ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ"

Transcript

1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΡΑΒΟΛΤΣΟΥΑ. ΑΘΗΝΑ ΑΘΗΝΑ, 2013

2 Περιεχόμενα Πρόλογος Γενικέςπληροφορίεςγιατοσχολικόεκφοβισμό 1.1 Ορισμός: τιείναικαιτιδενείναιεκφοβισμός Μορφέςτηςβίαςστονεκφοβισμό Συνέπειεςτουεκφοβισμούσεθύτεςκαιθύματα Παράγοντεςκινδύνουτουεκφοβισμού: σχολείο, οικογένεια, κοινότητα Ατομικάχαρακτηριστικάθυτώνκαιθυμάτων Ορόλοςτωνθεατώνστονεκφοβισμό 2. Χαρακτηριστικάτουσχολικούεκφοβισμούστηδευτεροβάθμια εκπαίδευση 2.1 Ορόλοςτουσχολικούκλίματοςστονεκφοβισμό Ηκρυμμένηκουλτούρατουεκφοβισμού Εφηβεία, σχέσειςσυνομηλίκωνκαιεκφοβισμός Έκτασηκαιέντασητουεκφοβισμού Αντιμετώπισητουσχολικούεκφοβισμού 3.1 Ολοκληρωμένησχολικήπολιτικήσεεπίπεδοσχολείου, τάξηςκαικοινότητας Οδηγίεςαντιμετώπισηςτουεκφοβισμούγιατουςγονείς Συμπεριφορέςεκπαιδευτικώνστηδιαχείρισητάξης Άμεσηπαρέμβασηεκπαιδευτικούσεπεριστατικόεκφοβισμού Λεκτικήεπικοινωνίαεκπαιδευτικού θύτη Μηλεκτικήεπικοινωνίαεκπαιδευτικού θύτη Αντιμετώπισηαπειλώναπότουςθύτες Οιποινέςωςμέθοδοςαντιμετώπισηςτουεκφοβισμού Μητιμωρητικέςμέθοδοιδιαχείρισηςπεριστατικώνεκφοβισμού Μέθοδος«Ομάδαςυποστήριξης» ΜέθοδοςΠίκας Μέθοδος«Επανορθωτικήδικαιοσύνη»...34 Επίλογος

3 Πρόλογος Ενώ ο εκφοβισμός στο σχολείο δεν είναιπρόσφατο φαινόμενο, ιδιαίτερης επιστημονικής προσοχήςέχειτύχειτιςτρειςτελευταίεςδεκαετίες. Όλεςοιέρευνες που έχουν διεξαχθείσεδιάφορεςχώρες, έχουνκαταδείξειτηνύπαρξη του εκφοβισμούσεμικρότεροήμεγαλύτεροβαθμόστασχολεία(π.χ. Αυστραλία, Βέλγιο, Βραζιλία, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ελβετία, Ελλάδα, Η.Π.Α., Ηνωμένο Βασίλειο, Ιαπωνία, Ιρλανδία, Ιταλία, Καναδάς, Κίνα, Λιθουανία, ΝέαΖηλανδία, Νορβηγία, ΝότιοςΑφρική, Πορτογαλία, Σουηδία, Τουρκία). Σεκάποιεςαπότις χώρες αυτές, έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο για την αντιμετώπισηκαιπρόληψητουφαινομένου. Οιπλέονπρόσφατεςσυστηματικέςανασκοπήσειςτωνερευνών, έχουνεπισημάνει τηνανάγκηαύξησηςτουαριθμούτωνσυστατικώντωνπρογραμμάτωνπαρέμβασης, σεόλαταεπίπεδα- ατομικό, σχολείου, τάξηςκαιγιαόλαταμέλητηςσχολικής κοινότητας μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς. Επίσηςέχουνκαταδείξειτηθετική συσχέτισητηςδιάρκειαςκαιτηςέντασηςτουπρογράμματοςμετημείωσητης έκτασηςτουφαινομένου. Σεαυτόντονοδηγόαντιμετώπισηςτουφαινομένου, γίνεταιμία προσπάθεια ενημέρωσηςτωνεκπαιδευτικών τηςδευτεροβάθμιαςεκπαίδευσης, σεόλα τα προαναφερόμενα επίπεδα δράσης, ενώ δίνεταικαιιδιαίτερη βαρύτητα στην παρουσίασημητιμωρητικώνμεθόδωνδιαχείρισηςτωνπεριστατικώνεκφοβισμού. Σημαντικήσημείωση: Όσον αφορά στη χρήση των όρων θύτης καιθύμα, παρόλο που αυτοί χρησιμοποιούνταιεδώ, όπως καισε πολλές άλλες δημοσιεύσεις, δεν είναι βοηθητικόναχρησιμοποιούνταιώςταμπέλεςστοχώροτουσχολείου, καθώςείναι αρνητικάφορτισμένοικαιεπηρεάζουντηναυτοεικόνατωνμαθητών. Πιοδόκιμοι θεωρούνταιοιόροι: μαθητήςπουασκείεκφοβισμόκαι μαθητήςπουδέχεται εκφοβισμό. Τοπαρόνεγχειρίδιοαποτελείμέροςερευνητικήςπαρέμβασηςστοπλαίσιο διπλωματικήςεργασίαςγιατοπρόγραμμαμεταπτυχιακώνσπουδώνστην ΠροαγωγήκαιΑγωγήΥγείας, στοεθνικό& ΚαποδιστριακόΠανεπιστήμιο Αθηνών, ΕργαστήριοΥγιεινής& ΕπιδημιολογίαςτηςΙατρικήςΣχολής. 3

4 1. Γενικέςπληροφορίεςγιατοσχολικόεκφοβισμό 1.1 Ορισμός: Τιείναιοσχολικόςεκφοβισμός Ο σχολικόςεκφοβισμόςείναιηεπιθετική εκείνησυμπεριφοράπουείναιεσκεμμένη, απρόκλητη και επαναλαμβανόμενη, αποτελεί κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει ανισότητα στη δύναμη αντικειμενική(π.χ. σωματική) ήαντιληπτή (π.χ. προσωπικότητας). Ενολίγοις, κατευθύνεταιπροςεκείνατα θύματαπουεκλαμβάνονταιαπότουςθύτες (ένανήπολλούςμαζί) ωςαδύναμα, είτε σωματικάείτεψυχολογικά. Τιδενείναισχολικόςεκφοβισμός Ότανταεμπλεκόμεναμέρηείναιίσης δύναμηςκαιόχιάνισης, λόγωαριθμού, σωματικήςδιάπλασης, κοινωνικήςθέσης, κουλτούρας, τότε πρόκειται για σύγκρουση, βίαιη ίσως, αλλά όχι εκφοβιστική συμπεριφορά (μεσαία φωτογραφία). Εκτός από την ισότητα στη δύναμη, παρατηρείται επίσης όμοια συναισθηματική αντίδραση, που σημαίνειότικαιοιδύομαθητέςείναι θυμωμένοι(μεσαίαφωτογραφία) καιόχι όπωςστονεκφοβισμόόπουομαθητής στόχος φοβάται και αδυνατεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του (πάνω φωτογραφία). Υπάρχει επίσης η περίπτωση (κάτω φωτογραφία) τουπειράγματος, όπουοι μαθητές κάνουν αστεία μεταξύ τους διασκεδάζονταςκαιοιδύοαληθινά. 4

5 1.2 Μορφέςτηςβίαςστονεκφοβισμό Άμεση/ Σωματική: Χτυπάω, κλωτσάω, σπρώχνω, φτύνω, βάζω τρικλοποδιά, κλέβω, κρύβω, καταστρέφωταπράγματα Άμεση/ Λεκτική: Κοροϊδεύω, προσβάλλω, βρίζω, κάνωσεξουαλικά υπονοούμεναή/και χειρονομίες Έμμεση/ Κοινωνική: Εκβιάζω, απειλώμε σωματικήβίακαιαπαιτώ χρήματαήπράγματα, διαδίδωφήμες, απομονώνωκοινωνικά, προδίδωταμυστικά, προσβλητικάγκράφιτι Ηλεκτρονική: μέσω κινητούτηλεφώνουή διαδικτύου, απειλές, προσβολές, δυσφήμιση, κοινωνικήαπομόνωση, δημοσιοποίηση πληροφοριώνκαιεικόνων χωρίςάδεια, ψεύτικη ταυτότηταγιαεκμαίευση πληροφοριώνκαι γελοιοποίηση 5

6 1.3 Συνέπειεςτουεκφοβισμούσεθύτεςκαιθύματα Συνέπειες(σωματικές) εκφοβισμού: θύματα Γρατζουνιές, μώλωπες, στραμπουλήγματα, διαστρέμματα, διάσειση Πονοκέφαλοι, πόνοιπλάτης, στομαχόπονοι Αϋπνία, εφιάλτες Απώλειαόρεξηςήβουλιμία Αύξησηορμονώνστρες, άγχος Αδύναμοανοσοποιητικό, μεγαλύτερηπιθανότητα τραυματισμούσταπρώτα15 μετάτοπεριστατικό Εύκοληαπώλειαισορροπίας, παραπατήματα Κακόςέλεγχοςκυκλοφορίαςαυτοκινήτων Συνέπειες(πνευματικές) εκφοβισμού: θύματα Μειωμένηικανότητασυγκέντρωσης, δυσκολίες στημνήμηκαιστημάθηση Έλλειψηκινήτρωνγιαμάθηση Χαμηλόπροφίλστηνεπικοινωνία, δελένετις σκέψειςτουςαπόφόβοχλευασμού Αποφεύγουννατραβούντηνπροσοχή μετη συμμετοχή τους στη μαθησιακή διαδικασία ακόμα καιμεερωτήσεις Σχολικήάρνηση, συχνέςαπουσίες Μειωμένησχολικήεπίδοση 6

7 Συνέπειες(κοινωνικές) εκφοβισμού: θύματα Ακολουθούν ομάδα δημοφιλών-νταήδων και υπομένουντηνκοροϊδίααπόφόβοχειρότερης μορφήςβίας Προσκόλληση σεένα φίλο, υποτακτικά, από φόβομηντονχάσουνκαιμείνουνμόνα Συνδέονταιμεπαιδιάμεεπίσηςέλλειμμαστις κοινωνικέςδεξιότητεςόπωςτα ίδια πουδεν μπορούνναταπροστατέψουναπότηβία Δυσκολίαναδημιουργήσουναληθινούςφίλους ακόμακαιότανηβίασταματήσει Συνέπειες(αυτοεικόνα) εκφοβισμού: θύματα Η κοροϊδία μειώνει την αυτοεκτίμησή τους, ιδιαίτερα όταν αυτή σχετίζεται με τη διαφορετικότητά τους (σωματική διάπλαση, εθνικότητα, κλπ) Παιδιάπουδεναποδέχονταιτονεαυτότουςόπως είναι, γίνονται ιδιαίτερα ευαίσθητα σε οποιουδήποτεείδουςκριτική Είναιιδιαίτερααυστηρά, απαιτητικάμετονεαυτό τους Επικρίνουντονεαυτότουςκαισταδιακάόλους τουςάλλους 7

8 Συνέπειες(ψυχολογικές) εκφοβισμού: θύματα Βρίσκεταισεδιαρκή ετοιμότητα καικατάσταση άμυνας Φόβος, αγωνία, νευρικότητα, ευερεθιστότητα Δεμπορείναχαλαρώσει, ούτεστιςκοινωνικέςτου επαφές Γίνεταιεπιθετικό, ωςαντίδρασηστηβία Εκτονώνειτηνέντασηστοσπίτι, γίνεταιεχθρικόκαι αγενές Μιλάειχαμηλόφωναήγρήγορακαιχάνει, «μασάει» τιςλέξεις Εμφανίζειμελαγχολία, κατάθλιψη Σε ακραίες περιπτώσεις εμφανίζει τάσεις αυτοκτονίας Συνέπειεςεκφοβισμού(μακροπρόθεσμες): θύτες Αδυναμίανααποδεχτούντονεαυτότουςκαινα αντλήσουνδύναμηκαιαυτοεκτίμησημεθετικούς, δημιουργικούςτρόπους Δυσκολία διαπροσωπικών σχέσεων, διαχείρισης θυμούκαισυγκρούσεων Οι οπαδοί τους αποχωρούν σταδιακά, καθώς μεγαλώνουνκαιμένουνμόνοι, μεάγχοςκαιτάσεις κατάθλιψης Έχουν αυξημένο κίνδυνο νεανικήςκαιενήλικης εγκληματικότητας, χρήσηουσιώνκαιαλκοόλ Αυξημένηπιθανότηταβίαιηςσυμπεριφοράςπροςτα παιδιάκαιτησύντροφομέσαστηνοικογένειάτους 8

9 1.4 Παράγοντεςκινδύνου: σχολείο, οικογένεια, κοινότητα Σύμφωναμετοκοινωνικό-οικολογικόμοντέλο, οκίνδυνοςπουδιατρέχειέναάτομονα υπάρξειθύμαήθύτηςεκφοβισμούσυνιστάμιασύνθετηαλληλεπίδρασημεταξύατομικών, διαπροσωπικών, κοινοτικώνκαικοινωνικώνπαραγόντων. Όπωςδιαφαίνεταικαιστο παρακάτωσχήμα, τοάτομοβρίσκεταιστοκέντροαυτήςτηςαλληλεπίδρασης, είτεσαν θύμα, είτε σαν θύτης. Τα υπόλοιπα συστήματα-περιβάλλοντα που το επηρεάζουν αλληλεπιδρούνεπίσηςμεταξύτους. Παράγοντεςκινδύνου: οικογένεια Αυταρχικοίγονείς, τιμωρητικοίκαιόχι υποστηρικτοί Χρήσηβίαςωςμέθοδοςεπίλυσηςπροβλημάτων Συναισθηματικήπαραμέληση, έλλειψη τρυφερότηταςταπρώταχρόνιατηςζωής Έλλειψηορίωνπουεκλαμβάνεταιωςαδιαφορία απόταπαιδιά Συχνάξεσπάσματαθυμούκαισωματικέςτιμωρίες Βίαιησυμπεριφοράτωνγονιώνπροςταπαιδιά Ανοχήστηβίαιησυμπεριφοράτωνπαιδιών 9

10 Παράγοντεςκινδύνου: σχολείο Ανταγωνιστικότητα, έλλειψησυνεργασίαςστη μάθηση Έλλειψηενθάρρυνσηςμαθητικώνπρωτοβουλιών καιδημιουργικότηταςστημάθηση Αδιαφορίαήανοχήστηβίαιησυμπεριφορά Μειωμένοενδιαφέρονγιατησυναισθηματικήζωή τωνπαιδιών Έλλειψησυνεργασίαςμετουςγονείς, μησυμμετοχήτουςστησχολικήζωή Έλλειψηκώδικασυμπεριφοράςκαισυνολικής σχολικήςπολιτικής Έλλειψηπρογραμμάτωνψυχοκοινωνικήςαγωγής Παράγοντεςκινδύνου: κοινότητα Υψηλάεπίπεδαανεργίας, εγκληματικότητας Έλλειμμαεπικοινωνίαςμεταξύτων πολιτισμικώνομάδων Υψηλήπυκνότηταπληθυσμού Ανεπάρκειαελεύθερωνχώρων, αθλητισμού, ψυχαγωγίας Κοινωνικέςνόρμεςπουανέχονταιή ενθαρρύνουντηβία(κατάτωνγυναικών, τωνμεταναστών, τωνπαιδιών) Κοινωνικέςανισότητες 10

11 1.5 Ατομικάχαρακτηριστικάθυτώνκαιθυμάτων Οιμαθητές θύτεςέχουνσυνήθωςταεξήςχαρακτηριστικά: Έντονη, εξωστρεφής, παρορμητικήπροσωπικότητα Μήανοχήστηδιαφορετικότητα Χειριστικοί, έλλειψηενσυναίσθησης Εναλλάσσονταισερόλουςθύτη-θύματος Δικαιολογούντιςπράξειςτουςωςπρόκλησητουθύματος καιτιςεκλογικεύουνελαχιστοποιώνταςτιςσυνέπειεςγιατοθύμα Ναρκισιστικάσχήματαπροσωπικότητας, υψηλήαυτοπεποίθηση, με υπερβολικάθετικήαυτοεικόναπουδεστηρίζεταιστηνπραγματικότητα, απειλέςωςπροςαυτήναντιμετωπίζονταιμεεπιθετικότητα Οιμαθητές θύματαέχουνσυνήθωςταεξήςχαρακτηριστικά: Παθητικάθύματα: ανασφαλή, αγχώδη, μοναχικά, χαμηλήαυτοεκτίμηση «Προκλητικά» θύματα: αντιδραστικά, αδέξια, αυθόρμητα, συχνάυπερκινητικάμε δυσκολίασυγκέντρωσης Ανήκουνσεμειοψηφικήομάδα(εθνότητα, θρήσκευμα, αναπηρία, σεξουαλικός προσανατολισμός, σωματικήεμφάνιση, παχυσαρκία, κλπ) 1.6 Ορόλοςτωνθεατώνστονεκφοβισμό 11

12 Τικάνουνσυνήθως: Παίρνουντομέροςτουθύτη, νοιώθουνκαι αυτοίδυνατοί Τονθαυμάζουν/ τονφοβούνται Διασκεδάζουν, γελάνεκαιενθαρρύνουντηβία Δενπιστεύουνότιμετονατοπειςκάπουθα αλλάξεικάτι Νομίζουνότιτονααναφέρειςτοπεριστατικό είναι κάρφωμα Νοιώθουντύψειςκαιανημπόρια Τιείναικαλόνακάνουν: Απορρίπτουντηβίακαιπαρεμβαίνουνγιανα τησταματήσουν, ανείναιασφαλές Υποστηρίζουντοθύμα Αναφέρουντοπεριστατικόστονεκπαιδευτικό καιενθαρρύνουντοθύμανακάνειτοίδιο Οιθύτεςείναισυνήθωςδυναμικά άτομα που επιδιώκουν μετην επιθετική τους συμπεριφοράναανέβουνστηνκοινωνικήιεραρχίακαιναέχουνυψηλήθέσησεαυτήν (υψηλόstatus). Γιαδιάφορουςλόγους(οικογενειακούς, κοινωνικούς, κλπ) προτιμούννατο πετύχουναυτόμεαρνητικότρόπο, προκαλώνταςβλάβη, σωματικήήσυναισθηματική στουςάλλους, παράμεθετικότρόπο(π.χ. επιδόσειςσταμαθήματα, στααθλήματα, κλπ). Συχνάμάλισταείναιδημοφιλείςστηνπλειοψηφίατωνσυμμαθητώντους. Ο εκφοβισμός αποτελείμίαμορφήαντικοινωνικήςσυμπεριφοράςπουακουμπάσεομαδικέςδιαδικασίες καιόχιαπλάσεσχέσειςμεταξύπροσώπων, δεναφοράδηλαδήμόνοστηδιαπροσωπική σχέσηθύτηκαιθύματος. Όσοιανήκουνστουςφανερούςυποστηρικτέςτουθύτη, στην παρέα του, δημιουργούν μία αίσθηση κοινής ταυτότητας. Στην περίπτωση του εκφοβισμού, αυτήηδιαδικασίατου«ανήκειν» σεμίαομάδα, περιλαμβάνειενέργειες βλαπτικέςγιατους«έξω» απόαυτήνκαιιδίωςσεαυτούςπουθεωρούνταιαδύναμοινα αντιδράσουν. Ακόμακιανοθύτηςλειτουργεί«σόλο», ησυμπεριφοράτουέχεισχεδόν πάνταμάρτυρες. Οιαπλοίπαρατηρητέςτουβίαιουπεριστατικού, ενδυναμώνουνμετην αδιαφορίατουςτοθύτη, καθώςηαδυναμίαήαπροθυμίατουςνακάνουνκάτι, ερμηνεύεται ωςσυγκατάθεσηγιατησυνέχισητηςεπιθετικότητας. Αλλάκαιόσοιδενανήκουνστην παρέατουθύτηκαιδενείναιαπλώςπαθητικοί, αλλάδείχνουνναδιασκεδάζουνμεό,τι γίνεται, επίσηςτονενδυναμώνουνμετηστάσητους. Όλοιαυτοίοιρόλοικαιοιδυναμικές μεταξύτωνμαθητώνθυτών, θυμάτωνκαιθεατών, είναιαπαραίτητονααξιοποιηθούν προκειμένου να αντιμετωπιστείτο φαινόμενο. Είναικαλό να τους παρασχεθούν συγκεκριμένεςοδηγίεςγιατοπωςνααπορρίπτουντηβίαμετιςκατάλληλεςενέργειες, να δείχνουνενσυναίσθησηκαινααναλάβουντηνηθικήευθύνητουςγιααλληλεγγύηκαι αλληλοσεβασμό. 12

13 2. Χαρακτηριστικάτουσχολικούεκφοβισμούστη δευτεροβάθμιαεκπαίδευση 2.1 Ορόλοςτουσχολικούκλίματοςστονεκφοβισμό Ημετάβασηαπότοδημοτικόστογυμνάσιοόχιμόνοδενείναιομαλή, αλλάαντιθέτως, έχει τα χαρακτηριστικά μιαςαπότομηςαλλαγής. Ταιδιαίτεραγνωρίσματα τουσχολικού κλίματοςστηδευτεροβάθμιαεκπαίδευση, πουαποτελούνσημαντικέςδιαφοροποιήσειςαπό τηνπρωτοβάθμιακαιδιαμορφώνουντοφαινόμενοτουσχολικούεκφοβισμούείναικυρίως ταπαρακάτω: Μεγάλασχολείαπουσυντελούνστηνανωνυμίατωνμαθητώνκαι δημιουργούνανασφάλεια Περισσότεροικανόνεςκαιέλλειψημαθητικώνπρωτοβουλιώνπου αντικρούουνστηνανάγκητηςεφηβείαςγιααυτονομία Απώλειατουενόςσημαντικούενήλικα(δασκάλουτηςτάξηςστοδημοτικό), πολλέςδιαφορετικέςειδικότητες, τηνώραπουόλοιοιενήλικες, γονείςκαι εκπαιδευτικοί, καιτοσύστημααξιώντουςτίθεταισεαμφισβήτηση, ενισχύονταςτιςμηαναφορέςτουπροβλήματοςστουςενήλικες Φόρτοςεργασίαςτωνεκπαιδευτικών, έμφασηστηνκάλυψητηςύλης, ελλιπής πανεπιστημιακήεκπαίδευση, μειωμένεςευκαιρίεςεπιμόρφωσης, μειωμένη διαθεσιμότηταστιςανάγκεςτωνεφήβων, αποτελούνεμπόδιαστηδημιουργία σχέσηςεμπιστοσύνηςμεταξύεκπαιδευτικώνκαιμαθητών Μεγαλύτερηέμφασησεακαδημαϊκέςεπιδόσεις πιοέντονηηδιάκριση μεταξύαυτώνπουτακαταφέρνουνκαλύτερααπότουςυπόλοιπους, ηέντονη ανταγωνιστικότητακαιοιλίγεςευκαιρίεςομαδοσυνεργατικήςμάθησης ενισχύουντοπρόβλημα Ησχολικήαποτυχίαστιγματίζειτηνκοινωνικήταυτότητατωνμαθητώνκαι συντελείστηναντικοινωνικήσυμπεριφορά Απουσίαμαθημάτωνδημιουργικώνή/καιπουάπτονταιάμεσαστα ενδιαφέροντατωνμαθητώνστηνεφηβεία(μουσική, σεξουαλικότητα) δημιουργούναίσθημαανίαςκαιπαθητικότητας, πουενισχύειτονεκφοβισμό Μεγαλύτερηποικιλίαστηνκοινωνικοοικονομικήκατάστασητωνμαθητών, μαθητέςόχιμόνοαπότηγειτονιά, πουκάνειπιοπολύπλοκεςτιςκοινωνικές επαφές, οιοποίεςσυχνάκουβαλούνταπροβλήματατηςπεριοχήςπου βρίσκεταιτοσχολείο Κάποιεςφιλίεςαπότοδημοτικόπαραμένουν, κάποιεςχάνονται, σεμία περίοδοπουηαποδοχήτωνσυνομηλίκωνείναιπιοσημαντικήαπότων ενηλίκωνκαιτααρνητικάπρότυπασυνομηλίκωνμπορείναεπηρεάσουντους εφήβους, σεμίαφάσηαβεβαιότηταςκαιαναζήτησηςταυτότητας. 13

14 2.2 Η«κρυμμένη» κουλτούρατουεκφοβισμού Ένασημαντικόκαιπολύσυχνόεύρημαστιςέρευνεςγιατονεκφοβισμό, είναιότιοι εκπαιδευτικοίαναφέρουνμικρότεραποσοστάστηνέκτασητουφαινομένουαπότους μαθητές. Επίσης, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών αναφέρειότι συστηματικά παρεμβαίνειγια να σταματήσειτη βία, οιμαθητέςαναφέρουνότιοι εκπαιδευτικοίσπάνιαπαρεμβαίνουν. Αυτήηαναντιστοιχίαστιςαναφορέςεκπαιδευτικών καιμαθητών, αποδίδεταιαπότουςερευνητέςστηναδυναμίατωνεκπαιδευτικώννα αναγνωρίσουν το σχολικό εκφοβισμό, στην έλλειψη γνώσηςγια την έκταση του φαινομένου, στηναποτυχίατουςνααναγνωρίσουντησημασίαπουέχειηαντιμετώπιση τουπροβλήματοςαπότημεριάτουςκαιστοότιοιμαθητέςθεωρούναναποτελεσματικές τις όποιες παρεμβάσεις των εκπαιδευτικών. Πιο αναλυτικά, σημαντικός αριθμός εκπαιδευτικώνφαίνεταιότιαναγνωρίζειμόνοτησωματικήβίαωςπρόβλημαπουχρήζει αντιμετώπισηςαπότημεριάτους, καιόχιάλλεςμορφέςσχολικούεκφοβισμού, όπωςη λεκτικήήηψυχολογικήβία. Κατάάλλουςπάλι, ηεπιλογήναμηνπαρέμβουν, οφείλεται στηνπεποίθηση ότιείναιγιατοκαλότουθύματοςνααντιμετωπίσειμόνοτουτο πρόβλημα. Οιλανθασμένεςπεποιθήσειςτωνεκπαιδευτικώνγιατηβία όπωςότι ο εκφοβισμόςείναιέναφυσιολογικόκαιφαινόμενοτηςζωήςκαιαναπόφευκτοστάδιοτης ανάπτυξηςτωνπαιδιώνκαιτωνεφήβωνήότιενδυναμώνειτοπαιδίγιανααντιμετωπίσει μελλοντικέςδυσκολίες είναιστόχοςπολλώνπαρεμβάσεων. Μεγάλοποσοστό θυμάτων παραδέχεταιότιδεναναφέρειστουςεκπαιδευτικούςτα περιστατικάεκφοβισμού, γιατί -φοβάταιτηνεκδίκησηαπότουςθύτες -θεωρείότιοεκπαιδευτικόςαδυνατείναταπροστατεύσειαπότουςθύτες -θεωρείτηναναφοράστοσχολείο κάρφωμα -νομίζουνότιμπορείναφταίνεκαιταίδια Επίσης, δεναναφέρουνταπεριστατικάστουςγονείςγιατί -δεθέλουνναανησυχήσουντουςγονείςτους -θεωρούνότιπρέπεινατακαταφέρουνμόνατουςκαιόχιναφέρονταισα μαμόθρεφτα -φοβούνταιότιανοιγονείςτοαναφέρουνστοσχολείο, ηβίαθαχειροτερέψει Οιπεριοχές, όπουσυνήθωςσυμβαίνει, μέσακιέξωαπότοσχολείο, είναικυρίωςαυτές όπουυπάρχειανεπαρκήςεποπτείακαιμακριάαπόταμάτιατωνενηλίκων, όπωςσε διαδρόμους, σκάλες, κυλικεία, τουαλέτες, σχολικάλεωφορεία, διαδρομέςαπόκαιπροςτην τάξηκαιτοσχολείο, στοπροαύλιο. Χρονικά, εντοπίζεταισεμεταβατικέςπεριόδουςαπόμίαδιδακτικήώραστηνάλλη, δηλαδή στοδιάλειμμα, αλλάκαιστηναρχήκαιστοτέλοςτηςσχολικήςμέρας. Όλαταπαραπάνωδημιουργούνμία«κρυμμένη», υποβόσκουσακουλτούραγύρωαπότο φαινόμενο, πουσυντελείστηνεξάπλωσήτου. Γιανα«σπάσει» ησυμφωνίατηςσιωπήςκαι ναέρθουνστοφωςταπραγματικάπεριστατικά, απαιτούνταισυγχρονισμένεςδράσειςαπό όλουςτουςενδιαφερόμενουςφορείς, όπωςθαδούμεαναλυτικάστιςεπόμενεςενότητες. 14

15 2.3 Εφηβεία, σχέσειςσυνομηλίκωνκαιεκφοβισμός Η έναρξητηςεφηβείαςσυμπίπτεικατάπολύμετηνμετάβασητωνμαθητώναπότην πρωτοβάθμιαστηδευτεροβάθμια εκπαίδευση. Οιαλλαγέςπουεπιφέρειηεφηβείακαιο τρόποςπουαυτέςεπιδρούνστιςσχέσειςμεταξύσυνομηλίκωνκαιστοσχολικόεκφοβισμό είναιτοθέμααυτήςτηςενότητας. Αρχικάοιβιολογικέςαλλαγές, (π.χ. ύψος, σημάδιασεξουαλικήςωριμότητας) επηρεάζουν άμεσατηναυτοεικόνατωνεφήβωντους. Εξαιτίαςτωνμεγάλωνδιαφορώνστηνέναρξη, το ρυθμόκαιτοεύροςαυτώντωναλλαγών, δημιουργούνταιδιαφορέςστηνεμφάνιση, που επιδρούνιδιαίτεραστηνεικόνασώματοςτωνεφήβωνκαιεπηρεάζουντηνένταξήτουςσε μίαομάδασυνομηλίκων. Συχνάμαθητέςπουμένουναρχικάπιοπίσωσεαυτέςτιςαλλαγές γίνονταιστόχοςυποτιμητικώνσχολίωνκαιλεκτικήςβίας. Στηνπορείαπροςτηναυτονομίακαιτηδιαμόρφωσηταυτότητας, οιέφηβοιαπορρίπτουν συχνάτουςγονείςκαιτιςαξίεςτωνενηλίκων, προσπαθούνναδιαφοροποιηθούναπόαυτές μέσααπότηνεξερεύνησησυχνάκαιτωνδικώντουςορίων, σεσχέσημετο«καλό» καιτο «κακό». Η φάσηαυτήδιαμόρφωσηςτουεαυτού, συχνάσυνοδεύεταιαπόναρκισσισμό, εγωισμό, έντονεςκιαπότομεςσυναισθηματικέςαλλαγές, αμφιθυμία, ανάληψηρίσκων. Στο σχολείο, οισυνομήλικοιπαίζουνπιατονπρώτορόλο, ενώ οκόσμοςτωνενηλίκων φαίνεταιξένοςκαικάποτεεχθρικόςκαικαταπιεστικός. Οιηγετικέςφυσιογνωμίεςτων εφήβωναναπληρώνουνέτσιτοκενόκαιγίνονταιαυτέςπρότυπασυμπεριφοράς, είτε θετικάείτεαρνητικά. Ταάτομαμεαντικοινωνικήσυμπεριφορά, όπωςείναιοεκφοβισμός, μπορούνέτσινααποκτήσουνοπαδούςκαιυποστηρικτές. Καθώςοιέφηβοισυχνάθέλουν νακρατούνμυστικότοδικότουςκόσμοαπότονκόσμοτωνενηλίκων, είναιδυνατόνκαι ταπροβλήματαπουαντιμετωπίζουν, όπωςηθυματοποίησηστονεκφοβισμό, ναεπιμένουν νατακρατούνκρυφάαπότουςενήλικες. Οιδιαφοροποιήσειςστιςομάδεςσυνομηλίκων είναιέντονες καιφαίνεταιότιακολουθούν κάποιαμοτίβαστιςδυτικέςκοινωνίες. Μερικά παραδείγματα: Οιαθλητές: ησωματικήτουςδύναμηκαιτα επιτεύγματά τους στον αθλητισμό, τους καθιστούναντικείμενοθαυμασμούκαιγι αυτό είναικαι τα λιγότερο πιθανά θύματα του εκφοβισμού. Οι«καλοί» μαθητές: έχουν καλή αποδοχή, λιγότερη απο τους αθλητές, αλλά πιθανό έλλειμμασεκοινωνικέςδεξιότητεςμπορείνα οδηγήσεισεθυματοποίηση. Οι «εναλλακτικοί»: εξαιτίας της αντικονφορμιστικήςτουςεμφάνισηςή/καισυμπεριφοράς, είναιγενικάεπίσηςαποδεκτοίανέχουνυγιείςκαιμηεπικίνδυνεςσυμπεριφορέςαποτελούνκαιθετικάπρότυπα. Οι«κακοί» μαθητές: προέρχονταισυνήθωςαπότουςεναλλακτικούς, αλλάοιμηυγιείς, αντικοινωνικέςκαιυψηλούκινδύνουσυμπεριφορές, πουίσωςυιοθετήσουνστηδιάρκεια τηςεφηβείας, τουςκαθιστούνσταδιακάαπορριπτέουςαπότηνπλειοψηφίατωνμαθητών Οι«μοδάτοι»: ξεχωρίζουνκυρίωςγιατηνεμφάνισήτους, προέρχονταιαπόοικονομικά εύρωσταπεριβάλλοντα, αρχικάξεχωρίζουνωςθετικάπρότυπα, αλλάανμεταχρόνιαδε διευρύνουνταενδιαφέροντάτους, θεωρούνταιρηχοίκαιόχιευρέωςαποδεκτοί. Ημεγάληομάδατωνυπολοίπωνμαθητώνσυνήθωςδενανήκεισεκάποιασυγκεκριμένη ομάδα, καθώςδενδιαθέτεικάποιοέντονοχαρακτηριστικόπουνατραβάειτηνπροσοχή. 15

16 Έχειπαρατηρηθείότιστηναρχήτουγυμνασίου, οιμαθητέςμετακινούνταιδυσκολότερα μεταξύτωνομάδωνσυνομηλίκων, ενώαργότεραείναιπιοσυχνέςοιφιλίεςμεταξύμελών διαφορετικώνομάδων. Αυτόεξηγείταιπιθανάαπότηναρχικήανασφάλειακαιτοχάοςπου επικρατείστιςσχέσειςτωνεφήβωνκαιτηνέντονηανάγκητουςνααυτοπροσδιοριστούνσε σχέσημετουςσυνομηλίκους, προκειμένουναγίνουναποδεκτοί. Καθώςπλησιάζουνπρος τηνενηλικίωση, ηαυτοπεποίθησηαυξάνεται, ηαίσθησηταυτότηταςεδραιώνεταικαιη επιρροήτηςομάδαςσυνομηλίκωνστησυμπεριφοράμειώνεται. Ηαντικοινωνικήσυμπεριφορά, όπωςοεκφοβισμός, πλέκεταιπάνωστοδίχτυτωνομάδων συνομηλίκωνκαιτηςπίεσηςγιααποδοχήαπόαυτές. Αρχικάοιυπερασπιστέςτωνθυτών είναιπερισσότεροι, ενώμεταχρόνιαμειώνονται, καθώςμειώνεταικαιτοαίσθηματης ανάγκηςαποδοχήςτουςαπό τηνομάδα συνομηλίκωνκαιαυξάνεταιη ανάγκη για ανεξάρτητη, κριτική σκέψη. Ο εγωισμός των εφήβων μειώνεται, η ικανότητα ενσυναίσθησηςκαικοινωνικήςυπευθυνότηταςαυξάνεται, ιδιαίτερασεέναυποστηρικτικό γι αυτούςπεριβάλλον. Η φιλία, δεσχετίζεταιπλέονμόνομετοαίσθημααποδοχής, αλλά συνδέεταικαιμεάλλεςαξίεςκαιενδιαφέροντακαισυχνάξεπερνάτιςκλίκες. Οιαλλαγέςστογνωστικόεπίπεδο, κατάτηδιάρκειατηςεφηβείας, παίζουνεπίσηςτορόλο τους, στοπρόβληματουεκφοβισμού. Καθώςοιεφηβοιγίνονταιόλοκαιικανότεροιστην αφηρημένη, επαγωγική, αναλυτική, κριτικήκαιδημιουργικήσκέψη, τοσχολείοσυχνά απομακρύνεταιαποτιςανάγκεςτηςηλικίαςτους. Οιμαθητέςπουδενμπορούννα ανταποκριθούνστιςανάγκεςτουσυστήματοςκαιδενκαταφέρνουνναεπιδείξουντηναξία τουςμέσαστοσύστημα, βγαίνουνέξω απόαυτόκαιεπιδεικνύουντηδύναμήτουςμε άλλουςτρόπους, κάποτεκαιαντικοινωνικούς. 2.4 Έκτασηκαιέντασητουεκφοβισμού Όσοναφοράστηνέκτασηκαιέντασητουσχολικούεκφοβισμούγενικάέχουνπαρατηρηθεί ταεξής: 1. Οεκφοβισμόςσταθεράμειώνεταιμεταξύτωνηλικιών12 και18 2. Τοφαινόμενοφτάνειστηνκορύφωσήτουσταδύοπρώταχρόνιατης δευτεροβάθμιαςεκπαίδευσης 3. Σταδιακάμειώνεταιησωματικήβίακαιαυξάνεταιηλεκτικήκαιηψυχολογική 4. Γενικά, τοποσοστότουεκφοβισμού, πουεπιμένειόσοταχρόνιαπροχωρούν, μικραίνει, αλλάμεγαλώνεισεένταση Μετονκαιρό, ακόμακαιότανοαριθμόςτωνθυτώνπαραμένεισταθερός, οαριθμόςτων θυμάτων μειώνεται, καθώς τα τελευταία, έχουν ενταχθείκαλύτερα στις ομάδες συνομηλίκων, έχουναναπτυχθείσωματικάκαισυναισθηματικάκαιέχουνξεφύγειαπότα δίκτυα του εκφοβισμού. Κάποιοι υποστηρικτές των θυτών, καθώς ωριμάζουν συναισθηματικά και διαβλέπουν τις αρνητικές συνέπειες της αντικοινωνικής συμπεριφοράς, αποσύρουν τη στήριξή τους στους θύτες. Οι θεατές έχουν αυτοπροσδιοριστείαξιακά, ειδικά ανκάτιτέτοιο ενθαρρύνεταιαπότο περιβάλλον, οικογενειακό καισχολικό, καιδενανέχονταιτόσο εύκολατονεκφοβισμό. Πρώην υποστηρικτές, πρώην παθητικοίθεατές καιγενικά μεγαλύτεροισε ηλικία έφηβοι, ικανότεροιναχειριστούντιςκλίκεςκαιταστερεότυπα, μπορείνααποτελέσουνθετικά πρότυπαγιατουςμικρότερους. 16

17 3. Αντιμετώπισητουσχολικούεκφοβισμού 3.1 Ολοκληρωμένησχολικήπολιτικήσεεπίπεδοσχολείου, τάξηςκαι κοινότητας ΜεαφετηρίατιςεπιτυχημένεςπαρεμβάσειςτουπρωτοπόρουΝορβηγούΝτάνΌλβιους (Olweus, 1978, 1986, 1993; Olweus & Limber, 2007) αλλάκαισύμφωναπλέονκαιμε διεθνείςοργανισμούς(παγκόσμιοςοργανισμόςυγείας, ΣυμβούλιοτηςΕυρώπης), το σχολείο καλείται για την αντιμετώπιση του εκφοβισμού, να δημιουργήσει μία ολοκληρωμένηπολιτική, μέσααπόμίαενεργητικήκαιαναστοχαστικήδιαδικασία, πουνα περιλαμβάνειταεξής: 1. Ενημέρωσηγιατοφαινόμενομέσωσχετικήςβιβλιογραφίας 2. Δέσμευσητωνπαρακάτωπαραγόντωνστηναντιμετώπισητουεκφοβισμού: Διευθυντής/ντρια Σχολικήεπιτροπή Σύλλογοςδιδασκόντων Σύλλογοςγονέωνκαικηδεμόνων Μαθητικάσυμβούλια 3. Συγκρότησησυντονιστικήςεπιτροπής 4. Σχεδιασμόςολοκληρωμένηςπολιτικής, μεβάσητηνανάλυσητωναναγκών τουσχολείου, πουθαπεριλαμβάνει: Συλλογήστοιχείων Σχεδιασμόςστόχων Εντοπισμόςφορέωνγιαπληροφόρησηκαιτεχνογνωσία Εντοπισμόςπιθανώνδυσκολιώνκαιτρόπωναντιμετώπισης Επιλογήκαισχεδιασμόςτωνπαρεμβάσεων 5. Εφαρμογήτηςπολιτικήςμεταεξήςστάδια: Α. Συλλογήστοιχείων Ερωτηματολόγιαγιατοείδοςκαιτηνέκτασητηςβίας, τουςτρόπουςαντίδρασης τωνθυμάτων, τωνπαρατηρητώνκαιτωνεκπαιδευτικών, σεόλαταμέλητης σχολικήςκοινότητας, γονείς, μαθητές, εκπαιδευτικούς Συνεντεύξειςμεμέλητηςσχολικήςκοινότηταςγιαεμβάθυνσηστοφαινόμενο Παρατηρήσειςτων εκπαιδευτικών ή/καιειδικών σε διάφορουςχώρους του σχολείουσεπεριστατικάβίας Β. Εφαρμογήτωνπαρεμβάσεωνσεόλαταεπίπεδα, ατομικό, τάξης, σχολικής μονάδας Γ. Διάχυσητηςπολιτικής, σεμαθητές, γονείςκαιευρύτερηκοινότητα, όπουθα αναφέρονταιταεξής: Ορισμόςβίας: τιείδουςσυμπεριφορέςαφοράαυτήηπολιτική Αρχέςτουσχολείου: πωςσχετίζονταιμετοθέματηςβίας Ρόλοικαιευθύνεςεκπαιδευτικών, γονέων, μαθητών Στήριξηστουςμαθητές-θύματα: σεποιοναναφέρουντοπεριστατικό, διαδικασία πουθαακολουθηθεί, υποστήριξηπουθαδοθεί Συμβουλέςγιατουςθεατές-μαθητές: πωςπαρεμβαίνουν, πουαναφέρουν Συμβουλέςγιατουςγονείςθυτών, θυμάτωνκαιθεατών: διαδικασίες 6. Αξιολόγησητηςεφαρμογήςτηςπολιτικής, πιθανόςεπανασχεδιασμός, βελτιωτικές κινήσεις. 17

18 Παρακάτω, έχουνσυγκεντρωθείκάποιαβασικάχαρακτηριστικάαντιμετώπισης, αλλάκαι πρόληψης, τουσχολικούεκφοβισμούμεβάσητηνέωςτώραδιεθνήεμπειρία, σεεπίπεδο σχολείου, τάξηςκαικοινότητας. Σεεπίπεδοσχολείου Οργάνωσηπαρεμβάσεωνγιακάθεηλικίακαισεόλεςτιςσχολικέςχρονιές Συντονισμόςέρευναςπρινκαιμετάαπόκάθεπαρέμβαση, γιατηναξιολόγησήτης Διαρκήςεκπαίδευσητωνεκπαιδευτικών, αναζήτησηευκαιριώνεπιμόρφωσης Τακτικέςσυνελεύσειςτωνεκπαιδευτικώνγιατοθέμα Δημιουργία συντονιστικής επιτροπής με τη συμμετοχή εκπροσώπων των εκπαιδευτικών, τωνμαθητών, τωνγονέων, ειδικώντηςτοπικήςκοινότητας Ενημέρωσηόλωνστηνέναρξηκάθεπαρέμβασης, μεημερίδες, ομιλίες, φυλλάδια Στενήσυνεργασίαμετοσύλλογογονέωνκαιενθάρρυνσητηςσυμμετοχήςτων γονέωνσεδραστηριότητεςτουσχολείου, εκπαίδευσησεδεξιότητεςεπικοινωνίας Αναβάθμισητουφυσικούπεριβάλλοντος, (διακόσμησητάξηςμεαφίσες- έργατων μαθητών, γκράφιτιστουςτοίχουςσχεδιασμένααπότουςμαθητές, πινγκ-πονγκστα διαλείμματα) Έμφαση στη δημιουργικότητα των μαθητών, μέσα από σχέδια εργασίας, πολιτιστικέςδραστηριότητες, μετησυμμετοχήόλωντωνμαθητώντουσχολείου, πουθααναδείξουντηδιαφορετικότητα, ταιδιαίτεραταλέντακαιικανότητεςτων μαθητών Ανάπτυξησυστημάτωνυποστήριξηςμεταξύτωνμαθητών, π.χ. σύστημαφίλων (Befriending/buddying) σύμφωναμετοοποίογίνεταιανάθεσησεένανμαθητήτου ρόλουτουβοηθού/φίλου/υποστηρικτή/μέντορα, είτεσεμικρότερουςμαθητέςείτε σεσυνομηλίκουςτου, ώστενατονυποστηρίζειστιςσχέσειςτουμεσυμμαθητές του, ιδιαίτεραστηναρχήτηςσχολικήςχρονιάς, ναπαρέχειβοήθειασταμαθήματα, υποστήριξησεπερίπτωσηεκφοβισμού Ανάπτυξηπρογραμμάτωνψυχοκοινωνικήςαγωγής, πουπροάγουντηνψυχικήκαι κοινωνικήυγείατωνεφήβων Ανάπτυξη ομάδων εκπαιδευτικών / ειρηνοποιών / διαμεσολαβητών για τη διαχείρισησυγκρούσεων, βίαιωνήμη Ανάπτυξητηςπρωτοβουλίαςτης διαμεσολάβησηςτωνσυγκρούσεων απόσυνομήλικους, γνωστήως «διαμεσολάβησησυνομηλίκων» Ανοιχτήεπικοινωνίαμετουςγονείςθυτώνκαιθυμάτων, διαδικασίεςξεκάθαρεςγια τοπωςκαισεποιοναναφέρουνκαιγιαταβήματαπουθαακολουθήσειτοσχολείο Έλεγχοςτηςεποπτείαςτωνχώρων, όπουσυνήθως κρύβεται οεκφοβισμός Διατήρησηαρχείουκαταγραφήςτωνπεριστατικών. Σεεπίπεδοτάξης Οιεκπαιδευτικοίπροτείνεταινα: Οργανώνουν βιωματικά εργαστήρια για την πρόληψη του εκφοβισμού (παιχνίδιαρόλων, συζητήσεις, βίντεο, σχεδιασμόςαφίσας) σεσταθερήβάση ενταγμένηστοαναλυτικόπρόγραμμακάθεχρονιάς 18

19 Εφαρμόζουνσεσταθερήβάσηπρογράμματαπροαγωγήςτηςψυχικήςυγείας (διαχείρισησυναισθημάτων, συγκρούσεων, φιλίαςκαιπίεσηςσυνομηλίκων, κλπ) Αξιοποιούνταμαθητικάσυμβούλια, γιατην ενδυνάμωσητηςφωνήςτων μαθητών, μέσααπότακτικέςσυνελεύσεις, όπουαναλύονταιταπροβλήματακαι προτείνονταιλύσεις Συναποφασίζουνμετουςμαθητέςένανκώδικασυμπεριφοράςστηναρχήτης χρονιάς Δεσμεύονταιγιατηδιαλεύκανσηκάθεαναφοράςγιαεκφοβισμό Εγκαθιδρύουνένασύστημαανοιχτήςκαιεμπιστευτικήςεπικοινωνίαςμετους μαθητές Δημιουργούνμίαδιαδιακασίααναφοράςτωνπεριστατικώναπότουςμαθητές (π.χ. ειδικήφόρμα, κουτίπροβλημάτωντάξης) Αναθέτουν ομαδικά σχέδια εργασίας, αξιοποιούν την ομαδοσυνεργατική μάθηση Αφιερώνουνχρόνοστηνεμπέδωσηενόςυγιούςσχολικούκλίματοςκαιόχιμόνο στηνκάλυψητηςύληςστογνωστικότουςαντικείμενο Αντιμετωπίζουν τους θύτες κατ ιδίαν, να αποφεύγουν τη δημόσια διαπόμπευση, τιςαπειλές, τιςειρωνίες Ενημερώνουνσυχνάτουςγονείςγιαθέματασυμπεριφοράςκαιναακούνε προσεκτικάτιςανησυχίεςτουςγιαπιθανόεκφοβισμό Ερευνούνενδελεχώςταπεριστατικά, νααναζητούντιςμαρτυρίεςτωνθυμάτων καιτωνθεατών, αλλάνααποφεύγουννα«ανακρίνουν» τουςθύτες Σεεπίπεδοκοινότητας Προτείνονταιταεξής: Διάχυσητηςπολιτικήςτουσχολείουσεόλητηνκοινότηταμέσω ιστοσελίδων, ραδιοφώνου, τηλεόρασης Αναζήτησηηθικήςκαιοικονομικήςυποστήριξηςαπότηντοπικήκοινότητα Συνεργασίαμετοπικούςφορείς, κοινωνικέςυπηρεσίες, αθλητικούςσυλλόγους 3.2 Οδηγίεςαντιμετώπισηςτουεκφοβισμούγιατουςγονείς Οιγονείςσεκάποιεςπαρεμβάσειςσυμπεριλαμβάνονταιαπό τουςερευνητές, στην εκμάθησηδεξιοτήτωνεπικοινωνίαςμεταπαιδιάτους. Εδώ, θαδοθούνκάποιεςσυνοπτικές οδηγίεςγιατηναναγνώρισητωνθυμάτωνκαιταβασικάβήματααντιμετώπισης. Σημάδιααναγνώρισηςθυμάτων Ανεξήγητεςμελανιέςκαισημάδιααπόχτυπήματα Δενέχειστενούςφίλουςαπότοσχολείο Δεθέλειναπάειστοσχολείο Είναιαγχωμένο Παρουσιάζειανεξήγητη επιθετικήσυμπεριφοράστοσπίτι Απομονώνεται, κλείνεταιστονεαυτότου Έχειεφιάλτες Νοιώθειάρρωστοότανξυπνάειτοπρωί 19

20 Επιστρέφεισπίτιαπότοσχολείομερούχασκισμέναήαντικείμεναναλείπουνήνα έχουνκαταστραφεί Χάνει ταχρήματάτουήάλλααντικείμεναστοσχολείο Φοβάταιναπειτιέγινεστοσχολείο Στουςγονείς, θυτώνήθυμάτων, προτείνεταινα: Παίρνουνστασοβαράαναφορέςτουπαιδιούτουςή/καιτουσχολείουγιαθέματα βίας Αποφεύγουνναρίξουντηνευθύνηγιατονεκφοβισμόσταθύματα Αποφεύγουνναενθαρρύνουντηναντίδρασηστηβίαμεβία(«χτύπαανσε χτυπήσουν» ή«κορόϊδεψεανσεκοροϊδέψουν») Κρατάνεγραπτόαρχείοτωναναφορώντωνπαιδιών, ναενημερώνουνάμεσατο σχολείοκαιναζητούνναεφαρμοστείηπολιτικήτουσχολείουστοθέμα Αποφεύγουνναέρθουνσεεπαφήμετουςγονείςτωνθυτώνή/καιτουςίδιουςτους θύτες Δείχνουνυπομονήκαθώςούτεηεπιθετικήσυμπεριφοράτωνθυτών, ούτεη παθητικήσυμπεριφοράτωνθυμάτωναλλάζουνεύκολα. Ενθαρρύνουντοπαιδίτουςναανακαλύψειταιδιαίτεραταλέντακαιικανότητές του, ενισχύονταςέτσιτηναυτοεκτίμησήτου Ενθαρρύνουντοπαιδί θύμαναδημιουργήσεινέεςφιλίες Διδάσκουντοπαιδί θύτημετοπαράδειγμάτους Ελέχγουντοθυμότους, μηνεπιβάλλουνσωματικέςτιμωρίες Δείχνουνότινοιάζονταιγιαταπροβλήματάτωνπαιδιώνκαιναπροσπαθούννα βρουνλύσειςμαζί Αναζητούντηβοήθειαειδικών, αντοπρόβλημαεπιμένειήχειροτερεύει. 3.3 Συμπεριφορέςεκπαιδευτικώνστηδιαχείρισητάξης Στηνενότητααυτή, αναφέρονταιοισυμπεριφορέςτωνεκπαιδευτικώνστηδιαχείριση τάξης, πουενθαρρύνουνήαποθαρρύνουντηνεκφοβιστικήσυμπεριφοράτωνμαθητών. Όπωςκαιστησυμπεριφοράτωνγονέωνπροςταπαιδιάτους, έτσικαιστησυμπεριφορά τωνεκπαιδευτικώνπροςτουςμαθητέςτους, έχουνεντοπιστείτρειςβασικέςκατηγορίες/ στυλσυμπεριφοράς: Τουποστηρικτικόστυλ, όπουοεκπαιδευτικόςδιατηρείτον έλεγχοτηςτάξηςτου μέσααπόξεκάθαραόρια, πουακολουθούνταιμεσυνέπειακαισεβασμό, χωρίς ειρωνείεςκαιαπειλές, ενώταυτόχροναδίνειεπιλογέςκαιενθαρρύνειτιςμαθητικές πρωτοβουλίες. Τοαυταρχικόστυλ, όπουοέλεγχοςτηςτάξηςεπιβάλλεταιμεεντολέςκαιαπειλές, χωρίςσεβασμόστηνπροσωπικότητατωνμαθητών. Τοεπιτρεπτικόστυλ, δενθέτειξεκάθαραόριαστησυμπεριφοράτωνμαθητών, τείνεινα είναιασυνεπές καιάδικο, χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την προσωπικότητατουκάθεμαθητή. 20

21 Τρίασχετικάπαραδείγματαείναιταεξής: Σενάριο: έναςμαθητήςφτάνειαργοπορημένος, γιαπολλοστήφορά, τηνπρώτηώρατων μαθημάτων Τοαυταρχικόστυλ: «Ανξαναργήσεις, θαπάρειςμονόωρηκαιβαρέθηκατιςδικαιολογίες σου, δενθέλωναακούσωτίποτα» Υπάρχειδημόσιαέκθεσητουμαθητή, μεχρήσηαπειλής, δενυπάρχειενδιαφέρονγιατο λόγοτηςαργοπορίας, κλείνειτηνεπικοινωνία. Το επιτρεπτικό στυλ: «Α, τελικά βρήκεςτο δρόμο, Γιάννη; Λοιπόν, κάθησε να συνεχίσουμε» Ο τόνοςείναισαρκαστικός, αδιαφορείγιατολόγοτηςαργοπορίας, δεσυζητάτις συνέπειες. Τουποστηρικτικό στυλ: «Καλημέρα Γιάννη. Άργησεςγια ακόμη μίαφορά καιθα συζητήσουμεγι αυτόστοδιάλειμμα» Χαιρετάειευγενικά, περιγράφειτοπρόβλημαχωρίςναεκθέτειτομαθητήδημόσια, και δείχνειενδιαφέρον, καθώςσυζητάεικατ ιδίαντοπρόβλημαμετομαθητήαργότερακαι προειδοποιείγιατιςσυνέπειες. Στη συνέχεια αναφέρονταιδιαφορετικά στυλ/ συμπεριφορέςδιαχείρισηςτάξηςτων εκπαιδευτικώνκαιοτρόποςπουαυτάσχετίζονταιμετοσχολικόεκφοβισμό. Τοναρκισσιστικόστυλ Οιεκπαιδευτικοίπουτουιοθετούνεπιδιώκουνναείναιαρεστοί, δίνουνδιπλά, μπερδεμέναμηνύματακαισυχνά, άλλαλένεμπροστάκαιάλλαπίσωαπότηνπλάτη τωνμαθητών. Δημιουργούνσυμμαχίεςμεκάποιουςμαθητές, ειςβάροςκάποιωνάλλων, κάνονταςακόμακαι«πλάκα» μευποτιμητικάγι αυτούςσχόλια, πουπροκαλούντο γέλιοστουςπολλούς. Η υποκριτικήκαιχειριστικήστάσητους, πουεπιδιώκεινα κρατήσειτιςισορροπίες, νααποφύγειτιςσυγκρούσειςκαιναεξασφαλίσειτηδικήτους αποδοχή, συνοψίζεταιστηφράση«θέλωναταέχωκαλάμεόλους». Στηνουσία, δεν ενδιαφέρονταιναξεκαθαρίσουντιςκαταστάσεις, αποφεύγουνναπαίρνουνουσιαστικές αποφάσειςπουέχουνσυνέπειεςγιακάποιουςήπουαλλάζουνουσιαστικάτοσύστημα. Συχνάσεπεριστατικάβίας, προκειμένουνα«θάψουν» τοπρόβλημα, υποτιμούντηβία, δενπιστεύουντοθύμαήρίχνουνσεαυτότηνευθύνη. Η στάσηαυτήδενεμπνέει εμπιστοσύνη ούτεστα θύματα, αλλά ούτεκαιστουςθύτεςκαιεπιτρέπειστον εκφοβισμόνασυνεχίζεται. Τοαυταρχικόστυλ Ο εκπαιδευτικόςπουτοχρησιμοποιεί, επιδιώκει τονέλεγχοτηςομάδαςτωνμαθητώνμέσω του θυμού, των απειλών, των εντολών, του σαρκασμού, προσπαθεί επί της ουσίας να εκφοβίσει, δημιουργώντας αποξένωση και εχθρότηταστησχέσητουμετουςμαθητές. Αυτή ηπαιδαγωγικήπροσέγγισημοιάζειμετογονιό πουχτυπάειτοπαιδίτου, επειδήχτύπησεένα άλλοπαιδίκαιενισχύειτονεκφοβισμό. 21

22 Τοεπιτρεπτικόστυλ Ενώοιαδιάφοροιεκπαιδευτικοίχρησιμοποιούντονκυνισμόγιαναδικαιολογήσουντη στάσητους, οιεπιτρεπτικοίέχουνμία«φιλελεύθερη» στάση, όπουοικανόνεςείναι ασαφείςκαιελαστικοί, όπουοσυμβιβασμόςπροτιμάταιαπότιςκαθαρέςαποφάσειςκαι η δημοφιλία έναντιτηςανάληψηςευθύνης. Τα θολά μηνύματα επιτρέπουντον εκφοβισμό, καθώςσυχνά το φαινόμενοαντιμετωπίζεταιως«πλάκα» ή «μάθημα επιβίωσης» καιγενικάυπάρχειέλλειψηενδιαφέροντοςκαιπαρατηρητικότητας π.χ. γιατοποιοιμαθητέςείναιαπομονωμένοι, γιαπροσβλητικάγκράφιτι. Ηστάσηαυτή επιτρέπειστονεκφοβισμόναεξαπλωθεί. Τοαδιάφοροστυλ Οιεκπαιδευτικοίαυτοίσυχνάκαταφεύγουνστονκυνισμό. Ακόμακαιαντοσχολείο έχειυιοθετήσειμίασυγκεκριμένηπολιτικήγιατονεκφοβισμό, αυτοίεπιμένουννα ακολουθούντηδικήτουςφιλοσοφία, πουστηνπερίπτωσητουεκφοβισμούσυνοψίζεται στηφράση: «Είναιδικότουςπρόβλημα, πρέπεινατολύσουνμεταξύτους». Ηστάση αυτή επιτείνειτο κλίμα ανασφάλειαςστο σχολείο καιμειώνειτην πιθανότητα αναφοράςτωνπεριστατικώνβίαςαπότουςμαθητές θύματα. Τουποστηρικτικόστυλ Η στάσηαυτήεπιδιώκειτονέλεγχομέσωσαφώνορίωνκαιειλικρινούςενδιαφέροντος γιαταπροβλήματατωνμαθητών. Οιεκπαιδευτικοίπουτουιοθετούν, έχουντην ικανότητανασυνδεθούνπροσωπικάμετουςμαθητέςτουςκαιναφροντίσουντηντάξη τουςωςομάδα. Αφιερώνουνέξτραχρόνογιαναμιλήσουνμετουςμαθητές, αλλάκαι μεάλλουςεκπαιδευτικούςτηςτάξηςγιαταπροβλήματαπουπροκύπτουν, θέματα διδασκαλίαςήσυμπεριφοράς. Ανακινούνσυχνά ανάλογεςσυζητήσειςστοσυμβούλιο διδασκόντων. Ενημερώνονταιγιατοδιδακτικότουςαντικείμενοκαιγιανέεςμεθόδους διδασκαλίας, έχουνπάθοςγιατηδιδασκαλία. Αντιλαμβάνονταιότιηεπένδυσητου χρόνου, ιδιαίτεραστηναρχήτηςχρονιάς, σεέναυγιέςκοινωνικόκλίμαστηντάξη, θα βοηθήσεικαιτη μαθησιακή διαδικασία καιότιδεναποτελεί«χάσιμοχρόνου». Ενδιαφέρονταιγιαταθέματαβίας, υποστηρίζουνενεργάταθύματα, θέτουνσαφήόρια στουςθύτεςμεσεβασμόαπέναντίτουςκαικινούντιςδιαδικασίεςστοσχολείο, προκειμένουνααντιμετωπιστείτοπρόβλημα. Είναιημόνησυμπεριφοράπουμπορείνα συντελέσειστηνάμβλυνσητουφαινομένουτουεκφοβισμού. Η διαχείρισητηςτάξηςκαιησχετικήεπιμόρφωσητωνεκπαιδευτικώνσ αυτήν, θα βελτιώσειτηνεπικοινωνίατουςμετουςμαθητέςαλλάκαιτιςακαδημαϊκέςεπιδόσειςστο μάθημάτους. Εντέλει, θατουςβοηθήσειναυιοθετήσουνμίαυποστηρικτικήσυμπεριφορά, όχιμόνογιατημείωσητηςβίαςκαιτουεκφοβισμούστοσχολείο, αλλάκαιγιατη συνολικότερηβελτίωσητηςποιότηταςτηςσχολικήςζωήςτόσογιατουςμαθητέςτουςόσο καιγιατουςίδιους. 22

23 3.4 Άμεσηπαρέμβασηεκπαιδευτικούσεπεριστατικόεκφοβισμού Ταβήματαπουπροτείνονταιναακολουθήσουνοιεκπαιδευτικοί, ότανείναιοιίδιοι μάρτυρεςπεριστατικώνβίαςή/καιεκφοβισμούείναιταεξής: Σταματούντηβίαιησυμπεριφορά Αναφέρουν στο θύτη αυτό που είδαν να συμβαίνεικαιτονίζουν ότιη βία δεν είναι αποδεκτή στο σχολείο, δενκατηγορούν, δεν ειρωνεύονταικαιδεναπειλούν Ενημερώνουνότιθασυζητήσουνμετοθύτη αργότερα Ζητούν ενημέρωση από τουςθεατέςγια το περιστατικό Παρηγορούν το θύμα και προσφέρουν επιβεβαίωσηότιθατοπροστατεύσουν Τοσύνηθεςείναιναγίνεταιπροσπάθειαναδιαλευκανθείτοπεριστατικότηνίδιαεκείνη στιγμή, μεταυτόχρονηπαρουσίαθύτηκαιθύματοςκαιπιθανάκαικάποιωνθεατών. Αυτή ηπρακτική ενθαρρύνειταψέμματα, τη συνέχισητηςεπιθετικότηταςαλλά καιτης θυματοποίησης. Αργότερα, με ατομικές ή/και ομαδικές συναντήσεις με τους εμπλεκόμενους, οεκπαιδευτικόςθαμπορέσεινααντιμετωπίσειαποτελεσματικότερατο περιστατικό(βλ. ενότηταγιαμητιμωρητικέςμεθόδουςδιαχείρισηςπεριστατικών) Παρακάτω περιγράφεταιένα σενάριο εκφοβισμού, ενόςπροκλητικού θύματος, που αποφασίζεικάποιαφοράνααπαντήσειστηλεκτικήβίατουθύτημεσωματικήβία, σε συνδυασμόμεδύοδιαφορετικέςαντιδράσειςεκπαιδευτικώνκαιτααντίστοιχαμηνύματα πουδίνονται, μέσωαυτώντωναντιδράσεων, στουςμαθητές. Σενάριο1ο Δύοαγόριαμαλώνουνστοπροαύλιο. Δάσκαλος(φωνάζονταςαπόμακριά): Ελάτεεδώ εσείς! Αμέσωςείπα! Τινομίζετεότι κάνετε; Αγόρι1: (αναψοκοκκινισμένοκαιλαχανιασμένο): Αυτόςτοξεκίνησε! Αγόρι2: (αναψοκοκκινισμένοκαικλαίγοντας): Ψέμματα! Αυτόςμεέβρισε! Εκπαιδευτικός(φωνάζοντας): Τέλοςείπα! Πηγαίνετεαμέσωςκαιοιδύοστογραφείοτης διευθύντριας! Τιμηνύματαπήρανοιμαθητές; Τοναφωνάζειςείναιεντάξει Τοναακούσειςκαιναμάθεις τιέγινεδενείναισημαντικό Σενάριο2ο Δύοαγόριαμαλώνουνστοπροαύλιο. Εκπαιδευτικός(κινούμενοςπροςταπαιδιά): Σταματήστεπαιδιά, ηρεμήστε. Τισυμβαίνει εδώ; Αγόρι1: (αναψοκοκκινισμένοκαιλαχανιασμένο): Αυτόςτοξεκίνησε! Αγόρι2: (αναψοκοκκινισμένοκαικλαίγοντας): Ψέμματα! Αυτόςμεέβρισε! 23

24 Εκπαιδευτικός: Εντάξει. Τώραείστεκαιοιδύοθυμωμένοι. Πάρτεμιαβαθιάανάσα,. κι ελάτεναπιείτεέναποτήρινερόναηρεμήσετε. Μετάθασυζητήσουμετισυνέβηγιανα λύσουμετοπρόβλημα. Τιμηνύματαπήρανοιμαθητές; Τοναπιειςλίγονερόκαιναπάρειςμιαβαθιάανάσα, μπορείνασεβοηθήσεινα διαχειριστείςτοθυμόσου Ησυζήτησηγιαταπροβλήματαείναιμίαεναλλακτικήστηβία Θέλειναμαςακούσεικαιναμαςβοηθήσει Λεκτικήεπικοινωνίαεκπαιδευτικού- θύτη Παρακάτωδίνονταιμερικάπαραδείγματαλεκτικήςεπικοινωνίαςμεταξύεκπαιδευτικούκαι θύτηκαιτααντίστοιχαμηνύματαπουεμπεριέχειαυτήηεπικοινωνία. «Πώςκαιαποφάσισεςνατονχτυπήσεις;» Υπάρχειεπιλογήκαιευθύνηγιατηνεπιλογή. «Θαπρέπειτώραναπάμεστογραφείοκαιναβρούμεμαζίένατρόποναλύσουμεαυτότο πρόβλημα» Τοπαιδίμπορείναλύσειταπροβλήματάτουκαιναλάβειυποστήριξηανχρειαστεί. «Πώςνομίζειςότιένοιωσε;» Ενθαρρύνειτηνενσυναίσθησητουπαιδιούκαιπροσκαλείσεεπικοινωνία. Τινομίζειςθαμπορούσεναγίνειγιαναμηνεπαναληφθείξανά; Τοπαιδίμπορείναβρειτρόπουςνααποφύγειτηβία. «Η τιμωρίασουείναιστέρησηόλωντωνεπόμενωνδιαλειμμάτων» Τιμωρείκαιαδιαφορείγιαεξηγήσεις. Κοίτατιέκανες, απαράδεκτησυμπεριφορά!» Απευθύνεικατηγορία, επικρίνει, αποσκοπείστηδημιουργίαενοχών. «Γιαναδούμετώρατιθασκεφτείςγιανατοεξηγήσειςαυτό!» Ειρωνεία, υπονοώνταςότιτοπαιδίδενείναιικανόούτεναδώσειεξηγήσειςγι αυτόπου έκανε, πόσομάλλονναβρειμίαλύσησταπροβλήματάτου. Όχι: «ΧτύπησεςτοΓιώργο;» Αλλά: «ΟΓιώργοςπονάεικαικλαίει. Τισυνέβη;» Αποφεύγουμεταψέμματα... Γιατίαποφεύγουμεναρωτήσουμε«γιατίτοέκανες;» Γενικά, είναιαρκετάδύσκολογιατονοποιονδήποτεναεξηγήσειτιςπράξειςτουκαι σίγουραόχιβοηθητικόγιατουςθύτες, καθώςενέχεικατηγορία. Μίαπιθανήαπάντησηθα μπορούσεναήτανεξάλλου: «δενξέρωγιατίτοέκανα». Έστωεπίσηςότιότανρωτάμεέναν εκπαιδευτικόγιατίνομίζειότιτοέκανεαυτόομαθητής, αυτόςαπαντά: «γιατίδενέχει άλλοτρόποναδείξειότιείναιδυνατόςκαιεπιζητάτηνπροσοχήόλων». Θαπερίμενεποτέ κανείςομαθητής θύτηςναπροβείσεμίατέτοιαερμηνείατηςσυμπεριφοράςτου; Μάλλονόχι. Μίαάλληπολύσυχνήαπάντησηπουδίνουνοιθύτες, είναιμίαδικαιολογία 24

25 γιατησυμπεριφοράτους, πουσυχνάαποτελείκατηγορίαγιατοθύμακαιμηανάληψη ευθύνηςαπότημεριάτους. π.χ. «Γιατίτονχτύπησες;» «Μουπήρετομολύβιμουχωρίςναμερωτήσει» Καιπάλιείναιτελείωςαπίθανοναπάρουμεμίααπάντησητουτύπου: «γιατίδυσκολεύομαι ναανεχτώτοάτομοαυτό, ερμήνευσαωςέλλειψησεβασμούτησυμπεριφοράτουκαι επιδεικνύωτηδύναμήμουστουςσυμμαθητέςμουμετονατονχτυπήσω». Επομένως, αν καιοεκπαιδευτικόςαναζητάτηναιτίατηςσυμπεριφοράςμετηνερώτηση«γιατί...;», αυτή είναιιδιαίτεραδύσκολοναδοθείαπότουςμαθητέςκαισυνήθωςοδηγείσεσυμβατικές δικαιολογίεςκαικατηγορίεςπροςτοθύμα, καιωςτέτοια, είναιμηβοηθητικήστην επικοινωνίαεκπαιδευτικού θύτη Μήλεκτικήεπικοινωνίαεκπαιδευτικού- θύτη Διατηρήστετηνέκφρασητουπροσώπουσαςουδέτερη, αποφύγετετοθυμωμένοή συνοφρυωμένούφος. Διατηρήστεοπτικήεπαφήαλλάαποφύγετεναεπιμείνετενακάνειτοίδιοκαιο μαθητής(π.χ. ναμεκοιτάςότανσουμιλάω ). Βεβαιωθείτεότιδίνετεαρκετόπροσωπικόχώροκαιαποφύγετεναέρθετεπολύ κοντάστοπρόσωποτουμαθητή. Αποφύγετενακουνήσετετοδάκτυλόσας, ναβάλετεταχέριασαςστημέσησας, ναχτυπήσετεένααντικείμενο(π.χ. πόρτα, βιβλίο). Αποφύγετεναανεβάσετετηνέντασητηςφωνήςσας, διατηρήστεήρεμοτόνο Ανδιαπιστώσετεότιαναστατώνεστεήθυμώνετε, δώστελίγοχρόνοστονεαυτόσας καιπάρτεμερικέςβαθιέςανάσες, γιαναηρεμήσετε, πρινμιλήσετεστομαθητή. Ανδεμπορείτεμόνοισαςναελέγξετετηνκατάσταση, ζητήστετηβοήθειατου υπόλοιπουπροσωπικούτουσχολείου Αντιμετώπισηαπειλώναπότουςθύτες Αντιμετωπίστε τις απειλές με τρόπο που να δείχνειενδιαφέρον για τα συναισθήματατουμαθητήκαιμηνπαίρνετεαυτέςήάλλεςπροσβολέςπουτις συνοδεύουνπροσωπικά. π.χ. πείτε: «Θαπρέπεινααισθάνεσαιπραγματικάάσχημα γιαναπειςκάτιτέτοιο». Πάρτεσοβαράκάθεαπειλήπουαφοράσε σωματικήβλάβηάλλωνατόμων ήτου εαυτούτουή/καικαταστροφήπεριουσιακώνστοιχείων. Γιαναεκτιμήσετετηναξίατηςαπειλήςκαιτηνπιθανότηταπραγματοποίησήςτης, σκεφτείτετηνπροηγούμενησυμπεριφοράτουμαθητή(π.χ. συχνάπροβλήματα επιθετικότητας, καταστροφή αντικειμένων, βασανισμόςζώων). Ανδενείστε σίγουροιγιατηνεκτίμησήσας, συμβουλευτείτεένανειδικόσεθέματαψυχικής υγείας. 25

26 3.5 Οιποινέςωςμέθοδοςαντιμετώπισηςτουεκφοβισμού Κατ αρχήν, είναισημαντικόναεπισημανθείπωςηύπαρξηενόςκώδικαποινώναπόμόνη της, δενεξασφαλίζεικαιτηνεπιβολήτους, καθώςοεκφοβισμόςγίνεταιμακριάαπότα μάτια τωνενηλίκων, καιανδενυπάρχουνανοιχτάσυστήματαεπικοινωνίαςμεταξύ εκπαιδευτικώνκαιμαθητών, πιθανάδεθαυπάρχουνκαικαταγγελίεςγιαεκφοβισμόαπότα θύματαή/καιαπότουςθεατέςτουεκφοβισμού. Κάποιεςάλλεςσημαντικέςπαρατηρήσεις γιατιςποινέςείναικαιοιεξής: Οιποινέςτείνουννασταματήσουντονεκφοβισμό, αλλάμόνο προσωρινά. Οιήπιες ποινές που συχνά επιβάλλονταιδεν επηρεάζουν τον εκφοβισμό. Απότηνάλληαυστηρότερεςποινές, όπωςηαποβολή, είτε θεωρούνταιαπεχθείςκαιάδικεςαπότουςθύτεςκαιτουςυποστηρικτές τους, οπότεοιτελευταίοιτείνουννασυμπαρασταθούνστουςθύτεςγια τηντιμωρία, είτεκάποτεθεωρούνταιακόμακαιεπιθυμητές(π.χ. «γλιτώνωμάθημα»). Είναισυνήθωςγενικήςμορφήςκαιδεναναλογούνστοείδοςκαιστην έντασητουεκφοβισμού. Δεσυντελούνστονααντιληφθείοθύτηςτηβλάβηπουπροκαλεί. Συχνάδημιουργούναισθήματαεκδίκησηςστουςθύτεςκαιο εκφοβισμόςείτεχειροτερεύειείτεκρύβεταικαλύτερα. Είναιαποτελεσματικότερεςόταντοάτομοήοοργανισμόςπουτις επιβάλλειέχεικερδίσειτοσεβασμότουθύτη. Ότανδεσυμβαίνειαυτό στασχολεία, οιθύτεςδενεπηρεάζονταιαπότηνεπικριτικήστάσητων εκπαιδευτικών. Η αποδοχήπουσυνεχίζουνναλαμβάνουνοιθύτεςγιατησυμπεριφορά τους, απότουςυπόλοιπουςμαθητές, ειδικάστηνεφηβεία, υπερτερεί έναντιτουσχολείουπουτηναπορρίπτει. Η επιβολήποινώναξιακάστηρίζεταιστηνάσκησητηςεξουσίαςαπό τημεριάτουσχολείου, εμπεριέχειτομήνυματουδυνατούπουτιμωρεί τοναδύνατο, καιμοιάζειεπομένωςνααπηχείτηδυναμικήτουίδιου τουφαινομένουτουεκφοβισμού. Μεβάσητηδιεθνήεμπειρίακαιέρευνα, φαίνεταιπωςηεπιβολήποινώνδενεπαρκείγιατη μείωσητουσχολικούεκφοβισμού. Ίσωςσεκάποιαιδιαιτέρωςσοβαράπεριστατικά, που συνιστούνπαραβατική/ εγκληματικήσυμπεριφορά, ναμημπορούννααποφευχθούν, αλλά ακόμα και τότε συνιστώνται μη τιμωρητικές μέθοδοιδιαχείρισης περιστατικών εκφοβισμού, όπωςθαδούμεαναλυτικάστηναμέσωςεπόμενηενότητα. 26

27 3.6 Μητιμωρητικέςμέθοδοιδιαχείρισηςπεριστατικώνεκφοβισμού Στηνενότητααυτήθαπαρουσιαστούνμέθοδοιδιαχείρισηςπεριστατικώνεκφοβισμούσε ατομικόεπίπεδο, οιοποίεςπεριλαμβάνουνσυναντήσειςτωνεκπαιδευτικώνμετουςθύτες, τα θύματα, τους θεατές καικάποιες καιτους γονείς θυτών καιθυμάτων. Οι σημαντικότερες, επιστημονικάτεκμηριωμένες, μητιμωρητικές, μέθοδοιαντιμετώπισης περιστατικώνσχολικούεκφοβισμούείναιοιεξής: 1. Μέθοδος«Δενκατηγορώ» (παλαιότερηονομασία) ή«ομάδαςυποστήριξης» ( No- Blame or Social Group Method ) 2. ΜέθοδοςΠίκας(Method of Shared Concern) 3. Μέθοδος«ΕπανορθωτικήςΔικαιοσύνης» (Restorative Justice) Όλεςοιμέθοδοιαποσκοπούνστονασταματήσειοεκφοβισμός χωρίςνααπευθύνουνκατηγορίεςστουςθύτες χωρίςνατουςανακρίνουν χωρίςνατουςαπειλούνμετιμωρία αλλάπροσπαθώντας νααυξήσουντηνενσυναίσθησήτουςγιαταθύματα ναεμπλέξουνκαιάλλουςσυμμετέχοντεςστονεκφοβισμό(υποστηρικτέςθυμάτωνή θυτών, απλούς παρατηρητές) ή άλλους ενδιαφερόμενους (γονείς), σε μία διαδικασίαεπίλυσηςπροβλημάτωνμέσασεκλίμααλληλοσεβασμού. Στηνενότητααυτήθαπαρουσιαστείαναλυτικάηπρώτημέθοδοςκαιπιοσυνοπτικάοι υπόλοιπεςδύο. Εξάλλου, ηπρώτημοιράζεταιπολλάκοινάμετηδεύτερη, ενώητρίτη χρησιμοποιείενπολλοίςβήματακαιτωνδύοπροηγουμένων, μεκυριότερηδιαφοράότι εμπλέκεικαιτουςγονείςθυτώνκαιθυμάτων. Δύοσημαντικέςδιευκρινήσειςγιατηχρήσητωνμεθόδων: Σε περιπτώσεις σχολικής βίας όπου οιμαθητές συγκρούονταιβίαια αλλά οι αντιμαχόμενεςπλευρέςείναιίσηςδύναμης, προτείνεταιη μέθοδοςτηςδιαχείρισης Συγκρούσεωναπότονεκπαιδευτικό-διαμεσολαβητή(Conflict Resolution) ήκαιαπότους ίδιουςτουςμαθητές(peer Mediation). Οιπαραπάνωμέθοδοιδενπροτείνονταιγιατην αντιμετώπισηπεριστατικώνεκφοβισμού, αλλάθεωρούνταιιδιαίτεραχρήσιμοιγιατην πρόληψητουεκφοβισμού. Γιαεκείνεςτιςλίγεςπεριπτώσειςθυτών, πουδείχνουνναμηνμπορούνναδείξουνκαμία ενσυναίσθησηγιατηνκατάστασητουθύματος, αλλάούτεκαινααντιληφθούντηβλάβη πουτουπροκαλούν, όπουηεκφοβιστικήσυμπεριφορά, έχειμεγάληέντασηκαισοβαρές συνέπειεςστηζωήτωνθυμάτωνκαιεπιμένειανεξάρτητααπότηστάσητηςυπόλοιπης ομάδαςτωνσυμμαθητώντους, συνιστάταιη παραπομπήσευπηρεσίεςψυχολογικής υποστήριξης. Οιπαραπάνωμέθοδοιπιθανάνααποδειχτούναναποτελεσματικέςσεαυτές τιςπεριπτώσεις. 27

28 3.6.1 Μέθοδος«Ομάδαυποστήριξης» ΔύοΆγγλοιεκπαιδευτικοί, οτζώρτζρόμπινσονκαιημπάρμπαραμέηνς(maines & Robinson, 1992, 2008) εισήγαγαντημέθοδοτηδεκαετίατου 90, ενώ μίαχρήσιμη προσαρμογήτηςέγινεαπότηνσουγιάνγκ(young, 1998). Η επιτυχίατηςέχειπεριγραφεί καιπρόσφαταερευνητικά(smith et al, 2007). Βήμα1 ο συναντώνταςτοθύμα Είναιδυνατόν, αντοεπιθυμείτοθύμα, ναπαρευρίσκεταισεαυτήτησυνάντησηκαι έναςγονιόςή/καιφίλοςτου. Ο εκπαιδευτικόςσυναντάτοθύμαμεσκοπό: 1. Ναεξηγήσειτημέθοδοκαιναπάρειάδειανασυνεχίσει 2. Ναενθαρρύνειτοθύμαναεκφράσειτασυναισθήματάτου 3. Νασυζητήσειτησύνθεσητηςομάδαςυποστήριξης Σκοπόςτηςσυνάντησηςδενείναιναανακαλύψειταπραγματικάπεριστατικά. Αντο θύμαεπιθυμείναδιηγηθείτιέγινεακριβώς, πάντααυτόαναπλαισιώνεταιαπότον εκπαιδευτικό, έτσιώστεναγίνεταιαναφοράστασυναισθήματα. Παράδειγμα: Θύμα: «Όλοιμεαγνοούν, κανείςδεμουμιλάει» Εκπαιδευτικός: «Νιώθειςλοιπόνμοναξιά, επειδήδενέχειςκάποιονναμιλήσεις» Ζητάειεπίσηςτηνάδειατουθύματοςγιατοαντουεπιτρέπεινακρατήσειήόχι σημειώσεις για όσα λέγονται, προκειμένου να συγκρατήσειευκολότερα τις πληροφορίες. Σημαντικόείναιεπίσηςτοθύμανακαταλάβειτηδιαδικασίακαινα δώσειτησυναίνεσήτουγι αυτήν. Μερικέςφορέςοιμαθητέςφοβούνταιπιθανή εκδίκησηκαιχειροτέρευσητηςβίαςκαιδεθέλουννααποκαλύψουνταονόματατων θυτών. Εδώκαλόείναινατονισθείότιδενπρόκειταιγιαδιαδικασίαεξεύρεσης ενόχωνκαιότιδενθαυπάρξεικαμίατιμωρίαγιατουςθύτες. Επίσης, συχνάβοηθάει τοναμιλήσουνσεέναπρώηνθύμα, πουβοηθήθηκεαπότηδιαδικασία. Αντοθύμα υποβαθμίζειτοπρόβλημακαιδεθέλειναακολουθηθείηδιαδικασία, θυμίστετου ότιείστευπεύθυνοςγιατησωματικήκαιψυχικήασφάλειαόλωντωνμαθητώνκαι πωςθέλετενασαςενημερώσει, ανηεπιθετικήσυμπεριφοράσυνεχιστεί. Επίσης, πείτεότιθαενημερωθούνσχετικάοιγονείςτου. Τέλος, αυξήστετηνεποπτείασας γιατοθύμα. Τοθύμαθαυποδείξειταάτομαπουθασυμμετέχουνστηνομάδαυποστήριξηςμετά απότιςπαρακάτωερωτήσειςτουεκπαιδευτικού: Ποιοςάσκησεβία; Ποιοςήτανκοντάκαιυποστήριξετηβία; Ποιοςάλλοςγνωρίζειτισυνέβηαλλάδενπήρεμέροςστηβία; Ποιοςείναιφίλος/ητουθύματος; (ανδενυπάρχει, ποιοςθαήθελεςναείναιφίλος/η σου;) Ποιοςσυμμαθητής/τρια θα μπορούσε να τον βοηθήσει; (αναζητούμεκάποιο πρόσωποπουοιπερισσότεροισέβονταικαιεκτιμούνκαιθαμπορούσεναεπηρεάσει θετικάκαιτουςυπόλοιπουςμετησυμπεριφοράτου) Είναιαπαραίτητοόλοιαυτοίοιρόλοινασυμπεριληφθούνστηνομάδαυποστήριξης. Ο εκπαιδευτικόςκλείνειτησυνάντηση: Α. Ζητώνταςτηνάδειατουθύματοςναμεταφέρειόσαειπώθηκαν, διευκρινίζοντας τυχόνδεδομέναπουτοθύμαδενεπιθυμείναμεταφερθούνστησυνάντησηκαιστην οποίαοεκπαιδευτικόςθαλειτουργήσειωςαντιπρόσωποςτουθύματος. 28

29 Β. Προσκαλώνταςτοθύμαναγράψειή/καιναζωγραφίσειόσαέγιναν, μεέμφαση στασυναισθήματάτουκαιστιςάλλεςτυχόνσυνέπειεςπουείχεηβίαστηζωήτου (π.χ. δενήθελεναέρθειστοσχολείο, είχεεφιάλτες, κλπ) Γ. Προσφέρονταςστομαθητήσυγκεκριμένηδυνατότηταεπικοινωνίαςμαζίτουμ ένανεύκολοκαιδιακριτικότρόπο(π.χ. σήμαμετοχέρι-σύμβολοτου όλακαλά ), προκειμένουναδιασφαλίσειότιηβίαέχεισταματήσει. Σεκάθεπερίπτωση, χωρίς ναγίνειαντιληπτόαπότουςυπόλοιπουςσυμμαθητές. π.χ. ηερώτηση«είσαικαλά;», δεβοηθάστοχτίσιμοτηςαυτοεκτίμησηςτουθύματος. Δ. Διευθετώνταςτοχρόνοτηςσυνάντησηςκαιρωτώνταςανείναιαπαραίτητοαυτή ναγίνειαμέσωςμετά, προκειμένουναδιαφυλαχθείηασφάλειατουθύματοςήαν μπορείναναπεριμένειλίγοχρόνοακόμη. Ε. Μετάτοτέλοςτηςσυνάντησης, οιγονείςενημερώνονταιγιατηδιαδικασίαπου ακολουθείται. Βήμα2 ο οργανώνονταςτηνομάδαυποστήριξης Ο εκπαιδευτικόςσυγκροτείτηνομάδαυποστήριξης, μοιρασμένη, όσοτοδυνατόν, ισόποσασεθύτες, φανερούςυποστηρικτέςτουθύτη, απλούςπαρατηρητέςκαι υποστηρικτέςτουθύματος. Καθώςτουςκαλείπροσωπικά, δεδίνειεξηγήσειςγιατη συνάντηση. Η συνάντησηείναικαλόναγίνεισεφιλικήατμόσφαιρα, μεπροσφορά κάποιωνμικρώνεδεσμάτων. Βήμα3 ο εξηγώνταςτοπρόβλημα Ο εκπαιδευτικόςχαιρετάτουςμαθητέςένανένανκαιτουςευχαριστείγιατην παρουσίατουςστησυνάντηση. Ξεκινάμιλώνταςγιαταδικάτουσυναισθήματακαι προβλήματα. Παράδειγμα: «Είναιμέσαστακαθήκοντάμουναδιασφαλίσωτηνασφάλειαόλων τωνμαθητώνστοσχολείοκαιαντιμετωπίζωέναπρόβλημα, στοοποίοθαήθελατη βοήθειάσαςγιανατοαντιμετωπίσω, καθώςδεθαμπορούσανατολύσωμόνοςμου καιγι αυτότολόγοσαςκάλεσασήμεραεδώ. Ανησυχώλοιπόνγιατον/την...που περνάειδύσκολατώρατελευταία». Χρησιμοποιείκατόπιντογραπτόή/καιτηζωγραφιάτουθύματοςκαιτοδίνεισε κάποιοναπότουςμαθητές, όποιονεπιθυμεί, νατοδιαβάσει. Σεκαμίαπερίπτωσηδερωτάει: «τίέγινε;» ή«γιατίέγινε;», δενασχολείταιμετονα αποδώσεικατηγορίες ή να ψέξεικάποιον από τους συμμετέχοντες ή να προσδιορίσεικαντουςθύτες. 29

30 Είναιπολύ πιθανό μόλιςαναφερθείτο όνομα του θύματος να ακουστούν απαντήσειςαπότουςθύτεςτουτύπου: «Δενήμουνεγώ» ή«αυτόςτοξεκίνησε πρώτος». Ανσυμβείαυτό, είναικαλόοεκπαιδευτικόςναεπαναλάβειότιεδώδεν κατηγορείταικανείςγιατίποτακαιότισκοπόςτηςσυνάντησηςείναιναβοηθήσουμε όλοιένασυμμαθητήμαςπουυποφέρει. Ανκάποιοςμαθητήςεπιμένειότι«Αυτόςναδείτετιμαςκάνει», μπορείνα κανονιστείμίασυνάντησημαζίτου, γιαναελεγχθείανκαιομαθητήςαυτόςείναι θύμαβίας. Βήμα4 ο μοιράζονταςτηνευθύνη Μόλιςδιαβαστείτογραπτότουθύματος, οισυμμετέχοντεςίσωςανησυχήσουνγια πιθανήτιμωρία. Εδώ είναιηκατάλληληευκαιρίανατονιστεί, ότικανείςδενθα τιμωρηθεί, ότιείναιευθύνητουεκπαιδευτικούναβοηθήσειτοθύμα, αλλάδεν μπορείνατοκάνειαυτόχωρίςτηβοηθειάτους. Τομηαπειλητικόκλίμακαιημη χρήσηκατηγοριών, ανακουφίζουνσυνήθωςτουςθύτες, πουδενέχουνέτσιλόγονα αμυνθούνγιακάτι, αφούκανείςδεντουςεπιτίθεται. Βήμα5 ο αναζητώνταςλύσεις Κύριοςσκοπόςτηςσυνάντησηςείναιηανάπτυξητηςενσυναίσθησηςσεθύτες, υποστηρικτέςκαιπαρατηρητές. Στοαυτότοβήματηςμεθόδου, έμφασηδίνεταιστα συναισθήματατουθύματοςκαιόχιστοτιακριβώςσυνέβηήποιοςέκανετι. Με αυτότοντρόποδενεπικεντρωνόμαστεσεγεγονότα, αιτίες(γιατίτοέκανες) και κατηγορίες(ποιοςφταίει) αλλάστασυναισθήματατωνθυμάτων, άρακαιστην ευνσυναίσθησητωνμελώντηςομάδαςυποστήριξης. Στησυνάντησηαυτήδενπροσδιορίζονταιοιθύτες, ανκαιόλοιγνωρίζουνποιοι είναι. Άλλωστεσυχνάδίχωςκανναερωτηθούνγι αυτό, τοπαραδέχονταιαπόμόνοι τους. Η όλη όμως προσέγγιση τους βοηθά να αντιληφθούν τα αρνητικά αποτελέσματατηςσυμπεριφοράςτουςκαιτουςενθαρρρύνεινατηνεγκαταλείψουν. Η προσπάθειαδημιουργίαςενοχώνδεθεωρείταιβοηθητική, καθώςσυχνάοδηγείσε αντεκδίκηση. Υπάρχειόμωςαίσθημαντροπής, πουσυντελείάλλωστεκαιστην αλλαγήσυμπεριφοράςτους. Η μέθοδοςαξιοποιείεπίσηςτηδυναμικήτηςομάδας. Ακόμηκαιαναρχικάοιθύτες αρνούνταινααποδεχθούντηνευθύνηγι αυτόπουσυμβαίνειή/καιδεθέλουννα αλλάξουνσυμπεριφορά, όλεςοιδηλώσειςυποστήριξηςαπόταυπόλοιπαμέλητης ομάδαςπροςτο θύμα, αποδυναμώνουντουςθύτες, οιοποίοιστη συνέχεια δυσκολεύονταινασυνεχίσουντηνεπιθετικήσυμπεριφοράπροςτοθύμα, αφούτώρα πια δενείναιμόνοτου απέναντίτους, αλλά υποστηρίζεταικαιαπόάλλους συμμαθητέςτου. 30

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Ποιος είναι ο ρόλος του σχολείου έναντι στη σχολική βία; Ψαρογιώργου Χαριτίνη

Ποιος είναι ο ρόλος του σχολείου έναντι στη σχολική βία; Ψαρογιώργου Χαριτίνη Ποιος είναι ο ρόλος του σχολείου έναντι στη σχολική βία; Ψαρογιώργου Χαριτίνη 1 ΠΟΥ; ΓΙΑΤΙ; 2 ΠΩΣ; ΘΥΜΑ;ΠΟΙΟΣ; 3 Παράγοντες κινδύνου για σχολικό εκφοβισμό στο σχολείο: Ανταγωνιστικότητα Έλλειψη ενθάρρυνσης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ο σχολικός εκφοβισμός είναι η επιθετική εκείνη συμπεριφορά που είναι εσκεμμένη, απρόκλητη, και επαναλαμβανόμενη, αποτελει κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΡΑΒΟΛΤΣΟΥ Α. ΑΘΗΝΑ ΑΘΗΝΑ, 2013 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γενικές πληροφορίες για το σχολικό εκφοβισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΡΑΒΟΛΤΣΟΥ Α. ΑΘΗΝΑ ΑΘΗΝΑ, 2013 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γενικές πληροφορίες για το σχολικό εκφοβισμό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΡΑΒΟΛΤΣΟΥ Α. ΑΘΗΝΑ ΑΘΗΝΑ, 2013 Περιεχόμενα Πρόλογος...3 1. Γενικές πληροφορίες για το σχολικό εκφοβισμό

Διαβάστε περισσότερα

Γυρίζουμε την πλάτη στη βία και τον εκφοβισμό

Γυρίζουμε την πλάτη στη βία και τον εκφοβισμό Δημιουργώντας ένα ασφαλές περιβάλλον Γυρίζουμε την πλάτη στη βία και τον εκφοβισμό Βιωματική Δράση ομάδας μαθητών της Α τάξης του 2 ου Γυμνασίου Φιλιππιάδας ΣΥΝΘΕΣΗ ΟΜΑΔΩΝ ΟΜΑΔΑ 1 : ΟΜΑΔΑ 4: Λαϊνάς Γεώργιος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα

Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Σύμφωνα με τα αποτελέσματα σχετικών ερευνών που διεξάγονται σε σχολεία της χώρας θεωρούνται κοινωνικό πρόβλημα Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ορίζουν μια κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη

Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη Το Κοινωνικό Πλαίσιο του Εκφοβισμού Αναστασία Ψάλτη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τμήμα Βρεφονηπιοκομίας Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης Μύθοι & Αλήθειες Ο εκφοβισμός είναι απλά ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας.

Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας. Σχολικός εκφοβισμός ή θυματοποίηση Σκοταράς Νικόλαος Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Β Αθήνας. 1. Γενικά Τα τελευταία περίπου δεκαπέντε χρόνια, έχουν αρχίσει στην Ελλάδα να εμφανίζονται έρευνες σχετικές με τη βία

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2016 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2016 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες ΤΑΞΗ: ΜΑΘΗΜΑ: Γ ΕΠΑΛ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ) Ημερομηνία: Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 2016 Διάρκεια Εξέτασης: 3 ώρες Σχολική βία Εκδηλώσεις βίας στη σχολική κοινότητα, εκφρασμένες με διάφορες μορφές,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία (bullying)

Ενδοσχολική βία (bullying) Ενδοσχολική βία (bullying) Τι είναι σχολικός εκφοβισμός Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που αυτό που τον ξεχωρίζει από το πείραγμα και τον τσακωμό, είναι η ένταση του, η διάρκεια του,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ COMENIUS REGIO 2013-15 ΓΕΦΥΡΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΚΑΙ ΚΥΠΡΟΥ Διευθυντής Δ.Δ.Ε. Β Αθήνας Αθανάσιος Φαλούκας Συντονίστρια του Προγράμματος Comenius Regio Δ.Δ.Ε. Β Αθήνας

Διαβάστε περισσότερα

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ

Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ Εισηγητές: Λιάπη Αγγελική Μωυσής Δαυίδ Φρανσές Έστερ ΟΡΙΣΜΟΣ «Ένας μαθητής εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν υποβάλλεται κατ επανάληψη και κατ εξακολούθηση σε αρνητικές ενέργειες από έναν ή περισσότερους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus

ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ. Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ Δρ. Νικηφόρου Μηλίτσα Λέκτορας Ψυχολογίας UCLan Cyprus mnikiforou@uclan.ac.uk ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Αναγνώριση εκφοβιστικής συμπεριφοράς (χαρακτηριστικά, ρόλοι,

Διαβάστε περισσότερα

2ο Γυμνάσιο Χαριλάου. Σχολικό έτος Θέμα: Σχολική Διαμεσολάβηση. Ομάδα: Αγωγή Υγείας

2ο Γυμνάσιο Χαριλάου. Σχολικό έτος Θέμα: Σχολική Διαμεσολάβηση. Ομάδα: Αγωγή Υγείας 2ο Γυμνάσιο Χαριλάου Σχολικό έτος 2015-2016 Θέμα: Σχολική Διαμεσολάβηση Ομάδα: Αγωγή Υγείας Σχολικός εκφοβισμός Ο όρος «εκφοβισμός και βία στο σχολείο» χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση κατά

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ο εκφοβισμός; Μαργώση Μαρία ΠΕ02, Καψάλης Αλέξανδρος ΠΕ18 1ο ΕΠΑΛ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ

Τι είναι ο εκφοβισμός; Μαργώση Μαρία ΠΕ02, Καψάλης Αλέξανδρος ΠΕ18 1ο ΕΠΑΛ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ Τι είναι ο εκφοβισμός; Ο εκφοβισμός δεν είναι μικρό ζήτημα. H χώρα μας βρίσκετε στην 4η θέση σε περιστατικά που αφορούν σχολικούς εκφοβισμούς με ποσοστό 31,98%. Πιο αναλυτικά, στην πρώτη θέση είναι η Λιθουανία

Διαβάστε περισσότερα

Τί είναι ο σχολικός εκφοβισμός;

Τί είναι ο σχολικός εκφοβισμός; Τί είναι ο σχολικός εκφοβισμός; 0 Ο σχολικός εκφοβισμού χαρακτηρίζεται από την επαναλαμβανόμενη, απρόκλητη παρενόχληση, κάποιου παιδιού το οποίο δυσκολεύεται να υπερασπιστεί τον εαυτό του. 0 Στην πραγματικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό Εκφοβισμό και τη Βία: ΟΧΙ ΠΙΑ ΦΟ-ΒΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Μαρία Λαγουδάκη ΠΕ19 (Πληροφορικής)

Σχολικό Εκφοβισμό και τη Βία: ΟΧΙ ΠΙΑ ΦΟ-ΒΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Μαρία Λαγουδάκη ΠΕ19 (Πληροφορικής) ΠΡΟΤΑΣΗ ΘΕΜΑΤΟΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ (Υποβάλλεται έντυπα και ηλεκτρονικά στον Σχολικό Σύμβουλο Παιδαγωγικής Ευθύνης) Σχ. Έτος: 2013-14 ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ Γυμνάσιο Περάματος Μυλοποτάμου ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΔΙΟ: Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

2/3/2013. ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισμικής παρέμβασης. Τι είναι η σχολική βία; Πώς ορίζεται ο εκφοβισμός;

2/3/2013. ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισμικής παρέμβασης. Τι είναι η σχολική βία; Πώς ορίζεται ο εκφοβισμός; ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισμικής παρέμβασης Αποσαφήνιση εννοιών (Διάσκεψη της Ουτρέχτης-Ολλανδία, 1997): -σχολική βία -σχολική επιθετικότητα -σχολικός εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΚΑΡΑΒΟΛΤΣΟΥ Α. ΑΘΗΝΑ ΑΘΗΝΑ, 2013 Περιεχόµενα Πρόλογος...3 1. Γενικές πληροφορίες για το σχολικό εκφοβισµό

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Κέντρου Πρόληψης Ν. Καρδίτσας

Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Κέντρου Πρόληψης Ν. Καρδίτσας ΑΛΟΓΑΡΙΑΣΤΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Κέντρου Πρόληψης Ν. Καρδίτσας ΚΑΡ ΙΤΣΑ 2013 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Ορισµός του σχολικού εκφοβισµού 3 2. Τι δεν είναι σχολικός εκφοβισµός 4 3. Μορφές σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

4 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Π.ΦΑΛΗΡΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΒΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΌΧΙ ΜΟΝΟ. Eπιμέλεια : Μεσσάρη Αναστασία

4 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Π.ΦΑΛΗΡΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΒΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΌΧΙ ΜΟΝΟ. Eπιμέλεια : Μεσσάρη Αναστασία 4 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ Π.ΦΑΛΗΡΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΒΙΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ ΌΧΙ ΜΟΝΟ Eπιμέλεια : Μεσσάρη Αναστασία Ο όρος «εκφοβισμός και βία στο σχολείο» (school bullying), όπως και ο όρος «θυματοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ & ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ «ΕΛΠΙΔΑ» Σε συνεργασία με τον ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (ΟΚΑΝΑ) ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού

Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού 6 η Μαρτίου 2015 Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού Σχολικός Εκφοβισμός - Το φαινόμενο «bullying» Υπήρχαν από πάντα πολλές μορφές βίας και σκληρότητας μεταξύ των παιδιών. Αυτό όμως

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες συμπεριφορές μαθητών προειδοποιούν για επερχόμενη εκδήλωση βίας:

Ποιες συμπεριφορές μαθητών προειδοποιούν για επερχόμενη εκδήλωση βίας: Μπουκουβάλα Αναστασία, καθηγήτρια ΠΕ 01, Θεολόγος 1 ο Γυμνάσιο Παλλήνης Στη προσπάθεια του σχολείου να προσφέρει ένα πλαίσιο ενδεικτικών κατευθύνσεων για την αντιμετώπιση της σχολικής βίας και παράλληλα

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο Πρόληψης στη Σχολική Κοινότητα

ίκτυο Πρόληψης στη Σχολική Κοινότητα Σχέδιο Λειτουργίας και ράσεων ίκτυο Πρόληψης στη Σχολική Κοινότητα Με πρωτοβουλία του ήµου Καρδίτσας Υπό την Αιγίδα της Περιφερειακής /νσης Εκπαίδευσης Θεσσαλίας Συντονιστές ικτύου: Παρατηρητήριο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕ19 Ζητούμενο η θετική στάση... Λοιπον σήµερα ο µπαµπάς θα σε προστατέψει απο τον ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Bullying: Ένα σύγχρονο πολυδιάστατο φαινόμενο - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 31 Μάρτιος :45

Bullying: Ένα σύγχρονο πολυδιάστατο φαινόμενο - Ο Δρόμος για την Θεραπεία Τρίτη, 31 Μάρτιος :45 Γράφει: Καραπατσιά Μαρία, Ψυχολόγος, MSc-Ψυχοθεραπεύτρια Το bullying είναι ένα φαινόμενο το οποίο έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις και εμφανίζεται με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα. Πολλές φορές χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Χ. Ασημόπουλος, Ε.Ψ.Υ.Π.Ε. To διακρατικό πρόγραμμα Δάφνη ΙΙ ΙΙΙ (2006-2010) Mε στόχο την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΚΕΝΤΡΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ & ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ «ΕΛΠΙΔΑ» Σε συνεργασία με τον ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ (ΟΚΑΝΑ) ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΒΑΣΩ ΑΣΚΗΤΟΠΟΥΛΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΚΡΗΤΗΣ. Σχολικό Έτος:

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΚΡΗΤΗΣ. Σχολικό Έτος: ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΕΡΑΜΑΤΟΣ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Σχολικό Έτος: 2012-13 ΠαρεµβατικόΠρόγραµµαµετίτλο: ΣχολικόςΕκφοβισµός Υπεύθυνες Προγράµµατος: ΠαγώνηΝίτσα ΠΕ02 Λαγουδάκη Μαρία ΠΕ19 Συµµετέχουνοιµαθητέςτων τµηµάτων:

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ενδοσχολική Βία Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ορισμός Πώς μεταφράζεται ο όρος Bullying ; Σχολικός Εκφοβισμός Τι σημαίνει ο όρος Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Παρέμβαση για θέματα σχολικού εκφοβισμού. Κίτσου Γεωργίας

Παρέμβαση για θέματα σχολικού εκφοβισμού. Κίτσου Γεωργίας Παρέμβαση για θέματα σχολικού εκφοβισμού της εκπαιδευτικού ΠΕ03 Κίτσου Γεωργίας ΑΘΗΝΑ 2016 1 Περιεχόμενα ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ... 3 Βασικά χαρακτηριστικά πρόληψης και αντιμετώπισης σε επίπεδο τάξης από τους

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία, μία δυστοπία. Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος

Εφηβεία, μία δυστοπία. Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος Εφηβεία, μία δυστοπία Ερευνητική εργασία Α τετραμήνου της Α Λυκείου των Λ.Τ. Αρμενίου Σχολικό έτος 2012-13 Τομείς έρευνας: Συμπεριφορά των εφήβων Τρόπος ζωής και καθημερινότητα Ασχολίες και δραστηριότητες

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός του φαινομένου του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας: Βασικά χαρακτηριστικά του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας:

Ορισμός του φαινομένου του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας: Βασικά χαρακτηριστικά του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας: Ενδοσχολική βία Ορισμός του φαινομένου του ενδοσχολικού εκφοβισμού/ ενδοσχολικής βίας: Η διαρκής και επαναλαμβανόμενη/συστηματική κακοποίηση του άλλου, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει τη χρήση λεκτικής

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Προγράμματος: Καταπολεμώντας τον Εκφοβισμό: Ένα Ολιστικό Σχολικό Πρόγραμμα. Αρχικά Προγράμματος: ComBuS

Τίτλος Προγράμματος: Καταπολεμώντας τον Εκφοβισμό: Ένα Ολιστικό Σχολικό Πρόγραμμα. Αρχικά Προγράμματος: ComBuS Τίτλος Προγράμματος: Καταπολεμώντας τον Εκφοβισμό: Ένα Ολιστικό Σχολικό Πρόγραμμα Αρχικά Προγράμματος: ComBuS Αριθμός Προγράμματος: JUST/2014/RDAP/AG/BULL/7698 Αυτό το υλικό έχει εκδοθεί με την οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Η φύση του σχολικού εκφοβισμού

Η φύση του σχολικού εκφοβισμού Η φύση του σχολικού εκφοβισμού Μια σειρά 10 Μαθημάτων Κοινωνικής και Συναισθηματικής Μάθησης που στοχεύουν στην πρόληψη του σχολικού εκφοβισμού μέσα από την ενδυνάμωση των κοινωνικών και συναισθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων που αφορούν το σύνολο του Σχολείου

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων που αφορούν το σύνολο του Σχολείου Ένταξη περιθωριοποιημένων παιδιών στη σχολική κοινότητα με προγράμματα που υλοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων που αφορούν το σύνολο του Σχολείου Συνολική διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης των ανηλίκων: Ο ρόλος των Εκπαιδευτικών

Πρόληψη της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης των ανηλίκων: Ο ρόλος των Εκπαιδευτικών Πρόληψη της Σεξουαλικής Κακοποίησης και Εκμετάλλευσης των ανηλίκων: Ο ρόλος των Εκπαιδευτικών Χριστίνα Ιωάννου Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Α Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισµικής παρέµβασης

ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισµικής παρέµβασης ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ: Η αναγκαιότητα της διαπολιτισµικής παρέµβασης 1 Αποσαφήνιση εννοιών (Διάσκεψη της Ουτρέχτης-Ολλανδία, 1997): -σχολική βία -σχολική επιθετικότητα -σχολικός εκφοβισµός

Διαβάστε περισσότερα

Βία και Εκφοβισμός μεταξύ των μαθητών στο σχολείο

Βία και Εκφοβισμός μεταξύ των μαθητών στο σχολείο Βία και Εκφοβισμός μεταξύ των μαθητών στο σχολείο Τι είναι ο σχολικός εκφοβισμός; Μορφή επιθετικότητας μεταξύ των μαθητών στο σχολείο «Ένα παιδί εκφοβίζεται ή θυματοποιείται όταν εκτίθεται επανειλημμένα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικός σχολικός εκφοβισμός: μία νέα απειλή

Ηλεκτρονικός σχολικός εκφοβισμός: μία νέα απειλή Ηλεκτρονικός σχολικός εκφοβισμός: μία νέα απειλή Η σχολική επιθετικότητα που εκφράζεται μεταξύ παιδιών και εφήβων και η ακόλουθη ταπείνωση των θυμάτων δεν αποτελούν πρωτόγνωρη εικόνα της κοινωνικής μας

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία και εκφοβισμός

Ενδοσχολική βία και εκφοβισμός Ενδοσχολική βία και εκφοβισμός Τι είναι; Πώς αντιμετωπίζονται; Άγγελος Γ. Κουτουμάνος Κοινωνικός λειτουργός Εκδότης NOESI.gr agkou@noesi.gr 20/2/2013 Βαθύ, Σάμος Κύρια σημεία παρουσίασης Τι είναι το φαινόμενο

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Γενικό Λύκειο Ναυπάκτου. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου Α Λυκείου

2 ο Γενικό Λύκειο Ναυπάκτου. Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου Α Λυκείου 2 ο Γενικό Λύκειο Ναυπάκτου Ερευνητική Εργασία Α Τετραμήνου Α Λυκείου «Ο συμμαθητής μου, ο εφιάλτης μου.» Μία μικρής κλίμακας έρευνα, με ερωτηματολόγιο, για την ενδοσχολική βία στο σχολικό συγκρότημα του

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή του προγράμματος ViSC στο σχολείο μας. Ενημέρωση γονέων

Εφαρμογή του προγράμματος ViSC στο σχολείο μας. Ενημέρωση γονέων Εφαρμογή του προγράμματος ViSC στο σχολείο μας Ενημέρωση γονέων ViSC 1. Συστάσεις υπευθύνων ViSC 2. Τι σημαίνουν τα αρχικά ViSC 3. Τι είναι το ViSC; 4. Το ViSC ως προληπτικό πρόγραμμα 5. Το ViSC ως παρεμβατικό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΕ Λ.Τ.ΔΑΥΛΕΙΑΣ ΣΧ.ΕΤΟΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ (ΣΚΖ)».

ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΕ Λ.Τ.ΔΑΥΛΕΙΑΣ ΣΧ.ΕΤΟΣ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ (ΣΚΖ)». ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΕ Λ.Τ.ΔΑΥΛΕΙΑΣ ΣΧ.ΕΤΟΣ 2015-16 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ «ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ (ΣΚΖ)». ΤΙΤΛΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ : ΜΑΛΙΤΣΑ ΜΑΡΙΑ ΠΕ06 ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Κορδερά Ειρήνη Ψυχολόγος. MSc Ψυχολογία Υγείας MSc Ψυχολογία Παιδιού & Εφήβου Συστημική Ψυχοθεραπεία

Κορδερά Ειρήνη Ψυχολόγος. MSc Ψυχολογία Υγείας MSc Ψυχολογία Παιδιού & Εφήβου Συστημική Ψυχοθεραπεία Κορδερά Ειρήνη Ψυχολόγος MSc Ψυχολογία Υγείας MSc Ψυχολογία Παιδιού & Εφήβου Συστημική Ψυχοθεραπεία Πώς καταλαβαίνουμε ότι μια πράξη συνιστά εκφοβισμό; Το σύνηθες πείραγμα των παιδιών μεταξύ τους. Οι περιστασιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Ποιά είναι η διαφορά διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης από τον διαδικτυακό εκφοβισµό;

Ποιά είναι η διαφορά διαδικτυακής παρακολούθησης και παρενόχλησης από τον διαδικτυακό εκφοβισµό; Τι εννοούµε µε την τον όρο διαδικτυακός εκφοβισµός ; Ο όρος ιαδικτυακός εκφοβισµός (Cyberbullying) αφορά τον εκφοβισµό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων που δέχονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. Γ Γυμνασίου «Η ΒΙΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ. Γ Γυμνασίου «Η ΒΙΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ Βούλγαρης Κωνσταντίνος - Σταματέλος Ηλίας Γ Γυμνασίου «Η ΒΙΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ» Υπεύθυνη καθηγήτρια: Ζαφειριάδου Έφη Ιστιαία 2012 Σχολική βία: Φαινόµενο της εποχής Η σχολική βία αποτελεί παθογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού

Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού Απόσπασμα από Εγκύκλιο Αρ.Φακ. 7.19.04.16.1, 10 Φεβρουαρίου 2015, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παράρτημα Ι Ορισμοί και Θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

1

1 6 Η ΜΑΡΤΙΟΥ 2012 ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Σχολικός Εκφοβισμός - Το φαινόμενο «bullying» Υπήρχαν από πάντα πολλές μορφές βίας και σκληρότητας μεταξύ των παιδιών. Αυτό όμως που φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση

Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Έφηβοι και αυτοεκτίμηση Με τον όρο αυτοεκτίμηση εννοούμε τον βαθμό στον οποίο εκτιμούμε, σεβόμαστε αλλά και αποδεχόμαστε τον εαυτό μας όπως είναι. Με λίγα και απλά λόγια, είναι η εσωτερική αντίληψη που

Διαβάστε περισσότερα

Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ.

Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ. Ο εκφοβισμός και η βία στο σχολείο είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Είναι κάτι που μπορεί να το ζουν πολλά παιδιά και να τα τρομάζει τόσο πολύ. Γενικά, εκφοβισμός είναι όταν ένα παιδί (ή μια ομάδα παιδιών) προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Παρουσίαση με τρόπο συνοπτικό των σχετικών φαινομένων ΑΜΑΛΙΑ Κ. ΗΛΙΑΔΗ, φιλόλογος-ιστορικός Αναπληρωματικό μέλος της ομάδας πρόληψης & αντιμετώπισης φαινομένων

Διαβάστε περισσότερα

Μορφές Εκφοβισµού. Ο εκφοβισµός µπορεί να πάρει διάφορες µορφές:

Μορφές Εκφοβισµού. Ο εκφοβισµός µπορεί να πάρει διάφορες µορφές: Ορισµός Ο όρος «εκφοβισµός και βία στο σχολείο» (school bullying), όπως και ο όρος «θυµατοποίηση» (victimization) χρησιµοποιούνται για να περιγράψουν µια κατάσταση κατά την οποία ασκείται εσκεµµένη, απρόκλητη,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας ΣχολικήΔιαμεσολάβηση Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο της αποστολής του ως Συνήγορος του Παιδιού, προσκάλεσε σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. Ακολουθούν περιγραφές των Σεμιναρίων που οργανώνονται:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. Ακολουθούν περιγραφές των Σεμιναρίων που οργανώνονται: ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ «Οικογένεια και Αυτισμός» «Επαγγελματικός Προσανατολισμός» «Μαθησιακές Δυσκολίες: Ανίχνευση, Σχεδιασμός, Παρέμβαση & Αποκατάσταση» «Μαθησιακές Δυσκολίες και Σχολικός Εκφοβισμός» «Εξερευνώντας

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα

Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα 24 ο ΓΕΛ Αθηνων Σχ.Έτος 2012-2013 Τμήμα Α3 Ερευνητική εργασία - Project Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός της έρευνας μας είναι να ευαισθητοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α.

Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο. Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βασικές αρχές σχεδιασμού και οργάνωσης Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Δρ. Απόστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Βιωματικές Δράσεις Γυμνασίου Στην Α τάξη υλοποιούνται θέματα του διδακτικού αντικειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΡΙ-ΖΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΜΑΣ ΣΤΗ ΒΙΑ ΣΥΝΕΝΟΧΟΙ ΣΤΟ ΦΟΒΟ ΔΕ ΘΑ ΓΙΝΟΥΜΕ.. 95ο Δ.Σ.ΑΘΗΝΩΝ Επιμέλεια Στέλλα Πρωτοπαπά

ΓΥΡΙ-ΖΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΜΑΣ ΣΤΗ ΒΙΑ ΣΥΝΕΝΟΧΟΙ ΣΤΟ ΦΟΒΟ ΔΕ ΘΑ ΓΙΝΟΥΜΕ.. 95ο Δ.Σ.ΑΘΗΝΩΝ Επιμέλεια Στέλλα Πρωτοπαπά ΓΥΡΙ-ΖΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΛΑΤΗ ΜΑΣ ΣΤΗ ΒΙΑ ΣΥΝΕΝΟΧΟΙ ΣΤΟ ΦΟΒΟ ΔΕ ΘΑ ΓΙΝΟΥΜΕ.. 95ο Δ.Σ.ΑΘΗΝΩΝ Επιμέλεια Στέλλα Πρωτοπαπά Το Διαθεματικό Πρόγραμμα ΣΤΟΠ ΣΤΗ ΒΙΑ ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2012 και συνεχίζεται Σ αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17 I. Εισαγωγή... 19 Το σύγχρονο σχολείο «καταλύτης» στη «σχολική» βία;... 27 «γνωριμία» με τον σχολικό τραμπουκισμό

Διαβάστε περισσότερα

Γυμνάσιο Πολεμιδιών

Γυμνάσιο Πολεμιδιών Γυμνάσιο Πολεμιδιών 2016-2017 Εμείς και οι μαθητές μας Οι εκπαιδευτικοί του Σχολείου μας δήλωσαν στην αρχή της σχολικής χρονιάς ότι το μείζον ζήτημα που τους απασχολεί σε σχέση με τη Σχολική μονάδα και

Διαβάστε περισσότερα

απάνες για την παιδεία

απάνες για την παιδεία Εκπαίδευση απάνες για την παιδεία Χώρα απάνη ανά µαθητή πρωτ. εκπ. (2004 ισοδύναµα δολάρια) απάνη ανά σπουδαστή δευτ. εκπ. (2004 ισοδύναµα δολάρια) Ελλάδα $4.595 $5.593 Η.Π.Α. $8.805 $22.476 Ην. Βασίλειο

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

Οι γνώμες είναι πολλές

Οι γνώμες είναι πολλές Η Ψυχολογία στη Φυσική Αγωγή στο πλαίσιο του σχολικού περιβάλλοντος ΚασταμονίτηςΚωνσταντίνος Ψυχολόγος Οι γνώμες είναι πολλές Πολλές είναι οι γνώμες στο τι προσφέρει τελικά ο αθλητισμός στην παιδική ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 2 ο Γυμνάσιο Μελισσίων Τμήμα Α4 Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Συντονίστρια Ανέτα Τροβά Μέλη Αφροδίτη Ροσταδάκη Νεκτάριος Τσομάνη Δημήτρης Σταμάτογλου Μελίσσια, Νοέμβριος 2016 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Οι κανόνες του σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

1 ο Γυμνάσιο Ωραιοκάστρου. Συμμετοχή στις εκδηλώσεις. για την Πανελλήνια Ημέρα κατά της Βίας στο Σχολείο. 6 Μαρτίου 2014

1 ο Γυμνάσιο Ωραιοκάστρου. Συμμετοχή στις εκδηλώσεις. για την Πανελλήνια Ημέρα κατά της Βίας στο Σχολείο. 6 Μαρτίου 2014 1 ο Γυμνάσιο Ωραιοκάστρου Συμμετοχή στις εκδηλώσεις για την Πανελλήνια Ημέρα κατά της Βίας στο Σχολείο 6 Μαρτίου 2014 Ορισμός Ο όρος «εκφοβισμός και βία στο σχολείο» (school bullying), όπως και ο όρος

Διαβάστε περισσότερα

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα»

Θεματική Εβδομάδα «Σώμα και Ταυτότητα» Θεματική Εβδομάδα 2016-17 «Σώμα και Ταυτότητα» Υλοποίηση στο Γυμνάσιο Θεματικής Εβδομάδας Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης σε ζητήματα Διατροφής, Εθισμού-Εξαρτήσεων και Έμφυλων Ταυτοτήτων 1 Ενίσχυση της

Διαβάστε περισσότερα

Από τους μαθητές της Ε 2 Μάϊος 2015

Από τους μαθητές της Ε 2 Μάϊος 2015 Από τους μαθητές της Ε 2 Μάϊος 2015 Λίγα λόγια για τον σχολικό εκφοβισμό και το πρόγραμμα «Δάφνη» Παρουσίαση της έρευνάς μας Πώς την οργανώσαμε Ποια τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματά μας Εισηγήσεις Το

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ

ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ 1 ΘΕΜΑ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ ΟΜΑΔΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ «Good Villains Go Violent»/«(GV) 2» Ονοματεπώνυμα μαθητών ομάδας ερευνητικής εργασίας ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΔΑΚΗΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ηλεκτρονικός εκφοβισμός: στα δίχτυα του διαδικτύου Ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα αντιμετώπισης του ηλεκτρονικού εκφοβισμού

Ηλεκτρονικός εκφοβισμός: στα δίχτυα του διαδικτύου Ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα αντιμετώπισης του ηλεκτρονικού εκφοβισμού Ηλεκτρονικός εκφοβισμός: στα δίχτυα του διαδικτύου Ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα αντιμετώπισης του ηλεκτρονικού εκφοβισμού Χ. Αθανασιάδου, επίκουρος καθηγήτρια Τμήμα Ψυχολογίας Αριστοτέλειο Παν/μιο Θεσ/νίκης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ (ΠΕΣΥΠ) ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ κατά του Ρατσισμού

ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ κατά του Ρατσισμού ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ κατά του Ρατσισμού Σύσταση Ευρωπαικής Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI) προς όλα τα κράτη-μέλη: Σύστημα παρακολούθησης ρατσιστικών περιστατικών Μέτρα προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 29/05/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες και Παράγοντες ενίσχυσης των προβλημάτων βίας - συμπεριφοράς στο σχολείο

Αιτίες και Παράγοντες ενίσχυσης των προβλημάτων βίας - συμπεριφοράς στο σχολείο Αιτίες και Παράγοντες ενίσχυσης των προβλημάτων βίας - συμπεριφοράς στο σχολείο Πρέπει να θυμόμαστε ότι Όλοι μας, ανεξάρτητα από την κληρονομιά που κουβαλάμε ή το χαρακτήρα μας, ζούμε σ ένα κόσμο με πολιτισμό

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση 3 Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum Συνοπτική Έκθεση Συνοπτική Έκθεση Η παρούσα έκθεση αναλύει και αξιολογεί τις τρέχουσες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης9 Βία και στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Επιθετικότητα - έννοια - διαφορά βίας - ς Θεωρίες

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

Δράση ενάντια στο ρατσισμό και την ενδοσχολική βία

Δράση ενάντια στο ρατσισμό και την ενδοσχολική βία «Βαρνάλειο» 2ο Δημοτικό Σχολείο Νέας Αγχιάλου Δράση ενάντια στο ρατσισμό και την ενδοσχολική βία Το Σχέδιο και τα αποτελέσματά του COMENIUS - ΣΥΜΠΡΑΞΕΙΣ Ένα δυσάρεστο περιστατικό Την επομένη ενός σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ/ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (BULLYING) Σπύρος Στάμος εκπαιδευτικός - ψυχολόγος

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ/ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (BULLYING) Σπύρος Στάμος εκπαιδευτικός - ψυχολόγος ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ/ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (BULLYING) Σπύρος Στάμος εκπαιδευτικός - ψυχολόγος Συνήθως, η σχολική βία αρχίζει με φαινομενικά αθώο πείραγμα και ταπεινώσεις που κλιμακώνονται σε βιαιότερες

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΕΚΦΟΒΙΣΜOΣ ΑΣΚΗΣΗ ΒΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα