Έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης κρανιογναθικών διαταραχών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης κρανιογναθικών διαταραχών"

Transcript

1 Ακίνητη Προσθετική ΣTOMA 2013; 41: Βιβλιογραφική ανασκόπηση Έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης κρανιογναθικών διαταραχών Γ. ΜΑΡΙΝΟΥ 1, Α. ΠΗΤΑ 1, Ε. ΤΖΗΚΑ 1, Μ. ΚΟΚΟΤΗ 2 Εργαστήριο Ακίνητης Προσθετικής και Προσθετικής Εμφυτευματολογίας, Οδοντιατρικό Τμήμα, Σχολή Επιστημών Υγείας Α.Π.Θ. Oral habits, occupational risk and craniomandibular disorders G. MARINOU 1, A. PITA 1, E. TZIKA 1, M. KOKOTI 2, Department of Fixed Prosthesis and Implant Prosthodontics, School of Dentistry, Faculty of Health Sciences, Aristotle University of Thessaloniki. Περίληψη Ο όρος κρανιογναθικές διαταραχές περιλαμβάνει μια σειρά από κλινικά σημεία και συμπτώματα, που επηρεάζουν τους μασητήριους μύς, την κροταφογναθική διάρθρωση και τις συνοδές δομές. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανίχνευση παραγόντων κινδύνου, που σχετίζονται με έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες και η περιγραφή της δράσης αυτών των παραγόντων στην εμφάνιση κρανιογναθικών διαταραχών. Κατά την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας χρησιμοποιήθηκαν κλινικές και επιδημιολογικές μελέτες και βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις, που δημοσιεύτηκαν από το 1990 έως το 2013, στην αγγλική γλώσσα. Στους πιθανούς παράγοντες κινδύνου για την πρόκληση κρανιογναθικών διαταραχών συμπεριλαμβάνονται η μάσηση τσίχλας, ο ημερήσιος / νυχτερινός βρυγμός, η άσκοπη κίνηση της γνάθου, η συχνή στήριξη της κεφαλής στον βραχίονα, η δήξη των ονύχων, η δήξη των παρειών ή/και των χειλέων, η απομύζηση των δακτύλων, κάποιες διατροφικές συνήθειες, έξεις που αφορούν το βούρτσισμα των δοντιών και ο λανθασμένος τρόπος αναπνοής. Επιπλέον, ως παράγοντες κινδύνου αναφέρονται το στρες στο περιβάλλον εργασίας, η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, το οδοντιατρικό και το αστυνομικό επάγγελμα, και η ενασχόληση με μουσικά όργανα, με αθλήματα επαφής και με καταδύσεις. Summary The term craniomandibular disorders includes signs and symptoms which affect the muscles of mastication, the temporomandibular joint and the surrounding anatomical structures. The aim of this study is to present the risk factors, which are related to habits and professional activities, and to describe how these factors act in the occurrence of craniomandibular disorders. Clinical and epidemiological studies and literature reviews, which have been published from 1990 to 2013 in English, have been used for this study. Gum chewing, daily/nightly bruxism, jaw play, continuous leaning of the head on the arm, nail biting, cheek and lip biting, finger sucking, some dietary habits, some habits which are related to the brushing of teeth and the wrong way of breathing are potential risk factors which can cause craniomandibular disorders. In addition, stress during work, computer use, the dental and police profession and the occupation with musical instruments, contact sports and diving can also be considered as risk factors for craniomandibular disorders. ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ: έξεις, παραλειτουργία, επαγγελματικός κίνδυνος, παράγοντας κινδύνου, κρανιογναθικές διαταραχές KEY WORDS: oral habits, parafunction, occupational risk, risk factors, craniomandibular disorders, temporomandibular disorders Στάλθηκε στις Εγκρίθηκε στις Προπτυχιακή φοιτήτρια 2 Επίκουρη Καθηγήτρια Receiver on 5 th April, Accepted on 20 th March, Student 2 Αssistant Professor

2 260 Εισαγωγή Ο όρος κρανιογναθικές διαταραχές (ΚΓΔ) περιλαμβάνει μια σειρά από κλινικά σημεία και συμπτώματα που επηρεάζουν τους μασητήριους μύς, την κροταφογναθική διάρθρωση (ΚΦΓΔ) και τις συνοδές δομές 1. Τα κύρια συμπτώματα που σχετίζονται με τις ΚΓΔ είναι ο πόνος στους μασητήριους μύς, στην προωτιαία περιοχή και στην ΚΦΓΔ, η περιορισμένη κινητικότητα της κάτω γνάθου και οι ήχοι στις ΚΦΓΔ 2. Οι ΚΓΔ σχετίζονται με μια σειρά αιτιολογικών/προδιαθεσικών παραγόντων στους οποίους περιλαμβάνονται ανατομικοί, βιολογικοί, ψυχολογικοί, ορμονικοί, αλλά και παράγοντες που είναι συνυφασμένοι με τον τρόπο ζωής και τις καθημερινές συνήθειες 1,3. Ωστόσο, ο ακριβής μηχανισμός με τον οποίο οι παραπάνω παράγοντες συμβάλλουν στην εμφάνιση και στην εξέλιξη των ΚΓΔ δεν είναι πλήρως διευκρινισμένος. Σκοπός αυτής της βιβλιογραφικής ανασκόπησης είναι η ανίχνευση παραγόντων κινδύνου, που σχετίζονται με έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες και η περιγραφή της δράσης αυτών των παραγόντων στην εμφάνιση ΚΓΔ. Υλικό και Μέθοδος Το υλικό της μελέτης περιλαμβάνει άρθρα που αναζητήθηκαν στη βάση δεδομένων PubMed, χρησιμοποιώντας τις ακόλουθες λέξεις κλειδιά: oral habits, risk factors, occupational risk, parafunctions, parafunctional habits, tmd, cmd. Από την αναζήτηση αυτή συγκεντρώθηκαν 67 άρθρα. Αυτά αξιολογήθηκαν αρχικά με βάση τον τίτλο και την περίληψή τους και κατηγοριοποιήθηκαν σε δύο ομάδες, οι οποίες αφορούσαν: α) τις επαγγελματικές δραστηριότητες και β) τις έξεις παιδιών, εφήβων και ενηλίκων, που σχετίζονται με το στοματογναθικό σύστημα. Στη συνέχεια, μελετήθηκε το περιεχόμενο των άρθρων και αποκλείστηκαν όσα δεν πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής στη μελέτη. Τα κριτήρια εισαγωγής ήταν: 1) άρθρα γραμμένα στην αγγλική γλώσσα, 2) χρονολογία δημοσίευσης από το 1990 έως το 2013 και 3) είδος μελέτης (κλινικές μελέτες, επιδημιολογικές μελέτες, βιβλιογραφικές ανασκοπήσεις). Ο τελικός αριθμός, των άρθρων που χρησιμοποιήθηκαν, ήταν 44 (Πίνακας Ι). Έξεις Με τον όρο παραλειτουργικές έξεις εννοούμε τις μη λειτουργικές συνήθειες, π.χ. απομύζηση δακτύλων ή/και παρειών, δήξη ονύχων ή/και ξένων αντικειμένων, ετερόπλευρη μάσηση κ.ά Σύμφωνα με τα βιβλιογραφικά δεδομένα, είναι Μαρίνου και συν πολύ πιθανό κάποιες από τις καθημερινές συνήθειες των ανθρώπων να έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με την ανάπτυξη ΚΓΔ. Από τις έξεις αυτές συχνότερα αναφέρονται: η μάσηση τσίχλας, ο ημερήσιος ή/και ο νυχτερινός βρυγμός, η άσκοπη κίνηση της γνάθου, η συχνή στήριξη της κεφαλής στον βραχίονα, η δήξη των ονύχων, η δήξη των παρειών και των χειλέων, η απομύζηση των δακτύλων, η άτυπη κατάποση, ιδιαίτερες διατροφικές συνήθειες, ο καθαρισμός των δοντιών με τη χρήση των δακτύλων, ο λανθασμένος τρόπος αναπνοής και το κάπνισμα. Η μάσηση τσίχλας θεωρείται πιθανός παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη ΚΓΔ 8,9. Σε εκτενή μελέτη των Winocur et al. 10, η μάσηση τσίχλας ήταν η πιο συχνά αναφερόμενη βλαπτική έξη. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες απάντησαν στο, ότι μασούν τσίχλα επειδή τους ευχαριστεί, ενώ λιγότεροι απάντησαν ότι μασούν τσίχλα προκειμένου να κρατούν το στόμα τους απασχολημένο. Μικρότερο ποσοστό ερωτηθέντων απάντησαν ότι έχουν τη συγκεκριμένη συνήθεια για να διατηρούν καθαρή και φρέσκια αναπνοή. Οι ερευνητές συσχέτισαν στατιστικά τη μάσηση τσίχλας με τον πόνο κατά τη λειτουργία και με τους ήχους στην ΚΦΓΔ 10,11. Μάλιστα, η ένταση της συνήθειας αυτής, που μετράται από τις ώρες που γίνεται αυτή ανά ημέρα, φαίνεται να είναι ο σημαντικότερος παράγοντας για το στοματογναθικό σύστημα 10. Από την άλλη πλευρά, σε έρευνα που διεξήχθη σε παιδιά ιδιωτικού σχολείου στο Ισραήλ, δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση των ΚΓΔ με τη μάσηση τσίχλας και οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα 12. Επιπλέον, δε βρέθηκε στατιστικά σημαντική σχέση μεταξύ μάσησης τσίχλας και πόνου στην περιοχή της ΚΦΓΔ ή «πιασίματος» της γνάθου 11. Μια συχνά εμφανιζόμενη παραλειτουργική έξη, που μελετάται ως προς τη σχέση της με την πρόκληση ΚΓΔ, είναι ο βρυγμός. Ο βρυγμός είναι το μη λειτουργικό σφίξιμο και τρίξιμο των δοντιών κατά τη διάρκεια της νύχτας ή/και της ημέρας. Δημιουργεί προβλήματα στους μύς, στους συνδέσμους και στο σύνολο του συμπλέγματος της ΚΦΓΔ 4. Υπερφορτώνει το στοματογναθικό σύστημα, ασκώντας πίεση στις συγκλεισιακές επιφάνειες των δοντιών, η οποία ξεπερνάει τη φυσιολογική αντοχή του μασητικού συστήματος 1. Προκαλεί περίπλοκα γενικά συμπτώματα 13, ενώ έχει αναφερθεί ότι συσχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης μυοπροσωπικού πόνου και αρθραλγίας Το παράλληλο σφίξιμο και τρίξιμο των δοντιών, καθώς και το σφίξιμο των δοντιών ως μεμονωμένο φαινόμενο, βρέθηκε ότι συνδέονται στενά με την εμφάνιση μυοπροσωπικού πόνου, ενώ μόνο το τρίξιμο των δοντιών δεν είναι ικανό να προκαλέσει την εκδήλωσή του 5,17. Η κεφαλαλγία, η διάτρηση και η μετατόπιση του διάρθριου δίσκου και το clicking έχουν συσχετισθεί με τον

3 Έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης κρανιογναθικών διαταραχών Α/Α Συγγραφέας Έτος δημοσίευσης Έξη ΠΙΝΑΚΑΣ Ι Επάγγελμα Ερευνητική μεθοδολογία 261 Μέγεθος δείγματος Motta LJ et al. 7 Winocur E. et.al. 8 Akhter R. et.al. 9 Winocur E. et.al. 10 Pereira LJ. Et.al. 1 Fujita Y. et al. 13 Fernandes G. et al. 14 Michelotti A. et al. 15 Johansson A. et al. 16 Miyake R. et al. 5 Velly Α.Μ. et al. 17 Manfredini D. et al. 18 Castelo P.M. et al. 19 Emodi-Perlman A. et.al. 12 Vanderas AP 22 Widmalm SE 21 Alamoudi N. et al. 20 Akhter R. et al. 23 Bartley J. et al. 24 Ahlberg J. et al. 25 Weingarten T. et al. 26 Sanders AE. et al. 27 Kindler S. et al. 3 Gameiro G.H. et al. 28 Nishiyama A. et al. 29 Perri R. et al. 30 Ryalat S. et al. 31 Carvalho ALA et al. 32 Alajbeg I.Z et al. 33 Lurie O et al. 34 Bahrani F. et al. 35 Rodriguez-Lozano FJ. et al. 36 Rodriguez-Lozano FJ. et al. 37 Persson LG. et al δήξη ονύχων μάσηση τσίχλας, άσκοπη κίνηση γνάθου, στήριξη κεφαλής στον βραχίονα βρυγμός, άγχος μάσηση τσίχλας, άσκοπη κίνηση γνάθου, στήριξη κεφαλής στον βραχίονα, δήξη ονύχων, δήξη παρειών μάσηση τσίχλας, άσκοπη κίνηση γνάθου, στήριξη κεφαλής στον βραχίονα, δήξη ονύχων, βρυγμός βρυγμός, δήξη ονύχων, απομύζηση δακτύλων βρυγμός βρυγμός βρυγμός, δήξη ονύχων βρυγμός, κάπνισμα μάσηση τσίχλας, στήριξη κεφαλής στον βραχίονα, δήξη ονύχων, βρυγμός βρυγμός και άγχος βρυγμός βρυγμός, δήξη ονύχων, απομύζηση δακτύλων, λανθασμένος τρόπος αναπνοής μάσηση τσίχλας, άσκοπη κίνηση γνάθου, βρυγμός σφίξιμο και τρίψιμο δοντιών, δήξη χειλέων - παρειών βρυγμός, δήξη ονύχων, απομύζηση δακτύλων δήξη ονύχων, δήξη παρειών και χειλέων, απομύζηση δαχτύλων διατροφικές συνήθειες λανθασμένος τρόπος αναπνοής κάπνισμα κάπνισμα κάπνισμα άγχος και κατάθλιψη άγχος και κατάθλιψη περιβάλλον εργασίας χρήση H/Y φοιτ. επιστημών υγείας αστυνομικοί στρατιωτικοί στρατιωτικοί οδοντίατροι μουσικοί μουσικοί παλαιστές και και και και και και και και και και και υπάρχον ιατρικό ιστορικό και αποτελέσματα CPGS κλίμακας και και και, κλινική εξέταση και ακτιν. εξέταση, κλινική εξέταση και ακτιν. εξέταση 244 έφηβοι 314 κορίτσια στην εφηβεία 492 φοιτητές 323 κορίτσια στην εφηβεία 248 κορίτσια στην εφηβεία 106 παιδιά 57 γυναίκες 272 ενήλικες 557 ενήλικες χρονοι και 60χρονοι 3557 φοιτητές 308 φοιτητές οδοντιατρικής 46 άρθρα 99 παιδιά 244 παιδιά 386 παιδιά 525 παιδιά 502 παιδιά 1200 μαθητές 75 άρθρα 12 άρθρα 606 συμμετέχοντες 299 γυν ετ ενήλικες 88 άρθρα 1969 υπάλληλοι 92 συμμετέχοντες 1103 φοιτητές 394 αστυνομικοί 1092 συμμετέχοντες 57 αξιωματικοί 200 συμμετέχοντες 95 άρθρα 50 συμμετέχοντες 26 άντρες ΣΥΝΕΧΕΙΑ

4 262 Μαρίνου και συν Muhtarogullari M. et al. 39 Lieger O. et al. 40 Weiler RM. et al. 41 Weiler RM. et al. 42 Aldridge R.D. et al. 43 Koob A. et al. 44 Ozturk O. et al. 45 Hobson R. S. 46 Zadik Y. et al καλαθοσφαιριστές επαγγελματίες αθλητές χόκεϋ επί πάγου, καλαθοσφαίρησης, ποδοσφαίρου καλαθοσφαιριστές καλαθοσφαιριστές, χειροσφαιριστές δύτες δύτες δύτες δύτες δύτες κλινική και ακτιν. εξέταση και και 18 αθλητές 33 αθλητές 87 αθλητές 89 αθλητές 63 δύτες 296 δύτες 482 δύτες 74 δύτες 48 άρθρα βρυγμό 4,5,13,15. Εκτός αυτών, έχει επισημανθεί ότι και η περιορισμένη διάνοιξη του στόματος, όπως και η μυϊκή υπερτροφία μπορεί να αποτελούν επακόλουθα του βρυγμού 4,13,16. Ο βρυγμός μπορεί να προκαλέσει τραύμα ή φλεγμονή, τα οποία οδηγούν στην έκκριση ουσιών που τροποποιούν την ευαισθησία των περιφερικών αλγοϋποδοχέων. Εάν το ερέθισμα που οφείλεται στον βρυγμό συνεχίζεται, εγκαθίσταται ένας κεντρικός μηχανισμός πόνου. Η συνεχιζόμενη ευαισθησία των αλγοϋποδοχέων μπορεί να αποτελέσει χρόνια κατάσταση 14. Οι περισσότερες έρευνες, που βασίστηκαν σε ή σε, έδειξαν συσχέτιση μεταξύ βρυγμού και ΚΓΔ 9,18, ενώ οι πειραματικές μελέτες συμφωνούν μεν με τα αποτελέσματα των προηγούμενων ερευνών, αλλά δε θεωρούν τον βρυγμό ως τον κύριο παράγοντα πρόκλησης ΚΓΔ 18. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και έρευνες που υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχει ισχυρή συσχέτιση μεταξύ βρυγμού και ευαισθησίας κατά την ψηλάφηση των μυών και ανάπτυξης ΚΓΔ 11,19. Ο νυχτερινός βρυγμός στατιστικά έχει συσχετισθεί και με τις αναφορές εμφάνισης clicking από τους εξεταζομένους, αλλά όχι με το clicking, το οποίο εντοπίζεται από τον οδοντίατρο, κατά τη διάρκεια της κλινικής εξέτασης 12. Η άσκοπη κίνηση της γνάθου κατά τη διάρκεια της ημέρας, έχει, επίσης, εξετασθεί ως πιθανός παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση ΚΓΔ. Ως άσκοπη κίνηση της γνάθου περιγράφονται οι μικρές, ακούσιες, μη λειτουργικές κινήσεις χωρίς την επαφή των δοντιών. Φαίνεται ότι η άσκοπη κίνηση της γνάθου σχετίζεται με το αναφερόμενο από τους ασθενείς clicking και με πόνο κατά τη διάρκεια της μάσησης 12. Η άσκοπη κίνηση της γνάθου σχετίζεται, σύμφωνα με τους Winocur et al., με κόπωση και πόνο κατά τη λειτουργία της γνάθου, πόνο κατά την ηρεμία, ήχους από την ΚΦΓΔ, κλείδωμα και «πιάσιμο» της άρθρωσης 10,11. Μετά από παρακολούθηση ασθενών με τη συγκεκριμένη έξη για αρκετά έτη, εξήχθη το συμπέρασμα ότι οι άσκοπες κινήσεις της γνάθου ανακουφίζουν την ένταση που δημιουργείται στην ΚΦΓΔ, λόγω εσωτερικών μεταβολών, αλλά μπορεί και να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τα προβλήματα της άρθρωσης ή να προκαλέσουν ενόχληση στους μύς 8. Η στήριξη της κεφαλής στον βραχίονα είναι μια συνήθεια, η οποία, όπως διαπιστώθηκε αρχικά από τους Winocur et al. 10, σε έρευνα που έγινε σε κορίτσια εφηβικής ηλικίας, δε σχετίζεται στατιστικά με συμπτώματα ΚΓΔ. Μετά από λίγα χρόνια, η ίδια ερευνητική ομάδα 8, σε έρευνα που πραγματοποίησε σε μικτό δείγμα αγοριών και κοριτσιών εφηβικής ηλικίας, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συνήθεια αυτή αποτελεί πιθανό παράγοντα κινδύνου για ανάπτυξη ΚΓΔ. Ενδεχομένως, σημαντικό ρόλο στη διαφορά αυτή των αποτελεσμάτων τους, έπαιξε το γεγονός ότι στην πρώτη έρευνα χρησιμοποιήθηκε μόνο, ενώ στη δεύτερη έγινε και. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τους Gavish et al. 11, βρέθηκε συσχέτιση μεταξύ της στήριξης της κεφαλής στον βραχίονα και της άσκοπης κίνησης της γνάθου. Συγκεκριμένα, είναι πιθανό η στήριξη της κεφαλής στον βραχίονα να υπερφορτώνει την ΚΦΓΔ στις περιπτώσεις μετατόπισης του δίσκου, που με τη σειρά της οδηγεί στην κίνηση της γνάθου, για να ανακουφιστεί ο ασθενής από την υπερφόρτωση. Αμφιλεγόμενος είναι, ακόμη, ο ρόλος που μπορεί να έχει η δήξη των ονύχων στην εμφάνιση ΚΓΔ. Η συγκεκριμένη έξη παρατηρείται τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες. Έχει συσχετισθεί με κόπωση της γνάθου, χωρίς εντούτοις να διατυπώνεται συγκεκριμένη ερμηνεία γι' αυτόν τον συσχετισμό 10. Αναφέρεται, επίσης, ως αίτιο πονοκεφάλων, ήχων από την ΚΦΓΔ και κλειδώματος της γνάθου κατά την κατάσπαση, χωρίς όμως επαρκή τεκμηρίωση 20,21. Αντίθετα, κάποιοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η δήξη των ονύχων δεν επηρεάζει την ισορροπία του στοματογναθικού συστήματος 1 και δε συσχετίζεται με την εμφάνιση ΚΓΔ 11,15,19. Δεν έχει εξακριβωθεί εάν η δήξη των παρειών και των χειλέων, καθώς και η απομύζηση των δακτύλων προκαλούν προβλήματα στην ΚΦΓΔ. Έχει αναφερθεί συσχέτιση της δήξης των παρειών και των χειλέων με την κόπωση της γνάθου, αλλά χωρίς σημαντική τεκμηρίωση 9,10,22. Επιπλέον, έχει αναφερθεί και συσχέτισή τους με την εμφάνιση πονοκεφάλων και περιορισμένης διάνοιξης, αλλά ούτε αυτοί οι

5 Έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης κρανιογναθικών διαταραχών 263 ισχυρισμοί αποδείχθηκαν 20. Η απομύζηση των δακτύλων είναι κυρίως συνήθεια των μικρών παιδιών. Έρευνες που βασίστηκαν σε δείγμα παιδιών, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η συνήθεια αυτή δεν προκαλεί προβλήματα στην ΚΦΓΔ 1,19. Άλλοι ερευνητές, μελετώντας επίσης δείγμα μικρών παιδιών, διαπίστωσαν συσχέτιση της συγκεκριμένης έξης με την περιορισμένη διάνοιξη, η οποία όμως δεν ήταν στατιστικά σημαντική 20. Η έξη της απομύζησης είναι πιθανό να οδηγήσει το παιδί στην ανάπτυξη μιας άτυπης κατάποσης, η οποία έχει συσχετισθεί με την παρουσία σημείων και συμπτωμάτων ΚΓΔ. Συγκεκριμένα, η άτυπη κατάποση μπορεί να προκληθεί στη βρεφική ηλικία και ειδικά κατά την περίοδο του θηλασμού, λόγω παρατεταμένης χρήσης μπιμπερό. Η χρήση μπιμπερό οδηγεί σε περιορισμένη λειτουργία των μυών και αυτό μπορεί να προκαλέσει δυσαρμονία κατά την ανάπτυξη της γναθοπροσωπικής περιοχής. Τα βρέφη, εάν δεν ικανοποιήσουν την ανάγκη τους για απομύζηση, είναι πολύ πιθανόν να αναπτύξουν παραλειτουργική έξη και συγκεκριμένα την απομύζηση των δακτύλων 19. Οι διατροφικές συνήθειες και ο βαθμός με τον οποίο αυτές συντελούν στην ανάπτυξη ΚΓΔ αποτελούν αμφιλεγόμενα ζητήματα. Σε έρευνα των διατροφικών συνηθειών δείγματος εφήβων από το Μπαγκλαντές, όπου χρησιμοποιήθηκαν δύο διαφορετικές στατιστικές αναλύσεις, τα αποτελέσματα ήταν αντικρουόμενα. Σύμφωνα με τη διμεταβλητή ανάλυση, δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση μεταξύ της διατροφής και των ΚΓΔ. Αντίθετα, με την ανάλυση λογιστικής παλινδρόμησης, βρέθηκε ότι όσοι κατανάλωναν σκληρά φρούτα και λαχανικά, περισσότερο από τρεις φορές την εβδομάδα, παρουσίαζαν ήχους στην ΚΦΓΔ. Παρόμοια, αλλά λίγο χαμηλότερα ποσοστά, βρέθηκαν για την κατανάλωση σκληρών πρωτεϊνών, υδατανθράκων και γλυκών. Επιπλέον, όσοι συμμετέχοντες τρέφονταν με αυτού του είδους τις τροφές περισσότερο από δώδεκα φορές την εβδομάδα εμφάνιζαν αυξημένο πόνο στην περιοχή της άρθρωσης 23. Στην ίδια έρευνα διαπιστώθηκε υψηλό ποσοστό ήχων στις ΚΦΓΔ στα άτομα τα οποία καθάριζαν τα δόντια τους μια φορά την ημέρα ή και λιγότερο, χρησιμοποιώντας αντί για οδοντόβουρτσα, το δάχτυλό τους ή ακόμα και μικρά ξύλα. Επίσης, βρέθηκε ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της πρόκλησης ήχων από την ΚΦΓΔ και της χρήσης ξυλάνθρακα και σκόνης, αντί οδοντόκρεμας 23. Ο λανθασμένος τρόπος αναπνοής είναι πιθανόν να προκαλέσει σημαντική επιβάρυνση στο στοματογναθικό σύστημα. Συγκεκριμένα, σε καταστάσεις στρες παρατηρείται αλλαγή στην αναπνοή, η οποία από διαφραγματική γίνεται θωρακική και συνεπώς αυξάνεται η λειτουργία των μυών στην περιοχή του στέρνου. Η συνήθεια αυτή επιφέρει όχι μόνο ανύψωση του θώρακα, αλλά και μετατόπιση της κεφαλής προς τα εμπρός 24. Συνέπεια αυτής της μετατόπισης, αποτελεί η μείωση του ελεύθερου μεσοφραγμικού χώρου, με αποτέλεσμα να ασκείται μεγαλύτερη πίεση στην περιοχή της ΚΦΓΔ 24 Τα συμπτώματα που προκαλούνται στην ΚΦΓΔ μπορούν να υποχωρήσουν εάν γίνει διόρθωση της θέσης της κεφαλής και αποκατασταθεί η διαφραγματική αναπνοή 24. Εκτός από τη θωρακική αναπνοή, έχει αποδειχθεί ότι και η στοματική αναπνοή, κυρίως στα παιδιά, μπορεί να αποτελέσει το αίτιο για την προς τα εμπρός μετατόπιση της κεφαλής 2. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν ερευνητές που υποστηρίζουν ότι η στοματική αναπνοή δε συμβάλλει στην ανάπτυξη ΚΓΔ 19. Το κάπνισμα, εκτός από τις αρνητικές επιπτώσεις που είναι γνωστό ότι προκαλεί στη γενική υγεία, επηρεάζει και τη φυσιολογική λειτουργία της ΚΦΓΔ. Οι καπνιστές παραπονούνται συχνότερα για περισσότερο ενοχλητικό, μυοσκελετικό πόνο, σε σύγκριση με τους μη καπνιστές 16,25,26. Ως αιτία αυτού του φαινομένου πιθανολογείται η επίδραση της νικοτίνης, μέσω του κεντρικού νευρικού συστήματος, στην ένταση του πόνου, όπως επίσης και η μείωση της αιματικής παροχής στους ιστούς από τη χρήση του καπνού 25. Στην έρευνα των Sanders et al. 27 διαπιστώθηκε ότι οι καπνιστές έχουν τριπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν ΚΓΔ σε σχέση με τους μη καπνιστές, ενώ οι πρώην καπνιστές διπλάσια πιθανότητα. Επιπλέον, η εμφάνιση στοματοπροσωπικού πόνου συνδέεται στενά με το κάπνισμα, κυρίως στους νέους ενήλικες 27. Επαγγελματικές δραστηριότητες Στους πιθανούς παράγοντες κινδύνου πρόκλησης ΚΓΔ συμπεριλαμβάνονται γενικά, το στρες στο περιβάλλον εργασίας και η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή, αλλά και συγκεκριμένες επαγγελματικές δραστηριότητες (π.χ. οδοντιατρικό και αστυνομικό επάγγελμα, ενασχόληση με μουσικά όργανα, με αθλήματα επαφής, με καταδύσεις). Πλήθος ερευνητών έχουν αποπειραθεί κατά καιρούς να βρουν μια ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στο άγχος, στην κατάθλιψη και στις ΚΓΔ. Έχει βρεθεί ότι το άγχος προκαλεί μυαλγία, αρθραλγία ή και τα δύο, ενώ ευθύνεται και για την εμφάνιση clicking 9. Σε πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τους Kindler et al. 3 τα αποτελέσματα έδειξαν στενή σχέση μεταξύ των συμπτωμάτων της κατάθλιψης και του πόνου στην ΚΦΓΔ, ενώ βρέθηκε ότι το άγχος επηρεάζει σημαντικά τον πόνο στους μύς της περιοχής. Η αλληλεπίδραση άγχους, κατάθλιψης και ΚΓΔ εξηγείται με δύο τρόπους. Το άγχος και η κατάθλιψη προκαλούν ανώμαλη υπερδραστηριότητα των μυών και φλεγμονή στην άρθρωση, καταστάσεις που οδηγούν στην εκδήλωση πόνου. Επιπλέον, οι ΚΓΔ μπορεί να

6 264 Μαρίνου και συν συνδέονται με πόνο στο τρίδυμο νεύρο, ο οποίος προκαλείται από ανισορροπία σε συνήθεις νευροδιαβιβαστές, όπως η σεροτονίνη και οι κατεχολαμίνες, λόγω του στρες 3. Αντίθετα, οι Gameiro et al. 28, στη μελέτη τους για το ίδιο θέμα, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το άγχος δεν επιδρά στην περιοχή της ΚΦΓΔ, προκαλώντας μόνο υπερδιέγερση των μυών, ενώ υποστήριξαν ότι η σχέση μεταξύ ΚΓΔ και άγχους είναι αμφίδρομη. Αυτό σημαίνει ότι, από τη μια πλευρά, οι ασθενείς που πάσχουν ήδη από ΚΓΔ, υποστηρίζουν ότι όταν αισθάνονται πόνο στην ΚΦΓΔ, αγχώνονται περισσότερο, ενώ από την άλλη πλευρά, υγιή άτομα αναφέρουν ανάπτυξη συμπτωμάτων ΚΓΔ, όταν βιώνουν αγχογόνες καταστάσεις 28. Τέλος, οι καταστάσεις υψηλού στρες φαίνεται ότι συμβάλλουν σημαντικά στην εμφάνιση μυοπροσωπικού πόνου, σε αντίθεση με την κατάθλιψη, για την οποία δε διαπιστώθηκε τέτοια σχέση 17. Ένα στρεσογόνο περιβάλλον, όπως αυτό της εργασίας, μπορεί να προκαλέσει ή να επιδεινώσει τα συμπτώματα των ΚΓΔ. Άλλωστε, τα συμπτώματα των ΚΓΔ εμφανίζονται σε υψηλότερο ποσοστό στους εργαζομένους απ ό,τι στον γενικό πληθυσμό 29. Το εύρημα αυτό αποδόθηκε στο στρες που μπορεί να οφείλεται στα εργασιακά καθήκοντα, σε αλλαγές στο περιβάλλον εργασίας ή σε άγχος για την αποδοτικότητα των εργαζομένων. Επιπλέον, οι ώρες εργασίας, οι ώρες χρήσης Η/Υ καθώς και οι μεταβολές στον χρόνο απασχόλησης βάρδιες και κυλιόμενο ωράριο επηρεάζουν την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Η ένταση που επικρατεί στο εργασιακό περιβάλλον ίσως σχετίζεται και με την έναρξη νευρικής συμπεριφοράς, όπως το τρίξιμο των δοντιών 29. Σε έρευνα που διεξήχθη από τους Perri et al. 30, αποδείχθηκε ότι η χρήση του Η/Υ αποτελεί μια αιτία για την εμφάνιση συμπτωμάτων ΚΓΔ. Μάλιστα, η διάρκεια της χρήσης του Η/Υ φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στη διάρκεια του πόνου στην ΚΦΓΔ. Επιπλέον, πολλοί από τους ερωτηθέντες αυτής της έρευνας δήλωσαν ότι τα συμπτώματα άρχισαν ταυτόχρονα με τη χρήση του υπολογιστή. Οι φοιτητές των Σχολών Επιστημών Υγείας είναι περισσότερο επιρρεπείς στην ανάπτυξη ΚΓΔ, σε σχέση με αυτούς που φοιτούν σε θεωρητικές σχολές. Αυτό οφείλεται στο άγχος των φοιτητών για την εισαγωγή τους στις σχολές αυτές, καθώς και στο απαιτητικό πρόγραμμα και στον αυξημένο φόρτο εργασίας που αντιμετωπίζουν καθημερινά 31. Επιρρεπείς στην εμφάνιση ΚΓΔ φαίνεται ότι είναι και οι αστυνομικοί. Αυτοί εκτίθενται σε διάφορα είδη στρες, όπως οι σωματικοί τραυματισμοί των ιδίων, η πρόκληση τραυματισμών σε άλλους, η αντιμετώπιση τραυματισμών ή θανάτων συναδέλφων ή πολιτών, αλλά και σε υψηλό στρες λόγω των απαιτήσεων του περιβάλλοντος εργασίας. Άγχος βιώνουν τόσο αυτοί που είναι επιχειρησιακά ενεργοί όσο και εκείνοι που υπηρετούν σε διοικητικές θέσεις. Το υψηλό αυτό επίπεδο άγχους συσχετίστηκε με την εμφάνιση βρυγμού, ανεξάρτητα από το είδος των καθηκόντων των αστυνομικών 32. Οι στρατιωτικοί αποτελούν και αυτοί μια ομάδα κινδύνου για την εμφάνιση βρυγμού, ο οποίος έχει βρεθεί ότι σχετίζεται με την εκδήλωση συμπτωμάτων ΚΓΔ. Η εμπειρία σοβαρού άγχους είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας εμφάνισης βρυγμού. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε υπηρετούντες στο πολεμικό ναυτικό 33 βρέθηκε ότι ο μεγαλύτερος βαθμός έκθεσης σε τραυματικά γεγονότα κατά τη διάρκεια του πολέμου μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα ποσοστά εμφάνισης μετατραυματικού άγχους. Επίσης, βρέθηκε ότι ο βρυγμός εμφανίζεται περισσότερο σε στρατιωτικούς που εκτίθενται στο πεδίο της μάχης και λιγότερο σε αυτούς που έχουν διοικητικά καθήκοντα 33. Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε αξιωματικούς της πολεμικής αεροπορίας βρέθηκε ότι το 69% εμφάνιζαν βρυγμό 34. Το επάγγελμα του οδοντιάτρου εγκυμονεί επίσης κινδύνους εμφάνισης ΚΓΔ, κυρίως εξαιτίας της κακής στάσης του σώματος, όπως και του έντονου στρες κατά τη διάρκεια άσκησης της οδοντιατρικής πράξης 35. Η κακή στάση του σώματος είναι επίσης ένα αίτιο ΚΓΔ και για τους μουσικούς που ασχολούνται με τα έγχορδα, βιολί και βιόλα 36,37. Οι μουσικοί αυτοί υποφέρουν από ΚΓΔ, λόγω της έντονης κλίσης της κεφαλής μπροστά και δεξιά και της δύναμης που εφαρμόζουν στην κεφαλή, ώστε να κρατηθεί το μουσικό όργανο στη θέση του. Ωστόσο, οι ώρες εξάσκησης, καθώς και τα χρόνια που ασχολούνται με τη συγκεκριμένη δραστηριότητα, δε φαίνεται να επηρεάζουν την εμφάνιση των συμπτωμάτων ΚΓΔ. Οι μουσικοί πνευστών οργάνων είναι και αυτοί επιρρεπείς στην εμφάνιση τέτοιων συμπτωμάτων. Ειδικά ο βρυγμός και τα προβλήματα στην ΚΦΓΔ, παρατηρούνται συχνότερα σε όσους παίζουν χάλκινα πνευστά μουσικά όργανα και αυτό λόγω της προολίσθησης της κάτω γνάθου για να εφαρμόσει στο στόμιο του οργάνου. Συμπτώματα μπορεί να εμφανίσουν και οι τραγουδιστές, οι οποίοι στην προσπάθειά τους να εκτελέσουν σωστά συγκεκριμένες νότες αναγκάζουν τη γνάθο τους να λαμβάνει ακραίες, μη φυσιολογικές θέσεις 36. Μία από τις αιτίες πρόκλησης ΚΓΔ είναι τα τραύματα στην κάτω γνάθο και στην ΚΦΓΔ, τα οποία μπορεί να υποστούν οι αθλητές αθλημάτων επαφής 38. Έχει παρατηρηθεί ότι οι άντρες αθλητές που ασχολούνται με την πάλη και την καλαθοσφαίριση έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες τραυματισμού, ενώ για τις γυναίκες αθλήτριες υψηλός κίνδυνος τραυματισμού εμφανίζεται σε όσες ασχολούνται με την καλαθοσφαίριση και το χόκεϊ επί χόρτου 39. Συνήθως, οι

7 Έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης κρανιογναθικών διαταραχών 265 ΚΓΔ που οφείλονται σε τραυματισμούς κατά τη διάρκεια αθλημάτων δεν είναι άμεσα διακριτές, αλλά μπορεί να εμφανιστούν με την πάροδο του χρόνου, ως ένα σύμπλεγμα από προβλήματα, που περιλαμβάνει πόνο, ήχους από την ΚΦΓΔ, περιορισμό στη μέγιστη διάνοιξη του στόματος, δυσκολία στη μάσηση κ.λ.π. 39. Ωστόσο, μελέτες έχουν δείξει ότι οι τραυματισμοί αυτοί μπορούν να μειωθούν σημαντικά ή ακόμη και να αποφευχθούν αν οι αθλητές φορούν προστατευτικούς νάρθηκες 40. Οι προστατευτικοί νάρθηκες προσφέρουν προστασία στον οδοντικό φραγμό και στις περιοδοντικές δομές και μειώνουν επίσης, τον αριθμό και τη σοβαρότητα των τραυματισμών από πτώσεις και χτυπήματα στην περιοχή του προσώπου 39. Υπάρχουν όμως και έρευνες που καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δε συσχετίζεται η ανάπτυξη ΚΓΔ με τις αθλητικές δραστηριότητες 41,42. Οι καταδύσεις, τόσο αυτών που ασχολούνται επαγγελματικά (ωκεανογραφία, αρχαιολογία, θαλάσσια βιολογία, ένοπλες δυνάμεις, πυροσβέστες κλπ), όσο και αυτών που επιλέγουν τις υποθαλάσσιες αθλητικές δραστηριότητες ως εξωεπαγγελματική ενασχόληση (αλιεία, ερασιτεχνική κατάδυση) και χρησιμοποιούν ενδοστοματικές συσκευές, οι οποίες περιλαμβάνονται στον καταδυτικό εξοπλισμό, φαίνεται να αποτελούν επάγγελμα ή δραστηριότητα με κίνδυνο ανάπτυξης ΚΓΔ. Από τη βιβλιογραφία προκύπτει ότι το 68% του οδοντικού πόνου που εμφανίζεται σε δύτες οφείλεται σε ΚΓΔ, ενώ το συνολικό ποσοστό ΚΓΔ στους δύτες κυμαίνεται από 24 έως 68% 43. Το σφίξιμο των δοντιών για να συγκρατηθεί το προστόμιο της αναπνευστικής συσκευής στη θέση του και η διάρκεια της κατάδυσης οδηγούν στην κόπωση των μασητήριων μυών και στην υπερφόρτωση της άρθρωσης 44,45. Συγκεκριμένα, η πρόσθια μετατόπιση του δίσκου κατά τη διάρκεια της συγκράτησης του προστομίου έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη οπίσθιας συγκράτησης και την άνιση επιβάρυνση τόσο της ΚΦΓΔ όσο και των μασητήριων μυών 45,46. Τους μασητήριους μύς φαίνεται να επηρεάζει και το είδος της προστομιακής συσκευής, όπως και το υλικό κατασκευής της 44,47. Εάν ένας δύτης πάσχει ήδη από ΚΓΔ, τότε τα συμπτώματά του μπορεί να επιδεινωθούν από τη χρήση ενός ακατάλληλου προστομίου 46. Υπάρχουν τρία βασικά είδη προστομιακών συσκευών: τα εμπορικά, τα ημιπροσαρμοζόμενα και τα πλήρως προσαρμοζόμενα. Ένα ημιπροσαρμοζόμενο προστόμιο απαιτεί μικρότερη μυϊκή δραστηριότητα από ένα προστόμιο εμπορικού τύπου, ενώ ένα πλήρως προσαρμοζόμενο προστόμιο έχει βρεθεί ότι απαιτεί τη μικρότερη μετατόπιση της κάτω γνάθου από τη θέση ανάπαυσης, συμβάλλοντας έτσι σε ηπιότερο μυϊκό πόνο, σε μικρότερη κόπωση και σε ελάχιστη προσπάθεια για τη συγκράτηση του προστομίου 47,48. Τα σκληρά προστόμια οδηγούν σε μείωση της ηλεκτρομυογραφικής δραστηριότητας, ενώ τα μαλακά δημιουργούν μια ελαφριά αύξηση. Τα προστόμια των δυτών φτιάχνονται από ελαστικό υλικό, ωστόσο και το είδος του υλικού μπορεί να επηρεάσει τη μυϊκή δραστηριότητα 44,46. Ρόλο στην εμφάνιση ΚΓΔ φαίνεται να παίζει και η θερμοκρασία των υδάτων. Μάλιστα, ο κίνδυνος αυξάνεται στις καταδύσεις σε κρύα ύδατα, πιθανότατα εξαιτίας ελάττωσης της συσταλτικής ικανότητας των χειλέων στο κρύο περιβάλλον, αναγκάζοντας τους μασητήριους μύς σε υπερπροσπάθεια 43,47. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με μελέτη των Aldridge et al. 43 η επίπτωση των ΚΓΔ στους δύτες δεν είναι σημαντικά υψηλότερη από αυτή στον γενικό πληθυσμό. Συζήτηση Όλοι οι παράγοντες που αναφέρθηκαν παραπάνω υποστηρίζεται ότι συντελούν στην ανάπτυξη ή στην επιδείνωση των ΚΓΔ. Από την ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας, προέκυψαν δεδομένα ασαφή ή αντικρουόμενα, πιθανώς λόγω των διαφορετικών τύπων μελετών και της διαφορετικής μεθοδολογίας που ακολουθείται σε κάθε μια από αυτές. Συγκεκριμένα, οι έρευνες των Emodi-Perlman et al. 12, Pereira et al. 1 και Alamoudi 20 χρησιμοποίησαν ως δείγμα παιδιά και βασίστηκαν όχι μόνο στην κλινική εξέταση, αλλά και στα λεγόμενα γονέων, τα οποία μπορεί να μην απέδωσαν το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος. Επομένως, τα συμπεράσματά τους δε μπορούν να γενικευτούν και στον ενήλικο πληθυσμό. Στην ίδια κατηγορία συμπεριλαμβάνονται και οι μελέτες των Weiler et al. 41, Vanderas 22 και Widmalm et al 21, στις οποίες το ηλικιακό εύρος των παιδιών ήταν μεταξύ 10 και 13, 6 και 10 και 4 και 6 ετών, αντίστοιχα. Επίσης, η έρευνα των Winocur et al. 8, η οποία αφορούσε νέους, με τη μορφή συγκριτικής μελέτης αγοριών και κοριτσιών είναι πιθανό να εμφανίζει ένα ποσοστό σφάλματος, λόγω του ότι γενικά τα αγόρια τείνουν να κρύβουν τον πόνο και δε ζητούν εύκολα βοήθεια, για να φανούν πιο δυνατά. Επιπλέον, η παραπάνω έρευνα καθώς και αυτή των Akhter et al. 23, αναφέρονται σε πληθυσμούς του Ισραήλ και του Μπαγκλαντές αντίστοιχα, οπότε είναι πιθανό οι συμμετέχοντες να έχουν ιδιαίτερες διατροφικές συνήθειες, διαφορετικές από τις αντίστοιχες του δυτικού κόσμου. Η έρευνα των Winocur et al. 8 έγινε σε άτομα που είχαν ήπια και όχι σοβαρά συμπτώματα ΚΓΔ, ενώ εκείνη των Michelotti et al. 15 αφορούσε άτομα που παρουσίαζαν μεμονωμένα και όχι πολλαπλά συμπτώματα.

8 266 Μαρίνου και συν Ειδικότερα, όσoν αφορά στην καταγραφή του βρυγμού, αυτή είναι δύσκολη, εάν ο ίδιος ο ασθενής ή το οικογενειακό του περιβάλλον δεν έχουν διαπιστώσει την παραλειτουργία. Πολλά άτομα, τα οποία είναι νυχτερινοί ή ημερήσιοι βρουξιστές δεν το συνειδητοποιούν. Ο νυχτερινός βρυγμός μπορεί να γίνει αντιληπτός από τον ίδιο τον βρουξιστή, μόνο στην περίπτωση που αυτός δίνει συμπτώματα πόνου στην ΚΦΓΔ, μυαλγία και πόνο στα δόντια κατά τις πρωϊνές ώρες. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τους Gavish et al. 11 ο βρυγμός κατά τη διάρκεια της ημέρας, γίνεται αντιληπτός από το 22% των ερωτηθέντων, ενώ αυτός, κατά τη διάρκεια της νύχτας, γίνεται αντιληπτός μόνο από το 13%. Η μελέτη που αφορά στη χρήση του υπολογιστή 30, έχει διεξαχθεί μόνο με συμπλήρωση ερωτηματολογίου, όπως και αυτή των Akther et al. 23, χωρίς τη διενέργεια κλινικής εξέτασης, γεγονός που πιθανώς θέτει θέμα αξιοπιστίας αποτελεσμάτων. Πρέπει να τονιστεί, ότι στη μελέτη για την επίδραση της χρήσης υπολογιστή στην εκδήλωση ΚΓΔ, οι ερευνητές δεν είχαν τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με τους συμμετέχοντες, ενώ το ήταν διαθέσιμο στους δεύτερους μέσω διαδικτύου και οι ίδιοι έκριναν αν πληρούν τα κριτήρια συμμετοχής τους στη συγκεκριμένη έρευνα. Τέλος, στις έρευνες των Aldridge et al. 43 και Muhtarogullari et al. 39 τα δείγματα των ερωτηθέντων ήταν μικρά και επομένως τα αποτελέσματα που εξήχθησαν από αυτές δύσκολα μπορούν να γενικευτούν. Συμπεράσματα Συμπερασματικά, σύμφωνα με τον πίνακα ΙΙ, η μάσηση τσίχλας, ο βρυγμός, η άσκοπη κίνηση της γνάθου, η στήριξη του κεφαλιού στο βραχίονα, η δήξη των παρειών και των χειλέων, οι διατροφικές συνήθειες, το βούρτσισμα, το κάπνισμα, το άγχος, το στρεσογόνο περιβάλλον, η χρήση του ηλεκτρονικού υπολογιστή, η φοίτηση σε σχολές επιστημών υγείας, τα επαγγέλματα του αστυνομικού, του στρατιωτικού και του οδοντιάτρου, οι μουσικοί, οι αθλητές αθλημάτων επαφής και οι δύτες είναι έξεις και επαγγέλματα που συμβάλλουν στην ανάπτυξη ΚΓΔ. Από την άλλη πλευρά, η απομύζηση των δακτύλων δεν φαίνεται να σχετίζεται με τις ΚΓΔ, ενώ η δήξη ονύχων, ο λανθασμένος τρόπος αναπνοής και η κατάθλιψη χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση. Ωστόσο, ως προς την επίδραση των παραγόντων αυτών δεν μπορούν να εξαχθούν έγκυρα και ασφαλή συμπεράσματα, διότι ο αριθμός των μελετών είναι περιορισμένος, με ανομοιογενές υλικό. Σε ελάχιστες έρευνες μελετήθηκε η συχνότητα ή η συνολική χρονική διάρκεια των έξεων και τα αποτελέσματα είναι αντικρουόμενα. Οι παραπάνω παράγοντες θα πρέπει να μελετηθούν διεξοδικά, μέσω κλινικών μελετών, με μεγαλύτερο αριθμό ασθενών και ικανοποιητικούς χρόνους ελέγχου. Συγγραφέας Μάσηση τσίχλας Winocur E. et.al. 8 Akhter R. et.al. 9 Winocur E. et al. 10 Emodi-Perlman A. et.al. 12 Βρυγμός Δρούκας Χ.Β. 4 Pereira LJ. et.al. 1 Fujita Y. et al. 13 Fernandes G. et al. 14 Michelotti A. et al. 15 Johansson A. et al. 16 Miyake R. et al. 5 Velly Α.Μ. et al. 17 Akhter R. et.al. 9 Manfredini D. et al. 18 Castelo P.M. et al. 19 Widmalm SE et al. 21 Vanderas AP 22 Emodi-Perlman A. et.al. 12 Άσκοπη κίνηση γνάθου Emodi-Perlman A. et.al. 12 Winocur E. et.al. 10 Winocur E. et.al. 8 συσχετίζεται με την ανάπτυξη ΚΓΔ - ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ Συγγραφέας Στήριξη κεφαλής στον βραχίονα Winocur E. et.al. 10 Winocur E. et.al. 8 Δήξη ονύχων Winocur E. et.al. 10 Alamoudi N. et al. 20 Pereira LJ. et.al. 1 Michelotti A. et al. 15 Motta LJ et al. 7 Widmalm SE et al. 21 Castelo P.M. et al. 19 Δήξη παρειών και χειλέων Akhter R. et.al. 9 Winocur E. et.al. 10 Vanderas AP 22 Alamoudi N. et al. 20 Απομύζηση δακτύλων Pereira LJ. et.al. 1 Castelo P.M. et al. 19 Widmalm SE et al. 21 Alamoudi N. et al ΣΥΝΕΧΕΙΑ

9 Έξεις και επαγγελματικές δραστηριότητες ως παράγοντες κινδύνου εμφάνισης κρανιογναθικών διαταραχών 267 Συγγραφέας Διατροφικές συνήθειες Akhter R. et al. 23 Βούρτσισμα δοντιών με ξυλάκια ή με δάχτυλο Akhter R. et al. 23 Λανθασμένος τρόπος αναπνοής Bartley J. et al. 24 Castelo P.M. et al. 19 Κάπνισμα Johansson A. et al. 16 Ahlberg J. et al. 25 Weingarten T. et 26 Sanders A. et al. 27 Άγχος Akhter R. et.al. 9 Kindler S. et al. 3 Gameiro G.H. et al. 28 Velly Α.Μ. et al. 17 Κατάθλιψη Gameiro G.H. et al. 31 Kindler S. et al. 3 Velly Α.Μ. et al. 18 Στρεσογόνο περιβάλλον Nishiyama A. et al. 29 Συγγραφέας Χρήση H/Y Perri R. et al. 30 Φοιτητές επιστημών υγείας Ryalat S. et al. 31 Αστυνομικό Επάγγελμα Carvalho ALA et al. 32 Στρατιωτικό Επάγγελμα Lurie O et al. 34 Alajbeg I.Z et al. 33 Οδοντιατρικό Επάγγελμα Bahrani F. et al. 35 Μουσικό Επάγγελμα Rodriguez-Lozano FJ. et al. 36 Rodriguez-Lozano FJ. et al. 37 Ενασχόληση με αθλήματα Persson LG. et al. 38 Muhtarogullari M. et al. 39 Lieger O. et al. 40 Weiler RM. et al. 41 Weiler RM. et al. 42 Καταδύσεις Aldridge R.D. et al. 43 Koob A. et al. 44 Ozturk O. et al. 45 Hobson R. S. 46 Zadik Y. et al. 47 Βιβλιογραφία 1. Pereira LJ, Costa RC, França JP, Pereira SM, Castelo PM. Risk indicators for signs and symptoms of temporomandibular dysfunction in children. J Clin Pediatr Dent 2009; 34(1): Mobilio N, Casetta I, Cesnik E, Catapano S. Prevalence of self-reported symptoms related to temporomandibular disorders in an Italian population. J Oral Rehabil 2011; 38(12): Kindler S, Samietz S, Houshmand M, Grabe HJ, Bernhardt O, Biffar R, et al. Depressive and anxiety symptoms as risk factors for temporomandibular joint pain: a prospective cohort study in the general population. J pain ; 13(12): Δρούκας ΧΒ. Λειτουργία και δυσλειτουργία του στοματογναθικού συστήματος. Αθήνα. Εκδόσεις Παρισιάνου Α.Ε. 2008: Miyake R, Ohkubo R, Takehara J, Morita M Oral parafunctions and association with symptoms of temporomandibular disorders in Japanese university students. J Oral Rehabil 2004; 31(6): Feteih RM Signs and symptoms of temporomandibular disorders and oral parafunctions in urban Saudi Arabian adolescents: a research report. Head Face Med 2006; 16(2): Motta LJ, Guedes CC, De Santis TO, Fernandes KP, Mesquita-Ferrari RA, Bussadori SK. Association between parafunctional habits and signs and symptoms of temporomandibular dysfunction among adolescents. Oral Health Prev Dent. 2013; 11(1): Winocur E, Littner D, Adams I, Gavish A. Oral habits and their association with signs and symptoms of temporomandibular disorders in adolescents: a gender comparison. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2006; 102(4): Akhter R, Morita M, Esaki M, Nakamura K, Kanehira T. Development of temporomandibular disorder symptoms: a 3-year cohort study of university students. J Oral Rehabil 2011; 38(6): Winocur E, Gavish A, Finkelshtein T, Halachmi M, Gazit E. Oral habits among adolescent girls and their association with symptoms of temporomandibular disorders. J Oral Rehabil 2001; 28(7): Gavish A, Halachmi M, Winocur E, Gazit E. Oral habits and their association with signs and symptoms of temporomandibular disorders in adolescent girls. J Oral Rehabil 2000; 27(1): Emodi-Perlman A, Eli I, Friedman-Rubin P, Goldsmith C, Reiter S, Winocur E. Bruxism, oral parafunctions, anamnestic and clinical findings of temporomandibular disorders in children. J Oral Rehabil ; 39(2): Fujita Y, Motegi E, Nomura M, Kawamura S, Yamagughi D, Yamagughi H. Oral habits of temporomandibular disorder patients with malocclusion. Bull Tokyo Dent Coll 2003; 44(4): Fernandes G, Franco AL, Siqueira JTT, Goncalves DAG, Camparis CM. Sleep bruxism increases the risk for painful temporomandibular disorder, depression and non-specific physical symptoms. J Oral Rehabil ; 39(7): Michelotti A, Cioffi I, Festa P, Scala G, Farella M. Oral parafunctions as risk factors for diagnostic TMD subgroups. J Oral Rehabil 2010; 37(3): Johansson A, Unell L, Carlsson GE, Derfeldt B, Halling A. Risk factors associated with symptoms of temporomandibular disorders in a population of 50- and 60- year-old subjects. J Oral Rehabil 2006; 33(7): Velly AM, Gornitsky M, Philippe P. Contributing factors

10 268 Μαρίνου και συν to chronic myofascial pain: a case control study. Pain 2003; 104(3): Manfredini D, Lobbezoo F. Relationship between bruxism and temporomandibular disorders: a systematic review of literature from 1998 to Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2010; 109(6): Castelo PM, Caviao MB, Pereira LJ, Bonjardim LR. Relationship between oral parafunctional/nutritive sucking habits and temporomandibular joint dysfunction in primary dentition. Int J Paediatr Dent 2005; 15(1): Alamoudi N. Correlation between oral parafunction ant temporomandibular disorders and emotional status among Saudi children. J Clin Pediatr Dent 2001; 26(1): Widmalm SE, Christiansen RL, Gunn SM. Oral parafunctions as temporomandibular disorder risk factors in children. Cranio 1995; 13(4): Vanderas AP. Relationship between craniomandibular dysfunction and oral parafunctions in Caucasian children with and without unpleasant life events. J Oral Rehabil 1995; 22(4): Akhter R, Hassan NMM, Nameki H, Nakamura K, Honda O, Morita M. Association of dietary habits with symptoms of temporomandibular disorders in Bangladeshi adolescents. J Oral Rehabil 2004; 31(8): Bartley J. Breathing and temporomandibular joint disease. J Bodyw Mov Ther 2011; 15(3): Ahlberg J. Smoking and orofacial pain-do we need to add bruxism, psychology, or sleep? Pain 2009; 147(1-3): Weingarten TN., Iverson BC, Shi Y, Schroeder DR, Warner DO, Reid KI. Impact of tobacco use on the symptoms of painful temporomandibular joint disorders. Pain 2009; 147(1-3): Sanders AE, Maixner W, Nackley AG, Diatchenko L, By K, Miller VE, et al. Excess risk of temporomandibular disorder associated with cigarette smoking in young adults. J Pain ; 13(1): Gameiro GH, da Silva Andrade A, Nouer DF, Ferraz de Arruda Veira MC. How may stressful experiences contribute to the development of temporomandibular disorders? Clin Oral Investig 2006; 10(4): Nishiyama A, Kino K, Sugisaki M, Tsukagoshi K. A survey of influence of work environment on temporomandibular disorders-related symptoms in Japan. Head Face Med ; 21(8): Perri R, Huta V, Pinchuk L, Pinchuk C, Ostry JP, Lund JP. Initial investigation of the relation between extended computer use and temporomandibular joint disorders. J Can Dent Assoc 2008; 74(7): Ryalat S, Baqain ZH, Amin WM, Sawair F, Samara O, Badran DH. Prevalence of temporomandibular joint disorders among students of the university of Jordan. J Clin Med Res 2009; 1(3): Carvalho AL, Cury AA, Garcia RC. Prevalence of bruxism and emotional stress and the association between them in Brazilian police officers. Braz Oral Res 2008; 22(1): Alajbeg IZ, Zuvela A, Tarle Z. Risk factors for bruxism among Croatian navy employees. J Oral Rehabil ; 39(9): Lurie O, Zadik Y, Einy S, Tarrasch R, Raviv G, Goldstein L Bruxism in military pilots and non-pilots: tooth wear and psychological stress. Aviat Space Environ Med 2007; 78(2): Bahrani F, Ghatiri P, Vojdani M. Comparison of temporomandibular disorders in Iranian dental and nondental students. J Contemp Dent Pract ; 13(2): Rodríguez-Lozano FJ, Sáez-Yuguero MR, Bermejo- Fenoll A. Orofacial problems in musicians: A review of literature. Med Probl Perform Art 2011; 26(3): Rodríguez-Lozano FJ, Sáez-Yuguero MR, Bermejo- Fenoll A. Prevalence of temporomandibular disorderrelated findings in violinists compared with control subjects. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 2010; 109(1): Persson LG, Kiliaridis S. Dental injuries, temporomandibular disorders, and caries in wrestlers. Scand J Dent Res 1994; 102(6): Muhtarogullari M, Demiralp B, Ertan A. Non surgical treatment of sports-related temporomandibular joint disorders in basketball players. Dent Traumatol 2004; 20(6): Lieger O, von Arx T. Orofacial/cerebral injuries and the use of mouthguards by professional athletes in Switzerland. Dent Traumatol 2006; 22(1): Weiler RM, Vitalle MS, Mori M, Kulik MA, Ide L, Pardini SR, et al. Prevalence of signs and symptoms of temporomandibular dysfunction in male adolescent athletes and non-athletes. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 2010; 74(8): Weiler RM, Santos FM, Kulic MA, De Souza Lima MP, Pardini SR, Mori M, et al. Prevalence of signs and symptoms of temporomandibular dysfunction in female adolescent athletes and non-athletes. Int J Pediatr Otorhinolaryngol 2013; 77(4): Aldridge RD, Fenlon MR. Prevalence of temporomandibular dysfunction in a group of scuba divers. Br J Sports Med 2004; 38(1): Koob A, Ohlamn B, Gabbert O, Klingmann C, Rammelsberg P, Schmitter M. Temporomandibular disorders in association with scuba diving. Clin J Sport Med 2005; 15(5): Ozturk O, Tek M, Seven H. Temporomandibular disorders in scuba divers - An increased risk during diving certification training. J Craniofac Surg ; 23(6): Hobson RS. Temporomandibular dysfunction syndrome associated with scuba diving mouthpieces. Br J Sports Med 1991; 25(1): Zadik Y, Drucker S. Diving dentistry: a review of the dental implications of scuba diving. Aust Dent J 2011; 56(3): Grant SM, Johnson F. Diver's mouth syndrome: a report of two cases and construction of custom-made regulator mouthpieces. Dent Update 1998; 25(6):

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Temporomandibular Dysfunction: Considerations in the Surgical- Orthodontic Patient M. Tucker, W. Proffit Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Σκοπός Να μελετήσει τη σχέση ανάμεσα στις συγκλεισιακές ανωμαλίες & στην

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Στοματικοί νάρθηκες προστασίας των δοντιών και του προσώπου στον αθλητισμό και στις αθλοπαιδιές

Στοματικοί νάρθηκες προστασίας των δοντιών και του προσώπου στον αθλητισμό και στις αθλοπαιδιές Στοματικοί νάρθηκες προστασίας των δοντιών και του προσώπου στον αθλητισμό και στις αθλοπαιδιές Για την Επιτροπή Προληπτικής του ΟΣΠ, Θεόδωρος Κουϊμτζής, Παιδοδοντίατρος Φίλιππος Συνοδινός, Ορθοδοντικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας»

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ. για την έρευνα. «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΥΛΙΚΟ για την έρευνα «Πανελλήνια Επιδημιολογική Μελέτη Καταγραφής Στοματικής Υγείας» Η Έρευνα - γενικά Η έρευνα αυτή αφορά τη σχεδίαση και διεξαγωγή μιας πανελλαδικής έρευνας για την καταγραφή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ. Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΓΟΝΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Πρόληψη: Το κλειδί για την στοματική υγεία Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο, συνήθως αποτελεί μια δυσάρεστη δοκιμασία για το παιδί. Και αυτό γιατί, ακόμη και

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά

Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320. Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Adult Treatment In: The Alexander Discipline 297-320 Παρουσίαση Αργυρώ Κεχαγιά Ορθοδοντική Θεραπεία Στόχος της ορθοδοντικής θεραπείας ανεξάρτητα από την ηλικία των ασθενών είναι βελτίωση της στοματικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων

Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Ενημέρωση και συγκατάθεση για χειρουργική τοποθέτηση οδοντικών εμφυτευμάτων Προτεινόμενη θεραπεία: Μετά από προσεκτική κλινική και ακτινογραφική εξέταση του στόματος και εκτίμηση της κατάστασης μου, ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ. Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist PT, MSc Εξειδικευμένες ασκήσεις προσαρμοσμένες στον τύπο της σκολίωσης Τρισδιάστατη αυτοδιόρθωση

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 21 Νοεµβρίου 2014 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΙ ΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ TA ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΣΥΝ ΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ Σκοπός της έρευνας ήταν η συλλογή

Διαβάστε περισσότερα

Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο

Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο Μία Περίπτωση Σύντηξης/Διδυμίας Κάτω Τρίτου Γομφίου με Υπεράριθμο Τέταρτο Γομφίο ΓΝΑΘΙΟΝ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ & ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΧΕΙΡ/ΚΗ www.gnathion.gr Μια ασυνήθης αναπτυξιακή διαταραχή των δοντιών είναι και η σύντηξη/διδυμία,

Διαβάστε περισσότερα

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση;

Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Μήπως είσαι αφυδατωμένος; Πως θα είσαι σίγουρος ότι ενυδατώθηκες επαρκώς Πριν - Κατά τη διάρκεια - Μετά την άσκηση; Κατά τη διάρκεια της άσκησης, η εξάτμιση του ιδρώτα είναι ο βασικός μηχανισμός για την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΕΙΔΙΚΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Είναι γνωστό πως η στοματική υγεία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη συστηματική υγεία, κάτι που αποδεικνύεται από τις επιπλοκές που μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΥΓΙΕΙΝΗ ΤωνφοιτητώντηςΝοσηλευτικής ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Τι σημαίνει σωστή στοματική υγιεινή; Η σωστή στοματική υγιεινή μας εξασφαλίζει στόμα υγιές και ευχάριστη αναπνοή. Αυτό σημαίνει ότι: 1. Τα

Διαβάστε περισσότερα

Αιτίες τραυµάτων στη στοµατική κοιλότητα

Αιτίες τραυµάτων στη στοµατική κοιλότητα Οι τραυµατισµοί στην παιδική και εφηβική ηλικία είναι συνηθισµένο φαινόµενο ειδικά στις ηλικίες 7-14 ετών το στόµα είναι µία περιοχή που τραυµατίζεται περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη, ειδικά κατά τη διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ

ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΝΗΣΟ ΜΗΛΟ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΣΥΝΟΨΗ Η παρούσα μελέτη αποτελεί συνέχεια της αρχικής φάσης της μελέτης νοσηρότητας και θνησιμότητας στη νήσο Μήλο που πραγματοποιήθηκε το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ

Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ Η ΜΕΘΟΔΟΣ SCHROTH ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΣΚΟΛΙΩΣΗΣ ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΒΙΔΑΣ Φυσικοθεραπευτής Certified Schroth Therapist Certified SEAS Therapist McKenzie Therapist MSc, PT Συνήθης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός)

ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ. Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ Επιμέλεια: Φρίντα Εγγλεζάκη (Χημικός) Η φροντίδα της καθαριότητας και υγείας των δοντιών και γενικά της στοματικής κοιλότητας επιβάλλεται για να αποφεύγονται δυσάρεστα συμπτώματα όπως......πόνος,

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά

Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά Οδοντιατρικός Σύλλογος Πειραιά Οδηγίες προς τους εθελοντές οδοντιάτρους, για τη συμπλήρωση του δελτίου οδοντιατρικής εξέτασης των παιδιών των νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων. Σκοπός αυτής της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΥΠΝΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ Αποφρακτική άπνοια είναι οι συνεχείς και επαναλαμβανόμενες διακοπές της αναπνοής λόγω αποφράξεως των ανώτερων αναπνευστικών οδών

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005)

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) Αγαπητοί Συνάδελφοι, Κυρίες και Κύριοι, Αρχίζουμε την ενδιαφέρουσα αυτή στρογγυλή τράπεζα που έχει θέμα της, την Χρόνια οσφυαλγία, ελπίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού

Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Ανιχνευτικές εξετάσεις (screening) στη φροντίδα του παιδιού Μάιος 2007 Τ. Παναγιωτόπουλος Τομέας υγείας του παιδιού Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας «Όλα τα προγράμματα screening προκαλούν βλάβη, ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία

Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΕΙΡΑΙΑ Η στοματική υγεία στην τρίτη ηλικία Ενημερωτική Ομιλία για την επιτροπή Προληπτικής, Σεληνίδου Αγγελική Οδοντίατρος Δημόσιας Υγείας Πρόεδρος της Επιτροπής Προληπτικής ΟΣΠ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΥΪΚΕΣ ΑΝΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ Έλλειψη ισορροπίας μεταξύ μυϊκών ομάδων που βρίσκονται σε λειτουργική συνάφεια (αγωνιστές ανταγωνιστές, π.χ. κοιλιακοί- ραχιαίοι) ΤΙ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ο ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην έρευνα χρησιµοποίησης υπηρεσιών υγείας χρησιµοποιούνται επιδηµιολογικές, κοινωνιολογικές, οικονοµετρικές, καθώς και καθαρά

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα

Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Αθλητική ιατροφή: Μύθοι & Πραγµατικότητα Γιώργος Νάσσης, MSc,PhD Εργοφυσιολόγος- ιατροφολόγος Email: gnassis@phed.uoa.gr Οι αθλητές καταναλώνουν συµπληρώµατα διατροφής 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0

Διαβάστε περισσότερα

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας

Κράμπα. Παράγοντες πρόκλησης μυϊκής κράμπας Κράμπα -Η εμφάνιση κράμπας είναι συχνότερη σε άτομα της 3ης ηλικίας, σε μη γυμνασμένους και υπέρβαρους ανθρώπους ακόμα και στους αθλητές,ιδίως ύστερα απο μακρά εξαντλητική προσπάθεια και έντονη εφίδρωση.

Διαβάστε περισσότερα

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό

Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Ιδέες για ένα σωστό πρωινό Υγιεινή Διατροφή Ισορροπία Ποικιλία Μέτρο Ομάδες τροφίμων Γάλα-γαλακτοκομικά προϊόντα (γιαούρτι) Φρούτα-απλοί υδατάνθρακες Λαχανικά (κυρίως πράσινα φυλλώδη) Ψωμί-αμυλώδη τρόφιμα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ ΤΜΗΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Τεχνολογία Α λυκείου 7 ο Λύκειο ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2009-2010 ΤΑΞΗ Α ΤΜΗΜΑ 3 Ο ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ ΠΑΥΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: ΠΟΣΟ ΟΙ ΝΕΟΙ ΕΙΝΑΙ ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΡΕΥΜΑΤΟΛΟΓΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΗΜΕΡΑ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑΣ 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2013 TI ENNOOYME ΛΕΓΟΝΤΑΣ «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» Ο όρος «ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ» περιλαμβάνει μια ομάδα μυοσκελετικών παθήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΝΕΥΡΙΚΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑΣ ΣΤΟ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΥ - ΝΤΕΛΙΜΙΧΑΛΗΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ MSc ΕΚΠΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Ι.ΙΕΚ ΒΑΪΑ ΜΠΑΛΩΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΜΕΘ ΠΓΝ ΛΑΡΙΣΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ 1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΗΣ ΕΜΦΥΤΕΥΜΑΤΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ Π. ΓΑΡΕΦΗΣ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

Οδοντιατρική Επιστήμη

Οδοντιατρική Επιστήμη Οδοντιατρική Επιστήμη Επιστήμη της Yγείας του Στόματος & των Δοντιών «Επιστήμη των Mεταμορφώσεων» Ανδρεάδης Δημήτριος Οδοντίατρος-Στοματολόγος Λέκτορας Εργαστηρίου Στοματολογίας Οδοντιατρικής Σχολής ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις

Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Η θέση της Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας: Συνεργασίες και κοινές δράσεις Παναγιώτης Βίγλας, Οδοντίατρος, Γενικός Γραμματέας Ελληνικής Οδοντιατρικής Ομοσπονδίας Η Ελληνική Οδοντιατρική Ομοσπονδία

Διαβάστε περισσότερα

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος *Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος Πότε ένα παιδί βλέπει σωστά; Ποιές είναι οι δεξιότητες εκείνες που καθορίζουν την καλή λειτουργία της όρασης του; Πώς μπορεί μια δυσλειτουργία της όρασης να επηρεάσει την απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα

Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου. Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Αποκαθιστώντας την αυτοπεποίθηση του φυσικού σας χαμόγελου Αντικαθιστώντας χαμένα δόντια με εμφυτεύματα Τι είναι τα οδοντικά εμφυτεύματα; Τα οδοντικά εμφυτεύματα είναι μικρές βίδες τιτανίου που εκτελούν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ

ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ ΔΩΣΤΕ ΤΕΛΟΣ ΣΤΗΝ ΤΑΛΑΙΠΩΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΕΡΓΙΑ Αλλεργία και άσθμα; Αν πάσχετε από αυτές τις παθήσεις, θα υποφέρετε για όλη σας τη ζωή ; ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΛΕΝΕ ΟΧΙ. Η Ελληνική Εταιρεία Αλλεργιολογίας,

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες

Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες Χρήση Υπολογιστή στο Σπίτι από Έφηβους Μαθητές και Μαθήτριες ρ. Κλεοπάτρα Νικολοπούλου kleopatra@internet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η εργασία αυτή εξετάζει τη χρήση υπολογιστών στο σπίτι από έφηβους µαθητές και µαθήτριες.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο

ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ Trigger Points: Mια τεχνική που αφοπλίζει τον πόνο ΒΕΛΟΝΙΣΜΟΣ ΕΠΩΔΥΝΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ.(ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ/ΙΣΧΙΑΛΓΙΑ/ΑΥΧΕΝΑΛΓΙΑ) ΑΘΑΝΑΣΑΚΗΣ Γ. ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΘΕΙΣ ΣΤΗΝ ΖΥΡΙΧΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ.

«ΕΘΙΣΜΟΣ. ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. «ΕΘΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ» Χρήση και Κατάχρηση Διαδικτύου σε παιδιά & εφήβους ΦΡΕΣΚΟΥ ΑΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΠΑΙΔΟΨΥΧΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Μ.Ε.Υ. Άρτεμις Τσίτσικα - Λέκτορας Εφηβικής Παιδιατρικής Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 13-9 -2013 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & Αριθμ. Πρωτ. Y7α/Γ.Π οικ.85787 ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ Α Ταχ Δ/νση : Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικής µοίρας σπονδυλικής στήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ

Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικής µοίρας σπονδυλικής στήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ Παθήσεις & παραµορφώσειςθωρακικής µοίραςσπονδυλικήςστήλης Ευδ. Μπίλλη Υπεύθυνη Μαθήµατος Κλινική Μυοσκελετική Φυσικοθεραπεία ΙΙ Παθήσεις & παραµορφώσεις θωρακικήςµοίρας Σκολίωση Νόσο Scheuermann Αγκυλοποιητική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ

Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ Η ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΩΣ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΡ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΟΣ, ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ, ΟΡΘΟΔΟΝΤΙΚΟΣ, ΟΕΕ Το πρόγραμμα εντάσσεται στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης

Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Διατροφικές Ανάγκες Αθλητών Μεγάλων Αποστάσεων Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας Επίκουρος Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης % Πρόσληψη Ημερήσιας Ενέργειας 60 50 40 % 30 20 10 0 ΥΔΑΤ (55-60) ΛΙΠΟΣ (25-30) ΠΡΩΤΕΙΝΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βρυγμός: σύγχρονη διάγνωση και αντιμετώπιση σε ασθενείς με φυσικά δόντια και οδοντικά εμφυτεύματα

Βρυγμός: σύγχρονη διάγνωση και αντιμετώπιση σε ασθενείς με φυσικά δόντια και οδοντικά εμφυτεύματα Ακίνητη Προσθετική ΣTOMA 2011; 39: 41-50 Βιβλιογραφική ανασκόπηση Βρυγμός: σύγχρονη διάγνωση και αντιμετώπιση σε ασθενείς με φυσικά δόντια και οδοντικά εμφυτεύματα Δ. ΤΟΡΤΟΠIΔΗΣ 1, Α. ΤΟΥΡΝΑΒΙΤΗΣ 2, Π.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΙΤΙΟ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ; Αικατερίνη Παρασκευαΐδου Ιατρός -Επιθεωρήτρια Υγείας και Ασφάλειας της Εργασίας ΣΕΠΕ ΚΕΠΕΚ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ Τι είναι υγεία; Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011

7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης. Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 7 ο ετήσιο συνέδριο αθηροσκλήρωσης Θεσσαλονίκη 10-12 Μαρτίου 2011 Κάπνισμα, περιοδοντική νόσος και υγιεινή του στόματος Νίκος Α. Ευθυμιάδης, D.D.S., M.Sc. Οδοντίατρος-Περιοδοντολόγος Τι είναι η περιοδοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Στάδια συγγραφής άρθρου ανασκόπησης Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : Επιλογή θέματος Unsolicited review γενικό μέρος

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη

Θέμα. Σωματική Υγιεινή και. Παιδική Ανάπτυξη Θέμα Σωματική Υγιεινή και Παιδική Ανάπτυξη Περιεχόμενα 1) Εισαγωγή 2) Εργασίες: Άθληση Ανθρώπων (Αναστάσιος Ανδρέου) Σωστή Διατροφή (Σωτήρης Δημακάκος Και Μανόλης Γιορταμάκης) Σχέση Σωματικής υγιεινής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός

ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός ΜΕΛΕΤΗ ΥΠΝΟΥ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΠΟΥ ΡΟΧΑΛΙΖΕΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ -ΥΠΟΠΝΟΙΑΣ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ (ΣΑΑΥ - OSAS) ΡΟΧΑΛΗΤΟ Ή ΡΕΓΧΩ ΗΣ ΑΝΑΠΝΟΗ Ή ΡΕΓΧΑΣΜΟΣ: Ορισμός Ένας ήχος ή θορυβώδης αναπνοή (διαταραχή αναπνοής)

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ

ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΣΑΥΥ Λάμπρου Καλλιρρόη Πνευμονολόγος Πανεπιστημιακή Υπότροφος Α Κλινική Εντατικής Θεραπείας ΕΚΠΑ 13 Ο Πνευμονολογικό Συνέδριο Ιωάννινα O Το Σύνδρομο Άπνοιας στον Ύπνο (ΣΑΥ)

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ

Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ ΡΗΓΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ M.D,PhD,FEBU ΚΑΠΝΙΣΜΑ H ΣΤΥΣΗ? XΕΙΡ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ XΕΙΡ. ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ- ΑΝ ΡΟΛΟΓΟΣ Ι ΑΚΤΩΡ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΕΥΡΩΚΛΙΝΙΚΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Τί είναι Lifestyle? Μία έκφραση προσωπικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΠΟΛΥΚΥΣΤΙΚΩΝ ΩΟΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΑΤΟΜΟ ΠΟΥ ΝΟΣΕΙ Ραφαέλλα Χαραλάμπους Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΔΥΣΠΛΑΣΙΕΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ...... Εισαγωγή. Μετωπορινογενείς δυσπλασίες (δυσπλασίες μέσης γραμμής)... Κρανιοσυνοστώσεις ή κρανιοσυνοστεώσεις.. Βραγχιακές

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο

Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο Στοματική Υγιεινή & Φροντίδα: Τεχνικές Προσέγγισης και Επικοινωνίας Πελάτη στο Φαρμακείο Το στόμα μας: καθρέφτης Υγείας, Ευεξίας, Ομορφιάς ΟΜΟΡΦΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Η ΠΑΡΑΜΕΛΗΣΗ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies.

Safer internet. a multiannual Community Programme on promoting safer use of the Internet and new online technologies. Ευρωπαϊκή Μελέτη για τις συμπεριφορές εξάρτησης στο Διαδίκτυο - EU NET ADB Άρτεμις Τσίτσικα Λέκτορας Εφηβικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Αθηνών Επιστ. Υπεύθυνος Προγράμματος «Αριάδνη» ρ η Επιστ. Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ελευθέριος Κέλλης, Ph.D Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνής προβληματισμός Μη σωστή στάση Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Aξιολόγηση κινητικότητας αρθρώσεων

Aξιολόγηση κινητικότητας αρθρώσεων ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ, ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ Aξιολόγηση κινητικότητας αρθρώσεων Μανώλης Παπαδόπουλος Διδάκτωρ ΕΚΠΑ, MSc Φυσικοθεραπευτής ΜΑΦ ΓΝΑ «Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Θεώνη Κουκουλάκη Τοπογράφος Μηχανικός, Εργονόμος, Υπεύθυνη Κέντρου Ασφάλειας της Εργασίας Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ

Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΜΕ ΩΤΟΒΕΛΟΝΙΣΜΟ Τι είναι ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) Ο Ωτοβελονισμός (Ωτοθεραπεία) είναι μια Ιατρική Μέθοδος που χρησιμοποιεί το πτερύγιο του αυτιού με διαγνωστικό και θεραπευτικό σκοπό. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Sport Nutrition by ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ Ενέργεια που καταναλώνουμε Βασικός μεταβολισμός: 1800 kcal + καθημερινή δραστηριότητα Μια ημέρα στο γραφείο: 150 με 200 kcal Μια ώρα αθλητικής δραστηριότητας: 500

Διαβάστε περισσότερα

Εμμανουήλ Θ. Παπακώστας, MD Sports Orthopaedic Surgeon Sports Clinic Thessaloniki FIS Medical Committee

Εμμανουήλ Θ. Παπακώστας, MD Sports Orthopaedic Surgeon Sports Clinic Thessaloniki FIS Medical Committee Συνήθεις τραυματισμοί στο αλπικό SKI Πρόληψη και αντιμετώπισή τους Εμμανουήλ Θ. Παπακώστας, MD Sports Orthopaedic Surgeon Sports Clinic Thessaloniki FIS Medical Committee Κώστας Επαμεινωντίδης PT Θάνος

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογία Τραυματισμών σε Ποδοσφαιριστές

Αιτιολογία Τραυματισμών σε Ποδοσφαιριστές Αιτιολογία Τραυματισμών σε Ποδοσφαιριστές Βενετία Χαραλαμποπούλου 1, Αντζουλάς Παναγιώτης 2, Δρ. Κωνσταντίνος Φουσέκης 3, 4 1 Φυσικοθεραπεύτρια- Φυσικοθεραπεύτρια Κέντρο Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα