10-11 Φεβρουαρίου 2012

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "10-11 Φεβρουαρίου 2012"

Transcript

1 7 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΕξελΙξεις στη ΓαστρεντερολογIα & ΗπατολογIα ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Υπό την Aιγίδα Δήμος Αθηναίων ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 7 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία Φεβρουαρίου 2012 Στο Μέγαρο Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο Αθηνών Αίθουσα Ν. Σκαλκώτας

2

3 1

4 2

5 3

6 4

7 5

8 6

9 7 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία & Ηπατολογία Τόμος Πρακτικών Φεβρουαρίου 2012 Στο Μέγαρο Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο Αθηνών Αίθουσα Ν. Σκαλκώτας 7

10 ΕΛ.Ι.ΓΑΣΤ. Πατριάρχου Ιωακείμ 30-32, Αθήνα Τηλ./fax:

11 ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Πρόεδρος: Ιωάννης Βλαχογιαννάκος Αντιπρόεδρος: Ιωάννης Γουλής Γεν. Γραμματέας: Νικόλαος Βιάζης Ταμίας: Σπυρίδων Σγούρος Μέλη: Γεώργιος Καραμανώλης Σπήλιος Μανωλακόπουλος Γεώργιος Μπάμιας Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αδάμ Αδαμόπουλος Περικλής Αποστολόπουλος Εμμανουήλ Αρχαύλης Γεώργιος Γερμανίδης Σωτήριος Γεωργόπουλος Κωνσταντίνος Θωμόπουλος Δημήτριος Καπετάνος Ανδρέας Καψωριτάκης Ιωάννης Κουτρουμπάκης Παναγιώτης Κωστόπουλος Χρήστος Λιάτσος Ιωάννης Μανιός Νικολέττα Μάθου Κωνσταντίνος Μιμίδης Κωνσταντίνος Παπαδάκης Ιωάννης Παπανικολάου Παρασκευάς Παπαχρήστος Κωνσταντίνα Παρασκευά Ιωάννης Παχιαδάκης Δημήτριος Σαμωνάκης Γεράσιμος Στεφανίδης Μαρία Τζουβαλά Χρήστος Τριάντος Δημήτριος Χριστοδούλου ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΙΓΑΣΤ Πρόεδρος: Δημήτριος Παπαπαναγιώτου Διευθυντής: Κωνσταντίνος Αρβανιτάκης Γεν. Γραμματέας: Δημήτριος Γ. Καραμανώλης Ταμίας: Νικόλαος Βιάζης Μέλη: Νικόλαος Θεοδωρίδης Ιωάννης Καραγιάννης Γεώργιος Παπαθεοδωρίδης Παρασκευάς Παπαχρήστος Γρηγόριος Πασπάτης Χαράλαμπος Τζάθας Επαμεινώνδας Τσιάνος

12

13 ÓÕÌÌÅÔÅ ÏÍÔÅÓ Βαρυτιμιάδης Κωνσταντίνος Ελευσινιώτης Ιωάννης Ζαμπέλη Ευανθία Θωμόπουλος Κωνσταντίνος Καραγιάννης Δημήτριος Κοντογιάννη Μερόπη Λιάτσος Χρήστος Επιμελητής Β, Γαστρεντερολογική Κλινική Ε.Σ.Υ. Γενικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιου Αθηνών Επιμελήτρια Γαστρεντερολογικής Κλινικής, Γ.Ν.Α. «Αλεξάνδρα» Επίκουρος Καθηγητής, Γαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών Διαιτολόγος Λέκτορας Κλινικής Διατροφής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ, Διδάκτωρ Πανεπιστήμιου Αθηνών Παπαδημητρόπουλος Βασίλειος Παθολόγος, Επιμελητής Β, Γενικό Νοσοκομείο Πατησίων Παπακωνσταντίνου Αιμιλία Παπαξοΐνης Κωνσταντίνος Σγούρος Σπύρος Σουφλέρης Κωνσταντίνος Τουμπανάκης Χρήστος, Τριμπόνιας Γεώργιος Χολόγκιτας Ευάγγελος Κλινική Διαιτολόγος Διατροφολόγος, ΠΓΝ Αττικόν Επιμελητής Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής Α.Π.Π.Κ., Γ.Ν.Α. «ΛΑΪΚΟ» Γαστρεντερολόγος, Γαστρεντερολογική Κλινική Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών Επιμελητής Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής, Α.Ν.Θ. «Θεαγένειο» MD, PhD Consultant in Gastroenterology & Neuroendocrine Tumours, Hon. Senior Lecturer University College of London, Neuroendocrine Tumour Unit, European Centre of Excellence, Centre for Gastroenterology, ROYAL FREE HOSPITAL, LONDON Γαστρεντερολόγος, «Βενιζέλειο-Πανάνειο» Γενικό Νοσοκομείο Ηρακλείου Λέκτορας Παθολογίας, 4η Παθολογική Πανεπιστημιακή Κλινική, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

14 Σαμωνάκης Δημήτριος Σινάκος Εμμανουήλ Τσιομπανίδης Ηλίας Γρηγόριος Τσιώτος Γαστρεντερολόγος Ηπατολόγος Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Kλινικής, Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου Παθολόγος, Επιστημονικός Συνεργάτης Δ Παθολογικής Κλινικής Α.Π.Θ. Επιμελητής Β Γαστρεντερολογίας, Πανεπιστημιακή Γαστρεντερολογική Κλινική, Π.Ν. Λάρισας Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής, Mayo Clinic Διευθυντής Χειρουργικής Κλινικής Νοσοκομείου Metropolitan

15 ÐÅÑÉÅΧÏÌÅÍÁ Διατροφή Μύθοι και πραγματικότητα για το μεταβολικό σύνδρομο και το λιπώδες ήπαρ...15 Αιμιλία Παπακωνσταντίνου Μύθοι και πραγματικότητες για τον ρόλο της διατροφής στο συνδρομο ευερεθιστου εντερου Δημήτριος Θ. Καραγιάννης O ρόλος της διατροφής στις ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (ΙΦΝΕ)...24 Μερόπη Κοντογιάννη Ανώτερο Πεπτικό Οπισθοστερνικός καύσος: Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση ή κάτι άλλο;...29 Ε. Ζαμπέλη Νευροενδοκρινικοί Όγκοι (Καρκινοειδή) Στομάχου: Διάγνωση, Παρακολούθηση, Αντιμετώπιση...34 Χρήστος Γ. Τουμπανάκης Χρόνια χρήση αναστολέων αντλίας πρωτονίων: Ποιοι τη χρειάζονται; Τι πρέπει να προσέχουμε;...39 Χρήστος Λιάτσος Κατώτερο Πεπτικό Βελτίωση των προγραμμάτων πρόληψης του καρκίνου του παχέος εντέρου: Ζήτημα στρατηγικής ή μεθόδου;...48 Γεώργιος Τριμπόνιας Δείκτες δραστηρίοτητας της φλεγμονής στον ορό, στα κόπρανα, στο ιστολογικό παρασκεύασμα: Πόσο χρήσιμοι είναι στον θεραπευτικό χειρισμό των ασθενών με ΦΝΕ;...55 Κώστας Σουφλέρης Εκκολπωματική νόσος του παχέος εντέρου: Μύθοι και πραγματικότητα Κωστής Παπαξοΐνης

16 Ενδοσκόπηση Ενδοσκοπικό Υπερηχογράφημα: τι άλλαξε στη χρήση του τα τελευταία χρόνια;...66 Σπυρίδων Ν. Σγούρος Διαστολές του σφιγκτήρα Oddi με μπαλόνι μεγάλης διαμέτρου. Μια καινούργια μέθοδος αφαίρεσης μεγάλων χοληδοχόλιθων;...75 Κωνσταντίνος Βαρυτιμιάδης Ενδοπροθέσεις σε καλοήθεις παθήσεις του πεπτικού σωλήνα: Ενδείξεις, υλικά, τεχνικές Κωνσταντίνος Χρ. Θωμόπουλος Ήπαρ Η σημασία της μέτρησης των επιπέδων του HBsAg στην καθ ημέρα κλινική πράξη. Πόσο επηρεάζει την κλινική πρακτική;...85 Βασίλης Παπαδημητρόπουλος Θεραπευτικοί χειρισμοί σε ειδικές ομάδες ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα β : εγκυμοσύνη, ανοσοκαταστολή...93 Ιωάννης Ελευσινιώτης Στρατηγικές πρόληψης ηπατοκυτταρικού καρκίνου σε ασθενείς με χρόνια ηπατοπάθεια...98 Ευάγγελος Χολόγκιτας

17 Μύθοι και πραγματικότητα για το μεταβολικό σύνδρομο και το λιπώδες ήπαρ Αιμιλία Παπακωνσταντίνου Το σύνδρομο της ινσουλινοαντίστασης περιγράφτηκε αρχικά από τον Reaven το , και πήρε τον ορισμό «μεταβολικό σύνδρομο» από την αναφορά του προγράμματος National Cholesterol Education Program s Adult Treatment Panel III 2,3, και πλέον είναι ευρέως αποδεκτό ότι είναι μια κατάσταση υγείας η οποία αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων 4,5. Το μεταβολικό σύνδρομο είναι μια συλλογή συσχετιζόμενων καταστάσεων υγείας όπως η παχυσαρκία, η υπέρταση, η διαταραχή ανοχής γλυκόζης, η ινσουλινοαντίσταση, η υπερτριγλυκεριδαιμία, και οι χαμηλές συγκεντρώσεις της χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης (HDL) χοληστερόλης 6. Κάθε μια από τις συσχετιζόμενες καταστάσεις υγείας έχει μια ανεξάρτητη επίδραση, αλλά η συνύπαρξη δύο ή περισσότερων καταστάσεων λειτουργούν αθροιστικά, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων. Τα κριτήρια για τη διάγνωση του μεταβολικού συνδρόμου σύμφωνα με το πρόγραμμα Adult Treatment Panel III (ATP III) και σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση του International Diabetes Federation Task Force on Epidemiology and Prevention είναι τα ακόλουθα: 1) κοιλιακή παχυσαρκία (περίμετρος μέσης θα πρέπει να βασίζεται σε ορισμούς βάση πληθυσμού και χώρας), 2) γλυκόζη στην κατάσταση νηστείας 100 mg/dl, 3) αρτηριακή πίεση 130/80 mmhg, 4) τριγλυκερίδια 150 mg/dl, 5) HDL χοληστερόλη (άνδρες <40 mg/dl, γυναίκες <50 mg/dl) 3,7. Το μεταβολικό σύνδρομο διαγιγνώσκεται όταν παρατηρούνται τρία ή περισσότερα από αυτά τα κριτήρια. Το 2004, έγιναν κάποιες αλλαγές σε κάποια από αυτά τα κριτήρια που αφορούν στη γλυκόζη νηστείας 100 mg/dl σε συμφωνία με τα κριτήρια της Αμερικάνικης Διαβητολογικής Εταιρείας για διαταραγμένη γλυκόζης νηστείας και στη μείωση των ορίων κοιλιακής παχυσαρκίας από τις αυστηρές τιμές >102 cm στους άνδρες και 88 cm στις γυναίκες 8. Το λιπώδες ήπαρ είναι ένα από τα χαρακτηριστικά και του μεταβολικού συνδρόμου. Οι διαθέσιμες αποδείξεις υποδεικνύουν ότι η διατροφή είναι σημαντική στην πρόληψη ή/και αντιμετώπιση του μεταβολικού συνδρόμου, του λιπώδους ήπατος και των λοιπών συσχετιζόμενων καταστάσεων 9, αλλά δεν υπάρχει μια συγκεκριμένη δίαιτα που υπερτερεί έναντι άλλων αυτό το διάστημα. Είναι πολύ πιθανό η αλληλεπίδραση 15

18 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 7 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ πολλών συστατικών της δίαιτας ή η γενικότερη ποιότητα της δίαιτας να ευθύνεται για την προστασία από το μεταβολικό σύνδρομο και το λιπώδες ήπαρ 10. Παρόλο που χρειάζονται περισσότερες τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες σε όλους τους τομείς μπορούμε να συμπεράνουμε τα ακόλουθα: 1) η σύσταση της δίαιτας όσον αφορά στην ενέργεια, ολικό λίπος, υδατάνθρακες και πρωτεΐνη θα πρέπει να εξατομικεύεται και οι διαιτητικές αγωγές να σχεδιάζονται σύμφωνα με τις προτιμήσεις και τον τρόπο ζωής του κάθε ασθενούς, 2) τα ακόρεστα λιπαρά οξέα (ιδιαίτερα τα μονοακόρεστα λιπαρά οξέα και τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα) και τα τρόφιμα που τα περιλαμβάνουν είναι σημαντικοί παράγοντες στη διαιτητική θεραπεία του συνδρόμου και του λιπώδους ήπατος, 3) δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι τα συμπληρώματα μικροθρεπτικών αντιοξειδωτικών προσφέρουν κάποιο όφελος, 4) οι παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής και διαιτητικά πρότυπα, όπως η Μεσογειακή διατροφή, μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης του μεταβολικού συνδρόμου, και 5) είναι επιθυμητή η απώλεια σωματικού βάρους με ποικιλία διαθέσιμων μεθόδων. Αναφορές 1. Reaven GM: Banting lecture Role of insulin resistance in human disease. Diabetes 37: , Grundy SM, Brewer HB, Jr., Cleeman JI, Smith SC, Jr., Lenfant C: Definition of metabolic syndrome: report of the National Heart, Lung, and Blood Institute/American Heart Association conference on scientific issues related to definition. Arterioscler Thromb Vasc Biol 24:e13-18, Executive Summary of The Third Report of The National Cholesterol Education Program (NCEP) Expert Panel on Detection E, And Treatment of High Blood Cholesterol In Adults (Adult Treatment Panel III): JAMA 285: , Hansen BC: The metabolic syndrome X. Ann N Y Acad Sci 892:1-24, Cheal KL, Abbasi F, Lamendola C, McLaughlin T, Reaven GM, Ford ES: Relationship to insulin resistance of the adult treatment panel III diagnostic criteria for identification of the metabolic syndrome. Diabetes 53: , Reaven G: The metabolic syndrome or the insulin resistance syndrome? Different names, different concepts, and different goals. Endocrinol Metab Clin North Am 33: , Alberti KG, Zimmet P, Shaw J: The metabolic syndrome--a new worldwide definition. Lancet 366: , Grundy SM, Brewer HB, Jr., Cleeman JI, Smith SC, Jr., Lenfant C: Definition of metabolic syndrome: Report of the National Heart, Lung, and Blood Institute/American Heart Association conference on scientific issues related to definition. Circulation 109: , Kimokoti RW, Brown LS: Dietary management of the metabolic syndrome. Clin Pharmacol Ther 90: , Baxter AJ, Coyne T, McClintock C: Dietary patterns and metabolic syndrome--a review of epidemiologic evidence. Asia Pac J Clin Nutr 15: ,

19 Μύθοι και πραγματικότητες για τον ρόλο της διατροφής στο συνδρομο ευερεθιστου εντερου Δημήτριος Θ. Καραγιάννης Τι είναι και που οφείλεται το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου; Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ), εκδηλώνεται κυρίως με διαλείποντα κοιλιακό πόνο ή δυσφορία και συχνά συνοδεύεται από διαταραχές των κενώσεων. Η σημαντικότητα του ΣΕΕ οφείλεται στο ότι είναι αρκετά συχνό, συνοδεύεται από ουσιαστική νοσηρότητα και επιβαρύνει σημαντικά τις δημόσιες δαπάνες. Η συχνότητά του, λόγω διαφορετικών διαγνωστικών κριτηρίων, κυμαίνεται σημαντικά από 3% έως 20% στο γενικό πληθυσμό. Αν και η διάγνωση του συνδρόμου στηρίζεται σε κλινικά κριτήρια (Πίνακας 1), σημαντικό ποσοστό ασθενών υποβάλλεται σε έλεγχο (ενδοσκοπικό ή ακτινολογικό) προς αποκλεισμό άλλων οργανικών αιτίων των συμπτωμάτων. Οι μηχανισμοί που συμβάλλουν στην εκδήλωση του ΣΕΕ δεν έχουν διευκρινισθεί, αλλά κατά καιρούς έχουν ενοχοποιηθεί μηχανισμοί όπως: διαταραχές της κινητικότητας του εντέρου, σπλαχνική υπερευαισθησία (που προδιαθέτει τους ασθενείς να αισθάνονται τον πόνο και τον αέρα στο έντερο ευκολότερα), χαμηλής έντασης φλεγμονή του εντέρου, δυσανεξία των ασθενών σε κάποιες τροφές (δημητριακά, γαλακτοκομικά, εσπεριδοειδή, πατάτες, κρεμμύδια, σοκολάτα, όσπρια), διαταραχή της χλωρίδας του παχέος εντέρου ορισμένων ασθενών, η οποία προκαλεί μεγαλύτερη παραγωγή εντερικών αερίων, το στρες, ψυχολογικές και ψυχιατρικές διαταραχές, ενώ πιθανή είναι και η γενετική προδιάθεση. Σε κάθε περίπτωση, τα αίτια του ΣΕΕ μπορεί να οφείλονται σε πολλούς παράγοντες γι αυτό και ορισμένοι ερευνητές το θεωρούν αποτέλεσμα συνδυαστικής δράσης πολλών οργανικών δυσλειτουργιών του εντέρου και προτείνουν η αντιμετώπιση και θεραπεία που λαμβάνουν οι ασθενείς να είναι εξατομικευμένη. Ποια τρόφιμα σχετίζονται/ επιδεινώνουν συνήθως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου; Η ανταπόκριση στην λήψη τροφής σε ασθενείς με ΣΕΕ φαίνεται να εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Οι παράγοντες αυτοί είναι είτε υπάρχουσες τροφικές δυσα- 17

20 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 7 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ Πίνακας 1. Σύνοψη των διαγνωστικών κριτηρίων που χρησιμοποιούνται για τον ορισμό του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου. Διαγνωστικά Κριτήρια MANNING ( 3 κριτήρια) (1978) KRUIS (1984) Ρώμη ΙΙΙ (2006) Συμπτώματα, Σημεία, Εργαστηριακά Ευρήματα ΣΕΕ ( 3 κριτήρια, ανεξαρτήτου διάρκειας) 1. Κοιλιακό άλγος ανακουφιζόμενο με εντερικές κινήσεις 2. Παρουσία αίματος στα κόπρανα 3. Μαλακές κενώσεις στην έναρξη του άλγους 4. Συχνότερες εντερικές κινήσεις στην έναρξη του κοιλιακού άλγους 5. Διόγκωση κοιλιάς 6. Αίσθημα ατελούς αφόδευσης 7. Βλέννη από το Ορθό Τα συμπτώματα θα πρέπει να υπάρχουν για τουλάχιστον 2 χρόνια. Συμπτώματα - Κοιλιακό Άλγος - Μετεωρισμός - Ανώμαλες εντερικές κενώσεις - Συμπτωματολογία > 2 χρόνια - Εναλλαγές διάροιας-δυσκοιλιότητας - Απώλεια σφαιρικών κοπράνων ή Βλέννας Ευρήματα στην κλινική εξέταση που αποκλείουν την ύπαρξη ΣΕΕ Παθολογικά ευρήματα στην κλινική Εξέταση ΤΚΕ > 20 mm/hr Λευκά > /cm3 Αιμοσφαιρίνη( <14g/dL, <12g/dL) Παρουσία αίματος στα κόπρανα Κοιλιακός πόνος ή δυσφορία διάρκειας 12 εβδομάδων, όχι απαραίτητα συνεχόμενων, κατά τους τελευταίους 12 μήνες, που συνδυάζεται με τουλάχιστον 2 από τα 3 παρακάτω συμπτώματα (έναρξη των συμπτωμάτων τουλάχιστον 6 μήνες πριν από τη διάγνωση): Αλλαγή στη σύσταση των κενώσεων Υποχώρηση ενοχλημάτων με την κένωση Αλλαγή στη συχνότητα των κενώσεων νεξίες είτε τροφικές αλλεργίες είτε πολύ συχνά αλλαγές στην μικροβιακή χλωρίδα του εντέρου με συνέπεια αλλαγές στην λειτουργία του. Έτσι, δυστυχώς ο ρόλος της δίαιτας στη θεραπεία/επιδείνωση του ΣΕΕ δεν είναι πλήρως κατανοητός και ξεκάθαρος. Γεγονός είναι ότι σπάνια παρατηρείται αληθινή τροφική αλλεργία και τα έως τώρα δεδομένα δεν επιτρέπουν τη διεξαγωγή συμπερασμάτων. Εντούτοις, πολλοί 18

21 Διατροφη ασθενείς πιστεύουν ότι τροφικές δυσανεξίες προκαλούν τα συμπτώματά τους και πολλές φορές τροποποιούν την δίαιτά τους βάσει πληροφοριών από δημοφιλή βιβλία θεραπευτικών διαιτών ή συμβουλών από εναλλακτικούς θεραπευτές. Στοιχεία από πρόσφατη ανασκόπηση των διαθέσιμων ερευνών δείχνουν ότι τα πιο συχνά τρόφιμα που σχετίζονται με εμφάνιση ή επιδείνωση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ είναι τα προϊόντα σίτου, τα γαλακτοκομικά (λόγω λακτόζης), ο καφές, η σοκολάτα, το τσάι και τα αναψυκτικά τύπου Cola (λόγω καφεΐνης), η πατάτα, το καλαμπόκι, τα κρεμμύδια και το αυγό. Άλλα στοιχεία της διατροφής που επίσης μπορεί να προκαλούν εμφάνιση/επιδείνωση των συμπτωμάτων είναι τα σάκχαρα σορβιτόλη, φρουκτόζη και ξυλιτόλη, καθώς και η ραφιννόζη. Η σορβιτόλη χρησιμοποιείται σαν γλυκαντικό σε πολλά τρόφιμα τύπου «light», όπως τσίχλες γλυκά και αναψυκτικά, η φρουκτόζη χρησιμοποιείται σαν γλυκαντικό και υπάρχει φυσικά στο μέλι, στα φρούτα και στους χυμούς, η ξυλιτόλη στις τσίχλες χωρίς ζάχαρη και τα μούρα, ενώ ή ραφιννόζη περιέχεται στα φασόλια, το λάχανο, το κουνουπίδι και το μπρόκολο. Σε ό,τι αφορά στα γαλακτοκομικά, αξίζει να σημειωθεί ότι περίπου το 45% των ασθενών με ΣΕΕ παρουσιάζουν δυσανεξία στη λακτόζη, λόγω έλλειψης κάποιου ενζύμου, αλλά μόνο το 30% έχει συμπτώματα μετά την κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων και από αυτούς περίπου το 50% βελτιώνεται με την απομάκρυνση των γαλακτοκομικών από το διαιτολόγιο. Αυτή η διαπίστωση έχει οδηγήσει στην πρόταση ότι ορισμένα από τα συμπτώματα του ΣΕΕ έχουν στην ουσία ψυχογενή προέλευση. Συνεπώς, τα έως τώρα επιστημονικά δεδομένα δεν είναι ισχυρά ώστε να αποδώσουμε την αιτιολογία του ΣΕΕ σε κάποια αλλεργική ή άλλου τύπου αντίδραση του οργανισμού στις τροφές. Εντούτοις, μπορεί στο μέλλον κάποια συστατικά των τροφών ή του εντερικού σωλήνα που δεν είναι γνωστά σήμερα να αποδειχθούν σημαντικά για τη κατανόηση του ΣΕΕ. Διατροφικές Προσεγγίσεις Ασθενών με ΣΕΕ Δίαιτες αποκλεισμού Ως δίαιτα αποκλεισμού, ορίζεται η δίαιτα που περιλαμβάνει έναν πολύ περιορισμένο αριθμό τροφών, οι οποίες έχουν τις λιγότερες πιθανότητες να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις και χορηγείται υπό ιατρική επίβλεψη. Συνήθως διαρκεί για διάστημα 2 εβδομάδων και αποτελείται από κρέας (εκτός βοδινού), πουλερικά, ψάρια (εκτός από κροκέτες ψαριών), μη εσπεριδοειδή φρούτα και λαχανικά (εκτός από κρεμμύδια και πατάτες) ενώ από τα δημητριακά χρησιμοποιούνται το ρύζι, η ταπιόκα, και το αλεύρι σόγιας όπως και από τα γαλακτοκομικά χρησιμοποιείται το γάλα της σόγιας. Τα συνολικά, ποσοστά ανταπόκρισης στις δίαιτες αποκλεισμού κυμαίνονται από 15% έως 71%, με τα πιο συχνά εμπλεκόμενα τρόφιμα να είναι τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το σιτάρι, τα αυγά Οι λόγοι αυτή της πολύ μεγάλης διακύμανσης ως ποσοστά ανταπόκρισης στις δίαιτες αποκλεισμού είναι άγνωστοι, αλλά μπορεί να περιλαμβάνουν την έλλειψη τυποποιημένων πρωτοκόλλων μεταξύ των μελετών, διαφορετικά κριτήρια, εισαγωγής / αποκλεισμού και ασυνεπείς ορισμούς της τροφικής δυσανεξίας και της θετικής πρόκλησης στα τρόφιμα. Απαιτούνται καλά σχεδιασμένες μελέτες για την αξιολόγηση του ρόλου της δίαιτας αποκλεισμού σε ασθενείς με συμπτώματα ΣΕΕ. 19

22 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 7 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ Συμπληρώματα Διαιτητικών Ινών Παρά το γεγονός ότι η αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ινών εξακολουθεί να αποτελεί μια τυπική σύσταση για τους ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η αποτελεσματικότητα των ινών στο ΣΕΕ είναι περισσότερο διαφοροποιημένη από ό, τι εκτιμάται συνήθως από τους περισσότερους κλινικούς ιατρούς. Η Δίαιτα υψηλή σε φυτικές ίνες φαίνεται να βοηθά κάποιους ασθενείς τόσο με δυσκοιλιότητα όσο και με εναλλαγή δυσκοιλιότητας/διάρροιας. Η βελτίωση έχει σχέση κυρίως με τον μετεωρισμό και την παραγωγή αερίων και λιγότερο με το άλγος Όταν συστήνονται ίνες, η χρήση ενός συμπληρώματος διαλυτών ινών, όπως ispaghula ή ψύλλιο, είναι το καλύτερο με βάση τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία. Οι ίνες θα πρέπει να ξεκινούν με μία προκαθορισμένη δόση και να τιτλοποιούνται αργά κατά τη διάρκεια των εβδομάδων μέχρι τη δόση-στόχο των 20 έως 30 g του συνόλου των διαιτητικών ινών ανά ημέρα. Ακόμα και όταν χρησιμοποιούνται με σύνεση, οι φυτικές ίνες μπορεί να επιδεινώσουν τα προβλήματα με την εμφάνιση κοιλιακής διάτασης, μετεωρισμού, δυσκοιλιότητας και διάρροιας. Σε πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση, αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητα των ινών ως θεραπεία για το ΣΕΕ. Συμπεριελήφθησαν μελέτες που συνέκριναν διάφορες μορφές ινών με εικονικό φάρμακο ή, σε μία μελέτη, μια χαμηλή σε φυτικές ίνες διατροφή. Συνολικά, το 52% των ασθενών στην ομάδα με τις φυτικές ίνες είχαν επίμονα συμπτώματα ή καμία βελτίωση των συμπτωμάτων μετά τη θεραπεία σε σύγκριση με το 57% στην ομάδα με εικονικό φάρμακο ή μια χαμηλή σε φυτικές ίνες δίαιτα (σχετικός κίνδυνος [RR] 0,87, 95% CI, 0,76 έως 1,00, P 5. 05). Ο αριθμός των ασθενών που χρειάζεται να υποβληθούν στις δίαιτες αυτές για να ωφεληθεί ένας ασθενής (NNT, number needed to treat) είναι 11 (95% CI, 5 έως 100). Οι αδιάλυτες φυτικές ίνες (δημητριακά και κυρίως πίτουρα) πιθανόν να χειροτερεύουν τα συμπτώματα (55% των ασθενών χειροτερεύουν έναντι 11% αυτών που βελτιώνονται). Περιορισμός Γλουτένης Πρόσφατη βιβλιογραφία από όλο τον κόσμο δείχνει ότι περίπου το 4% των ασθενών με συμπτώματα συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου έχουν κοιλιοκάκη. Μελέτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι μικρότερο ποσοστό, περίπου 1%, των ασθενών με τυπικά συμπτώματα ΣΕΕ αποδεικνύεται ότι έχουν κοιλιοκάκη μέσω βιοψίας Υπάρχουν στοιχεία που υποδηλώνουν ότι μεγαλύτερο ποσοστό των ασθενών με συμπτώματα του ΣΕΕ, αν και δεν πληρούν τα κριτήρια για τη διάγνωση της κοιλιοκάκης, παρουσιάζουν ευαισθησία στην γλουτένη. Υπάρχουν ασθενείς με ΣΕΕ και δυσκοιλιότητα που εμφάνισαν σημαντική μείωση στα συμπτώματα με δίαιτα χωρίς γλουτένη. Μεταγενέστερες μελέτες έχουν δείξει υψηλή πιθανότητα απόκρισης στην ΔΕΓ σε ασθενείς με γαστρεντερικά συμπτώματα, μη φυσιολογικό έλεγχο αντισωμάτων για κοιλιοκάκη και γενετικούς δείκτες HLA-DQ2/DQ8, αλλά φυσιολογική ή ελάχιστη βλάβη του βλεννογόνου του λεπτού εντέρου. Ο πίνακας 2 μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο οδηγό για τον εντοπισμό των ασθενών που μπορούν να επωφεληθούν από δοκιμή μιας δίαιτας ελεύθερης γλουτένης (ΔΕΓ), ανάλογα με τα συμπτώματά τους, τις βιοψίες, τον γονότυπο και την οροδιαγνωστική. 20

23 Διατροφη Πίνακας 2: Προτεινόμενη διαχείριση ασθενών με συμπτώματα ΣΕΕ και έλεγχο για κοιλιοκάκη. Σύμπτωμα Λεμφοκυτταρική HLA-DQ2/8 Οροδιαγνωστική Θεραπεία γαστρίτιδα ΣΕΕ Δοκιμή της ΔΕΓ ΣΕΕ Σκέψη για άλλο αίτιο ΣΕΕ ΔΕΓ ή παρακολούθηση ΣΕΕ Θεραπεία ΣΕΕ Περιορισμός Υδατανθράκων/Σακχάρων H δυσαπορρόφηση των υδατανθράκων είναι μια πιθανή αιτία των συμπτωμάτων σε ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Από τα διάφορα σάκχαρα που έχουν προταθεί ότι παίζουν ρόλο στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, έχει μελετηθεί εκτεταμένα η λακτόζη. Με βάση τα δεδομένα από 7 μελέτες που χρησιμοποίησαν την Δοκιμή λακτόζης υδρογόνου, μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση διαπίστωσε ότι περισσότερο από το ένα τρίτο των ασθενών με ΣΕΕ έχουν δυσαπορρόφηση λακτόζης και ότι η δυσανεξία στη λακτόζη είναι πιο συχνή σε ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου από τους controls. Από μία ρεαλιστική σκοπιά, το γεγονός δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη, επειδή οι κλινικές συνέπειες της δυσαπορρόφησης της λακτόζης είναι πιθανό να είναι υπερβολικές σε ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου που συχνά έχουν υποκείμενες ανωμαλίες στην κινητικότητα και την σπλαχνική ευαισθησία. Τα στοιχεία από μεγάλες μη ελεγχόμενες μελέτες δείχνουν ότι 40% έως 85% των ασθενών με ΣΕΕ και δυσαπορρόφηση λακτόζης βελτιώθηκε μετά από δίαιτα περιορισμένη σε λακτόζη. Η φρουκτόζη είναι ένα άλλο σάκχαρο που έχει ενοχοποιηθεί ως πιθανό έναυσμα των συμπτωμάτων σε ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Η βιβλιογραφία δείχνει ότι η επικράτηση της δυσαπορρόφησης της φρουκτόζης (ΔΦ) είναι παρόμοια μεταξύ υγιών και ασθενών με λειτουργικές διαταραχές, αλλά υπάρχει και κάποια βιβλιογραφία που δείχνει ότι η ΔΦ σχετίζεται με την ανάπτυξη συμπτωμάτων από τον ΓΣ σε ένα υποσύνολο των ασθενών. Ο περιορισμός της διατροφικής πρόσληψη φρουκτόζης μπορεί να οδηγήσει σε συμπτωματική οφέλη σε ασθενείς με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία υψηλής ποιότητας. Ειδικότερα, η μεθοδολογία και η κλινική αξία της δοκιμή αναπνοής υδρογόνου φρουκτόζης, έχει αμφισβητηθεί. Οι έννοιες που διατυπώνεται στις προηγούμενες παραγράφους για την αντιμετώπιση της δυσαπορρόφησης / δυσανεξίας στην λακτόζη και την φρουκτόζη μπορούν σχεδόν σίγουρα να επεκταθούν σε οποιουσδήποτε άλλους υδατάνθρακες όταν λαμβάνονται σε επαρκείς ποσότητες Χορήγηση Προβιοτικών Πρόσφατες μικροβιολογικές μελέτες έδειξαν διαφορές στη σύνθεση της εντερικής μικροχλωρίδας μεταξύ ασθενών με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και υγιών ατόμων. Επιπλέον, μελέτες έχουν δείξει ότι η χειραγώγηση της εντερικής μικροχλωρίδας από 21

24 ΤΟΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 7 ης Διημεριδασ ΕΛΙΓΑΣΤ Πίνακας 3. Διαιτητική Αντιμετώπιση του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου ανάλογα με τα συμπτώματα του ασθενούς. Συμπτώματα Επιλογή δίαιτας Δυσκοιλιότητα χωρίς κοιλιακή διάταση/αέρια Δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες και υγρά Δυσκοιλιότητα με κοιλιακή διάταση/αέρια Μείωση των φυτικών ινών +/- διογκωτικό κοπράνων Διάρροια - χωρίς κοιλιακή διάταση/αέρια 1ον: Μείωση των φυτικών ινών 2ον: Δοκιμή της δίαιτας αποκλεισμού Διάρροια - με κοιλιακή διάταση/αέρια 1ον: Μείωση των φυτικών ινών 2ον: Δίαιτα αποκλεισμού Εναλλαγή δυσκοιλιότητας/διάρροιας χωρίς κοιλιακή διάταση/αέρια Εναλλαγή δυσκοιλιότητας/διάρροιας με κοιλιακή διάταση/αέρια 1ον: Δίαιτα πλούσια σε φυτικές ίνες και υγρά/ διογκωτικό κοπράνων 2ον: Δίαιτα αποκλεισμού 1ον: Μείωση των φυτικών ινών +/- διογκωτικό κοπράνων 2ον: Δίαιτα αποκλεισμού τα αντιβιοτικά, τα πρεβιοτικά ή προβιοτικά μπορεί να επηρεάσει τις εντερικές λειτουργίες (π.χ., την κινητικότητα και αίσθηση) που έχουν σχέση με την παθογένεια του ΣΕΕ. Έχουν δημοσιευθεί αρκετές τυχαιοποιημένες μελέτες με ομάδα ελέγχου που συγκρίνουν τα αποτελέσματα των προβιοτικών έναντι του εικονικού φαρμάκου στο σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Παρά τις σημαντικές διαφορές στο σχεδιασμό των μελετών, στα δοσολογικά σχήματα, στα είδη προβιοτικών που χρησιμοποιούνται, και τα τελικά κλινικά σημεία, τα τρέχοντα στοιχεία δείχνουν βελτίωση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ και μείωση του κίνδυνου για επίμονα συμπτώματα ΣΕΕ. Τα δεδομένα για τη χρήση των προβιοτικών σε παιδιά με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι πιο περιορισμένα αλλά είναι επίσης ενδεικτικά για ευεργετικές επιδράσεις. Τα διαφορετικά αποτελέσματα μεταξύ των μελετών υπογραμμίζουν την ανάγκη να εξετασθεί κάθε προβιοτικό προϊόν ξεχωριστά για τις ειδικές συνθήκες, τα συμπτώματα, και τους πληθυσμούς ασθενών. Διατροφική διαχείριση ανάλογα με τα συμπτώματα με τα οποία εκδηλώνεται το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου Απαραίτητο είναι ο πάσχων από ΣΕΕ να κατανοήσει ότι η διαιτητική αντιμετώπιση πρέπει να καθορίζεται ανάλογα με το είδος των κυρίαρχων συμπτωμάτων που εμφανίζονται και να αποφεύγει αδικαιολόγητους διαιτητικούς περιορισμούς που μπορεί να έχει ακούσει ή να έχει διαβάσει. Στον πίνακα 3 περιγράφονται οι βασικές διατροφικές συστάσεις ανάλογα με το είδος των συμπτωμάτων. Βιβλιογραφία 1. An Evidence-Based Systematic Review on the Management of Irritable Bowel Syndrome. AJG Volume 104 supplement 1 January Bentley SJ, Pearson DJ, Rix KJ. Food hypersensitivity in irritable bowel syndrome. Lancet 22

25 Διατροφη 1983;2(8345): Eswaran S, Tack J, Chey WD. Food: the forgotten factor in the irritable bowel syndrome. Gastroenterol Clin North Am Mar;40(1): Ford AC, Chey WD, Talley NJ, et al. Yield of diagnostic tests for celiac disease in individuals with symptoms suggestive of irritable bowel syndrome: systematic review and meta analysis. Arch Intern Med 2009;169(7): Ford AC, Talley NJ, Spiegel BM, et al. Effect of fibre, antispasmodics, and peppermint oil in the treatment of irritable bowel syndrome: systematic review and meta-analysis. BMJ 2008;337:a Lomer MC, Parkes GC, Sanderson JD. Review article: lactose intolerance in clinical practice myths and realities. Aliment Pharmacol Ther 2008;27(2): McKee AM, Prior A, Whorwell PJ. Exclusion diets in irritable bowel syndrome: are they worthwhile? J Clin Gastroenterol 1987;9(5): Petitpierre M, Gumowski P, Girard JP. Irritable bowel syndrome and hypersensitivity to food. Ann Allergy 1985;54(6): Ringel Y, Ringel-Kulka T. The rationale and clinical effectiveness of probiotics in irritable bowel syndrome. J Clin Gastroenterol Nov;45 Suppl:S Verdu EF, Armstrong D, Murray JA. Between celiac disease and irritable bowel syndrome: the no man s land of gluten sensitivity. Am J Gastroenterol 2009;104(6): Zwetchkenbaum JF, Burakoff R. Food allergy and the irritable bowel syndrome. Am J Gastroenterol 1988;83(9):

26 O ρόλος της διατροφής στις ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (ΙΦΝΕ) Μερόπη Κοντογιάννη Στο κείμενο που ακολουθεί θα γίνει μία προσπάθεια παράθεσης των πιο πρόσφατων δεδομένων σχετικά με το ρόλο της διατροφής στην εμφάνιση και διαδρομή των ΙΦΝΕ, μέσω της διατύπωσης κάποιων επίκαιρων ερωτήσεων. Αποτελεί η διατροφή παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση ΙΦΝΕ; Είναι γνωστό πως οι ΙΦΝΕ αποτελούν χρόνια νοσήματα με περιόδους εξάρσεων και υφέσεων με κατά πολύ άγνωστη αιτιολογία. Οι κύριοι φαινότυποι των ΙΦΝΕ είναι η νόσος Crohn (ΝC) και η ελκώδης κολίτιδα (ΕΚ). Η αύξηση της επίπτωσης και του επιπολασμού των ΙΦΝΕ έχει συμβαδίσει με την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη των πληθυσμών και την προσαρμογή σε έναν δυτικού τύπου τρόπο ζωής, που περιλαμβάνει αλλαγές στη δίαιτα, τις καπνιστικές συνήθειες, τη χρήση αντισυλληπτικών και το stress 1. Η δίαιτα ως πηγή εντερικών αντιγόνων θεωρείται ως σημαντικός παράγοντας στην αιτιοπαθογένεια των ΙΦΝΕ, αλλά το κατά πόσο τα αντισώματα έναντι των διατροφικών αντιγόνων παίζουν τελικά σημαντικό ρόλο μένει ακόμη να αποδειχτεί. Σε αυτήν την προσπάθεια επιδημιολογικές παρατηρήσεις μπορεί να βοηθήσουν στην αναγνώριση διαιτητικών παραγόντων που μπορεί να εμπλέκονται στην εμφάνιση των ΙΦΝΕ. Περιληπτικά, τα υπάρχοντα επιδημιολογικά δεδομένα υποστηρίζουν την πιθανότητα σχέσης ανάμεσα στην υπερευαισθησία στα γάλα αγελάδας, κατά την παιδική ηλικία, με την εμφάνιση ΕΚ, καθώς και την έλλειψη μητρικού θηλασμού με αυξημένο κίνδυνο ΝC και ΕΚ. Όσον αφορά στην κατανάλωση διαφόρων τροφίμων, η κατανάλωση σακχάρων ( κίνδυνος ΝC και λιγότερο ΕΚ), φρούτων και λαχανικών ( κίνδυνος ΙΦΝΕ) διαιτητικών ινών ( κίνδυνος ΝC), λίπους ( κίνδυνος ΙΦΝΕ) και φαγητών από ταχυφαγεία ( κίνδυνος ΙΦΝΕ) έχουν κατά καιρούς συσχετιστεί με τον κίνδυνο ΙΦΝΕ. Επιπλέον, σε μία επιδημιολογική μελέτη από την Ιαπωνία η αυξημένη κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης και ο αυξημένος λόγος ω-6: ω-3 λιπαρών οξέων συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο ΝC 3 και αντίστοιχα σε μία επιδημιολογική μελέτη από τον Καναδά η κατανάλωση ω-3 λιπαρών οξέων, καθώς και ο λόγος ω3/ ω-6 λιπαρά οξέα συσχετίστηκε 24

27 Διατροφη αρνητικά με την έκφραση της ΝC 4. Μία άλλη υπόθεση εμπλέκει τα μικροσωματίδια της δίαιτας (π.χ. φωσφορικό ασβέστιο κυρίως υπό μορφή υδροξυαπατίτη, μολύνονται υλικά από το έδαφος ή τη σκόνη, και πρόσθετα τροφίμων) στον κίνδυνο ΝC δεδομένου ότι δεν αποδομούνται στη γαστρεντερική οδό και πιθανόν να διεγείρουν έναν φλεγμονώδη καταρράκτη. Εντούτοις, απομάκρυνση τέτοιων μικροσωματιδίων από τη δίαιτα δε διευκόλυνε την επίτευξη ύφεσης σε ασθενείς με ΝC 5. Γενικά, διάφορα μεθοδολογικά προβλήματα των ήδη υπαρχόντων επιδημιολογικών μελετών, ιδίως στις μελέτες ασθενών μαρτύρων με αναδρομική συλλογή πληροφοριών δεν επιτρέπουν τη διεξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Για παράδειγμα, μία υψηλότερη κατανάλωση σακχάρων μπορεί να είναι αποτέλεσμα των ΙΦΝΕ, λόγω αλλαγών στη δίαιτα για τον περιορισμό των συμπτωμάτων και μπορεί να συμπίπτει με ταυτόχρονο περιορισμό στην κατανάλωση διαιτητικών ινών. Συνεπώς η διεξαγωγή μακροχρόνιων προοπτικών μελετών θεωρείται ως ο μόνος τρόπος για την έγκυρη διερεύνηση της διατροφής ως παράγοντα κινδύνου για ΙΦΝΕ 5. Πρέπει οι ασθενείς με ΙΦΝΕ να ακολουθούν συγκεκριμένη δίαιτα κατά τις περιόδους ύφεσης; Οι περισσότεροι ασθενείς υποστηρίζουν ότι η δίαιτα πιθανά να παίζει σημαντικό ρόλο στην πορεία της νόσου και γι αυτό επιμένουν να αναζητούν διαιτητικές συμβουλές ή τροποποιήσεις. Αν και η επιστημονική βιβλιογραφία δεν υποστηρίζει την ύπαρξη μίας αποτελεσματικής δίαιτας για τις ΙΦΝΕ περίπου το 40% των ασθενών πιστεύουν πως η δίαιτα μπορεί να ελέγξει τα συμπτώματά τους, ενώ περίπου το 80% των ασθενών με ΙΦΝΕ πιστεύουν ότι η δίαιτα αποτελεί σημαντική συνιστώσα της αντιμετώπισης της νόσου. Ομοίως οι ασθενείς πιστεύουν ότι η κατανάλωση κάποιων τροφίμων (στάρι, γαλακτοκομικά, λαχανικά και ιδ. η ντομάτα, καλαμπόκι, ζύμη, αυγά, εσπεριδοειδή, καφές) μπορεί να πυροδοτήσει μία περίοδο έξαρσης, χωρίς όμως να υπάρχουν δεδομένα που να τεκμηριώνουν αυτή τη θέση 6,7. Κατά τις περιόδους ύφεσης, οι ασθενείς πρέπει να ενθαρρύνονται να καταναλώνουν όσο το δυνατόν μία φυσιολογική, ελεύθερη διατροφή. Στη διεθνή βιβλιογραφία υπάρχουν περιορισμένα άρθρα που εξετάζουν τη θέση διαφόρων διαιτών στις ΙΦΝΕ, όπως οι δίαιτες αποκλεισμού, η δίαιτα ελεύθερη γλουτένης, η δίαιτα ελεύθερη λακτόζης-καζεΐνης, η δίαιτα ειδικών υδατανθράκων, η ελεύθερη ζύμης δίαιτα και η δίαιτα των μικροσωματιδίων. Από αυτές ίσως οι δίαιτες αποκλεισμού έχουν κάποια θέση (συνήθως χαμηλές σε λίπος και περιορισμένες φυτικών ινών) για ασθενείς με σοβαρά γαστρεντερικά συμπτώματα. Σχετικά με την αποχή από τα γαλακτοκομικά, πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση δεδομένου ότι ανεπάρκεια λακτάσης μπορεί να παρουσιαστεί σε ασθενείς με ΝC, η οποία έχει προσβάλλει τον ειλεό ή σε άλλους που λόγω εκτομής εντέρου παρουσιάζουν προβλήματα δυσαπορρόφησης, ενώ σε ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα είναι λιγότερο πιθανό να παρουσιαστεί 7. Επιπρόσθετα ο περιορισμός των διαιτητικών ινών κατά την έξαρση της νόσου έχει συχνά ως αποτέλεσμα την πλήρη αποχή από φρούτα και λαχανικά των ασθενών με ΙΦΝΕ, συμπεριφορά η οποία πρέπει να αποθαρρύνεται κατά τις περιόδους ύφεσης γιατί ευνοεί την ανάπτυξη διατροφικών ανεπαρκειών στους ασθενείς αυτούς. Επιπλέον, οι υποκλινικές ανεπάρκειες σε θρεπτικά συστατικά έχει προταθεί ότι μπορεί να συνεισφέρουν στη διαιώνιση της ΝC 8, δυσχεραίνοντας τους 25

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων

Στην τρέχουσα παρουσίαση δεν υφίσταται σύγκρουση συμφερόντων Δοκιμασίες κοπράνων Γιώργος Χουλιάρας, Παιδογαστρεντερολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος, Υπεύθυνος Ενδοσκοπήσεων & Ιατρείου Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Nοσημάτων του Εντέρου Μονάδα Γαστρεντερολογίας και Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου;

Περιεχόμενα. Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου. Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Περιεχόμενα Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου Πόσο συχνό είναι; Πώς εκδηλώνεται το Σύνδρομο Ευερέθιστου Εντέρου; Γιατί και με ποιό μηχανισμό εμφανίζονται τα συμπτώματα του ΣΕΕ;

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 10 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία Ηπατολογία & 6-7 Φεβρουαρίου 2015 Ξενοδοχείο Royal Olympic Athens ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Αγαπητοί Φίλοι,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΑΓΚΡΕΑΤΙΤΙΔΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη/ αντιμετώπιση κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας βάρους Αντιμετώπιση της

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα );

Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ή SIBO Νομίζετε ότι είστε φουσκωμένοι από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (σπαστική κολίτιδα ); Θα μπορούσε απλώς να είναι μια εντερική βακτηριακή υπερανάπτυξη του λεπτού εντέρου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών

ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ. Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής. Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Δημήτριος Θεοδώρου Επίκουρος Καθηγητής Χειρουργικής Μονάδα Χειρουργικής Ανωτέρου Πεπτικού Α Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 9 η & 9 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 7-8 Φεβρουαρίου 2014 Ξενοδοχείο Royal Olympic Athens Θα χορηγηθούν μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME Credits) ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

Δυσπεψία. Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας

Δυσπεψία. Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Δυσπεψία Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου Επίκουρος Καθηγητής Γαστρεντερολογίας Δυσπεψία Συνεχής ή υποτροπιάζων πόνος ή βάρος ή δυσφορία στο επιγάστριο Αίτια οργανικά λειτουργικά Ενδοκοιλιακά οργανικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ. «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & «Καούρα» «Ξινίλες» ΑΘΗΝΑΙ 2008 Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος Απλό κάψιμο στο στήθος και ξινίλα ή κάτι περισσότερο; Τι είναι και πως εκδηλώνεται η

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία

Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία Εισαγωγή αιτιολογία παθολογία Ορέστης Μανούσος Ομοτ. Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης ΔΙΑΓΝΩΣΗ λοι οι ασθενείς με συμπτώματα από την κάτω κοιλία πρέπει να υποβάλλονται σε λεπτομερή λήψη ιστορικού, επιμελή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ ΑΘΗΝΑ 2008 ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ

ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Η ΜΙΖΕΡΙΑ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΑΣΤΡΟ-ΟΙΣΟΦΑΓΙΚΗ ΠΑΛΙΝΔΡΟΜΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Αίτιο Χαλάρωση σφιγκτήρα κατώτερου οισοφάγου Συχνή παλινδρόμηση (μετακίνηση προς τα πάνω) υγρών του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

(dietary fiber, nonnutritive fiber)

(dietary fiber, nonnutritive fiber) KΥΤΤΑΡΙΝΗ - ΦΥΤΙΚΕΣ ΙΝΕΣ Στα τρόφιμα, παράλληλα με τους υδατάνθρακες που πέπτονται στον ανθρώπινο οργανισμό (δηλαδή που υδρολύονται, απορροφώνται και μεταβολίζονται κατά τα γνωστά), υπάρχουν και υδατάνθρακες

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία

Γαστρεντερολογία Ηπατολογία 10 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Εξελίξεις στη Γαστρεντερολογία Ηπατολογία & 6-7 Φεβρουαρίου 2015 Ξενοδοχείο Royal Olympic, Αθήνα ΔΩΡΕΑΝ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ Θα χορηγηθούν 7 μόρια Συνεχιζόμενης Ιατρικής Εκπαίδευσης (CME

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Βρέφη 0-12 μηνών. Παιδιά 4-8 ετών. Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών. Ενήλικες > 50 ετών. Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες ΙΧΝΟΣΤΟΙΧΕΙΑ Ασβέστιο Συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη ασβεστίου Βρέφη 0-12 μηνών Παιδιά 1-3 ετών Παιδιά 4-8 ετών Παιδιά και έφηβοι 9-18 ετών Ενήλικες 19-50 ετών Ενήλικες > 50 ετών Γυναίκες έγκυες και θηλάζουσες

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Αθήνα Ξενοδοχείο Crowne Plaza Aίθουσα Ballroom Τ Ε Λ Ι Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Π Ρ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός»

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ. Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΙΦΝΕ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ ΚΑΨΟΥΛΑΣ Νίκος Βιάζης Β Γαστρεντερολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α. «Ο Ευαγγελισμός» ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Έτος Σημαντικά γεγονότα 1981 G. Iddan,, P. Scapa η ιδέα

Διαβάστε περισσότερα

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου

προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η διατροφική αξία του σταφυλιού και των προϊόντων του Δρ Κωσταρέλλη Βασιλική Λέκτορας Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Η καλλιέργεια του αμπελιού στην στην αρχαιότητα Δίαιτα στην Αρχαία Ελλάδα Το Μεσογειακή πρότυπο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Παγκύπρια Εβδομάδα Πρόληψης Καρδιοπαθειών (24-28/9/2012) Φετινό Θέμα: «Go Red for Women «Κόκκινος συναγερμός για την γυναικεία καρδιά»

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci)

Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Κατευθυντήριες οδηγίες για την αλλεργία στο αυγό(bsaci) Clinical & Experimental Allergy 2010(40):1116-1129 Παρουσίαση : Αντιγόνη Μαυρουδή, Λέκτορας Παιδιατρικής Αλλεργιολογίας, Γ ΠΔ Α.Π.Θ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΤΥΠΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013

Γαστροστομία. Αθηνά Καπράλου,MD. Γενικός Χειρουργός. Δεκέμβριος, 2013 Γαστροστομία Αθηνά Καπράλου,MD Γενικός Χειρουργός Δεκέμβριος, 2013 ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΓΙΑ ΓΑΣΤΡΟΣΤΟΜΙΑ Νευρολογικές παθήσεις Ογκολογικές παθήσεις Άλλες κλινικές καταστάσεις Α.Ε.Ε. Όγκοι ώτων Ανορεξία/ Άρνηση

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Η νηστεία κάνει θαύματα

Η νηστεία κάνει θαύματα Η νηστεία κάνει θαύματα Έρευνα του Πανεπιστημίου Κρήτης δείχνει ότι οι διατροφικές επιταγές της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι άκρως ευεργετικές για την υγεία των παιδιών Οι ειδικοί λένε ότι η αποχή από τις

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές του στομάχου.

Διαταραχές του στομάχου. Διαταραχές του στομάχου. Δυσπεψία Η δυσπεψία δεν είναι μια ασθένεια αλλά ένα σύνολο συμπτωμάτων. Πρόκειται για κατάσταση κακής λειτουργίας του πεπτικού συστήματος που δημιουργεί δυσχέρειες κατά την πέψη.

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ

ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ Κωνσταντίνος Β. Βασιλειάδης Επιμελητής Γαστρεντερολογικής Κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών 1 ποιο μανομετρικό εύρημα αποκλείει τη διάγνωση της αχαλασίας σε

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ ΤΡΑΠΕΖΙ Κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Τα παιδιά παρουσιάζουν υψηλό μεταβολικό ρυθμό (3 4 φορές μεγαλύτερος των ενηλίκων). Έχουν αυξημένες ανάγκες για ανάπτυξη. Έχουν αυξημένες

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ. Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ. Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΚΟΙΛΙΟΚΑΚΗ Αγακίδης Χαράλαμπος Παιδογαστρεντερολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Α Παιδιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Σχολείο Τροφικής Αλλεργίας» Ελληνική Παιδοαλλεργιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο

Το θωρακικό άλγος, όχι σπάνιο Προσέγγιση του παιδιού με θωρακικό άλγος Steven M. Selbst, MD Pediatr Clin N Am 57 (2010) 1221 1234 Παρουσίαση : Νίκος Α. Καρανταγλής Επιστημονικός Συνεργάτης Γ ΠΔ Α.Π.Θ. 10/01/2011 www.pd3.gr Το θωρακικό

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ 13 η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ 5 & 6 Δεκεμβρίου 2015 Αθήνα, Ξενοδοχείο Divani-Caravel, Αίθουσα ΙΛΙΣΣΟΣ Χορηγούνται μόρια Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος

Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος. Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος Συνέντευξη Τύπου Παγκόσμια Ημέρα Συνέντευξη Υγείας Πεπτικού Τύπου Συστήματος Παγκόσμια Ημέρα Υγείας Πεπτικού Συστήματος ΟΜΙΛΗΤΕΣ - Μερκούρης Μποδοσάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής Ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά

Είδη Γιαουρτιού. Ανάλογα με την παρασκευή του διακρίνεται σε: Κανονικό : Παράγεται με όλα του τα συστατικά ΓΕΝΙΚΑ Το γιαούρτι προέρχεται από το αγελαδινό, κατσικίσιο ή πρόβειο γάλα, το οποίο βράζεται και αργότερα, όταν η θερμοκρασία του κατέβει στους 40 50 ο C προστίθεται η μαγιά και αφήνεται να πήξει. Αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης.

Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Εικόνες ζωής. Στάση πρόληψης. Αν είστε 55-70 ετών ελάτε και εσείς για ΔΩΡΕΑΝ προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο παχέος εντέρου, από 1-31 Μαρτίου σε Αθήνα-Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Ηράκλειο. Πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Aίθουσα Socrates, Αθήνα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Aίθουσα Socrates, Αθήνα ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σάββατο 4 Απριλίου 2015 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Aίθουσα Socrates, Αθήνα ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ 6 ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης

Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις. Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Βρεφικά γάλατα για ειδικές καταστάσεις Dr Καραγκιόζογλου- Λαμπούδη Θωμαή Παιδογαστρεντερολόγος Καθηγήτρια Κλινικής Διατροφής ΑΤΕΙ Θεσσαλονίκης Δεν αναφερόμαστε σε εμπλουτισμό που γίνεται για ν ανταποκριθούν

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Συμμόρφωση στη δίαιτα, ποιότητα ζωής, έρευνα Ο ρόλος του διαιτολόγου. Δρ. Μερόπη Κοντογιάννη Λέκτορας «Κλινικής Διατροφής» Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Συμμόρφωση στη δίαιτα, ποιότητα ζωής, έρευνα Ο ρόλος του διαιτολόγου. Δρ. Μερόπη Κοντογιάννη Λέκτορας «Κλινικής Διατροφής» Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Συμμόρφωση στη δίαιτα, ποιότητα ζωής, έρευνα Ο ρόλος του διαιτολόγου Δρ. Μερόπη Κοντογιάννη Λέκτορας «Κλινικής Διατροφής» Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο 6 σημεία κλειδιά στην αντιμετώπιση ασθενών με κοιλιοκάκη

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή

Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών. Το ελαιόλαδο, υγρό χρυσάφι κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡΗΓΟΡΑΚΗΣ, ΜSc Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Ελαιόλαδο: Το πολύτιμο όπλο έναντι πολλών ασθενειών Το ελαιόλαδο, "υγρό χρυσάφι" κατά τον Όμηρο αποτελεί θαυματουργή πηγή θρεπτικών συστατικών

Διαβάστε περισσότερα

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί

Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Αλλεργία στο γάλα αγελάδας. Συχνοί προβληματισμοί Χαράλαμπος Αγακίδης Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α Παιδιατρική Κλινική Α.Π.Θ. Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Περίγραμμα ομιλίας Τύποι αλλεργίας 2 περιστατικά

Διαβάστε περισσότερα

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ 13η ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΕΠΤΙΚΟΥ 5 & 6 Δεκεμβρίου 2015 Αθήνα, Ξενοδοχείο Divani-Caravel Αίθουσα ΙΛΙΣΣΟΣ ΧΟΡΗΓΟΥΝΤΑΙ ΜΟΡΙΑ ΣΥΝΕΧΙΖΟΜΕΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013 17.00-18.00 Έναρξη Συνεδρίου - Χαιρετισμοί 18.00-18.30 ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΔΙΑΛΕΞΗ Η παραδοσιακή μας διατροφή : Το χτες ως πρότυπο για το αύριο 18.30-19.45 ΣΤΡΟΓΓΥΛΟ

Διαβάστε περισσότερα

Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ. Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ

Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ. Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής ΑΠΘ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΑΒΕ Πρόεδρος: Αντιπρόεδρος: Γεν. Γραμματέας: Ταμίας: Απόστολος Ευθυμιάδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ Ιωάννης Κανονίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας ΑΠΘ, Διευθυντής Β Καρδιολογικής Κλινικής

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες:

Δυσκοίλιο, θεωρούμε ένα άτομο όταν εμφανίζει δύο τουλάχιστον από τα παρακάτω προβλήματα για 3 ή περισσότερους μήνες: Δυσκοιλιότητα. Η δυσκοιλιότητα αποτελεί ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα του κατώτερου πεπτικού σωλήνα, επηρεάζοντας κάθε χρόνο ένα μεγάλο αριθμό ασθενών, κυρίως των χωρών του δυτικού κόσμου. Εικόνα 1.

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς Δυσκοιλιότητα Κενώσεις λιγότερες από τρεις την εβδομάδα σε άτομα που σιτίζονται με δίαιτες δυτικού τύπου Δυσκολία κατά την αφόδευση Ιδιαίτερη σημασία έχει η εμφάνιση δυσκοιλιότητας σε άτομα με φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients)

Πρωτεΐνες (proteins) Υδατάνθρακες (carbohydrates) 13/7/2015. Ομάδες Τροφίμων (food groups) Θρεπτικά συστατικά (nutrients) Ομάδες Τροφίμων (food groups) Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία 8 η Υποχρεωτική Άσκηση Επιλογής Διατροφή στη Δημόσια Υγεία Ανδρονίκη Νάσκα, Αναπλ. Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδημιολογίας Δημητριακά και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5 ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Σύνδρομο βραχέος εντέρου ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη/αντιμετώπιση της κακής θρέψης Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Προσαρμογή του εναπομείναντος

Διαβάστε περισσότερα

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας

Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών. 57ο Γενικό Λύκειο Αθήνας Υψηλή κατανάλωση οσπρίων Υψηλή κατανάλωση δημητριακών Μέτρια κατανάλωση γάλακτος και γαλακτοκομικών Υψηλή κατανάλωση οσπρίων. Χάρη στην υψηλή περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και φυσικά λόγω της χαμηλής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος

Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Φώτιος Ν. Κοθώνας Γαστρεντερολόγος Αιτιολογία πεπτικού έλκους Σχάση του βλεννογόνου που επεκτείνεται έως τη βλεννογόνια μυική στιβάδα Δύο κύριες αιτίες: -Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού -ΜΣΑΦ και ασπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες;

ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ. Τι είναι οι υδατάνθρακες; ΥΔΑΤΑΝΘΡΑΚΕΣ Τι είναι οι υδατάνθρακες; Οι υδατάνθρακες είναι τα νομίσματα ενέργειας του σώματός μας. Τα περισσότερα τρόφιμα που τρώμε καθημερινά αποτελούνται από υδατάνθρακες. Ο οργανισμός μας, σπα τους

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ

Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ ΗΜΕΡΙΔΑ Νεότερες Εξελίξεις στα Νοσήματα του Ήπατος ΙΙ Σάββατο 26 Μαΐου 2012 Συνεδριακό Κέντρο Ν. ΛΟΥΡΟΣ, ΜΗΤΕΡΑ Ώρα προσέλευσης: 08:30 Διοργάνωση: Ηπατολογικό Τμήμα ΥΓΕΙΑ Πρόεδρος Οργανωτικής Επιτροπής:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Σάββατο 12 Απριλίου 2014 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Αθήνα

ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ. Σάββατο 12 Απριλίου 2014 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Αθήνα ΕΤΗΣΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ Σάββατο 12 Απριλίου 2014 Ξενοδοχείο Crowne Plaza, Αθήνα ΤΕΛΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΧΟΡΗ ΣΥΝΕΧ ΓΟΥΝΤΑΙ 6 Μ ΙΖΟΜΕ ΟΡΙΑ Ν ΕΚΠΑΙΔ ΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ Κοτσικόρος Νικόλαος Ειδικευόµενος Β Γαστρεντερολογικής Κλινικής ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισµός» ΠΡΩΤΟΠΑΘΕΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΟΙΣΟΦΑΓΟΥ 1. Ιδιοπαθής αχαλασία 2. Ιδιοπαθής

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση

ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση ISBN 978-960-372-111-6 Περιεχόμενα ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΑ Διαφορική Διάγνωση Σπύρος Δ. Λαδάς Καθηγητής Παθολογίας & Γαστρεντερολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Κεφάλαιο 1 Δ. Πολύμερος, Σ. Λαδάς ΔΥΣΦΑΓΙΑ...1

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις

Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Διλήμματα underwriting: σχεδιάζοντας λύσεις Γιάννης Βασαλάκης Chief Uwr Ζωής & Υγείας Interamerican Τάσος Γαρυφαλλάκης Uwr Ζωής & Υγείας Αξίωμα Συνήθη ερωτήματα- προβληματισμοί Είναι παθολογικό το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΟΙ ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ Ο σύγχρονος ΟΔΗΓΟΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ συμπεριλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: Ψωμιά, Δημητριακά, Ρύζι και Μακαρόνια (6 με 11 μερίδες): Οι υδατάνθρακες παίζουν βασικό ρόλο σε όλα τα διαιτολόγια.

Διαβάστε περισσότερα