Η μικροκυκλοφορία και οι βιοδείκτες στην οξεία νεφρική βλάβη ασθενών της μονάδας εντατικής θεραπείας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η μικροκυκλοφορία και οι βιοδείκτες στην οξεία νεφρική βλάβη ασθενών της μονάδας εντατικής θεραπείας"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2011, 28(3): Η μικροκυκλοφορία και οι βιοδείκτες στην οξεία νεφρική βλάβη ασθενών της μονάδας εντατικής θεραπείας Η οξεία νεφρική βλάβη σχετίζεται με υψηλά επίπεδα θνητότητας σε νοσηλευόμενους και βαρέως πάσχοντες ασθενείς. Η ανάγκη για πρόληψη και αντιμετώπιση της οξείας νεφρικής βλάβης (ΟΝΒ) υπογραμμίζει τη σημασία της κατανόησης των παθοφυσιολογικών μηχανισμών και της έγκαιρης διάγνωσης. Μελέτες υποστηρίζουν το ρόλο της νεφρικής μικροκυκλοφορίας στην πρόκληση της νεφρικής βλάβης σε σχέση με τη νεφρική υποξία και τους μηχανισμούς φλεγμονής. Μεταβολές στη μικροκυκλοφορία παρατηρούνται τόσο στην έναρξη όσο και στη γενίκευση της αρχικής σωληναριακής βλάβης. Η ενδοθηλιακή βλάβη και η ανισορροπία μεταξύ του μονοξειδίου του αζώτου και των δραστικών μορφών οξυγόνου επιδεινώνει τη νεφρική υποξία σε επίπεδο μικροκυκλοφορίας. Η εκτίμηση και η απεικόνιση της νεφρικής μικροκυκλοφορίας μπορεί να δώσουν πολύτιμες πληροφορίες. Τα προληπτικά και τα θεραπευτικά μέτρα συνίστανται τόσο στην έγκαιρη διάγνωση της βλάβης, όσο και στην αποκατάσταση της ομοιόστασης μεταξύ νεφρικής οξυγόνωσης, ενδοθηλίου, μονοξειδίου του αζώτου και των δραστικών μορφών οξυγόνου. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι η περιγραφή του ρόλου της μικροκυκλοφορίας στην πρόκληση και την εξέλιξη της ΟΝΒ σε συσχέτιση με τη νεφρική υποξία και τους μηχανισμούς φλεγμονής, καθώς και η αξιολόγηση των δεικτών πρόγνωσης και πρώιμης διάγνωσης της ΟΝΒ. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2011, 28(3): Χ. Πιπιλή, 1 Ε. Γράψα, 1 Κ. Σακελλαρίδης, 2 Μ. Παρίση, 2 Σ. Νανάς Νεφρολογική Κλινική, «Αρεταίειο» Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο, Αθήνα 2 A Κλινική Εντατικής Θεραπείας, Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός», Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), Ιατρική Σχολή, Αθήνα The renal microcirculation and biomarkers in acute kidney injury of ICU patients Λέξεις ευρετηρίου Δείκτες ΟΝΒ Ενδοθήλιο Μονοξείδιο του αζώτου Νεφρική μικροκυκλοφορία Οξεία νεφρική βλάβη Υποξία Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος «οξεία νεφρική βλάβη» (ΟΝΒ) χρησιμοποιείται για την περιγραφή της ταχείας επιδείνωσης του ρυθμού σπειραματικής διήθησης (GFR) μέσα σε ώρες ή εβδομάδες. Η έγκαιρη ανίχνευση της ΟΝΒ μπορεί να οδηγήσει στη θεραπεία και στη βελτίωση της έκβασης του ασθενούς. Οι περισσότερες αιτίες ΟΝΒ είναι αποτέλεσμα παράλληλων διαταραχών στη μεταφορά του οξυγόνου και των θρεπτικών συστατικών και στις ενεργειακές ανάγκες του νεφρού. Η ισχαιμία αποτελεί το σημαντικότερο αίτιο ΟΝΒ και παρατηρείται κυρίως σε καταστάσεις σήψης, μετά από τη χειρουργική αποκατάσταση καρδιαγγειακών νοσημάτων και τη νεφροπάθεια από σκιαγραφικά. 1 Η παθοφυσιολογία της ΟΝΒ περιλαμβάνει την πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ νεφρικών αιμοδυναμικών παραμέτρων, σωληναριακής ενδοθηλιακής βλάβης και φλεγμονωδών μεσολαβητών. Αρκετά δεδομένα υποστη- ρίζουν το ρόλο της μικροκυκλοφορίας (ΜΚ) στην έναρξη και τη γενίκευση της αρχικής σωληναριακής βλάβης, 2 ενώ πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ανοσολογικούς και γενετικούς μηχανισμούς. 3 Η OΝΒ συνεχίζει να συνδέεται με υψηλή θνητότητα 35% στους βαρέως πάσχοντες ασθενείς, >50% στο πλαίσιο του συνδρόμου πολυοργανικής ανεπάρκειας και με αυξημένες πιθανότητες χρόνιας νεφρικής νόσου τελικού σταδίου, παρ όλο που έχουν αποσαφηνιστεί κάποιοι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί της. 4 Η ανάγκη για άμεση αντιμετώπιση των αναστρέψιμων αιτίων της ΟΝΒ υποδηλώνει την ιδιαίτερη σημασία της έγκαιρης διάγνωσής τους. Η παρουσία βιολογικών δεικτών που να θέτουν σε πρώιμα στάδια την υπόνοια νεφρικής βλάβης θα βοηθούσε ακόμη περισσότερο στη θεραπεία των ασθενών. Με τις νεότερες τεχνικές ανίχνευσης και επεξεργασίας του γονιδιώματος έχουν προκύψει νέες πρωτεΐνες, όπως NGAL πλάσματος

2 308 Χ. ΠΙΠΙΛΗ και συν και ούρων, cystatin-c, IL-18, KIM-1, L-FABP στα ούρα, που χρησιμοποιούνται ως πρώιμοι δείκτες διάγνωσης ΟΝΒ. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης είναι η περιγραφή του ρόλου της ΜΚ στην ΟΝΒ σε συσχέτιση με τη νεφρική υποξία και τους μηχανισμούς φλεγμονής, καθώς και η παρουσίαση των νέων βιοδεικτών ανίχνευσης ΟΝΒ, υποθέτοντας ότι η συνδυασμένη μέτρησή τους θα έφερνε τα βέλτιστα αποτελέσματα. 2. ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Οι παράγοντες που προδιαθέτουν στην εμφάνιση ΟΝΒ καθορίζονται κυρίως από τις κλινικές καταστάσεις και τα δεδομένα του ασθενούς (πίν. 1). Γενετικοί παράγοντες, όπως η ομοζυγωτία στο γονίδιο τύπου COMT (catechol-omethyltransferase), φαίνεται να συμβάλλουν επίσης στην εγκατάσταση της ΟΝΒ. 3 Οι περισσότερες μελέτες 2,3 συμφωνούν ότι η ΟΝΒ περιλαμβάνει δύο φάσεις: Την αρχική φάση της εγκατάστασης και τη φάση της γενίκευσης. Και στις δύο φάσεις φαίνεται ότι ο ρόλος του ενδοθηλίου, της ΜΚ και των φλεγμονωδών μεσολαβητών είναι καθοριστικός. Κατά την ΟΝΒ παρουσιάζεται αυξημένη ενδονεφρική αγγειοσύσπαση σχετιζόμενη με αυξημένη δραστηριότητα των ενδονεφρικών νεύρων, μειωμένη αγγειοδιαστολή και μεγαλύτερη ευαισθησία σε αγγειοσυσπαστικούς παράγοντες, όπως η αγγειοτασίνη ΙΙ και η νορεπινεφρίνη. Οι συγκεκριμένες διαταραχές επιπλέκονται από τη βλάβη του ενδοθηλίου και την αυξημένη προσκόλληση λευκών αιμοσφαιρίων στο ενδοθήλιο κυρίως στα μετατριχοειδικά φλεβίδια που οδηγούν στην ενεργοποίηση του συστήματος πήξης και στην πρόκληση φλεγμονής, με αποτέλεσμα την αγγειακή απόφραξη και τη μείωση της πυκνότητας της ΜΚ (πριν από το σπείραμα και τον εξωτερικό μυελό). Στο επίπεδο των σωληναρίων, υπάρχει διάσπαση της συνοχής των κυττάρων με απώλεια της πολικότητας ακολουθούμενη από απόπτωση, νέκρωση, ενδοσωληναριακή απόφραξη και διαρροή σπειραματικού διηθήματος μέσω της απογυμνωμένης βασικής μεμβράνης. 2,5,6 Τα επιζώντα σωληναριακά επιθηλιακά κύτταρα, μετά το πέρας της οξείας φάσης, ανακτούν την προγονική ικανότητά τους να πολλαπλασιάζονται, να μεταναστεύουν και να διαφοροποιούνται σε ώριμα κύτταρα με τη βοήθεια ειδικών παραγόντων ανάπτυξης, όπως ο αυξητικός παράγοντας των ηπατοκυττάρων (hepatocyte growth factor, HGF), ο επιδερμικός αυξητικός παράγοντας (epidermal growth factor, EGF) και η λιποκαλίνη σχετιζόμενη με τη ζελατινάση των ουδετεροφίλων (neutrophil gelatinaseassociated lipocalin, NGAL) 7 (εικ. 1). 3. ΝΕΦΡΙΚΗ ΜΙΚΡΟΑΓΓΕΙΩΣΗ Η νεφρική ροή αίματος αποτελεί το 25% της καρδιακής παροχής, υπερβαίνοντας τα ml/min σε ηρεμία Πίνακας 1. Παράγοντες που προδιαθέτουν σε οξεία νεφρική βλάβη (ΟΝΒ). 3 Κλινικές καταστάσεις Σήψη Νοσηλεία στη μονάδα εντατικής θεραπείας Πολυοργανική ανεπάρκεια Καρδιαγγειακές χειρουργικές επεμβάσεις Ηπατικές νόσοι Τραύμα Εγκαύματα Μεταμόσχευση συμπαγών οργάνων και μυελού των οστών ΗΙV-λοίμωξη Δεδομένα του ασθενούς Σακχαρώδη διαβήτης Διαταραγμένη νεφρική και καρδιακή λειτουργία Μείωση του ενδαγγειακού όγκου Χρήση σκιαγραφικών και νεφροτοξικών παραγόντων Γενετικοί παράγοντες Εικόνα 1. Ο ρόλος της μικροκυκλοφορίας (ΜΚ) στην οξεία νεφρική βλάβη (ΟΝΒ): 37 Εξωτερικά (ισχαιμικά ή νεφροτοξικά) αίτια πυροδοτούν αλληλεπιδράσεις του ενδοθηλίου με φλεγμονώδη κύτταρα προκαλώντας βλάβες του τοιχώματος των αγγείων, μείωση της διαπερατότητας και αύξηση της ευαισθησίας του σε αγγειοσυσπαστικούς παράγοντες. Επί πλέον, η ενεργοποίηση παραγόντων πήξης προκαλεί μικροαποφράξεις με συνέπεια τη μείωση της πυκνότητας της ΜΚ (πριν από το σπείραμα και τον εξωτερικό μυελό). Φλεγμονώδεις και ανοσολογικοί μεσολαβητές συνεχίζουν να ενεργοποιούνται, συμβάλλοντας σε βλάβες στους αγγειοδιασταλτικούς μηχανισμούς του ενδοθηλίου (NO), στην παραγωγή δραστικών μορφών οξυγόνου (ROS) και στην περαιτέρω επιδείνωση της ενδοθηλιακής δυσλειτουργίας. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των αλληλεπιδράσεων είναι η επιδείνωση της υποξίας, της ενδοθηλιακής και της ιστικής βλάβης. Οι νέοι βιολογικοί δείκτες ανιχνεύουν κάποιες από τις εν λόγω μεταβολές και συμβάλλουν σε πρωιμότερη ανίχνευση της ΟΝΒ απ ό,τι οι κλασικοί δείκτες.

3 ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΔΕΙΚΤΕΣ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ 309 (αντιστοιχεί σε 3,5 ml/g νεφρικού ιστού/min). 8,9 Oι νεφροί δέχονται μια εξαιρετικά μεγάλη ποσότητα αίματος και έχουν χαμηλές τάσεις οξυγόνου (από 70 mmhg στο φλοιό έως 20 mmhg στο μυελό), παρά το γεγονός ότι αποτελούν μόλις το 0,5% του συνολικού σωματικού βάρους. Το γεγονός αυτό οφείλεται στην ιδιαίτερη μικροαγγείωση του νεφρού, η οποία διαφέρει στο φλοιό απ ό,τι στο μυελό. Η αιμάτωση της μυελώδους μοίρας είναι πολύ μικρή αντιστοιχεί μόνο στο 1 2% της ολικής αιμάτωσης του νεφρού σε σύγκριση με την αιμάτωση της φλοιώδους μοίρας. Αρχικά, το αίμα απάγεται από το σπείραμα μέσω των απαγωγών αρτηριδίων, τα οποία σχηματίζουν το περισωληναριακό τριχοειδικό δίκτυο, στο φλοιό. Στη συνέχεια, το σύστημα των περισωληναριακών τριχοειδών εξειδικεύεται στα ευθέα αγγεία, τα οποία αιματώνουν την εσωτερική και την εξωτερική μοίρα του μυελού. Τα εν λόγω αγγεία κατέρχονται μέσα στο μυελό και επιστρέφουν στο φλοιό, παράλληλα με τις αγκύλες του Henle, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στη συμπύκνωση των ούρων πριν αποδώσουν το αίμα προς το φλεβικό σύστημα. Επί πλέον, αρτηριοφλεβικές τριχοειδικές αναστομώσεις μεταξύ ανιόντων και κατιόντων ευθέων αγγείων εξασφαλίζουν μεγαλύτερη παροχή οξυγόνου στο μυελό. Η ρύθμιση των αιμοδυναμικών παραμέτρων του σπειράματος εξαρτάται από την αλληλεπίδραση μεταξύ της ΜΚ, των σωληναρίων και της παρασπειραματικής συσκευής. 10 Όπως και για τους άλλους ιστούς, η βασική λειτουργία της νεφρικής ΜΚ ενός δικτύου αγγείων με διάμετρο <150 μm αποτελούμενο από αρτηρίδια, τριχοειδή και φλεβίδια είναι η εξασφάλιση επαρκούς ποσότητας οξυγόνου για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών κάθε κυττάρου. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ανατομική ζώνη του νεφρού είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στην υποξυγοναιμία λόγω της περιορισμένης παροχής αίματος (ανατομική δομή των ευθέων αγγείων) και της αυξημένης ανάγκης οξυγόνου για την ενεργό επαναρρόφηση του NaCl. 11 Αναλυτικότερα, υπό φυσιολογικές συνθήκες, το 80% της νεφρικής κατανάλωσης οξυγόνου χρησιμοποιείται για τη λειτουργία της Νa-Κ-ΑΤΡάσης στο εγγύς σωληνάριο, μέσω της οποίας επαναρροφούνται περίπου τα 2/3 του ΝaCl που εισάγονται στο σωληναριακό αυλό με τη σπειραματική διήθηση. Κατά συνέπεια, οι παράγοντες που σχετίζονται με το ρυθμό σπειραματικής διήθησης επηρεάζουν σοβαρά την οξυγόνωση του φλοιού, τροποποιώντας το ποσό του άλατος που μεταφέρεται στα σωληνάρια. Άρα, επαρκής νεφρική οξυγόνωση επιτυγχάνεται όταν υπάρχει ισορροπία μεταξύ παροχής οξυγόνου στη ΜΚ και κατανάλωσης οξυγόνου για την επαναρρόφηση ηλεκτρολυτών. 12 Τέλος, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο βασικός ρυθμιστής της νεφρικής οξυγόνωσης και της νεφρικής ΜΚ είναι το σύστημα ΝΟ. 13,14 Η ενδοθηλιακή συνθετάση του ΝΟ (enos) προλαμβάνει την αγγειακή δυσλειτουργία μέσω της δράσης της δράσης του ΝΟ στον αγγειακό τόνο (αγγειοδιαστολή), στην αγγειακή ανάπτυξη (αντιαυξητική δράση), στην αιμόσταση (αναστολή συγκόλλησης και συσσώρευσης αιμοπεταλίων) και στη φλεγμονή (αναστολή προσκόλλησης λευκοκυττάρων στα ενδοθηλιακά κύτταρα) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΞΙΑΣ ΣΤΗ ΒΛΑΒΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ H ΟΝΒ ισχαιμικής αιτιολογίας οφείλεται σε σημαντικό βαθμό στη μείωση της νεφρικής αιματικής ροής. Ωστόσο, η νεφρική υποξία που προκαλείται δεν είναι ανάλογη μόνο του βαθμού μείωσης της αιματικής ροής, αλλά σχετίζεται τόσο με το συστηματικό αίτιο της βλάβης 3 όσο και με επιπρόσθετα εγγενή νεφρικά αίτια. Ο βαθμός συμμετοχής καθενός από αυτούς τους παράγοντες στην ΟΝΒ ποικίλλει ανάλογα με τη φύση της βλάβης Για παράδειγμα, πειράματα σε κουνέλια έδειξαν ότι ένα από τα κλασικά προνεφρικά αίτια της ΟΝΒ, η σύσπαση της νεφρικής αρτηρίας, μείωσε ελάχιστα την οξυγόνωση της νεφρικής ΜΚ. Αντίθετα, η πρόκληση σηπτικής ΟΝΒ σε πειραματόζωα με την έγχυση τοξίνης οδήγησε σε σημαντική μείωση της οξυγόνωσης της νεφρικής ΜΚ, παρ όλο που η μείωση της νεφρικής αιμάτωσης ήταν παρόμοια με την αντίστοιχη της σύσπασης της νεφρικής αρτηρίας. 19 Μελέτες της ΜΚ σκελετικών μυών σε σηπτικούς βαρέως πάσχοντες ασθενείς καταλήγουν σε όμοια συμπεράσματα: Η σήψη οδηγεί σε μείωση της κατανάλωσης οξυγόνου στους σκελετικούς μυς. 20 Η ανεπαρκής νεφρική αιματική ροή γνωστή ως φαινόμενο no-reflow μπορεί να παρατηρηθεί ακόμη και μετά από καταστάσεις ισχαιμίας και επαναιμάτωσης. 12 Οι παθοφυσιολογικοί μηχανισμοί περιλαμβάνουν τα μορφολογικά χαρακτηριστικά της βλάβης και της απόφραξης των σπειραματικών και των περισωληναριακών τριχοειδών. Αρχικά, παρατηρείται αγγειακή βλάβη λόγω ρήξης των ενδοθηλιακών κυτταρικών συμβολών και των αλλαγών στο γλυκοκάλυκα ή στην ακτίνη του κυτταρικού σκελετού των ενδοθηλιακών κυττάρων. Συγχρόνως παρουσιάζονται διαταραχές του πηκτικού μηχανισμού, ενεργοποιώντας την πήξη του αίματος μέσα στα αγγεία με σχηματισμό θρόμβων στη MK. Τέλος, διαταράσσεται η διαπερατότητα της ΜΚ και προκαλείται διάμεσο οίδημα. 21,22 Εκτός όμως από τις μορφολογικές, σημειώνονται και λειτουργικές μεταβολές στη ΜΚ, επιδεινώνοντας τη μειωμένη μεταφορά οξυγόνου στη φλοιομυελική συμβολή. To ενδοθήλιο δυσλειτουργεί λόγω διαταραχών στην ισορροπία μεταξύ αγγειοδιασταλτικών [ενδοθηλιογενής αγγειοχαλαρωτικός παράγοντας ή οξείδιο του αζώτου

4 310 Χ. ΠΙΠΙΛΗ και συν (EDRF-NO), ενδοθηλιακός υπερπολωτικός παράγοντας (EDHF), προστακυκλίνη (PGI 2)] και αγγειοσυσπαστικών ουσιών [ενδοθηλίνη-1 (ΕΤ-1), θρομβοξάνη Α 2 (ΤΧΑ 2), προσταγλανδίνη Η 2 (PgH 2), αγγειοτασίνη (ΑΤ-ΙΙ)]. 23 Επί πλέον, χάνει την ικανότητά του να ρυθμίζει τον αγγειακό τόνο, την αγγειακή διαπερατότητα, την αιμάτωση και τη φλεγμονή, επιδρώντας αρνητικά στη νεφρική λειτουργία. 2 Τέλος, οι αλλαγές στη ΜΚ δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνον ως βλαβερές καταστάσεις, αλλά και ως προσαρμοστικοί ή προστατευτικοί μηχανισμοί. Σε αρχικά στάδια ΟΝΒ, η θρόμβωση της ΜΚ εμποδίζει τη μετακίνηση των βακτηρίων και την επέκταση της φλεγμονής από τους ιστούς στην αιματική κυκλοφορία, ενώ μετά από μία συνεδρία κλασικής αιμοκάθαρσης οι οξείες μεταβολές στη ΜΚ σχετίζονται με τη βελτίωση της κατανάλωσης οξυγόνου στους σκελετικούς μυς στους ιστούς Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΗΣ ΣΤΗ ΒΛΑΒΗ ΤΗΣ ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Η ενεργοποίηση των παραγόντων της φλεγμονής αποτελεί σημαντικό συστατικό στην πρόκληση και την εξάπλωση της ΟΝΒ. Έχει διαπιστωθεί ότι η δυσλειτουργία της ΜΚ σχετίζεται με τη φλεγμονώδη αντίδραση μέσω της υποξίας, λόγω μείωσης της ροής της ΜΚ. Φαίνεται ότι κατά την ΟΝΒ μετά από ισχαιμία-επαναιμάτωση, η ελάττωση της αγγειοποιητίνης 1 και η αύξηση του υαλουρονικού οξέος επιτείνουν τη διαπερατότητα και τη φλεγμονή της ΜΚ. 25 Η φλεγμονή επάγεται και ρυθμίζεται από σημαντικό αριθμό μεσολαβητών με τη συμμετοχή του ενδοθηλίου τόσο στη φλεγμονώδη όσο και στην ανοσιακή αντίδραση, που οδηγούν στη συγκόλληση των λευκοκυττάρων με τελικό αποτέλεσμα τη διήθηση των ιστών. Με την παραγωγή ειδικών μορίων, των σελεκτινών (Ε-, P-, L-σελεκτίνη), τα λευκοκύτταρα προσελκύονται από το ενδοθήλιο. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια των μορίων προσκόλλησης κυτταροκινών (ΙL1, IL6, IL8, MCP-1), ιντεγκρινών και VCAM, ICAM επέρχεται ισχυρή προσκόλληση των λευκοκυττάρων στην ενδοθηλιακή επιφάνεια ή στον υποενδοθηλιακό χώρο. 26 Επί πλέον, η ενεργοποίηση των μορίων προσκόλλησης σχετίζεται με αλλοιώσεις του γλυκοκάλυκα της επιφάνειας των κυττάρων στο εσωτερικό του αυλού των τριχοειδών, επιδρώντας σημαντικά στις αιμοδυναμικές παραμέτρους, τους μηχανισμούς πήξης, τη φλεγμονή και την αγγειακή διαπερατότητα. 27 Γενικότερα, πολλά από τα συστατικά της βασικής μεμβράνης των αγγείων έχουν την ικανότητα να προσκολλούν φλεγμονώδεις πρωτεΐνες. Συγκεκριμένα, οι πρωτεογλυκάνες θειικής ηπαράνης ενώνονται με την L-σελεκτίνη των ενεργοποιημένων λευκοκυττάρων και με τη χημειοτακτική πρωτεΐνη-1 των ενεργοποιημένων μονοκυττάρων. 28 Άλλη ένδειξη ότι η ενεργοποίηση της φλεγμονής κατά την ενδοθηλιακή βλάβη διαταράσσει τη ΜΚ είναι το γεγονός ότι η αδρανοποίηση των μορίων προσκόλλησης αποτρέπει την ισχαιμική νεφρική βλάβη. 29 Για παράδειγμα, η καταστολή της Fractalkine μιας χημειοτακτικής ουσίας που παράγεται από το ενδοθήλιο όταν υφίσταται βλάβη φαίνεται να προστατεύει από ΟΝΒ, κυρίως μέσω μείωσης των μακροφάγων. 30 Προς την ίδια κατεύθυνση δρα και η παρεμπόδιση προσκόλλησης των μονοκυττάρων στην ανιούσα μοίρα των ευθέων αγγείων του μυελού μετά από ισχαιμία μέσω της Β7-anti CD28 οδού. Η συνέργεια του Β7-1 φλεγμονώδους μεσολαβητή του ενδοθηλίου με το CD28 των αντιγονο-παρουσιαστικών κυττάρων στη μυελώδη μοίρα αποτελεί ένα άλλο δείγμα της σημαντικής δράσης του ενδοθηλίου. 31 Παρ όλο που έχουν τεκμηριωθεί διηθήσεις ουδετεροφίλων σε πρώιμη φάση ΟΝΒ και Τ-λεμφοκυττάρων σε μετέπειτα φάσεις ΟΝΒ, δεν έχει αποσαφηνιστεί ο ρόλος τους στην ισχαιμική βλάβη. Πρόσφατες μελέτες συστήνουν τον προσδιορισμό μιας λιποκαλίνης των ουδετεροφίλων για την πρώιμη ανίχνευση της ΟΝΒ (neutrophil gelatinaseassociated lipocalin, NGAL). 32,33 Πρόκειται για μια πρωτεΐνη μικρού μοριακού βάρους που παράγεται από τα νεφρικά σωληνάρια, η τιμή της οποίας αυξάνεται δραματικά μέσα σε 2 ώρες από τη νεφρική προσβολή, τόσο στο πλάσμα όσο και στα ούρα. Η συγκεκριμένη αύξηση συσχετίζεται θετικά με την πρόβλεψη εμφάνισης ΟΝΒ, τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της ΟΝΒ, καθώς και με την ανάγκη υποκατάστασης της νεφρικής λειτουργίας και τη θνητότητα. Επιπρόσθετα, σημειώνεται ότι η αλληλεπίδραση του ενδοθηλίου με τα λευκοκύτταρα επηρεάζει αρνητικά το σπουδαιότερο και πλέον μελετημένο αγγειοδιασταλτικό μηχανισμό του ενδοθηλίου, το ΝΟ, καταλήγοντας στη βλάβη της ΜΚ με πολλαπλούς μηχανισμούς. Πράγματι, έχει βρεθεί ότι η enos είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση της νεφρικής παροχής οξυγόνου μετά από ισχαιμία-επαναιμάτωση, ενώ η επαγώγιμη συνθετάση του ΝΟ (inos) καταστέλλει την παραγωγή της enos και συμβάλλει στο σχηματισμό δραστικών μορφών οξυγόνου (ROS). 13,34 Κατ αυτόν τον τρόπο, δημιουργείται αλληλεπίδραση του συστήματος ΝΟ με το οξειδωτικό stress που επιδεινώνει τη βλάβη στη ΜΚ και προκαλεί αύξηση των περαιτέρω νεφρικών αγγειακών αντιστάσεων. Συγκεκριμένα, παρατηρείται ελάττωση της βιοδιαθεσιμότητας άρα και της αγγειοδιασταλτικής δράσης του ΝΟ κατά την ισχαιμία-επαναιμάτωση, ενώ προκαλείται κυτταρική βλάβη λόγω της παραγωγής ROS, όπως ο περοξυνιτρίτης. 14,35 Είναι γνωστό ότι οι ROS έχουν άμεση τοξική δράση στα κύτταρα-στόχους. Καταλήγουν όχι μόνο σε βλάβες κυτταρικών μεμβρανών και συστατικών, αλλά και σε πλήρη απώλεια της κυτταρικής βιωσιμότητας (νέκρωση ή απόπτωση),

5 ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΔΕΙΚΤΕΣ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ 311 με άμεσο αποτέλεσμα τη βλάβη στο ενδοθήλιο και στην αντιδραστικότητά του. 34 Τέλος, σε πειραματόζωα έχει περιγραφεί η ενεργοποίηση του συμπληρώματος στα περισωληναριακά τριχοειδή. Σε καταστάσεις ισχαιμίας-επαναιμάτωσης, το συμπλήρωμα ενισχύει την αλληλεπίδραση λευκοκυττάρων και ενδοθηλίου με αποτέλεσμα τη συσσώρευση ουδετεροφίλων στο ενδοθήλιο ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Θεωρητικά, αρκετοί από τους παράγοντες που βελτιώνουν τη νεφρική ΜΚ κατά την ΟΝΒ ενδεχομένως να αποτελέσουν θεραπευτικά μέτρα. Όμως, στην κλινική πράξη κανένας δεν αποδείχθηκε αποτελεσματικός, γιατί η έγκαιρη διάγνωση της ΟΝΒ είναι δύσκολη, ενώ τα εργαλεία που εκτιμούν τη ΜΚ [π.χ. ροομετρία με laser Doppler, orthogonal polarization spectral imaging (ops), εγγύς του υπερύθρου φωτός φασματομετρία (NIRS)] δεν έχουν μελετηθεί στο πλαίσιο της ΟΝΒ. 38 Προς αυτή την κατεύθυνση θα συμβάλει η χρήση νέων, περισσότερο ευαίσθητων και εξειδικευμένων βιοδεικτών, 39 καθώς και νέων απεικονιστικών τεχνικών. 38 Εκτεταμένη έρευνα διεξάγεται σχετικά με τους νέους βιοδείκτες ΝGAL και KIM-1 (kidney injury molecule 1). 40 Η άνοδος των τιμών τους πρωίμως κατά την ΟΝΒ υπόσχεται πολλά. Ωστόσο, δεν έχει μελετηθεί η συσχέτισή τους με τις διαταραχές της ΜΚ. Το πρώτο βήμα για τη βελτίωση της ΜΚ είναι η εξασφάλιση επαρκούς νεφρικής παροχής οξυγόνου με τη διόρθωση του ενδαγγειακού όγκου. Η χορήγηση υγρών, οι μεταγγίσεις αίματος και η διατήρηση κατάλληλης νεφρικής πίεσης αιμάτωσης αποτελούν τα μέτρα πρώτης γραμμής. Δυστυχώς, σε αντίθεση με την καρδιακή παροχή, δεν υπάρχει ανάλογη αξιόπιστη δοκιμασία για τον προσδιορισμό της νεφρικής αιματικής ροής και την ανταπόκρισή της στη χορήγηση υγρών ή αγγειοσυσπαστικών. Πρόσφατα, χρησιμοποιήθηκε η μαγνητική τομογραφία αντίθετης φάσης με συντονισμένες ακολουθίες (ciné phase contrast-magnetic resonance imaging, CPC-MRI) για την ποσοτική εκτίμηση της νεφρικής αιματικής ροής σε σηπτικούς βαρέως πάσχοντες ασθενείς με ΟΝΒ. 41 Ωστόσο, πρέπει να διεξαχθούν και άλλες μελέτες για εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Επί πλέον, η ελαττωμένη νεφρική οξυγόνωση λόγω αναιμίας επιδεινώνει τη νεφρική βλάβη και αποκαθίσταται δύσκολα με τις μεταγγίσεις. Οι αποθηκευμένες μονάδες αίματος, με τη χαμηλή περιεκτικότητα αιμοσφαιρίνης λόγω έλλειψης της 2,3-διφωσφογλυκεράσης φαίνεται να μη βελτιώνουν την ιστική οξυγόνωση και δεν προλαμβάνουν τη βλάβη των οργάνων που ισχαιμούν. 42 Ενδεχομένως, οι νεότερες μέθοδοι συντήρησης αίματος να έχουν καλύτερα αποτελέσματα. Παράλληλα, η χρήση φαρμακευτικών προϊόντων που δρουν στο επίπεδο της ΜΚ μπορεί να βελτιώσει την ισχαιμική αγγειακή βλάβη και να εμποδίσει την ΟΝΒ. Ως τέτοια έχουν χρησιμοποιηθεί οι στατίνες, η ερυθροποιητίνη, τα ανοσοκατασταλτικά και η ενεργοποιημένη πρωτεΐνη C (ΑPC, μια φυσιολογική κυκλοφορούσα αντιπηκτική ουσία που εξαρτάται από τη βιταμίνη Κ). 43,44 Τα δύο πρώτα προϊόντα, χάρη στις πλειοτροπικές τους δράσεις, ενισχύουν τη δράση της enos, βελτιώνουν την αγγειακή διαπερατότητα και κατά συνέπεια τη ΜΚ. Tα ανοσοκατασταλτικά (π.χ. μυκοφαινολικό οξύ) καταστέλλουν την προσκόλληση των λευκοκυττάρων, ενώ η ΑPC τη χημειοταξία και τις αλληλεπιδράσεις των λευκοκυττάρων με το ενδοθήλιο. Η ΑPC θεωρείται η πλέον υποσχόμενη ουσία για τη βελτίωση της ΜΚ, επειδή σε πειραματόζωα άσκησε προστατευτική δράση σε σηπτική ΟΝΒ. Ωστόσο, σε μια πρόσφατη μελέτη, η ΑPC δεν βελτίωσε την ολιγουρική ΟΝΒ παρ όλο που αύξησε την επιβίωση και επιτάχυνε την ανάρρωση των σηπτικών βαρέως πασχόντων ασθενών από την καρδιαγγειακή και την αναπνευστική βλάβη. 44 Επιπρόσθετα, άλλες ουσίες που δοκιμάστηκαν σε πειραματόζωα, με θετικά αποτελέσματα στην αποκατάσταση της ΟΝΒ μετά από ισχαιμία-επαναιμάτωση, είναι η L-NIL [L-N(6)- (1-iminoethyl) lysine hydrochloride] και η κεφραδίνη. 45 Η πρώτη ουσία αποτελεί έναν εκλεκτικό inos αναστολέα που αυξάνει την κατανάλωση οξυγόνου σε επίπεδο ΜΚ, ενώ η δεύτερη χρησιμοποιείται ήδη για τη θεραπεία δηγμάτων φιδιών, γυροειδούς αλωπεκίας και λευκοπενίας μετά από ακτινοθεραπεία. Επί πλέον, πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι τα προγονικά ενδοθηλιακά κύτταρα ασκούν νεφροπροστασία μετά από ισχαιμία-επαναιμάτωση. Αρκετές μελέτες υπό εξέλιξη ασχολούνται με το εν λόγω θέμα, αφού αυτά τα κύτταρα προκαλούν αγγειακή αναδιαμόρφωση όλων των οργάνων που βρίσκονται σε κατάσταση ισχαιμίας, με τελικό αποτέλεσμα την αποκατάσταση του ενδοθηλίου. 46,47 Προς την κατεύθυνση της απενεργοποίησης της φλεγμονής και επομένως της βελτίωσης της ΟΝΒ συμβάλλουν και οι βιολογικοί ανασταλτές, όπως το μονοκλωνικό αντίσωμα για τον TGF-β, που ερευνώνται. 48 Τέλος, οι γνωστές κατηγορίες φαρμάκων με δράσεις τη νεφρική αγγειοδιαστολή (π.χ. ντοπαμίνη, φενολδοπάμη, ανταγωνιστές αδενοσίνης, αναστολείς των υποδοχέων ενδοθηλίνης) και τη μείωση της νεφρικής κατανάλωσης οξυγόνου (π.χ. διουρητικά της αγκύλης) δεν αποδείχθηκε να βελτιώνουν το βαθμό της νεφρικής βλάβης. 49

6 312 Χ. ΠΙΠΙΛΗ και συν 7. Η ΑΞΙΑ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Η εύρεση και η χρησιμοποίηση δεικτών πρώιμης και έγκαιρης διάγνωσης της ΟΝΒ είναι επιτακτική και επιβεβλημένη. Έχοντας διαγνώσει πρώιμα τη νεφρική βλάβη παρέχεται η δυνατότητα ταχείας και αποτελεσματικής αντιμετώπισης. Ο ιδανικός βιολογικός δείκτης είναι αυτός που θέτει έγκαιρα τη διάγνωση, καθορίζει το αίτιο της βλάβης και την ανάγκη για θεραπεία υποκατάστασης, προδικάζει τη σοβαρότητα της νόσου και τη θνητότητα, ενώ είναι απλός και οικονομικός στη χρήση του. Κάτι τέτοιο δεν έχει καταστεί ακόμη εφικτό, ωστόσο με τη χρήση του NGAL (neutrophil gelatinase-associated lipocalin) και της cystatin-c γίνονται ενέργειες προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση. Ενδεχομένως, με τη χρησιμοποίηση συνδυασμού δεικτών να επιτευχθούν καλυτέρα αποτελέσματα NGAL Πρόκειται για μια πρωτεΐνη 25 kda που ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια των λιποκαλινών. Υπό φυσιολογικές συνθήκες παράγεται σε μικρές ποσότητες σε διάφορους ιστούς, όπως νεφρούς, πνεύμονες, στόμαχο, κόλον. Ρυθμίζει τη λειτουργία των τοπικών διαύλων σιδήρου και δρα ως παράγοντας αύξησης και διαφοροποίησης των νεφρικών επιθηλιακών κυττάρων. Εκφράζεται σε αυξημένες ποσότητες επί τραυματισμένων επιθηλίων και ιδιαίτερα στα επιθηλιακά κύτταρα των εγγύς εσπειραμένων σωληναρίων. Αποτελεί προγνωστικό δείκτη ανάπτυξης ΟΝΒ οφειλόμενης σε ισχαιμία, χρήση σκιαγραφικών και σήψη. Οι τιμές του NGAL αυξάνονται 1 3 ημέρες νωρίτερα από τις τιμές της κρεατινίνης. Πιο συγκεκριμένα, σε πρώιμα στάδια οξείας βλάβης η αύξηση του NGAL προέρχεται από δύο διαφορετικές δεξαμενές, από τη συστηματική κυκλοφορία και τοπικά από τους νεφρούς. Σε ασθενείς της μονάδας εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ) με εγκατεστημένη νεφρική βλάβη έχει διαπιστωθεί 100πλάσια αύξηση του NGAL στα ούρα και 10πλάσια αύξηση στο πλάσμα. 50 Επί πλέον, σε βιοπτικό υλικό στους συγκεκριμένους ασθενείς βρέθηκε σημαντική συσσώρευση σεσημασμένου NGAL σε ποσοστό >50% των σωληναρίων. Συνεπώς, το NGAL αποτελεί έναν ευαίσθητο δείκτη εγκατεστημένης οξείας νεφρικής βλάβης. Παρόμοια είναι τα αποτελέσματα σε ειδικές ομάδες ασθενών, όπως παιδιά 51 και ενήλικες, 52 που υποβλήθηκαν σε καρδιοχειρουργική επέμβαση, σε ασθενείς με επέμβαση μεταμόσχευσης νεφρού, καθώς και σε νεαρούς ασθενείς με ουραιμικό αιμολυτικό σύνδρομο. Σε όσους ανέπτυξαν ΟΝΒ, οι τιμές NGAL πλάσματος και ούρων ήταν σαφώς αυξημένες εντός 2 6 ωρών από την επέμβασή τους. Οι τιμές κρεατινίνης αυξήθηκαν 1 3 ημέρες αργότερα. Επομένως, οι μετρήσεις NGAL πλάσματος και ούρων αποτελούν και προγνωστικό δείκτη εγκατάστασης ΟΝΒ. Μάλιστα, οι αυξημένες τιμές NGAL στις 2 ώρες από την έναρξη της βλάβης συνδέονται με τη βαρύτητα της βλάβης, ενώ τα αυξημένα επίπεδα στις 12 ώρες σχετίζονται με αυξημένη θνητότητα. Υπάρχουν κάποιοι περιορισμοί στη χρήση του NGAL, όπως σε χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, αρτηριακή υπέρταση, νεοπλασίες και σε σύνδρομο SIRS (systemic inflammatory response syndrome), όπου υπάρχουν ήδη αυξημένες τιμές στο πλάσμα. Επίσης, σε λοιμώξεις του ουροποιητικού αυξάνονται οι τιμές NGAL ούρων. Αναμφισβήτητα, όμως, σε ΟΝΒ η αύξηση του NGAL είναι σημαντικά μεγαλύτερη Cystatin C Η cystatin C, μια μη γλυκοζυλιωμένη πρωτεΐνη 13 kda, ανήκει στην υπεροικογένεια των συστατινών με δράση αναστολέα πρωτεάσης κυστεΐνης. Παράγεται από όλα τα εμπύρηνα κύτταρα του οργανισμού. Διηθείται από το σπείραμα, απορροφάται και καταβολίζεται πλήρως στα κύτταρα των εγγύς ουροφόρων σωληναρίων χωρίς να επανεκκρίνεται, έτσι ώστε υπό φυσιολογικές συνθήκες να βρίσκεται σε ελάχιστες ποσότητες στα ούρα. Βάσει αυτών των ιδιοτήτων, οι αυξημένες τιμές cystatin C στο πλάσμα μπορεί να θεωρηθούν ως δείκτης σπειραματικής λειτουργίας, ενώ στα ούρα ως δείκτης εγγύς σωληναριακής βλάβης και διάμεσης νόσου. Επί πλέον, οι τιμές δεν επηρεάζονται από την ηλικία, το φύλο, τη μυϊκή μάζα, αλλά πιθανόν να αυξάνονται σε φλεγμονώδεις καταστάσεις. Μελέτες σε καρδιοχειρουργικούς ασθενείς απέδειξαν ότι τα επίπεδα cystatin C στο πλάσμα αντικατοπτρίζουν πιο αξιόπιστα από την κρεατινίνη το ρυθμό σπειραματικής διήθησης, ενώ οι αυξημένες τιμές cystatin C μπορεί να βοηθήσουν στην πρώιμη διάγνωση σωληναριακής ΟΝΒ. 53 Ακόμη περισσότερο, πρώιμη και επίμονη αύξηση της cystatin C των ούρων συνδέεται όχι μόνο με την ανάπτυξη αλλά και με τη βαρύτητα της ΟΝΒ. Αν και οι διαταραχές στη λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα, καθώς και η εξωγενής χορήγηση μεγάλων δόσεων κορτικοειδών, μπορεί να επηρεάσουν τις τιμές cystatin C, σε βαρέως πάσχοντες ασθενείς της ΜΕΘ δεν υπάρχει αξιόλογη μεταβολή των τιμών της. Συμπερασματικά, ο προσδιορισμός της cystatin C στα ούρα αποτελεί έναν αξιόπιστο δείκτη πρώιμης διάγνωσης ΟΝΒ ΚΙΜ-1 (kidney injury molecule 1) Πρόκειται για μια διαμεμβρανική πρωτεΐνη, η οποία

7 ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΔΕΙΚΤΕΣ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ 313 υπερπαράγεται στα επιθηλιακά κύτταρα των εγγύς εσπειραμένων σωληναρίων μετά από οξεία βλάβη ισχαιμικής ή νεφροτοξικής αιτιολογίας. 54 Σε γνωστή ΟΝΒ, έχουν βρεθεί αυξημένα επίπεδα της πρωτεΐνης ΚΙΜ-1 σε υλικό βιοψίας από εγγύς σωληνάρια, ενώ οι αντίστοιχες τιμές στα ούρα διαφοροδιαγνώσκουν την ισχαιμικής αιτιολογίας βλάβη από την προνεφρική και τη χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. 55 Σε ασθενείς όπου η νεφρική βλάβη τους προκλήθηκε από λήψη σκιαγραφικών ουσιών δεν παρατηρείται αύξηση των τιμών της. Αλλά και ως προγνωστικός δείκτης, η KIM-1 αποδείχθηκε αρκετά αποτελεσματική στη διάγνωση οξείας βλάβης, καθώς τα επίπεδά της είναι αυξημένα στα ούρα στους μισούς ασθενείς εντός δύο ωρών από την έναρξη της βλάβης και στο σύνολο των ασθενών στις 24 ώρες. Ένα πλεονέκτημα στη χρήση της KIM-1 ως προγνωστικού δείκτη αφορά στο γεγονός ότι η παραγωγή της οφείλεται μόνο στον προσβεβλημένο νεφρό και δεν παράγεται καθόλου από τη συστηματική κυκλοφορία. Επίσης, είναι ειδικός δείκτης για ισχαιμική και νεφροτοξική ΟΝΒ, ενώ δεν μεταβάλλεται από λοιμώξεις του ουροποιητικού και χρόνια νεφρική ανεπάρκεια. Αντίθετα, οι τιμές της επηρεάζονται από νεφροτοξικά φάρμακα (κυκλοσπορίνη, γενταμυκίνη, ιώδιο, χρώμιο κ.ά.) και από φλεγμονώδη και ινώδη νοσήματα. Με βάση τα παραπάνω, η πρωτεΐνη KIM-1 εμφανίζεται ως ένας ακόμη διαγνωστικός δείκτης IL-18 (interleukin 18) Η ιντερλευκίνη 18 είναι μια φλεγμονώδης κυτταροκίνη που παράγεται και αποδομείται στα εγγύς εσπειραμένα σωληνάρια και ανιχνεύεται εύκολα στα ούρα σε ΟΝΒ ισχαιμικής αιτιολογίας. Όπως και με τους προηγούμενους δείκτες, σε εγκατεστημένη ΟΝΒ τα επίπεδα IL-18 είναι σημαντικά αυξημένα στα ούρα. 56 Οι τιμές της δεν αυξάνονται σε λοιμώξεις ουροποιητικού, χρόνια νεφρική νόσο και σε προνεφρική αζωθαιμία. Η IL-18 σε ασθενείς της ΜΕΘ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δείκτης πρώιμης έναρξης νεφρικής βλάβης καθώς αυξάνεται τουλάχιστον δύο ημέρες πριν από την άνοδο της κρεατινίνης. Σε μελέτη ομάδας καρδιοχειρουργικών ασθενών που ανέπτυξαν ΟΝΒ, η IL-18 ήταν ήδη αυξημένη 6 ώρες μετά από την επέμβαση, με μέγιστη τιμή στις 12 ώρες. Επί πλέον, πρώιμα αυξημένες τιμές IL-18 στα ούρα συνδέονται με τη βαρύτητα της νεφρικής βλάβης και με τη θνητότητα. Επομένως, και η IL-18 μπορεί να αποδειχθεί ένας δείκτης έγκαιρης διάγνωσης ΟΝΒ. Το γεγονός ότι οι τιμές της αυξάνονται σε ενδοτοξιναιμία-σήψη, σε ανοσολογικά νοσήματα και σε φλεγμονώδεις καταστάσεις θέτει κάποιους περιορισμούς στη χρήση της L-FABP (liver fatty acid binding protein) Είναι μια πρωτεΐνη 14 kda, που παράγεται κυρίως στα εγγύς και στα ευθέα σωληνάρια του νεφρού και σε μικρότερο βαθμό από το ήπαρ. Αρχικά, διαπιστώθηκε ότι οι τιμές της στα ούρα αυξάνονταν αξιοσημείωτα και αρκετά πρωιμότερα από τις τιμές κρεατινίνης σε ασθενείς που ανέπτυξαν ΟΝΒ μετά από χορήγηση σκιαγραφικής ουσίας. Στη συνέχεια, σε ομάδα καρδιοχειρουργημένων παιδιών που ανέπτυξαν ΟΝΒ, αποδείχθηκε ότι τα επίπεδα L-FABP στα ούρα ήταν αυξημένα στις 4 ώρες μετά από την επέμβαση. 57 Πιθανόν λοιπόν να μπορεί στο μέλλον να αποτελέσει έναν ακόμη δείκτη πρώιμης έναρξης ΟΝΒ. Ωστόσο, η χρήση της περιορίζεται καθώς οι τιμές της αυξάνονται σε πρώιμα στάδια διαβητικής νεφροπάθειας, σε πολυκυστική νόσο των νεφρών, σε ιδιοπαθή σπειραματοσκλήρυνση και από τις τιμές του ηπατικού κλάσματος της L-FABP. 8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Οι αλλαγές στη ΜΚ θεωρούνται καθοριστικές για την έναρξη και την ανάπτυξη της ΟΝΒ. Φαίνεται ότι εμφανίζονται λίγα λεπτά μετά από την επίδραση της αρχικής αιτίας της ΟΝΒ, για να καταλήξουν στη μείωση της πυκνότητας των περισωληναριακών τριχοειδών μήνες αργότερα. 58 Οι διαταραχές στη ΜΚ ενεργοποιούν πολύπλοκες διαδικασίες φλεγμονής, ενδοθηλιακής βλάβης, οξειδωτικού stress και ROS, προκαλώντας τοπική νεφρική υποξία και βλάβη. Όσο αποσαφηνίζονται οι μηχανισμοί της ΟΝΒ, διαφαίνεται εντονότερα η ανάγκη αντιμετώπισής της με την εφαρμογή κατάλληλης «δέσμης» μέτρων, με εξατομικευμένες παραμέτρους για κάθε ασθενή. Η αξιολόγηση των χαρακτηριστικών της ΜΚ σε συνδυασμό με τους νέους βιοδείκτες θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εύρεση νέων στρατηγικών πρόληψης και θεραπείας της ΟΝΒ. H κλινική και η εργαστηριακή έρευνα σχετικά με το NGAL, τη cystatin C, την KΙΜ-1, την IL-18 και το L-FABP σύντομα θα επιφέρει σημαντικά συμπεράσματα. Επί πλέον, η μελέτη της άρδευσης και της οξυγόνωσης όχι μόνο της νεφρικής ΜΚ, αλλά και των άλλων διαμερισμάτων της ΜΚ που αντανακλούν διαταραχές της νεφρικής λειτουργίας, παρά την κλίνη του ασθενούς θα προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την ΟΝΒ. Ιδιαίτερα στους ασθενείς των ΜΕΘ, όπου η εμφάνιση ΟΝΒ είναι πολυπαραγοντική (μπορεί να συνυπάρχει σήψη, ανεπάρκεια πολλαπλών οργάνων, πολυφαρμακία, χρήση σκιαγραφικών ουσιών), οι ιατροί οφείλουν να είναι σε εγρήγορση για την έγκαιρη διάγνωση και την αντιμετώπισή της.

8 314 Χ. ΠΙΠΙΛΗ και συν ABSTRACT The renal microcirculation and biomarkers in acute kidney injury of ICU patients C. PIPILI, 1 E. GRAPSA, 1 K. SAKELLARIDIS, 2 M. PARISI, 2 S. NANAS 2 1 Department of Nephrology, Aretaieion University Hospital, Athens, 2 First Department of Critical Care, Evaggelismos General Hospital of Athens, National and Kapodistrian University of Athens, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2011, 28(3): Αcute kidney injury is related with a high mortality rate in hospitalized and critically ill patients. The need for immediate recognition and management of acute kidney injury highlights the importance of the underlying pathophysiological mechanisms understanding as well as of early diagnosis. The role of the renal microcirculation in acute kidney injury through the interlinked occurrence of renal hypoxia and activation of inflammatory pathways is well documented. Endothelial damage and disruption of the balance between nitric oxide (NO) and reactive oxygen species result in deterioration of renal hypoxia at the microcirculatory level. The assessment and imaging of the renal microcirculation could provide useful information about the pathophysiology of acute kidney injury; microcirculatory changes are described in both the initiation and expansion of tubular injury. Preventive and therapeutic measures should be based on the early recognition of kidney damage and restoration of the balance between kidney oxygenation, endothelium, NO and reactive oxygen species. This is a review of the role of the microcirculation in the development and extension of acute kidney injury in relation with renal hypoxia and activation of the inflammatory pathways, and of the new biomarkers used for early diagnosis and prognosis of acute kidney injury. Key words: Acute kidney injury, Biomarkers, Endothelium, Hypoxia, Nitric oxide, Renal microcirculation Βιβλιογραφία 1. COLPAERT K, HOSTE EA. Acute kidney injury in burns: A story of volume and inflammation. Crit Care 2008, 12: MOLITORIS BA, SUTTON TA. Endothelial injury and dysfunction: Role in the extension phase of acute renal failure. Kidney Int 2004, 66: HOSTE EA, KELLUM JA, KATZ NM, ROSNER MH, HAASE M, RONCO C. Epidemiology of acute kidney injury. Contrib Nephrol 2010, 165: McCLELLAN WM. Variations in mortality among hospitalizations for acute kidney injury. J Am Soc Nephrol 2010, 21: BONVENTRE JV. Kidney ischemic preconditioning. Curr Opin Nephrol Hypertens 2002, 11: BASILE DP. The endothelial cell in ischemic acute kidney injury: Implications for acute and chronic function. Kidney Int 2007, 72: ISHIBE S, KARIHALOO A, MA H, ZHANG J, MARLIER A, MITOBE M ET AL. Met and the epidermal growth factor receptor act cooperatively to regulate final nephron number and maintain collecting duct morphology. Development 2009, 136: EVANS RG, GARDINER BS, SMITH DW, O CONNOR PM. Intrarenal oxygenation: Unique challenges and the biophysical basis of homeostasis. Am J Physiol Renal Physiol 2008, 295:F1259 F JOHANNES T, MIK EG, INCE C. Dual-wavelength phosphorimetry for determination of cortical and subcortical microvascular oxygenation in rat kidney. J Appl Physiol 2006, 100: MOLITORIS BA, SANDOVAL RM. Multiphoton imaging techniques in acute kidney injury. Contrib Nephrol 2010, 165: LEONG CL, ANDERSON WP, O CONNOR PM, EVANS RG. Evidence that renal arterial-venous oxygen shunting contributes to dynamic regulation of renal oxygenation. Am J Physiol Renal Physiol 2007, 292:F1726 F YAMAMOTO T, TADA T, BRODSKY SV, TANAKA H, NOIRI E, KAJIYA F ET AL. Intravital videomicroscopy of peritubular capillaries in renal ischemia. Am J Physiol Renal Physiol 2002, 282:F1150 F LEGRAND M, ALMAC E, MIK EG, JOHANNES T, KANDIL A, BEZEMER R ET AL. L-NIL prevents microvascular hypoxia and increase of renal oxygen consumption after ischemia-reperfusion in rats. Am J Physiol Renal Physiol 2009, 296:F1109 F ARAUJO M, WELCH WJ. Oxidative stress and nitric oxide in kidney function. Curr Opin Nephrol Hypertens 2006, 15: GUAN Z, GOBÉ G, WILLGOSS D, ENDRE ZH. Renal endothelial dysfunction and impaired autoregulation after ischemia-reperfusion injury result from excess nitric oxide. Am J Physiol Renal Physiol 2006, 291:F619 F LEGRAND M, MIK EG, JOHANNES T, PAYEN D, INCE C. Renal hypoxia and dysoxia after reperfusion of the ischemic kidney. Mol Med 2008, 14: MILORADOVIĆ Z, JERKIĆ M, JOVOVIĆ D, MIHAILOVIĆ-STANOJEVIĆ N, MILANOVIĆ JG, STOSIĆ G ET AL. Bosentan and losartan ameliorate acute renal failure associated with mild but not strong NO blockade. Nephrol Dial Transplant 2007, 22: GULMEN S, KIRIS I, NARIN C, CEYLAN BG, MERMI B, SUTCU R ET AL. Tezosentan reduces the renal injury induced by abdominal aortic ischemia-reperfusion in rats. J Surg Res 2009, 157:e7 e13

9 ΜΙΚΡΟΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΔΕΙΚΤΕΣ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ JOHANNES T, MIK EG, INCE C. Nonressuscitated endotoxemia induces microcirculatory hypoxic areas in the renal cortex in the rat. Shock 2009, 31: NANAS S, GEROVASILI V, RENIERIS P, ANGELOPOULOS E, PORIAZI M, KRITIKOS K ET AL. Non-invasive assessment of the microcirculation in critically ill patients. Anaesth Intensive Care 2009, 37: SCHMITZ V, SCHASER KD, OLSCHEWSKI P, NEUHAUS P, PUHL G. In vivo visualization of early microcirculatory changes following ischemia/reperfusion injury in human kidney transplantation. Eur Surg Res 2008, 40: SUTTON TA, MANG HE, CAMPOS SB, SANDOVAL RM, YODER MC, MOLI- TORIS BA. Injury of the renal microvascular endothelium alters barrier function after ischemia. Am J Physiol Renal Physiol 2003, 285:F191 F PIPILI C, GRAPSA I, TRIPODAKI E, KRAVARI M, PARISI M, VOURLIOTOU A ET AL. Acute effect of hemodialysis on microcirculation assessed by near-infrared spectroscopy. Presentation at XLVII ERA-EDTA Congress and IIDGfN Congress, Munich, Germany, BONVENTRE JV, WEINBERG JM. Recent advances in the pathophysiology of ischemic acute renal failure. J Am Soc Nephrol 2003, 14: TASANARONG A, KHOSITSETH S, THITIARCHAKUL S. The mechanism of increased vascular permeability in renal ischemic reperfusion injury: Potential role of angiopoietin-1 and hyaluronan. J Med Assoc Thai 2009, 92: JANG HR, RABB H. The innate immune response in ischemic acute kidney injury. Clin Immunol 2009, 130: SUTTON TA. Alteration of microvascular permeability in acute kidney injury. Microvasc Res 2009, 77: CELIE JW, RUTJES NW, KEUNING ED, SOININEN R, HELJASVAARA R, PIHLAJANIEMI T ET AL. Subendothelial heparan sulfate proteoglycans become major L-selectin and monocyte chemoattractant protein-1 ligands upon renal ischemia/reperfusion. Am J Pathol 2007, 170: JAYLE C, MILINKEVITCH S, FAVREAU F, DOUCET C, RICHER JP, DERETZ S ET AL. Protective role of selectin ligand inhibition in a large animal model of kidney ischemia-reperfusion injury. Kidney Int 2006, 69: OH DJ, DURSUN B, HE Z, LU L, HOKE TS, LJUBANOVIC D ET AL. Fractalkine receptor (CX3CR1) inhibition is protective against ischemic acute renal failure in mice. Am J Physiol Renal Physiol 2008, 294:F264 F DE GREEF KE, YSEBAERT DK, DAUWE S, PERSY V, VERCAUTEREN SR, MEY D ET AL. Anti-B7-1 blocks mononuclear cell adherence in vasa recta after ischemia. Kidney Int 2001, 60: THURMAN JM. Triggers of inflammation after renal ischemia/ reperfusion. Clin Immunol 2007, 123: GOLDSTEIN SL, CHAWLA LS. Renal angina. Clin J Am Soc Nephrol 2010, 5: RUBIO-GAYOSSO I, PLATTS SH, DULING BR. Reactive oxygen species mediate modification of glycocalyx during ischemia-reperfusion injury. Am J Physiol Heart Circ Physiol 2006, 290:H2247 H MYERS SI, WANG L, LIU F, BARTULA LL. Oxygen-radical regulation of renal blood flow following suprarenal aortic clamping. J Vasc Surg 2006, 43: BONVENTRE JV. Pathophysiology of AKI: Injury and normal and abnormal repair. Contrib Nephrol 2010, 165: CHVOJKA J, SYKORA R, KROUZECKY A, RADEJ J, VARNEROVA V, KAR- VUNIDIS T ET AL. Renal haemodynamic, microcirculatory, metabolic and histopathological responses to peritonitis-induced septic shock in pigs. Crit Care 2008, 12:R NANAS S, GEROVASILI V, DIMOPOULOS S, PIERRAKOS C, KOURTIDOU S, KALDARA E ET AL. Inotropic agents improve the peripheral microcirculation of patients with end-stage chronic heart failure. J Card Fail 2008, 14: DEVARAJAN P. Neutrophil gelatinase-associated lipocalin: A promising biomarker for human acute kidney injury. Biomark Med 2010, 4: PROWLE JR, MOLAN MP, HORNSEY E, BELLOMO R. Ciné phase-contrast magnetic resonance imaging for the measurement of renal blood flow. Contrib Nephrol 2010, 165: JOHANNES T, MIK EG, NOHÉ B, UNERTL KE, INCE C. Acute decrease in renal microvascular PO 2 during acute normovolemic hemodilution. Am J Physiol Renal Physiol 2007, 292:F796 F SONG YR, LEE T, YOU SJ, CHIN HJ, CHAE DW, LIM C ET AL. Prevention of acute kidney injury by erythropoietin in patients undergoing coronary artery bypass grafting: A pilot study. Am J Nephrol 2009, 30: MACIAS WL, YAN SB, WILLIAMS MD, UM SL, SANDUSKY GE, BALLARD DW ET AL. New insights into the protein C pathway: Potential implications for the biological activities of drotrecogin alfa (activated). Crit Care 2005, 9:S38 S GUPTA A, GERLITZ B, RICHARDSON MA, BULL C, BERG DT, SYED S ET AL. Distinct functions of activated protein C differentially attenuate acute kidney injury. J Am Soc Nephrol 2009, 20: WU L, MAYEUX PR. Effects of the inducible nitric-oxide synthase inhibitor L-N(6)-(1-iminoethyl)-lysine on microcirculation and reactive nitrogen species generation in the kidney following lipopolysaccharide administration in mice. J Pharmacol Exp Ther 2007, 320: BECHERUCCI F, MAZZINGHI B, RONCONI E, PEIRED A, LAZZERI E, SAGRI- NATI C ET AL. The role of endothelial progenitor cells in acute kidney injury. Blood Purif 2009, 27: TÖGEL F, WEISS K, YANG Y, HU Z, ZHANG P, WESTENFELDER C. Vasculotropic, paracrine actions of infused mesenchymal stem cells are important to the recovery from acute kidney injury. Am J Physiol Renal Physiol 2007, 292:F1626 F VAN DER VOORT PH, BOERMA EC, KOOPMANS M, ZANDBERG M, DE RUITER J, GERRITSEN RT ET AL. Furosemide does not improve renal recovery after hemofiltration for acute renal failure in critically ill patients: A double-blind randomized controlled trial. Crit Care Med 2009, 37: MEHTA RL, PASCUAL MT, SOROKO S, CHERTOW GM; PICARD STUDY GROUP. Diuretics, mortality, and nonrecovery of renal function in acute renal failure. JAMA 2002, 288: MORI K, LEE HT, RAPOPORT D, DREXLER IR, FOSTER K, YANG J ET AL. Endocytic delivery of lipocalin-siderophore-iron complex rescues the kidney from ischemia-reperfusion injury. J Clin Invest 2005, 115: MISHRA J, DENT C, TARABISHI R, MITSNEFES MM, MA Q, KELLY C ET AL.

10 316 Χ. ΠΙΠΙΛΗ και συν Neutrophil gelatinase-associated lipocalin (NGAL) as a biomarker for acute renal injury following cardiac surgery. Lancet 2005, 365: WAGENER G, JAN M, KIM M, MORI K, BARASCH JM, SLADEN RN ET AL. Association between increases in urinary neutrophil gelatinase-associated lipocalin and acute renal dysfunction after adult cardiac surgery. Anesthesiology 2006, 105: DHARNIDHARKA VR, KWON C, STEVENS G. Serum cystatin C is superior to serum creatinine as a marker of kidney function: A meta-analysis. Am J Kidney Dis 2002, 40: HAN WK, BAILLY V, ABICHANDANI R, THADHANI R, BONVENTRE JV. Kidney injury molecule-1 (KIM-1): A novel biomarker for human renal proximal tubule injury. Kidney Int 2002, 62: ICHIMURA T, HUNG CC, YANG SA, STEVENS JL, BONVENTRE JV. Kidney injury molecule-1: A tissue and urinary biomarker for nephrotoxicant-induced renal injury. Am J Physiol Renal Physiol 2004, 286:F552 F PARIKH CR, JANI A, MELNIKOV VY, FAUBEL S, EDELSTEIN CL. Urinary interleukin-18 is a marker of human acute tubular necrosis. Am J Kidney Dis 2004, 43: PORTILLA D, DENT C, SUGAYA T, NAGOTHU KK, KUNDI I, MOORE P ET AL. Liver fatty acid-binding protein as a biomarker of acute kidney injury after cardiac surgery. Kidney Int 2008, 73: BASILE DP, DONOHOE D, ROETHE K, OSBORN JL. Renal ischemic injury results in permanent damage to peritubular capillaries and influences long-term function. Am J Physiol Renal Physiol 2001, 281:F887 F899 Corresponding author: S. Nanas, First Department of Critical Care, Evaggelismos General Hospital of Athens, National and Kapodistrian University of Athens, Ypsilantou street, GR Athens, Greece

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΧΡΟΝΙΑ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ/ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΜΟΣΧΕΥΜΑΤΩΝ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Εισαγωγή Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΤΙΑ-ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ. Οικονομίδου Δ. Νεφρολογική Κλινική ΑΠΘ Ιπποκράτειο Θεσ/νίκης

ΑΙΤΙΑ-ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ. Οικονομίδου Δ. Νεφρολογική Κλινική ΑΠΘ Ιπποκράτειο Θεσ/νίκης ΑΙΤΙΑ-ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ-ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΟΞΕΙΑΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Οικονομίδου Δ. Νεφρολογική Κλινική ΑΠΘ Ιπποκράτειο Θεσ/νίκης ΑΙΤΙΑ ΟΝΒ ΠΡΟΝΕΦΡΙΚΑ ενδαγγειακός όγκος καρδιακή παροχή αγγειοσύσπαση απόφραξη αγγείων

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Κωνσταντίνος Μακρής, PhD, EuSpLM, FACB Κλινικός Βιοχημικός Βιοχημικό τμήμα Νοσοκομείου ΚΑΤ

Δρ. Κωνσταντίνος Μακρής, PhD, EuSpLM, FACB Κλινικός Βιοχημικός Βιοχημικό τμήμα Νοσοκομείου ΚΑΤ Η λιποκαλiνη η σχετιζόμενη με τη ζελατινάση των ουδετεροφίλων (NGAL) ως πρώϊμος δείκτης νεφρικής βλάβης, απο τη χορήγηση σκιαγραφικού, σε ασθενείς που υποβάλλονται σε στεφανιογραφία Δρ. Κωνσταντίνος Μακρής,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή Εισαγωγή Σημασία των νεφρών στη ζωή Βιβλιογραφία Δομή και λειτουργία των νεφρών...

Περιεχόμενα. 1. Εισαγωγή Εισαγωγή Σημασία των νεφρών στη ζωή Βιβλιογραφία Δομή και λειτουργία των νεφρών... Περιεχόμενα 1. Εισαγωγή... 1 1. Εισαγωγή... 1 2. Σημασία των νεφρών στη ζωή... 4 3. Βιβλιογραφία... 6 2. Δομή και λειτουργία των νεφρών... 7 1. Εισαγωγή... 8 2. Νεφρικά αγγεία... 9 3. Νεφρικό σπείραμα...

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση όγκου αίματος και εξωκυτταρίου υγρού Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Διαμερίσματα σωματικών υγρών 28,0 L Νεφρικοί μηχανισμοί ρύθμισης εξωκυτταρίου υγρού Ο όγκος του εξωκυτταρίου

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών

Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Συστηματικές επιδράσεις της οξέωσης της υπερκαπνίας των βαριά πασχόντων ασθενών Γιώργος Κουλιάτσης, Πνευμονολόγος, Επιμελητής Β Κλινικής Εντατικής Θεραπείας, ΠΓΝ Έβρου Εισαγωγή- Υπερκαπνία, Οξέωση, Οξυαιμία

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος

ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ. Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΚΑΙ ΕΝΔΟΘΗΛΙΟ: ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΧΕΣΗ Κ. ΜΑΚΕΔΟΥ, Ιατρός Βιοπαθολόγος ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ Απόδοση λιπαρών οξέων μετά από υδρόλυση των τριγλυκεριδίων, σε περίοδο νηστείας, με σκοπό: Την παραγωγή ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου»

ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ. Παρουσίαση περιστατικού. ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» ΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΕ ARDS - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΜΕ ΝΟ Παρουσίαση περιστατικού ΑΜΕΘ Γ.Ν.Θ. «Γ. Παπανικολάου» Παρουσίαση περιστατικού Από τον απεικονιστικό έλεγχο διαπιστώθηκαν: κατάγµατα λεκάνης και δεξιού άνω

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ.

ΠΑΖΑΪΥΟΥ-ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ Κ. Γιατί μας απασχολεί Ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 1 και 2 συνοδεύονται από μικρο και μακροαγγειακές επιπλοκές Σημαντικότερη αιτία νοσηρότητας και θνητότητας του διαβητικού πληθυσμού Ο κίνδυνος για καρδιαγγειακή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας

Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Παθοφυσιολογία της επούλωσης των ελκών στο διαβήτη και αιτίες αποτυχίας Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικού Κέντρου ΓΝΑ Λαϊκό Σακχαρώδης διαβήτης και έλκη κάτω άκρων 25% των ασθενών

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση κλινικών προβλημάτων σε κιρρωτικούς ασθενείς με. Οξεία Νεφρική Βλάβη. Εκπαιδευτική Διημερίδα Ε.Ε.Μ.Η. Θεσσαλονίκη, Μαΐου 2016

Αντιμετώπιση κλινικών προβλημάτων σε κιρρωτικούς ασθενείς με. Οξεία Νεφρική Βλάβη. Εκπαιδευτική Διημερίδα Ε.Ε.Μ.Η. Θεσσαλονίκη, Μαΐου 2016 Αντιμετώπιση κλινικών προβλημάτων σε κιρρωτικούς ασθενείς με Οξεία Νεφρική Βλάβη Εκπαιδευτική Διημερίδα Ε.Ε.Μ.Η. Θεσσαλονίκη, 27-28 Μαΐου 2016 Μανόλης Σινάκος Λέκτορας Παθολογίας Ηπατολογίας, Α.Π.Θ. Δ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. ΥΓΙΗΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΓΙΑ ΥΓΙΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥΣ

ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. ΥΓΙΗΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΓΙΑ ΥΓΙΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥΣ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ. ΥΓΙΗΣ ΤΡΟΠΟΣ ΖΩΗΣ ΓΙΑ ΥΓΙΕΙΣ ΝΕΦΡΟΥΣ Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού Η Παγκόσμια Ημέρα Νεφρού εορτάζεται από το 2006 κάθε χρόνο τη δεύτερη Πέμπτη του Μαρτίου στοχεύοντας στην κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΚΤΕΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου. Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΠΘ

ΔΕΙΚΤΕΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Λ.Β. Αθανασίου. Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΠΘ ΔΕΙΚΤΕΣ ΝΕΦΡΙΚΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Λ.Β. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΠΘ ΧΡΗΣΙΜΟΤΗΤΑ ΔΕΙΚΤΩΝ Διαπίστωση της νεφρικής βλάβης/ νεφροτοξική δράση φαρμάκων Εντόπιση της βλάβης Πρόγνωση Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο

ηλικία περιεκτικότητα σε λίπος φύλο ΥΓΡΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Το ύδωρ αποτελεί το 60% του βάρους σώματος α) από την ηλικία (νεογνά 75%) β) περιεκτικότητα σε λίπος (ο λιπώδης ιστός έχει μικρή περιεκτικότητα σε ύδωρ) γ) το φύλο ( το ύδωρ είναι λιγότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ. Σχηµατική απεικόνιση της µεγάλης και της µικρής κυκλοφορίας ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΑΙΜΟΦΟΡΑ ΑΓΓΕΙΑ ΑΡΤΗΡΙΕΣ - ΦΛΕΒΕΣ - ΤΡΙΧΟΕΙ Η 1 ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ Μεγάλη και µικρή κυκλοφορία Σχηµατική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ΕΙΔΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΟΥΡΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Λ. Αθανασίου Παθολογική Κλινική, Τμήμα Κτηνιατρικής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Παθήσεις των νεφρών: 5. α. Σπειραματοπάθεια ΣΠΕΙΡΑΜΑΤΟΠΑΘΕΙΕΣ Μορφολογικές (ιστολογικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Από την καρδιοπνευμονική στην καρδιοεγκεφαλική αναζωογόνηση ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΠΗΣ Μαρία Ι. Σεφέρου Ειδικευόμενη Καρδιολογίας Σισμανόγλειο Γ.Ν.Α. ΑΝΑΚΟΠΗ Ηλεκτρική Φάση Κυκλοφορική Φάση Μεταβολική Φάση ΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΕΣΥ Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Wednesday, March 4, 15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι ασθενείς με ΧΝΑ αποτελούν το 11% του

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση

Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Διαγνωστική και Θεραπευτική προσέγγιση του ασθενή με Μεταβολική Οξέωση Ευγενία Γκαλιαγκούση MD, PhD Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Διαγνωστική και Θεραπευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 2 Ο ΜΑΘΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΟΣΙΑΣ 1. Ανατομικοί φραγμοί - Δέρμα - Βλεννώδεις μεμβράνες 2. Φυσιολογικοί φραγμοί

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 17 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

Κεφάλαιο 17 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Κεφάλαιο 17 ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Μαρία Ντάγανου, Άννα Κυριακούδη Σύνοψη Το σύνδρομο πολυοργανικής δυσλειτουργίας (Multiple Organ Dysfunction Syndrome, MODS) χαρακτηρίζεται από ποικίλης

Διαβάστε περισσότερα

Διουρητικά και νεφροπάθειες

Διουρητικά και νεφροπάθειες Διουρητικά και νεφροπάθειες Μελεξοπούλου Χριστίνα Νεφρολόγος Γ.Ν.Α. Λαϊκό Μαθήματα Φυσιολογίας 2017 Διουρητικά: ουσίες που προκαλούν αύξηση του ρυθμού παραγωγής των ούρων Δρουν με ελάττωση του ρυθμού της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΒΛΑΒΗ ΜΕΤΑ απο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΕΝΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΚΑΡΔΙΑΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ Μ. Μοσχοπούλου1, Φ. Αμπατζίδου1, Χ. Λουτράδης3, Α. Μπούτου2, Χ. Κουτσογιαννίδης1, Κ. Κώτσα4, Κ.

Διαβάστε περισσότερα

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini,

Κανένα για αυτήν την παρουσίαση. Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, Κανένα για αυτήν την παρουσίαση Εκπαιδευτικές-ερευνητικές-συμβουλευτικές επιχορηγήσεις την τελευταία διετία: Abbvie,Novartis, MSD, Angelini, 2 Κυκλοσπορίνη-θεραπευτικές ενδείξεις 3 Θεραπεία σοβαρών μορφών

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Μακρής(1), Κωνσταντίνος Πυργάκης(2), Νικόλαος Καφκάς(3), Λουκία Σπανού(1)

Κωνσταντίνος Μακρής(1), Κωνσταντίνος Πυργάκης(2), Νικόλαος Καφκάς(3), Λουκία Σπανού(1) Παράγοντες που επηρεάζουν τα επίπεδα της λιποκαλίνης της σχετιζόμενης με την ζελατινάση των ουδετεροφίλων (NGAL) στα ούρα σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο, χωρίς οξεία νεφρική βλάβη Κωνσταντίνος Μακρής(1),

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης

Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Παράρτημα ΙΙΙ Τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και του φύλλου οδηγιών χρήσης Σημείωση: Αυτές οι τροποποιήσεις στις σχετικές παραγράφους της περίληψης

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική παραγωγή ούρων: Σπειραματική διήθηση, νεφρική αιμάτωση και η ρύθμισή τους. Σ.Ζιάκκα Νεφρολόγος Διευθύντρια ΝΕΕΣ

Νεφρική παραγωγή ούρων: Σπειραματική διήθηση, νεφρική αιμάτωση και η ρύθμισή τους. Σ.Ζιάκκα Νεφρολόγος Διευθύντρια ΝΕΕΣ Νεφρική παραγωγή ούρων: Σπειραματική διήθηση, νεφρική αιμάτωση και η ρύθμισή τους Σ.Ζιάκκα Νεφρολόγος Διευθύντρια ΝΕΕΣ Ομοιοστατικές λειτουργίες των νεφρών Απέκκριση των άχρηστων προϊόντων του μεταβολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Αθήνα 12 Μαρτίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 e-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958

Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Διάλεξη 5: Σακχαρώδης Διαβήτης και Άσκηση Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς, Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 5 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο.! Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο»

Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο.! Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο» Ο ρόλος της υπερδιήθησης στο Καρδιονεφρικό Σύνδροµο Ιωάννης Μακρής Νοσηλευτής MSc Μ.Τ.Ν. ΓΝΑ «Ιπποκράτειο» Καρδιονεφρικό Σύνδροµο (CRS) Ορισµός Οι διαταραχές της καρδιάς και των νεφρών, όπου οξεία ή χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Σωληναριακή επεξεργασία σπειραματικού διηθήματος

Σωληναριακή επεξεργασία σπειραματικού διηθήματος Σωληναριακή επεξεργασία σπειραματικού διηθήματος Χ. Ν. Σκαλιώτη Πανεπιστημιακή Νεφρολογική Κλινική & Μονάδα Μεταμοσχεύσεων Νεφρού ΓΝΑ «Λαϊκό» Δομή του Νεφρώνα - Glomerulus Σπείραμα - Proximal Convoluted

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης

Παράρτημα III. Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Παράρτημα III Τροποποιήσεις των σχετικών παραγράφων της περίληψης των χαρακτηριστικών του προϊόντος και των φύλλων οδηγιών χρήσης Σημείωση: Οι σχετικές παράγραφοι της Περίληψης των Χαρακτηριστικών του

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, MD ΕΙΔΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ Επικ.ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΝ ΒΟΛΟΥ «ΑΧΙΛΛΟΠΟΥΛΕΙΟΝ»

ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, MD ΕΙΔΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ Επικ.ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΝ ΒΟΛΟΥ «ΑΧΙΛΛΟΠΟΥΛΕΙΟΝ» ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, MD ΕΙΔΙΚΟΣ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟΣ Επικ.ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΣ Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΓΝ ΒΟΛΟΥ «ΑΧΙΛΛΟΠΟΥΛΕΙΟΝ» Chronic Kidney Disease Improving Patient Outcomes in the Primary Care Setting

Διαβάστε περισσότερα

Αμπατζίδου Φ 1., Καραγκούνης Λ 2., Καραίσκος Θ 1., Μαδέσης Α 1., Βλάχου Α 1., Μπαντούρ Α 1., Μαυρομανώλης Χ 1., Κεχαγιόγλου Γ 1., Δρόσος Γ 1.

Αμπατζίδου Φ 1., Καραγκούνης Λ 2., Καραίσκος Θ 1., Μαδέσης Α 1., Βλάχου Α 1., Μπαντούρ Α 1., Μαυρομανώλης Χ 1., Κεχαγιόγλου Γ 1., Δρόσος Γ 1. Επίδραση της προεγχειρητικής λήψης αναστολέων μετατρεπτικού ενζύμου στην ανάγκη μετεγχειρητικής θεραπείας νεφρικής υποκατάστασης μετά από καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις Αμπατζίδου Φ 1., Καραγκούνης Λ 2.,

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας

Φυσιολογία-Ι. Ουροποιητικό σύστημα. Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων. Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Φυσιολογία-Ι Ουροποιητικό σύστημα Λειτουργία νεφρικών σωληναρίων Β. Στεργίου Μιχαηλίδου Επίκουρη Καθηγήτρια Εργ. Πειραματικής Φυσιολογίας Ισοζύγιο νερού Επηρεάζεται από την : Ισορροπία μεταξύ πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση

Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Νεφραγγειακή υπέρταση Επιδημιολογικά στοιχεία και διαγνωστική προσέγγιση Βασίλης Κ. Λιακόπουλος Επίκουρος Καθηγητής Νεφρολογίας Παν/μίου Θεσσαλίας Λάρισα, Νοέμβριος 2007 Στένωση νεφρικών αρτηριών: ένα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΩΑΝΝΑ ΔΗΜΟΠΟΥΛΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΕΚΠΑ ΤΟ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ STRESS ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΕΓΑΛΟΥ ΥΨΟΜΕΤΡΟΥ Η ατμοσφαιρική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Ε.Σ.Υ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

ΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Ε.Σ.Υ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΑΥΓΕΡΟΠΟΥΛΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ Ε.Σ.Υ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, Γ.Ν.Α ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΠΝΕΥΜΟΝΟΠΑΘΕΙΑ! Συνυπάρχει στο 30% των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια.!

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΟΓΕΝΗΣ ΜΥΙΚΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΛΕΓΜΟΝΗ

ΑΣΚΗΣΙΟΓΕΝΗΣ ΜΥΙΚΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΛΕΓΜΟΝΗ ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ κωδ. μαθήματος Ν314 Τίτλος 9 ης Διάλεξης ΑΣΚΗΣΙΟΓΕΝΗΣ ΜΥΙΚΟΣ ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΦΛΕΓΜΟΝΗ Εισήγηση: Χατζηνικολάου Α.,Επίκουρος Καθηγητής Δημιουργείται συνήθως σε: Μυοσκελετικό τραυματισμό

Διαβάστε περισσότερα

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες

Η στεφανιαία νόσος : πρώτη αιτία θανάτου στις Δυτικές Κοινωνίες Η επίδραση του πολυμορφισμού 3872 Α>G του γονιδίου της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης στους μηχανισμούς φλεγμονής και θρόμβωσης σε ασθενείς με σταθερή στεφανιαία νόσο Γ. Χατζής, Δ. Τούσουλης, Ν. Παπαγεωργίου,

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονική Εμβολή. Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών

Πνευμονική Εμβολή. Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πνευμονική Εμβολή Έλενα Σολωμού Αιματολόγος Επίκουρη Καθηγήτρια Παθολογίας-Αιματολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών Πήξη αίματος Αιμόσταση: διακοπή της απώλειας αίματος Μηχανισμοί αιμόστασης : Αγγειοσύσπαση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό

Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων. Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Μέτρηση του κνημοβραχιόνιου δείκτη, ΤcPO 2, δακτυλικών πιέσεων Ιωάννα Ελευθεριάδου Επιστημονικός Συνεργάτης Διαβητολογικό Κέντρο ΓΝΑ Λαϊκό Περιφερική αγγειοπάθεια και σακχαρώδης διαβήτης Μια από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΝΕΣΙΜΗ ΤΟΠΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Αυτό σημαίνει ότι χρησιμοποιούμε μόνο ενέσιμα φάρμακα και μόνο στο σημείο που πάσχει. ΜΕΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑ Ξεκίνησε στη λογική του γιατί να μη χορηγήσω ένα αντιφλεγμονώδες

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά

Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ενδείξεις μέτρησης εκπνεομένου NO στα παιδιά Ε.Παρασκάκης Eπικ. Καθηγητής Παιδιατρικής Μονάδα Αναπνευστικών Νοσημάτων Παίδων Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Θράκης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρακολούθηση αρκετών αναπνευστικών

Διαβάστε περισσότερα

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες

Προεκλαμψία. Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Προεκλαμψία Έγκαιρη εκτίμηση κινδύνου στις 11 13+6 εβδομάδες Ο έλεγχος για προεκλαμψία μεταξύ των εβδομάδων 11 έως 13+6 μπορεί να εντοπίσει κυήσεις υψηλού κινδύνου, επιτρέποντας τη θεραπεία με α σπιρίνη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΝΕΦΡΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΦΑΝΕΙΩΝ

ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΝΕΦΡΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΦΑΝΕΙΩΝ ΦΑΡΜΑΚΑ ΚΑΙ ΝΕΦΡΟΣ ΣΧΟΛΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΦΑΝΕΙΩΝ 1 η διαφάνεια 2 η διαφάνεια Στη διαφάνεια αυτή φαίνονται οι νεφροί, η κοιλιακή αορτή με τη νεφρική αρτηρία, η κάτω κοίλη φλέβα με τη νεφρική φλέβα και οι ουρητήρες

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

«Διαστρωµάτωση κινδύνου στην Καρδιακή Ανεπάρκεια µε διατηρηµένο κλάσµα εξώθησης» Αναστασία Δαµέλου Καρδιολόγος Εντατικολόγος Γεν. Νοσ.

«Διαστρωµάτωση κινδύνου στην Καρδιακή Ανεπάρκεια µε διατηρηµένο κλάσµα εξώθησης» Αναστασία Δαµέλου Καρδιολόγος Εντατικολόγος Γεν. Νοσ. 37 ο Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο «Διαστρωµάτωση κινδύνου στην Καρδιακή Ανεπάρκεια µε διατηρηµένο κλάσµα εξώθησης» Αναστασία Δαµέλου Καρδιολόγος Εντατικολόγος Γεν. Νοσ. Κορίνθου Δήλωση σύγκρουσης συµφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΑ ΕΠΙ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ-ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΟΞΕΙΑ ΕΠΙ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ-ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΟΞΕΙΑ ΕΠΙ ΧΡΟΝΙΑΣ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ: ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ-ΘΕΡΑΠΕΙΑ Αλεξάνδρα Αλεξοπούλου Επίκουρη Καθηγήτρια Β Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο ΓΝΑ CANONIC STUDY 1343 ασθενείς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ

ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΛΛΑΡΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται φυσιολογική ώστε να κατανοήσει

Διαβάστε περισσότερα

AIΜΟΣΤΑΣΗ Τι είναι η αιμόσταση? Ποια είναι τα κύρια στάδια?

AIΜΟΣΤΑΣΗ Τι είναι η αιμόσταση? Ποια είναι τα κύρια στάδια? AIΜΟΣΤΑΣΗ Τι είναι η αιμόσταση? Ποια είναι τα κύρια στάδια? Aιμόσταση=πρόληψη απώλειας αίματος Aιμόσταση=πρόληψη απώλειας Tο αίμα: αίματος Πρέπει να είναι υγρό Δεν έρχεται σε επαφή με αρνητικά φορτισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Αθήνα

Β Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΤΤΙΚΟΝ, Αθήνα Οι ανταγωνιστές του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνηςαλδοστερόνης βελτιώνουν τα επίπεδα του ενδοθηλιακού γλυκοκάλυκα και την αορτική σκληρία μετά από ένα έτος επιτυχούς αντιυπερτασικής αγωγής σε πρωτοδιαγνωσθέντες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ

ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ ΑΝΟΣΟΚΑΤΑΣΤΑΛΤΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Σ. ΓΟΥΜΕΝΟΣ Γενικά Η πρόληψη των επεισοδίων οξείας απόρριψης και η μακροχρόνια διατήρηση του νεφρικού μοσχεύματος αποτελούν τους στόχους της

Διαβάστε περισσότερα

Χριστόδουλος Ε. Παπαδόπουλος, MD, PhD, FESC Λέκτορας Καρδιολογίας Γ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική ΑΠΘ

Χριστόδουλος Ε. Παπαδόπουλος, MD, PhD, FESC Λέκτορας Καρδιολογίας Γ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική ΑΠΘ Χριστόδουλος Ε. Παπαδόπουλος, MD, PhD, FESC Λέκτορας Καρδιολογίας Γ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική ΑΠΘ Honoraria: ASTRA ZENECA Consultation: ASTRA ZENECA Grants: ELPEN, MERCK A B C D Obesity Diabetes

Διαβάστε περισσότερα

Κοιλιοαρτηριακή σύζευξη στην πνευμονική υπέρταση

Κοιλιοαρτηριακή σύζευξη στην πνευμονική υπέρταση Κοιλιοαρτηριακή σύζευξη στην πνευμονική υπέρταση Αικατερίνη Αυγεροπούλου, Διευθύντρια Ε.Σ.Υ Ιατρείο Πνευμονικής Υπέρτασης Καρδιολογικού Τμήματος, Γ.Ν.Α Ιπποκράτειο ΕΙΣΑΓΩΓΗ Υπάρχουν ουσιώδεις διαφορές,

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ

ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΟΥ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥ ΑΣΘΕΝΗ ΣΤΗ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΜΟΝΑΔΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΜΕΘ Χ Ο Ν Δ Ρ Ο Μ Α Τ Ι Δ Ο Υ Μ Α Ρ Ι Α Ν Ο Σ Η Λ Ε Υ Τ Ρ Ι Α T E, M S C, Μ Ε Θ Α, Π Γ Ν Α Χ Ε Π Α ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ.. Όπως είναι ευρέως

Διαβάστε περισσότερα

Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού

Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού Εμβρυολογία, ανατομεία, ιστολογία νεφρού Τα νεφρά αναπτύσσονται από αμφοτερόπλευρες μάζες ενδιαμέσου μεσοδέρματος νεφρογενείς πτυχές 3-4 εβδομάδα πρόνεφρος μεσόνεφρος μετάνεφρος δημιουργία νεφρών μετάνεφρος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ

ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΩΣ ΕΠΙΔΡΑ Η ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Η άσκηση, επιφέρει ευεργετικά αποτελέσματα στα διάφορα συστήματα του οργανισμού. Τα αποτελέσματα αυτά ενδέχεται να είναι παροδικά ή μόνιμα ανάλογα

Διαβάστε περισσότερα

Συµπύκνωση αραίωση ούρων

Συµπύκνωση αραίωση ούρων Συµπύκνωση αραίωση ούρων Boron σελ 1075-1091 Συµπυκνωµένα ούρα υπερωσµωτικά σε σχέση µε τη συγκέντρωση του πλάσµατος Η ικανότητα των νεφρών να παράγουν υπερωσµωτικά ούρα αποτελεί καθοριστικό παράγοντα

Διαβάστε περισσότερα

Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος. στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου. Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης

Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος. στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου. Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης Η φλεγµονή ως θεραπευτικός στόχος στο οξύ έµφραγµα του µυοκαρδίου Ευστάθιος Κ. Ηλιοδροµίτης Πανελλήνιο Καρδιολογικό Συνέδριο Aθήνα 21/10/2016 Δηλωση οικονοµικών συµφερόντων Δεν υπάρχει ΚΑΝΕΝΑ οικονοµικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Αθήνα 8 Μαρτίου 2011 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ένας στους δυο θανάτους, ασθενών με Χρόνια Νεφρική Νόσο, οφείλεται σε καρδιαγγειακό επεισόδιο και όχι στη νόσο αυτή καθ αυτή!!! Αυτό ανέφερε

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό»

Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου. Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Νεφρική ρύθμιση Καλίου, Ασβεστίου, Φωσφόρου και Μαγνησίου Βασίλης Φιλιόπουλος Νεφρολόγος Γ.Ν.Α «Λαϊκό» Κάλιο Το 98% του ολικού Κ + του σώματος βρίσκεται στο εσωτερικό των κυττάρων Το 2% στο εξωκυττάριο

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στατίνες στην πρωτογενή πρόληψη Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων Πρωτογενής πρόληψη : το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ. Ειδικές έννοιες φυσιολογίας ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης

ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ. Ειδικές έννοιες φυσιολογίας ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης 1 ΕΛΕΓΧΟΣ ΑΓΓΕΙΑΚΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ Κωνσταντίνος Καλλαράς Καθηγητής Φυσιολογίας Ειδικές έννοιες φυσιολογίας ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης Είναι ουσιώδες να γνωρίζει κανείς με ποιούς τρόπους η ΑΠ διατηρείται

Διαβάστε περισσότερα

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ

Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) Dr Αφροδίτη Ν. Παντζάκη Αναπληρώτρια διευθύντρια ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΣΕΛ Συστηματική αυτοανοσοποιητική νόσος Προσβολή πολλών οργάνων Νεφρός Δέρμα, αρθρώσεις, ορώδεις μεμβράνες,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ Σε ποια από τις παρακάτω περιπτώσεις περιτονίτιδας δεν απαιτείται αντικατάσταση του καθετήρα περιτοναϊκής κάθαρσης a. Επανεμφανιζόμενη (Recurrent ) b. Υποτροπιάζουσα (Relapsing)

Διαβάστε περισσότερα

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας»

«Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» 2. Νεφρολογική κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκης «Επιπολασμός της υπερκαλιαιμίας σε ασθενείς με και χωρίς σακχαρώδη διαβήτη ανάλογα με το επίπεδο της νεφρικής λειτουργίας» Π. Τολίκα¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ

ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ Κ + ΜΩΥΣΗΣ ΕΛΙΣΑΦ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΜΟΙΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ Κ + ΟΛΙΚΗ ΠΟΣΟΤΗΤΑ Κ + : 3.000-4.000mEq (50-55mEq/Kg),

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου

Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Γράφει: Ευθυμία Πετράτου, Ειδική Παθολόγος, Υπεύθυνη Ιατρείου Διαταραχής Λιπιδίων, Ιατρικού Π. Φαλήρου Οι δυσλιπιδαιμίες είναι παθολογικές καταστάσεις με διαταραχές των λιπιδίων του αίματος ποσοτικές αλλά

Διαβάστε περισσότερα

Μεταμόσχευση νεφρού Για αρχή θα αναφέρουμε την λειτουργία των νεφρών και τις επιπτώσεις στο λειτουργικό σύστημα του ανθρώπου.

Μεταμόσχευση νεφρού Για αρχή θα αναφέρουμε την λειτουργία των νεφρών και τις επιπτώσεις στο λειτουργικό σύστημα του ανθρώπου. Μεταμόσχευση νεφρού Για αρχή θα αναφέρουμε την λειτουργία των νεφρών και τις επιπτώσεις στο λειτουργικό σύστημα του ανθρώπου. Τα νεφρά είναι τα όργανα του ανθρώπινου σώματος που φιλτράρουν το αίμα και

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Νεφρών. Τα άχρηστα μεταβολικά προϊόντα αφήνουν τα νεφρά ως ούρα και μεταφέρονται μέσω του ουρητήρα στην ουροδόχο κύστη στην πύελο.

Διαταραχές Νεφρών. Τα άχρηστα μεταβολικά προϊόντα αφήνουν τα νεφρά ως ούρα και μεταφέρονται μέσω του ουρητήρα στην ουροδόχο κύστη στην πύελο. Ο νεφρός είναι ένα όργανο που διαμορφώνει τον όγκο και τη σύσταση των σωματικών υγρών με τη διήθηση του αίματος και τις λειτουργίες της εκλεκτικής επαναρρόφησης ή απέκκρισης. Οι νεφροί εκκρίνουν νερό,

Διαβάστε περισσότερα

VASCULAR FUNCTION INDICES IN ACUTE HEART FAILURE PATIENTS Differences between HFREF and HFPEF

VASCULAR FUNCTION INDICES IN ACUTE HEART FAILURE PATIENTS Differences between HFREF and HFPEF VASCULAR FUNCTION INDICES IN ACUTE HEART FAILURE PATIENTS Differences between HFREF and HFPEF S. Giannitsi¹, M. Bougiakli¹, A. Bechlioulis², I. Gkirdis², A. Kotsia¹, L. Lakkas², S. Antoniou¹, K. Pappas²,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΝΟΣΟΣ (ΠΑΝ): Ο Σφυρο-Βραχιόνιος Δείκτης (ΣΒΔ) ως βασικό διαγνωστικό µέσο της ΠΑΝ Dr. ΜΕΛΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, PhD ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ - ΑΓΓΕΙΟΛΟΓΟΣ Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Στρατιωτικός Ιατρός

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη

Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη Πρακτική προσέγγιση ασθενών με ασκίτη Δρ. Βασίλειος Α. Σεβαστιανός Δ Παθολογική Κλινική Γ.Ν.Α «Ο Ευαγγελισμός» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ: Σύγχρονη Διερεύνηση και Αντιμετώπιση Ηπατικών Νοσημάτων και Συνδρόμων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Φυσιολογία: Το κύτταρο και γενική φυσιολογία, 1

Εισαγωγή στη Φυσιολογία: Το κύτταρο και γενική φυσιολογία, 1 Περιεχόμενα ΜΕΡΟΣ Ι Εισαγωγή στη Φυσιολογία: Το κύτταρο και γενική φυσιολογία, 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Λειτουργική οργάνωση του ανθρώπινου σώματος και ρύθμιση του «εσωτερικού περιβάλλοντος», 3 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Το κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης

Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Μηχανισμοί διατήρησης της μεταβολικής αλκάλωσης Χρήστος Κατσίνας Νεφρολόγος, Υπεύθυνος Μονάδας Τεχνητού Νεφρού Γενικού Νοσοκομείου Πτολεμαΐδας «Μποδοσάκειο» 1. Εισαγωγή Η εγκατάσταση καθώς και η διατήρηση

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος

Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Γράφει: Μιλτιάδης Μαρκάτος, Πνευμονολόγος Πάνω από ένα αιώνα πριν, ο J. Hutchinson, ένας χειρουργός-δερματολόγος, αναγνώρισε την πρώτη περίπτωση σαρκοείδωσης, στο Λονδίνο. Στα χρόνια πριν και μετά την

Διαβάστε περισσότερα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα

Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση. Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Νοσηλευτικά Πρωτόκολλα διαχείρισης καρδιολογικών ασθενών στην εξωνεφρική κάθαρση { Μονάδα Τεχνητού Νεφρού ΠΓΝ «Αττικόν», Αθήνα Το νοσηλευτικό έργο στις ΜΤΝ Σκοπός της η παροχή εξειδικευµένης φροντίδας

Διαβάστε περισσότερα

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ

Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ 14 ο Βορειοελλαδικό Καρδιολογικό Συνέδριο Επιδηµιολογικά δεδοµένα και οικονοµικές επιπτώσεις στην ΚΑ ΣΤΡΑΤΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΓΙΑΝΝΑΚΟΣ, MD, PhD Ιατρείο Καρδιακής Ανεπάρκειας Γ Πανεπιστηµιακή Καρδιολογική Κλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ

ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΗΣ hs-crp ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΉ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΡΟΠΟΝΙΝΗΣ ΣΕ ΔΙΑΒΗΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΜΗ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΞΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Φ Τρυποσκιάδης 1, Α Κουτσοβασίλης 2, Δ Λεβισιανού 2, Γ Κουκούλης 1, Ι Σκουλαρίγκης

Διαβάστε περισσότερα

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης

Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα. Θ. Τσιλιγιάννης Ενδείξεις της δοκιμασίας κόπωσης σε παιδιά με χρόνια αναπνευστικά προβλήματα Θ. Τσιλιγιάννης Παιδίατρος Εξειδικευμένος Παιδοπνευμονολόγος Διευθυντής Παιδοπνευμονολογικού Παιδιατρική Κλινική ΜΗΤΕΡΑ Φυσική

Διαβάστε περισσότερα

Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε;

Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε; 1 ο Συνέδριο Καρδιαγγειακής Απεικόνισης - 14 Μαΐου 2016 - Αθήνα Εκτίμηση της βιωσιμότητας του μυοκαρδίου: γιατί και πότε; Νικόλαος Αλεξόπουλος, Καρδιολόγος Υπεύθυνος Μαγνητικής Τομογραφίας Καρδιάς Ευρωκλινική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Παχυσαρκία και νεφρική νόσος ΠΑΓΚΌΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΝΕΦΡΟΥ 2017 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΙΚΗ ΝΟΣΟΣ Κριτήρια* Η διαπίστωση για 3 μήνες: Νεφρικής βλάβης GFR < 60 ml/min/1.73m2 με ή χωρίς νεφρική

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΥΠΕΡΗΧΟΓΡΑΦΙΑ Κλινικές εφαρμογές 4 Αιμοδυναμική μελέτη Doppler 1. Αγγεία κοιλιάς 2. Περιφερικά αγγεία Κ. Χατζημιχαήλ Υπερηχοτομογραφία Μορφολογική μελέτη Αιμοδυναμική μελέτη Doppler

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΕΡΕΥΝΑΣ ΜΥΟΚΑΡ ΙΑΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΟΜΑ Α ΘΕΟΦΙΛΟΣ ΚΩΛΕΤΤΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΠΑΠΑΛΟΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΠΑΛΤΟΓΙΑΝΝΗΣ ΗΜΗΤΡΙΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙ ΗΣ ΜΑΡΙΑ ΑΓΓΕΛΑΚΗ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΒΛΑΧΟΣ ΑΓΑΘΟΚΛΕΙΑ ΜΗΤΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο.

Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Φαρµακολογική αξιολόγηση της επίδρασης ελληνικών οινοποιητικών προϊόντων στο καρδιαγγειακό σύστηµα ασθενών µε στεφανιαία νόσο. Iωάννα Ανδρεάδου Τοµέας Φαρµακευτικής Χηµείας, Τµήµα Φαρµακευτικής, ΕΚΠΑ,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΗΨΗ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΑΝΟΣΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ Ευάγγελος Ι. Γιαμαρέλλος-Μπουρμπούλης Αναπλ. Καθηγητής Παθολογίας, Δ Παθολογική Κλινική, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Professor Center for Sepsis Control and Care,

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση

Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Διαγνωστική και θεραπευτική προσέγγιση ασθενoύς με νεφραγγειακή υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία MD, PhD Medical School, King s College University of London Νεφραγγειακή νόσος Safian RD,NEJM,2001 Αιτίες στένωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ. Μαυρουδή Μελαχρινή Επιμελήτρια της ΓΚΚ

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ. Μαυρουδή Μελαχρινή Επιμελήτρια της ΓΚΚ ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΚΗΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Μαυρουδή Μελαχρινή Επιμελήτρια της ΓΚΚ Καρδιακή Ανεπάρκεια δεν είναι νόσος είναι σύνδρομο που προκαλείται από πολλές αιτίες συγκλίνει σε

Διαβάστε περισσότερα

Πνευμονικό αγγειακό δίκτυο

Πνευμονικό αγγειακό δίκτυο Πνευμονικό αγγειακό δίκτυο Ενότητα 5: Πνευμονικό αγγειακό δίκτυο Κωνσταντίνος Σπυρόπουλος, Καθηγητής Σχολή Επιστημών Υγείας Τμήμα Ιατρικής Πνευμονικό αγγειακό δίκτυο Η πνευμονική κυκλοφορία αρχίζει από

Διαβάστε περισσότερα

Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012

Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012 Γ. Μίχας Ειδικευόμενος Α Παθολογικής Κλινικής Καλαμάτα, 23/10/2012 we calculated that the total number of AMI cases is 19,853 per year, corresponding to an incidence of 18.43 cases per 10,000 of the general

Διαβάστε περισσότερα

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών

Θρομβοφιλία. (παθολογική. αιμόσταση). Ο όρος θρομβοφιλία σχετίζεται με επαναλαμβανόμενα ή υποτροπιάζοντα επεισόδια θρομβώσεων (αρτηριακών «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΙΑΤΑΡΑΧΩΝ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΑΝΑΣΤΟΛΕΩΝ ΤΗΣ ΠΗΞΗΣ ΣΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ ΙΙ» Π.Γ.Ν.Θ. ΑΧΕΠΑ Βιοχημικό Εργαστήριο, Αιματολογικό Τμήμα Μικροβιολογικού Εργαστηρίου Θυσιάδου Κ, Ραπτάκη

Διαβάστε περισσότερα