ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ"

Transcript

1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΡΑΒΟΛΤΣΟΥΑ. ΑΘΗΝΑ ΑΘΗΝΑ, 2013

2 Περιεχόμενα Πρόλογος Γενικέςπληροφορίεςγιατοσχολικόεκφοβισμό 1.1 Ορισμός: τιείναικαιτιδενείναιεκφοβισμός Μορφέςτηςβίαςστονεκφοβισμό Συνέπειεςτουεκφοβισμούσεθύτεςκαιθύματα Παράγοντεςκινδύνουτουεκφοβισμού: σχολείο, οικογένεια, κοινότητα Ατομικάχαρακτηριστικάθυτώνκαιθυμάτων Ορόλοςτωνθεατώνστονεκφοβισμό 2. Χαρακτηριστικάτουσχολικούεκφοβισμούστηδευτεροβάθμια εκπαίδευση 2.1 Ορόλοςτουσχολικούκλίματοςστονεκφοβισμό Ηκρυμμένηκουλτούρατουεκφοβισμού Εφηβεία, σχέσειςσυνομηλίκωνκαιεκφοβισμός Έκτασηκαιέντασητουεκφοβισμού Αντιμετώπισητουσχολικούεκφοβισμού 3.1 Ολοκληρωμένησχολικήπολιτικήσεεπίπεδοσχολείου, τάξηςκαικοινότητας Οδηγίεςαντιμετώπισηςτουεκφοβισμούγιατουςγονείς Συμπεριφορέςεκπαιδευτικώνστηδιαχείρισητάξης Άμεσηπαρέμβασηεκπαιδευτικούσεπεριστατικόεκφοβισμού Λεκτικήεπικοινωνίαεκπαιδευτικού θύτη Μηλεκτικήεπικοινωνίαεκπαιδευτικού θύτη Αντιμετώπισηαπειλώναπότουςθύτες Οιποινέςωςμέθοδοςαντιμετώπισηςτουεκφοβισμού Μητιμωρητικέςμέθοδοιδιαχείρισηςπεριστατικώνεκφοβισμού Μέθοδος«Ομάδαςυποστήριξης» ΜέθοδοςΠίκας Μέθοδος«Επανορθωτικήδικαιοσύνη»...34 Επίλογος

3 Πρόλογος Ενώ ο εκφοβισμός στο σχολείο δεν είναιπρόσφατο φαινόμενο, ιδιαίτερης επιστημονικής προσοχήςέχειτύχειτιςτρειςτελευταίεςδεκαετίες. Όλεςοιέρευνες που έχουν διεξαχθείσεδιάφορεςχώρες, έχουνκαταδείξειτηνύπαρξη του εκφοβισμούσεμικρότεροήμεγαλύτεροβαθμόστασχολεία(π.χ. Αυστραλία, Βέλγιο, Βραζιλία, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ελβετία, Ελλάδα, Η.Π.Α., Ηνωμένο Βασίλειο, Ιαπωνία, Ιρλανδία, Ιταλία, Καναδάς, Κίνα, Λιθουανία, ΝέαΖηλανδία, Νορβηγία, ΝότιοςΑφρική, Πορτογαλία, Σουηδία, Τουρκία). Σεκάποιεςαπότις χώρες αυτές, έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο για την αντιμετώπισηκαιπρόληψητουφαινομένου. Οιπλέονπρόσφατεςσυστηματικέςανασκοπήσειςτωνερευνών, έχουνεπισημάνει τηνανάγκηαύξησηςτουαριθμούτωνσυστατικώντωνπρογραμμάτωνπαρέμβασης, σεόλαταεπίπεδα- ατομικό, σχολείου, τάξηςκαιγιαόλαταμέλητηςσχολικής κοινότητας μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικούς. Επίσηςέχουνκαταδείξειτηθετική συσχέτισητηςδιάρκειαςκαιτηςέντασηςτουπρογράμματοςμετημείωσητης έκτασηςτουφαινομένου. Σεαυτόντονοδηγόαντιμετώπισηςτουφαινομένου, γίνεταιμία προσπάθεια ενημέρωσηςτωνεκπαιδευτικών τηςδευτεροβάθμιαςεκπαίδευσης, σεόλα τα προαναφερόμενα επίπεδα δράσης, ενώ δίνεταικαιιδιαίτερη βαρύτητα στην παρουσίασημητιμωρητικώνμεθόδωνδιαχείρισηςτωνπεριστατικώνεκφοβισμού. Σημαντικήσημείωση: Όσον αφορά στη χρήση των όρων θύτης καιθύμα, παρόλο που αυτοί χρησιμοποιούνταιεδώ, όπως καισε πολλές άλλες δημοσιεύσεις, δεν είναι βοηθητικόναχρησιμοποιούνταιώςταμπέλεςστοχώροτουσχολείου, καθώςείναι αρνητικάφορτισμένοικαιεπηρεάζουντηναυτοεικόνατωνμαθητών. Πιοδόκιμοι θεωρούνταιοιόροι: μαθητήςπουασκείεκφοβισμόκαι μαθητήςπουδέχεται εκφοβισμό. Τοπαρόνεγχειρίδιοαποτελείμέροςερευνητικήςπαρέμβασηςστοπλαίσιο διπλωματικήςεργασίαςγιατοπρόγραμμαμεταπτυχιακώνσπουδώνστην ΠροαγωγήκαιΑγωγήΥγείας, στοεθνικό& ΚαποδιστριακόΠανεπιστήμιο Αθηνών, ΕργαστήριοΥγιεινής& ΕπιδημιολογίαςτηςΙατρικήςΣχολής. 3

4 1. Γενικέςπληροφορίεςγιατοσχολικόεκφοβισμό 1.1 Ορισμός: Τιείναιοσχολικόςεκφοβισμός Ο σχολικόςεκφοβισμόςείναιηεπιθετική εκείνησυμπεριφοράπουείναιεσκεμμένη, απρόκλητη και επαναλαμβανόμενη, αποτελεί κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει ανισότητα στη δύναμη αντικειμενική(π.χ. σωματική) ήαντιληπτή (π.χ. προσωπικότητας). Ενολίγοις, κατευθύνεταιπροςεκείνατα θύματαπουεκλαμβάνονταιαπότουςθύτες (ένανήπολλούςμαζί) ωςαδύναμα, είτε σωματικάείτεψυχολογικά. Τιδενείναισχολικόςεκφοβισμός Ότανταεμπλεκόμεναμέρηείναιίσης δύναμηςκαιόχιάνισης, λόγωαριθμού, σωματικήςδιάπλασης, κοινωνικήςθέσης, κουλτούρας, τότε πρόκειται για σύγκρουση, βίαιη ίσως, αλλά όχι εκφοβιστική συμπεριφορά (μεσαία φωτογραφία). Εκτός από την ισότητα στη δύναμη, παρατηρείται επίσης όμοια συναισθηματική αντίδραση, που σημαίνειότικαιοιδύομαθητέςείναι θυμωμένοι(μεσαίαφωτογραφία) καιόχι όπωςστονεκφοβισμόόπουομαθητής στόχος φοβάται και αδυνατεί να υπερασπιστεί τον εαυτό του (πάνω φωτογραφία). Υπάρχει επίσης η περίπτωση (κάτω φωτογραφία) τουπειράγματος, όπουοι μαθητές κάνουν αστεία μεταξύ τους διασκεδάζονταςκαιοιδύοαληθινά. 4

5 1.2 Μορφέςτηςβίαςστονεκφοβισμό Άμεση/ Σωματική: Χτυπάω, κλωτσάω, σπρώχνω, φτύνω, βάζω τρικλοποδιά, κλέβω, κρύβω, καταστρέφωταπράγματα Άμεση/ Λεκτική: Κοροϊδεύω, προσβάλλω, βρίζω, κάνωσεξουαλικά υπονοούμεναή/και χειρονομίες Έμμεση/ Κοινωνική: Εκβιάζω, απειλώμε σωματικήβίακαιαπαιτώ χρήματαήπράγματα, διαδίδωφήμες, απομονώνωκοινωνικά, προδίδωταμυστικά, προσβλητικάγκράφιτι Ηλεκτρονική: μέσω κινητούτηλεφώνουή διαδικτύου, απειλές, προσβολές, δυσφήμιση, κοινωνικήαπομόνωση, δημοσιοποίηση πληροφοριώνκαιεικόνων χωρίςάδεια, ψεύτικη ταυτότηταγιαεκμαίευση πληροφοριώνκαι γελοιοποίηση 5

6 1.3 Συνέπειεςτουεκφοβισμούσεθύτεςκαιθύματα Συνέπειες(σωματικές) εκφοβισμού: θύματα Γρατζουνιές, μώλωπες, στραμπουλήγματα, διαστρέμματα, διάσειση Πονοκέφαλοι, πόνοιπλάτης, στομαχόπονοι Αϋπνία, εφιάλτες Απώλειαόρεξηςήβουλιμία Αύξησηορμονώνστρες, άγχος Αδύναμοανοσοποιητικό, μεγαλύτερηπιθανότητα τραυματισμούσταπρώτα15 μετάτοπεριστατικό Εύκοληαπώλειαισορροπίας, παραπατήματα Κακόςέλεγχοςκυκλοφορίαςαυτοκινήτων Συνέπειες(πνευματικές) εκφοβισμού: θύματα Μειωμένηικανότητασυγκέντρωσης, δυσκολίες στημνήμηκαιστημάθηση Έλλειψηκινήτρωνγιαμάθηση Χαμηλόπροφίλστηνεπικοινωνία, δελένετις σκέψειςτουςαπόφόβοχλευασμού Αποφεύγουννατραβούντηνπροσοχή μετη συμμετοχή τους στη μαθησιακή διαδικασία ακόμα καιμεερωτήσεις Σχολικήάρνηση, συχνέςαπουσίες Μειωμένησχολικήεπίδοση 6

7 Συνέπειες(κοινωνικές) εκφοβισμού: θύματα Ακολουθούν ομάδα δημοφιλών-νταήδων και υπομένουντηνκοροϊδίααπόφόβοχειρότερης μορφήςβίας Προσκόλληση σεένα φίλο, υποτακτικά, από φόβομηντονχάσουνκαιμείνουνμόνα Συνδέονταιμεπαιδιάμεεπίσηςέλλειμμαστις κοινωνικέςδεξιότητεςόπωςτα ίδια πουδεν μπορούνναταπροστατέψουναπότηβία Δυσκολίαναδημιουργήσουναληθινούςφίλους ακόμακαιότανηβίασταματήσει Συνέπειες(αυτοεικόνα) εκφοβισμού: θύματα Η κοροϊδία μειώνει την αυτοεκτίμησή τους, ιδιαίτερα όταν αυτή σχετίζεται με τη διαφορετικότητά τους (σωματική διάπλαση, εθνικότητα, κλπ) Παιδιάπουδεναποδέχονταιτονεαυτότουςόπως είναι, γίνονται ιδιαίτερα ευαίσθητα σε οποιουδήποτεείδουςκριτική Είναιιδιαίτερααυστηρά, απαιτητικάμετονεαυτό τους Επικρίνουντονεαυτότουςκαισταδιακάόλους τουςάλλους 7

8 Συνέπειες(ψυχολογικές) εκφοβισμού: θύματα Βρίσκεταισεδιαρκή ετοιμότητα καικατάσταση άμυνας Φόβος, αγωνία, νευρικότητα, ευερεθιστότητα Δεμπορείναχαλαρώσει, ούτεστιςκοινωνικέςτου επαφές Γίνεταιεπιθετικό, ωςαντίδρασηστηβία Εκτονώνειτηνέντασηστοσπίτι, γίνεταιεχθρικόκαι αγενές Μιλάειχαμηλόφωναήγρήγορακαιχάνει, «μασάει» τιςλέξεις Εμφανίζειμελαγχολία, κατάθλιψη Σε ακραίες περιπτώσεις εμφανίζει τάσεις αυτοκτονίας Συνέπειεςεκφοβισμού(μακροπρόθεσμες): θύτες Αδυναμίανααποδεχτούντονεαυτότουςκαινα αντλήσουνδύναμηκαιαυτοεκτίμησημεθετικούς, δημιουργικούςτρόπους Δυσκολία διαπροσωπικών σχέσεων, διαχείρισης θυμούκαισυγκρούσεων Οι οπαδοί τους αποχωρούν σταδιακά, καθώς μεγαλώνουνκαιμένουνμόνοι, μεάγχοςκαιτάσεις κατάθλιψης Έχουν αυξημένο κίνδυνο νεανικήςκαιενήλικης εγκληματικότητας, χρήσηουσιώνκαιαλκοόλ Αυξημένηπιθανότηταβίαιηςσυμπεριφοράςπροςτα παιδιάκαιτησύντροφομέσαστηνοικογένειάτους 8

9 1.4 Παράγοντεςκινδύνου: σχολείο, οικογένεια, κοινότητα Σύμφωναμετοκοινωνικό-οικολογικόμοντέλο, οκίνδυνοςπουδιατρέχειέναάτομονα υπάρξειθύμαήθύτηςεκφοβισμούσυνιστάμιασύνθετηαλληλεπίδρασημεταξύατομικών, διαπροσωπικών, κοινοτικώνκαικοινωνικώνπαραγόντων. Όπωςδιαφαίνεταικαιστο παρακάτωσχήμα, τοάτομοβρίσκεταιστοκέντροαυτήςτηςαλληλεπίδρασης, είτεσαν θύμα, είτε σαν θύτης. Τα υπόλοιπα συστήματα-περιβάλλοντα που το επηρεάζουν αλληλεπιδρούνεπίσηςμεταξύτους. Παράγοντεςκινδύνου: οικογένεια Αυταρχικοίγονείς, τιμωρητικοίκαιόχι υποστηρικτοί Χρήσηβίαςωςμέθοδοςεπίλυσηςπροβλημάτων Συναισθηματικήπαραμέληση, έλλειψη τρυφερότηταςταπρώταχρόνιατηςζωής Έλλειψηορίωνπουεκλαμβάνεταιωςαδιαφορία απόταπαιδιά Συχνάξεσπάσματαθυμούκαισωματικέςτιμωρίες Βίαιησυμπεριφοράτωνγονιώνπροςταπαιδιά Ανοχήστηβίαιησυμπεριφοράτωνπαιδιών 9

10 Παράγοντεςκινδύνου: σχολείο Ανταγωνιστικότητα, έλλειψησυνεργασίαςστη μάθηση Έλλειψηενθάρρυνσηςμαθητικώνπρωτοβουλιών καιδημιουργικότηταςστημάθηση Αδιαφορίαήανοχήστηβίαιησυμπεριφορά Μειωμένοενδιαφέρονγιατησυναισθηματικήζωή τωνπαιδιών Έλλειψησυνεργασίαςμετουςγονείς, μησυμμετοχήτουςστησχολικήζωή Έλλειψηκώδικασυμπεριφοράςκαισυνολικής σχολικήςπολιτικής Έλλειψηπρογραμμάτωνψυχοκοινωνικήςαγωγής Παράγοντεςκινδύνου: κοινότητα Υψηλάεπίπεδαανεργίας, εγκληματικότητας Έλλειμμαεπικοινωνίαςμεταξύτων πολιτισμικώνομάδων Υψηλήπυκνότηταπληθυσμού Ανεπάρκειαελεύθερωνχώρων, αθλητισμού, ψυχαγωγίας Κοινωνικέςνόρμεςπουανέχονταιή ενθαρρύνουντηβία(κατάτωνγυναικών, τωνμεταναστών, τωνπαιδιών) Κοινωνικέςανισότητες 10

11 1.5 Ατομικάχαρακτηριστικάθυτώνκαιθυμάτων Οιμαθητές θύτεςέχουνσυνήθωςταεξήςχαρακτηριστικά: Έντονη, εξωστρεφής, παρορμητικήπροσωπικότητα Μήανοχήστηδιαφορετικότητα Χειριστικοί, έλλειψηενσυναίσθησης Εναλλάσσονταισερόλουςθύτη-θύματος Δικαιολογούντιςπράξειςτουςωςπρόκλησητουθύματος καιτιςεκλογικεύουνελαχιστοποιώνταςτιςσυνέπειεςγιατοθύμα Ναρκισιστικάσχήματαπροσωπικότητας, υψηλήαυτοπεποίθηση, με υπερβολικάθετικήαυτοεικόναπουδεστηρίζεταιστηνπραγματικότητα, απειλέςωςπροςαυτήναντιμετωπίζονταιμεεπιθετικότητα Οιμαθητές θύματαέχουνσυνήθωςταεξήςχαρακτηριστικά: Παθητικάθύματα: ανασφαλή, αγχώδη, μοναχικά, χαμηλήαυτοεκτίμηση «Προκλητικά» θύματα: αντιδραστικά, αδέξια, αυθόρμητα, συχνάυπερκινητικάμε δυσκολίασυγκέντρωσης Ανήκουνσεμειοψηφικήομάδα(εθνότητα, θρήσκευμα, αναπηρία, σεξουαλικός προσανατολισμός, σωματικήεμφάνιση, παχυσαρκία, κλπ) 1.6 Ορόλοςτωνθεατώνστονεκφοβισμό 11

12 Τικάνουνσυνήθως: Παίρνουντομέροςτουθύτη, νοιώθουνκαι αυτοίδυνατοί Τονθαυμάζουν/ τονφοβούνται Διασκεδάζουν, γελάνεκαιενθαρρύνουντηβία Δενπιστεύουνότιμετονατοπειςκάπουθα αλλάξεικάτι Νομίζουνότιτονααναφέρειςτοπεριστατικό είναι κάρφωμα Νοιώθουντύψειςκαιανημπόρια Τιείναικαλόνακάνουν: Απορρίπτουντηβίακαιπαρεμβαίνουνγιανα τησταματήσουν, ανείναιασφαλές Υποστηρίζουντοθύμα Αναφέρουντοπεριστατικόστονεκπαιδευτικό καιενθαρρύνουντοθύμανακάνειτοίδιο Οιθύτεςείναισυνήθωςδυναμικά άτομα που επιδιώκουν μετην επιθετική τους συμπεριφοράναανέβουνστηνκοινωνικήιεραρχίακαιναέχουνυψηλήθέσησεαυτήν (υψηλόstatus). Γιαδιάφορουςλόγους(οικογενειακούς, κοινωνικούς, κλπ) προτιμούννατο πετύχουναυτόμεαρνητικότρόπο, προκαλώνταςβλάβη, σωματικήήσυναισθηματική στουςάλλους, παράμεθετικότρόπο(π.χ. επιδόσειςσταμαθήματα, στααθλήματα, κλπ). Συχνάμάλισταείναιδημοφιλείςστηνπλειοψηφίατωνσυμμαθητώντους. Ο εκφοβισμός αποτελείμίαμορφήαντικοινωνικήςσυμπεριφοράςπουακουμπάσεομαδικέςδιαδικασίες καιόχιαπλάσεσχέσειςμεταξύπροσώπων, δεναφοράδηλαδήμόνοστηδιαπροσωπική σχέσηθύτηκαιθύματος. Όσοιανήκουνστουςφανερούςυποστηρικτέςτουθύτη, στην παρέα του, δημιουργούν μία αίσθηση κοινής ταυτότητας. Στην περίπτωση του εκφοβισμού, αυτήηδιαδικασίατου«ανήκειν» σεμίαομάδα, περιλαμβάνειενέργειες βλαπτικέςγιατους«έξω» απόαυτήνκαιιδίωςσεαυτούςπουθεωρούνταιαδύναμοινα αντιδράσουν. Ακόμακιανοθύτηςλειτουργεί«σόλο», ησυμπεριφοράτουέχεισχεδόν πάνταμάρτυρες. Οιαπλοίπαρατηρητέςτουβίαιουπεριστατικού, ενδυναμώνουνμετην αδιαφορίατουςτοθύτη, καθώςηαδυναμίαήαπροθυμίατουςνακάνουνκάτι, ερμηνεύεται ωςσυγκατάθεσηγιατησυνέχισητηςεπιθετικότητας. Αλλάκαιόσοιδενανήκουνστην παρέατουθύτηκαιδενείναιαπλώςπαθητικοί, αλλάδείχνουνναδιασκεδάζουνμεό,τι γίνεται, επίσηςτονενδυναμώνουνμετηστάσητους. Όλοιαυτοίοιρόλοικαιοιδυναμικές μεταξύτωνμαθητώνθυτών, θυμάτωνκαιθεατών, είναιαπαραίτητονααξιοποιηθούν προκειμένου να αντιμετωπιστείτο φαινόμενο. Είναικαλό να τους παρασχεθούν συγκεκριμένεςοδηγίεςγιατοπωςνααπορρίπτουντηβίαμετιςκατάλληλεςενέργειες, να δείχνουνενσυναίσθησηκαινααναλάβουντηνηθικήευθύνητουςγιααλληλεγγύηκαι αλληλοσεβασμό. 12

13 2. Χαρακτηριστικάτουσχολικούεκφοβισμούστη δευτεροβάθμιαεκπαίδευση 2.1 Ορόλοςτουσχολικούκλίματοςστονεκφοβισμό Ημετάβασηαπότοδημοτικόστογυμνάσιοόχιμόνοδενείναιομαλή, αλλάαντιθέτως, έχει τα χαρακτηριστικά μιαςαπότομηςαλλαγής. Ταιδιαίτεραγνωρίσματα τουσχολικού κλίματοςστηδευτεροβάθμιαεκπαίδευση, πουαποτελούνσημαντικέςδιαφοροποιήσειςαπό τηνπρωτοβάθμιακαιδιαμορφώνουντοφαινόμενοτουσχολικούεκφοβισμούείναικυρίως ταπαρακάτω: Μεγάλασχολείαπουσυντελούνστηνανωνυμίατωνμαθητώνκαι δημιουργούνανασφάλεια Περισσότεροικανόνεςκαιέλλειψημαθητικώνπρωτοβουλιώνπου αντικρούουνστηνανάγκητηςεφηβείαςγιααυτονομία Απώλειατουενόςσημαντικούενήλικα(δασκάλουτηςτάξηςστοδημοτικό), πολλέςδιαφορετικέςειδικότητες, τηνώραπουόλοιοιενήλικες, γονείςκαι εκπαιδευτικοί, καιτοσύστημααξιώντουςτίθεταισεαμφισβήτηση, ενισχύονταςτιςμηαναφορέςτουπροβλήματοςστουςενήλικες Φόρτοςεργασίαςτωνεκπαιδευτικών, έμφασηστηνκάλυψητηςύλης, ελλιπής πανεπιστημιακήεκπαίδευση, μειωμένεςευκαιρίεςεπιμόρφωσης, μειωμένη διαθεσιμότηταστιςανάγκεςτωνεφήβων, αποτελούνεμπόδιαστηδημιουργία σχέσηςεμπιστοσύνηςμεταξύεκπαιδευτικώνκαιμαθητών Μεγαλύτερηέμφασησεακαδημαϊκέςεπιδόσεις πιοέντονηηδιάκριση μεταξύαυτώνπουτακαταφέρνουνκαλύτερααπότουςυπόλοιπους, ηέντονη ανταγωνιστικότητακαιοιλίγεςευκαιρίεςομαδοσυνεργατικήςμάθησης ενισχύουντοπρόβλημα Ησχολικήαποτυχίαστιγματίζειτηνκοινωνικήταυτότητατωνμαθητώνκαι συντελείστηναντικοινωνικήσυμπεριφορά Απουσίαμαθημάτωνδημιουργικώνή/καιπουάπτονταιάμεσαστα ενδιαφέροντατωνμαθητώνστηνεφηβεία(μουσική, σεξουαλικότητα) δημιουργούναίσθημαανίαςκαιπαθητικότητας, πουενισχύειτονεκφοβισμό Μεγαλύτερηποικιλίαστηνκοινωνικοοικονομικήκατάστασητωνμαθητών, μαθητέςόχιμόνοαπότηγειτονιά, πουκάνειπιοπολύπλοκεςτιςκοινωνικές επαφές, οιοποίεςσυχνάκουβαλούνταπροβλήματατηςπεριοχήςπου βρίσκεταιτοσχολείο Κάποιεςφιλίεςαπότοδημοτικόπαραμένουν, κάποιεςχάνονται, σεμία περίοδοπουηαποδοχήτωνσυνομηλίκωνείναιπιοσημαντικήαπότων ενηλίκωνκαιτααρνητικάπρότυπασυνομηλίκωνμπορείναεπηρεάσουντους εφήβους, σεμίαφάσηαβεβαιότηταςκαιαναζήτησηςταυτότητας. 13

14 2.2 Η«κρυμμένη» κουλτούρατουεκφοβισμού Ένασημαντικόκαιπολύσυχνόεύρημαστιςέρευνεςγιατονεκφοβισμό, είναιότιοι εκπαιδευτικοίαναφέρουνμικρότεραποσοστάστηνέκτασητουφαινομένουαπότους μαθητές. Επίσης, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των εκπαιδευτικών αναφέρειότι συστηματικά παρεμβαίνειγια να σταματήσειτη βία, οιμαθητέςαναφέρουνότιοι εκπαιδευτικοίσπάνιαπαρεμβαίνουν. Αυτήηαναντιστοιχίαστιςαναφορέςεκπαιδευτικών καιμαθητών, αποδίδεταιαπότουςερευνητέςστηναδυναμίατωνεκπαιδευτικώννα αναγνωρίσουν το σχολικό εκφοβισμό, στην έλλειψη γνώσηςγια την έκταση του φαινομένου, στηναποτυχίατουςνααναγνωρίσουντησημασίαπουέχειηαντιμετώπιση τουπροβλήματοςαπότημεριάτουςκαιστοότιοιμαθητέςθεωρούναναποτελεσματικές τις όποιες παρεμβάσεις των εκπαιδευτικών. Πιο αναλυτικά, σημαντικός αριθμός εκπαιδευτικώνφαίνεταιότιαναγνωρίζειμόνοτησωματικήβίαωςπρόβλημαπουχρήζει αντιμετώπισηςαπότημεριάτους, καιόχιάλλεςμορφέςσχολικούεκφοβισμού, όπωςη λεκτικήήηψυχολογικήβία. Κατάάλλουςπάλι, ηεπιλογήναμηνπαρέμβουν, οφείλεται στηνπεποίθηση ότιείναιγιατοκαλότουθύματοςνααντιμετωπίσειμόνοτουτο πρόβλημα. Οιλανθασμένεςπεποιθήσειςτωνεκπαιδευτικώνγιατηβία όπωςότι ο εκφοβισμόςείναιέναφυσιολογικόκαιφαινόμενοτηςζωήςκαιαναπόφευκτοστάδιοτης ανάπτυξηςτωνπαιδιώνκαιτωνεφήβωνήότιενδυναμώνειτοπαιδίγιανααντιμετωπίσει μελλοντικέςδυσκολίες είναιστόχοςπολλώνπαρεμβάσεων. Μεγάλοποσοστό θυμάτων παραδέχεταιότιδεναναφέρειστουςεκπαιδευτικούςτα περιστατικάεκφοβισμού, γιατί -φοβάταιτηνεκδίκησηαπότουςθύτες -θεωρείότιοεκπαιδευτικόςαδυνατείναταπροστατεύσειαπότουςθύτες -θεωρείτηναναφοράστοσχολείο κάρφωμα -νομίζουνότιμπορείναφταίνεκαιταίδια Επίσης, δεναναφέρουνταπεριστατικάστουςγονείςγιατί -δεθέλουνναανησυχήσουντουςγονείςτους -θεωρούνότιπρέπεινατακαταφέρουνμόνατουςκαιόχιναφέρονταισα μαμόθρεφτα -φοβούνταιότιανοιγονείςτοαναφέρουνστοσχολείο, ηβίαθαχειροτερέψει Οιπεριοχές, όπουσυνήθωςσυμβαίνει, μέσακιέξωαπότοσχολείο, είναικυρίωςαυτές όπουυπάρχειανεπαρκήςεποπτείακαιμακριάαπόταμάτιατωνενηλίκων, όπωςσε διαδρόμους, σκάλες, κυλικεία, τουαλέτες, σχολικάλεωφορεία, διαδρομέςαπόκαιπροςτην τάξηκαιτοσχολείο, στοπροαύλιο. Χρονικά, εντοπίζεταισεμεταβατικέςπεριόδουςαπόμίαδιδακτικήώραστηνάλλη, δηλαδή στοδιάλειμμα, αλλάκαιστηναρχήκαιστοτέλοςτηςσχολικήςμέρας. Όλαταπαραπάνωδημιουργούνμία«κρυμμένη», υποβόσκουσακουλτούραγύρωαπότο φαινόμενο, πουσυντελείστηνεξάπλωσήτου. Γιανα«σπάσει» ησυμφωνίατηςσιωπήςκαι ναέρθουνστοφωςταπραγματικάπεριστατικά, απαιτούνταισυγχρονισμένεςδράσειςαπό όλουςτουςενδιαφερόμενουςφορείς, όπωςθαδούμεαναλυτικάστιςεπόμενεςενότητες. 14

15 2.3 Εφηβεία, σχέσειςσυνομηλίκωνκαιεκφοβισμός Η έναρξητηςεφηβείαςσυμπίπτεικατάπολύμετηνμετάβασητωνμαθητώναπότην πρωτοβάθμιαστηδευτεροβάθμια εκπαίδευση. Οιαλλαγέςπουεπιφέρειηεφηβείακαιο τρόποςπουαυτέςεπιδρούνστιςσχέσειςμεταξύσυνομηλίκωνκαιστοσχολικόεκφοβισμό είναιτοθέμααυτήςτηςενότητας. Αρχικάοιβιολογικέςαλλαγές, (π.χ. ύψος, σημάδιασεξουαλικήςωριμότητας) επηρεάζουν άμεσατηναυτοεικόνατωνεφήβωντους. Εξαιτίαςτωνμεγάλωνδιαφορώνστηνέναρξη, το ρυθμόκαιτοεύροςαυτώντωναλλαγών, δημιουργούνταιδιαφορέςστηνεμφάνιση, που επιδρούνιδιαίτεραστηνεικόνασώματοςτωνεφήβωνκαιεπηρεάζουντηνένταξήτουςσε μίαομάδασυνομηλίκων. Συχνάμαθητέςπουμένουναρχικάπιοπίσωσεαυτέςτιςαλλαγές γίνονταιστόχοςυποτιμητικώνσχολίωνκαιλεκτικήςβίας. Στηνπορείαπροςτηναυτονομίακαιτηδιαμόρφωσηταυτότητας, οιέφηβοιαπορρίπτουν συχνάτουςγονείςκαιτιςαξίεςτωνενηλίκων, προσπαθούνναδιαφοροποιηθούναπόαυτές μέσααπότηνεξερεύνησησυχνάκαιτωνδικώντουςορίων, σεσχέσημετο«καλό» καιτο «κακό». Η φάσηαυτήδιαμόρφωσηςτουεαυτού, συχνάσυνοδεύεταιαπόναρκισσισμό, εγωισμό, έντονεςκιαπότομεςσυναισθηματικέςαλλαγές, αμφιθυμία, ανάληψηρίσκων. Στο σχολείο, οισυνομήλικοιπαίζουνπιατονπρώτορόλο, ενώ οκόσμοςτωνενηλίκων φαίνεταιξένοςκαικάποτεεχθρικόςκαικαταπιεστικός. Οιηγετικέςφυσιογνωμίεςτων εφήβωναναπληρώνουνέτσιτοκενόκαιγίνονταιαυτέςπρότυπασυμπεριφοράς, είτε θετικάείτεαρνητικά. Ταάτομαμεαντικοινωνικήσυμπεριφορά, όπωςείναιοεκφοβισμός, μπορούνέτσινααποκτήσουνοπαδούςκαιυποστηρικτές. Καθώςοιέφηβοισυχνάθέλουν νακρατούνμυστικότοδικότουςκόσμοαπότονκόσμοτωνενηλίκων, είναιδυνατόνκαι ταπροβλήματαπουαντιμετωπίζουν, όπωςηθυματοποίησηστονεκφοβισμό, ναεπιμένουν νατακρατούνκρυφάαπότουςενήλικες. Οιδιαφοροποιήσειςστιςομάδεςσυνομηλίκων είναιέντονες καιφαίνεταιότιακολουθούν κάποιαμοτίβαστιςδυτικέςκοινωνίες. Μερικά παραδείγματα: Οιαθλητές: ησωματικήτουςδύναμηκαιτα επιτεύγματά τους στον αθλητισμό, τους καθιστούναντικείμενοθαυμασμούκαιγι αυτό είναικαι τα λιγότερο πιθανά θύματα του εκφοβισμού. Οι«καλοί» μαθητές: έχουν καλή αποδοχή, λιγότερη απο τους αθλητές, αλλά πιθανό έλλειμμασεκοινωνικέςδεξιότητεςμπορείνα οδηγήσεισεθυματοποίηση. Οι «εναλλακτικοί»: εξαιτίας της αντικονφορμιστικήςτουςεμφάνισηςή/καισυμπεριφοράς, είναιγενικάεπίσηςαποδεκτοίανέχουνυγιείςκαιμηεπικίνδυνεςσυμπεριφορέςαποτελούνκαιθετικάπρότυπα. Οι«κακοί» μαθητές: προέρχονταισυνήθωςαπότουςεναλλακτικούς, αλλάοιμηυγιείς, αντικοινωνικέςκαιυψηλούκινδύνουσυμπεριφορές, πουίσωςυιοθετήσουνστηδιάρκεια τηςεφηβείας, τουςκαθιστούνσταδιακάαπορριπτέουςαπότηνπλειοψηφίατωνμαθητών Οι«μοδάτοι»: ξεχωρίζουνκυρίωςγιατηνεμφάνισήτους, προέρχονταιαπόοικονομικά εύρωσταπεριβάλλοντα, αρχικάξεχωρίζουνωςθετικάπρότυπα, αλλάανμεταχρόνιαδε διευρύνουνταενδιαφέροντάτους, θεωρούνταιρηχοίκαιόχιευρέωςαποδεκτοί. Ημεγάληομάδατωνυπολοίπωνμαθητώνσυνήθωςδενανήκεισεκάποιασυγκεκριμένη ομάδα, καθώςδενδιαθέτεικάποιοέντονοχαρακτηριστικόπουνατραβάειτηνπροσοχή. 15

16 Έχειπαρατηρηθείότιστηναρχήτουγυμνασίου, οιμαθητέςμετακινούνταιδυσκολότερα μεταξύτωνομάδωνσυνομηλίκων, ενώαργότεραείναιπιοσυχνέςοιφιλίεςμεταξύμελών διαφορετικώνομάδων. Αυτόεξηγείταιπιθανάαπότηναρχικήανασφάλειακαιτοχάοςπου επικρατείστιςσχέσειςτωνεφήβωνκαιτηνέντονηανάγκητουςνααυτοπροσδιοριστούνσε σχέσημετουςσυνομηλίκους, προκειμένουναγίνουναποδεκτοί. Καθώςπλησιάζουνπρος τηνενηλικίωση, ηαυτοπεποίθησηαυξάνεται, ηαίσθησηταυτότηταςεδραιώνεταικαιη επιρροήτηςομάδαςσυνομηλίκωνστησυμπεριφοράμειώνεται. Ηαντικοινωνικήσυμπεριφορά, όπωςοεκφοβισμός, πλέκεταιπάνωστοδίχτυτωνομάδων συνομηλίκωνκαιτηςπίεσηςγιααποδοχήαπόαυτές. Αρχικάοιυπερασπιστέςτωνθυτών είναιπερισσότεροι, ενώμεταχρόνιαμειώνονται, καθώςμειώνεταικαιτοαίσθηματης ανάγκηςαποδοχήςτουςαπό τηνομάδα συνομηλίκωνκαιαυξάνεταιη ανάγκη για ανεξάρτητη, κριτική σκέψη. Ο εγωισμός των εφήβων μειώνεται, η ικανότητα ενσυναίσθησηςκαικοινωνικήςυπευθυνότηταςαυξάνεται, ιδιαίτερασεέναυποστηρικτικό γι αυτούςπεριβάλλον. Η φιλία, δεσχετίζεταιπλέονμόνομετοαίσθημααποδοχής, αλλά συνδέεταικαιμεάλλεςαξίεςκαιενδιαφέροντακαισυχνάξεπερνάτιςκλίκες. Οιαλλαγέςστογνωστικόεπίπεδο, κατάτηδιάρκειατηςεφηβείας, παίζουνεπίσηςτορόλο τους, στοπρόβληματουεκφοβισμού. Καθώςοιεφηβοιγίνονταιόλοκαιικανότεροιστην αφηρημένη, επαγωγική, αναλυτική, κριτικήκαιδημιουργικήσκέψη, τοσχολείοσυχνά απομακρύνεταιαποτιςανάγκεςτηςηλικίαςτους. Οιμαθητέςπουδενμπορούννα ανταποκριθούνστιςανάγκεςτουσυστήματοςκαιδενκαταφέρνουνναεπιδείξουντηναξία τουςμέσαστοσύστημα, βγαίνουνέξω απόαυτόκαιεπιδεικνύουντηδύναμήτουςμε άλλουςτρόπους, κάποτεκαιαντικοινωνικούς. 2.4 Έκτασηκαιέντασητουεκφοβισμού Όσοναφοράστηνέκτασηκαιέντασητουσχολικούεκφοβισμούγενικάέχουνπαρατηρηθεί ταεξής: 1. Οεκφοβισμόςσταθεράμειώνεταιμεταξύτωνηλικιών12 και18 2. Τοφαινόμενοφτάνειστηνκορύφωσήτουσταδύοπρώταχρόνιατης δευτεροβάθμιαςεκπαίδευσης 3. Σταδιακάμειώνεταιησωματικήβίακαιαυξάνεταιηλεκτικήκαιηψυχολογική 4. Γενικά, τοποσοστότουεκφοβισμού, πουεπιμένειόσοταχρόνιαπροχωρούν, μικραίνει, αλλάμεγαλώνεισεένταση Μετονκαιρό, ακόμακαιότανοαριθμόςτωνθυτώνπαραμένεισταθερός, οαριθμόςτων θυμάτων μειώνεται, καθώς τα τελευταία, έχουν ενταχθείκαλύτερα στις ομάδες συνομηλίκων, έχουναναπτυχθείσωματικάκαισυναισθηματικάκαιέχουνξεφύγειαπότα δίκτυα του εκφοβισμού. Κάποιοι υποστηρικτές των θυτών, καθώς ωριμάζουν συναισθηματικά και διαβλέπουν τις αρνητικές συνέπειες της αντικοινωνικής συμπεριφοράς, αποσύρουν τη στήριξή τους στους θύτες. Οι θεατές έχουν αυτοπροσδιοριστείαξιακά, ειδικά ανκάτιτέτοιο ενθαρρύνεταιαπότο περιβάλλον, οικογενειακό καισχολικό, καιδενανέχονταιτόσο εύκολατονεκφοβισμό. Πρώην υποστηρικτές, πρώην παθητικοίθεατές καιγενικά μεγαλύτεροισε ηλικία έφηβοι, ικανότεροιναχειριστούντιςκλίκεςκαιταστερεότυπα, μπορείνααποτελέσουνθετικά πρότυπαγιατουςμικρότερους. 16

17 3. Αντιμετώπισητουσχολικούεκφοβισμού 3.1 Ολοκληρωμένησχολικήπολιτικήσεεπίπεδοσχολείου, τάξηςκαι κοινότητας ΜεαφετηρίατιςεπιτυχημένεςπαρεμβάσειςτουπρωτοπόρουΝορβηγούΝτάνΌλβιους (Olweus, 1978, 1986, 1993; Olweus & Limber, 2007) αλλάκαισύμφωναπλέονκαιμε διεθνείςοργανισμούς(παγκόσμιοςοργανισμόςυγείας, ΣυμβούλιοτηςΕυρώπης), το σχολείο καλείται για την αντιμετώπιση του εκφοβισμού, να δημιουργήσει μία ολοκληρωμένηπολιτική, μέσααπόμίαενεργητικήκαιαναστοχαστικήδιαδικασία, πουνα περιλαμβάνειταεξής: 1. Ενημέρωσηγιατοφαινόμενομέσωσχετικήςβιβλιογραφίας 2. Δέσμευσητωνπαρακάτωπαραγόντωνστηναντιμετώπισητουεκφοβισμού: Διευθυντής/ντρια Σχολικήεπιτροπή Σύλλογοςδιδασκόντων Σύλλογοςγονέωνκαικηδεμόνων Μαθητικάσυμβούλια 3. Συγκρότησησυντονιστικήςεπιτροπής 4. Σχεδιασμόςολοκληρωμένηςπολιτικής, μεβάσητηνανάλυσητωναναγκών τουσχολείου, πουθαπεριλαμβάνει: Συλλογήστοιχείων Σχεδιασμόςστόχων Εντοπισμόςφορέωνγιαπληροφόρησηκαιτεχνογνωσία Εντοπισμόςπιθανώνδυσκολιώνκαιτρόπωναντιμετώπισης Επιλογήκαισχεδιασμόςτωνπαρεμβάσεων 5. Εφαρμογήτηςπολιτικήςμεταεξήςστάδια: Α. Συλλογήστοιχείων Ερωτηματολόγιαγιατοείδοςκαιτηνέκτασητηςβίας, τουςτρόπουςαντίδρασης τωνθυμάτων, τωνπαρατηρητώνκαιτωνεκπαιδευτικών, σεόλαταμέλητης σχολικήςκοινότητας, γονείς, μαθητές, εκπαιδευτικούς Συνεντεύξειςμεμέλητηςσχολικήςκοινότηταςγιαεμβάθυνσηστοφαινόμενο Παρατηρήσειςτων εκπαιδευτικών ή/καιειδικών σε διάφορουςχώρους του σχολείουσεπεριστατικάβίας Β. Εφαρμογήτωνπαρεμβάσεωνσεόλαταεπίπεδα, ατομικό, τάξης, σχολικής μονάδας Γ. Διάχυσητηςπολιτικής, σεμαθητές, γονείςκαιευρύτερηκοινότητα, όπουθα αναφέρονταιταεξής: Ορισμόςβίας: τιείδουςσυμπεριφορέςαφοράαυτήηπολιτική Αρχέςτουσχολείου: πωςσχετίζονταιμετοθέματηςβίας Ρόλοικαιευθύνεςεκπαιδευτικών, γονέων, μαθητών Στήριξηστουςμαθητές-θύματα: σεποιοναναφέρουντοπεριστατικό, διαδικασία πουθαακολουθηθεί, υποστήριξηπουθαδοθεί Συμβουλέςγιατουςθεατές-μαθητές: πωςπαρεμβαίνουν, πουαναφέρουν Συμβουλέςγιατουςγονείςθυτών, θυμάτωνκαιθεατών: διαδικασίες 6. Αξιολόγησητηςεφαρμογήςτηςπολιτικής, πιθανόςεπανασχεδιασμός, βελτιωτικές κινήσεις. 17

18 Παρακάτω, έχουνσυγκεντρωθείκάποιαβασικάχαρακτηριστικάαντιμετώπισης, αλλάκαι πρόληψης, τουσχολικούεκφοβισμούμεβάσητηνέωςτώραδιεθνήεμπειρία, σεεπίπεδο σχολείου, τάξηςκαικοινότητας. Σεεπίπεδοσχολείου Οργάνωσηπαρεμβάσεωνγιακάθεηλικίακαισεόλεςτιςσχολικέςχρονιές Συντονισμόςέρευναςπρινκαιμετάαπόκάθεπαρέμβαση, γιατηναξιολόγησήτης Διαρκήςεκπαίδευσητωνεκπαιδευτικών, αναζήτησηευκαιριώνεπιμόρφωσης Τακτικέςσυνελεύσειςτωνεκπαιδευτικώνγιατοθέμα Δημιουργία συντονιστικής επιτροπής με τη συμμετοχή εκπροσώπων των εκπαιδευτικών, τωνμαθητών, τωνγονέων, ειδικώντηςτοπικήςκοινότητας Ενημέρωσηόλωνστηνέναρξηκάθεπαρέμβασης, μεημερίδες, ομιλίες, φυλλάδια Στενήσυνεργασίαμετοσύλλογογονέωνκαιενθάρρυνσητηςσυμμετοχήςτων γονέωνσεδραστηριότητεςτουσχολείου, εκπαίδευσησεδεξιότητεςεπικοινωνίας Αναβάθμισητουφυσικούπεριβάλλοντος, (διακόσμησητάξηςμεαφίσες- έργατων μαθητών, γκράφιτιστουςτοίχουςσχεδιασμένααπότουςμαθητές, πινγκ-πονγκστα διαλείμματα) Έμφαση στη δημιουργικότητα των μαθητών, μέσα από σχέδια εργασίας, πολιτιστικέςδραστηριότητες, μετησυμμετοχήόλωντωνμαθητώντουσχολείου, πουθααναδείξουντηδιαφορετικότητα, ταιδιαίτεραταλέντακαιικανότητεςτων μαθητών Ανάπτυξησυστημάτωνυποστήριξηςμεταξύτωνμαθητών, π.χ. σύστημαφίλων (Befriending/buddying) σύμφωναμετοοποίογίνεταιανάθεσησεένανμαθητήτου ρόλουτουβοηθού/φίλου/υποστηρικτή/μέντορα, είτεσεμικρότερουςμαθητέςείτε σεσυνομηλίκουςτου, ώστενατονυποστηρίζειστιςσχέσειςτουμεσυμμαθητές του, ιδιαίτεραστηναρχήτηςσχολικήςχρονιάς, ναπαρέχειβοήθειασταμαθήματα, υποστήριξησεπερίπτωσηεκφοβισμού Ανάπτυξηπρογραμμάτωνψυχοκοινωνικήςαγωγής, πουπροάγουντηνψυχικήκαι κοινωνικήυγείατωνεφήβων Ανάπτυξη ομάδων εκπαιδευτικών / ειρηνοποιών / διαμεσολαβητών για τη διαχείρισησυγκρούσεων, βίαιωνήμη Ανάπτυξητηςπρωτοβουλίαςτης διαμεσολάβησηςτωνσυγκρούσεων απόσυνομήλικους, γνωστήως «διαμεσολάβησησυνομηλίκων» Ανοιχτήεπικοινωνίαμετουςγονείςθυτώνκαιθυμάτων, διαδικασίεςξεκάθαρεςγια τοπωςκαισεποιοναναφέρουνκαιγιαταβήματαπουθαακολουθήσειτοσχολείο Έλεγχοςτηςεποπτείαςτωνχώρων, όπουσυνήθως κρύβεται οεκφοβισμός Διατήρησηαρχείουκαταγραφήςτωνπεριστατικών. Σεεπίπεδοτάξης Οιεκπαιδευτικοίπροτείνεταινα: Οργανώνουν βιωματικά εργαστήρια για την πρόληψη του εκφοβισμού (παιχνίδιαρόλων, συζητήσεις, βίντεο, σχεδιασμόςαφίσας) σεσταθερήβάση ενταγμένηστοαναλυτικόπρόγραμμακάθεχρονιάς 18

19 Εφαρμόζουνσεσταθερήβάσηπρογράμματαπροαγωγήςτηςψυχικήςυγείας (διαχείρισησυναισθημάτων, συγκρούσεων, φιλίαςκαιπίεσηςσυνομηλίκων, κλπ) Αξιοποιούνταμαθητικάσυμβούλια, γιατην ενδυνάμωσητηςφωνήςτων μαθητών, μέσααπότακτικέςσυνελεύσεις, όπουαναλύονταιταπροβλήματακαι προτείνονταιλύσεις Συναποφασίζουνμετουςμαθητέςένανκώδικασυμπεριφοράςστηναρχήτης χρονιάς Δεσμεύονταιγιατηδιαλεύκανσηκάθεαναφοράςγιαεκφοβισμό Εγκαθιδρύουνένασύστημαανοιχτήςκαιεμπιστευτικήςεπικοινωνίαςμετους μαθητές Δημιουργούνμίαδιαδιακασίααναφοράςτωνπεριστατικώναπότουςμαθητές (π.χ. ειδικήφόρμα, κουτίπροβλημάτωντάξης) Αναθέτουν ομαδικά σχέδια εργασίας, αξιοποιούν την ομαδοσυνεργατική μάθηση Αφιερώνουνχρόνοστηνεμπέδωσηενόςυγιούςσχολικούκλίματοςκαιόχιμόνο στηνκάλυψητηςύληςστογνωστικότουςαντικείμενο Αντιμετωπίζουν τους θύτες κατ ιδίαν, να αποφεύγουν τη δημόσια διαπόμπευση, τιςαπειλές, τιςειρωνίες Ενημερώνουνσυχνάτουςγονείςγιαθέματασυμπεριφοράςκαιναακούνε προσεκτικάτιςανησυχίεςτουςγιαπιθανόεκφοβισμό Ερευνούνενδελεχώςταπεριστατικά, νααναζητούντιςμαρτυρίεςτωνθυμάτων καιτωνθεατών, αλλάνααποφεύγουννα«ανακρίνουν» τουςθύτες Σεεπίπεδοκοινότητας Προτείνονταιταεξής: Διάχυσητηςπολιτικήςτουσχολείουσεόλητηνκοινότηταμέσω ιστοσελίδων, ραδιοφώνου, τηλεόρασης Αναζήτησηηθικήςκαιοικονομικήςυποστήριξηςαπότηντοπικήκοινότητα Συνεργασίαμετοπικούςφορείς, κοινωνικέςυπηρεσίες, αθλητικούςσυλλόγους 3.2 Οδηγίεςαντιμετώπισηςτουεκφοβισμούγιατουςγονείς Οιγονείςσεκάποιεςπαρεμβάσειςσυμπεριλαμβάνονταιαπό τουςερευνητές, στην εκμάθησηδεξιοτήτωνεπικοινωνίαςμεταπαιδιάτους. Εδώ, θαδοθούνκάποιεςσυνοπτικές οδηγίεςγιατηναναγνώρισητωνθυμάτωνκαιταβασικάβήματααντιμετώπισης. Σημάδιααναγνώρισηςθυμάτων Ανεξήγητεςμελανιέςκαισημάδιααπόχτυπήματα Δενέχειστενούςφίλουςαπότοσχολείο Δεθέλειναπάειστοσχολείο Είναιαγχωμένο Παρουσιάζειανεξήγητη επιθετικήσυμπεριφοράστοσπίτι Απομονώνεται, κλείνεταιστονεαυτότου Έχειεφιάλτες Νοιώθειάρρωστοότανξυπνάειτοπρωί 19

20 Επιστρέφεισπίτιαπότοσχολείομερούχασκισμέναήαντικείμεναναλείπουνήνα έχουνκαταστραφεί Χάνει ταχρήματάτουήάλλααντικείμεναστοσχολείο Φοβάταιναπειτιέγινεστοσχολείο Στουςγονείς, θυτώνήθυμάτων, προτείνεταινα: Παίρνουνστασοβαράαναφορέςτουπαιδιούτουςή/καιτουσχολείουγιαθέματα βίας Αποφεύγουνναρίξουντηνευθύνηγιατονεκφοβισμόσταθύματα Αποφεύγουνναενθαρρύνουντηναντίδρασηστηβίαμεβία(«χτύπαανσε χτυπήσουν» ή«κορόϊδεψεανσεκοροϊδέψουν») Κρατάνεγραπτόαρχείοτωναναφορώντωνπαιδιών, ναενημερώνουνάμεσατο σχολείοκαιναζητούνναεφαρμοστείηπολιτικήτουσχολείουστοθέμα Αποφεύγουνναέρθουνσεεπαφήμετουςγονείςτωνθυτώνή/καιτουςίδιουςτους θύτες Δείχνουνυπομονήκαθώςούτεηεπιθετικήσυμπεριφοράτωνθυτών, ούτεη παθητικήσυμπεριφοράτωνθυμάτωναλλάζουνεύκολα. Ενθαρρύνουντοπαιδίτουςναανακαλύψειταιδιαίτεραταλέντακαιικανότητές του, ενισχύονταςέτσιτηναυτοεκτίμησήτου Ενθαρρύνουντοπαιδί θύμαναδημιουργήσεινέεςφιλίες Διδάσκουντοπαιδί θύτημετοπαράδειγμάτους Ελέχγουντοθυμότους, μηνεπιβάλλουνσωματικέςτιμωρίες Δείχνουνότινοιάζονταιγιαταπροβλήματάτωνπαιδιώνκαιναπροσπαθούννα βρουνλύσειςμαζί Αναζητούντηβοήθειαειδικών, αντοπρόβλημαεπιμένειήχειροτερεύει. 3.3 Συμπεριφορέςεκπαιδευτικώνστηδιαχείρισητάξης Στηνενότητααυτή, αναφέρονταιοισυμπεριφορέςτωνεκπαιδευτικώνστηδιαχείριση τάξης, πουενθαρρύνουνήαποθαρρύνουντηνεκφοβιστικήσυμπεριφοράτωνμαθητών. Όπωςκαιστησυμπεριφοράτωνγονέωνπροςταπαιδιάτους, έτσικαιστησυμπεριφορά τωνεκπαιδευτικώνπροςτουςμαθητέςτους, έχουνεντοπιστείτρειςβασικέςκατηγορίες/ στυλσυμπεριφοράς: Τουποστηρικτικόστυλ, όπουοεκπαιδευτικόςδιατηρείτον έλεγχοτηςτάξηςτου μέσααπόξεκάθαραόρια, πουακολουθούνταιμεσυνέπειακαισεβασμό, χωρίς ειρωνείεςκαιαπειλές, ενώταυτόχροναδίνειεπιλογέςκαιενθαρρύνειτιςμαθητικές πρωτοβουλίες. Τοαυταρχικόστυλ, όπουοέλεγχοςτηςτάξηςεπιβάλλεταιμεεντολέςκαιαπειλές, χωρίςσεβασμόστηνπροσωπικότητατωνμαθητών. Τοεπιτρεπτικόστυλ, δενθέτειξεκάθαραόριαστησυμπεριφοράτωνμαθητών, τείνεινα είναιασυνεπές καιάδικο, χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την προσωπικότητατουκάθεμαθητή. 20

21 Τρίασχετικάπαραδείγματαείναιταεξής: Σενάριο: έναςμαθητήςφτάνειαργοπορημένος, γιαπολλοστήφορά, τηνπρώτηώρατων μαθημάτων Τοαυταρχικόστυλ: «Ανξαναργήσεις, θαπάρειςμονόωρηκαιβαρέθηκατιςδικαιολογίες σου, δενθέλωναακούσωτίποτα» Υπάρχειδημόσιαέκθεσητουμαθητή, μεχρήσηαπειλής, δενυπάρχειενδιαφέρονγιατο λόγοτηςαργοπορίας, κλείνειτηνεπικοινωνία. Το επιτρεπτικό στυλ: «Α, τελικά βρήκεςτο δρόμο, Γιάννη; Λοιπόν, κάθησε να συνεχίσουμε» Ο τόνοςείναισαρκαστικός, αδιαφορείγιατολόγοτηςαργοπορίας, δεσυζητάτις συνέπειες. Τουποστηρικτικό στυλ: «Καλημέρα Γιάννη. Άργησεςγια ακόμη μίαφορά καιθα συζητήσουμεγι αυτόστοδιάλειμμα» Χαιρετάειευγενικά, περιγράφειτοπρόβλημαχωρίςναεκθέτειτομαθητήδημόσια, και δείχνειενδιαφέρον, καθώςσυζητάεικατ ιδίαντοπρόβλημαμετομαθητήαργότερακαι προειδοποιείγιατιςσυνέπειες. Στη συνέχεια αναφέρονταιδιαφορετικά στυλ/ συμπεριφορέςδιαχείρισηςτάξηςτων εκπαιδευτικώνκαιοτρόποςπουαυτάσχετίζονταιμετοσχολικόεκφοβισμό. Τοναρκισσιστικόστυλ Οιεκπαιδευτικοίπουτουιοθετούνεπιδιώκουνναείναιαρεστοί, δίνουνδιπλά, μπερδεμέναμηνύματακαισυχνά, άλλαλένεμπροστάκαιάλλαπίσωαπότηνπλάτη τωνμαθητών. Δημιουργούνσυμμαχίεςμεκάποιουςμαθητές, ειςβάροςκάποιωνάλλων, κάνονταςακόμακαι«πλάκα» μευποτιμητικάγι αυτούςσχόλια, πουπροκαλούντο γέλιοστουςπολλούς. Η υποκριτικήκαιχειριστικήστάσητους, πουεπιδιώκεινα κρατήσειτιςισορροπίες, νααποφύγειτιςσυγκρούσειςκαιναεξασφαλίσειτηδικήτους αποδοχή, συνοψίζεταιστηφράση«θέλωναταέχωκαλάμεόλους». Στηνουσία, δεν ενδιαφέρονταιναξεκαθαρίσουντιςκαταστάσεις, αποφεύγουνναπαίρνουνουσιαστικές αποφάσειςπουέχουνσυνέπειεςγιακάποιουςήπουαλλάζουνουσιαστικάτοσύστημα. Συχνάσεπεριστατικάβίας, προκειμένουνα«θάψουν» τοπρόβλημα, υποτιμούντηβία, δενπιστεύουντοθύμαήρίχνουνσεαυτότηνευθύνη. Η στάσηαυτήδενεμπνέει εμπιστοσύνη ούτεστα θύματα, αλλά ούτεκαιστουςθύτεςκαιεπιτρέπειστον εκφοβισμόνασυνεχίζεται. Τοαυταρχικόστυλ Ο εκπαιδευτικόςπουτοχρησιμοποιεί, επιδιώκει τονέλεγχοτηςομάδαςτωνμαθητώνμέσω του θυμού, των απειλών, των εντολών, του σαρκασμού, προσπαθεί επί της ουσίας να εκφοβίσει, δημιουργώντας αποξένωση και εχθρότηταστησχέσητουμετουςμαθητές. Αυτή ηπαιδαγωγικήπροσέγγισημοιάζειμετογονιό πουχτυπάειτοπαιδίτου, επειδήχτύπησεένα άλλοπαιδίκαιενισχύειτονεκφοβισμό. 21

22 Τοεπιτρεπτικόστυλ Ενώοιαδιάφοροιεκπαιδευτικοίχρησιμοποιούντονκυνισμόγιαναδικαιολογήσουντη στάσητους, οιεπιτρεπτικοίέχουνμία«φιλελεύθερη» στάση, όπουοικανόνεςείναι ασαφείςκαιελαστικοί, όπουοσυμβιβασμόςπροτιμάταιαπότιςκαθαρέςαποφάσειςκαι η δημοφιλία έναντιτηςανάληψηςευθύνης. Τα θολά μηνύματα επιτρέπουντον εκφοβισμό, καθώςσυχνά το φαινόμενοαντιμετωπίζεταιως«πλάκα» ή «μάθημα επιβίωσης» καιγενικάυπάρχειέλλειψηενδιαφέροντοςκαιπαρατηρητικότητας π.χ. γιατοποιοιμαθητέςείναιαπομονωμένοι, γιαπροσβλητικάγκράφιτι. Ηστάσηαυτή επιτρέπειστονεκφοβισμόναεξαπλωθεί. Τοαδιάφοροστυλ Οιεκπαιδευτικοίαυτοίσυχνάκαταφεύγουνστονκυνισμό. Ακόμακαιαντοσχολείο έχειυιοθετήσειμίασυγκεκριμένηπολιτικήγιατονεκφοβισμό, αυτοίεπιμένουννα ακολουθούντηδικήτουςφιλοσοφία, πουστηνπερίπτωσητουεκφοβισμούσυνοψίζεται στηφράση: «Είναιδικότουςπρόβλημα, πρέπεινατολύσουνμεταξύτους». Ηστάση αυτή επιτείνειτο κλίμα ανασφάλειαςστο σχολείο καιμειώνειτην πιθανότητα αναφοράςτωνπεριστατικώνβίαςαπότουςμαθητές θύματα. Τουποστηρικτικόστυλ Η στάσηαυτήεπιδιώκειτονέλεγχομέσωσαφώνορίωνκαιειλικρινούςενδιαφέροντος γιαταπροβλήματατωνμαθητών. Οιεκπαιδευτικοίπουτουιοθετούν, έχουντην ικανότητανασυνδεθούνπροσωπικάμετουςμαθητέςτουςκαιναφροντίσουντηντάξη τουςωςομάδα. Αφιερώνουνέξτραχρόνογιαναμιλήσουνμετουςμαθητές, αλλάκαι μεάλλουςεκπαιδευτικούςτηςτάξηςγιαταπροβλήματαπουπροκύπτουν, θέματα διδασκαλίαςήσυμπεριφοράς. Ανακινούνσυχνά ανάλογεςσυζητήσειςστοσυμβούλιο διδασκόντων. Ενημερώνονταιγιατοδιδακτικότουςαντικείμενοκαιγιανέεςμεθόδους διδασκαλίας, έχουνπάθοςγιατηδιδασκαλία. Αντιλαμβάνονταιότιηεπένδυσητου χρόνου, ιδιαίτεραστηναρχήτηςχρονιάς, σεέναυγιέςκοινωνικόκλίμαστηντάξη, θα βοηθήσεικαιτη μαθησιακή διαδικασία καιότιδεναποτελεί«χάσιμοχρόνου». Ενδιαφέρονταιγιαταθέματαβίας, υποστηρίζουνενεργάταθύματα, θέτουνσαφήόρια στουςθύτεςμεσεβασμόαπέναντίτουςκαικινούντιςδιαδικασίεςστοσχολείο, προκειμένουνααντιμετωπιστείτοπρόβλημα. Είναιημόνησυμπεριφοράπουμπορείνα συντελέσειστηνάμβλυνσητουφαινομένουτουεκφοβισμού. Η διαχείρισητηςτάξηςκαιησχετικήεπιμόρφωσητωνεκπαιδευτικώνσ αυτήν, θα βελτιώσειτηνεπικοινωνίατουςμετουςμαθητέςαλλάκαιτιςακαδημαϊκέςεπιδόσειςστο μάθημάτους. Εντέλει, θατουςβοηθήσειναυιοθετήσουνμίαυποστηρικτικήσυμπεριφορά, όχιμόνογιατημείωσητηςβίαςκαιτουεκφοβισμούστοσχολείο, αλλάκαιγιατη συνολικότερηβελτίωσητηςποιότηταςτηςσχολικήςζωήςτόσογιατουςμαθητέςτουςόσο καιγιατουςίδιους. 22

23 3.4 Άμεσηπαρέμβασηεκπαιδευτικούσεπεριστατικόεκφοβισμού Ταβήματαπουπροτείνονταιναακολουθήσουνοιεκπαιδευτικοί, ότανείναιοιίδιοι μάρτυρεςπεριστατικώνβίαςή/καιεκφοβισμούείναιταεξής: Σταματούντηβίαιησυμπεριφορά Αναφέρουν στο θύτη αυτό που είδαν να συμβαίνεικαιτονίζουν ότιη βία δεν είναι αποδεκτή στο σχολείο, δενκατηγορούν, δεν ειρωνεύονταικαιδεναπειλούν Ενημερώνουνότιθασυζητήσουνμετοθύτη αργότερα Ζητούν ενημέρωση από τουςθεατέςγια το περιστατικό Παρηγορούν το θύμα και προσφέρουν επιβεβαίωσηότιθατοπροστατεύσουν Τοσύνηθεςείναιναγίνεταιπροσπάθειαναδιαλευκανθείτοπεριστατικότηνίδιαεκείνη στιγμή, μεταυτόχρονηπαρουσίαθύτηκαιθύματοςκαιπιθανάκαικάποιωνθεατών. Αυτή ηπρακτική ενθαρρύνειταψέμματα, τη συνέχισητηςεπιθετικότηταςαλλά καιτης θυματοποίησης. Αργότερα, με ατομικές ή/και ομαδικές συναντήσεις με τους εμπλεκόμενους, οεκπαιδευτικόςθαμπορέσεινααντιμετωπίσειαποτελεσματικότερατο περιστατικό(βλ. ενότηταγιαμητιμωρητικέςμεθόδουςδιαχείρισηςπεριστατικών) Παρακάτω περιγράφεταιένα σενάριο εκφοβισμού, ενόςπροκλητικού θύματος, που αποφασίζεικάποιαφοράνααπαντήσειστηλεκτικήβίατουθύτημεσωματικήβία, σε συνδυασμόμεδύοδιαφορετικέςαντιδράσειςεκπαιδευτικώνκαιτααντίστοιχαμηνύματα πουδίνονται, μέσωαυτώντωναντιδράσεων, στουςμαθητές. Σενάριο1ο Δύοαγόριαμαλώνουνστοπροαύλιο. Δάσκαλος(φωνάζονταςαπόμακριά): Ελάτεεδώ εσείς! Αμέσωςείπα! Τινομίζετεότι κάνετε; Αγόρι1: (αναψοκοκκινισμένοκαιλαχανιασμένο): Αυτόςτοξεκίνησε! Αγόρι2: (αναψοκοκκινισμένοκαικλαίγοντας): Ψέμματα! Αυτόςμεέβρισε! Εκπαιδευτικός(φωνάζοντας): Τέλοςείπα! Πηγαίνετεαμέσωςκαιοιδύοστογραφείοτης διευθύντριας! Τιμηνύματαπήρανοιμαθητές; Τοναφωνάζειςείναιεντάξει Τοναακούσειςκαιναμάθεις τιέγινεδενείναισημαντικό Σενάριο2ο Δύοαγόριαμαλώνουνστοπροαύλιο. Εκπαιδευτικός(κινούμενοςπροςταπαιδιά): Σταματήστεπαιδιά, ηρεμήστε. Τισυμβαίνει εδώ; Αγόρι1: (αναψοκοκκινισμένοκαιλαχανιασμένο): Αυτόςτοξεκίνησε! Αγόρι2: (αναψοκοκκινισμένοκαικλαίγοντας): Ψέμματα! Αυτόςμεέβρισε! 23

24 Εκπαιδευτικός: Εντάξει. Τώραείστεκαιοιδύοθυμωμένοι. Πάρτεμιαβαθιάανάσα,. κι ελάτεναπιείτεέναποτήρινερόναηρεμήσετε. Μετάθασυζητήσουμετισυνέβηγιανα λύσουμετοπρόβλημα. Τιμηνύματαπήρανοιμαθητές; Τοναπιειςλίγονερόκαιναπάρειςμιαβαθιάανάσα, μπορείνασεβοηθήσεινα διαχειριστείςτοθυμόσου Ησυζήτησηγιαταπροβλήματαείναιμίαεναλλακτικήστηβία Θέλειναμαςακούσεικαιναμαςβοηθήσει Λεκτικήεπικοινωνίαεκπαιδευτικού- θύτη Παρακάτωδίνονταιμερικάπαραδείγματαλεκτικήςεπικοινωνίαςμεταξύεκπαιδευτικούκαι θύτηκαιτααντίστοιχαμηνύματαπουεμπεριέχειαυτήηεπικοινωνία. «Πώςκαιαποφάσισεςνατονχτυπήσεις;» Υπάρχειεπιλογήκαιευθύνηγιατηνεπιλογή. «Θαπρέπειτώραναπάμεστογραφείοκαιναβρούμεμαζίένατρόποναλύσουμεαυτότο πρόβλημα» Τοπαιδίμπορείναλύσειταπροβλήματάτουκαιναλάβειυποστήριξηανχρειαστεί. «Πώςνομίζειςότιένοιωσε;» Ενθαρρύνειτηνενσυναίσθησητουπαιδιούκαιπροσκαλείσεεπικοινωνία. Τινομίζειςθαμπορούσεναγίνειγιαναμηνεπαναληφθείξανά; Τοπαιδίμπορείναβρειτρόπουςνααποφύγειτηβία. «Η τιμωρίασουείναιστέρησηόλωντωνεπόμενωνδιαλειμμάτων» Τιμωρείκαιαδιαφορείγιαεξηγήσεις. Κοίτατιέκανες, απαράδεκτησυμπεριφορά!» Απευθύνεικατηγορία, επικρίνει, αποσκοπείστηδημιουργίαενοχών. «Γιαναδούμετώρατιθασκεφτείςγιανατοεξηγήσειςαυτό!» Ειρωνεία, υπονοώνταςότιτοπαιδίδενείναιικανόούτεναδώσειεξηγήσειςγι αυτόπου έκανε, πόσομάλλονναβρειμίαλύσησταπροβλήματάτου. Όχι: «ΧτύπησεςτοΓιώργο;» Αλλά: «ΟΓιώργοςπονάεικαικλαίει. Τισυνέβη;» Αποφεύγουμεταψέμματα... Γιατίαποφεύγουμεναρωτήσουμε«γιατίτοέκανες;» Γενικά, είναιαρκετάδύσκολογιατονοποιονδήποτεναεξηγήσειτιςπράξειςτουκαι σίγουραόχιβοηθητικόγιατουςθύτες, καθώςενέχεικατηγορία. Μίαπιθανήαπάντησηθα μπορούσεναήτανεξάλλου: «δενξέρωγιατίτοέκανα». Έστωεπίσηςότιότανρωτάμεέναν εκπαιδευτικόγιατίνομίζειότιτοέκανεαυτόομαθητής, αυτόςαπαντά: «γιατίδενέχει άλλοτρόποναδείξειότιείναιδυνατόςκαιεπιζητάτηνπροσοχήόλων». Θαπερίμενεποτέ κανείςομαθητής θύτηςναπροβείσεμίατέτοιαερμηνείατηςσυμπεριφοράςτου; Μάλλονόχι. Μίαάλληπολύσυχνήαπάντησηπουδίνουνοιθύτες, είναιμίαδικαιολογία 24

25 γιατησυμπεριφοράτους, πουσυχνάαποτελείκατηγορίαγιατοθύμακαιμηανάληψη ευθύνηςαπότημεριάτους. π.χ. «Γιατίτονχτύπησες;» «Μουπήρετομολύβιμουχωρίςναμερωτήσει» Καιπάλιείναιτελείωςαπίθανοναπάρουμεμίααπάντησητουτύπου: «γιατίδυσκολεύομαι ναανεχτώτοάτομοαυτό, ερμήνευσαωςέλλειψησεβασμούτησυμπεριφοράτουκαι επιδεικνύωτηδύναμήμουστουςσυμμαθητέςμουμετονατονχτυπήσω». Επομένως, αν καιοεκπαιδευτικόςαναζητάτηναιτίατηςσυμπεριφοράςμετηνερώτηση«γιατί...;», αυτή είναιιδιαίτεραδύσκολοναδοθείαπότουςμαθητέςκαισυνήθωςοδηγείσεσυμβατικές δικαιολογίεςκαικατηγορίεςπροςτοθύμα, καιωςτέτοια, είναιμηβοηθητικήστην επικοινωνίαεκπαιδευτικού θύτη Μήλεκτικήεπικοινωνίαεκπαιδευτικού- θύτη Διατηρήστετηνέκφρασητουπροσώπουσαςουδέτερη, αποφύγετετοθυμωμένοή συνοφρυωμένούφος. Διατηρήστεοπτικήεπαφήαλλάαποφύγετεναεπιμείνετενακάνειτοίδιοκαιο μαθητής(π.χ. ναμεκοιτάςότανσουμιλάω ). Βεβαιωθείτεότιδίνετεαρκετόπροσωπικόχώροκαιαποφύγετεναέρθετεπολύ κοντάστοπρόσωποτουμαθητή. Αποφύγετενακουνήσετετοδάκτυλόσας, ναβάλετεταχέριασαςστημέσησας, ναχτυπήσετεένααντικείμενο(π.χ. πόρτα, βιβλίο). Αποφύγετεναανεβάσετετηνέντασητηςφωνήςσας, διατηρήστεήρεμοτόνο Ανδιαπιστώσετεότιαναστατώνεστεήθυμώνετε, δώστελίγοχρόνοστονεαυτόσας καιπάρτεμερικέςβαθιέςανάσες, γιαναηρεμήσετε, πρινμιλήσετεστομαθητή. Ανδεμπορείτεμόνοισαςναελέγξετετηνκατάσταση, ζητήστετηβοήθειατου υπόλοιπουπροσωπικούτουσχολείου Αντιμετώπισηαπειλώναπότουςθύτες Αντιμετωπίστε τις απειλές με τρόπο που να δείχνειενδιαφέρον για τα συναισθήματατουμαθητήκαιμηνπαίρνετεαυτέςήάλλεςπροσβολέςπουτις συνοδεύουνπροσωπικά. π.χ. πείτε: «Θαπρέπεινααισθάνεσαιπραγματικάάσχημα γιαναπειςκάτιτέτοιο». Πάρτεσοβαράκάθεαπειλήπουαφοράσε σωματικήβλάβηάλλωνατόμων ήτου εαυτούτουή/καικαταστροφήπεριουσιακώνστοιχείων. Γιαναεκτιμήσετετηναξίατηςαπειλήςκαιτηνπιθανότηταπραγματοποίησήςτης, σκεφτείτετηνπροηγούμενησυμπεριφοράτουμαθητή(π.χ. συχνάπροβλήματα επιθετικότητας, καταστροφή αντικειμένων, βασανισμόςζώων). Ανδενείστε σίγουροιγιατηνεκτίμησήσας, συμβουλευτείτεένανειδικόσεθέματαψυχικής υγείας. 25

26 3.5 Οιποινέςωςμέθοδοςαντιμετώπισηςτουεκφοβισμού Κατ αρχήν, είναισημαντικόναεπισημανθείπωςηύπαρξηενόςκώδικαποινώναπόμόνη της, δενεξασφαλίζεικαιτηνεπιβολήτους, καθώςοεκφοβισμόςγίνεταιμακριάαπότα μάτια τωνενηλίκων, καιανδενυπάρχουνανοιχτάσυστήματαεπικοινωνίαςμεταξύ εκπαιδευτικώνκαιμαθητών, πιθανάδεθαυπάρχουνκαικαταγγελίεςγιαεκφοβισμόαπότα θύματαή/καιαπότουςθεατέςτουεκφοβισμού. Κάποιεςάλλεςσημαντικέςπαρατηρήσεις γιατιςποινέςείναικαιοιεξής: Οιποινέςτείνουννασταματήσουντονεκφοβισμό, αλλάμόνο προσωρινά. Οιήπιες ποινές που συχνά επιβάλλονταιδεν επηρεάζουν τον εκφοβισμό. Απότηνάλληαυστηρότερεςποινές, όπωςηαποβολή, είτε θεωρούνταιαπεχθείςκαιάδικεςαπότουςθύτεςκαιτουςυποστηρικτές τους, οπότεοιτελευταίοιτείνουννασυμπαρασταθούνστουςθύτεςγια τηντιμωρία, είτεκάποτεθεωρούνταιακόμακαιεπιθυμητές(π.χ. «γλιτώνωμάθημα»). Είναισυνήθωςγενικήςμορφήςκαιδεναναλογούνστοείδοςκαιστην έντασητουεκφοβισμού. Δεσυντελούνστονααντιληφθείοθύτηςτηβλάβηπουπροκαλεί. Συχνάδημιουργούναισθήματαεκδίκησηςστουςθύτεςκαιο εκφοβισμόςείτεχειροτερεύειείτεκρύβεταικαλύτερα. Είναιαποτελεσματικότερεςόταντοάτομοήοοργανισμόςπουτις επιβάλλειέχεικερδίσειτοσεβασμότουθύτη. Ότανδεσυμβαίνειαυτό στασχολεία, οιθύτεςδενεπηρεάζονταιαπότηνεπικριτικήστάσητων εκπαιδευτικών. Η αποδοχήπουσυνεχίζουνναλαμβάνουνοιθύτεςγιατησυμπεριφορά τους, απότουςυπόλοιπουςμαθητές, ειδικάστηνεφηβεία, υπερτερεί έναντιτουσχολείουπουτηναπορρίπτει. Η επιβολήποινώναξιακάστηρίζεταιστηνάσκησητηςεξουσίαςαπό τημεριάτουσχολείου, εμπεριέχειτομήνυματουδυνατούπουτιμωρεί τοναδύνατο, καιμοιάζειεπομένωςνααπηχείτηδυναμικήτουίδιου τουφαινομένουτουεκφοβισμού. Μεβάσητηδιεθνήεμπειρίακαιέρευνα, φαίνεταιπωςηεπιβολήποινώνδενεπαρκείγιατη μείωσητουσχολικούεκφοβισμού. Ίσωςσεκάποιαιδιαιτέρωςσοβαράπεριστατικά, που συνιστούνπαραβατική/ εγκληματικήσυμπεριφορά, ναμημπορούννααποφευχθούν, αλλά ακόμα και τότε συνιστώνται μη τιμωρητικές μέθοδοιδιαχείρισης περιστατικών εκφοβισμού, όπωςθαδούμεαναλυτικάστηναμέσωςεπόμενηενότητα. 26

27 3.6 Μητιμωρητικέςμέθοδοιδιαχείρισηςπεριστατικώνεκφοβισμού Στηνενότητααυτήθαπαρουσιαστούνμέθοδοιδιαχείρισηςπεριστατικώνεκφοβισμούσε ατομικόεπίπεδο, οιοποίεςπεριλαμβάνουνσυναντήσειςτωνεκπαιδευτικώνμετουςθύτες, τα θύματα, τους θεατές καικάποιες καιτους γονείς θυτών καιθυμάτων. Οι σημαντικότερες, επιστημονικάτεκμηριωμένες, μητιμωρητικές, μέθοδοιαντιμετώπισης περιστατικώνσχολικούεκφοβισμούείναιοιεξής: 1. Μέθοδος«Δενκατηγορώ» (παλαιότερηονομασία) ή«ομάδαςυποστήριξης» ( No- Blame or Social Group Method ) 2. ΜέθοδοςΠίκας(Method of Shared Concern) 3. Μέθοδος«ΕπανορθωτικήςΔικαιοσύνης» (Restorative Justice) Όλεςοιμέθοδοιαποσκοπούνστονασταματήσειοεκφοβισμός χωρίςνααπευθύνουνκατηγορίεςστουςθύτες χωρίςνατουςανακρίνουν χωρίςνατουςαπειλούνμετιμωρία αλλάπροσπαθώντας νααυξήσουντηνενσυναίσθησήτουςγιαταθύματα ναεμπλέξουνκαιάλλουςσυμμετέχοντεςστονεκφοβισμό(υποστηρικτέςθυμάτωνή θυτών, απλούς παρατηρητές) ή άλλους ενδιαφερόμενους (γονείς), σε μία διαδικασίαεπίλυσηςπροβλημάτωνμέσασεκλίμααλληλοσεβασμού. Στηνενότητααυτήθαπαρουσιαστείαναλυτικάηπρώτημέθοδοςκαιπιοσυνοπτικάοι υπόλοιπεςδύο. Εξάλλου, ηπρώτημοιράζεταιπολλάκοινάμετηδεύτερη, ενώητρίτη χρησιμοποιείενπολλοίςβήματακαιτωνδύοπροηγουμένων, μεκυριότερηδιαφοράότι εμπλέκεικαιτουςγονείςθυτώνκαιθυμάτων. Δύοσημαντικέςδιευκρινήσειςγιατηχρήσητωνμεθόδων: Σε περιπτώσεις σχολικής βίας όπου οιμαθητές συγκρούονταιβίαια αλλά οι αντιμαχόμενεςπλευρέςείναιίσηςδύναμης, προτείνεταιη μέθοδοςτηςδιαχείρισης Συγκρούσεωναπότονεκπαιδευτικό-διαμεσολαβητή(Conflict Resolution) ήκαιαπότους ίδιουςτουςμαθητές(peer Mediation). Οιπαραπάνωμέθοδοιδενπροτείνονταιγιατην αντιμετώπισηπεριστατικώνεκφοβισμού, αλλάθεωρούνταιιδιαίτεραχρήσιμοιγιατην πρόληψητουεκφοβισμού. Γιαεκείνεςτιςλίγεςπεριπτώσειςθυτών, πουδείχνουνναμηνμπορούνναδείξουνκαμία ενσυναίσθησηγιατηνκατάστασητουθύματος, αλλάούτεκαινααντιληφθούντηβλάβη πουτουπροκαλούν, όπουηεκφοβιστικήσυμπεριφορά, έχειμεγάληέντασηκαισοβαρές συνέπειεςστηζωήτωνθυμάτωνκαιεπιμένειανεξάρτητααπότηστάσητηςυπόλοιπης ομάδαςτωνσυμμαθητώντους, συνιστάταιη παραπομπήσευπηρεσίεςψυχολογικής υποστήριξης. Οιπαραπάνωμέθοδοιπιθανάνααποδειχτούναναποτελεσματικέςσεαυτές τιςπεριπτώσεις. 27

28 3.6.1 Μέθοδος«Ομάδαυποστήριξης» ΔύοΆγγλοιεκπαιδευτικοί, οτζώρτζρόμπινσονκαιημπάρμπαραμέηνς(maines & Robinson, 1992, 2008) εισήγαγαντημέθοδοτηδεκαετίατου 90, ενώ μίαχρήσιμη προσαρμογήτηςέγινεαπότηνσουγιάνγκ(young, 1998). Η επιτυχίατηςέχειπεριγραφεί καιπρόσφαταερευνητικά(smith et al, 2007). Βήμα1 ο συναντώνταςτοθύμα Είναιδυνατόν, αντοεπιθυμείτοθύμα, ναπαρευρίσκεταισεαυτήτησυνάντησηκαι έναςγονιόςή/καιφίλοςτου. Ο εκπαιδευτικόςσυναντάτοθύμαμεσκοπό: 1. Ναεξηγήσειτημέθοδοκαιναπάρειάδειανασυνεχίσει 2. Ναενθαρρύνειτοθύμαναεκφράσειτασυναισθήματάτου 3. Νασυζητήσειτησύνθεσητηςομάδαςυποστήριξης Σκοπόςτηςσυνάντησηςδενείναιναανακαλύψειταπραγματικάπεριστατικά. Αντο θύμαεπιθυμείναδιηγηθείτιέγινεακριβώς, πάντααυτόαναπλαισιώνεταιαπότον εκπαιδευτικό, έτσιώστεναγίνεταιαναφοράστασυναισθήματα. Παράδειγμα: Θύμα: «Όλοιμεαγνοούν, κανείςδεμουμιλάει» Εκπαιδευτικός: «Νιώθειςλοιπόνμοναξιά, επειδήδενέχειςκάποιονναμιλήσεις» Ζητάειεπίσηςτηνάδειατουθύματοςγιατοαντουεπιτρέπεινακρατήσειήόχι σημειώσεις για όσα λέγονται, προκειμένου να συγκρατήσειευκολότερα τις πληροφορίες. Σημαντικόείναιεπίσηςτοθύμανακαταλάβειτηδιαδικασίακαινα δώσειτησυναίνεσήτουγι αυτήν. Μερικέςφορέςοιμαθητέςφοβούνταιπιθανή εκδίκησηκαιχειροτέρευσητηςβίαςκαιδεθέλουννααποκαλύψουνταονόματατων θυτών. Εδώκαλόείναινατονισθείότιδενπρόκειταιγιαδιαδικασίαεξεύρεσης ενόχωνκαιότιδενθαυπάρξεικαμίατιμωρίαγιατουςθύτες. Επίσης, συχνάβοηθάει τοναμιλήσουνσεέναπρώηνθύμα, πουβοηθήθηκεαπότηδιαδικασία. Αντοθύμα υποβαθμίζειτοπρόβλημακαιδεθέλειναακολουθηθείηδιαδικασία, θυμίστετου ότιείστευπεύθυνοςγιατησωματικήκαιψυχικήασφάλειαόλωντωνμαθητώνκαι πωςθέλετενασαςενημερώσει, ανηεπιθετικήσυμπεριφοράσυνεχιστεί. Επίσης, πείτεότιθαενημερωθούνσχετικάοιγονείςτου. Τέλος, αυξήστετηνεποπτείασας γιατοθύμα. Τοθύμαθαυποδείξειταάτομαπουθασυμμετέχουνστηνομάδαυποστήριξηςμετά απότιςπαρακάτωερωτήσειςτουεκπαιδευτικού: Ποιοςάσκησεβία; Ποιοςήτανκοντάκαιυποστήριξετηβία; Ποιοςάλλοςγνωρίζειτισυνέβηαλλάδενπήρεμέροςστηβία; Ποιοςείναιφίλος/ητουθύματος; (ανδενυπάρχει, ποιοςθαήθελεςναείναιφίλος/η σου;) Ποιοςσυμμαθητής/τρια θα μπορούσε να τον βοηθήσει; (αναζητούμεκάποιο πρόσωποπουοιπερισσότεροισέβονταικαιεκτιμούνκαιθαμπορούσεναεπηρεάσει θετικάκαιτουςυπόλοιπουςμετησυμπεριφοράτου) Είναιαπαραίτητοόλοιαυτοίοιρόλοινασυμπεριληφθούνστηνομάδαυποστήριξης. Ο εκπαιδευτικόςκλείνειτησυνάντηση: Α. Ζητώνταςτηνάδειατουθύματοςναμεταφέρειόσαειπώθηκαν, διευκρινίζοντας τυχόνδεδομέναπουτοθύμαδενεπιθυμείναμεταφερθούνστησυνάντησηκαιστην οποίαοεκπαιδευτικόςθαλειτουργήσειωςαντιπρόσωποςτουθύματος. 28

29 Β. Προσκαλώνταςτοθύμαναγράψειή/καιναζωγραφίσειόσαέγιναν, μεέμφαση στασυναισθήματάτουκαιστιςάλλεςτυχόνσυνέπειεςπουείχεηβίαστηζωήτου (π.χ. δενήθελεναέρθειστοσχολείο, είχεεφιάλτες, κλπ) Γ. Προσφέρονταςστομαθητήσυγκεκριμένηδυνατότηταεπικοινωνίαςμαζίτουμ ένανεύκολοκαιδιακριτικότρόπο(π.χ. σήμαμετοχέρι-σύμβολοτου όλακαλά ), προκειμένουναδιασφαλίσειότιηβίαέχεισταματήσει. Σεκάθεπερίπτωση, χωρίς ναγίνειαντιληπτόαπότουςυπόλοιπουςσυμμαθητές. π.χ. ηερώτηση«είσαικαλά;», δεβοηθάστοχτίσιμοτηςαυτοεκτίμησηςτουθύματος. Δ. Διευθετώνταςτοχρόνοτηςσυνάντησηςκαιρωτώνταςανείναιαπαραίτητοαυτή ναγίνειαμέσωςμετά, προκειμένουναδιαφυλαχθείηασφάλειατουθύματοςήαν μπορείναναπεριμένειλίγοχρόνοακόμη. Ε. Μετάτοτέλοςτηςσυνάντησης, οιγονείςενημερώνονταιγιατηδιαδικασίαπου ακολουθείται. Βήμα2 ο οργανώνονταςτηνομάδαυποστήριξης Ο εκπαιδευτικόςσυγκροτείτηνομάδαυποστήριξης, μοιρασμένη, όσοτοδυνατόν, ισόποσασεθύτες, φανερούςυποστηρικτέςτουθύτη, απλούςπαρατηρητέςκαι υποστηρικτέςτουθύματος. Καθώςτουςκαλείπροσωπικά, δεδίνειεξηγήσειςγιατη συνάντηση. Η συνάντησηείναικαλόναγίνεισεφιλικήατμόσφαιρα, μεπροσφορά κάποιωνμικρώνεδεσμάτων. Βήμα3 ο εξηγώνταςτοπρόβλημα Ο εκπαιδευτικόςχαιρετάτουςμαθητέςένανένανκαιτουςευχαριστείγιατην παρουσίατουςστησυνάντηση. Ξεκινάμιλώνταςγιαταδικάτουσυναισθήματακαι προβλήματα. Παράδειγμα: «Είναιμέσαστακαθήκοντάμουναδιασφαλίσωτηνασφάλειαόλων τωνμαθητώνστοσχολείοκαιαντιμετωπίζωέναπρόβλημα, στοοποίοθαήθελατη βοήθειάσαςγιανατοαντιμετωπίσω, καθώςδεθαμπορούσανατολύσωμόνοςμου καιγι αυτότολόγοσαςκάλεσασήμεραεδώ. Ανησυχώλοιπόνγιατον/την...που περνάειδύσκολατώρατελευταία». Χρησιμοποιείκατόπιντογραπτόή/καιτηζωγραφιάτουθύματοςκαιτοδίνεισε κάποιοναπότουςμαθητές, όποιονεπιθυμεί, νατοδιαβάσει. Σεκαμίαπερίπτωσηδερωτάει: «τίέγινε;» ή«γιατίέγινε;», δενασχολείταιμετονα αποδώσεικατηγορίες ή να ψέξεικάποιον από τους συμμετέχοντες ή να προσδιορίσεικαντουςθύτες. 29

30 Είναιπολύ πιθανό μόλιςαναφερθείτο όνομα του θύματος να ακουστούν απαντήσειςαπότουςθύτεςτουτύπου: «Δενήμουνεγώ» ή«αυτόςτοξεκίνησε πρώτος». Ανσυμβείαυτό, είναικαλόοεκπαιδευτικόςναεπαναλάβειότιεδώδεν κατηγορείταικανείςγιατίποτακαιότισκοπόςτηςσυνάντησηςείναιναβοηθήσουμε όλοιένασυμμαθητήμαςπουυποφέρει. Ανκάποιοςμαθητήςεπιμένειότι«Αυτόςναδείτετιμαςκάνει», μπορείνα κανονιστείμίασυνάντησημαζίτου, γιαναελεγχθείανκαιομαθητήςαυτόςείναι θύμαβίας. Βήμα4 ο μοιράζονταςτηνευθύνη Μόλιςδιαβαστείτογραπτότουθύματος, οισυμμετέχοντεςίσωςανησυχήσουνγια πιθανήτιμωρία. Εδώ είναιηκατάλληληευκαιρίανατονιστεί, ότικανείςδενθα τιμωρηθεί, ότιείναιευθύνητουεκπαιδευτικούναβοηθήσειτοθύμα, αλλάδεν μπορείνατοκάνειαυτόχωρίςτηβοηθειάτους. Τομηαπειλητικόκλίμακαιημη χρήσηκατηγοριών, ανακουφίζουνσυνήθωςτουςθύτες, πουδενέχουνέτσιλόγονα αμυνθούνγιακάτι, αφούκανείςδεντουςεπιτίθεται. Βήμα5 ο αναζητώνταςλύσεις Κύριοςσκοπόςτηςσυνάντησηςείναιηανάπτυξητηςενσυναίσθησηςσεθύτες, υποστηρικτέςκαιπαρατηρητές. Στοαυτότοβήματηςμεθόδου, έμφασηδίνεταιστα συναισθήματατουθύματοςκαιόχιστοτιακριβώςσυνέβηήποιοςέκανετι. Με αυτότοντρόποδενεπικεντρωνόμαστεσεγεγονότα, αιτίες(γιατίτοέκανες) και κατηγορίες(ποιοςφταίει) αλλάστασυναισθήματατωνθυμάτων, άρακαιστην ευνσυναίσθησητωνμελώντηςομάδαςυποστήριξης. Στησυνάντησηαυτήδενπροσδιορίζονταιοιθύτες, ανκαιόλοιγνωρίζουνποιοι είναι. Άλλωστεσυχνάδίχωςκανναερωτηθούνγι αυτό, τοπαραδέχονταιαπόμόνοι τους. Η όλη όμως προσέγγιση τους βοηθά να αντιληφθούν τα αρνητικά αποτελέσματατηςσυμπεριφοράςτουςκαιτουςενθαρρρύνεινατηνεγκαταλείψουν. Η προσπάθειαδημιουργίαςενοχώνδεθεωρείταιβοηθητική, καθώςσυχνάοδηγείσε αντεκδίκηση. Υπάρχειόμωςαίσθημαντροπής, πουσυντελείάλλωστεκαιστην αλλαγήσυμπεριφοράςτους. Η μέθοδοςαξιοποιείεπίσηςτηδυναμικήτηςομάδας. Ακόμηκαιαναρχικάοιθύτες αρνούνταινααποδεχθούντηνευθύνηγι αυτόπουσυμβαίνειή/καιδεθέλουννα αλλάξουνσυμπεριφορά, όλεςοιδηλώσειςυποστήριξηςαπόταυπόλοιπαμέλητης ομάδαςπροςτο θύμα, αποδυναμώνουντουςθύτες, οιοποίοιστη συνέχεια δυσκολεύονταινασυνεχίσουντηνεπιθετικήσυμπεριφοράπροςτοθύμα, αφούτώρα πια δενείναιμόνοτου απέναντίτους, αλλά υποστηρίζεταικαιαπόάλλους συμμαθητέςτου. 30

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ

ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Ο σχολικός εκφοβισμός είναι η επιθετική εκείνη συμπεριφορά που είναι εσκεμμένη, απρόκλητη, και επαναλαμβανόμενη, αποτελει κατάχρηση εξουσίας και εμπεριέχει

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς

Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 6η Διαταραχές Συμπεριφοράς Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Διαταραχές Συμπεριφοράς Ο όρος σημαίνει

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕ19 Ζητούμενο η θετική στάση... Λοιπον σήµερα ο µπαµπάς θα σε προστατέψει απο τον ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή

Ενδοσχολική Βία. Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ενδοσχολική Βία Εργασία του τμήματος Β 5 του 6ου Γυμνασίου Ηρακλείου. Υπεύθυνη καθηγήτρια: Μπαλαμούτσου Μαγδαληνή Ορισμός Πώς μεταφράζεται ο όρος Bullying ; Σχολικός Εκφοβισμός Τι σημαίνει ο όρος Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού

Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού 6 η Μαρτίου 2015 Πανελλήνια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας και του Εκφοβισμού Σχολικός Εκφοβισμός - Το φαινόμενο «bullying» Υπήρχαν από πάντα πολλές μορφές βίας και σκληρότητας μεταξύ των παιδιών. Αυτό όμως

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού

Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού Θέμα: Πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών σχολικού εκφοβισμού Απόσπασμα από Εγκύκλιο Αρ.Φακ. 7.19.04.16.1, 10 Φεβρουαρίου 2015, Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παράρτημα Ι Ορισμοί και Θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Κορδερά Ειρήνη Ψυχολόγος. MSc Ψυχολογία Υγείας MSc Ψυχολογία Παιδιού & Εφήβου Συστημική Ψυχοθεραπεία

Κορδερά Ειρήνη Ψυχολόγος. MSc Ψυχολογία Υγείας MSc Ψυχολογία Παιδιού & Εφήβου Συστημική Ψυχοθεραπεία Κορδερά Ειρήνη Ψυχολόγος MSc Ψυχολογία Υγείας MSc Ψυχολογία Παιδιού & Εφήβου Συστημική Ψυχοθεραπεία Πώς καταλαβαίνουμε ότι μια πράξη συνιστά εκφοβισμό; Το σύνηθες πείραγμα των παιδιών μεταξύ τους. Οι περιστασιακοί

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΙ ΕΙΔΗ ΒΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Παρουσίαση με τρόπο συνοπτικό των σχετικών φαινομένων ΑΜΑΛΙΑ Κ. ΗΛΙΑΔΗ, φιλόλογος-ιστορικός Αναπληρωματικό μέλος της ομάδας πρόληψης & αντιμετώπισης φαινομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα

Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα 24 ο ΓΕΛ Αθηνων Σχ.Έτος 2012-2013 Τμήμα Α3 Ερευνητική εργασία - Project Ενδοσχολική βία - Σχολικός εκφοβισμός και ηλεκτρονικά μέσα Σκοπός της έρευνας Ο σκοπός της έρευνας μας είναι να ευαισθητοποιήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας

ΣχολικήΔιαμεσολάβηση. Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας ΣχολικήΔιαμεσολάβηση Πως λειτουργεί ο θεσμός σήμερα σε σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ελλάδας Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο της αποστολής του ως Συνήγορος του Παιδιού, προσκάλεσε σχολεία

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας

Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας Βία + Εκφοβισμός στο σχολείο συζήτηση με αφορμή την ημέρα αντιμετώπισης της ενδοσχολικής βίας 6 Μαρτίου 2013 Τελευταίο Θρανίο Καθηγητές Εν Δράσει Κόσμος Χωρίς Πολέμους και Βία ΟΜΟΦΟΒΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β )

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ A ) & ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 29/05/2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: Νεοελληνική Γλώσσα ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός

Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός Cyber bullying ή ηλεκτρονικός εκφοβισμός Μια νέα μορφή εφηβικής παραβατικότητας και τρόποι αντιμετώπισης Θώμη Τσομπανίδου, εκπ/κός ΠΕ 05 Υπεύθυνη Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων ΔΔΕ Αρκαδίας Σχολικός εκφοβισμός(school

Διαβάστε περισσότερα

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ Η φιλοσοφία μας για την εκπαίδευση και το σχολείο του παρόντος, έχει ως βασικό της άξονα ένα σχολείο: που εφαρμόζει στην «πράξη» τη μαθητοκεντρική διδασκαλία και την ολιστική προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Προλεγόμενα του Καθηγητή Νέστορα Κουράκη... 15 Ευχαριστίες του συγγραφέα... 17 I. Εισαγωγή... 19 Το σύγχρονο σχολείο «καταλύτης» στη «σχολική» βία;... 27 «γνωριμία» με τον σχολικό τραμπουκισμό

Διαβάστε περισσότερα

2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 Θέμα: «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015

2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 Θέμα: «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015 2 Ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΝΩ ΛΙΟΣΙΩΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ Τάξη: Α Τμήμα: Α4 : «Σχολικός Εκφοβισμός» Σχολικό Έτος: 2014-2015 Στάδια υλοποίησης του project. 1 ο : Συμβόλαιο της τάξης α) Εισαγωγή στο μάθημα ΣΚΖ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ/ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (BULLYING) Σπύρος Στάμος εκπαιδευτικός - ψυχολόγος

ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ/ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (BULLYING) Σπύρος Στάμος εκπαιδευτικός - ψυχολόγος ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ/ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ (BULLYING) Σπύρος Στάμος εκπαιδευτικός - ψυχολόγος Συνήθως, η σχολική βία αρχίζει με φαινομενικά αθώο πείραγμα και ταπεινώσεις που κλιμακώνονται σε βιαιότερες

Διαβάστε περισσότερα

Η ευθραστότητα της εφηβείας

Η ευθραστότητα της εφηβείας Η ευθραστότητα της εφηβείας Άννα Κοκκέβη Αναπλ. Καθηγήτρια Α Ψυχιατρικής Κλινικής Παν/µίου Αθηνών Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16 Φεβρουαρίου 2010 Tυπικά χαρακτηριστικά της εφηβείας που κάνουν το άτοµο ευάλωτο

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΕΚΦΟΒΙΣΜOΣ ΑΣΚΗΣΗ ΒΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Προβληματικής συμπεριφοράς στο σχολείο και την οικογένεια

Διαχείριση Προβληματικής συμπεριφοράς στο σχολείο και την οικογένεια Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Διαχείριση Προβληματικής συμπεριφοράς στο σχολείο και την οικογένεια Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την

Επιθετικότητα. Βία και επιθετικότητα στον αθλητισµό. ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ έννοια. Θεωρίες για την επιθετικότητα. Ψυχολογικές θεωρίες για την ΕΠΕΑΕΚ : AΝΑΜΟΡΦΩΣΗ A ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΘΛΗΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΜΚ 108) Θέµα διάλεξης9 Βία και στον αθλητισµό Μάριος Γούδας Επιθετικότητα - έννοια - διαφορά βίας - ς Θεωρίες

Διαβάστε περισσότερα

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ

12/5/2015 Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ Ι ΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΕΙΑΣ 1 ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 2 Εφηβεία είναι η περίοδος της αύξησης και της ανάπτυξης του ατόμου κατά την ο- ποία συμβαίνουν σημαντικές μεταβολές στο σώμα, στη συμπεριφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλουμε κάποιον στο Διαδίκτυο, μπορεί να θεωρηθεί δυσφήμιση ή εξύβριση ή κακόβουλη πράξη Ενδέχεται να επισύρει τιμωρία

Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλουμε κάποιον στο Διαδίκτυο, μπορεί να θεωρηθεί δυσφήμιση ή εξύβριση ή κακόβουλη πράξη Ενδέχεται να επισύρει τιμωρία Το διαδίκτυο στη ζωή µας ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Φεβρουάριος, 2014 1 Θα µένατε ποτέ σε ένα πάρκο χωρίς επιτήρηση να συζητάτε, να παίζετε και δηµιουργείτε σχέσεις µε αγνώστους; 2 Θα µπαίνατε σε µια αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων. Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Διοίκηση ανθρωπίνων Πόρων Ενότητα 10: Ασφάλεια εργαζομένων Δρ. Καταραχιά Ανδρονίκη Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας

Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σεμινάριο Διευθυντών Σχολικών Μονάδων 49 ης Περιφέρειας για την αντιμετώπιση της ενδοσχολικής Βίας Σχολικός Σύμβουλος: Ανδρέας Ν. Ζεργιώτης Αχαρνές, Ιανουάριος 2013 Έρευνα Ε.Κ.Κ.Ε. : Νεανική Βία μέσα από

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

4 ο ΓΥΜΝ ΑΣΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ

4 ο ΓΥΜΝ ΑΣΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ 4 ο ΓΥΜΝ ΑΣΙΟ ΚΕΡΑΤΣΙΝΙΟΥ ΤΑΞΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Η ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ ΚΑΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ Σχολικό Έτος: 2013 2014 Σελίδα 1 από 42 ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Τάξη Α5 Τάξη Α6 Μάθημα : Σχολική Κοινωνική Ζωή (ΣΚΖ) Θέμα : Η

Διαβάστε περισσότερα

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2013 «Connect with Respect!»

Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου 2013 «Connect with Respect!» «Connect with Respect!» Τα Δικαιώματα του παιδιού και οι προτάσεις της UNICEF για την προστασία τους μέσα και δια μέσου των εικονικών κόσμων Ηλίας Λυμπέρης Γενικός Διευθυντής Ελληνικής Εθνικής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για το μήνα Φεβρουάριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ Τετάρτη, 18 Απριλίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικτυακός Εκφοβισμός. Cyberbullying

Διαδικτυακός Εκφοβισμός. Cyberbullying Διαδικτυακός Εκφοβισμός Cyberbullying Ο όρος Διαδικτυακός εκφοβισμός (Cyber-bullying) αφορά τον εκφοβισμό, την απειλή, την ταπείνωση ή την παρενόχληση παιδιών, προεφήβων και εφήβων που δέχονται μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους.

Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. Βία και επιθετική συμπεριφορά από τους εφήβους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Πρόβλημα: Κατά την έρευνα αυτή θα εξεταστεί κατά το πόσο οι έφηβοι εκδηλώνονται με βίαιη κ επιθετική συμπεριφορά. Υπόθεση: Υποθέτω ότι οι έφηβοι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΑΦΝΗ ΙΙ Η ΕΚΦΟΒΙΣΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Εγχειρίδιο για τους γονείς Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012

ΤΟ ΙΚΤΥΟ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΤΗΣ Ε. Ψ. Υ. Π. Ε. Ι. Τσιάντης,2012 30Νοεµβρίου 2012 Ανοιχτό Λαϊκό Πανεπιστήµιο Χανίων Α κύκλος σπουδών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος οµιλίας: «Εκφοβισµός και Βία στο σχολείο» Ι. Τσιάντης,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 9 ο ΓΕΛ Πατρών ΩΡΑ ΓΙΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΡΡΟΗ ΚΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΚΑΡΑΚΙΤΣΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΟΛΙΑΒΡΑ ΦΩΤΕΙΝΗ ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΦΩΤΕΙΝΗ ΣΥΛΑΙΔΟΥ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΟΜΑΔΑ: Tom&Jerry Υπεύθυνοι καθηγητές:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com

Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com Κατανομή ηγεσίας: Πραγματικότητα ή σύνθημα; Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης, ΕΔΕ, ΥΠΠ akythreotis@yahoo.com 1 Δομή της παρουσίασης Κατανεμημένη ηγεσία: 1. Έννοια και σημασία 2. Έρευνες σε διάφορες χώρες 3. Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ.

«Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. «Βιωματική άσκηση» Βαρβέρη Μαριάνθη, Κοινωνική Ψυχολόγος, Κινητή Μονάδα Ψυχικής Υγείας Παιδιών - Εφήβων Ψ.Ν.Θ. Μετά την εισήγηση της 1 ης ημέρας, αρχικά χωρίσαμε τους εκπαιδευτικούς σε 4 ομάδες και δόθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα.

Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Σχολικός εκφοβισμός Στο σχολείο μας υλοποιήθηκε ημερίδα για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Σχολικής Βίας. Εισηγήτρια ήταν η Παπαδημητρίου Αλεξάνδρα. Η εισήγηση ξεκινά με μια συζήτηση με τα παιδιά για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΡΙΤΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι τρεις διαστάσεις της μάθησης Αλέξης Κόκκος Ο Knud Illeris, ο σημαντικότερος ίσως θεωρητικός της μάθησης σήμερα, στο κείμενό του «Μια

Διαβάστε περισσότερα

Ευέλικτεςμορφέςαπασχόλησης: Εργασιακός μεσαίωνας ή επίγειος παράδεισος; Από τον μύθο στην πραγματικότητα. Σταύρος Π. Γαβρόγλου

Ευέλικτεςμορφέςαπασχόλησης: Εργασιακός μεσαίωνας ή επίγειος παράδεισος; Από τον μύθο στην πραγματικότητα. Σταύρος Π. Γαβρόγλου Ευέλικτεςμορφέςαπασχόλησης: Εργασιακός μεσαίωνας ή επίγειος παράδεισος; Από τον μύθο στην πραγματικότητα Σταύρος Π. Γαβρόγλου Παρατηρητήριο Απασχόλησης (ΠΑΕΠ) sgavroglou@paep.org.gr Τι είναι η ευελιξία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών,

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΙΛΙΟΝ,16/09/2009 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Το Κέντρο Πρόληψης «ΦΑΕΘΩΝ» των δήµων Ιλίου, Πετρούπολης, Καµατερού, Αγίων Αναργύρων σε συνεργασία µε τον Οργανισµό κατά των Ναρκωτικών, ΟΚΑΝΑ, συνεχίζει τις δράσεις στη τοπική

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Σεπτέμβριο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

Βία και κακοποίηση στην οικογένεια

Βία και κακοποίηση στην οικογένεια Βία και κακοποίηση στην οικογένεια Λουΐζα Θεοφάνους, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Η βία στην οικογένεια φέρνει βία στην κοινωνία. Γι αυτό η βία στην οικογένεια δεν αποτελεί προσωπική ή οικογενειακή υπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat -

ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για τον μήνα Ιούλιο 2012 - Πηγή Eurostat - ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Εκτίμηση του εμπορικού ισοζυγίου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (27), με χώρες εκτός αυτής, για

Διαβάστε περισσότερα

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point.

www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. www.thelonaxero.com Η συγκεκριμένη εργασία αφορά την παρουσίαση του βιβλίου «www.thelonaxero.com» με αξιοποίηση του εργαλείου Power Point. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Τζακλίν Ουίλσον και απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών:

Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: Οδηγίες διαχείρισης του θυμού και της επιθετικότητας των παιδιών: 1. Αν αισθάνεστε ως γονείς πως δεν έχετε καταφέρει να αντιμετωπίζετε ικανοποιητικά τον θυμό του παιδιού σας, ξεκινήστε να διαβάζετε, να

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή

Μέσος αριθμός ξένων γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή γλωσσών που κατέχονται ανά μαθητή Αυστρία 1998 0 0 1999 1.1 1.7 2000 1.1 1.7 2001 0 0 2002 1.1 1.7 2003 0 0 2004 0 0 Βέλγιο 1998 0 0 1999 0 0 2000 1.2 2.2 2001 1.3 2.2 2002 1.3 2.2 2003 1.2 2.2 2004 1.3

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη στρατηγικών σε επίπεδο τάξης και σχολείου για την αντιμετώπιση και μείωση της εκφοβιστικής συμπεριφοράς

Ανάπτυξη στρατηγικών σε επίπεδο τάξης και σχολείου για την αντιμετώπιση και μείωση της εκφοβιστικής συμπεριφοράς Ανάπτυξη στρατηγικών σε επίπεδο τάξης και σχολείου για την αντιμετώπιση και μείωση της εκφοβιστικής συμπεριφοράς Όνομα σχολείου: 8 ο Δημοτικό Σχολείο Αμαρουσίου Όνομα συντονιστή: Περίοδος: ΜΑΡΤΙΟΣ 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά )

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΓΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Εξαρτησιογόνες Ουσίες ( καπνός, αλκοόλ, ναρκωτικά ) Ασθένειες: AIDS, ηπατίτιδα Β, Μεσογειακή αναιμία, καρδιαγγειακά νοσήματα, ασθένειες στο εργασιακό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα Εργασίας: Bullying

Θέμα Εργασίας: Bullying ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Θέμα Εργασίας: Bullying Μάθημα: «Τα Δικαιώματα του Παιδιού» Διδάσκων: Στάθης Μπάλιας Ονοματεπώνυμο: Μαρία Στεργίου

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία. Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας. Κατερίνα Ζώρα. Εκπαιδευτική Ψυχολόγος

Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία. Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας. Κατερίνα Ζώρα. Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Εφαρμογή Προγραμμάτων Αγωγής Υγείας από την Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Κατερίνα Ζώρα Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Υπηρεσία Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Στόχοι της Υπηρεσίας Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας Ενώ η

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΣΟΥΛΙ ΗΣ Λειτουργός Ασφάλειας και Υγείας ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΑΓΧΟΣ - STRESS 1 Άγχος - Απόπειρα ορισμού! Το εργασιακό άγχος και γενικά το στρες αναφέρεται στη δυσμενή αντίδραση των ανθρώπων μετά από υπερβολική πίεση ή άλλης μορφής απαίτησηστην οποία υποβάλλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΠΑΡΑΒΑΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ Δρ. ΒΑΒΕΤΣΗ ΣΟΦΙΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Δρ. ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ Οι μορφές της συμπεριφοράς οι οποίες ενοχλούν τα ίδια τα παιδιά ή το περιβάλλον τους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων

ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων ΕΡΓΑΣΙΑ 1 ΘΕΜΑ Κρούσματα βίας στο σχολείο: διεθνής και ελληνική πραγματικότητα, αίτια και τρόποι αντιμετώπισής τους. Δ' Κύκλος Σεμιναρίων Υπεύθυνη καθηγήτρια ΑΙΚ. ΜΑΡΙΔΑΚΗ- ΚΑΣΣΩΤΑΚΗ Καθηγήτρια Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio)

Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Πέρα από τις Παραδοσιακές Μορφές Αξιολόγησης: Δημιουργικές Εργασίες (Projects) Φάκελος Επιτευγμάτων Μαθητή (Portfolio) Δρ Γιώργος Γιαλλουρίδης, ΕΔΕ Εκπαιδευτική Ημερίδα ΥΠΠ - ΠΚ Σκοπός Προσδοκώμενο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010

Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 Ενιαίο Ολοήμερο Δημοτικό χολείο Φοιροκοιτίας χολική Φρονιά 2009-2010 2006-2010 ΜAΘΗΣΙΚΟ ΠΛΗΘΤΜΟ Κατά τη φετινή χρονιά στο σχολείο φοιτούν 62 παιδιά, 29 αγόρια και 33 κορίτσια. 35 30 25 20 15 10 5 0 ΠΛΗΘΤΜΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ. ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σχολικό έτος: 2013-2014 Α Τετράμηνο ΠΑΡΕΑ ΣΥΝΟΜΗΛΙΚΩΝ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ. ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Σχολικό έτος: 2013-2014 Α Τετράμηνο ΠΑΡΕΑ ΣΥΝΟΜΗΛΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΡΕΑ ΣΥΝΟΜΗΛΙΚΩΝ Επιμέλεια: Ματμούγια Μελίνα, Παπαδοβασιλάκη Καλλιόπη, Πατεράκη Αλεξάνδρα, Φανουράκη Ευαγγελία, Χουστουλάκη Ιωάννα Διδάσκουσα: Χαραλαμπάκη Αντωνία ΓΕΛ ΜΟΙΡΩΝ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης

εκπαιδευτικο αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού τυπικών και άτυπων ομάδων από μια δυναμική αλληλεξάρτησης Στη πράξη, για να είναι μια σχολική μονάδα αποτελεσματική, είναι απαραίτητη η αρμονική και μεθοδική λειτουργία του κάθε υποσυστήματος: μαθητές, εκπαιδευτικοί, διδακτικοί χώροι, διαθέσιμα μέσα, με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα

Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Πρόταση διαφοροποιημένης διδασκαλίας στην Γ Δημοτικού (Κλουβάτος, Κ.) (Η πρόταση μπορεί να προσαρμοστεί σε κάθε Γ τάξη Δημοτικού) Μάθημα: Γλώσσα Διδακτική ενότητα: Μαθησιακό περιβάλλον τάξης διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα καταλάβω ότι ένας μαθητής υφίσταται εκφοβισμό;

Πώς θα καταλάβω ότι ένας μαθητής υφίσταται εκφοβισμό; Πώς θα καταλάβω ότι ένας μαθητής υφίσταται εκφοβισμό; Αν δεν δείτε το περιστατικό να λαμβάνει χώρα μπροστά σας, τότε κάποια βοηθητικά σημάδια μπορεί να είναι τα εξής: s s s s s s s s s s s Απροθυμία του

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου

«Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου «Delete στον ηλεκτρονικό εκφοβισμό» του συγγραφέα-εκπαιδευτικού Βαγγέλη Ηλιόπουλου Εικονογράφηση: Ναταλία Καπατσούλια Δραστηριότητες: Βασιλική Νίκα Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Διατσέντα Παρίση Τιμή: 12 ευρώ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι σχέσεις των εφήβων

Οι σχέσεις των εφήβων Οι σχέσεις των εφήβων «Το πρόσωπο με τις πολλές στιγμές, συγκινήσεις και φορτίσεις, που ζει το σήμερα» Δρ. Θάνος Ε. Ασκητής Νευρολόγος-Ψυχίατρος Πρόεδρος του Ινστιτούτου Ψυχικής και Σεξουαλικής Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229

Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου 2012 ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 Τετάρτη, 10 Οκτωβρίου ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟΥ & ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΕΤΡΑΚΗ 16 Τ.Κ. 105 63 - ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 210.32.59.198 FAX: 210.32.59.229 ΘΕΜΑ: Έκδοση από τη Eurostat του Δείκτη Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο, για το μήνα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 5ο μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΤΡΕΣ Διεθνές Εθνικό Οργανισμού Πανεπιστημίου Διαπροσωπικό Ατομικό ΜΕΡΙΚΟΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΑΓΧΟΣ: Ένας "μη

Διαβάστε περισσότερα