικό αλλά και γενικότερα το θεραπευτικό περιβάλλον (therapeutic milieu) της ψυχιατρικής μονάδας. 8,9 Η απομόνωση αφορά στην εξασφάλιση ατομικής νοσηλείας με τον περιορισμό του ασθενή σε ένα ήσυχο και ειδικά διαμορφωμένο χώρο, με σκοπό τη διαχείριση της διέγερσής του και των συνεπειών της και ενδεχομένως, στην ύφεση ακραίας συμπτωματολογίας από αισθητηριακή υπερφόρτωση. Οι δύο αυτές περιοριστικές πρακτικές χρειάζεται να εφαρμόζονται κάτω από την άμεση επίβλεψη των νοσηλευτών για να εξασφαλίζεται πρωτίστως, η προστασία και η ασφάλεια των εξαιρετικά διεγερτικών ασθενών. 10,11,12 Ο σωματικός περιορισμός και η απομόνωση έχουν δεχθεί κριτική, και η εφαρμογή τους σε χώρους ψυχιατρικής νοσηλείας έχει προκαλέσει επιστημονικές αντιπαραθέσεις, με αποτέλεσμα συχνά να έχει αμφισβητηθεί η θεραπευτική τους αξία. 13,14,15,16 Οι περιοριστικές αυτές πρακτικές εμφανίζονται ως δυνητικά επιβλαβείς 17 επειδή έχουν σημείο που να θέτουν σε κίνδυνο τον εαυτό αναφερθεί σοβαρές συνέπειες από την Σελίδα 304 Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική

3 ακατάλληλη ή τη μη ενδεδειγμένη χρήση τους, σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης, που μπορεί να επιφέρουν τραυματισμούς, τις έντονες θέσεις που υπάρχουν και τις σημαντικές βλάβες ή ακόμη και προσπάθειες που έχουν γίνει για την θάνατο. 6,18,19,20 Επίσης, έχουν διαπιστωθεί κατάργηση της εφαρμογής τους, 29 τα αρνητικές συνέπειες από την εφαρμογή των συγκεκριμένα περιοριστικά μέτρα πρακτικών περιορισμού στην ψυχολογική εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ευρέως σφαίρα των ασθενών, 2 στις οποίες στην ψυχιατρική κλινική πράξη μέσα στο συμπεριλαμβάνονται η επιδείνωση της πλαίσιο της επείγουσας ψυχιατρικής διέγερσης, η εξασθένηση των γνωστικών φροντίδας, ως μέτρα ελέγχου της επιθετικής λειτουργιών 21 και οι αντιδράσεις συμπεριφοράς και θεραπείας των ψυχικά μετατραυματικού στρες. 9,22 Ακόμη έχει ασθενών, τόσο στην Ελλάδα, όσο και αναφερθεί από ασθενείς ότι, μέσα από τις διεθνώς. 10,24,30,31 Άλλωστε υπάρχουν διαδικασίες εφαρμογής αυτών των επιστημονικές αναφορές που αναδεικνύουν περιοριστικών μεθόδων αναβίωσαν εμπειρίες τις θεραπευτικές διαστάσεις της χρήσης βίας που τους είχαν ασκηθεί παλαιότερα και περιοριστικών μέτρων 10,32,33 με την τις είχαν εκλάβει ως τιμωρία και στέρηση της προϋπόθεση να ακολουθούνται οι ελευθερίας τους. Επιπλέον, έχει διαπιστωθεί η κατευθυντήριες γραμμές που προτείνονται δοκιμασία δύσκολων συναισθημάτων από για τη βελτίωση της χρήσης τους 17,34 και να ασθενείς, με τη διατύπωση διαμαρτυριών για προσδιορίζονται με σαφήνεια οι ενδείξεις και την έλλειψη ενημέρωσης και την απουσία οι αντενδείξεις για την εφαρμογή τους. 16,23 υποστήριξης που είχαν από το προσωπικό Επισημαίνεται, ότι συχνά αναφέρεται η των ψυχιατρικών μονάδων κατά την παραδοχή ότι η χρήση του σωματικού εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων. 9,23,24,25 περιορισμού ή της απομόνωσης κάποιες Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της φορές είναι αναγκαία ως έσχατη παρέμβαση, απομόνωσης ως περιοριστικές κλινικές όταν οι λιγότερο περιοριστικές παρεμβάσεις πρακτικές εγείρουν νομικά θέματα που έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικές. 6,22,24,35 ενέχουν ακόμη και ποινικές ευθύνες για τις Ως οι πλέον σημαντικές θέσεις για τη μείωση συνέπειες της εφαρμογής τους, καθώς και της χρήσης του σωματικού περιορισμού και ηθικά ζητήματα, επειδή στη χρήση τους της απομόνωσης αναφέρονται, η επαρκής υπάρχει η έννοια της επιβολής και του στελέχωση, η αυξημένη προσοχή και η περιορισμού της ελευθερίας του προσωπική φροντίδα του ασθενή, καθώς και ασθενή. 26,27,28 Ωστόσο, παρά την η λήψη προληπτικών μέτρων που αφορούν αμφισβήτηση που έχει δεχτεί η χρήση του την εμφάνιση ή την αποτροπή επικείμενης Σελίδα 305

4 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας επιθετικής συμπεριφοράς και γενικότερα ακραίων εκδηλώσεων από τους ασθενείς. 36 Επίσης, αναδύεται η ανάγκη για ενημέρωση και κατάρτιση του προσωπικού των ψυχιατρικών μονάδων και ιδιαίτερα των νοσηλευτών, σχετικά με τις αρνητικές επιπτώσεις του περιορισμού και της απομόνωσης, αλλά και για την εκπαίδευσή τους σε λιγότερο περιοριστικές μεθόδους για την αντιμετώπιση της επιθετικής και βίαιης συμπεριφοράς των νοσηλευόμενων ασθενών σε ψυχιατρική κλινική. 22,36 Ο σκοπός της παρούσας βιβλιογραφικής ανασκόπησης είναι να αναζητηθούν θέματα που προκύπτουν αναφορικά με τη χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρικές κλινικές, είτε ενισχύοντας την εφαρμογή τους, είτε αποτρέποντάς την. Μέθοδος ανασκόπησης της βιβλιογραφίας Η αναζήτηση της βιβλιογραφίας πραγματοποιήθηκε για το χρονικό διάστημα 1978 έως το 2009 μέσω των βάσεων δεδομένων Cinahl, Medline, Psycinfo, BNI και Scopus με τους συνδυασμούς των λέξεων restraint, mechanical restraint, seclusion, quite room, behavioral control, aggression, psychiatric patient, psychiatric unit. Από τα άρθρα που εντοπίσθηκαν κατά τη βιβλιογραφική αναζήτηση, ανασκοπήθηκαν μόνο όσα αναφέρονταν στη χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ενήλικες. Αποτελέσματα Από τη μελέτη της βιβλιογραφίας διαπιστώθηκε ότι υπάρχουν αντιφατικές απόψεις μεταξύ των ερευνητών. Υπάρχουν απόψεις που υποστηρίζουν ότι η απομόνωση και ο σωματικός περιορισμός που εφαρμόζονται σύμφωνα με επιστημονικές ενδείξεις συμβάλλουν στη θεραπεία των ψυχικά ασθενών και θέσεις που θεωρούν ότι αποτελούν αναχρονιστικές παρεμβάσεις, οι οποίες δεν πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στη σύγχρονη ψυχιατρική πρακτική. 31 Η στοχοθεσία της διαχείρισης του νοσηλευόμενου σε ψυχιατρική κλινική μέσω της καθήλωσης περιλαμβάνει τη χορήγηση φαρμακευτικής αγωγής με σκοπό τη καταστολή της διέγερσης του ασθενή, την αποτροπή της πραγματοποίησης σοβαρής επιθετικής πρόθεσης, την αποφυγή της εμπλοκής του σε επικίνδυνες καταστάσεις για τον εαυτό του και τους άλλους, 23 την αποκατάσταση της ασφάλειας στο κλινικό περιβάλλον, καθώς και την προσαρμογή του με τη συναίνεσή του στο θεραπευτικό πλαίσιο της κλινικής με την υιοθέτηση αποδεκτών και μη επικίνδυνων συμπεριφορών. 2 Στις περισσότερες μελέτες των δύο τελευταίων δεκαετιών, η απομόνωση και ο σωματικός περιορισμός σε ψυχιατρικές Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 306

5 μονάδες αναφέρεται ως μια αμφισβητούμενη θυμό, διαταραχή μετατραυματικού στρες, παρέμβαση 6,13,15 και υποστηρίζεται ότι σε ενοχής, αυτομομφής και ντροπής. 22,23,41 περιπτώσεις που ενδεχομένως εφαρμόζονται χωρίς να υπάρχει σύνδεση με θεραπευτικούς Η χρήση του σωματικού περιορισμού στόχους, διακυβεύονται τα δικαιώματα των Ο σωματικός περιορισμός μπορεί να αφορά ασθενών, οι οποίοι δικαιούνται να τους στη «δια χειρός» μέθοδο συγκράτησης του παρέχεται φροντίδα και θεραπεία σε ένα όσο ασθενή από τα τέσσερα άκρα για να το δυνατόν λιγότερο περιοριστικό επιτευχθεί η ακινητοποίησή του 7,42 και για να περιβάλλον. 22,37 του χορηγηθεί επείγουσα ενέσιμη Ως ενδείξεις για τη θεραπευτική χρήση του φαρμακευτική αγωγή (αντιψυχωσικά σωματικού περιορισμού αναφέρονται η σκευάσματα, βενζοδιαζεπίνες και ασφάλεια του ασθενή και του προσωπικού συνδυασμός τους) 23 μετά από εκτίμηση που της ψυχιατρικής κλινικής, η διαχείριση της έχει γίνει, προκειμένου να ελεγχθεί η διέγερση διέγερσης των ασθενών, καθώς επίσης η και να αποτραπεί βέβαιη επιθετική αποτροπή των τάσεων συμπεριφορά, ή να ανασταλεί εξελισσόμενη αυτοκαταστροφής. 38,39 βίαιη συμπεριφορά. Επίσης, μπορεί να αφορά στη σωματική συγκράτηση (καθήλωση) του Επιθετική συμπεριφορά και μέτρα ασθενή με μηχανικά βοηθητικά μέσα, για την περιορισμού άρση της κινητικότητάς του 6,7 με τη χρήση Η επιθετική συμπεριφορά των ασθενών που εξοπλισμού, για να αποφευχθούν οι συνέπειες νοσηλεύονται σε ψυχιατρικές κλινικές είναι της εκδήλωσης επιθετικής συμπεριφοράς, συχνή και εκτιμάται ότι ένας στους επτά αυτοτραυματισμού και ετεροκαταστροφικών ασθενείς εκδηλώνει κάποια στιγμή βίαιη εκδηλώσεων (τραυματισμό άλλων ατόμων, συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της νοσηλείας πρόκληση υλικών ζημιών) που διαταράσσουν του. Επίσης, έχει εκτιμηθεί ότι σχεδόν το μισό το θεραπευτικό περιβάλλον της ψυχιατρικής νοσηλευτικό προσωπικό έχει γίνει θύμα κλινικής, αλλά και για να χορηγηθεί η βίαιης επίθεσης σε ψυχιατρικές κλινικές. 40 επείγουσα φαρμακευτική αγωγή με Παρότι η πλειονότητα των επιθετικών ασφάλεια, που ως σκοπό έχει τη ταχεία εκδηλώσεων από ασθενείς σε ψυχιατρικές καταστολή του ασθενή. 23 κλινικές δεν καταλήγει σε σωματικό Οι μελέτες που αφορούν στο σωματικό τραυματισμό, ωστόσο, οι ψυχολογικές περιορισμό αναφέρονται ως επί το πλείστον επιπτώσεις στα άτομα που εμπλέκονται, στη συχνότητα και στους λόγους εφαρμογής ενδέχεται να είναι σοβαρές με συνακόλουθο του, στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και Σελίδα 307

6 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας εκδηλώσεις των ασθενών στους οποίους εφαρμόζεται, 23 καθώς επίσης και στις μεταβλητές που αφορούν στο προσωπικό. 8,43 Αναφορικά με τα χαρακτηριστικά των ασθενών στους οποίους εφαρμόζονται μέτρα περιορισμού, επισημαίνεται το ανδρικό φύλο, η χρήση ουσιών, η νεαρή ηλικία και η ιδιότητα του μετανάστη. 8,24,38 Ως παράμετροι που συνδέονται με τη λήψη απόφασης για εφαρμογή της καθήλωσης 8 αναφέρονται η πλημμελής κλινική αξιολόγηση, η απειλητική και η καταστροφική συμπεριφορά, η προαποφασισμένη εφαρμογή της καθήλωσης κατά την εισαγωγή των ανήσυχων ασθενών προς διευκόλυνση του προσωπικού, η απουσία κλίματος συνεργασίας, η πραγματοποίηση σε προηγούμενες νοσηλείες βίαιων πράξεων, η κατάχρηση ουσιών, 38 ο ανεπαρκής αριθμός του προσωπικού 11,38 και η περιορισμένη εκπαίδευσή του 16,38 καθώς και η οργανωτική δομή και κουλτούρα της ψυχιατρικής μονάδας. 22 Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι δεν υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση για την εφαρμογή της δια χειρός συγκράτησης, η οποία πλήττει την ευαισθησία και την οργάνωση της νοσηλευτικής φροντίδας, έχοντας δυσμενή αποτελέσματα σε μια ψυχιατρική μονάδα. 16 Οι πλέον συχνοί λόγοι για την εφαρμογή της καθήλωσης που έχουν καταγραφεί είναι οι ορατοί κίνδυνοι που απειλούν την ασφάλεια του ασθενή και του προσωπικού, 11 η ανεξέλεγκτη διέγερση και επιθετικότητα, 8 η διαχείριση της διέγερσης και της βίαιης συμπεριφοράς, η παρουσία ψευδαισθήσεων που μπορεί να οδηγήσουν σε πράξεις αυτοτραυματισμού και οι μη ελεγχόμενες τάσεις αυτοκτονίας. 10,38,39 Επίσης έχει αναφερθεί η θεραπευτική διάσταση του σωματικού περιορισμού, καθώς αναφέρεται ότι τα δύο τρίτα των ασθενών στους οποίους εφαρμόστηκε είχαν την αίσθηση της φροντίδας, ανάλογα με τη στάση και συμπεριφορά του προσωπικού που περιελάμβανε την ενημέρωση του ασθενή κατά τη διαδικασία εφαρμογής του σωματικού περιορισμού και την προθυμία για παροχή βοήθειας και ψυχολογικής στήριξης. 33 Ωστόσο, η χρήση του σωματικού περιορισμού συνιστάται μόνο όταν έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικές άλλες παρεμβάσεις που έχουν εφαρμοσθεί για την ασφάλεια του ασθενή και του περιβάλλοντος και χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι είναι η τελευταία επιλογή για την αντιμετώπιση της βίαιης και εκτός ελέγχου συμπεριφοράς ασθενών. 8,22,23,43 Η χρήση της απομόνωσης Σε οργανωμένες ψυχιατρικές μονάδες προβλέπεται η ύπαρξη δωματίου απομόνωσης, δηλαδή ενός κατάλληλα διαμορφωμένου χώρου για να εξασφαλίζεται η προστασία των ασθενών σε περιόδους που είναι εξαιρετικά ανήσυχοι και για να είναι διαχειρίσιμες οι επιθετικές και εκτός ελέγχου Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 308

7 εκδηλώσεις που αποδιοργανώνουν το Η επικινδυνότητα του σωματικού θεραπευτικό ψυχιατρικό περιβάλλον. 10 περιορισμού και της απομόνωσης Κατά την εφαρμογή της απομόνωσης ο Η ασφαλής χρήση του σωματικού ασθενής νοσηλεύεται ακούσια σε έναν ειδικό περιορισμού και της απομόνωσης χώρο, στον οποίο είναι περιορισμένος, καθώς διαπιστώθηκε ότι δεν υποστηρίζονται είναι συνήθως κλειδωμένος. Ο χώρος αυτός επαρκώς βιβλιογραφικά και επισημαίνεται η είναι κατάλληλα διαμορφωμένος, ήσυχος και μεγάλη προσοχή που απαιτείται για τη χρήση αισθητηριακά λιτός, ώστε να παρέχει στον τους. 23,35 Επίσης, αναφέρεται ότι ο σωματικός ασθενή μόνο τις απαραίτητες ανέσεις, αλλά περιορισμός, ενδεχομένως, να έχει δυσμενείς και παράλληλα να του εξασφαλίζει σωματική επιπτώσεις στην υγεία των ασθενών, 32 ή προστασία από ενδεχόμενο τραυματισμό. κάποιες φορές αρνητική έκβαση ακόμη και Το δωμάτιο απομόνωσης ως χώρος με για τη ζωή τους, καθώς έχουν συσχετισθεί μειωμένα περιβαλλοντολογικά ερεθίσματα, θάνατοι από την εφαρμογή του. 20,44,45 Οι δρα κατασταλτικά σε ακραίες εκδηλώσεις θάνατοι προκλήθηκαν από ασφυξία (restraint του ασθενή, αποτρέπει τον κίνδυνο asphyxia, positional asphyxia) ή εισρόφηση σε αυτοτραυματισμού, ελαττώνει τις πρηνή θέση και σε ύπτια θέση πιθανότητες εμπλοκής του με άλλα άτομα, 23 αντίστοιχα, 18,23,46 από διαταραχές του καθώς επίσης δίνει τη δυνατότητα στο καρδιακού ρυθμού 23 (καρδιακές νόσοι, προσωπικό να διατηρεί στενή επίβλεψη και αυξημένη σωματική πάλη, υπερδιέγερση και παρακολούθηση της κατάστασής του. υπερπροσπάθεια, αναπνευστικά Υποστηρίζεται συχνά ότι η εφαρμογή της προβλήματα, ψυχιατρική φαρμακευτική απομόνωσης επιλέγεται μόνο ως λύση αγωγή που προκαλεί αρρυθμίες) και από έσχατης ανάγκης 23,35 και δεν πρέπει ποτέ να θρόμβωση 47,48 λόγω πολύωρης ακινησίας ή αποτελεί προκαθορισμένο μέρος του ιδιαίτερα σφικτής ακινητοποίησης των θεραπευτικού σχεδιασμού ή τιμωρία, γιατί οι άκρων. 49 ασθενείς συχνά τη βιώνουν ως οδυνηρή Άλλοι παράγοντες που έχουν ενοχοποιηθεί τραυματική εμπειρία με συνοδά για την κατάληξη αρρώστων στους οποίους συναισθήματα τρόμου, θυμού, εφαρμόστηκε σωματικός περιορισμός είναι η επιθετικότητας, εξευτελισμού, ταπείνωσης, παχυσαρκία, 23 επειδή σε πρηνή θέση υπάρχει εγκατάλειψης, φόβου, απώλειας ελέγχου και σημαντικό φορτίο βάρους στον κορμό, η ευαλωτότητας. 22,23,25 πλημμελής εκτίμηση των οργανικών επιπλοκών από την παρατεταμένη ακινητοποίηση του ασθενή, η χορήγηση Σελίδα 309

8 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας νευροληπτικών και γενικότερα της φαρμακευτικής καταστολής που ενδεχομένως μειώνει τα αντανακλαστικά, 50,51 καθώς και η παρουσία ντελίριο. 51,52 Ακόμη, ο σωματικός περιορισμός κάποιες φορές συνδέεται με αιφνίδιο θάνατο του οποίου ο ακριβής μηχανισμός δεν μπορεί να προσδιοριστεί με σαφήνεια. 23,52 Σύμφωνα με τα πρότυπα (standards) της Joint Commission on Accreditation of Healthcare Organizations (JCAHO), πρέπει να αναφέρεται άμεσα και να διερευνάται η συσχέτιση κάθε θανάτου κατά τη διάρκεια εφαρμογής περιοριστικών μέτρων, αλλά και όταν παρατηρείται ότι έχει συμβεί θάνατος σε ασθενή μέσα σε 24 ώρες από την άρση των μέτρων ή ακόμη μέσα σε μία εβδομάδα, επειδή ενδεχομένως η χρήση τους να συνδέεται άμεσα ή να έχει συμβάλει έμμεσα στη κατάληξη του ασθενή. 4 Επιπλέον, αναφέρονται οι κίνδυνοι που αφορούν στη ψυχολογική σφαίρα των ασθενών από τη τραυματική βίωση της επιβολής του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης, αλλά και στις πρακτικές δυσκολίες που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή τους σε επίπεδο αυτοφροντίδας και εξυπηρέτησης των σωματικών τους αναγκών. Υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο η χρήση περιοριστικών μέτρων να προκαλέσει την αναβίωση τραυματικών καταστάσεων βίας που οι νοσηλευόμενοι ασθενείς έζησαν στο παρελθόν με αποτέλεσμα την πρόκληση δευτερογενούς τραύματος. 9,25 Νοσηλευτική φροντίδα Οι νοσηλευτές ψυχικής υγείας διαδραματίζουν έναν κρίσιμο ρόλο στην παροχή φροντίδας κατά την ψυχιατρική νοσηλεία ασθενών, καθώς και στη δημιουργία ευκαιριών για την αποτελεσματική διαχείριση δυνητικά επικίνδυνων συμπεριφορών, με στόχο την αποδόμηση των συνθηκών που οδηγούν στην χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης. 22 Στα πλαίσια της φροντίδας για πρόληψη της κλιμάκωσης ανεξέλεγκτων συμπεριφορών, χρειάζεται να εξαντλούνται οι διαθέσιμες εναλλακτικές μέθοδοι προτού ληφθεί η απόφαση για τη χρήση περιοριστικών μέτρων. 34,36,37 Ωστόσο, όταν οι ψυχολογικές και συμπεριφορικές προσεγγίσεις δεν έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στην αποκλιμάκωση της επιθετικής συμπεριφοράς, τότε εξετάζεται ως λύση έσχατης ανάγκης η εφαρμογή του σωματικού περιορισμού ή της απομόνωσης 23,24,35 Το προσωπικό των ψυχιατρικών μονάδων χρειάζεται να είναι επαρκές ως προς τον αριθμό και εκπαιδευμένο στην κατανόηση των κινδύνων που συνδέονται με τη χρήση περιοριστικών μέτρων, 23 στην παρακολούθηση και στην εκτίμηση των σωματικών και ψυχολογικών αναγκών του ασθενή, καθώς επίσης στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση απρόβλεπτων και επειγουσών καταστάσεων, οι οποίες Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 310

9 ενδεχομένως να θέσουν σε κίνδυνο την μεταβολές, τα μέτρα περιορισμού αίρονται ακεραιότητα ή και τη ζωή του άμεσα και χορηγείται επείγουσα φροντίδα. Γι νοσηλευόμενου. 4,22,28,53 Προς αποφυγή αυτό είναι απαραίτητο να υπάρχει η οποιασδήποτε απρόβλεπτης συνέπειας, λόγω δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε εξοπλισμό της εφαρμογής σωματικού περιορισμού, για υποστήριξης ζωής (απινιδωτής, την οποία χρειάζεται άμεση παρέμβαση, είναι αναπνευστήρας) και σε επείγουσα καθοριστική η συνεχής παραμονή μέλους του φαρμακευτική αγωγή. 23,55 Εάν ο ασθενής έχει νοσηλευτικού προσωπικού πλησίον του περιορισθεί σωματικά σε πρηνή θέση, ασθενή. Συνεπώς, για τη φροντίδα αλλά και χρειάζεται να διευκολύνεται και να ελέγχεται τον περιορισμό της επικινδυνότητας, η αναπνοή του και γι αυτό το νοσηλευτικό προτείνεται να εξασφαλίζεται η προσωπικό φροντίζει για τη διασφάλιση της παρακολούθηση ένα προς ένα του ασθενή βατότητας των αεροφόρων οδών και τον που περιορίζεται σωματικά 23 ή η στενή έλεγχο της αναπνευστικής του επάρκειας. 4,23 επίβλεψή του όταν νοσηλεύεται σε δωμάτιο Επίσης, η πρόληψη ενδεχόμενης θρόμβωσης απομόνωσης, για ενδεχόμενες μεταβολές στις σε ασθενείς υψηλού κινδύνου από την παραμέτρους των ζωτικών του σημείων παρατεταμένη ακινησία λόγω του σωματικού (θερμοκρασία, συχνότητα αναπνοών, περιορισμού, θα μπορούσε να επιτευχθεί με καρδιακή συχνότητα, αρτηριακή πίεση), 23,52 τη χορήγηση προληπτικά αντιπηκτικής αλλά και όσον αφορά στην ψυχική του και αγωγής. 50 Συνεπώς, ο νοσηλευτής είναι στη διανοητική του κατάσταση (επίπεδο απαραίτητο να είναι ενημερωμένος για την συνείδησης, εμφάνιση εξωπυραμιδικών ευπάθεια των νοσηλευομένων (άσθμα, ΧΑΠ, συμπτωμάτων/δυστονίες 4,23,51,54 Όταν κατά πνευμονία παχυσαρκία, αγγειακή νόσος, την εφαρμογή του σωματικού περιορισμού καρδιολογικές νόσοι) στους οποίους χορηγηθεί φαρμακευτική αγωγή με σκοπό τη εφαρμόζονται περιοριστικές πρακτικές και ταχεία καταστολή του διεγερτικού ασθενή, για τους κινδύνους που ενέχει η χρήση αυτών κάθε πέντε με δέκα λεπτά και για μία των μέτρων. 20,22 τουλάχιστον ώρα χρειάζεται να Οι πληροφορίες που λαμβάνονται από το πραγματοποιείται εκτίμηση της κατάστασής νοσηλευτικό προσωπικό κατά την του. 23 Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι ο παρατήρηση και την περιοδική εκτίμηση του ασθενής αισθάνεται δυσφορία ή ασθενή, καθώς και οι παρεμβάσεις που παρατηρηθούν πρόδρομα σημεία κυάνωσης, χρειάστηκε να εφαρμοστούν, καταχωρούνται ακανόνιστη ή επιπόλαια αναπνοή, αλλά και λεπτομερώς και αιτιολογημένα στα φύλλα οποιασδήποτε άλλες σοβαρές οργανικές νοσηλείας του. Ακόμη, χρειάζεται να Σελίδα 311

10 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας καταγράφεται η επικοινωνιακή συνδιαλλαγή με τον ασθενή που αφορά στις αντιδράσεις του και στην ανταπόκρισή του στα μέτρα περιορισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στην εκτίμηση της ύφεσης των συμπτωμάτων του και στη δυνατότητά του να αιτείται και να αναφέρεται σε επιλογές που αφορούν στον έλεγχο της συμπεριφοράς του, με δεδομένο ότι οι παρεμβάσεις των νοσηλευτών αποσκοπούν στο να κατευθύνουν τον ασθενή να ανακτήσει τον αυτοέλεγχό του. 23 Ένας σημαντικός επιπλέον λόγος που χρειάζεται να παρακολουθείται άμεσα ο ασθενής από άτομο του προσωπικού της κλινικής, είναι το γεγονός ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να αισθανθεί εγκατάλειψη, παραμέληση ή και εξευτελισμό όταν βρεθεί στη δύσκολη θέση να αναγκάζεται να φωνάζει για ό,τι χρειάζεται, αναφορικά με την κάλυψη των σωματικών του αναγκών. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται να του παρέχεται η κατάλληλη φροντίδα για τη χορήγηση υγρών και τροφής, καθώς και η δυνατότητα να χρησιμοποιήσει την τουαλέτα. Επισημαίνεται, ότι ο νοσηλευτής που αναλαμβάνει την παρακολούθηση και τη φροντίδα του ασθενή κατά τη διάρκεια του περιορισμού δεν πρέπει να έχει εμπλακεί άμεσα στη διαδικασία εφαρμογής του σωματικού περιορισμού ή της απομόνωσης. 4 Σε περίπτωση που ο ασθενής είναι βίαιος και υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να τεθεί υπό περιορισμό, αλλά υπάρχει και η βεβαιότητα ή η πιθανότητα να έχει μαζί του όπλο, μαχαίρι, αναπτήρα ή αντικείμενα με τα οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβη στον εαυτό του ή σε άλλους, του προτείνεται να τα αφήσει κάπου, ώστε να απομακρυνθούν κατόπιν από το προσωπικό ή σε περίπτωση που δεν υπάρχει δυνατότητα συνεργασίας για την απόσπασή τους θα χρειασθεί να παρέμβει το προσωπικό ασφαλείας. 23,56 Μετά τη λήξη του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης χρειάζεται να παρέχονται ευκαιρίες στον ασθενή για αυτοέκφραση και λεκτικοποίηση των συναισθημάτων του αναφορικά με τη βίωση του σωματικού περιορισμού, ώστε να μην εγγραφεί στη μνήμη του αρνητικά και αποτελέσει γι αυτόν τραυματική εμπειρία. 23 Ηθική διάσταση και επιπτώσεις των περιοριστικών μέτρων Η παραβίαση της ελευθερίας και κατά συνέπεια της αυτονομίας του νοσηλευομένου ασθενή 39 με την εφαρμογή περιοριστικών πρακτικών που αναπόφευκτα διέπονται από τη χρήση επιβολής για τη διαχείριση της κατάστασής του, καταργεί τη βουλητική του έκφραση, αλλά και το δικαίωμα του για αυτοδιάθεση που μοιραία τον οδηγεί στην αμφισβήτηση της ανθρώπινης υπόστασής του, στην κατακρήμνιση της αυτοεκτίμησής του και στην απώλεια της αξιοπρέπειας του. 24 Ως αποτέλεσμα πολλοί ασθενείς δε θέλουν να αναφέρονται στον περιορισμό που Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 312

11 υπέστησαν, στην προσπάθειά τους να περιοριστικά μέτρα για την προστασία και απωθήσουν αυτήν την οδυνηρή εμπειρία, η ασφάλεια των νοσηλευομένων που οποία έχει καταγραφεί τραυματικά στο εκδηλώνουν εκτός ελέγχου μνημονικό τους υλικό. 9 Σύμφωνα με τις συμπεριφορές. 15,24,37 Το γεγονός ότι η χρήση διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές αλλά και τις του σωματικού περιορισμού και της απόψεις ερευνητών υποστηρίζεται ότι, ως απομόνωσης που εφαρμόζονται σε χώρους δεδομένη αρχή κατά την εφαρμογή και τη ψυχιατρικής νοσηλείας είναι μια διάρκεια του σωματικού περιορισμού συναισθηματικά αγχωτική και οδυνηρή πρωτίστως είναι ο σεβασμός της διαδικασία για όλους, αυτό μπορεί να προσωπικότητας του ασθενή. 23,56 Άλλωστε διαταράξει τη θεραπευτική σχέση ιδιαίτερα και στην Ελλάδα σύμφωνα με τον νόμο 3418 μεταξύ των νοσηλευτών που εμπλέκονται άρθρο 28, παρ 1 αναφέρεται ότι «Ο ψυχίατρος άμεσα στην εφαρμογή τους και του πρέπει να προσφέρει την καλύτερη δυνατή περιοριζόμενου ασθενή, αλλά και να αυξήσει θεραπεία σύμφωνα με τις γνώσεις του και να ενδεχομένως την επιθετικότητα των παρέχει τις φροντίδες του μέσα στο πλαίσιο ασθενών. 15,22,29 Συνεπώς, το θέμα της του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, διαχείρισης της επιθετικότητας ή της των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των διέγερσης σε ψυχιατρική κλινική, οδηγεί σε θεμελιωδών ελευθεριών των ανθρώπων που ένα δίλημμα ανάμεσα στη διατήρηση της πάσχουν από ψυχικές διαταραχές.» Επίσης, προσωπικής ελευθερίας και αυτονομίας του κατά την εφαρμογή του σωματικού ασθενή και στην εφαρμογή περιοριστικών περιορισμού και της απομόνωσης έχουν μέτρων σε καταστάσεις που υπάρχει εντοπισθεί αρνητικές επιπτώσεις στους κίνδυνος για την ασφάλεια του ίδιου και των ασθενείς, από τη μη ανταπόκριση του άλλων. 5,24 Επιπλέον, το οργανωτικό πλαίσιο νοσηλευτικού προσωπικού στις ανάγκες τους λειτουργίας μιας ψυχιατρικής μονάδας για κατανόηση, ενσυναισθητική επικοινωνία ενδεχομένως, να ενισχύει τη χρήση και ενημέρωση. 24,25,33 περιοριστικών μέτρων π.χ. ανεπαρκής Από την πλευρά τους οι νοσηλευτές συχνά αριθμός νοσηλευτικού προσωπικού, με βιώνουν διλημματικές καταστάσεις και την αποτέλεσμα αυτό να έχει επιπτώσεις τόσο παραδοξότητα της επιλογής αν είναι ηθικό να στους ασθενείς, όσο και στο προσωπικό και εφαρμόζουν περιοριστικές πρακτικές ή να υπονομεύει την παροχή ποιοτικής όχι, 20,24,37 επειδή, ενώ διδάσκονται να φροντίδας. 32 σέβονται την αυτονομία και τα δικαιώματα των ασθενών χρειάζεται να εφαρμόζουν Σελίδα 313

12 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Ενδείξεις χρήσης σωματικού περιορισμού και απομόνωσης Για τη χρήση της απομόνωσης και του σωματικού περιορισμού, όπως και για όλες τις παρεμβάσεις που εφαρμόζονται σε ένα πλαίσιο θεραπείας υπάρχουν ενδείξεις και αντενδείξεις. Οι ενδείξεις που κάνουν απαραίτητη τη χρήση περιοριστικών μέτρων χρειάζεται να στοιχειοθετούνται με σαφήνεια και να εφαρμόζονται όταν έχουν ήδη πραγματοποιηθεί άλλες παρεμβάσεις που αποδείχθηκαν αναποτελεσματικές, ή εφόσον εκτιμηθεί ότι δεν υπάρχουν εναλλακτικές θεραπευτικές παρεμβάσεις. 4,22,23 Γενικά, ως ενδείξεις για τη χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης θεωρούνται η αποτροπή επικίνδυνων αυτοκαταστροφικών και ετεροκαταστροφικών εκδηλώσεων. Ειδικότερα υπάρχουν ενδείξεις για την εφαρμογή τους σε διαταρακτική συμπεριφορά που ανατρέπει ή επιβαρύνει το θεραπευτικό περιβάλλον της ψυχιατρικής κλινικής, σε σοβαρές καταστροφές (απόπειρα εμπρησμού, καταστροφή επίπλων κ.ά) και σε επιτακτική ανάγκη μείωσης των αισθητηριακών ερεθισμάτων που δέχεται ο ασθενής. Ακόμη, ως ένδειξη αναφέρεται η περίπτωση κατά την οποία υπάρχει αίτημα από τον ίδιο τον ασθενή, ο οποίος διατηρεί εναισθησία αλλά δεν έχει έλεγχο των παρορμήσεων, προκειμένου να μη βλάψει άλλους. 23 Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας προκύπτει ότι για να εφαρμοσθεί σε θεραπευτικό πλαίσιο ο σωματικός περιορισμός και η απομόνωση, χρειάζεται να λαμβάνονται υπόψη από τους επαγγελματίες υγείας και ειδικά από τους νοσηλευτές οι ακόλουθες παραμέτροι: 4,22,56,57 η τήρηση των θεσπισμένων κλινικών κατευθυντήριων γραμμών και του νομικού πλαισίου που υπάρχει, καθώς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή τους. η εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων ως έσχατη λύση και μόνο όταν άλλες παρεμβάσεις για την προστασία και την ασφάλεια του ασθενή ή και των άλλων έχουν αποτύχει. η ενημέρωση και αιτιολόγηση στον ασθενή της πρόθεσης εφαρμογής περιοριστικών μέτρων για να δοθεί η δυνατότητα συνεργασίας και ανασυγκρότησης της εκτός ελέγχου συμπεριφοράς του. η απόκτηση επικαιροποιημένης γνώσης που ενισχύει τις εξειδικευμένες δεξιότητες των νοσηλευτών για τη χρήση των περιοριστικών πρακτικών και συνδέεται με την ασφαλή και τη θεραπευτική χρήση τους. η επίγνωση των ηθικών διαστάσεων της εφαρμογής των περιοριστικών μέτρων για τη διαφύλαξη της αξιοπρέπειας του νοσηλευόμενου ασθενή, την Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 314

13 ικανοποίηση των σωματικών και εξυπηρέτηση ή ευκολία του προσωπικού, ψυχολογικών του αναγκών, την καθώς επίσης και σε ασθενείς που εξασφάλιση της ιδιωτικότητας και εμφανίζουν παθολογικά αστάθεια. 23,60 παροχή όσο το δυνατόν μεγαλύτερης Επίσης, αποφεύγεται να εφαρμόζονται σε άνεσης. ασθενείς που γνωρίζουμε ότι έχουν βιώσει η κατάλληλη και ασφαλής χρήση του τραυματικά κατά το παρελθόν την εφαρμογή εξοπλισμού που είναι αναγκαίος για την περιοριστικών μέτρων, καθώς και λόγω της εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων έλλειψης νοσηλευτικού προσωπικού. 9 για την αποφυγή επικίνδυνων συνεπειών. Κατευθυντήριες οδηγίες χρήσης η εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων σωματικού περιορισμού και απομόνωσης με στενή επίβλεψη του ασθενή και Από τη μελέτη της βιβλιογραφίας παροχή αυξημένης φροντίδας για διαπιστώνεται ευρεία διαφοροποίηση στη αποτροπή τυχόν επιπλοκών. συχνότητα χρήσης του σωματικού η εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων περιορισμού και της απομόνωσης, ανάλογα για όσο το δυνατόν βραχύτερο χρονικό με τη χώρα εφαρμογής τους και υπάρχει διάστημα. ελάχιστη εναρμόνιση και έλλειψη σταθερών η καταγεγραμμένη αιτιολόγηση της προτύπων εντός και μεταξύ των ευρωπαϊκών χρήσης των περιοριστικών μέτρων και η χωρών, όσον αφορά στη θεραπεία και στη διαδικασία εφαρμογής τους σε ειδικό διαχείριση των επιθετικών ασθενών. 5,30 έντυπο με σκοπό την παρακολούθηση Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν θεσμοθετημένες του ασθενή και αποτροπή ενδεχόμενης σε Εθνικό επίπεδο κατευθυντήριες οδηγίες κατάχρησής τους. για τη χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης και ο τρόπος εφαρμογής Αντενδείξεις χρήσης απομόνωσης και τους διαφοροποιείται σε κάθε ψυχιατρικό σωματικού περιορισμού τμήμα. Ωστόσο, σύμφωνα με το ν.2071/1992, Η απομόνωση και ο σωματικός περιορισμός στο άρ. 98 παρ.4 αναφέρεται ότι «Οι δεν θα πρέπει να εφαρμόζονται σε ασθενείς περιορισμοί που επιβάλλονται στην ατομική με εγκεφαλοπάθεια, οι οποίοι ενδεχομένως να ελευθερία του ασθενή προσδιορίζονται μόνο επιβαρυνθούν από τη μείωση των από την κατάσταση της υγείας του και τις αισθητηριακών ερεθισμάτων, 58 ως τιμωρία, 59 ανάγκες της νοσηλείας.» ως υποκατάστατο θεραπείας, ως αντίδραση Η επιτροπή για την πιστοποίηση των σε μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά ή για την οργανισμών υγειονομικής περίθαλψης Σελίδα 315

14 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας (JCAHO) 4 έχει αναθεωρήσει τις κατευθυντήριες γραμμές αναφορικά με τη χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης. Ο σκοπός αυτής της αναθεώρησης είναι η ελαχιστοποίηση της εφαρμογής τους, καθώς επίσης η παροχή της απαραίτητης ασφάλειας και προστασίας στα άτομα που περιορίζονται σωματικά ή νοσηλεύονται σε δωμάτιο απομόνωσης 3,12,32 Σύμφωνα με την JCAHO χρειάζεται να υπάρχουν γραπτές πολιτικές και διαδικασίες που αφορούν στη χρήση του περιορισμού ή του δωματίου απομόνωσης και μέσα από αυτές να προσδιορίζονται τα άτομα του προσωπικού που εξουσιοδοτούνται για την εντολή της εφαρμογής περιοριστικών μέτρων, καθώς και η εκπαίδευση που επιβάλλεται να έχουν. 4 Επίσης, πρέπει να καθορίζονται οι συνθήκες κάτω από τις οποίες τα μέτρα περιορισμού πρέπει να διακόπτονται, τα άτομα που μπορούν να αναλαμβάνουν την ευθύνη παρακολούθησης, εκτίμησης και αξιολόγησης των ασθενών στους οποίους εφαρμόζονται, αλλά και να ορίζονται οι προθεσμίες για την επαναξιολόγηση των περιορισμένων ασθενών. 4,23 Η εκτίμηση της τρέχουσας κατάστασης του περιοριζόμενου ασθενή (σωματική και ψυχολογική) και η αντίδρασή του στην περιοριστική παρέμβαση είναι μείζονος σημασίας και προσδιορίζει την ανάγκη για συνέχιση ή διακοπή του σωματικού περιορισμού ή της απομόνωσης. 4,22,23 Ο στόχος του ορισμού αυτών των πολιτικών και των διαδικασιών για την εφαρμογή των περιοριστικών μέτρων είναι η αποφυγή της βίας σε επείγουσες ψυχιατρικές παρεμβάσεις και η ασφάλεια των ασθενών που είναι εξαιρετικά ευάλωτοι κάτω από αυτές τις συνθήκες. 4,22 Τάσεις μείωσης περιοριστικών μέτρων Από την επισκόπηση ερευνών που αναφέρονται σε προγράμματα μείωσης της εφαρμογής των περιοριστικών μέτρων, διαφαίνεται η προσπάθεια που γίνεται για την απεμπλοκή των πλαισίων ψυχιατρικής φροντίδας από τη χρήση τους. Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν την εκπαίδευση, την δραστηριοποίηση των διοικήσεων και την ενεργή συμμετοχή τους στη μείωση της χρήσης του σωματικού περιορισμού και η απομόνωσης, καθώς και την αλλαγή της οργανωτικής δομής και κουλτούρας των χώρων υγείας στους οποίους εφαρμόζονται. 22,29,32,53 Συνεπώς, ο στόχος κάθε μονάδας ψυχικής υγείας χρειάζεται να είναι η ελαχιστοποίηση των περιστατικών απομόνωσης και σωματικού περιορισμού με την πρόληψη της επιθετικότητας μέσω της παρατήρησης των ασθενών και των αλλαγών που τους συμβαίνουν κατά την έναρξή τους, 61,62 την άμεση εκτίμησή τους και την έγκαιρη Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 316

15 παρέμβαση με μη περιοριστικά μέτρα συνθηκών και τεχνικών, με σκοπό τη (θεραπευτική επικοινωνία, έγκαιρη χορήγηση ανάπτυξη υποδειγματικής φροντίδας και φαρμακευτικής αγωγής) 23,62 και την βέλτιστης διαχείρισης των δυσκολιών που αναδιάρθρωση της κουλτούρας της προκύπτουν από νοσηλευόμενους ασθενείς ψυχιατρικής μονάδας με την προώθηση που εμφανίζουν επιθετικές ή εκτός ελέγχου αλλαγών σε επίπεδο δομής και εκδηλώσεις. Ο προσδιορισμός των γεγονότων λειτουργίας. 4,32 Επίσης, καθοριστικοί που οδήγησαν στην εφαρμογή περιοριστικού παράμετροι για την ελαχιστοποίηση της μέτρου, η ανεύρεση εναλλακτικών χρήσης του σωματικού περιορισμού και της συμπεριφορών, χειρισμών και παρεμβάσεων απομόνωσης είναι η βελτίωση των που θα μπορούσε να είχαν χρησιμοποιηθεί γενικότερων συνθηκών νοσηλείας, 32 61,62 η στη δεδομένη περίπτωση για την πρόληψη εγκαθίδρυση θεραπευτικού περιβάλλοντος υποτροπής ή γενικότερα της επιθετικής που θα είναι σε ετοιμότητα να διαχειριστεί τη συμπεριφοράς, 61,62 συμβάλουν στη μείωση βίαιη και την επιθετική συμπεριφορά και η των περιστατικών εφαρμογής περιοριστικών αύξηση της αναλογίας προσωπικού μέτρων. 4,32 Τέλος, οι τροποποιήσεις στη ασθενών. Επιπλέον, είναι απαραίτητη η φιλοσοφία των θεραπευτικών προσεγγίσεων κατάλληλη και η διαρκής εκπαίδευση του στις μονάδες ψυχιατρικής νοσηλείας που προσωπικού σε θέματα αποκλιμάκωσης της βασίζονται στην τεκμηριωμένη φροντίδα, επιθετικής συμπεριφοράς, 22,61,63 καθώς και η ενδεχομένως να επηρεάσουν την συχνότητα άσκησή του στη μέθοδο αναστοχασμού εφαρμογής περιοριστικών μέτρων και τις (reflexion) μετά τη χρήση περιοριστικών προσπάθειες για εξάλειψή τους. 22 μέτρων, όπως επίσης και η ενσωμάτωση στην κλινική πρακτική τεκμηριωμένων ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ παρεμβάσεων για την εφαρμογή Η χρήση της απομόνωσης και του σωματικού περιοριστικών μέτρων. 12 Ο αναστοχασμός περιορισμού παρά την αμφισβήτηση που των επαγγελματιών υγείας μιας ψυχιατρικής έχουν δεχθεί, φαίνεται ότι είναι δύσκολο να κλινικής που έχουν εμπλακεί στην εφαρμογή εξαλειφθούν και εφαρμόζονται για την περιοριστικών μέτρων, βοηθά στην παροχή προστασίας και ασφάλειας σε απολογιστική διαδικασία που απαραίτητα χώρους ψυχιατρικής νοσηλείας. Ωστόσο, πρέπει να πραγματοποιείται μετά τη χρήση πρέπει να εφαρμόζονται όταν είναι απολύτως σωματικού περιορισμού ή του δωματίου αναγκαίο και ως έσχατη λύση, εφόσον άλλες απομόνωσης επειδή βοηθά στην αναθεώρηση μη περιοριστικές παρεμβάσεις για την και συνεπώς στη διόρθωση καταστάσεων, αποκλιμάκωση και την αντιμετώπιση της Σελίδα 317

16 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας βίαιης και της εκτός ελέγχου συμπεριφοράς των νοσηλευόμενων ασθενών έχουν αποτύχει. Σε περίπτωση που θεωρηθεί αναγκαία η χρήση του σωματικού περιορισμού ή της απομόνωσης είναι επιβεβλημένο να τηρούνται οι ενδείξεις και οι αντενδείξεις για την εφαρμογή τους, όπως διαμορφώνονται σύμφωνα με τις επικαιροποιημένες κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία της ζωής και των δικαιωμάτων των ασθενών, ώστε η εφαρμογή τους να τεκμηριώνεται κατάλληλα. Προτεραιότητα στη χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης είναι η σωματική και ψυχική προστασία του ίδιου του ασθενή, με έμφαση στη διατήρηση της αξιοπρέπειάς του και την εφαρμογή κατάλληλων περιοριστικών μεθόδων που δεν θα του προκαλέσουν βλάβη. Παρά το γεγονός ότι σε κάποιες περιπτώσεις η χρήση της απομόνωσης και του σωματικού περιορισμού θεωρείται αναγκαία και αναπόφευκτη, ο στόχος κάθε ψυχιατρικής μονάδας είναι η ελαχιστοποίηση της εφαρμογής τους. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Bergk J, Einsiedler B, Steinert T. Feasibility of randomized controlled trials on seclusion and mechanical restraint. Clinical trials 2008, 5(4): Stubbs B, Leadbetter D, Paterson B, Yorston G, Knight C, Davis S. Physical intervention: A review of the literature on its use, staff and patient views, and the impact of training. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing 2009, 16(1): Lazarou P, Oikonomopoulou Chr. Quality indicators for mental health services assessment International trends and Greek factuality. Nosileftiki 2007, 46(2): Joint commission standards on Restraint and seclusion. Nonviolent crisis intervention, Steinert T, Lepping P. Legal provisions and practice in the management of violent patients. a case vignette study in 16 European countries. European psychiatry: the journal of the Association of European Psychiatrists 2009, 24(2): Paterson B, Duxbury J. Restraint and the question of validity. Nursing Ethics 2007, 14(4): Gallego VF, Perez EM, Aquilino JS,CC Angulo, G Estarlich. Management of the agitated patient in the emergency department. Emergencias 2009, 21: Bowers L. Association between staff factors and levels of conflict and containment on acute psychiatric wards in England. Psychiatric services 2009, 60(2): Bonner G, Lowe T, Rawcliffe D, Wellman N. Trauma for all: A pilot study of the subjective experience of physical restraint Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 318

17 for mental health inpatients and staff in treatment settings. Archives of the UK. Journal of Psychiatric and Mental Psychiatric Nursing 2006, 20(4): Health Nursing 2002, 9(4): Marks W. Physical restraints in the 10. Ouzouni Chr. The therapeutic use of practice of medicine. Current concepts. seclusion in a psychiatric clinic. Nosileftiki American Medical Association1992, 2006, 45(1): (11): Evans D, Fitzgerald M. The experience of 18. Parkes J, Carson R. Sudden Death During physical restraint: a systematic review of Restraint: Do Some Positions Affect Lung qualitative research. Contemporary nurse Function. Medicine, Science and the Law 2002, 13(2-3): , 48(2): Larue C, Dumais A, Ahern E, Bernheim E, 19. Stratton SJ, Rogers C, Brickett K, Gruzinski Mailhot MP. Factors influencing decisions G. Factors associated with sudden death on seclusion and restraint. Journal of of individuals requiring restraint for psychiatric and mental health nursing excited delirium. The American journal of 2009, 16(5): emergency medicine 2001, 19(3): Prinsen EJ, van Delden JJ. Can we justify 20. Mohr WK, Petti TA, Mohr BD. Adverse eliminating coercive measures in effects associated with physical restraint. psychiatry? Journal of medical ethics Canadian journal of psychiatry. Revue 2009, 35(1): canadienne de psychiatrie 2003, 14. Lewis M, Taylor K, Parks J. Crisis 48(5): prevention management: a program to 21. Burton LC, German PS, Rovner BW, Brant reduce the use of seclusion and restraint LJ, Clark RD. Mental Illness and the Use of in an inpatient mental health setting. Restraints in Nursing Homes. The Issues in mental health nursing 2009, Gerontologist 1992, 32(2): (3): APNA: Position Statement on the Use of 15. Moran A, Cocoman A, Scott PA, Matthews Seclusion and Restraint, revised A, Staniuliene V, Valimaki M. Restraint Available at and seclusion: a distressing treatment option? Journal of psychiatric and mental _SR_Position_Statement_Final.pdf. health nursing 2009, 16(7): Accessed Gerolamo, A.M. The conceptualization of 23. Christodoulou Chr, Mihopoulos J, Lykouras physical restraint as a nurse-sensitive El. The management of aggressive adverse outcome in acute care psychiatric behavior in a general hospital. Hellenic Σελίδα 319

18 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας Psychiatry General Hospital 2008, 5(1): Bower FL, McCullough CS, Timmons ME. A synthesis of what we know about the use of physical restraints and seclusion with patients in psychiatric and acute care settings: 2003 update. The online journal of knowledge synthesis for nursing 2003, 10: Holmes D, Kennedy SL, Perron A. The mentally ill and social exclusion: a critical examination of the use of seclusion from the patient's perspective. Issues in mental health nursing 2004, 25(6): VanDerNagel JE, Tuts KP, Hoekstra T, Noorthoorn EO. Seclusion: the perspective of nurses. International Journal of law and Psychiatry 2009, 32(6): Colaizzi, J. Seclusion & restraint: a historical perspective. Journal of Psychosocial Nursing and Mental Health Services 2005, 43(2): Clark, MA. Involuntary admission and the medical inpatient: Judicious use of physical restraint. Med Surgical Nursing 2005, 14(4): Ashcraft L, Anthony W. Eliminating seclusion and restraint in recoveryoriented crisis services. Psychiatric services 2008, 59(10): Janssen WA, Noorthoorn EO, de Vries WJ, Hutschemeakers GJ, Lendemeijer HH, Widdershoven GA. The use of seclusion in the Netherlands compared to countries in and outside Europe. International journal of law and psychiatry 2008, 31(6): Farrell G, Cubit K. Nurses under threat: a comparison of content of 28 aggression management programs. International journal of mental health nursing 2005, 14(1): Pollard R, Yanasak EV, Rogers SA, Tapp A. Organizational and unit factors contributing to reduction in the use of seclusion and restraint procedures on an acute psychiatric inpatient unit. The Psychiatric quarterly 2007, 78(1): Chien W, Chan CWH, Lam L, Kam C. Psychiatric inpatients perceptions of positive and negative aspects of physical restraint. Patient Education and Counseling 2004, 59(1): Champagne T, Stromberg N. Sensory approaches in inpatient psychiatric settings: innovative alternatives to seclusion & restraint. Journal of psychosocial nursing and mental health services 2004, 42(9): Nelstrop L et al. A systematic review of the safety and effectiveness of restraint and seclusion as interventions for the shortterm management of violence in adult Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 320

19 127 psychiatric inpatient settings and 42. Steward D, Bowers L, Simpson A, Ryan C, emergency departments. Worldviews on Tziggili M. Manual restrain of adult Evidence-Based Nursing 2006, 3(1):8-18. psychiatric inpatients: a literature review. 36. Short R, Sherman ME, Raia J, Bumgardner Journal of Psychiatric and Mental Health C, Chambers A, Lofton V. Safety guidelines Nursing 2009, 16: for injury-free management of psychiatric 43. Whittington R, Gillian A, Lancaster C, inpatients in precrisis and crisis Meehan S, Lane D Riley. Physical restraint situations, Psychiatric services 2008, of patients in acute mental health care 59(12): settings: patient, staff, and enviromental 37. Bigwood S, Crowe M. It's part of the job, factors associated with the use of a but it spoils the job: a phenomenological horizontal restraint position. Journal of study of physical restraint. International Forensic Psychiatry and Psychology 2006, journal of mental health nursing 2008, 17(2): (3): Currier GW, Allen MH. Emergency 38. Migon, MN, Coutinho, ES, Huf, G, Adams, Psychiatry: Physical and Chemical CE, Cunha, GM, & Allen, M. H. Factors Restraint in the Psychiatric Emergency associated with the use of physical Service. Psychiatric Services 2000, restraints for agitated patients in 51(6): psychiatric emergency rooms. General 45. Siebert CF, Thogmartin JR: Restraint- Hospital Psychiatry 2008, 30(3): Related Fatalities in Mental Health 39. Cheung PPY, Yam BMC. Patient autonomy Facilities: report of two cases. The in physical restraint. Journal of Clinical American journal of forensic medicine and Nursing 2005, 14 Suppl 1: pathology 2000, 21(3): Royal College of Psychiatrist. Health care 46. Lancaster GA, Whittington R, Lane S, Riley commission National Audit of Violence D, Meehan C. Does the position of Final Report. Royal College of restraint of disturbed psychiatric patients Psychiatrists, London, have any association with staff and 41. Needham I, Abderbalden C, Halfens R, patient injuries? Journal of psychiatric and Fischer J, Dassen T. Non-somatic effects of mental health nursing 2008, 15(4):306- patients aggression on nurses: a 312. systematic review. Journal of Advanced 47. Hem E, Steen O, Opjordsmoen S. Nursing 2005, 49(3): Thrombosis associated with physical Σελίδα 321

20 Τρίμηνη, ηλεκτρονική έκδοση του Τμήματος Νοσηλευτικής Α, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας restraints. Acta psychiatrica Scandinavica 2001, 103(1): Dickson BC, Pollanen MS. Fatal thromboembolic disease: a risk in physically restrained psychiatric patients. Journal of forensic and legal medicine 2009, 16(5): Hägg S, Spigset O. Antipsychotic-induced venous thromboembolism: a review of the evidence. CNS Drugs. 2002, 16(11): Davison S. The management of violence in general psychiatry. Advances in Psychiatric Treatment 2005, 11: Brice JH, Pirrallo RG, Racht E, Zachariah BS, Krohmer J. Management of the violent patient. Prehospital emergency care 2003, 7(1): Morrison A, Sadler D. Death of a psychiatric patient during physical restraint. Excited delirium-a case report. Medicine, science, and the law 2001, 41(1): Kontio R, Välimäki M, Putkonen H, Cocoman A, Turpeinen S, Kuosmanen L, Joffe G. Nurses' and physicians' educational needs in seclusion and restraint practices. Perspectives in psychiatric care 2009, 45(3): Preval H, Klotz SG, Southard R, Francis A. Rapid-acting IM ziprasidone in a psychiatric emergency service: a naturalistic study. General hospital psychiatry 2005, 27(2): Jarrett M, Bowers L, Simpson A. Coerced medication in psychiatric inpatient care: literature review. Journal of advanced nursing 2008, 64(6): National Institute for Health Clinical Excellence. Violence the short term manegemenet Violence: The short-term management of disturbed/violent behaviour in in-patient psychiatric settings and emergency departments Clinical guidelines 25, Issued: February Wise M, Rundell J. Clinical Manual of Psychosomatic Medicine. A guide of consultation-liaison psychiatry. American Psychiatric Publishing, Palazzolo J. About the use of seclusion in psychiatry: the patients' point of view. Encephale 2004, 30(3): Roberts D, Crompton D, Milligan E, Groves A. Reflection on the use of seclusion: in an acute mental health facility. Journal of psychosocial nursing and mental health services 2009, 47(10): Fisher WA. Restraint and seclusion: a review of the literature. American Journal of Psychiatry 1994, 151: Delaney, K.R. & Johnson, M.E. Keeping the unit safe: mapping psychiatric nursing skills. Journal of the American Psychiatric Nurses Association 2006, 12(4):1-10. Η χρήση του σωματικού περιορισμού και της απομόνωσης σε ψυχιατρική κλινική Σελίδα 322

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή.

Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή και ο ρόλος του νοσηλευτή. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Καρκίνος του Μαστού: Οι παράγοντες που επηρεάζουν τη ψυχοσωματική υγεία των γυναικών που υποβλήθηκαν σε μαστεκτομή

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια

Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Διαταραχές συμπεριφοράς στην Άνοια Κώστας Νικολάου ψυχίατρος Παρουσίαση βασισμένη στο: BPSD Educational Pack, International Psychogeriatric Association (IPA) 2002 Τα Συμπεριφορικά και Ψυχολογικά συμπτώματα

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος

Ο καθένας στο αντικείμενο του επιστημονικού του ενδιαφέροντος «Κλινικές κατευθυντήριες οδηγίες: από την Ανάπτυξη έως την Εφαρμογή» Ομάδα Ανάπτυξης Κλινικών Κατευθυντηρίων Οδηγιών (ΟΑΚΚΟ) Τομέα Επείγουσας και Εντατικής Νοσηλευτικής του Εθνικού Συνδέσμου Νοσηλευτών

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΠΑΡΟΧΗ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αποτελέσματα από την παρέμβαση των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στα κέντρα κράτησης μεταναστών ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ - ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 www.msf.gr Εισαγωγή Οι

Διαβάστε περισσότερα

Χωροταξική σχεδίαση του

Χωροταξική σχεδίαση του Χωροταξική σχεδίαση του ΤµήµατοςΕπειγόντωνΠεριστατικώνεριστατικών Νύκταρη Βασιλεία Αναισθησιολόγος ΠΑΓΝΗ λειτουργία: υποδοχή ασθενών σταθεροποίηση ασθενών αντιµετώπιση ασθενών απρόβλεπτος όγκος ποικιλία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Παναγιώτου Χρυσούλα Ανώτερη Νοσηλευτικός Λειτουργός Νοσηλεύτρια Ελέγχου Λοιμώξεων ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΦΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΣΑΝ ΔΕΙΚΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Φτάνοντας

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας

Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Πληροφοριακό έντυπο διαχείριση κινδύνων υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας Αυτό το πληροφοριακό έντυπο παρέχει γενικές οδηγίες στα πρόσωπα (φυσικά ή νομικά) που εκτελούν μια επιχείρηση ή αναλαμβάνων

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών

ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία. Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Πορεία, Πρόγνωση και Θεραπεία Φίλιππος Γουρζής Καθηγητής Ψυχιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών Πορεία, Πρόγνωση Η πορεία είναι κρίσιμος παράγοντας για την εκτίμηση των κοινωνικών συνεπειών, του κόστους,

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική εργασία Research article

Ερευνητική εργασία Research article 407 162 ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ 20 (2), 2009 Ερευνητική εργασία Research article Ε. Κούκια, 1 Ε. Γιαννούλη, 2 Ν. Γκόνης, 3 Α. Δουζένης 4 1 Τμήμα Νοσηλευτικής, Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2 Αιγινήτειο Νοσοκομείο, Αθήνα, 3,4

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΟΜΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΠΩΝΥΜΟ: Μπελλάλη ΟΝΟΜΑ: Θάλεια ΟΝΟΜΑ ΠΑΤΡΟΣ: Χριστόφορος ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΓΕΝΝΗΣΕΩΣ: 17/02/73 ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Έγγαμη ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ: Ροδοπόλεως 7, Καλαμαριά, ΤΚ 55133

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Γνώσεις, στάσεις και ποιότητα ζωής σε ασθενείς με λέμφωμα Οι ασθενείς που πάσχουν από λέμφωμα στην Ελλάδα εμφανίζονται ελλιπώς ενημερωμένοι σχετικά με ζητήματα που αφορούν στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ. Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ Ι ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαρία Μελέτη Πτυχιούχος Νοσηλεύτρια Ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης είναι γνωστός σαν τύπου 1 και αποτελεί την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 LEGISLATIVE FRAMEWORK Regulation 1083/2006 (general provisions for ERDF). Regulation 1080/2006 (ERDF) Regulation 1028/2006 (Implementing

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική

Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Η Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική Οι επόμενες σελίδες αποτελούν την Ευρωπαϊκή Διακήρυξη για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική. Τα άρθρα της Διακήρυξης είναι τα κοινώς συμφωνηθέντα σε ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Νέα πρότυπα & Αειφορία

Νέα πρότυπα & Αειφορία Χαράλαμπος Αγγελούδης Διευθυντής Πιστοποίησης Οκτώβριος 2014 Ο ουσιαστικός ρόλος των προτύπων στην Αειφόρο ανάπτυξη Το όραμα του ISO για τα προϊόντα του είναι να «αναγνωρίζονται και να γίνονται σεβαστά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΗΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΝΑΔΑΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΓΝΛσιας Φροντίδα και χειρισμός ασθενούς με τραχειοστομία: (Ι) Κατευθυντήριες οδηγίες (ΙΙ) Εκπαιδευτικό υλικό (ΙΙΙ) Δείκτες μέτρησης αποτελέσματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα

Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Πρότυπα περίθαλψης (ΠΠ) για ανθρώπους με ρευματοειδή αρθρίτιδα Μετάφρασ η σε: Ολοκληρώθ ηκε από: Email: ΠΠ 1 Οι άνθρωποι με συμπτώματα ρευματοειδούς αρθρίτιδας (ΡΑ) θα πρέπει να έχουν έγκαιρη πρόσβαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑ ΚΑΙ ΨΥΧΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η αυτοκτονική συµπεριφορά ορίζεται ως η συµπεριφορά, κατά την οποία το άτοµο θέλει να κάνει κακό στον εαυτό του µε σκοπό να δώσει ένα τέλος στη ζωή του. ιαχωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

PwC. Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες

PwC. Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες Νομοθετικό πλαίσιο και βέλτιστες πρακτικές Εσωτερικού Ελέγχου σε Ασφαλιστικές Εταιρείες Ανδρέας Γ. Κουτούπης MIIA, PIIA, CIA, CCSA Senior Manager, Internal Audit Services PwC Εισαγωγή Η Εταιρική ιακυβέρνηση

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου

Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου Είναι υποειδικότητα της ψυχιατρικής που διαμεσολαβεί μεταξύ της ψυχιατρικής και υπόλοιπης ιατρικής Αντικείμενο της ο ασθενής του γενικού νοσοκομείου που αντιμετωπίζει ψυχικά προβλήματα λόγω της σωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος

Οδηγός Εκπαίδευσης. Εργαζομένων Σε Ύψος Οδηγός Εκπαίδευσης Εργαζομένων Σε Ύψος Συντάκτης: Ι. Πετρομιανός www.hmga.gr ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ...1 2. ΠΗΓΕΣ...3 3. ΟΡΙΣΜΟΙ 3 4. ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ...4 5. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

www.tuvaustriahellas.gr 1

www.tuvaustriahellas.gr 1 1 ΕΝ 15224 & ΟΙ 8 ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΙΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΠΩΣ ΚΑΙ ΣΤΟ ISO 9001:2008 ΑΡΧΗ 1: Εστίαση στον πελάτη ΑΡΧΗ 2: Ισχυρή διοίκηση - ηγεσία ΑΡΧΗ 3: Ενεργής συμμετοχή εργαζομένων ΑΡΧΗ 4: «Διεργασιακή»

Διαβάστε περισσότερα

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου

Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Α.Μ.Πολίτης, Αν. Καθηγητής Ψυχιατρικής, Α Ψυχιατρική Κλινική, ΕΚΠΑ Μ. Αλεξάκη, Κοινωνική Λειτουργός, ΚΥ Άνδρου Περιεχόμενα Tηλε-ψυχιατρική Τηλε-ψυχογηριατρική Πρόγραμμα Τηλε-ψυχογηριατρικής Σκοπός, περιγραφή

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία

ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ - ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ Νίκη Βγόντζα Διευθύντρια Αιμοδοσίας Κωνσταντοπούλειο Γ.Ν.Ν. Ιωνίας Σημαίνει : ΠΟΙΟΤΗΤΑ στην Αιμοδοσία μετάγγιση σωστού και ασφαλούς αίματος στο σωστό ασθενή τη κατάλληλη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Εξαρτησιογόνες ουσίες

Εξαρτησιογόνες ουσίες Ναρκωτικά Ναρκωτικά-Εξάρτηση Ο όρος ναρκωτικά χρησιµοποιείται για να χαρακτηρίσει όλες τις τοξικές ψυχοτρόπες ουσίες που διακινούνται παρανόµως και προκαλούν σοβαρή διαστρέβλωση της προσωπικότητας του

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου

Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων: Είναι µια λύση; Όθων Φραϊδάκης Αναισθησιολόγος ΤΕΠ Πανεπιστηµιακού Νοσοκοµείου Ηρακλείου Νοσοκοµειακή Οµάδα Επειγόντων η ανάγκη ΚΑΡΠΑ-Οµάδα αναζωογόνησης επιβίωση ενδονοσοκοµειακά

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών

Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών Επιστημονικό Συμπόσιο ALCOVE Αθήνα 12 & 13 Οκτωβρίου 2012 Διαταραχές συμπεριφοράς ανοϊκών ασθενών που φροντίζονται στο σπίτι Ελένη Μαργιώτη Κλινική Νευροψυχολόγος Συντονίστρια Κέντρου Ημέρας Αμαρουσίου

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ - ΝΤΕΛΙΜΙΧΑΛΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ MSc ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι.ΙΕΚ ΒΑΪΑ ΜΠΑΛΩΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΜΕΘ ΠΓΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών

Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Greek Rights and Responsibilities Οδηγός για τους φροντιστές ασθενών και των οικογενειών Περιεχόμενα Η Περίθαλψη της Υγείας σας Τα Δικαιώματα & οι Υποχρεώσεις σας...3 Πρόσβαση Έχετε το δικαίωμα σε υγειονομική

Διαβάστε περισσότερα

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής

GMP είναι συντόμευση της αγγλικής ονομασίας Good Manufacture Practice, που σημαίνει Κανόνες Ορθής Βιομηχανικής Πρακτικής GMP και HACCP Με προσεκτικά επιλεγμένους παραγωγούς/προμηθευτές, οι ίδιοι με πολύχρονη εμπειρία στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων και των καλλυντικών, εμείς η ESSENS μπορούμε να περηφανευτούμε για

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνή Συστήματα Πιστοποίησης & Διαπίστευσης Υπηρεσιών Υγείας

Διεθνή Συστήματα Πιστοποίησης & Διαπίστευσης Υπηρεσιών Υγείας Διεθνή Συστήματα Πιστοποίησης & Διαπίστευσης Υπηρεσιών Υγείας Δρ Παναγιώτα Ν.Τ. Λαζάρου Τμήμα Ποιότητας Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ 21 Ιουνίου 2012 ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. 1.1. Εισαγωγή και λογική ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ EUROPAIN ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 1.1. Εισαγωγή και λογική Η ανακούφιση από τον πόνο αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωµα ανεξάρτητα ηλικίας. Τα νεογνά αισθάνονται πόνο και µάλιστα τα πρόωρα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ

ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΑΝΤΙ-ΙΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΓΡΙΠΗ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΟ ΙΟ Α/Η1Ν1 ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΕΝΩΝ ΕΠΑΦΩΝ ΤΟΥΣ Ιούλιος 2009 Το παρόν έγγραφο

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ

ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΔΩΔΕΚΑ ΜΥΘΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΔΡ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ι. ΚΟΥΡΤΟΓΛΟΥ ΠΑΘΟΛΟΓΟΣ-ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΟΣ ΔΙΔΑΚΤΩΡ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΘ ΙΑΤΡΕΙΟ: ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ 46 ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΓΙΟΣ ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗ 2310254030 ΠΑΝΟΡΑΜΑ 2310380000 Aρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΉ ΑΠΟΚΑΤΆΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΝΟΏΝΤΑΣ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΈΣ ΟΔΗΓΊΕΣ Αυτός ο οδηγός γνώσεων περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την πνευμονική αποκατάσταση της Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας και της Αμερικάνικης

Διαβάστε περισσότερα

Professional Tourism Education EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ministry of Tourism-Υπουργείο Τουρισμού

Professional Tourism Education EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ministry of Tourism-Υπουργείο Τουρισμού Professional Tourism Education EΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Ministry of Tourism-Υπουργείο Τουρισμού Need for Professional Tourism Education Η Ανάγκη για Επαγγελματική Τουριστική Εκπαίδευση Tourism:

Διαβάστε περισσότερα

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη

Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη Ζητήματα συμμόρφωσης στη θεραπευτικη αγωγη 3 η Πανελλήνια Συνάντηση Συλλόγων Ατόμων και Γονέων Παιδιών με Ρευματικές παθήσεις Αθήνα 3-4 Οκτωβρίου 2014 Κατερίνα Κουτσογιάννη Πρόεδρος Σ Ρ Κ Ορισμός Ως "συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ Εισαγωγή: Το κοινωνικό σύστηµα και οι παρεχόµενες προς τον πολίτη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη

Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη Είναι η συστηματική επίλυση ενός προβλήματος στην πράξη Είναι μια σειρά από σχεδιασμένες ενέργειες για την επίλυση των προβλημάτων του ασθενή και της οικογένειάς του Όλα τα βιολογικά, ψυχολογικά, περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΜΑΖΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ Βρυξελλες, 12-13 ιουνιου 2008 Slovensko predsedstvo EU 2008 Slovenian Presidency

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR. Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014

Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR. Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014 Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014 Η εισαγωγή της διαχείρισης της πληροφορίας και των ψηφιακών µεθόδων έρευνας στο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα