ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN"

Transcript

1 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ-ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ:ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ 31 ΜΑΙΟΥ 2012

2 ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ-ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ-ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΗ: ΒΙΚΤΩΡΙΑ ΖΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ 31 ΜΑΙΟΥ 2012

3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ 3 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ιστορική αναδρομή Ορισμός Τύποι συνδρόμου Συχνότητα Προγεννητικός έλεγχος Θνησιμότητα Νευρωνική ανάπτυξη Κλινική εικόνα Προβλήματα υγείας ΑΝΑΣΤΑΛΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΡΟΟΔΟΥ Κινητικότητα Προβλήματα αδρής κινητικότητας Προβλήματα λεπτής κινητικότητας Νοητική Υστέρηση Ορισμός νοητικής υστέρησης Ταξινόμηση Δείκτης νοημοσύνης Η θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης Νοητική ανάπτυξη Μνήμη Η ανάπτυξη της μνήμης των ατόμων με σύνδρομο Down Το σύστημα της εργασιακής μνήμης Η εργασιακή μνήμη των παιδιών με σύνδρομο Down Η σημασία της μνημονικής ανάπτυξης ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Επικοινωνία-Γλώσσα-Ομιλία Προαπαιτούμενες δεξιότητες για τη γλώσσα Προαπαιτούμενες δεξιότητες για την ομιλία Γλωσσική ανάπτυξη Προγλωσσικό στάδιο Μετάβαση από το βάβισμα στη λεκτική παραγωγή Εκπαίδευση λεξιλογίου Ελλείμματα σχετιζόμενα με τη γλώσσα Ο ρόλος του λογοθεραπευτή Εισαγωγή στην λογοθεραπεία 56

5 3.3.2 Πρώιμη λογοθεραπευτική παρέμβαση στα παιδιά με σύνδρομο Down Τομείς λογοθεραπευτικής παρέμβασης σε παιδιά με νοητική Υστέρηση Διεπιστημονική ομάδα Τεχνικές μείωσης της στοματικής υποτονίας και των δυσλειτουργιών του προσώπου ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Εκπαίδευση παιδιού με σύνδρομο Down Συμπεριφορά στο σχολείο Μαθησιακές ιδιαιτερότητες Επίπεδη ανάπτυξη (plateu) Ακαδημαϊκές δυνατότητες Ανάγνωση Κατανόηση Γραφή Μαθηματικά ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ Η ιστορία της Sarah Duffen Η ανάγνωση ως παράγοντας βελτίωσης της γλώσσας και της μνήμης Χαρακτηριστικά του προγράμματος ανάγνωσης Μέθοδοι ανάγνωσης Ολική μέθοδος ανάγνωσης Φωνητική μέθοδος ανάγνωσης ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΡΑΦΗΣ Παράγοντες που δυσχεραίνουν τη γραφή Εισαγωγή του παιδιού στη γραφή Ασκήσεις γραφής του ονόματος του παιδιού Μνημονικές τεχνικές Ορθογραφία ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Εισαγωγή Παράγοντες που δυσχεραίνουν την κατάκτηση μαθηματικών δεξιοτήτων Τα δυνατά σημεία των ατόμων με σύνδρομο Down Στάδια εκμάθησης μαθηματικών δεξιοτήτων Προμαθηματικές έννοιες Αριθμητικές έννοιες Ανάπτυξη μαθηματικών δεξιοτήτων για παιδιά από 0-5 χρονών Ανάπτυξη μαθηματικών δεξιοτήτων για παιδιά από 5-11 χρονών 113

6 7.7 Εκπαιδευτικά προγράμματα ΕΝΤΑΞΗ Ορισμός Η εμφάνιση και η πορεία της ένταξης Η αποτελεσματικότητα της ένταξης Επικοινωνιακές ανάγκες στα πλαίσια της συνεκπαίδευσης Γενική ή Ειδική εκπαίδευση; ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ SEE AND LEARN LANGUAGE AND READING Στόχος προγράμματος Περιγραφή προγράμματος Πρώτο βήμα (see and learn first word pictures) Πρώτη δραστηριότητα: Παρατήρηση εικόνων Δεύτερη δραστηριότητα: Ταύτιση εικόνων Τρίτη δραστηριότητα: Επιλογή εικόνων Τέταρτη δραστηριότητα: Κατονομασία εικόνων Δεύτερο βήμα (see and learn first written words) Πρώτη δραστηριότητα: Ταύτιση πρώτων γραπτών λέξεων Δεύτερη δραστηριότητα: Επιλογή πρώτων γραπτών λέξεων Τρίτη δραστηριότητα: Κατονομασία πρώτων γραπτών λέξεων Τέταρτη δραστηριότητα: Ταύτιση πρώτων φράσεων με εικόνες Τρίτο βήμα (see and learn more word pictures) Πρώτη δραστηριότητα: Ταύτιση περισσότερων εικόνων Δεύτερη δραστηριότητα: Επιλογή περισσότερων εικόνων Τρίτη δραστηριότητα: Κατονομασία περισσότερων εικόνων Τέταρτο βήμα (see and learn first sentences) Πρώτη δραστηριότητα: Ταύτιση λέξεων Δεύτερη δραστηριότητα. Επιλογή λέξεων Τρίτη δραστηριότητα. Κατονομασία λέξεων Τέταρτη δραστηριότητα. Ταύτιση προτάσεων με εικόνες 177 ΕΠΙΛΟΓΟΣ 180 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 181

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Μετά από μία σύντομη εισαγωγή, στην οποία αναφέρονται και περιγράφονται η φύση και τα χαρακτηριστικά του συνδρόμου Down, η εργασία αυτή επικεντρώνεται στις δυνατότητες μάθησης και στο σωστό τρόπο εκπαίδευσης των παιδιών αυτών. Συγκεκριμένα επιχειρεί να αναλύσει τις δυσκολίες και τις δυνατότητες των παιδιών στις βασικές ακαδημαϊκές δεξιότητες (ανάγνωση-γραφή-μαθηματικά), καθώς επίσης και να παρουσιάσει τον σωστό τρόπο εκπαίδευσης αυτών των δεξιοτήτων, ο οποίος θα εξασφαλίσει τη μέγιστη αποδοτικότητα. Επίσης, γίνεται αναφορά στο ρόλο της συνεκπαίδευσης, καθώς αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση τόσο για την αποτελεσματική εκπαίδευση, όσο και για την ένταξη των παιδιών με σύνδρομο Down στην κοινωνία. Τέλος, περιγράφεται αναλυτικά το πρόγραμμα see and learn language and reading. Στόχος αυτού του προγράμματος είναι η διδασκαλία της ανάγνωσης, η οποία έχει διπλή αξία, καθώς μέσω αυτής επιτυγχάνεται και η γλωσσική ανάπτυξη των παιδιών με σύνδρομο Down. 1

8 SUMMARY After a short introduction, in which the nature and the characteristics of the Down syndrome are described, this dissertation focuses on the learning abilities and the right way of educating these children. Specifically, the dissertation attempts to analyze the difficulties and the abilities of these children on basic academic skills (reading, writing, arithmetic) and also to present the proper way of educating these skills, which will achieve the maximum efficiency. Moreover, there is a reference to the role of inclusion due to the fact that it is the necessary means for an effective education and for the inclusion of the children with Down syndrome in the society as well. Finally, there is a comprehensive analysis of the See and learn language and reading program. The aim of this program is the teaching of reading, which has a dual importance, because through this procedure we can also achieve the language development of the children with Down syndrome. 2

9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ο λόγος που αποφάσισα να ασχοληθώ στην πτυχιακή εργασία μου με την εκπαίδευση των παιδιών με σύνδρομο Down, είναι η πεποίθηση μου ότι εάν σε αυτά τα παιδιά δοθούν οι κατάλληλες ευκαιρίες μάθησης στα πλαίσια της σχολικής και κοινωνικής ένταξης, μπορούν να κατακτήσουν σημαντικές δεξιότητες, οι οποίες θα τους επιτρέψουν να έχουν μια ζωή με περισσότερες ευκαιρίες και δικαιώματα και θα τους εξασφαλίσουν την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανεξαρτησία τους. Θα ήθελα να μεταφέρω τα λόγια του Ισπανού Πάμπλο Πινέδα, ο οποίος είναι ο πρώτος δάσκαλος με σύνδρομο Down, καθώς η ιστορία του ήταν ο λόγος που με παρακίνησε να ασχοληθώ με αυτό το θέμα και τα λόγια του μεταφέρουν με τον καλύτερο τρόπο το σκοπό αυτής της εργασίας. Ο ίδιος σε μια συνέντευξη αναφέρει: Ήμουν περίπου εφτά χρονών, όταν ο δάσκαλος μου με ρώτησε αν ήξερα τι είναι το σύνδρομο Down. Φυσικά απάντησα ναι. Με κοίταξε έντονα και μου εξήγησε τη γενετική αυτού του συνδρόμου. Στην ηλικία αυτή ήταν πραγματικά πολύ σκληρό. Του έθεσε μόνο δύο ερωτήσεις : Είμαι χαζός; Απάντησε: Όχι. Μπορώ να συνεχίσω να πηγαίνω σχολείο με τους φίλους μου; Απάντησε: Κανένα πρόβλημα. Τα υπόλοιπα μου ήταν παντελώς αδιάφορα Μελετώ περίπου 6-7 ώρες την μέρα. Διαβάζω πάντα με μουσική. Οι σπουδές δεν είναι εύκολες και το σύνδρομο Down με περιορίζει κατά 30%, γεγονός που τις κάνει δυσκολότερες. Ο καθένας πρέπει να παλεύει για το μέλλον του.. Το μεγαλύτερο έλλειμμα της κοινωνίας είναι ότι δεν μπορεί να κατανοήσει τη διαφορετικότητα. Χωρίζουν σε ομάδες, δεν ξέρουν πώς να αντιμετωπίζουν το διαφορετικό. Το απομονώνουν, το απλοποιούν ή το αποφεύγουν με κάθε τρόπο.. Πρέπει να συμπεριφέρεστε στο παιδί σας, όπως σε ένα παιδί και όχι όπως σε έναν ανάπηρο. Έτσι πρέπει να το αναθρέψετε και να το εκπαιδεύσετε. Πρέπει να μιλάτε με το παιδί σας, γιατί ο χειρότερος εχθρός για τα παιδιά με σύνδρομο Down είναι η σιωπή. Δεν πρέπει να έχετε κανένα κόμπλεξ. Βγείτε μαζί του έξω στον κόσμο. Πρέπει να 3

10 δείξετε στους άλλους ότι αυτό είναι το παιδί σας. Δεν πρέπει ποτέ να είστε υπερπροστατευτικοί, ποτέ... 4

11 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Ιστορική ανάδρομη Το σύνδρομο Down είναι το πιο συνηθισμένο και εύκολα αναγνωρίσιμο σύνδρομο και πιθανώς η πιο διευρυμένη κατάσταση που προκαλεί μαθησιακές δυσκολίες. a, αν και είναι βέβαιο ότι το σύνδρομο αυτό είχε εμφανιστεί παλαιότερα, καθώς υπάρχουν ενδείξεις για την ύπαρξη του το 16 ο 17 ο αιώνα, από πίνακες εκείνης της εποχής που απεικονίζουν βρέφη με «μογγολοειδές προσωπείο». Ο Richards υποστηρίζει ότι πράγματι το σύνδρομο αυτό τα παλαιότερα χρόνια, είχε μικρότερο ποσοστό εμφάνισης καθώς τότε ο πληθυσμός ήταν μικρότερος και τα ποσοστά βρεφικής θνησιμότητας μεγαλύτερα. Παράλληλα στα μέσα του 19 ου αιώνα, μόνο το 50% των γυναικών επιβίωνε άνω την ηλικία των 35, η οποία είναι η πιο κρίσιμη ηλικία των γυναικών για να γεννήσει ένα παιδί με σύνδρομο Down. O John Langdon Down (1866) έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ομάδα των «Μογγόλων» και έκανε μια λεπτομερή περιγραφή γι αυτούς. Ο ίδιος αναφέρει: Το πρόσωπό είναι επίπεδο και πλατύ χωρίς προεξοχές. Τα μάγουλα είναι στρογγυλόμορφα και εκτείνονται πλαγίως. Τα μάτια έχουν πλάγια θέση και η μεσοβλεφάρια σχισμή είναι πολύ στενή Τα χείλη είναι μεγάλα και παχιά Η γλώσσα είναι μακριά, παχιά και τραχιά. Η μύτη είναι μικρή Είναι εκ γενετής ιδιώτες (idiot) και δεν είναι δυνατόν να προκύψει αυτό το σύνδρομο από κάποιο ατύχημα μετά τη γέννηση Είναι πολύ καλοί στην μίμηση. Έχουν αίσθηση του χιούμορ. Συνήθως είναι σε θέση να μιλάνε, αν και είναι δυσκατάληπτοι. Ωστόσο η ομιλία τους μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με την ενδυνάμωση της γλώσσας Η ικανότητα συντονισμού είναι διαταραγμένη, αλλά όχι σε τέτοιο σημείο που να μην υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης Η βελτίωση που μπορεί να επέλθει σε αυτά τα άτομα με την εκπαίδευση είναι θεαματική, σε σχέση με αυτά που αρχικά προβλέπονται με βάση τα χαρακτηριστικά τους Το προσδόκιμο ζωής είναι σημαντικά χαμηλότερο από το μέσο όρο. 5

12 Μ αυτόν τον τρόπο, ο Langdon Down δεν έκανε απλώς μια περιγραφή των ατόμων αυτών που στην συνέχεια πήραν το όνομα του αλλά έδωσε έμφαση στο θέμα της εξέλιξης τους ικανότητα ανταπόκρισης στην διδασκαλία και την κατάρτιση στοιχεία που μέχρι εκείνη τη στιγμή είχαν αγνοηθεί. (Janet Carr, 1995) Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που προκαλούσε σύνδρομο Down παρέμενε άγνωστη. Ωστόσο είχε παρατηρηθεί και επισημανθεί η παρουσία του συνδρόμου σε όλες τις φυλές και η σύνδεση του με την ηλικία της μητέρας. Πρότυπα ιατρικά κείμενα εκείνης της περιόδου έκαναν αναφορά σε συνδυασμό κληρονομούμενων παραγόντων, οι οποίοι δεν είχαν εντοπισθεί, ενώ άλλες θεωρίες υποστήριζαν ότι το σύνδρομο προκύπτει από τραυματισμούς κατά τον τοκετό. Με την ανακάλυψη τεχνικών του καρυοτύπου το 1950 δόθηκε η δυνατότητα να εντοπίζονται ανωμαλίες σχετικά με το σχήμα και τον αριθμό των χρωμοσωμάτων. Το 1959 ο Jerome Lejeune ανακάλυψε ότι το σύνδρομο Down είναι αποτέλεσμα ενός επιπλέον χρωμοσώματος. Στην συνέχεια ανακαλύφθηκε ότι πρόκειται για το 21 ο χρωμόσωμα και για το λόγο αυτό το σύνδρομο είναι γνωστό και ως Τρισωμία 21. Από το 2006 έχει καθιερωθεί η 21 η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Συνδρόμου Down από τα σωματεία International Down Syndrome Association και European Down Syndrome Association, με πρωτοβουλία του Έλληνα γιατρού Στυλιανού Αντωναράκη, καθηγητή γενετικής στο πανεπιστήμιο ης Γενεύης, προκειμένου να ενημερωθεί και να ευαισθητοποιηθεί η διεθνής κοινότητα για το σύνδρομο Down. Μάλιστα επιλέχθηκε ως ημερομηνία η 21 η Μαρτίου από τα αριθμητικά δεδομένα που συνθέτουν το σύνδρομο (3 ο χρωμόσωμα στο 21 ο ζεύγος). (Wikipedia) 6

13 1.2 Ορισμός Το σύνδρομο Down ή Τρισμωμία 21 είναι η πιο συχνή και εύκολα αναγνωρίσιμη χρωμοσωμική κατάσταση που συνδέεται με νοητική υστέρηση. Προκαλείται από μια χρωμοσωμική ανωμαλία αφού, για κάποιο άγνωστο λόγο, ένα ατύχημα στην κυτταρική ανάπτυξη οδηγεί στη δημιουργία ενός επιπλέον χρωμοσώματος. Επομένως αντί για 46 χρωμοσώματα δημιουργούνται 47. Το επιπλέον χρωμόσωμα αλλάζει την ομαλή ανάπτυξη του σώματος και του εγκεφάλου. (Lynn Nadel, 1988) 1.3 Τύποι συνδρόμου Οι τρεις τύποι του συνδρόμου είναι η Τρισωμία 21, η μετάθεση και ο μωσαϊκισμός. Όλοι οι τύποι προκύπτουν από τις χρωμοσωμικές παρατυπίες σε μερικά ή όλα τα κύτταρα του σώματος. Αυτές οι παρατυπίες προκαλούνται από την ανώμαλη κυτταρική διαίρεση, συνήθως στο ωάριο, αλλά καμιά φορά και στο σπερματοζωάριο, πριν ή μετά από την συνένωση τους προς σχηματισμό του πρώτου εμβρυϊκού κυττάρου. Οι τύποι του συνδρόμου είναι ταξινομημένοι σύμφωνα με τον τρόπο που το πρόσθετο γενετικό υλικό παράγεται. Τρισωμία 21. Το φυσιολογικό σωματικό κύτταρο έχει 46 χρωμοσώματα (σε 23 ζεύγη), ενώ το γεννητικό κύτταρο (γαμέτης) έχει 23 (ένα από κάθε ζεύγος των σωματικών). Ο σχηματισμός των γεννητικών κυττάρων γίνεται με μια διαδικασία κυτταρικής διαίρεσης που λέγεται μείωση. Εκεί κατά την 1 η μειωτική διαίρεση (ή σπανιότερα τη 2 η ) το ζεύγος των χρωμοσωμάτων 21 δεν διαχωρίζεται. Αν αυτό το γεννητικό κύτταρο γονιμοποιηθεί, θα προκύψει έμβρυο με 3 χρωμοσώματα 21 (το αδιαχώριστο ζεύγος 21 του ενός γονέα και το χρωμόσωμα 21 του άλλου) και συνολικά 47 χρωμοσώματα. Η παραπάνω διαταραχή, όπου υπάρχει ολόκληρο τρίτο χρωμόσωμα 21 σε όλα τα κύτταρα συμβαίνει στο 95% των περιπτώσεων του συνδρόμου..αυτός ο τύπος συνδρόμου δεν κληρονομείται γενετικά. Η 7

14 ανώμαλη κυτταρική διαίρεση εμφανίζεται στο ωάριο στο 95% των περιπτώσεων και στο σπερματοζωάριο στο 5% των περιπτώσεων, πριν ή μετά από τη σύλληψη. Μετάθεση. Κάποια άτομα με σύνδρομο Down έχουν μεν το φυσιολογικό αριθμό των 46 χρωμοσωμάτων, αλλά ανευρίσκεται ένα τμήμα (βραχίονας) πλεονάζοντος χρωμοσώματος 21 προσκολλημένο πάνω σε άλλο χρωμόσωμα (μετάθεση). Τέτοια μετάθεση τμήματος του χρωμοσώματος 21 είναι συνηθέστερη προς το χρωμόσωμα 14 και σπανιότερα προς το χρωμόσωμα 22 ή άλλο. Έτσι ενώ ο συνολικός αριθμός χρωμοσωμάτων είναι φυσιολογικός, το τμήμα αυτό του χρωμοσώματος 21 υπάρχει τρεις φορές στο γενετικό υλικό των κυττάρων αυτών των ατόμων, με συνέπεια την εκδήλωση του συνδρόμου. Η μετάθεση αυτή, όπου το γενετικό υλικό έχει μεταβληθεί ποσοτικά, καλείται μη ισόρροπη μετάθεση (unbalanced translocation). Αυτή κληρονομείται από έναν γονέα, που είναι υγιής φορέας, δηλαδή φέρει κύτταρα, στα οποία ένα σκέλος του χρωμοσώματος 21 έχει προσκολληθεί σε ένα άλλο χρωμόσωμα, χωρίς όμως να μεταβληθεί ποσοτικά το συνολικό γενετικό υλικό. Αυτός είναι ο λόγος που ο γονέας φορέας δεν εκδηλώνει τη νόσο και μια τέτοια μετάθεση καλείται ισόρροπη μετάθεση (balanced translocation). Η μορφή αυτή του συνδρόμου καλείται μεταθετικό σύνδρομο Down ή μερική τρισωμία 21. Μωσαϊκισμός. Περίπου το 1-2% των ανθρώπων με σύνδρομο Down έχουν τον τύπο του μωσαϊκισμού. Αυτός ο τύπος προκύπτει από την ανώμαλη κυτταρική διαίρεση μόνο ορισμένων κυττάρων, ενώ τα υπόλοιπα διαιρούνται κανονικά. Τα κύτταρα διαιρούν ανώμαλα τα 47 χρωμοσώματα, με το πρόσθετο γενετικό υλικό από το 21 ο χρωμόσωμα. Δεδομένου ότι το έμβρυο αυξάνεται και το κανονικό και το ανώμαλο αντίγραφο του κυττάρου αυξάνεται. Ακόμα και αν τα μισά από τα κύτταρα είναι φυσιολογικά, τα συμπτώματα είναι συνήθως σχεδόν τα ίδια, όπως εκείνα που εμφανίζονται με τους άλλους τύπους του συνδρόμου. Εντούτοις τα παιδιά με μωσαϊκισμό παρουσιάζουν ελαφρότερα χαρακτηριστικά, λιγότερα προβλήματα υγείας και υψηλότερη νοημοσύνη από τα παιδία που έχουν τρισωμία 21. Φαίνεται 8

15 μάλιστα ότι υπάρχει κάποια σχέση μεταξύ του ποσοστού των φυσιολογικών κυττάρων και του βαθμού νοημοσύνης. Όσο μικρότερος είναι ο αριθμός των κυττάρων που έχουν επηρεαστεί, τόσο μεγαλύτερος είναι ο δείκτης νοημοσύνης. (Πολυχρονοπούλου, 2001) 1.4 Συχνότητα Η συχνότητα εμφάνισης του συνδρόμου Down αυξάνεται με την αύξηση της ηλικίας της γυναίκας. Πολλοί ειδικοί συνιστούν ότι οι γυναίκες που μένουν έγκυες σε ηλικία 35 ετών και άνω πρέπει να υποβάλλονται σε προγεννητικό έλεγχο για το σύνδρομο Down. Η πιθανότητα ότι μια γυναίκα κάτω των 30 ετών η οποία μείνει έγκυος θα έχει ένα μωρό με σύνδρομο Down είναι λιγότερο από 1 στις 1000, αλλά η πιθανότητα να αποκτήσει παιδί με σύνδρομο Down αυξάνει σε 1 στις 400 γυναίκες που μένουν έγκυες στην ηλικία των 35. Η πιθανότητα του συνδρόμου Down συνεχίζει να αυξάνεται καθώς η γυναίκα μεγαλώνει, έτσι ώστε από την ηλικία των 42, η πιθανότητα είναι 1 στις 60 ότι η έγκυος θα έχει ένα μωρό με σύνδρομο Down και από την ηλικία 49, η πιθανότητα είναι 1 προς 12. (www.medicinenet.com) 9

16 1.5 Προγεννητικός έλεγχος Έχουν αναπτυχθεί διάφορα τεστ επεμβατικά και μη επεμβατικά, τα οποία βοηθούν στην έγκαιρη διάγνωση του συνδρόμου Μη επεμβατικά τεστ προγεννητικού ελέγχου Το τεστ του πρώτου τριμήνου. Γίνεται μέτρηση κάποιων ορμονών της μητέρας με μια εξέταση αίματος και υπολογισμός της αυχενικής διαφάνειας του εμβρύου με τον υπέρηχο. Η αυχενική διαφάνεια είναι με απλά λόγια η ποσότητα υγρού του εμβρύου. Έχει βρεθεί πως το υγρό αυτό είναι αυξημένο στα έμβρυα με σύνδρομο Down καθώς και στα έμβρυα με καρδιοπάθειες ή άλλες παθήσεις. Το τεστ καλύπτει σε ποσοστό που φτάνει περίπου το 90% και πραγματοποιείται από την 11 η έως την 14 η εβδομάδα. Εάν μια γυναίκα έχει αυξημένο κίνδυνο για το σύνδρομο (μικρότερο από 1/250), τότε συστήνεται επεμβατική μέθοδος προγεννητικής διάγνωσης. Το τεστ του δεύτερου τριμήνου. Γίνεται λίγο αργότερα από το πρώτο. Περιλαμβάνει μέτρηση κάποιων ορμονών στο αίμα της μητέρας και το ποσοστό επιτυχίας είναι 60-70%. Γίνεται από την 15 η έως την 19 η εβδομάδα. Εάν μια γυναίκα έχει αυξημένο κίνδυνο για το σύνδρομο (μικρότερο από 1/250), τότε συστήνεται επεμβατική μέθοδος προγεννητικής διάγνωσης. Το υπερηχογράφημα του δευτέρου επιπέδου. Γίνεται μεταξύ της 20 ης και της 24 ης εβδομάδας. Είναι από τα σημαντικότερα υπερηχογραφήματα καθώς γίνεται λεπτομερής έλεγχος όλων των εμβρυικών οργάνων. Μπορεί να εντοπιστεί μέχρι και το 70% των βλαβών, μέσω αυτής της εξέτασης. Εάν βρεθεί κάποια βλάβη, τότε ανάλογα συστήνεται επεμβατική μέθοδος προγεννητικής διάγνωσης. Άλφα-τεστ (τριπλό βιοχημικό τεστ). Είναι η προγεννητική εξέταση κατά την οποία προσδιορίζονται τρεις διαφορετικές ουσίες: η άλφαφετοπρωτεΐνη (AFP), η β χοριακή γοναδοτροπίνη και η ελεύθερη οιστριόλη. Οι ουσίες αυτές παράγονται από την ανάπτυξη του εμβρύου και περιέχονται στο αίμα κάθε εγκύου. Ονομάζεται άλφα-τεστ, διότι η άλφα- φετοπρωτεΐνη ήταν η πρώτη από τις τρεις ουσίες που 10

17 χρησιμοποιήθηκε ως δείκτης για εμβρυικές γενετικές ανωμαλίες στο αίμα τη μητέρας. Η πιο σημαντική ιδιαιτερότητα του συγκεκριμένου τεστ είναι ότι δεν παρέχει πλήρη διάγνωση. Πρόκειται απλώς για έναν έλεγχο του πληθυσμού, ώστε να εντοπιστεί ο αριθμός που θα πρέπει να προχωρήσει σε περαιτέρω διερεύνηση με άλλες εξετάσεις, όπως αμνιοκέντηση ή υπέρηχο β επιπέδου. Οι ανωμαλίες, στην ανίχνευση των οποίων μπορεί να συνδράμει το άλφα-τεστ, είναι το σύνδρομο Down καθώς και ελαττώματα στην σπονδυλική στήλη ή στην κοιλιακή χώρα του εμβρύου. Όλες οι γυναίκες θα πρέπει να έχουν υπόψη τους αυτή την προγεννητική εξέταση. Συνήθως προτείνεται σε μέλλουσες μητέρες κάτω των 35 ετών, διότι σε μεγαλύτερες ηλικίες προτιμάται η αμνιοκέντηση. Το άλφα-τεστ γίνεται μεταξύ της 16 ης και 18 ης εβδομάδας από την τελευταία εμμηνόρροια. Γίνεται με μια απλή αιμοληψία από την έγκυο και ακολουθούν εργαστηριακές αναλύσεις του δείγματος. Αυτό είναι και το πλεονέκτημα του άλφα-τεστ. Αποτελεί μια μη επεμβατική εξέταση και ως εκ τούτου δεν ενέχει οποιονδήποτε κίνδυνο για την έγκυο και το έμβρυο. Το συγκεκριμένο τεστ δεν θεωρείται επαρκές τεκμήριο για τη διάγνωση μιας παθολογικής κατάστασης. Ενδέχεται συνεπώς να προκύπτουν υποψίες για εμβρυικές ανωμαλίες από το άλφα-τεστ, ενώ στην πραγματικότητα το έμβρυο δεν αντιμετωπίζει κάποια ανωμαλία. Το γεγονός αυτό όμως δεν μειώνει την αξία του, δεδομένου ότι σε πολλές περιπτώσεις συνεισφέρει στην έγκαιρη διάγνωση. Οι υποψίες για ανωμαλίες επιβεβαιώνονται ή εξαλείφονται με την επιλογή της αμνιοκέντησης. Επεμβατικά τεστ προγεννητικού ελέγχου Αμνιοκέντηση. Πραγματοποιείται μετά την 15 η εβδομάδα της εγκυμοσύνης. Με μια λεπτή βελόνη αφαιρείται λίγο αμνιακό υγρό το οποίο περιέχει κύτταρα από το έμβρυο. Στη συνέχεια το υγρό αυτό εξετάζεται σε ειδικό εργαστήριο για χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Έχει ποσοστό διάγνωσης πάνω από 99% αλλά παράλληλα έχει και 1% 11

18 ποσοστό αποβολής του εμβρύου. Συνίσταται σε εγκύους ηλικίας άνω των 35 χρονών. Επίσης ενδείκνυται όταν έχει ήδη προηγηθεί η γέννηση παιδιού με γενετικές ανωμαλίες ή υπάρχει ιστορικό με γενετικά ελαττώματα στους γονείς ή σε συγγενικά πρόσωπα. Την ανάγκη για αμνιοκέντηση μπορούν να την υποδείξουν και άλλες εξετάσεις, όπως το άλφα-τεστ. Προϋποθέσεις για να γίνει αμνιοκέντηση είναι: o Η ηλικία της μητέρας (συνήθως άνω των 35 ετών) o Η ύπαρξη προηγούμενου παιδιού με χρωμοσωμιακή ανωμαλία. o Η ύπαρξη χρωμοσωμικών ανωμαλιών στους γονείς ή σε κάποιο άλλο άτομο του οικογενειακού περιβάλλοντος. o Η αυξημένη αυχενική διαφάνεια o Υπερηχογραφικά ευρήματα στο β επιπέδου υπερηχογράφημα, που αυξάνουν τον κίνδυνο χρωμοσωμικής ανωμαλίας. Λήψη χοριακής λάχνης. Γίνεται πιο νωρίς από την αμνιοκέντηση από τις 11 η έως την 14 η εβδομάδα της εγκυμοσύνης. Με μια λεπτή βελόνη αφαιρούνται λίγα κύτταρα από τον πλακούντα, τα οποία και εξετάζονται σε ειδικό εργαστήριο για χρωμοσωμικές ανωμαλίες. Έχει ποσοστό διάγνωσης πάνω από 99% αλλά και ποσοστό αποβολής του εμβρύου σχεδόν 1%. Τροφοβλάστη. Γίνεται μεταξύ της 10 ης και 14 ης εβδομάδας της κύησης. Η τροφοβλάστη στοχεύει στην ανίχνευση χρωμοσωμικών ανωμαλιών, συγγενών ή κληρονομικών ανωμαλιών και μεταβολικών ανωμαλιών του εμβρύου, όπως το σύνδρομο Down. Η λήψη τροφοβλάστης γίνεται με τη χρήση πολύ λεπτών βελόνων, με υπερηχογράφημα και τοπική αναισθησία στο δέρμα, στο υποδόριο και στους μύες της κοιλιάς της εγκύου. Αφού ολοκληρωθεί η αναισθησία, μια λεπτή βελόνα περνά το τοίχωμα της μήτρας και αναρροφά ένα μικρό κομμάτι του πλακούντα (τροφοβλάστης) του εμβρύου. (www.medicinenet.com) 12

19 1.6 Θνησιμότητα Τις τελευταίες δεκαετίες ο μέσος όρος διάρκειας ζωής των ατόμων με σύνδρομο Down αυξήθηκε σημαντικά. Το 1929 το προσδόκιμο ζωής των ατόμων με σύνδρομο Down ήταν μόνο 9 χρόνια. Το 1947 έφτασε τα 12 χρόνια, το 1970 το προσδόκιμο ζωής άγγιξε τα 54 χρόνια, φτάνοντας από το 2006 τα 65 χρόνια. Παρά την εντυπωσιακή άνοδο του προσδόκιμου ζωής τα άτομα αυτά παρουσιάζουν φυσικά σημάδια γήρανσης, γρηγορότερα κατά 20 χρόνια από το γενικό πληθυσμό. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι λειτουργικές αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία, συνδέονται με κάποια χημική διαδικασία. (Rondal & Quartino, 2007) 1.7 Νευρωνική ανάπτυξη Οι επιστήμονες προσπάθησαν να ανακαλύψουν τα βαθύτερα αίτια που είναι υπεύθυνα για τα γνωστικά ελλείμματα των παιδιών με σύνδρομο Down. Από μελέτες που έγιναν το 1980 σε εγκεφάλους αποθανόντων, οι επιστήμονες συμπέραναν ότι η νευρωνική ανάπτυξη των εμβρύων με σύνδρομο Down είναι φυσιολογική. Ωστόσο, παρατήρησαν ότι οι δενδρίτες (νευρικές ίνες που λαμβάνουν πληροφορίες από άλλους νευρώνες) δεν αυξάνουν στην πολυπλοκότητα, καθώς τα παιδιά αυτά μεγαλώνουν. Η ανάπτυξη του εγκεφάλου περιλαμβάνει μυελίνωση, η οποία εμφανίζεται φυσιολογική τη στιγμή της γέννησης στα βρέφη με σύνδρομο Down. Η μυελίνη είναι το στρώμα λίπους που καλύπτει κάποιες νευρικές ίνες που παρέχουν μόνωση, η οποία επιτρέπει στα ηλεκτρικά μηνύματα να μεταφέρονται γρηγορότερα μέσω των ινών. Διαφορές ήσσονος σημασίας έχουν εντοπιστεί τη στιγμή της γέννησης. Πιο αξιοσημείωτες διαφορές αρχίζουν να εμφανίζονται μετά τους πρώτους δύο μήνες με δομές όπως τον ιππόκαμπο και την παρεγκεφαλίδα, οι οποίες ολοκληρώνουν την ανάπτυξη τους μετά την γέννηση, να είναι οι πιο επηρεασμένες. 13

20 Επίσης έρευνες έδειξαν ότι το μέγεθος του εγκεφάλου των ατόμων με σύνδρομο Down είναι κατά 18% μικρότερος. Αν και ορισμένες διαφορές σε σχέση με το μέγεθος είναι πιθανό να οφείλονται στη συνολική εικόνα των χαρακτηριστικών των ατόμων με σύνδρομο Down, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η παρεγκεφαλίδα είναι δυσανάλογα μικρότερη στα άτομα αυτά. Πιθανώς αυτή η διαφορά να είναι υπεύθυνη για το χαμηλό μυϊκό τόνο και τις δυσκολίες στην ομιλία. Επίσης, είναι πιθανό και κάποιες γνωστικές λειτουργίες να επηρεάζονται από τον όγκο του παρεγκεφαλίδας. Ωστόσο, από τις ίδιες έρευνες, φάνηκε ότι η υποφλοιώδης φαιά ουσία και ο βρεγματικός λοβός είναι αναλογικά μεγαλύτερος με αυτόν των παιδιών τυπικής ανάπτυξης. Ο βρεγματικός λοβός είναι υπεύθυνος για την ολοκλήρωση των αισθήσεων. Επομένως, η σχετική υπεροχή των παιδιών με σύνδρομο Down στην οπτικοχωρική επεξεργασία, πιθανώς να οφείλεται στο βρεγματικό λοβό. Ο κροταφικός λοβός είναι επίσης αναλογικά μεγαλύτερος, λόγω του μεγαλύτερου όγκου της λευκής ουσίας. Αντίθετα ο μετωπιαίος και ο ινιακός λοβός δεν παρουσιάζουν διαφορές. (Fay, 2009) 1.8 Κλινική εικόνα Το κρανίο είναι μικρότερο του κανονικού και παρουσιάζει βραχυκεφαλία. Το πρόσωπο είναι στρογγυλό με πλατύ προφίλ. Τα μάτια γέρνουν λίγο προς τα πάνω και υπάρχει μια επικανθική πτυχή πάνω από αυτά. Παρατηρείται επίσης μογγολοειδής φορά των βλεφαρικών σχισμών. Καθίζηση της μύτης, η οποία είναι κοντή και πλατιά στη βάση της. Το στόμα είναι μικρότερο με χαμηλωμένα άκρα. Η γλώσσα είναι μεγάλη και πλατιά, με εγκάρσιες ραβδώσεις. Τα δόντια είναι μικρά, αραιά, με ανώμαλο σχήμα και ακανόνιστη διάταξη. Χαμηλή πρόσφυση αυτιών με ανωμαλίες των πτερυγίων και μικρούς, παραμορφωμένους λοβούς. 14

21 Ο λαιμός είναι κοντός και φαρδύς με χαλαρές και περιττές πτυχώσεις του δέρματος στα πλάγια και προς τα πίσω, που γίνονται λιγότερο εμφανείς με το πέρασμα του χρόνου. Τα χέρια είναι κοντά και φαρδιά με κοντά και παχιά δάχτυλα, καθώς επίσης παρουσιάζονται ανώμαλα δερματολογικά σημεία στις παλάμες. Επίσης μπορεί να υπάρχει μια χειρομαντική γραμμή και ο μικρός δάχτυλος να είναι βραχύτερος και εμφανίζεται κλινικοδακτυλία. Τα πόδια είναι επίσης κοντά και παχιά με μεγάλη απόσταση μεταξύ του πρώτου δαχτύλου από τα άλλα. Το δέρμα είναι επίσης ξηρό και ελαστικό, με τάση για ραγάδες. Τα μαλλιά είναι αραιά, μαλακά και ίσια. Τα νεογέννητα έχουν χαμηλό βάρος αλλά το ύψος είναι συνήθως φυσιολογικό και είναι έντονο το περίσσιο δέρμα στο πίσω μέρος του λαιμού. Αντίθετα οι ενήλικες έχουν τάση για παχυσαρκία και το ύψος τους κυμαίνεται από 1,48 εκ. έως 1,68 εκ. στους άντρες και 1,32 εκ. έως 1,55 εκ. στις γυναίκες. (Fay, 2009) Στον παρακάτω πίνακα απεικονίζεται η συχνότητα εμφάνισης ορισμένων από τα κλινικά χαρακτηριστικά των ατόμων με σύνδρομο Down: ΕΙΔΟΣ ΔΥΣΜΟΡΦΙΑΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ Πεπλατυσμένο προσωπείο 90% Φτωχό αντανακλαστικό του Moro. 85% Υποτονία 80% Χαλάρωση συνδέσμων 80% Χαλαρό δέρμα στο πίσω μέρος της 80% κεφαλής Στρογγυλά μικρά αυτιά 60% Υποπλαστικά και μικρά δάχτυλα/μεσαία 60% φάλαγγα Μονή χειρομαντική γραμμή 45% 15

22 1.9 Προβλήματα υγείας Υποτονία. Η υποτονία είναι ένα άλλο κοινό χαρακτηριστικό στα περισσότερα από τα παιδιά με σύνδρομο Down. Η υποτονία ορίζεται ως χαμηλός μυϊκός τόνος σε κατάσταση ηρεμίας. Ο χαμηλός μυϊκός τόνος επηρεάζει όλους τους μύες συμπεριλαμβανομένων και αυτών του στόματος. Η υποτονία μπορεί να είναι η αιτία όχι μόνο της καθυστερημένης κινητικής ανάπτυξης και της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και της δυσκοιλιότητας. Απτική αισθητικότητα. Ένα χαρακτηριστικό των ατόμων με σύνδρομο Down είναι η μειωμένη απτική αισθητικότητα. Σε πολλές μελέτες παρατηρήθηκε μια μειωμένη αντίδραση στον πόνο τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες με το σύνδρομο. Μια άλλη έρευνα αναφέρεται στην μειωμένη ικανότητα των ενηλίκων με σύνδρομο Down να εντοπίσουν το σημείο διέγερσης του πόνου. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν αισθάνονται το πόνο αλλά ότι τον εκφράζουν με διαφορετικό τρόπο. Αυτή η μειωμένη απτική αισθητικότητα πιθανώς να έχει αντίκτυπο στον κινητικό έλεγχο, καθώς τα άτομα με σύνδρομο Down έχουν μειωμένη εσωτερική ανατροφοδότηση, όταν κρατούν ένα αντικείμενο. Νόσος Alzheimer. Το σύνδρομο Down έχει συνδεθεί με την νόσο Alzheimer. Είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες ότι πολλοί ενήλικες με σύνδρομο Down έχουν ευρήματα στον εγκέφαλο τα οποία είναι συνδεδεμένα με αυτά της νόσου Alzheimer. Σύμφωνα με έρευνες το 20-25% των ενήλικων με σύνδρομο Down εμφανίζουν άνοια ή μείωση της αντιληπτικής ικανότητας, τα οποία είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της νόσου. Ανοσολογία. Με την πάροδο των χρόνων βρέθηκαν πολλά ελλείμματα στο ανοσοποιητικό σύστημα των ατόμων με σύνδρομο Down. Ύστερα από έρευνες διαπιστώθηκαν μειωμένες ανοσοσφαιρίνες και μειωμένη ικανότητα των Τ-κυττάρων να εντοπίσουν και να εξοντώσουν μικρόβια. Αυτά τα ελλείμματα δεν είναι αρκετά σοβαρά ώστε να προκαλέσουν επαναλαμβανόμενες μολύνσεις που απαιτούν νοσηλεία, αλλά είναι αρκετά σοβαρά ώστε τα άτομα να προσβάλλονται συχνά από 16

23 αναπνευστικές και δερματικές μολύνσεις. Η μειωμένη ποσότητα ψευδαργύρου και σεληνίου θεωρείται ότι αποτελεί ένα σημαντικά παράγοντα της καταστολής του ανοσοποιητικού συστήματος. Επομένως εντάσσοντας αυτά τα δύο ιχνοστοιχεία στην διατροφή αυτών των ατόμων, το ανοσοποιητικό τους σύστημα μπορεί να βελτιωθεί. Επίσης τα άτομα με σύνδρομο Down έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να προσβληθούν από αυτοάνοσα νοσήματα όπως διαβήτη και υποθυροισμό. Ο λόγος αυτού του αυξανόμενου κινδύνου παραμένει άγνωστος. Γαστρεντερολογία. Τα άτομα με σύνδρομο Down έχουν ένα αυξημένο αριθμό από συγγενείς ανωμαλίες συμπεριλαμβανομένου του γαστρεντερικού σωλήνα. Πολλά άτομα πάσχουν από δωδεκαδάχτυλο, το οποί προκαλεί συχνούς εμετούς. Ένα άλλο συχνό πρόβλημα είναι η σύνδεση μεταξύ του οισοφάγου και της τραχείας το οποίο ονομάζεται συρίγγιο. Προκαλεί συχνό βήχα και απαιτεί χειρουργείο. Επίσης συχνά τα άτομα με σύνδρομο Down παρουσιάζουν γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η οποία οφείλεται κυρίως στο μειωμένο μυϊκό τόνο και προκαλεί δυσπεψία, φτύσιμο και εμετό. Ορθοπεδική. Τα περισσότερα προβλήματα εμφανίζονται σε αυτόν τον τομέα λόγω της χαλαρότητας των συνδέσμων, με αποτέλεσμα τα κόκαλα να μετακινούνται. Το πιο γνωστό πρόβλημα είναι η ατλαντοαξονική αστάθεια (atlantoaxial instability), η οποία προκαλείται από εκτεταμένη κίνηση του πρώτου και του δεύτερου σπονδύλου του λαιμού. Υπολογίζεται ότι συναντάται στο 15% των ατόμων με ds. Υπάρχει αυξημένος κίνδυνος βλάβης της σπονδυλικής στήλης, σε περίπτωση πρόσκρουσης με έναν από τους συνδέσμους. Μια τέτοια πρόσκρουση μπορεί να προκαλέσει: εύκολη κόπωση, δυσκολίες στη βάδιση, πόνο στο λαιμό, περιορισμένη κινητικότητα του αυχένα, κλίση κεφαλής, έλλειψη συντονισμού, αδεξιότητα, σπαστικότητα και υπεραντανακλαστικότητα. Άλλα ορθοπεδικά προβλήματα που προσβάλλουν τα άτομα με σύνδρομο Down είναι η αστάθεια στις αρθρώσεις του ισχίου, η αστάθεια επιγονατίδας, η πλατυποδία και ο πόνος στις αρθρώσεις. 17

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ. Μαλτέζος Ιωάννης ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ DOWN ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΊΔΑ ΤΗΣ ΙΕΡΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ Μαλτέζος Ιωάννης Κληρονομικότητα Το σώμα μας αποτελείται από εκατομμύρια κύτταρα εκ των οποίων τα περισσότερα εξ αυτών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011

ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011 ΑΛΕΞΙΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.10159 Πτυχιακή εργασία ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2011 Σύνδρομο Down ή αλλιώς Τρισωμία 21 ή Τρισωμία G είναι η περιγραφή μια ανωμαλίας, που περικλείει ένα σύνολο χαρακτηριστικών,

Διαβάστε περισσότερα

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής!

Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής. Το θαύµα... της ζωής! Τµήµα Υπερήχων & Εµβρυοµητρικής Ιατρικής Το θαύµα... της ζωής! Οι Υπέρηχοι Εγκυμοσύνης... Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής Στο Τμήμα Υπερήχων & Εμβρυομητρικής Ιατρικής της ΡΕΑ Μαιευτικής Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1.

Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr. Πίνακας 1. Ενημερωτικό Δελτίο Τεύχος 1 Δεκέμβριος 2007 Εργαστήριο Κλινικής Βιοχημείας και Εργαστηριακής Ιατρικής Οδός Ξενίας 1, 115 27 Αθήνα, T ηλ.: 210 7775444 Fax: 210 7775420 e-mail: info@diamedica.gr http://www.diamedica.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 7η: Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου.

- Έκπτωση στη χρήση εξoλεκτικών συμπεριφορών πχ βλεμματικής επαφής, εκφραστικότητας προσώπου. ΑΥΤΙΣΜΟΣ- ΔΙΑΧΥΤΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η Διάχυτη Διαταραχή της Ανάπτυξης σύμφωνα με το ICD-10 το σύστημα της Διεθνούς Ταξινόμησης των Νόσων είναι μια διαταραχή που περιλαμβάνει δυσκολίες στην ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης. Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π

Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης. Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης Επιμέλεια : Αργυρίου Αντώνης Διευθυντής ΓΕ.Λ. Μαγούλας Χημικός, M.Ed., M.I.S. -Σύμβουλος ΣΕ.Π 1 Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης 2 Τεστ δεξιοτήτων & νοημοσύνης 3 Τεστ δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία

Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΕΣ ΜΟΡΙΑΚΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ - ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ Σύγχρονες μεθοδολογίες μοριακής βιολογίας και γενετικής στη γυναικολογία ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ ΕΛΕΝΗ, Ph.D. Λέκτορας Εργαστήριο Βιολογίας, Ιατρική Σχολή Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 4η Νοητική Υστέρηση

Διάλεξη 4η Νοητική Υστέρηση ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 4η Νοητική Υστέρηση Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Νοημοσύνη Νοημοσύνη είναι η ανώτατη μορφή προσαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013

Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 «είναι μία παθολογική κατάσταση, που

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά

Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος. Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Προγεννητικός Μοριακός Καρυότυπος Η τεχνολογία αιχμής στη διάθεσή σας για πιο υγιή μωρά Η νέα εποχή στον Προγεννητικό Έλεγχο: Μοριακός Καρυότυπος - array CGH - Συγκριτικός γενωμικός υβριδισμός με μικροσυστοιχίες

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος: το πρότυπο των αυτόάνοσων ρευματικών νοσημάτων Φ.Ν. Σκοπούλη Καθηγήτρια τον Χαροκόπειου Πανεπιστημίου Αθηνών συστηματικός ερυθηματώδης λύκος θεωρείται η κορωνίδα των αυτοάνοσων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα

Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα Προγεννητικός Έλεγχος - Μαιευτικό Υπερηχογράφημα upadate swfobject.embedswf('/plugins/content/avreloaded/mediaplayer.swf','avreloaded0','400','320','7. 0.14','/plugins/content/avreloaded/expressinstall.swf',

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών

Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών Δυστονία Δυστονία Στη δυστονία έχουμε ακούσια σύσπαση μυών προκαλώντας ανεξέλεγκτες επαναλαμβανόμενες ή στροφικές κινήσεις του προσβεβλημένου τμήματος του σώματος. Τα συμπτώματα μπορεί να είναι ήπια ή

Διαβάστε περισσότερα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα

Νεανική Δερματομυοσίτιδα www.printo.it/pediatric-rheumatology/gr/intro Νεανική Δερματομυοσίτιδα Έκδοση από 2016 1. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑΝΙΚΗ ΔΕΡΜΑΤΟΜΥΟΣΙΤΙΔΑ 1.1 Τι είδους νόσημα είναι; Η νεανική δερματομυοσίτιδα (ΝΔΜ) είναι ένα σπάνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι. Εισαγωγή. Κεφάλαιο 1. Η ψυχολογία ως επιστήμη: σύντομη γνωριμία... 25 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 Το αντικείμενο του συγγράμματός μας... 13 Οι στόχοι και το κοινό μας... 14 Οργάνωση του βιβλίου... 15 Άλλα χαρακτηριστικά του βιβλίου... 16 Ευχαριστίες... 18 ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ

ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ ΔΙΓΛΩΣΣΙΑ ΜΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΛΟΓΟΥ -ΟΜΙΛΙΑΣ ΚΑΙ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ : ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Σπουδάστρια: Αθηνά Κατσαντώνη (9923) Εποπτεύων καθηγητής: κ ος Πέσχος Δημήτριος. Τριμελής

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής:

Πιο συγκεκριμένα μερικοί παράγοντες που ενοχοποιούνται είναι οι εξής: Tι είναι ο αυτισμός Ο Αυτισμός είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν ακούν και γενικά αισθάνονται. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν σοβαρά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στη Βιολογία

Εργασία στη Βιολογία Εργασία στη Βιολογία Τι είναι το χρωμόσωμα? Το χρωμόσωμα είναι μια οργανωμένη δομή DNA και πρωτεϊνών που βρίσκεται στα κύτταρα. Είναι ένα μοναδικό κομμάτι DNA που περιλαμβάνει πολλά γονίδια και άλλες ακολουθίες

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ ΒΑΣ. ΣΙΔΕΡΗΣ, ΜΕΣΟΓΕΙΩΝ 6, ΑΜΠΕΛΟΚΗΠΟΙ 115 27, ΑΘΗΝΑ, ΤΗΛ: 210 7777.654, FAX ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΩΝ Μικροβιολογικό & Ερευνητικό Εργαστήριο Καθ έξιν Αποβολές Οι καθ 'έξιν αποβολές είναι μια ασθένεια σαφώς διακριτή από τη στειρότητα, και που ορίζεται ως δύο ή περισσότερες αποτυχημένες

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

prenatal Μη επεμβατικός προγεννητικός έλεγχος

prenatal Μη επεμβατικός προγεννητικός έλεγχος prenatal Μη επεμβατικός προγεννητικός έλεγχος 1 Είστε έγκυος. Συγχαρητήρια! 2 Αγαπητοί μελλοντικοί γονείς, Αυτή είναι μια πολύ συναρπαστική περίοδος για εσάς και είναι πολύ φυσικό να ανησυχείτε για την

Διαβάστε περισσότερα

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη.

Γενετικό γλωσσάριο. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες. Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. 12 Γενετικό γλωσσάριο Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιηµένο από το γλωσσάριο που αρχικά δηµιουργήθηκε από το Πάρκο Γενετικής Γνώσης London IDEAS (London

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία.

Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Επιβλέπουσα: Ζακοπούλου Βικτωρία. Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: «Εγκεφαλική Παράλυση στην παιδική ηλικία». Εκπόνηση εργασίας: Παπαδοπούλου Ειρήνη Α.Μ. 12148 Επιβλέπουσα:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες

Χρωµοσωµικές Αλλαγές. Πληροφορίες για Ασθενείς και Οικογένειες 12 Orphanet Ιστοσελίδα ελεύθερης πρόσβασης που παρέχει πληροφορίες για τις σπάνιες παθήσεις, τα κλινικά πειράµατα, τα φάρµακα και συνδέσµους για οµάδες υποστήριξης σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ιστοσελίδα: www.orpha.net

Διαβάστε περισσότερα

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό Μαθησιακές Δυσκολίες ΟΡΙΣΜΟΣ - Παρόλο που ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια περίπου, δεν υπάρχει συμφωνία πάνω στα αποδεκτά κριτήρια που ορίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες είτε στον κλινικό είτε στον

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Πρότυπο Πειραματικό Σχολείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟ ΚΑΙ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Φασφαλής Νικηφόρος Από τι αποτελείται ΚΝΣ από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό ΠΝΣ από

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ

Γιαννάκη Ειρήνη Α.Μ: 12066 Τμήμα Λογοθεραπείας- Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ «Η ψυχοκινητική καθυστέρηση ως σημαντικό κομμάτι πολλών διαταραχών. Μέθοδοι ψυχοκινητικής ανάπτυξης καθώς και υλικό (ασκήσεις) ως εναλλακτική μορφή επικουρικής αγωγής στη λογοθεραπεία». Γιαννάκη Ειρήνη

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος *Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος Πότε ένα παιδί βλέπει σωστά; Ποιές είναι οι δεξιότητες εκείνες που καθορίζουν την καλή λειτουργία της όρασης του; Πώς μπορεί μια δυσλειτουργία της όρασης να επηρεάσει την απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο

Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Πως ο Νους Χειρίζεται το Φόβο Σύμφωνα με δύο σχετικά πρόσφατες έρευνες, οι μνήμες φόβου και τρόμου διαφέρουν σημαντικά από τις συνηθισμένες μνήμες. Οι διαφορές αυτές δεν συνίστανται μόνο στις εμφανείς

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς

Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ. Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Αλκοόλ, Εθεβεία & Εγκέθαλορ Γιώργος Παναγής Πανεπιστήμιο Κρήτης Τμήμα Ψυχολογίας Εργαστήριο Νευροεπιστημών & Συμπεριφοράς Κατανάλωση οινοπνευματωδών στους Έλληνες μαθητές (2011) Στην Ελλάδα, τα αγόρια

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων Α.Καραπέτσας

Διδάσκων Α.Καραπέτσας Διδάσκων Α.Καραπέτσας Άνδρες και γυναίκες είναι εξίσου έξυπνοι, κάθε φύλο όμως με το δικό του τρόπο. (Science Illustrated, Σεπτέμβριος,2010) 2 Διαφέρουμε εγκεφαλικά? 3 Ο Richard Haier, (του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58

Υποστηρίζοντας τα παιδιά με γενετικά νοσήματα - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Πέμπτη, 16 Ιούνιος :58 Από: K-Life (Καθημερινή) Τα γενετικά νοσήματα είναι ιδιαίτερα σπάνιες ασθένειες που οφείλονται σε μεταλλάξεις γονιδίων. Τα παιδιά που πάσχουν από αυτά χρειάζονται φροντίδα, ψυχολογική στήριξη αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ

ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ ΝΟΣΟΣ PARKINSON : ΜΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗ ΜΕΙΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΩΝ Η νόσος του Parkinson είναι μια προοδευτικά εξελισσόμενη, εκφυλιστική νόσος του κεντρικού νευρικού συστήματος, είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω;

Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; Μήπως έχω µεγαλακρία; Πώς θα το καταλάβω; MegalakriaBroshure.indd 1 17/11/2010 1:27:39 μμ Η Πανελλήνια Ένωση Σπανίων Παθήσεων (Π.Ε.Σ.ΠΑ) είναι ο μόνος φορέας, μη κερδοσκοπικό σωματείο, συλλόγων ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ

ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙ Α ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑΤΗ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΜΒΡΥΟ Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής ΕΚΠΑ, σε συνεργασία με Αναπλ. Καθηγητή Ν. Παπαντωνίου, Α Μαιευτική και Γυναικολογική

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία

Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Προβλήματα ομιλίας στην παιδική ηλικία Το μικρό μας δεν μιλάει όπως τα άλλα παιδιά της ηλικίας του. Τι μπορεί να συμβαίνει; Το κοινωνικό περιβάλλον, οι συνθήκες ζωής, και οι παραδόσεις επηρεάζουν θετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ Η Νόσος Alzheimerή γεροντική άνοια είναι µια χρόνια νευροεκφυλιστικήασθένεια του Κεντρικού Νευρικού Συστήµατος, που χαρακτηρίζεται στην ήπια µορφή της από σταδιακή απώλεια της µνήµης και περιορισµό

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία

Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Παιδιά µε ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία Από το βιβλίο των Lerner J., Lowenthal B., Egan R. Prechool children with special needs, Boston: Allyn & Bacon Τα τελευταία χρόνια η κοινωνία αλλά και η

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Λογοθεραπεία: Ο Ρόλος του Λογοπαθολόγου και η Κυπριακή Πραγματικότητα 29-30 Νοεμβρίου 2014 Τι είναι Λογοθεραπείαοθερα εία Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ- ΠΡΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Δρ. Ε.Τρακάκης Οι ανιχνευτικές εξετάσεις (screening test) έχουν ευρεία εφαρμογή και μεγάλη πρακτική χρησιμότητα στον προγεννητικό έλεγχο. Ο προγεννητικός έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ

ΜΠΑΜΠΑΤΣΙΑΣ ΛΑΜΠΡΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΟΣ-ΜΑΙΕΥΤΗΡΑΣ ΚΑΘ` ΕΞΙΝ ΑΠΟΒΟΛΕΣ (πληροφορίες για το κοινό σύμφωνα με το Βρετανικό κολλέγιο μαιευτήρωνγυναικολόγων) για περισσότερες πληροφορίες η γυναίκα πρέπει να συμβουλεύεται το γυναικολόγο της. ΓΕΝΙΚΑ Αποβολή είναι

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου

Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας Αγγελίνα Κατριβάνου Απαρτιωμένη Διδασκαλία Αναπτυξιακές Διαταραχές της Παιδικής Ηλικίας I. Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές II. III. Ειδικές Αναπτυξιακές Διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης

Η ζωη µου. µε την ψωριαση. Eνημερωτικό φυλλάδιο για τη νόσο της ψωρίασης Πανελλήνιος Σύλλογος Ασθενών με Ψωρίαση και Ψωριασική Αρθρίτιδα Αριστοτέλους 21, Θεσσαλονίκη, τηλ 21315 553 780, email:epidermia.greece@gmail.com www.epidermia.gr Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Δερματολογική

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΝΟΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Δ Ε Σ Π Ο Ι Ν Α Χ Α ΡΑ Λ Α Μ Π ΟΥ Σ ΛΟ Γ Ο Π ΕΔΙΚΟ Σ Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ο Ν Ι Κ H Σ Υ Ν Ε Ρ Γ ΑΤ Η Σ Ν Ε Υ Ρ ΟΛΟ Γ Ι Κ Η Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Ν ΑΥ Τ Ι ΚΟΥ Ν Ο Σ Ο ΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά

Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας με θέμα: Προσέγγιση των Μαθησιακών Δυσκολιών και Εφαρμογή του Τεστ Αθηνά Ιωάννινα Νοέμβριος2012 Επόπτης καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Εκπονήτριες: Αρμυριώτη Βασιλική (11071)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΘΕΜΑ: Αξιολόγηση και Εκπαίδευση των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες. Προσαρμογές αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007

Μαθηματικά A Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Μαθηματικά A Δημοτικού Πέτρος Κλιάπης Σεπτέμβρης 2007 Το σύγχρονο μαθησιακό περιβάλλον των Μαθηματικών Ενεργή συμμετοχή των παιδιών Μάθηση μέσα από δραστηριότητες Κατανόηση ΌΧΙ απομνημόνευση Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική Αγωγή

Μουσικοκινητική Αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Τι είναι η Μουσικοκινητική Αγωγή Αρχές της Μουσικοκινητικής Αγωγής (Carl Orff) Παιδαγωγικές βάσεις της Μουσικοκινητικής Αγωγής Ποιοι οι στόχοι της Μουσικοκινητικής Αγωγής Αυτοσχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Άρθρο του ΧΑΡΑΛΑΜΠΟY ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑ, MT, CST, MNT Το μεταιχμιακό σύστημα ελέγχει το κύκλωμα του χρόνιου πόνου και των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται με τα βαθύτερα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης.

Παραγωγή, απομόνωση και καθαρισμός της φαρμακευτικής πρωτεΐνης. ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΡΙΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑ 1o 1. δ 2. β 3. β 4. γ 5. δ ΘΕΜΑ 2o 1. Σχολικό βιβλίο, σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα

Διαφοροποιημένη Διδασκαλία. Ε. Κολέζα Διαφοροποιημένη Διδασκαλία Ε. Κολέζα Τι είναι η διαφοροποιημένη διδασκαλία; Είναι μια θεώρηση της διδασκαλίας που βασίζεται στην προϋπόθεση ότι οι δάσκαλοι πρέπει να προσαρμόσουν τη διδασκαλία τους στη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΟΝΙ ΙΟ Χ

ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΣΤΟ ΓΟΝΙ ΙΟ Χ ΜΥΪΚΗ ΥΣΤΡΟΦΙΑ ΤΥΠΟΥ DUCHENNE Τι είναι η µυϊκή δυστροφία (Μ ) τύπου Duchenne; Υπάρχουν πολλοί τύποι Μ και όλοι προκαλούνται από ελαττώµατα στα γονίδια (οι κληρονοµικές µονάδες που µεταβιβάζουν οι γονείς

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 5η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία Περιεχόμενο ενοτήτων Ποιοτική αξιολόγηση Ορισμός και στάδια που περιλαμβάνονται Περιεχόμενο: στοιχεία που τη

Διαβάστε περισσότερα

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες

Χρωμοσωματικές ανωμαλίες Χρωμοσωματικές ανωμαλίες ΧΡΩΜΟΣΩΜΙΚΕΣ ΑΝΩΜΑΛΙΕΣ ΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΓΙΑ: 50% ΤΩΝ ΑΥΘΟΡΜΗΤΩΝ ΑΠΟΒΟΛΩΝ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΠΟ 60 ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ~0.7% ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ ΕΜΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ 2 % ΤΩΝ ΚΥΗΣΕΩΝ ΜΗΤΕΡΩΝ ΑΝΩ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 1203-2014 (4 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Σωτηρία Τζιβινίκου

Διαβάστε περισσότερα

Μονοπάτια Απασχολησιμότητας Ικανότητες & Δεξιότητες εργαζομένων στις σύγχρονες ελληνικές επιχειρήσεις

Μονοπάτια Απασχολησιμότητας Ικανότητες & Δεξιότητες εργαζομένων στις σύγχρονες ελληνικές επιχειρήσεις Μονοπάτια Απασχολησιμότητας Ικανότητες & Δεξιότητες εργαζομένων στις σύγχρονες ελληνικές επιχειρήσεις 30 Μαρτίου 2015 Εισηγητής : B.Αϊβαζίδης MSc, PhDc Χαρακτηριστικά του σημερινού εργασιακού περιβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΎ ΙΙ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΎ ΙΙ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΎ ΙΙ 2015-16 Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Η φυσική κατάσταση του νεογέννητου Κλίμακα Apgar: σύστημα μέτρησης μέσω του οποίου καταγράφονται οι ενδείξεις καλής σωματικής υγείας του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Λογοθεραπευτική παρέμβαση στο πλαίσιο του συνδρόμου της Οζώδους Σκλήρυνσης» Εκπόνηση : Χατζή Κατερίνα ΑΜ:11625 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 10η Διαταραχές Αισθητηρίων

Διάλεξη 10η Διαταραχές Αισθητηρίων ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 10η Διαταραχές Αισθητηρίων Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Αισθητηριακές Διαταραχές Διαταραχές κατά

Διαβάστε περισσότερα