Μουσικές Iδιαιτερότητες των Ατόµων µε Σύνδροµο Williams

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μουσικές Iδιαιτερότητες των Ατόµων µε Σύνδροµο Williams"

Transcript

1 Μουσικές Iδιαιτερότητες των Ατόµων µε Σύνδροµο Williams ήµητρα Κόνιαρη Περίληψη Τα άτοµα µε σύνδροµο Williams (ΣW) συχνά εκφράζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη µουσική, κυρίως τη µουσική ακρόαση και τη µουσική δηµιουργία (έκφραση και αυτοσχεδιασµό). Μπορεί να εµφανίσουν απόλυτη ακοή και να αναπτύξουν µία ιδιαίτερη εκφραστική και συναισθηµατική σχέση µε τη µουσική. Η εκµάθηση, όµως, ανάγνωσης παρτιτούρας και η αναλυτική επεξεργασία δοµικών στοιχείων της µουσικής είναι λειτουργίες στις οποίες παρουσιάζουν δυσκολίες. Σύγχρονες νευροαπεικονιστικές µελέτες επιχειρούν να προσεγγίσουν τις δοµικές και λειτουργικές ιδιαιτερότητες του εγκεφάλου των ατόµων µε ΣW κατά την επεξεργασία της µουσικής πληροφορίας. Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζονται (α) οι γνωστικές και νευροβιολογικές ιδιαιτερότητες των ατόµων µε ΣW στη σχέση τους µε τη µουσική και (β) ο ρόλος που µπορεί να διαδραµατίσει στη γενικότερη εκπαίδευσή τους η ανάπτυξη µίας εκπαιδευτικής προσέγγισης η οποία θα στοχεύει στην ξεδίπλωση και χρήση πτυχών των ιδιαίτερων µουσικών τους ικανοτήτων. Η ήµητρα Κόνιαρη είναι µουσικοπαιδαγωγός, καθηγήτρια Μουσικής στην Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση και υποψήφια διδάκτωρ του τµήµατος Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας. Ολοκλήρωσε τις βασικές της σπουδές στο Τµήµα Μουσικών Σπουδών του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης και είναι απόφοιτος του Ινστιτούτου Ρυθµικής Jaques-Dalcroze του Βελγίου και του µεταπτυχιακού τµήµατος για τις Γνωστικές Επιστήµες (DEA en Sciences Cognitive) του Ελεύθερου Πανεπιστηµίου Βρυξελλών (U.L.B.). Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα κινούνται στο χώρο της Μουσικής Ψυχολογίας, της Μουσικής στην Ειδική Αγωγή και της Νευροεκπαίδευσης. Λέξεις κλειδιά: σύνδροµο Williams, σύνδροµο Williams-Beuren, µουσική, εγκέφαλος, προσέγγιση ανάπτυξης ταλέντου Εισαγωγή Το σύνδροµο Williams (ΣW) (ή επίσης σύνδροµο Williams-Beuren) είναι µία νευροαναπτυξιακή διαταραχή η οποία χαρακτηρίζεται από την έλλειψη περί των 17 γονιδίων από το χρωµόσωµα 7q11.23 (Donnai & Karmiloff-Smith 2000). Τα άτοµα µε το σύνδροµο αυτό εµφανίζουν σηµαντικές καρδιοαγγειακές ανωµαλίες, δυσµορφίες στο πρόσωπο και νεογνική υπερασβεστιαιµία. Η σκελετική ανάπτυξη προχωρά µε σχεδόν φυσιολογικούς ρυθµούς και στα δύο φύλα. Όσον αφορά τις κινητικές τους ικανότητες µπορεί να εµφανίσουν έναν προοδευτικό περιορισµό στη χρήση των αρθρώσεων, λόγω συνόστωσης, και υπερτονία (βλ. Τριάρχου 2006). Ο δείκτης νοηµοσύνης (ΙQ) τους κυµαίνεται σε µεγάλο εύρος, από 40 µέχρι 100 (µε µέσο όρο IQ το 61) (Bellugi, Korenberg & Klima 2001) και το γνωστικό τους προφίλ χαρακτηρίζεται από αντιθέσεις στα επίπεδα των ικανοτήτων τους (Levitin et al. 2004). Για παράδειγµα, µπορεί να παρουσιάσουν αδυναµίες στην οπτικοχωρική αντίληψη, δυσκολίες στη µαθηµατική σκέψη και την επίλυση προβληµάτων, διαταραχή έλλειψης προσοχής και αυξηµένο άγχος. Από την άλλη πλευρά, είναι ιδιαίτερα κοινωνικά, έχουν αναπτυγµένες ικανότητες στην κοινωνική χρήση της γλώσσας, χρησιµοποιούν πλούσιο σε αριθµό και ποιότητα λεξιλόγιο, έχουν ανεπτυγµένη 49

2 ακουστική µνήµη (π.χ. µπορούν να αναγνωρίσουν τη µάρκα ενός αυτοκινήτου από τον θόρυβο που παράγεται από τη µηχανή του) και σπάνια ξεχνούν τα ονόµατα των ανθρώπων που γνωρίζουν (βλ. Τριάρχου 2006). Αυτό όµως που τα ξεχωρίζει ιδιαίτερα είναι ότι, σε µεγαλύτερο ποσοστό από άτοµα µε άλλα νευροαναπτυξιακά σύνδροµα, αλλά ακόµη και άτοµα τυπικής ανάπτυξης, εκφράζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη µουσική, κάτι που συχνά συνοδεύεται και από ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα µουσικών επιτευγµάτων, δεδοµένου των υπόλοιπων γνωστικών και κινητικών αδυναµιών τους (Levitin & Bellugi 1998 Levitin et al. 2004). Μουσικές ιδιαιτερότητες των ατόµων µε ΣW Οι γονείς και φροντιστές των ατόµων µε ΣW είναι συνήθως οι πρώτοι που παρατηρούν τις ιδιαίτερες σχέσεις τους µε τη µουσική. Υπάρχουν αρκετές µαρτυρίες για το ότι η ακρόαση της µουσικής µπορεί να τους προκαλέσει έντονα συναισθήµατα, τόσο θετικά όσο και αρνητικά, ότι τους αρέσει να ακούν µουσική για πολλές ώρες, ότι µαθαίνουν εύκολα να παίζουν κάποιο µουσικό όργανο και ότι εµφανίζουν µία ιδιαίτερη κλίση στο να αυτοσχεδιάζουν και να συνθέτουν δικές τους µελωδίες (βλ. άρθρα για τη µουσική στην ιστοσελίδα του Williams Syndrome Foundation). Συστηµατικές µελέτες επιβεβαίωσαν ότι τα άτοµα µε ΣW εµφανίζουν όντως µία µεγαλύτερη προτίµηση για τη µουσική και µεγαλύτερη ποικιλία συναισθηµατικής απόκρισης σε αυτή, σε σύγκριση µε άτοµα τυπικής ανάπτυξης και αντίστοιχης νοητικής ηλικίας (Don et al. 1999). Επίσης, αν και δυσκολεύονται να διατηρήσουν την προσοχή τους σε µία δραστηριότητα για µεγάλο χρονικό διάστηµα, όταν αυτή η δραστηριότητα έχει να κάνει µε τη µουσική τότε ο χρόνος συγκέντρωσης της προσοχής τους αυξάνεται σηµαντικά (Lenhoff 1998). Κάτι στο οποίο δυσκολεύονται είναι η απόδοση σηµασιολογικού νοήµατος, µε λέξεις, στο συναίσθηµα που φέρει µία µουσική, πέρα από το γενικό χαρακτηρισµό ότι είναι, για παράδειγµα, χαρούµενη (Hopyan et al. 2001). Συναισθήµατα µε πιο λεπτές ή σύνθετες αποχρώσεις, όπως η λύπη ή ο φόβος, ενώ δείχνουν ότι τα βιώνουν δεν µπορούν να τα ονοµάσουν. Αυτό ίσως σχετίζεται και µε τη γενικότερη παρατήρηση ότι ενώ ο λόγος των ατόµων µε ΣW έχει µία προσωδία ιδιαίτερα πλούσια σε συναισθηµατική έκφραση, δυσκολεύονται τα ίδια να συνδυάσουν τη συγκεκριµένη συναισθηµατική έκφραση µε το ποια στιγµή είναι η κατάλληλη για να τη χρησιµοποιήσουν (Reilly et al. 1990). Η ικανότητά τους για αναπαραγωγή ρυθµικών σχηµάτων µε παλαµάκια κυµαίνεται σε φυσιολογικά για τη νοητική τους ηλικία επίπεδα, παρά τις κινητικές τους δυσκολίες. Κάτι που είναι άξιο παρατήρησης είναι ότι τα λάθη που µπορεί να κάνουν στην αναπαραγωγή ενός ρυθµικού σχήµατος που τους παρουσιάζεται δεν είναι άσχετα µε το αρχικό ρυθµικό σχήµα, αλλά µουσικά συµβατά µε αυτό, σαν να είναι δικοί τους αυτοσχεδιασµοί πάνω στο αρχικό ρυθµικό πλαίσιο που τους δόθηκε (Levitin & Bellugi 1998). Όταν απαιτείται ωστόσο εντόπιση διαφορών στο ρυθµό, κάτι που απαιτεί αναλυτική σκέψη, τότε δυσκολεύονται περισσότερο (Hopyan et al. 2001). Αντίστοιχη δυσκολία παρατηρείται και στη διάκριση διαφορών στο τονικό ύψος µέσα σε µία µελωδία και όχι µεµονωµένα (Deruelle et al. 2005). Τέλος, όσον αφορά στη µουσική ανάγνωση, τα άτοµα µε ΣW παρουσιάζουν δυσκολίες στην εκµάθηση ανάγνωσης παρτιτούρας (Lenhoff 1998). Το γεγονός αυτό οφείλεται πιθανόν στη γενικότερη δυσκολία που έχουν στην οπτική ολοκλήρωση των ερεθισµάτων και στη διατήρηση της προσοχής. Γενικά, οι ικανότητες των ατόµων µε ΣW σε σχέση µε τη µουσική έχουν να κάνουν περισσότερο µε µία ιδιαίτερη ευαισθησία στο να βιώνουν συναισθήµατα µέσα από τη µουσική που ακούν και µε µία ανεπτυγµένη ικανότητα στο να αυτοσχεδιάζουν όταν παίζουν µουσική ή εκφράζονται µέσω αυτής. Η αναλυτική και σηµασιολογική επεξεργασία δοµικών στοιχείων της ίδιας της µουσικής, όπως των µουσικών διαστηµάτων ή ρυθµικών σχηµάτων, είναι λιγότερο ανεπτυγµένη (Hopyan et al. 2001). Μπορεί να εµφανίζουν αδυναµίες στην τεχνική του παιξίµατος ενός µουσικού οργάνου, κυρίως λόγω περιορισµό στη χρήση των αρθρώσεων, αλλά αυτές οι αδυναµίες καλύπτονται µοναδικά από τη µουσικότητα η οποία απορρέει από το παίξιµό τους (Levitin & Bellugi 1998) Το 2004 παρουσιάστηκε ένα άρθρο το οποίο επιχείρησε για πρώτη φορά να µελετήσει και να καταγράψει συστηµατικά το µουσικό προφίλ των ατόµων µε ΣW, µέσα από ένα ερωτηµατολόγιο που δόθηκε σε γονείς/φροντιστές ατόµων µε ΣW (Levitin et al. 2004). Οι απαντήσεις που συλλέχθησαν συγκρίθηκαν µε αντίστοιχες απαντήσεις που έδωσαν γονείς παιδιών µε αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισµό), παιδιών µε σύνδροµο Down και τυπικά αναπτυσσόµενων παιδιών αντίστοιχης ηλικίας. Στα ευρήµατα αυτού του ερωτηµατολογίου καταγράφησαν επτά σηµεία στα οποία υπερτερούν τα άτοµα µε ΣW και τα οποία χαρακτηρίζουν το µουσικό τους προφίλ: 1. αυθορµητισµός και µουσική δηµιουργικότητα, 2. υψηλές ικανότητες αναπαραγωγής ρυθµού και µελωδίας, 50

3 3. ενασχόληση για πολλές ώρες µε την ακρόαση µουσικής, 4. επιθυµία για συµµετοχή σε συστηµατική µουσική εκπαίδευση µε υψηλές µουσικές επιδόσεις, 5. πρώιµη ηλικία έναρξης ενασχόλησης µε τη µουσική, 6. ευαισθησία στις αρνητικές επιδράσεις της µουσικής και 7. η συναισθηµατική τους φόρτιση λόγω της ακρόασης µπορεί να κρατήσει µετά το τέλος της µουσικής για µεγάλο χρονικό διάστηµα. Τα παραπάνω χαρακτηριστικά, σύµφωνα µε τους συγγραφείς (Levitin et al. 2004), µπορούν να προβλέψουν τις ικανότητες των ατόµων µε ΣW σε ένα ποσοστό 70%. Απόλυτη ακοή και υπερακουσία ύο ακόµη λειτουργίες οι οποίες είναι χαρακτηριστικές του γνωστικού προφίλ των ατόµων µε ΣW, στη γενικότερη σχέση τους µε τους ήχους, είναι η ικανότητα της απόλυτης ακοής και η υπερακουσία. Η απόλυτη ακοή είναι µία αρκετά σπάνια ικανότητα. Εµφανίζεται σε 1 προς άτοµα τυπικής ανάπτυξης και παρατηρείται κυρίως σε µουσικούς που ξεκίνησαν τη µουσική τους εκπαίδευση σε µικρή ηλικία (πριν την ηλικία των 9 ετών) (Chin 2003). Ορίζεται ως η ικανότητα να ονοµάζει κάποιος τα τονικά ύψη από τις νότες που ακούει µε ονόµατα όπως Ντο, Ρε, Μι κτλ, χωρίς να χρειάζεται να τα συγκρίνει µε το τονικό ύψος κάποιας άλλης νότας αναφοράς. Για παράδειγµα, ένα άτοµο µε απόλυτη ακοή µπορεί να ακούσει την κόρνα ενός αυτοκινήτου και να αναγνωρίσει αυτόµατα τη νότα στην οποία θα µεταφραζόταν ο ήχος της, αν παιζόταν από ένα µουσικό όργανο. Σε αντίθεση µε τα τυπικώς αναπτυσσόµενα άτοµα όπου η ηλικία έναρξης της ενασχόλησης µε τη µουσική είναι πολύ σηµαντική για την εµφάνιση της απόλυτης ακοής, στα άτοµα µε ΣW αυτή η ικανότητα µπορεί να εµφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Ο Lenhoff και οι συνεργάτες του (2001) µελέτησαν την ικανότητα 5 ατόµων µε ΣW, ηλικίας ετών, να αναγνωρίζουν τα ονόµατα του τονικού ύψους µεµονωµένων ήχων, κάτι που θα έδειχνε την ύπαρξη απόλυτης ακοής. Παρά το γεγονός ότι µόνο ένας από τους συµµετέχοντες είχε συστηµατική µουσική εκπαίδευση, και οι πέντε µπόρεσαν έπειτα από εκπαίδευση να ονοµάσουν µε επιτυχία το 97,5% των ήχων που τους παρουσιάστηκαν. Αυτό επιβεβαιώνει την παρατήρηση ότι ενώ στα τυπικά αναπτυσσόµενα άτοµα η ικανότητα της απόλυτης ακοής µπορεί να εµφανιστεί κυρίως εάν το άτοµο ασκηθεί σε µικρή ηλικία, στα άτοµα µε ΣW δεν υπάρχει αυτός ο περιορισµός. Είναι ικανά να αναπτύξουν αυτή την ικανότητα ασχέτως µε την ηλικία από την οποία ξεκινούν τη συστηµατική τους ενασχόληση µε τη µουσική (βλ. Κόνιαρη 2005). Τέλος, πολλά από τα άτοµα µε ΣW έχουν υπερακουσία. Αυτή η αισθητηριακή τους ιδιαιτερότητα συχνά υποδιαγιγνώσκεται γιατί θεωρείται περισσότερο ως «ιδιοτροπία του χαρακτήρα τους» (Van Borsel et al. 1997). Η υπερακουσία χαρακτηρίζεται από µία ιδιαίτερη ευαισθησία στην ένταση των ήχων. Ξαφνικοί ήχοι δυνατής έντασης (π.χ. ήχοι από πυροτεχνήµατα και σκάσιµο µπαλονιών), αλλά ακόµη και ήχοι συνεχόµενοι οι οποίοι ακούγονται σε χαµηλή ένταση (π.χ. ο ήχος του ψυγείου ή ο ήχος του κλιµατιστικού) και οι οποίοι µπορεί να περάσουν απαρατήρητοι από τα άτοµα µε τυπική ανάπτυξη, µπορεί να προκαλέσουν ανησυχία και δυσφορία στα άτοµα µε ΣW. Ήχοι µέχρι και 20 db χαµηλότεροι από την ένταση που θεωρείται ενοχλητική στα τυπικά αναπτυσσόµενα άτοµα µπορεί να αναστατώσουν τα άτοµα µε ΣW (Gothelf et al. 2006). Ο µουσικός εγκέφαλος των ατόµων µε σύνδροµο Williams Τα τελευταία χρόνια, µε την ανάπτυξη των µεθόδων απεικόνισης του εγκεφάλου έγινε δυνατή όχι µόνο η παρατήρηση δοµικών στοιχείων του εγκεφάλου (µε τις µεθόδους δοµικής-ανατοµικής απεικόνισης, όπως η Μαγνητική Τοµογραφία [ΜRI]), αλλά και η εν µέρει παρακολούθηση των περιοχών που ενεργοποιούνται ως αποτέλεσµα συγκεκριµένων λειτουργιών (µε τις µεθόδους λειτουργικής απεικόνισης του εγκεφάλου, όπως η Τοµογραφία Εκποµπής Ποζιτρονίων [PET] και η Λειτουργική Μαγνητική Τοµογραφία [fmri]). Μελετώντας τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει ο εγκέφαλος των ατόµων µε ΣW παρατηρείται ότι, όσον αφορά στη δοµή του εγκεφάλου τους, παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις σε σχέση µε τα άτοµα τυπικής ανάπτυξης σε κάποιες περιοχές, αλλά σε άλλες οι διαφοροποιήσεις αυτές δεν υπάρχουν. Ενώ ο γενικός όγκος του φλοιού του εγκεφάλου τους είναι µικρότερος, όπως και στα άτοµα µε σύνδροµο Down, το σχετικό µέγεθος των κροταφικών λοβών και στα δύο ηµισφαίρια διατηρείται σε φυσιολογικά επίπεδα, όπως και οι µετωπιαίοι λοβοί, το µεταιχµιακό σύστηµα και η παρεγκεφαλίδα (Reiss et al. 2000). Επιπλέον, µπορεί να παρατηρηθεί µία υπερτροφία του κροταφικού πεδίου (planum temporale) και της παρεγκεφαλίδας, κάτι που παρατηρείται επίσης και σε επαγγελµατίες µουσικούς (Baeck 2002). Όσον αφορά στον τρόπο που λειτουργεί ο εγκέφαλός τους κατά την ακρόαση της µουσικής, 51

4 στα άτοµα µε ΣW δεν εµφανίζεται µεγάλη ενεργοποίηση στην άνω και µέση κροταφική έλικα, όπως στα άτοµα µε τυπική ανάπτυξη, αλλά παρατηρείται ένα ευρέως απλωµένο δίκτυο ενεργοποίησης σε φλοιικές και υποφλοιικές περιοχές, συµπεριλαµβανοµένου του εγκεφαλικού στελέχους, καθώς και αυξηµένη ενεργοποίηση στην παρεγκεφαλίδα και στην αµυγδαλή (Levitin et al. 2003). Αν και ο ακριβής ρόλος της αµυγδαλής στην επεξεργασία της µουσικής πληροφορίας δεν είναι ακόµη γνωστός, προηγούµενες µελέτες έδειξαν ότι η αµυγδαλή εµπλέκεται σηµαντικά στη συναισθηµατική απόκριση στα µουσικά ερεθίσµατα (Blood et al. 1999). Εποµένως, είναι πολύ πιθανόν η ιδιαίτερη συναισθηµατική και εκφραστική εµπλοκή των ατόµων µε ΣW στις µουσικές δραστηριότητες να πηγάζει από την αυξηµένη ενεργοποίηση της αµυγδαλής (βλ. Κόνιαρη 2006). Αντιµετώπιση των γνωστικών αδυναµιών των ατόµων µε Σύνδροµο Williams µέσω εκπαίδευσης η οποία αναπτύσσει τα «ταλέντα» τους Τα άτοµα µε ΣW προβληµατίζουν και συχνά εκπλήσσουν τους εκπαιδευτικούς και τους φροντιστές τους µε τις µεγάλες αντιθέσεις που παρουσιάζουν στις γνωστικές τους λειτουργίες. Μπορεί να εµφανίζουν µία γενική εικόνα νοητικής καθυστέρησης στην επιτέλεση γνωστικών δοκιµασιών που έχουν να κάνουν µε µαθηµατική σκέψη και επίλυση προβληµάτων, αλλά να χρησιµοποιούν ένα ιδιαίτερα πλούσιο λεξιλόγιο στην επικοινωνία τους, όπως ένα προικισµένο στο λόγο άτοµο, ή να αυτοσχεδιάζουν στη µουσική, όπως ένας ταλαντούχος µουσικός. Το αποτέλεσµα είναι συχνά οι υψηλές ικανότητες και τα ταλέντα των ατόµων αυτών να µένουν ανεκµετάλλευτα επειδή οι εκπαιδευτικοί επικεντρώνονται στις αδυναµίες τους. Όταν όµως τα άτοµα αυτά προσεγγισθούν εκπαιδευτικά µέσα από τις ικανότητές τους, τότε ένα άλλο κοµµάτι της ειδικής αγωγής αναδύεται, αυτό της ανάπτυξης του ταλέντου. Στο πανεπιστήµιο του Connecticut έγινε ένα καλοκαιρινό πρόγραµµα εκπαίδευσης για άτοµα µε ΣW, µε την ονοµασία «Music & Minds», το οποίο στόχευε στην ανάπτυξη των δυνατών σηµείων του γνωστικού τους προφίλ, αυτών του λόγου και της µουσικής, µέσα από τη συµµετοχή τους στη δηµιουργική µουσική και θεατρική εκπαίδευση (Reis et al Tieso 2002). Η φιλοσοφία του προγράµµατος βασίστηκε στις αρχές του Τριαδικού Μοντέλου Εµπλουτισµού (The enrichment triad model) του Joseph Renzulli (Renzulli 1977 Renzulli & Reis 1985, 1997), το οποίο υποστηρίζει ότι το εκπαιδευτικό περιβάλλον είναι σηµαντικό να εµπνέει τους µαθητές µέσα από την ενεργοποίηση των ταλέντων τους, στοχεύοντας στη δηµιουργικότητα και όχι στη στείρα αποστήθιση γνώσεων. Έτσι, ωθεί µαθητές και εκπαιδευτικούς να εµβαθύνουν σε θέµατα και τοµείς τα οποία οξύνουν την κριτική και ερευνητική τους ικανότητα και η µαθησιακή διαδικασία γίνεται µία ευχάριστη και ενδιαφέρουσα πρόκληση και για τις δύο οµάδες (Renzulli 1977). Το πρόγραµµα περιελάµβανε σε καθηµερινή βάση µαθήµατα χορωδίας, µουσικών οργάνων, κίνησης, θεάτρου και µαθηµατικών. Κάθε µαθητής συµµετείχε σε όλα τα µαθήµατα το ίδιο, αλλά κυρίως µε τον τρόπο µε τον οποίο έδειχνε να προτιµά περισσότερο. Για παράδειγµα, οι µαθητές οι οποίοι προτιµούσαν το παίξιµο κάποιου µουσικού οργάνου συµµετείχαν περισσότερο µέσω αυτής δραστηριότητας. Αυτοί που προτιµούσαν να τραγουδούν, συµµετείχαν µέσω του τραγουδιού. Τέλος, όσοι ήταν ιδιαίτερα δηµιουργικοί στην ανάγνωση και την ερµηνεία ρόλων συµµετείχαν µέσω της δραµατοποίησης. Στόχος ήταν να χρησιµοποιηθούν οι ήδη υπάρχουσες γνώσεις και προτιµήσεις των µαθητών για την παραπέρα ανάπτυξή τους και την προσέγγιση κι άλλων αντικειµένων που είναι σηµαντικά για την αυτονοµία τους. Αυτό έγινε συγκεκριµένα στο µάθηµα των µαθηµατικών καθώς παρατηρήθηκε ότι η χρήση µουσικών και ρυθµικών εννοιών βοήθησε ιδιαίτερα στην κατανόηση εννοιών χρόνου, χώρου και επιµερισµού συνόλων - έννοιες που δυσκολεύουν ιδιαίτερα τα άτοµα µε ΣW. Όπως σηµείωσαν και µετά από κάποιες εβδοµάδες µετά το τέλος της κατασκήνωσης οι γονείς των µαθητών, τα παιδιά τους µπορούσαν πια να κατανοήσουν και να χρησιµοποιήσουν σωστά επιµερισµούς στην ώρα (π.χ. παρά τέταρτο, και τέταρτο ή και µισή ) και χρηµατικές υποδιαιρέσεις. Έτσι, οι εκπαιδευτικοί, ενεργοποιώντας τα «δυνατά σηµεία» ή «ιδιαίτερα ταλέντα» των µαθητών που πήραν µέρος στο πρόγραµµα, όχι µόνο τους προσέφεραν τη χαρά να συµµετέχουν σε κάτι που τους ήταν οικείο και κατανοητό, αλλά κατάφεραν να εξοµαλύνουν µε επιτυχία και πολλές από τις δυσκολίες τους (Tieso 2002). Coda Τα άτοµα µε ΣW εµφανίζουν µεγάλες αντιθέσεις στα επίπεδα των γνωστικών τους ικανοτήτων. Η νευροαναπτυξιακή διαταραχή που τα χαρακτηρίζει µπορεί να επηρεάσει σηµαντικά κάποιες γνωστικές τους ικανότητες, όπως η µαθηµατική σκέψη, αλλά να αφήσει κάποιες άλλες σε φυσιολογικά επίπεδα, όπως η µουσική έκφραση και δηµιουργία. Για αυτό το λόγο, πολλές εκπαιδευτικές προσεγγίσεις για τα 52

5 άτοµα µε ΣW χρησιµοποιούν το µάθηµα της µουσικής ως ένα από τα βασικά αντικείµενα της εκπαίδευσής τους. Ο στόχος είναι διπλός: από τη µία µεριά για να εκπαιδευτούν στη µουσική και από την άλλη για να αναπτύξουν µέσω της µουσικής άλλες λειτουργίες ή ικανότητες στις οποίες υπολείπονται και κατά αυτόν τον τρόπο να προσεγγίσουν µη-µουσικές γνώσεις οι οποίες τους είναι απαραίτητες. Με άλλα λόγια, αυτός ο διττός στόχος αποβλέπει στην εκπαίδευση στη µουσική και στην εκπαίδευση µέσω της µουσικής (βλ. Καρτασίδου 2004). Όσον αφορά στην εκπαίδευση των ατόµων µε ΣW στη µουσική δεν υπάρχει ακόµη κάποια µουσικοπαιδαγωγική µέθοδος η οποία έχει χρησιµοποιηθεί κι έχει ελεγχθεί ως προς την αποτελεσµατικότητά της. Μία γενική παρατήρηση είναι ότι λόγω των ειδικών γνωστικών αδυναµιών που εµφανίζουν, η µύησή τους στη µουσική είναι σηµαντικό να ξεκινά από το τι µπορούν και τι τους ευχαριστεί να κάνουν, όπως η µουσική ακρόαση, το τραγούδι, ο αυτοσχεδιασµός µε µουσικά όργανα και µε τη φωνή και η ακουστική εκµάθηση µουσικών κοµµατιών. Η εισαγωγή αντικειµένων στα οποία δυσκολεύονται, όπως η ανάγνωση παρτιτούρας και η µορφολογική ανάλυση των δοµικών στοιχείων της µουσικής, µπορεί να γίνει σταδιακά σε επόµενο χρονικό διάστηµα της µαθησιακής διαδικασίας. Τέλος, όσον αφορά στην εκπαίδευση των ατόµων µε ΣW µέσω της µουσικής, οι πρώτες παρατηρήσεις από το πρόγραµµα «Music & Minds» ήταν ιδιαίτερα θετικές (Reis et al Tieso 2002). Η ανάπτυξη µίας εκπαιδευτικής προσέγγισης η οποία αποκαλύπτει, υποστηρίζει και χρησιµοποιεί τα δυνατά σηµεία των ατόµων µε ΣW, όπως είναι η µουσική έκφραση, αυξάνει την αποτελεσµατικότητα της εκπαιδευτικής διαδικασίας και σε µη-µουσικές λειτουργίες. Με την κατάλληλη και στοχευµένη χρήση µουσικών εννοιών και λειτουργιών που είναι αγαπητές και οικείες προς αυτά, τα άτοµα µε ΣW µπορούν να προσεγγίσουν και να κατακτήσουν και µη-µουσικές έννοιες και λειτουργίες στις οποίες παρουσιάζουν αδυναµίες, αλλά είναι απαραίτητες για την επίτευξη µίας όσο το δυνατόν καλύτερης ανάπτυξης της προσωπικότητάς τους, της ικανότητάς τους για αυτοεξυπηρέτηση και της αυτονοµίας τους. Βιβλιογραφία Baeck, E. (2002). The neural networks of music. European Journal of eurology, 9: Bellugi, U., Korenberg, J. R. & Klima, E. S. (2001). Williams syndrome: An exploration of neurocognitive and genetic features. Journal of Clinical eurosciences Research, 1: Blood, A. J., Zatorre, R. J., Bermudez, P. & Evans, A. C. (1999). Emotional responses to pleasant and unpleasant music correlation with activity in paralimbic brain regions. atural euroscience, 2 (4): Chin, C. S. (2003). The development of absolute pitch: A theory concerning the roles of music training at an early developmental age and individual cognitive style. Psychology of Music, 31: Deruelle, C., Schön, D., Rondan, C. & Mancini, J. (2005). Global and local music perception in children with Williams syndrome. Cognitive euroscience and europsychology, 16 (6): Don, A. J., Schellenber, G. E. & Rourke, B. P. (1999). Music and language skills of children with Williams syndrome. Child europsychology, 5: Donnai, D. & Karmiloff-Smith, A. (2000). Williams syndrome. From genotype through to the cognitive phenotype. American Journal of Medical Genetics, 97: Gothelf, D., Farber, N., Raveh, A., Apter, A. & Attias, J. (2006). Hyperacusis in Williams syndrome. Characteristics and associated neuroaudiologic abnormalities. eurology, 66: Hopyan, T., Dennis, M., Weksberg, R. & Cytrynbaum, C. (2001). Music skills and the expressive interpretation of music in children with Williams-Beuren syndrome: pitch, rhythm, melodic imagery, phrasing, and musical affect. Child europsychology, 7 (1): Καρτασίδου, Λ. (2004). Μουσική Εκπαίδευση στην Ειδική Παιδαγωγική. Αθήνα: Τυπωθήτω- αρδανός. Κόνιαρη,. (2005). Απόλυτη ακοή: Σύντοµη ανασκόπηση στο µύθο και την πραγµατικότητα. Μουσικοπαιδαγωγικά, 2: Κόνιαρη,. (2006). Ιδιαιτερότητες στη οµική και Λειτουργική Εικόνα του Μουσικού Εγκεφάλου στα Άτοµα µε Σύνδροµο Williams. Στο Λ. Καρτασίδου & Λ. Στάµου (επιµ.) Μουσική Παιδαγωγική, Μουσική Εκπαίδευση στην Ειδική Αγωγή, Μουσικοθεραπεία: Σύγχρονες Τάσεις και Προοπτικές (σσ. 9-13). Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Πανεπιστηµίου Μακεδονίας. Lenhoff, H.M. (1998). Insights into the musical potential of cognitively impaired people diagnosed with Williams syndrome. Music Therapy Perspectives, 16: Lenhoff, H. M., Perales, O. & Hickok, G. (2001). Absolute pitch in Williams syndrome. Music Perception, 18:

6 Levitin, D. J. & Bellugi, U. (1998). Musical abilities in individuals with Williams syndrome. Music Perception, 15: Levitin, D. J, Menon, V. J., Schmitt, Ε., Eliez, S., White, C. D., Glover, G. H., Kadis, J., Korenberg, J., Bellugi, U. & Reiss, A. L. (2003). Neural correlates of auditory perception in Williams syndrome: An fmri study. euroimage, 18: Levitin, D., Cole, K., Chiles, M., Lai Z., Lincoln A. & Bellugi U. (2004). Characterizing the musical phenotype in individuals with Williams syndrome. Child europsychology, 10 (4): Reilly, J., Klima, E. S. & Bellugi, U. (1990). Once more with feeling: Affect and language in atypical populations. Development and Psychopathology, 2: Reis, S.M., Schader, R., Shute, L., Don, A., Milne, H., Stephens, R. & Williams, G. (2000). Williams Syndrome: A study of unique musical talents in persons with disabilities. The ational Research Center on the Gifted and Talented, l00/fall002.html. Πρόσβαση στις Reiss, A. L., Eliez, S., Schmitt, J. E., Straus, E., Lai, Z., Jones, W. & Bellugi, U. (2000). Neuroanatomy of Williams syndrome: A high resolution MRI study. Journal of Cognitive euroscience, 12 (1): Renzulli, J. S. (1977). The Enrichment Triad Model: A Guide for Developing Defensible Programs for the Gifted and Talented. Mansfield Center, CT: Creative Learning Press. Renzulli, J. S. & Reis, S. M. (1985). The Schoolwide Enrichment Model: A Comprehensive Plan for Educational Excellence. Mansfield Center, CT: Creative Learning Press. Renzulli, J. S. & Reis, S. M. (1997). The Schoolwide Enrichment Model: A How-To Guide for Educational Excellence. Mansfield Center, CT: Creative Learning Press. Tieso, C. L. (2002). Teaching creative dramatics to young adults with Williams syndrome. TEACHI G Exceptional Children, 34 (6): Τριάρχου, Λ. (2006). Αναπτυξιακά Σύνδροµα στην Ειδική Αγωγή: Η Μοριακή και Κυτταρική Βάση των Φαινοτύπων. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας. Van Borsel, J., Curfs, L. & Fryns, J. P. (1997). Hyperacusis in Williams syndrome: A sample survey study. Journal of Genetic Counseling, 8: Williams Syndrome Foundation. Ανακτήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2009, από 54

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού

Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού Κλινική Νευροψυχολογία του παιδιού Α εξάμηνο Διδάσκων : Α. Β. Καραπέτσας Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016 1 ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗ 2 Μία από τις πρώτες έρευνες που μελετούν και επιβεβαιώνουν ότι τα άτομα με μουσική

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου

Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Ζωή Διονυσίου Μουσική Αγωγή στην Προσχολική και Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική

Μουσική Παιδαγωγική. Μουσικοκινητική Αγωγή. Α εξάμηνο Θεωρία. Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής. Τι είναι Μουσική Παιδαγωγική Μουσικοκινητική Αγωγή Α εξάμηνο Θεωρία Μίχα Παρασκευή, PhD Μουσικολόγος, Μουσικοπαιδαγωγός 1 Μουσικοκινητική Αγωγή (Θ) - ΜΙΧΑ Παρασκευή 1 Μουσική Παιδαγωγική Εισαγωγικές έννοιες μουσικής παιδαγωγικής Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη

Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Μουσική Παιδαγωγική Θεωρία και Πράξη Σκοποί Στόχοι - Δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο Μπορούμε να αναγνωρίσουμε το Μουσικό ταλέντο; Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι δύσκολο να αναγνωριστεί και να μετρηθεί στις τέχνες. Ο λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία

Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών. Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Η συμβολή των απεικονιστικών μεθόδων στη διάγνωση μαθησιακών και αναπτυξιακών διαταραχών Φοιτήτρια: Νούσια Αναστασία Απεικονιστικές μέθοδοι Οι νευροαπεικονιστικές μέθοδοι εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

Διαβάστε περισσότερα

Απόλυτη ακοή: σύντομη ανασκόπηση στο μύθο και την πραγματικότητα

Απόλυτη ακοή: σύντομη ανασκόπηση στο μύθο και την πραγματικότητα Μουσικοπαιδαγωγικά Τεύχος 2, 2005, σ.σ. 42-49 Απόλυτη ακοή: σύντομη ανασκόπηση στο μύθο και την πραγματικότητα Η απόλυτη ακοή είναι μια ικανότητα που εμφανίζεται κυρίως σε μουσικούς που ξεκίνησαν συστηματική

Διαβάστε περισσότερα

Προκλήσεις κατά την ένταξή τους

Προκλήσεις κατά την ένταξή τους Προκλήσεις κατά την ένταξή τους Από τη Χρυσάνθη Σταύρου Β.Δ.Σχολής Κωφών Συντονίστρια Προγράμματος Στήριξης Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Εκπαίδευση Εισαγωγή Βαρήκοα παιδιά, παιδιά μα κοχλιακά εμφυτεύματα

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών

4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών 4.2 Μελέτη Επίδρασης Επεξηγηματικών Μεταβλητών Στο προηγούμενο κεφάλαιο (4.1) παρουσιάστηκαν τα βασικά αποτελέσματα της έρευνάς μας σχετικά με την άποψη, στάση και αντίληψη των μαθητών γύρω από θέματα

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

«Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης»

«Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης» «Μάθηση και συναίσθημα. Η αναγκαιότητα της διαφοροποίησης» Δρ. Μάριος Κωνσταντίνου 1 & 2 Κλινικός και Δικανικός Παιδονευροψυχολόγος 1 Κέντρο Γνωστικής και Συμπεριφορικής Θεραπείας Διευθυντής & 2 Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη

Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας. Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Παρουσίαση πτυχιακής εργασίας Γιώτη Κωνσταντίνα Φρογάκη Ήρα-Αφροδίτη Περιεχόμενα Εισαγωγή Γνώση και κατανόηση του αυτισμού Διαγνωστικά εργαλεία για την ανίχνευση του αυτισμού Βασικές αρχές αποτελεσματικής

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Δυσαριθμησία Αξιολόγηση Διάγνωση 2 Όροι και Ορισμοί των Μαθηματικών Διαταραχών Έχουν χρησιμοποιηθεί όροι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος

ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΑΝΙΧΝΕΥΤΙΚΗ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΔΟΣΗΣ (ΑΔΜΕ) ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Σ. Παπαϊωάννου, Α. Μουζάκη Γ. Σιδερίδης & Π. Σίμος ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης δραστηριότητας Βασικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου

Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες. Ζωή Διονυσίου Σχολική Μουσική Εκπαίδευση: αρχές, στόχοι, δραστηριότητες Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικοκινητική Αγωγή

Μουσικοκινητική Αγωγή Μουσικοκινητική Αγωγή Τι είναι η Μουσικοκινητική Αγωγή Αρχές της Μουσικοκινητικής Αγωγής (Carl Orff) Παιδαγωγικές βάσεις της Μουσικοκινητικής Αγωγής Ποιοι οι στόχοι της Μουσικοκινητικής Αγωγής Αυτοσχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιάζοντας Διαδραστικά Εκπαιδευτικά Παιχνίδια Βασισµένα στο Kinect για Παιδιά µε Δυσπραξία. Σ. Ρετάλης, Μ. Μπολουδάκης,

Σχεδιάζοντας Διαδραστικά Εκπαιδευτικά Παιχνίδια Βασισµένα στο Kinect για Παιδιά µε Δυσπραξία. Σ. Ρετάλης, Μ. Μπολουδάκης, Σχεδιάζοντας Διαδραστικά Εκπαιδευτικά Παιχνίδια Βασισµένα στο Kinect για Παιδιά µε Δυσπραξία Σ. Ρετάλης, Μ. Μπολουδάκης, retal@unipi.gr, michalis@kinems.com Ερευνητικός Στόχος Η αξιοποίηση τεχνολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Α τάξης Γυμνασίου

ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Α τάξης Γυμνασίου ΠΡΟΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Α τάξης Γυμνασίου 1 Η ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Γενικοί Στόχοι Ειδικοί Στόχοι Α. ΣΤΟΧΟΙ Β. ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟΝ/ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ και Γ. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δ. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΛΥΔΙΑ ΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΠΡΑΤΟΥ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΠΑΥΛΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ Ιστορική αναδρομή Ο πρώτος που αναγνώρισε αυτό το σύνδρομο ήταν ο John Langdon Down, το 1866. Μέχρι τα μέσα του 20 ου αιώνα, η αιτία που

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης

ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης ιερεύνηση των Όρων και των Προϋποθέσεων που ενισχύουν την Ανάδειξη της Πολιτισµικής υναµικής της Εκπαίδευσης Η σύγχρονη εκπαίδευση στοχεύει στην ολόπλευρη ανάπτυξη του µαθητή τόσο σε ατοµικό όσο και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής

ΜΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ. Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΠΡΑΞΗ Εισηγήτρια : Ζέρβα Ζ. Αντιγόνη καθηγήτρια φυσικής αγωγής ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η καταγραφή των απόψεων σχετικά µε το µάθηµα της φυσικής αγωγής σε δηµοτικά σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 7: Ανάπτυξη Αντίληψης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2008 2009 Η εταιρεία συμβούλων εκπαίδευσης & σταδιοδρομίας EMPLOY σας κοινοποιεί την διοργάνωση της επιστημονικής ημερίδας με θέμα Χαρισματικά και ταλαντούχα παιδιά θεωρία

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

Όπως όλοι γνωρίζετε, οι επιστήμονες ξεχωρίζουν από πολύ μικρή ηλικία και ο Δρ. Αντρέου είναι πολύ μικρός στην ηλικία

Όπως όλοι γνωρίζετε, οι επιστήμονες ξεχωρίζουν από πολύ μικρή ηλικία και ο Δρ. Αντρέου είναι πολύ μικρός στην ηλικία Όπως όλοι γνωρίζετε, οι επιστήμονες ξεχωρίζουν από πολύ μικρή ηλικία και ο Δρ. Αντρέου είναι πολύ μικρός στην ηλικία Η ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των χαρισματικών παιδιών Δέσποινα Χατζηγεωργίου, BSc, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ

Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ Καραλέξη Μαρία, Θωμόπουλος Θωμάς, Πετρίδου Ελένη Εργαστήριο Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής, ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΟΝΕΩΝ. Ονοματεπώνυμο Μαθητή/τριας:... Τάξη Φοίτησης:... Συμπληρώνεται από τον/την:... Ημερομηνία:... ΓΕΝΙΚΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ:

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΟΝΕΩΝ. Ονοματεπώνυμο Μαθητή/τριας:... Τάξη Φοίτησης:... Συμπληρώνεται από τον/την:... Ημερομηνία:... ΓΕΝΙΚΑ: ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ: ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΟΝΕΩΝ Ονοματεπώνυμο Μαθητή/τριας:... Τάξη Φοίτησης:... Συμπληρώνεται από τον/την:... Ημερομηνία:... ΓΕΝΙΚΑ: 1) Η γλωσσική του ανάπτυξη έγινε φυσιολογικά; 2) Η κινητική του ανάπτυξη ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών

Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Ο ρόλος της οικογένειας στις εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές των μαθητών Η οικογένεια είναι το κατ εξοχήν περιβάλλον στο οποίο ζει, αναπτύσσεται και διαμορφώνεται το παιδί. Αντιλαμβάνεται λοιπόν

Διαβάστε περισσότερα

Ειδίκευση: Ειδική Αγωγή. Ύλη εισαγωγικών εξετάσεων για το μάθημα Παιδαγωγική Ψυχολογία

Ειδίκευση: Ειδική Αγωγή. Ύλη εισαγωγικών εξετάσεων για το μάθημα Παιδαγωγική Ψυχολογία Ειδίκευση: Ειδική Αγωγή Ύλη εισαγωγικών εξετάσεων για το μάθημα Παιδαγωγική Ψυχολογία 1. Νοημοσύνη 1.1. Έννοια και ορισμός της νοημοσύνης 1.2. Αρχές και θεωρίες της νοητικής ανάπτυξης του ανθρώπου 1.2.1.

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων

Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Σύλλογος Εγγεγραμμένων γρ Λογοπαθολόγων Λογοθεραπεία: Ο Ρόλος του Λογοπαθολόγου και η Κυπριακή Πραγματικότητα 29-30 Νοεμβρίου 2014 Τι είναι Λογοθεραπείαοθερα εία Λογοθεραπεία είναι η επιστήμη που στοχεύει

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρίες ανάπτυξης και μάθησης του παιδιού σε σχέση με τη μουσική

Θεωρίες ανάπτυξης και μάθησης του παιδιού σε σχέση με τη μουσική Θεωρίες ανάπτυξης και μάθησης του παιδιού σε σχέση με τη μουσική Κληρονομικότητα ή Περιβάλλον; Ζωή Διονυσίου Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΓΙΑ : ΓΕΩΡΓΙΑ ΝΕΟΦΥΤΟΥ georgiaekyriakidou@hotmail.com 11, 15, 18 Δεκεμβρίου 2015 ΔΟΜΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗΣ Δείκτες Επιτυχίας/ Επάρκειας ΔΕΕ Εργαστήρια Ολομέλεια Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας.

Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Τίτλος: Πώς η διαδραστική αφήγηση μιας ιστορίας μπορεί να αυξήσει την κατανόηση της ιστορίας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας. Ζυγοπούλου Στεργιανή Mediterranean College-Σχολή Εκπαίδευσης Αγγλική Γλώσσα και

Διαβάστε περισσότερα

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας

Νοημοσύνη. Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας Νοημοσύνη Μπορεί να μετρηθεί; Βασίλειος Κωτούλας 2 η Περιφέρεια ΔΕ Καρδίτσας S Αμφισβήτηση S Αξιολόγηση της νοημοσύνης (Νασιάκου, (1980): Νοημοσύνη είναι ό,τι μετρούν τα τεστ νοημοσύνης) S Τρόπος αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος ο διδασκόμενος αναμένεται να είναι σε θέση να: Τίτλος Μαθήματος: ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ Κωδικός Μαθήματος: MUS 652 Κατηγορία Μαθήματος: (Υποχρεωτικό/Επιλεγόμενο) Υποχρεωτικό Επίπεδο Μαθήματος: (πρώτου, δεύτερου

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ «Οι Μαθησιακές Δυσκολίες κατά τον Hammill, 1990, είναι ένας γενικός όρος

Διαβάστε περισσότερα

θέραπειν Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ ,

θέραπειν  Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ , θέραπειν Κέντρο Συµβουλευτικών Υπηρεσιών Ψυχικού Το κέντρο συμβουλευτικών υπηρεσιών θέραπειν αποτελεί ένα σύγχρονο κέντρο ειδικών θεραπειών, πρόληψης, διάγνωσης και αποκατάστασης. Στελεχώνεται από εξειδικευμένους

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα

Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Δυσλεξία και Ξένη Γλώσσα Βιβέτα Λυμπεράκη Ξένια Κωνσταντινοπούλου Καθηγήτριες αγγλικών ειδικής αγωγής Ποιοί μαθητές αναμένεται να αντιμετωπίσουν δυσκολία στις ξένες γλώσσες Μαθητές που: παρουσιάζουν δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο. Πείραµα 12 ο. Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας

Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο. Πείραµα 12 ο. Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας Μετρήσεις και αξιολόγηση στο σχολείο Πείραµα 12 ο Αρχική αξιολόγηση της κινητικής αδεξιότητας 2 Εισαγωγή Τα παιδιά µε κινητική αδεξιότητα (ή µε αναπτυξιακή διαταραχή της συναρµογής) είναι αυτά χωρίς (εµφανή)

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι του µαθήµατος Βασικοί στόχοι του µαθήµατος είναι ο φοιτητής:

Στόχοι του µαθήµατος Βασικοί στόχοι του µαθήµατος είναι ο φοιτητής: Κωδικός Μαθήµατος Τίτλος Μαθήµατος Πιστωτικές Μονάδες ECTS EDUC-627DL Αισθητηριακές ιαταραχές: 9 Κώφωση-απώλεια ακοής, τύφλωση-απώλεια όρασης Τµήµα Εξάµηνο Προαπαιτούµενα Παιδαγωγικών Σπουδών Μορφές Ειδικών

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 8: Επίλυση προβλήματος Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΜΙΚΡΟΣ ΤΥΜΠΑΝΙΣΤΗΣ»

ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΜΙΚΡΟΣ ΤΥΜΠΑΝΙΣΤΗΣ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΜΙΚΡΟΣ ΤΥΜΠΑΝΙΣΤΗΣ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με τις Δ1 και Δ2 Τάξεις του 3 ου Διαπολιτισμικού Δημοτικού Σχολείου Μενεμένης Οκτώβριος Δεκέμβριος 2012

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 3 Μαθησιακές Δυσκολίες: Eννοιολογικός Προσδιορισμός, Tαξινόμηση, Aιτιολογία

Σχολική Ψυχολογία Ενότητα 3 Μαθησιακές Δυσκολίες: Eννοιολογικός Προσδιορισμός, Tαξινόμηση, Aιτιολογία ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3 Μαθησιακές Δυσκολίες: Eννοιολογικός Προσδιορισμός, Tαξινόμηση, Aιτιολογία Ελευθερία N. Γωνίδα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές υσκολίες (Πηγή : http://mariaskokou.wordpress.com ) Μιλώντας για τη δυσλεξία Έχει ϖεράσει ϖάνω αϖό ένας αιώνας αϖό την ϖρώτη ϖεριγραφή ενός ϖεριστατικού δυσλεξίας. O γιατρός W.Pringle Morgan

Διαβάστε περισσότερα

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης Μαθησιακή υσκολία Στρατηγικές ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης να διδάξει στους µαθητές τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΙΑ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ Σπουδάστριες: Καρατζά Ευαγγελία Φερεντίνου Στεφανία Αναφορές υπάρχουν από την Αρχαία Ελλάδα Απρίλιο 1963 : Εμφάνιση

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Έτος: Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα. Ζακοπούλου Βικτωρία

Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Έτος: Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα. Ζακοπούλου Βικτωρία «Πολυπαραγοντική προσέγγιση αναπτυξιακών διαταραχών σε επίπεδο διάγνωσης: Μελέτη περιπτώσεων παιδιών ηλικίας 3-7 ετών με διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ASE)» Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής. Διαδικτυακό Σεμινάριο Έλενα Μακρίδου

Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής. Διαδικτυακό Σεμινάριο Έλενα Μακρίδου Η χρήση της τεχνολογίας στο μάθημα της Μουσικής Διαδικτυακό Σεμινάριο 27.6.16 Έλενα Μακρίδου Πώς οι 3 βασικές δραστηριότητες μπορούν να συνδεθούν με τη χρήση της τεχνονογίας μέσα από τη διδασκαλία έννοιας;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 3 Ορισμός της Ψυχολογίας Η επιστήμη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει τη συμπεριφορά και τις νοητικές διεργασίες του ανθρώπου (κυρίως)

Διαβάστε περισσότερα

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό

=> Οι μαθησιακές δυσκολίες αποτελούν έναν ανομοιογενή πληθυσμό Μαθησιακές Δυσκολίες ΟΡΙΣΜΟΣ - Παρόλο που ο όρος χρησιμοποιείται εδώ και 40 χρόνια περίπου, δεν υπάρχει συμφωνία πάνω στα αποδεκτά κριτήρια που ορίζουν τις μαθησιακές δυσκολίες είτε στον κλινικό είτε στον

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας».

Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας». Πτυχιακή με θέμα: «Μαθησιακές δυσκολίες στη σχολική ηλικία και εφαρμογή του Τεστ Πρώιμης Ανίχνευσης Δυσλεξίας». Επιβλέπων καθηγητής:κ.χριστοδουλίδης Παύλος Επιμέλεια: Κατσάνου Αλεξάνδρα (Α.Μ:11074) Στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Χορεία Huntington : Νευροψυχολογική εκτίμηση

Χορεία Huntington : Νευροψυχολογική εκτίμηση Χορεία Huntington : Νευροψυχολογική εκτίμηση Λαζάρου Ιουλιέττα 1, Τσολάκη Μάγδα 2,3 1Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ 2 3η Πανεπιστημιακή νευρολογική Κλινική «Γ.Ν. Παπανικολάου, Ιατρική Σχολή Α.Π.Θ» 3 Ελληνική Εταιρεία

Διαβάστε περισσότερα

Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Μ ΟΥΣΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Πολιτιστικό πρόγραμμα στα πλαίσια της Ευέλικτης Ζώνης 6/θ Δ.Σ. ΚΟΝΤΙΑ ΛΗΜΝΟΥ 2009 2010 ΤΑΞΗ Ε Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Κουρίτα Αγγελική ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Ομάδα εργασίας: Γάβανου

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ. Ευανθία Σούμπαση. Απαρτιωμένη Διδασκαλία Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ Ευανθία Σούμπαση Απαρτιωμένη Διδασκαλία ΠΕΔΙΟ ΝΕΥΡΟΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Η επιστήμη που ασχολείται με τον προσδιορισμό της λειτουργικής κατάστασης του εγκεφάλου

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες:

Σχέδια Δράσης Πεδία: Τομείς: Δείκτες: 1 Σχέδια Δράσης Πεδία: 1. Εκπαιδευτικές διαδικασίες. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά αποτελέσματα. Τομείς: 1. Επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Κλίμα και σχέσεις στο σχολείο. 2. Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ»

«Ο ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: «Ο ΤΖΙΤΖΙΚΑΣ ΚΑΙ Ο ΜΕΡΜΗΓΚΑΣ» Δράσεις που υλοποιήθηκαν με την Α 1 Τάξη του 6 ου Δημοτικού Σχολείου Αλεξάνδρειας Φεβρουάριος Ιούνιος 2012 1 Συντελεστές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών»

«Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» «Δοκιμασία Εκφραστικού Λεξιλογίου σε τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά ηλικίας 6 8 ετών» Γλώσσα: Το φυσικό εκείνο σύστημα επικοινωνίας που χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο και έχει ως βάση του τον έναρθρο λόγο.

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου

Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου Ερευνητική Εργασία Β τετραμήνου ΘΕΜΑ: Τριτοβάθμια εκπαίδευση και Επαγγελματική αποκατάσταση Επιμέρους θέμα: Καλλιτεχνικές σπουδές στη ζωγραφική στο θέατρο στη μουσική και επαγγελματική αποκατάσταση ΟΜΑΔΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου

Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Μεταιχμιακό Σύστημα του Εγκεφάλου Άρθρο του ΧΑΡΑΛΑΜΠΟY ΤΙΓΓΙΝΑΓΚΑ, MT, CST, MNT Το μεταιχμιακό σύστημα ελέγχει το κύκλωμα του χρόνιου πόνου και των συναισθημάτων, ενώ συνδέεται με τα βαθύτερα τμήματα του

Διαβάστε περισσότερα

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α.

Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Ρυθµός Κίνηση Χορός Ενοποίηση µουσικοκινητικής αγωγής - χορού στα δηµοτικά σχολεία µε Ε.Α.Ε.Π. ρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύµβουλος Φ.Α. Η θεµατική ενότητα «ρυθµός-κίνηση-χορός» στη σχολική Φυσική Αγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνες με χρήση φορητής μάθησης στα Μαθηματικά

Έρευνες με χρήση φορητής μάθησης στα Μαθηματικά Έρευνες με χρήση φορητής μάθησης στα Μαθηματικά Οι Drigas & Pappas (2015) κάνουν μια ανασκόπιση των ερευνών της φορητής μάθησης στα Μαθηματικά. Με βάση την ιδέα της ενσωμάτωσης της κινητής μάθησης στην

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Πιλοτική Εφαρμογή της Ενιαίας Πολιτικής για την Επαγγελματική Μάθηση των Εκπαιδευτικών Λειτουργών: Ζητήματα και ζητούμενα Δευτέρα, 13 Ιουνίου 2016, 8.00 13.30

Διαβάστε περισσότερα

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10

Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10 Ι.Ε.Κ. ΧΑΝΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΕΧΝΙΚΑ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 2012-2013 ΜΑΘΗΜΑ 10 ΔΙΔΑΣΚΟΝΤΕΣ ΔΑΣΚΑΛΑΚΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΠΕΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Μουσικοκινητική

Διαβάστε περισσότερα

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας

Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Προσεγγίσεις Μουσικοθεραπείας Ενότητα 4: Η συμβολή της ψυχανάλυσης στη μουσικοθεραπεία και στη διδασκαλία μουσικής Ψαλτοπούλου Ντόρα Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Επεξηγήσεις συμβόλων/αρχικών γραμμάτων: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-10 Υ= Υποχρεωτικό Κ= ενότητα μαθημάτων «Κοινωνία και Εκπαίδευση» Ε= Κατ

Διαβάστε περισσότερα

Περίγραμμα Εισηγήσεων

Περίγραμμα Εισηγήσεων Περίγραμμα Εισηγήσεων Τίτλος Μαθήματος: Αναπτυξιακή ψυχολογία Κωδικός Μαθήματος: 724 Διάλεξη 1 Εισαγωγή στην αναπτυξιακή ψυχολογία πρέπει να γνωρίζουν: τους στόχους και το αντικείμενο της Εξελικτικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/

Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Αρθρωτικές-Φωνολογικές διαταραχές Αποκατάσταση φωνημάτων /f/ - /v/ Φοιτήτρια : Τεκτονίδου Βαρβάρα (12871) Καθηγήτρια: Παίλα Νικολέτα T.E.I Ηπείρου, 2014 Ταξινόμηση φωνολογικών/αρθρωτικών διαταραχών Αναπτυξιαξή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη

Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη Πρακτικό-βιωµατικό σεµινάριο για εκπαιδευτικούς: ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ 5 Ιουνίου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών

Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών 1 Μάθημα: Οργανωσιακή Συμπεριφορά και Διοίκηση Αλλαγών Υπεύθυνοι: Ζωή Δημητριάδη, Ph.D., Καθηγήτρια Δρ. Φώτης Βούζας, Αν. Καθηγητής Σχήμα 1. Προσδιορισμός Οργανωσιακής Συμπεριφοράς Σκοπός του Μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

Πως εκφράζονται τα προβλήματα των νέων μέσα από την μουσική. Τι ρόλο έχει η μουσική στην σημερινή κοινωνία

Πως εκφράζονται τα προβλήματα των νέων μέσα από την μουσική. Τι ρόλο έχει η μουσική στην σημερινή κοινωνία Πως εκφράζονται τα προβλήματα των νέων μέσα από την μουσική Τι ρόλο έχει η μουσική στην σημερινή κοινωνία Τι είναι η μουσική Ως μουσική ορίζεται η τέχνη που βασίζεται στην οργάνωση ήχων με σκοπό τη σύνθεση,

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος <<Ασκήσεις λόγου>> σε ηλικιωμένους με Ήπια Νοητική Διαταραχή

Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος <<Ασκήσεις λόγου>> σε ηλικιωμένους με Ήπια Νοητική Διαταραχή lysitsas.kon@gmail.com 9th Panhellenic Conference on Alzheimer's Disease and 1st Mediterranean on Neurodegenerative Diseases Επίδραση του θεραπευτικού προγράμματος σε ηλικιωμένους με

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού»

Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού» Αντιμετώπιση μαθησιακών δυσκολιών στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού με το πρόγραμμα «Η Χώρα των Λενού» Νοέμβριος 2009 Κατερίνα Φυτράκη Φιλόλογος ΜΑ Περιεχόμενα παρουσίασης Δυσκολίες μάθησης στο Δημοτικό

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ.

Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. Σκοταράς Νικόλαος Επ. Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Δρ Ε.Μ.Π. skotaras@sch.gr Web: http://users.att.sch.gr/skotaras 1 1. Η σύγχρονη σχολική τάξη.(1 ) 2. Η γνώση που έχουμε

Διαβάστε περισσότερα