Οι Επτά Επιστολές του Μεγάλου Αντωνίου σύμφωνα με το Κοπτικό και Αραβικό κείμενο Συγκριτική Παρουσίαση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Οι Επτά Επιστολές του Μεγάλου Αντωνίου σύμφωνα με το Κοπτικό και Αραβικό κείμενο Συγκριτική Παρουσίαση"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ- ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Χριστιανικής Γραμματείας, Αρχαιολογίας και Τέχνης Ειδίκευση: Χριστιανική Γραμματεία GEORGE FARAG Οι Επτά Επιστολές του Μεγάλου Αντωνίου σύμφωνα με το Κοπτικό και Αραβικό κείμενο Συγκριτική Παρουσίαση Μεταπτυχιακή Εργασία, που υποβλήθηκε στο τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής Σχολής του Α. Π. Θ. ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. Χρήστος Αραμπατζής Θεσσαλονίκη 2009

2 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...9 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ...1 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ...9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Γενική εισαγωγή περί της προσωπικότητας του Αγίου Αντωνίου Η εικόνα του Αγίου Αντωνίου. Σύγκριση της Κοπτο-αραβικής και της Ελληνικής παράδοσης Η μόρφωση του Αγίου Αντωνίου Τα αποδιδόμενα στον Άγιο Αντώνιο έργα κατά την Κοπτοαραβική Παράδοση Η ποιμαντική δράση του Αγίου Αντωνίου και τα κύρια Αιγυπτιακά μοναστικά κέντρα στην εποχή του α) Το ποιμαντικό έργο β) Τα κύρια αιγυπτιακά μοναστικά κέντρα την εποχή του Αγίου ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ Οι Επιστολές του Μ. Αντωνίου Οι δύο παραδόσεις των Επιστολών α) Οι Επιστολές κατά την Κοπτο-αραβική Παράδοση β) Οι Επιστολές του Αγίου Αντωνίου και του Αμμωνά στην Ελληνική Παράδοση Η ιστορία του κειμένου και η γλώσσα σύνταξης του πρωτότυπου κειμένου των Επιστολών Γραμματολογική προσέγγιση α) Ο συγγραφέας και η γνησιότητα των Επιστολών β) Ο χρόνος σύνταξης

3 γ) Οι παραλήπτες δ) Αφορμή της σύνταξης ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ Το περιεχόμενο των Επτά Επιστολών Η Α Επιστολή α) Ο χαρακτήρας της Α Επιστολής και η διαφορά με τις υπόλοιπες Επιστολές β) Ο τίτλος της Αραβικής μετάφρασης: γ) Το διάγραμμα του περιεχομένου της Επιστολής δ) Το περιεχόμενο της Επιστολής ε) Σύγκριση μεταξύ της αραβικής και της ελληνικής παράδοσης της Επιστολής Οι Επιστολές (Β -Ζ ) Η Β Επιστολή α) Ο τίτλος της Αραβικής μετάφρασης: β) Το διάγραμμα του περιεχομένου γ) Το περιεχόμενο δ) Η Σύγκριση μεταξύ της Αραβικής μετάφρασης και της ελληνικής παράδοσης της Επιστολής Η Γ Επιστολή α) Ο τίτλος της Αραβικής μετάφρασης: β) Το διάγραμμα του περιεχομένου γ) Το περιεχόμενο δ) Η Σύγκριση μεταξύ της Αραβικής μετάφρασης και της ελληνικής παράδοσης της Επιστολής Η Δ Επιστολή α) Ο τίτλος της Αραβικής μετάφρασης: β) Το διάγραμμα του περιεχομένου γ) Το Περιεχόμενο

4 δ) Η Σύγκριση μεταξύ του κοπτικού κειμένου και της Αραβικής μετάφρασης Η Ε Επιστολή α) Ο τίτλος της Αραβικής μετάφρασης: β) Το διάγραμμα του περιεχομένου γ) Το περιεχόμενο δ) Η Σύγκριση μεταξύ της αραβικής και ελληνικής παράδοσης της Επιστολής Η ΣΤ Επιστολή α) Ο τίτλος της Αραβικής μετάφρασης: β) Το διάγραμμα του περιεχομένου γ) Το περιεχόμενο δ) Η Σύγκριση μεταξύ της αραβικής και ελληνικής παράδοσης της Επιστολής Η Ζ Επιστολή α) Ο τίτλος της Αραβικής μετάφρασης: β) Το διάγραμμα του περιεχομένου γ) Το περιεχόμενο δ) Η Σύγκριση μεταξύ της αραβικής και ελληνικής παράδοσης της Επιστολής Η ενότητα των Επιστολών Η αξιολόγηση της Αραβικής μετάφρασης ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ Θεολογική Προσέγγιση Των Επιστολών Γνωστικισμός και Αυτογνωσία Ανθρωπολογία και Κοσμολογία Θεολογία Οικονομία του Θεού Ο χρόνος και η μυστική ζωή Η Εκκλησία Η Αγία Γραφή

5 ΕΠΙΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η Τετάρτη Επιστολή κατά το κοπτικό κείμενο και την Αραβική μετάφραση Οι παραπομπές του Αγίου Βήσα από την Έκτη Επιστολή ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΗΓΕΣ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ

6 Σύμβουλος καθηγητής κ. Χρήστος Αραμπατζής George Farag: 6

7 -Στη μνήμη του αξέχαστου Πατέρα και διδασκάλου Π. Samuel (Magdy) Wahba. -Στους «Αληθινούς Ισραηλίτες». 7

8 «ἀλλὰ τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς ἵνα τοὺς σοφοὺς καταισχύνῃ, καὶ τὰ ἀσθενῆ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ Θεὸς ἵνα καταισχύνῃ τὰ ἰσχυρά,» ( Ά Κορ. 2,27) «Και φοβάμαι, τέκνα μου, μη σας προλάβουν η πείνα και η ανέχεια στο δρόμο, ο οποίος οδηγεί στον τόπο όπου μπορείτε να λάβετε το πλούτο...» (Επιστολή ΣΤ 144) 8

9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ανήκοντας στην Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία ήρθα στην Ελλάδα με την ιδιότητα του φοιτητή, με σκοπό να ειδικευθώ στην Πατερική σκέψη. Ήταν λογικό και επόμενο να ασχοληθώ με κάποιον Πατέρα, που ανήκει στην κοινή παράδοση Κοπτική Ορθόδοξη Εκκλησία και της Ελληνικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αρχικά, υπήρξε η σκέψη να ασχοληθώ με κάποιον άγνωστο για τους Έλληνες Θεολόγους Πατέρα, παρά με μία σημαντική και πολύ γνωστή προσωπικότητα, όπως αυτή του Μεγάλου Αντωνίου. Προς μεγάλη μου, όμως, έκπληξη διαπίστωσα την άγνοια, που επικρατεί στον ελλαδικό θεολογικό ακαδημαϊκό χώρο σχετικά με τις Επιστολές του Αγίου Αντωνίου, παρά το γεγονός ότι η νέα αγγλική μετάφραση των Επιστολών εκδόθηκε πριν από 34 χρόνια και ότι σημαντικές μελέτες σχετικά με τις Επιστολές αυτές εμφανίστηκαν πριν από 19 χρόνια. Μας δόθηκε, έτσι, η ευκαιρία -με την καθοδήγηση του καθηγητή μου κ. Χρήστου Αραμπατζή- να ασχοληθούμε με τη μελέτη των Επιστολών και την προσέγγισή τους με βάση την κοπτο-αραβική παράδοση. Με τον τρόπο αυτό επιτύχαμε την εύρεση ενός πρωτότυπου θέματος για την ελληνική ακαδημαϊκή Θεολογία, το οποίο είναι ταυτόχρονα και μοναδικής σπουδαιότητας τόσο για την ελληνική όσο και για την κοπτική θεολογική σκέψη. Με το πέρας της σύνταξης της εργασίας αυτής, αισθάνομαι την ανάγκη να ευχαριστήσω θερμά τον καθηγητή μου κ. Χρήστο Αραμπατζή για την μεγάλη του υπομονή κατά τη διάρκεια των Μεταπτυχιακών μου Σπουδών και για το συνεχές και ουσιαστικό ενδιαφέρον του, την συμπαράσταση και την επιστημονική καθοδήγησή του. Θα ήθελα, επίσης, να ευχαριστήσω και τους καθηγητές μου κ. Φώτιο Ιωαννίδη και κ. Παναγιώτη Υφαντή για την επιστημονική τους καθοδήγηση καθόλη τη διάρκεια των Μεταπτυχιακών μου Σπουδών. Ευχαριστώ, ακόμη, τον καθηγητή κ. Samuel Rubenson, ο οποίος με εφοδίασε με μερικά χρήσιμα άρθρα του, τα οποία δεν έχουν δει προς το παρόν το φως της δημοσιότητας, όπως επίσης, και τον καθηγητή της κοπτικής γλώσσας π. Philippe Luisier, ο οποίος απάντησε σε πολλά ερωτήματά μου κατά τη διάρκεια της περσινής του παραμονής στην 9

10 Αίγυπτο, όπου με προμήθευσε με χρήσιμα άρθρα, που αφορούν το παρόν θέμα. Αισθάνομαι, παράλληλα, την ανάγκη να ευχαριστήσω θερμά τον αξιότιμο καθηγητή κ. Χρήστο Κρικώνη για την πατρική του αγάπη και τη συμπαράστασή του κατά τη διάρκεια της παραμονής μου στην Ελλάδα, καθώς επίσης και τους καθηγητές μου, τον πατέρα κ. Χρήστο Βλαχάβα-Φιλιώτη, τον κ. Γεώργιο Μαρτζέλο, τον κ. Βασίλειο Kουκουσά, για την ηθική συμπαράσταση, που μου προσέφεραν κατά τη διάρκεια των σπουδών μου. Οφείλω, ακόμη, να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές μου στο Κέντρο των Πατερικών Μελετών, στο Κάιρο, και ιδιαιτέρα τον κ. Dr Nosshy Abd El Shahid, τον διευθυντή του Κέντρου, ο οποίος μου έδωσε την ευκαιρία να σπουδάσω στην Ελλάδα και μου πρόσφερε κάθε δυνατή βοήθεια, τόσο οικονομική όσο και πνευματική. Ευχαριστώ θερμά όσους βοήθησαν φιλολογικά στη σωστή μετάφραση του αραβικού κειμένου και ιδιαίτερα τον καθηγητή μου κ. Dr Said Hakim (Μακάριο) και τον συνάδελφό μου Bishara Ebeid, όπως επίσης και την συνάδελφό μου Αθηνά Μπακούρη στην διατύπωση του ελληνικού κειμένου της εργασίας. Οφείλω κυρίως θερμότατες ευχαριστίες στον Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Τυρολόης και Σερεντίου κ.κ. Παντελεήμονα Ροδόπουλο, για την πατρική του αγάπη, με την οποία με περιέβαλε κατά τη διάρκεια της παραμονής μου στο οικοτροφείο της Ιεράς Μονής Βλατάδων. Θεσσαλονίκη, Κυριακή των Βαΐων George Farag 10

11 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΒΕΠΕΣ ΕΠΕ ΕΠΕΦ CPG Coptic Museum Coptic Patriarchate CSCO Graf OCA OCP Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων, Έκδοσις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, Αθήναι 1955 κ.κ. Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας, Πατερικαί εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς», Θεσσαλονίκη 1972 κ.κ. Φιλοκαλία των Νηπτικών και Ασκητικών, Πατερικαί εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς», Θεσσαλονίκη 1978 (επί μέρους σειρά της ΕΠΕ). Calvis Patrum Graecorum Mss. in the library of the Coptic Museum, Cairo. Mss. in the library of the Coptic Patriarchate, Ezbakiah, Cairo. Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium. Georg Graf, Catalogue de manuscrits arabes chrétiens contiens conservés au Caire, Vatican, Orientalia Christiana Analecta. Orientalia Christiana Periodica. PG PL J. - P. Migne, Patrologiae cursus completus, series Graeca, Paris J. - P. Migne, Patrologiae cursus comletus, series Latina, Paris PO Patrologia Orientalis, Paris R. Graffin, F. Nau. ROC Revue de l Orient Chrétien Simaika Marcus Simaika Pasha, Catalogue of the Coptic and the Arabic Manuscripts in the Coptic Museum, the 11

12 SC St. Macarius Monastery St. Antony Theol Patriarchate, the Principal Churches of Cairo and Alexandria and Monasteries of Egypt, I-II, Cairo, Sources Chrétiennes, Paris 1941 κ.κ. Mss. In the library of Monastery of St. Macarius, Wadi Natrun. Mss. In the library of Monastery of St. Antony at the Red See. Vatican arab Mai, Scriptorum veterum nova collectio. 12

13 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το θέμα της παρούσας εργασίας αναφέρεται στη μελέτη των Επτά Επιστολών του Μεγάλου Αντωνίου. Οι Επιστολές αυτές θεωρούνται ως το αρχαιότερο κείμενο, που μας παρέχει πληροφορίες σχετικά με την ασκητική ζωή και τη μοναστική αντίληψη στην πρώιμη εποχή του Αιγυπτιακού Μοναχισμού. Η σημασία των Επιστολών αυτών έγκειται στο γεγονός ότι μας προσφέρουν μία εντελώς διαφορετική εικόνα τόσο για την προσωπικότητα του Αγίου Αντωνίου όσο και για την εικόνα των Αιγυπτίων μοναχών στις απαρχές του μοναχικού βίου. Επιπρόσθετα θεωρούμε ότι όλες οι άλλες πηγές σχετικά με τον Άγιο Αντώνιο και τον μοναχισμό δεν έχουν την ίδια αξιοπιστία και γνησιότητα που έχουν οι Επιστολές. Η αυθεντία των Επιστολών αυτών και η απόδοσή τους στον Μεγάλο Αντώνιο δεν αποτέλεσαν αντικείμενο αμφισβήτησης ούτε από την πατερική εκκλησιαστική παράδοση ούτε και από την πατρολογική έρευνα εν γένει 1. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα αναφορικά με τη των Επιστολών έγκειται στην απώλεια του μεγαλύτερου μέρους του πρωτοτύπου τους. Το κείμενο τους δεν διασώθηκε παρά μόνο σε διάφορες μεταφράσεις, που προέκυψαν από το πρωτότυπο κείμενο ή ακόμα και από κάποιες δευτερογενείς μεταφράσεις. Συνεπώς, συναντούμε πολλές δυσκολίες και προβλήματα στην κατανόηση του κειμένου, στον καθορισμό της γλώσσας σύνταξης του πρωτότυπου κειμένου, στην ενότητα των Επιστολών και τέλος στην αξιολόγηση και αξιοπιστία των μεταφράσεων. Οι Επιστολές δεν έλαβαν την πρέπουσα σημασία καθώς οι διάφορες εκδοχές των κειμένων τους, οι οποίες διασώθηκαν σε πολλές γλώσσες, όπως η κοπτική, η συριακή, η γεωργιανή, η λατινική και η αραβική, δυσκόλεψαν μια συνολική θεώρηση και μελέτη. Η προγενέστερη έρευνα. Ως πρώτη μελέτη για τις Επιστολές μπορεί να θεωρηθεί η μαρτυρία του Αγίου Ιερώνυμου 2 το 392 μ.χ. Και αυτό διότι καθορίζει τον αριθμό των Επιστολών, τη γλώσσα σύνταξης του πρωτότυπου κειμένου και την 1 Όπως, Quasten, Hertling, Giardini, Klejna, Orlandi, Winstedt, Nau, Garitte, Chitty, Louf, Rubenson, Luisier, Brakke, Philip Βλ., Κεφ. Β σ Hieronymus, De Viris illustribus, 88, PL 23,

14 ελληνική μετάφρασή τους. Επίσης, αναφέρει την πιο σημαντική Επιστολή από αυτές και ισχυρίζεται ότι ως προς το λόγο και το νόημα είναι αποστολικά κείμενα. Ως δεύτερη μελέτη μπορεί να θεωρηθεί αυτή του Αγίου Σενούντα και του Αγίου Βήσα, του διαδόχου του 3, διότι ο Άγιος Βήσα έχει δύο μεγάλες παραπομπές από τις Επιστολές. Στη σύγχρονη έρευνα μπορούμε να διακρίνουμε δύο φάσεις. Την πρώτη φάση πριν από τις έρευνες του Samuel Rubenson και τη δεύτερη με το έργο του Samuel Rubenson περί του Αγίου Αντωνίου και των Επιστολών του. Α ) Οι σημαντικότερες μελέτες και σύγχρονες μεταφράσεις των Επιστολών πριν από το έργο του Rubenson Οι πιο σημαντικές μελέτες των Επιστολών πριν το έργο του Rubenson είναι οι ακόλουθες: Το 1938 παρουσιάζεται η μελέτη του Frank Klejna 4, ο οποίος ερεύνησε τις Επιστολές του Αγίου Αντωνίου και του διαδόχου του Αμμωνά. Επίσης, ο ίδιος ερευνητής ασχολήθηκε με το αραβικό κείμενο. Το 1939, η μελέτη του Gerard Garitte 5 επισημαίνει κείμενα των στα έργα του Σενούντα και του Βήσα. Τονίζεται επίσης η σημασία της αραβικής παράδοσης των Επιστολών, στην οποία ο αριθμό ανέρχεται στις 20 Επιστολές. Ο G. Garitte ασχολήθηκε και με το θέμα της μόρφωσης του Αγίου Αντωνίου. Το 1975 εκδίδει ο Derwas Chitty 6 την πρώτη αγγλική μετάφραση των Επιστολών, έχοντας ως βάση όλες τις άλλες γλώσσες που τις διασώζουν, εκτός από την αραβική. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε η γαλλική μετάφραση από τον André Louf 7, επί τη βάσει κυρίως της λατινικής μετάφρασης του Garitte από το γεωργιανό κείμενο. Υπάρχουν επίσης μεταφράσεις στην ολλανδική 8 και ιταλική 9 γλώσσα. Βεβαίως, υπάρχουν και άλλες μελέτες σχετικά με τις Επιστολές, αλλά οι προαναφερθείσες αποτελούν τις πιο σημαντικές Garitte, `A propos des lettres, σ Klejna, Antonius und Ammonas, σ Garitte, A propos des lettres, σ Μ. Αντωνίου, Chitty The letters. 7 Μ. Αντωνίου, Louf Saint Antonine Lettres 8 Μ. Αντωνίου, Wagenaar Heilige Antonius abt. 9 Μ. Αντωνίου, Cremaschi Lettere. 10 Όπως, Hertling, Antonius der Einsiedle Kraus, Der Heilige Geist Giardini, La dottrina spirituale Couilleau, La liberté d'antoine σ

15 Β ) Το έργο του Rubenson Το 1990 εξέδωσε ο Rubenson το έργο του The Letters of St. Antony. Origenist Theology, Monastic Tradition and the Making of a Saint 11, που αποτελεί την πρώτη μεγάλη σοβαρή προσπάθεια για την έρευνα και μελέτη των Επιστολών σε όλες τις γλωσσικές εκδοχές τους. Το έργο αυτό αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος ο Rubenson ασχολήθηκε με τις μεταφράσεις και την συγκριτική αξιολόγησή τους, με βάση το ύφος, τη δομή και το γνωστικό περιεχόμενο τους. Στο δεύτερο μέρος, το οποίο αναφέρεται στην προσωπικότητα του Αγίου Αντωνίου, επιχειρείται η σύγκριση όλων των άλλων πηγών της βιογραφίας του με το κείμενο των Επιστολών. Στη δεύτερη έκδοση του βιβλίου το 1995 ο Rubenson εξέδωσε νέα αγγλική μετάφραση των Επιστολών, έχοντας ως βάση όλες τις αρχαίες μεταφράσεις 12. Το έργο του Rubenson συνέβαλε ουσιαστικά στην ανάπτυξη των σπουδών για την πρώτη εποχή του μοναχισμού στην Αίγυπτο 13 και αποτέλεσε μία ουσιαστική πηγή για τους ερευνητές. Η συζήτηση, όμως, σχετικά με τις Επιστολές δεν σταμάτησε με τις έρευνες του Rubenson, αντίθετα ώθησε μερικούς ερευνητές, όπως τον Alexandr Khosroyev 14 και τον Philippe Luisier 15 να απορρίψουν την άποψή του σχετικά με τη γλώσσα σύνταξης του πρωτότυπου κειμένου των Επιστολών. Παρά ταύτα, η απόδοση των Επιστολών στον Άγιο Αντώνιο δεν αμφισβητήθηκε. Γ ) Το αραβικό κείμενο των Επιστολών και οι νέες μελέτες στην Κοπτορθόδοξη Εκκλησία. Σε διάφορα μοναστήρια, που υπάγονται στην Κοπτορθόδοξη Εκκλησία, το αραβικό κείμενο των Επιστολών κυκλοφόρησε με τη μορφή χειρογράφων μέχρι την έκδοση του βιβλίου του «Rawdat» το , στο οποίο οι Επιστολές εκδόθηκαν μαζί με άλλα έργα, τα οποία αποδόθηκαν στον Άγιο Αντώνιο. Μετά την έκδοση της αγγλικής 11 Rubenson, The Letters Ι. 12 Μ. Αντωνίου, Rubenson The Letters II. 13 Βλ. για παράδειγμα, Brakke,The Making of Monastic, σ. 23, όπου λέει: «Samuel Rubenson published his thorough study of the letters and made a compelling case for their authenticity. His work contributed substantially to the new perspectives on early Egyptian monasticism». 14 Khosroyev, Die Bibliothek von Nag Hammadi, σ Luisier, Autour d'un livre, σ Μ. Αντωνίου, Rawdat. 15

16 μετάφρασης του Chitty πραγματοποιήθηκαν δύο νέες και διαφορετικές αραβικές μεταφράσεις το 1979, που είχαν ως βάση τη μετάφραση αυτή του Chitty. Η πρώτη μετάφραση έγινε από τον Nosshy Abed El Shahid, τον διευθυντή του Κέντρου των Πατερικών Μελετών στο Κάιρο, στο οποίο ανήκει και ο γράφων. Στη μετάφραση αυτή φαίνεται η προσπάθεια του μεταφραστή σε μερικές περιπτώσεις να ταυτίσει τη μετάφραση του Chitty με την αρχαία Αραβική μετάφραση 17. Η δεύτερη μετάφραση προέρχεται από το μοναστήρι του Abo Maqar στην περιοχή του Wadi El Natroun. Μαζί με τη νέα μετάφραση εκδόθηκε και το κείμενο της αρχαίας Αραβικής μετάφρασης, καθώς και τα ερμηνευτικά σχόλια από τον πατέρα Matta El Meskeen (Matta Poor) 18, τον ηγούμενο του μοναστηριού. Στις μελέτες του για τις Επιστολές ο Rubenson διαπίστωσε τη σημασία της Αραβικής μετάφρασης, ότι, δηλαδή, αυτή αποτελεί τη μοναδική σωζόμενη μετάφραση, που πραγματοποιήθηκε με βάση το κοπτικό πρωτότυπο. Αυτό ώθησε το μοναστήρι του Abo Maqar το έτος 2001 να εκδώσει εκ νέου τις Επιστολές, με βάση μόνο το κείμενο της αρχαίας Αραβικής μετάφρασης, δίχως να λάβει υπόψη την μετάφραση του Chitty 19. Κατόπιν, κάποιος ανώνυμος μοναχός από το ίδιο μοναστήρι σύνταξε ένα Πατρολογικό εγχειρίδιο, στο οποίο περιέχεται ένα κεφάλαιο σχετικά με τις Επιστολές. Το κεφάλαιο αυτό αποτελεί μία περίληψη του περιεχομένου των Επιστολών με βάση το έργο του Rubenson 20. Παρατηρούμε ότι ο ανώνυμος Κόπτης μοναχός στο έργο αυτό παραβλέπει τις αναφορές του Rubenson όσον αφορά τις Πλατωνικές και Ωριγενιστικές διδασκαλίες, που εντοπίζονται στις Επιστολές του Αγίου Αντωνίου, και κατά κάποιο τρόπο συμφωνεί με την τάση του μεταφραστή της αρχαίας Αραβικής μετάφρασης να παραλείπει στοιχεία που πιθανόν να συνέδεαν τις Επιστολές με την φιλοσοφική παράδοση. 17 Μ. Αντωνίου, Nosshy Rasa il 18 Μ. Αντωνίου, Rasa il Abo Maqar I 19 Μ. Αντωνίου, Rasa il Abo Maqar II 20 (Ανώνυμος 2 ος ) Μελέτες σχετικά με τους Πατέρες, σ

17 Δ ) Ο Πατήρ Matta El Meskeen και οι Επιστολές του Αγίου Αντωνίου Το όνομα του π. Matta El Maskeen συνδέεται με τις Επιστολές του Αγίου Αντωνίου και των ερευνητών τους. Στον π. Matta 21 δόθηκαν κατ εντολή του Chitty, πριν την κοίμηση του 22, τα προσωπικά του χειρόγραφα σχετικά με τις μελέτες του για τον Άγιο Αντώνιο. Μία άλλη αναφορά για τον π. Matta βρίσκουμε στο έργο Rubenson. Σημειώνει, ο Rubenson πως, όταν αγόρασε από το βιβλιοπωλείο του Μοναστηριού του Abo Maqar το βιβλίο των Επιστολών, δεν παρακινήθηκε από το ενδιαφέρον του για το πρόσωπο του Αγίου Αντωνίου, αλλά εξαιτίας του ονόματος του συγγραφέα των ερμηνευτικών σχολίων, δηλαδή του π. Matta El Maskeen 23. Το ενδιαφέρον του π. Matta για τις Επιστολές εκδηλώθηκε πριν την έκδοση της νέας μετάφρασης του Chitty, διότι το 1972 εξέδωσε το βιβλίο του για τον Άγιο Αντώνιο 24, συμπεριλαμβάνοντας πολλά κείμενα του Αγίου από την Αραβική μετάφραση των Επιστολών, με ερμηνευτικά σχόλια. Μετά τη μετάφραση του βιβλίου αυτού στα γαλλικά, το μοναστήρι του Bellefontain προχώρησε στη μετάφραση του αραβικού κειμένου των Επιστολών στα γαλλικά. Η μετάφραση έγινε από έναν Κόπτη μοναχό, προερχόμενο από το μοναστήρι του Abo Maqar 25. Έπειτα με βάση την γαλλική μετάφραση έγινε η ιταλική μετάφραση από το μοναστήρι του Bose 26. Ε ) Οι Επιστολές στην Ελληνική βιβλιογραφία Όσον αφορά την έρευνα στον ελλαδικό ακαδημαϊκό χώρο, οι Επιστολές δεν έτυχαν της δέουσας προσοχής, αρχικά λόγω της απώλειας του ελληνικού κειμένου των Επιστολών και στη συνέχεια εξαιτίας της εξαγωγής επισφαλών συμπερασμάτων από την μελέτη του Βίου του Αγίου Αντωνίου που συνέταξε ο Μ. Αθανάσιος 27. Κατέληξαν, δηλαδή, στο συμπέρασμα ότι ο Άγιος Αντώνιος ήταν αγράμματος εξαιτίας της 21 El Meskeen, Οι προφορικές ομιλίες. 22 Η έκδοση της μετάφρασης του Chitty έγινε μετά την κοίμησή του από τον Kallistos Ware. Πρβλ. Veilleux, Monasticism and Gnosis, σ Rubenson, The Letters Ι, σ El Meskeen, Ο Άγιος Αντώνιος. 25 Μ. Αντωνίου, Vingt lettres Bellefontain. 26 Μ. Αντωνίου, Bose Leventi lettere. 27 Μ. Αθανασίου, Βίος Αντωνίου. 17

18 παραδοσιακής εικόνας των Πατέρων της ερήμου ως ανθρώπων, που απέφευγαν τη διδασκαλία με τα λόγια και με συγγράμματα. Το γεγονός αυτό επέτεινε την αμφιβολία για την αυθεντία των Επιστολών του Αγίου Αντωνίου. Ωστόσο, η άποψη αυτή για τον Άγιο Αντώνιο ως αγράμματου είναι συζητήσιμη καθώς η προσεκτική μελέτη του Βίου, και των άλλων πηγών για τον Άγιο, μπορεί να μας δώσει μια διαφορετική εικόνα. Επιπρόσθετα, η αυθεντία των Επιστολών δεν έχει αμφισβητηθεί ούτε από τους μεγάλους Έλληνες πατρολόγους 28. Μεθοδολογικά πρότερα Ο σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να παρουσιάσει το περιεχόμενο των Επιστολών σύμφωνα με την κοπτο-αραβική παράδοση, δηλαδή με βάση το αραβικό κείμενο, καθώς επίσης και με όσα κείμενα διασώθηκαν από το πρωτότυπο κοπτικό κείμενο των Επιστολών. Είναι απαραίτητο να σημειώσουμε ότι το έργο μας αυτό δεν αποτελεί μία προσπάθεια μετάφρασης, ούτε αντιγραφής του έργου του Rubenson στα ελληνικά, διότι η μέθοδος μας είναι εντελώς διαφορετική. Περιλαμβάνει ουσιαστικά δύο τρόπους, τους οποίους δεν ακολούθησε ο Rubenson. Ο πρώτος είναι η αναλυτική εξέταση του κείμενου της κάθε Επιστολής ξεχωριστά. Ο δεύτερος είναι η σύγκριση ανάμεσα στην αραβική και στην ελληνική παράδοση των Επιστολών. Η σύγκριση βασίζεται στο γεγονός της ταυτόχρονης διάδοσης των Επιστολών και στις δύο μορφές, όπως φαίνεται από την παράθεσή τους στην έκδοση του Migne, στην οποία συναντάμε δύο διαφορετικές λατινικές μεταφράσεις των Επιστολών, τη μία με βάση την ελληνική παράδοση 29 και την άλλη με βάση την αραβική παράδοση 30. Επιπρόσθετα, θα ασχοληθούμε με θέματα, τα οποία δεν αναφέρονται στις προηγούμενες μελέτες. Στην εργασία μας, προσπαθήσαμε να εκθέσουμε την προσωπική μας άποψη, όσον αφορά στα προβλήματα του κειμένου των Επιστολών, στη γλώσσα σύνταξης του πρωτότυπου κειμένου, στην ενότητα των Επιστολών και στην αξιοπιστία του περιεχομένου τους. Η άποψη αυτή, όπως θα δούμε, δεν 28 Χρηστού, Ελληνική Πατρολογία Γ, σ.130 Παπαδοπούλου, «Πατρολογία Β», σ PG 40, PG 40,

19 συμφωνεί κατ ανάγκη με τις προηγούμενες μελέτες. Το περιεχόμενο της παρούσας εργασίας αποτελείται από τέσσερα κεφάλαια. Στο πρώτο αναφερόμαστε στο θέμα της προσωπικότητας του Αγίου Αντωνίου. Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να εκθέσει την εικόνα του Αγίου σύμφωνα με την κοπτο-αραβική παράδοση και να τη συγκρίνει με την ελληνική παράδοση. Επίσης, παρουσιάζουμε τα έργα του Αγίου στην κοπτο-αραβική παράδοση, των οποίων η σημασία είναι μεγάλη. Σε αυτό το σημείο ερχόμαστε σε αντίθεση με την παραδοσιακή άποψη για τα αραβικά κείμενα ως μη αξιόπιστα έργα, διότι κατά μία άποψη ανήκουν στην εποχή της παρακμής του μοναχισμού και της θεολογίας. Σκοπεύουμε, παράλληλα, να θέσουμε σε αμφισβήτηση την παλαιά παραδοσιακή εικόνα του Αγίου ως αγραμμάτου, ώστε να προετοιμάσουμε τη σκέψη του αναγνώστη να αποδεχθεί την αυθεντία των Επιστολών, θέμα με το οποίο θα ασχοληθούμε στο επόμενο κεφάλαιο. Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά τη μελέτη της ιστορίας του κειμένου στις δυο παραδόσεις, τη γλώσσα σύνταξης του πρωτότυπου κειμένου, την αυθεντία των Επιστολών, τη χρονολογία και την αφορμή της σύνταξής τους και τους παραλήπτες των Επιστολών. Στο τρίτο κεφάλαιο θα εξετάσουμε αναλυτικά το κείμενο της κάθε Επιστολής ξεχωριστά συγκρίνοντας το με το παράλληλο κείμενο της ελληνικής παράδοσης, έχοντας ως βάση κυρίως την μετάφραση του Rubenson. Συνακόλουθα, θα εξετάσουμε την αξιολόγηση της Αραβικής μετάφρασης. Το τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας μας καταλήγει με μία σύντομη θεολογική προσέγγιση των Επιστολών. Στο τέλος της εργασίας, στο Παράρτημα, παρατίθεται ένας Πίνακας με τέσσερις στήλες. Στην πρώτη στήλη του Πίνακα αυτού παρουσιάζουμε το σωζόμενο κοπτικό κείμενο, στην δεύτερη στήλη έχουμε την μετάφραση του κειμένου αυτού, στην τέταρτη στήλη τοποθετήσαμε το παράλληλο αραβικό κείμενο και στην τρίτη στήλη υπάρχει η μετάφραση του αραβικού αυτού κειμένου. 19

20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Γενική εισαγωγή περί της προσωπικότητας του Αγίου Αντωνίου 20

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Γενική εισαγωγή περί της προσωπικότητας του Αγίου Αντωνίου Το θέμα, που θα διερευνήσουμε στο παρόν κεφάλαιο αφορά την προσωπικότητα του Αγίου Αντωνίου και τα έργα, τα οποία αποδίδονται σ αυτόν σύμφωνα με την κοπτο-αραβική παράδοση. Προτού, όμως, να αναφερθούμε στα έργα, που αποδίδονται στον Άγιο Αντώνιο σύμφωνα με την Κοπτο-αραβική Παράδοση, θα εξετάσουμε το θέμα της μόρφωσης του Αγίου και την ικανότητά του να συντάξει τις συγκεκριμένες Επιστολές. Στο τέλος, δίδουμε κάποιες πληροφορίες για το ποιμαντικό του έργο και για τα σημαντικότερα Αιγυπτιακά μοναστικά κέντρα της εποχής του, ώστε να δώσουμε μια εικόνα των μοναχών, οι οποίοι ήταν οι παραλήπτες των Επιστολών και οι αναγνώστες τους. 1-1 Η εικόνα του Αγίου Αντωνίου. Σύγκριση της Κοπτο-αραβικής και της Ελληνικής παράδοσης Εισαγωγή Καταρχήν, είναι απαραίτητο να ορίσουμε, τι εννοούμε με την έκφραση «Κοπτο-αραβική Παράδοση» και τι «Ελληνική παράδοση». Όταν αναφέρουμε την έκφραση «Κοπτο-αραβική Παράδοση» αναφερόμαστε στα αραβικά κείμενα, που μεταφράστηκαν από Κόπτες μοναχούς, επί τη βάσει κείμενων που γράφτηκαν στην κοπτική καθώς επίσης και σε άλλες γλώσσες, κατά την εποχή της κυριαρχίας της αραβικής γλώσσας στην Αίγυπτο μετά την 1 η χιλιετία. Αν και υπάρχουν μερικά χειρόγραφα 31, που περιέχουν πληροφορίες για το βίο του Αγίου Αντωνίου, το ενδιαφέρον μας κατευθύνεται ουσιαστικά στο πιο γνωστό 31 Βλ. (Ανώνυμος 1 ος ), O Παράδεισος των Πατέρων σ. 22,23, όπου αναφέρει μερικά χειρόγραφα στο μοναστήρι του Αγίου Μακάριου Abo Maqar, Wadi El Natroun, όπως «οι διδασκαλίες του Αντωνίου και των άλλων Πατέρων» χειρόγραφο αρ. 23 στην βιβλιοθήκη του μοναστηριού Abo Maqar», «οι διδασκαλίες των πολλών Πατέρων» χειρόγραφο αρ. 41 στην ίδια βιβλιοθήκη, τα οποία περιέχουν μερικά αποφθέγματα, που μοιάζουν με τα κοπτικά πρωτότυπα, τα οποία εξέδωσε M. Amélineau, Histoire de Monastères. 21

22 από όλα, με τίτλο «الرهبان «بستان «Bostan El Rohban» στα κοπτικά «pi[wm ǹte nimona,oc», (Ο Παράδεισος των μοναχών) 32, που θεωρείται η αραβική εκδοχή των Αποφθεγμάτων των Πατέρων 33. Με την έκφραση «ελληνική παράδοση» εννοούμε τα ελληνικά κείμενα για τη βιογραφία του Αγίου και κυρίως το έργο του Αγίου Αθανασίου, Βίος καὶ ἡ πολιτεία τοῦ ὁσίου πατρὸς ἡμῶν Ἁγίου Ἀντωνίου 34. Η σχέση μεταξύ των δύο Παραδόσεων Όταν αναφερόμαστε στις πηγές του βίου του Αγίου Αντωνίου και προσπαθούμε να συγκρίνουμε το έργο του Αγίου Αθανασίου με τις κοπτικές πηγές, αυτό δεν σημαίνει ότι θα κάνουμε σύγκριση μεταξύ ελληνικών και κοπτικών πηγών για τους ακόλουθους λόγους: 1-Διότι ο Άγιος Αθανάσιος ανήκει πρωτίστως στην Εκκλησία της Αιγύπτου 35. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από την σχέση του με τον Άγιο Αντώνιο κατά την νεανική του ηλικία, καθώς και από την επίσκεψή του 32 Bostan. 33 El Meskeen, Ο Κοπτικός Μοναχισμός, σ. 707 Rubenson, Arabic Sources, σ.35 (Ανώνυμος 2 ος ) Μελέτες σχετικά με τους Πατέρες, σ Μ. Αθανασίου, Βίος. Στην παρούσα εργασία θα χρησιμοποιήσουμε το κριτικό κείμενο της έκδοσης του στη σειρά SC: Athanase d Alexandrie Vie d Antoine, Introduction, texte critique, traduction, notes et index, ar G.J.M. Bartelink, SC 400, Η θεωρία, που αναφέρει ότι υπήρχαν στην Αίγυπτο δύο Εκκλησίες, μία Ελληνική Εκκλησία, που βρισκόταν στην Αλεξάνδρεια, δηλαδή η Εκκλησία της Αλεξανδρείας, και η δεύτερη, η κοπτική Εκκλησία, που βρισκόταν στην Άνω Αίγυπτο, η οποία εμφανίστηκε με την έναρξη του μοναχισμού, δεν στηρίζεται σε πραγματικά θεμέλια, επειδή η γλώσσα δεν αποτέλεσε την αιτία για την διαίρεση της Εκκλησίας σε δύο μέρη. Σε αντίθεση με αυτό υπάρχουν πολλές ενδείξεις, που υποδηλώνουν την ενότητα της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας όπως: 1- Η στενή σχέση μεταξύ του Πατριαρχείου της Αλεξανδρείας και των προϊσταμένων των μονών, όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις του Μ. Αντωνίου και Μ. Αθανασίου, καθώς και των Σενούντα και αγ. Κύριλλου. 2- Η χρήση της ελληνικής γλώσσας στην λειτουργία της περιοχής της Άνω Αιγύπτου μέχρι και σήμερα αποτελεί απόδειξη για την ενότητα της Εκκλησίας αυτής. 3- Τα περισσότερα ελληνικά χειρόγραφα, που αποκαλύφτηκαν στην Αίγυπτο προέρχονταν από την περιοχή της Άνω Αιγύπτου. 4- Η επίσκεψη του Αθανασίου του στην Άνω Αίγυπτο και η σχέση του με τον Άγιο Αντώνιο. 22

23 στην Άνω Αίγυπτο, στα μοναστήρια του Αγίου Παχωμίου. Το γεγονός αυτό σημαίνει κατά την άποψή μας ότι ο Μ. Αθανάσιος ήταν εγκρατής της Κοπτικής γλώσσας Επίσης, το έργο του Αγίου Αθανασίου μεταφράστηκε από νωρίς στην Σαϊδική διάλεκτο της κοπτικής γλώσσας 37. Επομένως μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι κοπτικές πηγές γνώριζαν το Βίο που συνέταξε ο M. Αθανάσιος και οι Κόπτες μοναχοί το μελετούσαν. 3- Οι πηγές του Αγίου Αθανασίου - εκτός από την προσωπική του εμπειρία με τον Άγιο Αντώνιο- προέρχονταν από τους Κόπτες μοναχούς. Σκοπός μας δεν είναι να προσφέρουμε νέες ιστορικές πληροφορίες για την ζωή του Αγίου Αντωνίου μέσα από διαφορετικές πηγές, ούτε να ασχοληθούμε με το ερώτημα, ποιες από αυτές είναι αληθείς. Διότι η άποψη των ερευνητών τονίζει ότι το έργο του Αθανασίου δεν μπορεί να θεωρηθεί ιστορικά αξιόπιστο 38, δηλαδή δεν προσφέρει την αληθινή εικόνα του Αγίου Αντωνίου, αλλά την ιδεώδη εικόνα, που ήθελε να ζωγραφίσει ο Άγιος Αθανάσιος 39. Το ίδιο, επίσης, μπορούμε να ισχυριστούμε για τις κοπτικές πηγές του Βίου του Αγίου Αντωνίου, που ήθελαν να προσφέρουν μία διδασκαλία για το μοναχισμό μέσα από το πρόσωπο του Αγίου Αντωνίου, όπως θα δούμε παρακάτω. Γι αυτό ο σκοπός μας είναι να προσπαθήσουμε να εξετάσουμε πως ένας θεολόγος και ποιμένας, όπως ο Άγιος Αθανάσιος παρουσιάζει το θέμα της αγιότητας του Αγίου Αντωνίου, όχι μόνο στους μοναχούς, 36 Ο L. Th. Lefort υπογστηρίζει ότι τα έργα του Αγίου Αθανασίου γράφτηκαν κατ αρχήν στα κοπτικά. Lefort, Athanase Auteur Copte. σ Επίσης, ο π. Matta El Meskeen στο βιβλίο του για τον Μ. Αθανάσιο αναφέρει ένα χειρόγραφο, του 11 ου ή 12 ου αι., το οποίο είναι μία αραβική μετάφραση κοπτικού πρωτότυπου και στο οποίο παρουσιάζεται μία νέα εικόνα για το βίο του Αγίου Αθανασίου. Σ αυτό τονίζεται η Αιγυπτιακή καταγωγή του, ότι ο πατέρας του ήταν πρεσβύτερος καθώς και ότι ο Αθανάσιος κατάγεται από την Άνω Αίγυπτο. Πρβλ. El Meskeen, Ο Άγιος Αθανάσιος σ Μ. Αθανασίου, vitae versio sahidica. 38 Όπως Weingarten, Mertel, Priessing, Holl, Reizensten,List, Cavallin, και Schutt, βλ. Bartelink, Die literarische, σ Πρβλ. επίσης την άποψη του Παπαδοπούλου, όπου υποστηρίζει την ιστορικότητα των ιστορουμένων στον Βίο, Παπαδοπούλου, Πατρολογία Β, σ Βλ., Rubenson Η πνευματικότητα του Αντωνίου, σ Κατά τον Rubenson το βιβλίο των Αποφθεγμάτων των Πατέρων προσφέρει μία πιο πραγματική εικόνα για το βίο του Αγίου Αντωνίου. Dorries, Die Vita Antonii, σ

24 αλλά επίσης και στους λαϊκούς και πως ένας μοναχός συγγραφέας παρουσιάζει το ίδιο θέμα σε ένα καθαρά μοναστικό πλαίσιο. Ερευνάτε μ αυτό τον τρόπο και αξιολογείται η ασκητική εκδοχή της αγιότητας στον αιγυπτιακό μοναχισμό. Κατά συνέπεια θα προσεγγίσουμε περισσότερο την έννοια και το σκοπό της ασκητικής ζωής των Αιγύπτιων μοναχών, που ανήκουν στη σχολή του Αγίου Αντωνίου. Ο Βίος του Αγίου Αντωνίου σύμφωνα με την Κοπτο-αραβική και Ελληνική παράδοση. 1-Η αιτία της αναχώρησης στη μοναχική ζωή. Σύμφωνα με τον Μ. Αθανάσιο, η αιτία για την οποία ο Άγιος Αντώνιος στράφηκε προς τον μοναχισμό υπήρξε η Αγία Γραφή. Διηγείται ο Μ. Αθανάσιος ότι ο Άγιος Αντώνιος μία ημέρα πηγαίνοντας στην εκκλησία και ακούγοντας τα λόγια του Ευαγγελίου: «εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ὕπαγε πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ, καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι» 40 συλλογίστηκε την αποστολική ζωή, που αναφέρεται στις Πράξεις των Αποστόλων. Επίσης, μία άλλη φορά, όταν αναρωτιόταν για το μέλλον της αδελφής του, μπήκε στην εκκλησία και άκουσε πάλι από την Αγία Γραφή: «Μὴ οὖν μεριμνήσητε εἰς τὴν αὔριον». 41 Η παράθεση των παραπάνω λόγων ως αιτίων της φυγής του Αγίου Αντωνίου από τον κόσμο είναι ενδεικτική της μεθοδολογίας του Μ. Αθανασίου ως θεολόγου να προσφέρει αγιογραφικά παραδείγματα για την κάθε έκδοχή του χριστινικού βίου. Αντιθέτως, οι κοπτικές πηγές προσφέρουν μια διαφορετική ερμηνεία για τα πραγματικά αίτια. Τα αίτια της φυγής του Αγίου από τον κόσμο εντοπίζονται στη θέα και την αξιολόγηση του θανάτου. Αναφέρεται ότι όταν είδε τον πατέρα του νεκρό στο κρεβάτι, άρχισε να σκέφτεται την ματαιότητα του κόσμου αυτού, και είπε: «Ευλογημένο το όνομα του Θεού. Δεν είναι, αλήθεια, το πτώμα αυτό ολόκληρο, δεν άλλαξε τίποτα σ αυτό, εκτός από αυτή την αδύναμη αναπνοή; Πού είναι η δύναμή σου, η βούλησή σου, η εξουσία σου και τα χρήματά σου, σε βλέπω και τα έχεις χάσει όλα» Και μετά κοίταξε τον 40 Ματθ. 19,21 41 Ματθ. 6,34 24

25 πατέρα του και του είπε: «Εσύ έφυγες από τον κόσμο αυτό χωρίς το θέλημά σου. Δεν απορώ εξαιτίας αυτού, αλλά θα απορήσω εγώ με τον εαυτό μου, εάν έπραττα κι εγώ, όπως εσύ». Κατόπιν, με αυτή την σύντομη σκέψη, άφησε τον πατέρα του χωρίς ταφή!! και είπε: «Θα φύγω από τον κόσμο τούτο οικειοθελώς, να μην με αποβάλουν όπως τον πατέρα μου χωρίς το θέλημά του» 42. Και αποφάσισε να αναχωρήσει αμέσως από τον κόσμο, και όχι έπειτα από έξι μήνες, όπως αναφέρει ο Άγιος Αθανάσιος. Το κείμενο δεν κάνει λόγο για την αδελφή του Αγίου και την φροντίδα του σχετικά με την επιβίωση της. Στην εκδοχή αυτή ο ανώνυμος συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει την διδασκαλία του για την σημασία του θανάτου στην ζωή του μοναχού. Αυτό φαίνεται καθαρά και στην ακολουθία της χειροτονίας του μοναχού στην Κοπτική Εκκλησία, διότι δεν υπάρχει ιδιαίτερη ακολουθία, αλλά απλά, όποιος επιθυμεί να γίνει μοναχός, πρέπει να κοιμηθεί μπροστά στο ιερό και να σκεπάσουν όλο το σώμα και το πρόσωπο του με κάλυμμα, όπως ακριβώς συμβαίνει με τον νεκρό άνθρωπο. Και τότε ο ηγούμενος διαβάζει την προσευχή για τους νεκρούς (δηλαδή τη νεκρώσιμη ακολουθία) σ αυτόν, χωρίς καμία προσθήκη ή αφαίρεση. Έτσι ο μοναχός θεωρείται νεκρός για αυτό τον κόσμο. 2- Τα χρήματα Και οι δύο πηγές αναφέρουν τον πλούτο του Αγίου, καθώς η ηθελημένη ακτημοσύνη του μοναχού είναι μία από τις ουσιαστικές αρχές του μοναχισμού. Ο Μ. Αθανάσιος αναφέρει ότι ο Αντώνιος μοίρασε τα χρήματά του στους φτωχούς σύμφωνα με την ευαγγελική εντολή. Οι κοπτικές πηγές τονίζουν πως ο Άγιος αρνήθηκε όλα τα υπάρχοντά του και έφυγε. Δεν αναφέρουν πράξη του σχετικά με τους φτωχούς, διότι δεν τους ενδιαφέρει η φιλανθρωπία, παρά η επίδειξη της περιφρόνησης των χρημάτων. 3- Ο διδάσκαλος του Μ. Αντωνίου. Αντίθετα με τον Μ. Αθανάσιο, οι κοπτικές πηγές δεν αναφέρουν τις επισκέψεις του Αντωνίου στους άλλους ασκητές, κατά τη διάρκεια 42 Bostan, σ

26 των οποίων πληροφορείται από αυτούς τις χριστιανικές αρετές. Ο λόγος της σιωπής αυτής πιθανόν βρίσκεται στο ότι ήθελαν να προσφέρουν στον Άγιο Αντώνιο τα πρωτεία του μοναχισμού και του ασκητικού βίου. Έτσι οι κοπτικές πηγές και τα Αποφθέγματα παραδίδουν ότι «.Καὶ μικρὸν διαναστὰς ἐπὶ τὰ ἔξω θεωρεῖ τινα ὁ Ἀντώνιος ὡς ἑαυτόν, καθεζόμενον καὶ ἐργαζόμενον, εἶτα ἀνιτστάμενον ἀπὸ τοῦ ἔργου καὶ προσευχόμενον, καὶ πάλιν καθεζόμενον καὶ τὴν σειρὰν πλέκοντα, εἶτα πάλιν εἰς προσευχὴν ἀνιστάμενον. Ἦν δὲ ἄγγελος Κυρίου, ἀποσταλεὶς πρὸς διόρθωσιν καὶ ἀσφάλειαν Ἀντωνίου. Καὶ ἤκουσε τοῦ ἀγγέλου λέγοντος: οὕτω ποίει, καὶ σώζει.» 43 Οι κοπτικές πηγές προσθέτουν ότι ο Άγγελος φορούσε τα μοναχικά ενδύματα και από τότε καθιέρωσε ο Αντώνιος τα ενδύματα αυτά ως το μοναχικό σχήμα και τα παρέδωσε στους μαθητές του 44. Για το λόγο αυτό, παρατηρούμε ότι τα μοναχικά ενδύματα κατέχουν μεγάλη σπουδαιότητα στην κοπτική παράδοση και αντίληψη για το μοναχισμό, πράγμα, που είχε επηρεάσει έντονα τον Άραβα μεταφραστή των Επιστολών, όπως θα δούμε παρακάτω. Η εκδοχή αυτή σκοπεύει να τονίσει πως η μοναχική ζωή προέρχεται από τον ουρανό και βρίσκεται σε συμφωνία με τα όσα εξιστορούνται στο βίο του αγίου Παχωμίου, σχετικά με την παραλαβή των κανόνων του μοναχισμού από τον άγγελο καθώς επίσης και την παράδοση που θέλει τον άγ. Μακάριο να συνοδεύεται από ένα Χερουβείμ σε όλη του τη ζωή. 5- Ο Αντώνιος ακούει την φωνή του Θεού μέσω μιας αμαρτωλής γυναίκας. Στις κοπτικές πηγές παραδίδεται η διήγηση, ότι μετά τη φυγή του, ο Άγιος διέμεινε σ ένα τόπο δίπλα στο Νείλο. Εκεί είδε μία γυναίκα, η οποία άρχισε να βγάζει τα ρούχα της, για να πλύνει τα πόδια της, συνοδευόμενη από τις υπηρέτριές της. Ο Αντώνιος την επέπληξε, λέγοντας «Δεν ντρέπεσαι, που είμαι μοναχός;» Του απάντησε ότι «αν είσαι μοναχός, πρέπει να κατοικείς στο βάθος της ερήμου, διότι εδώ δεν είναι χώρος των μοναχών». Ο Άγιος Αντώνιος δεν απάντησε, αλλά 43 Αποφθέγματα, του Μ. Αντωνίου (1) PG 65,76, ΕΠΕΦ 1, σ 42. Επ αυτού του σημείου φαίνεται πως η εξιστόρηση του Μ. Αθανασίου βρίσκεται πιο κοντά στην πραγματικότητα σε σύγκριση με τις άλλες πηγές, ερχόμενη σε αντίθεση με την άποψη του Rubenson και των άλλων ερευνητών. 44 Bostan. σ 6. 26

27 απόρησε, διότι δεν ήταν γνωστός ο μοναχισμός την εποχή αυτή, ούτε το όνομά του γι αυτό είπε στον εαυτό του «αυτά τα λόγια δεν είναι της γυναίκας αλλά είναι η φωνή του Αγγέλου του Κυρίου, που με επιπλήττει» 45. Έτσι πληροφορήθηκε ο Άγιος Αντώνιος από μία άσεμνη γυναίκα την ξενιτεία και εγκατέλειψε την πόλη για την ενδότερη έρημο. 6- Ο πνευματικός πόλεμος του Σατανά και η αντιμετώπισή του. Στον Βίο του Μ. Αθανασίου σκιαγραφείται η εικόνα του Αγίου Αντωνίου ως νικητή, που αντιμετώπισε το διάβολο χωρίς φόβο και τον νίκησε. Συναντούμε πλήθος διηγήσεων για την αδυναμία των δαιμόνων, την ανικανότητά τους μπροστά στον Άγιο, το χλευασμό του Αγίου από αυτούς, τη διδασκαλία του να τους περιφρονούμε και πως ήθελε μια φορά να χτυπήσει το διάβολο 46. Στο τέλος δε παρατίθεται η ομολογία του διαβόλου για την ήττα του: «Τὸν Θεὸν ἄρα μόνον δεῖ φοβεῖσθαι,τούτων δὲ καταφρονεῖν» 47 «Μᾶλλον οὖν καὶ μᾶλλον ὁ πανοῦργος διὰ ταῦτα καταφρονείσθω παρ ἡμῶν. Ὅ γὰρ εἴρηκεν ὁ Κύριος, τοῦτο ὑπὲρ ἡμῶν πεποίηκεν ἵνα καὶ παρ ἡμῶν ἀκούοντες οἱ δαίμονες τάς τοιαύτας φωνὰς ἀνατρέπωνται διὰ τὸν Κύριον, τὸν ἐν ταύταις αὐτοῖς ἐπιτιμήσαντα» 48 «Εἰ τοίνυν καὶ αὐτὸς ὁ διάβολος ὁμολόγει ὁμολογεῖ μηδὲν δύνασθαι, ὀφείλωμεν παντελῶς καταφρονεῖν αὐτοῦ τε καὶ τῶν δαιμόνων αὐτοῦ. Ὁ μὲν οὖν ἐχθρὸς μετὰ τῶν ἑαυτοῦ κυνῶν τοιαύτας ἔχει τὰς πανουργίας ἡμεῖς δέ, μαθόντες αὐτῶν τὴν ἀσθένειαν, καταφρονεῖν αὐτῶν δυνάμεθα» 49 Στις κοπτικές πηγές, ωστόσο, συναντούμε μία διαφορετική εντελώς εικόνα, όπου ο Άγιος αντιμετωπίζει τους δαίμονες με την ταπείνωση. Ταπείνωση όχι μόνο έναντι του Θεού αλλά και έναντι των δαιμόνων! Δεν τους περιφρονούσε, αλλά τους έλεγε: «Πανίσχυροι, τί θέλετε από μένα, τον καημένο και αδύναμο; Τί αξία έχω και συγκεντρώνεστε όλοι εσείς εναντίον μου, δεν ξέρετε ότι είμαι από 45 Bostan σ Βλ. Μ. Αθανασίου, Βίος 40 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 30,1 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 37,4 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 42,1 σ

28 χώμα, λέρα, ένα τίποτα και ο πιο ανίκανος να πολεμήσω τον πιο μικρό από σας;» Και έπεφτε στη γη και φώναζε: «Κύριε, βοήθησέ με και ενίσχυσε την αδυναμία μου, ελέησόν με, Κύριε, διότι προσφεύγω προς Εσένα, Κύριε, μην με αφήσεις, επειδή με θεωρούν ότι είμαι σημαντικός, Κύριε, εσύ ξέρεις ότι είμαι αδύναμος να αντισταθώ και στον πιο μικρό από αυτούς». Σύμφωνα με τις κοπτικές πηγές, οι δαίμονες δεν άντεχαν τέτοια λόγια γεμάτα ταπείνωση: «οι δαίμονες, όμως, όταν άκουγαν την προσευχή αυτή, που είναι γεμάτη ζωή και ταπείνωση, δραπέτευαν και δεν μπορούσαν να τον πλησιάσουν». Σε άλλες διηγήσεις μαρτυρείται «και οι δαίμονες καιγόντουσαν εξαιτίας της βαθειάς του ταπείνωσης» 50. Σε αυτό το σημείο η κοπτική παράδοση του Βίου επιχειρεί να υπερτονίσει τη σημασία της ταπείνωσης στην ζωή του μοναχού. 7- Η επίσκεψή του στον Άγιο Παύλο τον Θηβαίο, τον πρώτο αναχωρητή Ο Μ. Αθανάσιος δεν αναφέρει την επίσκεψη του Αντωνίου στον άγ. Παύλο τον Θηβαίο, που θεωρείται, σύμφωνα με την κοπτική παράδοση, ο πρώτος αναχωρητής. Αντιθέτως οι κοπτικές πηγές διηγούνται το επεισόδιο αυτό και το συνδέουν με τον λογισμό του Αγίου Αντωνίου, για τον αν είναι αυτός ο πρώτος, που αναχώρησε στην έρημο. Η φωνή τότε του Θεού τον παρότρυνε να μην πιστέψει κάτι τέτοιο, διότι υπάρχει κάποιος άλλος άνθρωπος, που είναι πιο σπουδαίος από αυτόν. Σκοπός της διήγησης είναι να δείξει πως μπορούν και οι άγιοι να καταλαμβάνονται από τέτοιες σκέψεις και πως ο Θεός τους διδάσκει συνεχώς την ταπείνωση. Αν συγκρίνουμε τον κοπτικό βίο του άγ. Παύλου, με το Βίο που συνέταξε ο Άγιος Ιερώνυμος 51, θα βρούμε παρόμοια διήγηση για τον Άγιο Αντώνιο. Ο Άγιος Ιερώνυμος αναφέρει ότι η αιτία της φυγής του Αγίου Παύλου ήταν ο διωγμός του Δεκίου. Αυτό όμως δεν γίνεται αποδεκτό από τη μοναστική παράδοση καθώς οι κοπτικές πηγές παραθέτουν άλλη αιτία, πιο συμβατή με την πνευματικότητα των μοναχών της εποχής του. Αναφέρεται ότι φιλονίκησε ο Άγιος με τον αδελφό του για την κληρονομιά του πατέρα τους, και πήγαν στο 50 Bostan σ. 6,7. 51 Hieronymus, Vita Pauli PL 23,

29 δικαστή της πόλης, για να εκδικάσει την υπόθεσή τους. Στο δρόμο είδε ο Άγιος Παύλος μια νεκροφόρα άμαξα και όταν ρώτησε για τον νεκρό, του απάντησαν ότι ήταν κάποιος πολύ πλούσιος στην πόλη και πέθανε, αφήνοντας πίσω του όλα του τα υπάρχοντά. Συλλογιζόμενος ο άγ. Παύλος, αποφάσισε να αφήσει όλη του την κληρονομιά στον αδελφό του και αμέσως αναχώρησε για την έρημο 52, όπως ακριβώς έκανε και ο Άγιος Αντώνιος. Συνοψίζοντας τις διαφορές των δύο παραδόσεων μπορούμε να σημειώσουμε τα εξής: Ο Μ. Αθανάσιος επιθυμώντας να παράσχει αγιογραφικά θεμέλια στο μοναχικό κίνημα, που εμφανίστηκε για πρώτη φορά στην εποχή του, αναφέρει ως πρωτογενή αίτια του τους λόγους του Κυρίου ενώ ταυτόχρονα, με τις αναφορές στην εμπλοκή του Αντωνίου στην Αρειανική έριδα θέλει να επισημάνει τον θετικό ρόλο του μοναχισμού στην επίλυση των προβλημάτων που απασχολούσαν την Εκκλησία τον 4 ο αι. Ο Αθανάσιος τονίζει ότι όλα τα έργα του Αντωνίου, όπως και η διδασκαλία του και η ασκητική του ζωή πηγάζουν από την Αγία Γραφή και από την τήρηση από την πλευρά του Αγίου των: «Ὁ δὲ Ἀντώνιος, μαθὼν ἐκ τῶν γραφῶν πολλὰς εἶναι τὰς μεθοδείας τοῦ ἐχθροῦ» 53. «Ἔλεγεν αὐτοῖς : Τάς μὲν γραφὰς ἱκανὰς εἲναι πρὸς διδασκαλίαν,..» 54 «Ὁ δὲ Κύριος ἦν αὐτὸν φυλάττων, ἵνα καὶ ἐν τῇ ἀσκήσει, ἥν αὐτὸς ἐκ τῶν γραφῶν μεμάθηκεν, πολλοῖς διδάσκαλος γένηται» 55. Ο Μ. Αθανάσιος σκιαγράφησε με αυτό τον τρόπο στο πρόσωπο του Αγίου Αντωνίου τον ήρωα της Εκκλησίας, που πήγε στην έρημο, για να αντιμετωπίσει το διάβολο. Η νίκη επί του διαβόλου επιβεβαιώνεται με την ομολογία και αποδοχή της ήττας του. Αντίθετα, στις κοπτικές πηγές παρατηρούμε τον ανώνυμο συγγραφέα να έχει εντελώς διαφορετικό σκοπό και τάση από τον Αθανάσιο, αφού ο συγγραφέας αυτός ως γέροντας μοναχός επιθυμεί να διδάξει στους μαθητές του, χρησιμοποιώντας ως παράδειγμα το βίο του 52 (Ανώνυμος 1 ος ), O Παράδεισος των Πατέρων, σ Μ. Αθανασίου, Βίος 7,3 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 16,1 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 46,6 σ

30 Αντωνίου, τις αρχές του μοναχισμού, οι οποίες είναι: ο θάνατος όσον αφορά τα του κόσμου, η περιφρόνηση των χρημάτων, η ταπείνωση μέχρις εσχάτων, και η μη καταφρόνηση των αμαρτωλών. Αναδεικνύει την τιμή του μοναχικού σχήματος, και τον σεβασμό της μοναχικής ζωής επικαλούμενος τη θεία προέλευσή τους. Ο Αντώνιος σκιαγραφείται ως ο μετανοημένος άνθρωπος, που αντιλήφθηκε τη ματαιότητα του κόσμου και την αλήθεια του θανάτου, και για το λόγο αυτό διέφυγε στην έρημο αναζητώντας τη σωτηρία της ψυχής του. 30

31 1-2 Η μόρφωση του Αγίου Αντωνίου. Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η επίδραση του μοναχικού κινήματος τόσο στην ανάπτυξη της χριστιανικής πνευματικότητας όσο και στην εξέλιξη της ανθρώπινης αυτοσυνειδησίας. Το κίνημα του μοναχισμού ως προς τον χώρο ανάπτυξης του έχει τις απαρχές του στην Αίγυπτο. Εκεί αναπτύχθηκε και ρίζωσε η μοναχική παράδοση τόσο του κοινοβίου όσο και του ερημιτισμού. Οι πρώτοι μοναχοί θεωρήθηκαν από την έρευνα ως άνθρωποι αγράμματοι, οι οποίοι είχαν άγνοια όχι μόνο της ελληνικής παιδείας και φιλοσοφίας αλλά ακόμη και του τοπικού αλφαβήτου 56. Η άποψη αυτή δεν υποστηρίζεται πλέον, διότι έχουν προκύψει νέα στοιχεία για την κοπτική μετάφραση της Αγίας Γραφής, η οποία έγινε ταυτόχρονα σχεδόν με τη γέννηση και ανάπτυξη του φαινομένου. Την ίδια εποχή έγιναν πολλές μεταφράσεις από κείμενα της ελληνικής Γραμματείας ενώ ανακαλύφθηκαν χειρόγραφα (σχολικά εγχειρίδια), τα οποία περιέχουν από τη μία πλευρά πλατωνικά κείμενα και από την πίσω τους πλευρά κείμενα από τους ψαλμούς. Άλλα πάλι χειρόγραφα της ίδιας κατηγορίας περιέχουν κείμενα του Ομήρου από τη μία πλευρά τους και κείμενα των Ψαλμών στα κοπτικά στην πίσω πλευρά τους 57. Επίσης, έχουμε πολλά μεταφρασμένα κείμενα των Πατέρων (όπως τη Διδαχή των Αποστόλων, την Ά Επιστολή του Κλήμεντος κ.ά.). Η ανακάλυψη της γνωστικής βιβλιοθήκης στο Nag Hamady στην περιοχή της Άνω Αιγύπτου, που αποτελείται από χειρόγραφα μεταφρασμένα στην κοπτική γλώσσα, αποτελεί μία απόδειξη για την πολιτιστική σύνδεση μεταξύ των περιοχών της Άνω και της Κάτω Αιγύπτου, δηλαδή της ελληνικής και κοπτικής Αιγύπτου. Επομένως, η άγνοια της ελληνικής γλώσσας δεν σημαίνει αναγκαστικά και άγνοια 56 Βλ., Αποφθέγματα, του Αρσενίου (6) PG 65,89, ΕΠΕΦ 1 σ. 68. «Ἐρωτῶντος πότε τοῦ ἀββᾶ Ἀρσενίου τινὰ γέροντα Αἰγύπτιον περὶ ἰδίων λογισμῶν, ἕτερος ἰδὼν αὐτὸν εἶπεν: Ἀββᾶ Ἀρσένιε, πῶς τοσαύτην παίδευσιν ῥωμαϊκὴν καὶ ἑλληνικὴν ἐπιστάμενος, τοῦτον τὸν ἀγροῖκον περὶ τῶν σῶν λογισμῶν ἐρωτᾷς; Ὁ δὲ εἶπε πρὸς αὐτὸν: Τὴν μὲν ῥωμαϊκὴν καὶ ἑλληνικὴν ἐπίσταμαι παίδευσιν, τὸν δὲ ἀλφάβητον τοῦ ἀγροίκου τούτου οὔπω μεμάθηκα».πρβλ. επίσης Παπαδοπούλου, Πατρολογία Β, σ Roberts, Manuscript, Society, σ.10,

32 της ελληνικής φιλοσοφίας και παιδείας 58. Η μόρφωση του Αγίου Αντωνίου κατά Μ. Αθανάσιο. Ο Μ. Αθανάσιος αναφέρει αρκετές φορές στον Βίο ότι ο Μ. Αντώνιος ήταν αγράμματος και δεν γνώριζε την ελληνική παιδεία και φιλοσοφία. Παραθέτουμε μερικά αποσπάσματα από τον Βίο που περιγράφουν κατά κάποιον τρόπο την παιδεία του: - Στην νεανική του ηλικία δεν επιθύμησε να μάθει γράμματα «ἐπειδὴ δὲ καὶ αὐξήσας ἐγένετο παῖς, καὶ προέκοπτε τῇ ἡλικία, γράμματα μὲν μαθεῖν οὐκ ἠνέσχετο» 59, - Στο επεισόδιο με τους φιλοσόφους αναφέρει ο Αθανάσιος ότι «Καὶ φρόνιμος δὲ ἧν λίαν καὶ τὸ θαυμαστόν, ὅτι, γράμμα μὴ μαθών, ἀγχίνους ἧν καὶ συνετὸς ἄνθρωπος» 60 «Ἄλλων δὲ πάλιν τοιούτων ἀπαντησάντων πρὸς αὐτὸν ἐν τῷ ὄρει τῷ ἔξω καὶ νομιζόντων χλευάζειν ὅτι μὴ μεμάθηκε γράμματα» 61 - Στην λήψη των επιστολών από τους βασιλιάδες δεν ήθελε αρχικά να τους απαντήσει «Ἀλλ οὔτε τὰ γράμματα περὶ πολλοῦ τινος ἐποιεῖτο, οὔτε ἐπὶ ταῖς ἐπιστολαῖς ἐγεγήθει. Ὁ αὐτὸς δὲ ἦν, οἷος καὶ πρὸ τοῦ γράφειν οὕτε τοὺς βασιλέας.» 62 «Ἐβούλετο μὲν οὖν μὴ δέχεσθαι τὰς ἐπιστολάς, λέγω οὐκ εἰδέναι πρὸς τὰ τοιαῦτα ἀντιγράφειν». 63 Ο Αθανάσιος αναφέρει περί του Αγίου Αντωνίου ότι μιλούσε μόνο την αιγυπτιακή γλώσσα, και επικοινωνούσε με τους Έλληνες μέσω μεταφραστή 64. Γι αυτό, μετά την διάδοση της Βιογραφίας επικράτησε η άποψη στα μεταγενέστερα συγγράμματα, ότι ο Άγιος ήταν εντελώς αγράμματος, δηλαδή αναλφάβητος.σχετικά με αυτό - ο Άγιος Αυγουστίνος, σημειώνει για τον Αντώνιο «τον άγιον και τέλειον άνδρα, μοναχόν Αιγύπτιον χωρίς καμμιά γνώσι των 58 Σχετικά με τους Κόπτες μοναχούς και την μόρφωσή τους, Βλ., Hasitzka, Neue Texte Und Dokumentation. Βλ. επίσης Rubenson, Philosophy and Simplicity, σ Μ. Αθανασίου, Βίος 1,2 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 72,1 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 73,1 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 81,2 σ. 340, Μ. Αθανασίου, Βίος 81,4 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 16, 71,

33 γραμμάτων είχε μάθει απ έξω την Αγία Γραφή εξ ακοής και την είχε κατανοήσει πολύ καλά συλλογιζόμενος μόνος του» Στην Ιστορία του Σωκράτους αναφέρεται ότι: «Τῷ δικαίῳ Ἀντωνίῳ προῆλθεν τὶς τῶν τότε σοφῶν, καὶ Πῶς διακαρτερεῖς, εἶπεν, ὦ Πάτερ, τῆς ἐκ τῶν βιβλίων παραμυθίας ἐστερημένος; Τὸ ἐμὸν βιβλίον, ἔφῃ ὁ Ἀντώνιος, ὦ φιλόσοφε, ἡ φύσις τῶν γεγονότων ἐστὶ, καὶ πάρεστιν ὅτε βούλομαι τοὺς λόγους ἀναγινώσκειν τούς τοῦ Θεοῦ.» 66 - Στη «Λαυσαϊκή Ιστορία» του Παλλαδίου αναφέρεται το όνομα του μεταφραστή του Αγίου «Μεμαθηκὼς οὖν τοῦτο ὁ Κρόνιος ἐξέστη, καὶ λαβὼν Εὐαγγέλιον εἰς πίστιν τῶν ἀκουόντων τέθεικεν ἐν μέσῳ τῶν ἀδελφῶν, καὶ διωμόσατο αὐτοῖς ἀφηγησάμενος τὴν πρόγνωσιν τοῦ μεγάλου Ἀντωνίου περὶ αὐτῶν καὶ περὶ πάντων τῶν συμβεβηκότων, ὅτι: Τούτων τῶν ὅλων τῶν λόγων ἑρμηνεὺς αὐτὸς γέγονα, τοῦ μακαρίου Ἀντωνίου, ἑλληνιστὶ μὴ εἰδότος. Ἐγὼ γὰρ ἠπιστάμην ἀμφοτέρων τάς γλώσσας, καὶ ἡρμήνευσα αὐτοῖς, τοῖς μὲν μακαρίοις λοιπὸν διὰ τήν του Χριστού χάριν Εὐλογίῳ καὶ τῶ λελωβημένῳ τῷ σώματι ἑλληνιστί, παρὰ τοῦ μεγάλου εἰρημένα τῷ δὲ παναγίῳ καὶ μακαρίῳ καὶ μεγάλῳ Ἀντωνίῳ αἰγυπτιστί, παρὰ τῶν ἀμφοτέρων εἰρημένα.» 67 Η έμφαση στην παντελή αγραμματοσύνη του Αγίου Αντωνίου, τονίστηκε στην εκκλησιαστική ιστοριογραφία και κατόπιν πέρασε και στη σύγχρονη έρευνα. Όμως, άλλοι ερευνητές όπως οι Tillemont 68 και G. Garitte 69 έχουν την άποψη ότι ο Αντώνιος αγνοούσε μόνο την ελληνική γλώσσα αλλά γνώριζε ανάγνωση και γραφή της μητρικής του γλώσσας, δηλαδή της κοπτικής γλώσσας. Την άποψή τους την στηρίζουν στα εξής: 1- Δεν μπορεί να καταγόταν από εύπορη οικογένεια και να ήταν αναλφάβητος όπως αναφέρεται στο Βίο. 65 Augustinus, De doctrine Christiana, Prol., 4 PL 34,17, η ελληνική μτφρ. από το βιβλίο του Σακελλαρίου, Μέγας Αντώνιος, σ Σωκράτους, Εκκλησιαστική Ιστορία, 4,23 PG 67, Παλλαδίου, Λαυσαϊκή Ιστορία 26 PG 34, 1076, ΕΠΕΦ 6 σ Tillemont, Mémoires pour servir, σ Garitte, `A propos des lettres, σ

34 2- Στην αρχή της ζωής του, κατά τον Βίο, επισκεπτόταν τους σύγχρονούς του ασκητές, για να διδαχθεί τις αρετές, μία από τις οποίες ήταν και η αγάπη για την ανάγνωση «ἄλλοῦ δὲ τὸ φιλάνθρωπον κατενόει καὶ τῷ μὲν ἀγυπνοῦντι, τῷ δὲ φιλολογοῦντι προσεῖχεν» 70. Επεδείκνυε δε τον σεβασμό και την εκτίμηση προς αυτούς. 3- Συμβούλευε τους μαθητές του να καταγραφούν τις αμαρτίες τους με τη μορφή σημειώσεων. «Ἔστω δὲ καὶ αὐτή πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν παρατήρησις. Ἕκαστος τὰς πράξεις καὶ τὰ κινήματα τῆς ψυχῆς, ὡς μέλλοντες ἀλλήλοις ἀπαγγέλλειν, σημειώμεθα καὶ γράφωμεν.» 71 «Ἔστω οὖν ἡμῖν τὸ γράμμα ἀντὶ ὀφθαλμῶν τῶν συνασκητῶν, ἵνα, ἐρυθριῶντες γράψαι ὡς τὸ βλέπεσθαι, μηδ ὅλως ἐνθυμηθῶμεν τὰ φαῦλα.» 72. Η πρόταση αυτή προς τους μαθητές, κατά τη συλλογιστική των παραπάνω, δεν μπορεί να προέρχεται από κάποιον αγράμματο άνθρωπο. 4- Η έκφραση του Αθανασίου για τον Αντώνιο είναι «μὴ μεμάθηκε γράμματα» 73. Ο σκοπός της έκφρασης ήταν πιθανόν να δείξει ότι ο Άγιος αγνοούσε την ελληνική παιδεία και φιλοσοφία, διότι στο ίδιο έργο αναφέρεται: «Ἕλληνες μὲν οὖν ἀποδημοῦσι καὶ θάλασσαν περῶσιν, ἵνα γράμματα μάθωσιν.» 74 Από το παραπάνω μπορούμε να συνάγουμε ότι η έκφραση σημαίνει όχι την εκμάθηση της γραφής και της ανάγνωσης, αλλά την ελληνική παιδεία. 5- Σχετικά με τις Επιστολές των βασιλιάδων, στις οποίες δεν έδινε ιδιαίτερη σημασία, υπογραμμίζει ο Αθανάσιος ότι στο τέλος «ἐπέτρεπεν ἀναγινώσκεσθαι. Καὶ ἀντέγραφεν, ἀποδεχόμενος μὲν αὐτούς,» Μνημονεύει, επίσης, ο Αθανάσιος ότι ο Αντώνιος έχει γράψει επιστολή σε κάποιον Αρειανό στρατηγό, που ονομάζεται Βαλάκιος «. ἀποστέλλει πρὸς αὐτὸν ὁ Ἀντώνιος καὶ γράφει τοιοῦτον ἔχουσαν νοῦν 70 Μ. Αθανασίου, Βίος 4,1 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 55,9 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 55,12 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 73,1 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 20,4 σ Μ. Αθανασίου, Βίος 81,4-5 σ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ

Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ἤ 01ο (01-52) 01-05 Ὁ Λόγος εἶναι Θεὸς καὶ ημιουργὸς τῶν πάντων Στὴν ἀρχὴ ἦταν ὁ Λόγος. Ὁ Λόγος ἦταν μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα καὶ ἦταν Θεὸς ὁ Λόγος. Αὐτὸς ἦταν στὴν ἀρχὴ μαζὶ μὲ τὸ Θεὸ Πατέρα.

Διαβάστε περισσότερα

Χριστιανική Γραμματεία Ι

Χριστιανική Γραμματεία Ι Χριστιανική Γραμματεία Ι Ενότητα 1-A3-4: Εκκλησιαστικές διατάξεις και ποίηση Αναστάσιος Γ. Μαράς, Δρ Θ. Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει.

Παρακαλούμε όποιον γνωρίζει το που μπορούμε να βρούμε ολόκληρα τα κείμενα στα ελληνικά, να μας ενημερώσει. Η μετάφραση των κειμένων στα ελληνικά, που παρατίθεται εδώ, είναι βασισμένη στις μεταφράσεις από τα κοπτικά και ελληνικά στα αγγλικά των: Wesley W. Isenberg, Stephen Patterson, Marvin Meyer, Thomas O.

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη)

Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Η πρώτη γνωστή συλλογή ορισμένων βιβλίων της Κ. Δ. οφείλεται στον αιρετικό Μαρκίωνα (140 μ.χ., Ρώμη) Α Ο ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΟΥ MURATORI Ο κατάλογος έχει ιδιαίτερη αξία για τον κανόνα της Κ. Διαθήκης. Είναι ο αρχαιότερος

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ Ο όρος διαθήκη Οι Εβδομήντα μεταφράζουν την εβραϊκή λέξη berith στα ελληνικά διαθήκη Απαντάται στις εκφράσεις παλαιά διαθήκη και καινή διαθήκη. Σημαίνει συμφωνία (γάμου), που συντελέσθηκε ανάμεσα στο Θεό

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ http://edu.klimaka.gr ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ʹ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΕΠΑΛ (ΟΜΑ ΑΣ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 27 ΜΑΪΟΥ 2010 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012 ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 1. Ἡ Καινή Διαθήκη, Θεσσαλονίκη 2010. 2. Ἱερός Ναός ἁγίου Γεωργίου (Ροτόντα), Κατάθεση μαρτυρία, Θεσσαλονίκη

Διαβάστε περισσότερα

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12)

Διδαγμένο κείμενο. Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Α1,1/Γ1,2/Γ1,3-4/6/12) Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ

ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ Το Δ ευαγγέλιο και η σχέση του με τα Συνοπτικά «Πνευματικό» ευαγγέλιο- «σωματικά» ευαγγέλια Ομοιότητες-διαφορές Δε διασώζει καμία από τις 50 και πλέον παραβολές

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΣΥΣΤΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ Είτε κάνετε αίτηση για θέση εργασίας, είτε για τη συμμετοχή σας σε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών (ή ακόμα και σε πρόγραμμα προπτυχιακών σε περίπτωση

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ.

Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Η γλώσσα της Κ.Δ. είναι η «κοινή» ελληνιστική, δηλαδή η δημώδης και η γλώσσα που ομιλείτο από τον 3 ο αι. π.χ. μέχρι τον 3 ο αι. μ.χ. Οι κατακτήσεις του Μ. Αλεξάνδρου και η πολιτική ενοποίηση του χώρου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΙΛΙΟΥ, ΑΧΑΡΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΕΩΣ Η αλήθεια για τους Μάρτυρες του Ιεχωβά Ιστορία της Εταιρείας Η οργάνωση των «Μαρτύρων του Ιεχωβά», των γνωστών χιλιαστών, είναι μια πολυεθνική εταιρεία.

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΚΕΙΜΕΝΟ: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΑΠΑΝΤΗΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ (ΓΝΩΣΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ) ΚΕΙΜΕΝΟ: Α) Μαρτυρεῖ δὲ καὶ τὸ γινόμενον ἐν ταῖς πόλεσιν οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς, καὶ τὸ μὲν

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page 3 ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΥΠΟΥΡΛΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΜΗΡΟ ΣΤΟΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2008 LypCh1:Layout 1 copy 11/13/08 8:53 PM Page

Διαβάστε περισσότερα

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου)

(Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Εν αρχή ην ο Λόγος. (Εξήγηση του τίτλου και της εικόνας που επέλεξα για το ιστολόγιό μου) Στις νωπογραφίες της οροφής της Καπέλα Σιξτίνα φαίνεται να απεικονίζονται μέρη του ανθρώπινου σώματος, όπως ο εγκέφαλος,

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια

Τμήμα Θεολογίας. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια Τμήμα Θεολογίας Α.Π.Θ. Αννα Κόλτσιου Νικήτα Αναπλ. Καθηγήτρια ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Α. ΤΟΜΕΙΣ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ Το Τμήμα Θεολογίας της Θεολογικής

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ»

«ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» «ΟΥ ΓΑΡ ΑΠΕΣΤΕΙΛΕ ΜΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΒΑΠΤΙΖΕΙΝ ΑΛΛ ΕΥΑΓΓΕΛΙΖΕΣΘΑΙ» Ο απόστολος Παύλος προς το τέλος της προς Ρωµαίους επιστολής του γράφει «Τολµηρότερον δε έγραψα υµίν, αδελφοί, από µέρους ως επαναµιµνήσκων

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 324A C

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 324A C ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ - ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΤΑΞΗΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΤΑΡΤΗ 8 ΙΟΥΝΙΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ β ΛΥΚΕΙΟΥ Ξενοφῶντος, Ἑλληνικά, 1,1,27-28 Ἐν δὲ τῷ χρόνῳ τούτῳ ἠγγέλθη τοῖς τῶν Συρακοσίων στρατηγοῖς οἴκοθεν ὅτι φεύγοιεν ὑπὸ τοῦ δήμου. Συγκαλέσαντες οὖν τοὺς ἑαυτῶν στρατιώτας Ἑρμοκράτους

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και

Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και Χ Α Ι Ρ Ε Τ Ι Σ Μ Ο Σ Του Σεβ. Μητροπολίτου ΔΩΔΩΝΗΣ κ. κ. Χ Ρ Υ Σ Ο Σ Τ Ο Μ Ο Υ ( ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΕΙΣ) Νιώθω ιδιαιτέρα χαρούμενος που σήμερα, κληρικοί και λαϊκοί, «συναχθέντες επί τω αυτώ» φιλοξενούμεθα σε τούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ & ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ "ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ & ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ" ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Κοζάνη, 2015 Πίνακας περιεχομένων 1) ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΕΡΓΑΣΙΩΝ....

Διαβάστε περισσότερα

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης

Υποχρεωτικά Εξ. Διδ. Μον. Πιστ.Μον. Διδάσκων. 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 1 ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2014 2015 Α ΕΞΑΜΗΝΟ 31Υ006 Εισαγωγή στην Παλαιά Διαθήκη 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης 31Υ007 Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη & 1ο 4 4 Σωτ. Δεσπότης Ιστορία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 19 Α ΜΕΡΟΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ 1. Ἡ πρόοδος τῆς Ἰατρικῆς Βιοτεχνολογίας... 29 2. Προκλήσεις γιά τήν ἀρχή τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς... 36 3. Προκλήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες

Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης. Σχεδιάγραμμα. Γενικές οδηγίες Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας Τομέας Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης Δώρα Μαρκάτου, επίκ. Καθηγήτρια Πώς γράφεται μια προπτυχιακή εργασία στην Ιστορία της Τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ A.1. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Επομένως, ούτε εκ φύσεως, αλλά ούτε και αντίθετα προς τη φύση μας υπάρχουν μέσα μας οι αρετές, αλλά έχουμε από τη φύση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Διδαγμένο κείμενο Πλάτωνα Πολιτεία (519D-520A) Ἒπειτ, ἒφη, ἀδικήσομεν αὐτούς, καί ποιήσομεν χεῖρον ζῆν, δυνατόν αὐτοῖς ὂν ἂμεινον; Ἐπελάθου, ἦν δ ἐγώ, πάλιν, ὦ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση

TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ. Η Εξομολόγηση TΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εξομολόγηση Η ιερή εξομολόγηση ήταν πράξη γνωστή στήν Παλαιά Διαθήκη (Λευϊτ. ε' 5-6. Άριθ. ε' 5-7. Παροιμ. κη' 13). Γι' αυτό και οι άνθρωποι προσέρχονταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια

ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ. Τεταρτημόρια ΠΕΡΙ ΟΙΚΩΝ Οι οίκοι είναι ένα από τα κυριότερα ερμηνευτικά μέσα που χρησιμοποιεί η αστρολογία. Μαζί με τους πλανήτες, τα ζώδια και τις όψεις αποτελούν τις βασικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ ΧΩΜΑΤΟΣ Μαρτυρία της νεαρής Σοφίας από την Αθήνα για το θαύμα που έζησε, στο οποίο ξαφνικά βρέθηκε να τρώει χώμα στο περιστατικό που περιγράφει αναλυτικά η ίδια, επιβεβαιβεώνοντας τα προφητικά

Διαβάστε περισσότερα

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ»

«ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ÄÉÌÇÍÉÁÉÁ ÅÊÄÏÓÇ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ ÉÅÑÁ ÌÇÔÑÏÐÏËÉÓ ÈÅÓÓÁËÏÍÉÊÇÓ ÉÅÑÏÓ ÍÁÏÓ ÌÅÔÁÌÏÑÖÙÓÅÙÓ ÔÏÕ ÓÙÔÇÑÏÓ ΔΕΛΦΩΝ -ΜΙΟΥΛΗ ΤΗΛ.: 2310 828 989 «ΕΝ ΑΡΧΗ ΗΝ Ο ΛΟΓΟΣ» ΕΤΟΣ ΣΤ ΠΑΣΧΑ 2013 www.inmetamorfoseos.gr

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 242ο: Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 2, 3, 50-51. 1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Ἐγώ, ὦ βουλή, νομίζω ἡμεῖς θανατοῦμεν. Μονάδες 30

ΘΕΜΑ 242ο: Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 2, 3, 50-51. 1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Ἐγώ, ὦ βουλή, νομίζω ἡμεῖς θανατοῦμεν. Μονάδες 30 ΘΕΜΑ 242ο: Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, 2, 3, 50-51. 1. Να μεταφραστεί το τμήμα: Ἐγώ, ὦ βουλή, νομίζω ἡμεῖς θανατοῦμεν. 2. Πώς δικαιολογείται ο χαρακτηρισμός του Ξενοφώντα ως «ρεπόρτερ» και πώς αποτυπώνεται στο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ ΝΑΖΙΜ ΧΙΚΜΕΤ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ Η ΠΙΟ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΑ Να γελάσεις απ' τα βάθη των χρυσών σου ματιών είμαστε μες στο δικό μας κόσμο Η πιο όμορφη θάλασσα είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει Τα πιο

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Θ2, 1-4)

ΘΕΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2014 ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Θ2, 1-4) ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Διδαγμένο κείμενο Ἀριστοτέλους Πολιτικά (Θ2, 1-4) Ὅτι μὲν οὖν νομοθετητέον περὶ παιδείας καὶ ταύτην κοινὴν ποιητέον, φανερόν τίς δ ἔσται ἡ παιδεία καὶ πῶς χρὴ παιδεύεσθαι, δεῖ μὴ λανθάνειν.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΛΕΝΗ ΝΙΝΑ-ΠΑΖΑΡΖΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1. Βήματα για την εκπόνηση εργασίας 1 ο -Επιλογή του Θέματος Είτε επιλέξει κάποιος το θέμα μόνος του είτε από λίστα θεμάτων του καθηγητή,πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35

ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 ΘΟΥΚΥΔΙΔΗ ΠΕΡΙΚΛΕΟΥΣ ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 35 «Οἱ μὲν πολλοὶ ἐπαινοῦσι τὸν προσθέντα Ο Περικλής, όμως, διαφωνεί. τῷ νόμῳ τὸν λόγον τόνδε» Γιατί; 1. «ἐμοὶ δὲ ἀρκοῦν ἂν ἐδόκει εἶναι ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου. Δειγματικό Εξεταστικό Δοκίμιο. Α Τετράμηνο

Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου. Δειγματικό Εξεταστικό Δοκίμιο. Α Τετράμηνο Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Α Γυμνασίου Δειγματικό Εξεταστικό Δοκίμιο Α Τετράμηνο Το δειγματικό δοκίμιο αξιολόγησης που ακολουθεί βασίζεται στον γενικό τύπο διαγωνίσματος που

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΘΕΟΛΟΠΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΠΑΣ Τομέας Χριστ. Λατρείας, Αγωγής και Διαποιμάνσεως ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗ» Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΤΚΕΙΟΤ ΠΡΟΣΕΙΝΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΣΑ Διδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Α1, 1 Ἐπειδή πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινά οὖσαν καί πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἓνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γάρ

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ

ΜΑΘΗΜΑ ΤΙΤΛΟΣ ISBN ΕΚΔΟΣΗ 1 η ΤΑΞΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ (Παρουσίαση Λογοτεχνικών Κειμένων) ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Σαρρή, Ζ., Τα στενά παπούτσια ΠΑΤΑΚΗΣ Τριβιζάς, Ε., Το σεντούκι με τις πέντε κλειδαριές ΚΕΔΡΟΣ α. Αρχαία Ελληνική Γραμματεία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη

ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη ΤΑ ΔΥΟ ΦΥΛΑ... Η άποψη της Εκκλησίας Η κοινωνική, ιατρική άποψη 1 ΤΑ ΦΥΛΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΠΤΩΣΗΣ Η συγκλίνουσα άποψη των ερμηνευτών πατέρων της εκκλησίας μας είναι ότι κατά το σχέδιο του Θεού, αν δεν συνέβαινε

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα)

Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μάθημα: Νέα Ελληνική Λογοτεχνία ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ (1883-1957) Αναφορά στον Γκρέκο (απόσπασμα) Μπήκα στο χωριό, νύχτωνε πια, οι πόρτες όλες σφαλιχτές, μες στις αυλές τα σκυλιά μυρίστηκαν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΠΕ 02 ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ 1. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα και Γραμματεία ΕΡΩΤΗΜΑ 1 ο Θουκυδίδης, Ιστορίαι Ζ,48 («Αλκιβιάδης δε κατοικίζειν») ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Ο δε Αλκιβιάδης είπε ή [:ισχυρίστηκε ] ότι οι (Αθηναίοι),

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΘΕΜΑ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗΣ ΦΟΙΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ Λεωφόρος Δημητρίου Βικέλα 52 152 33 Χαλάνδρι Τηλ: 210 6878952, Fax: 210 6878840 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ Ερυθρού Σταυρού 28 & Καρυωτάκη 22 100 ΤΡΙΠΟΛΗ Τηλ : 2710-230000,Fax:

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 4 η Ένα ταξίδι επιστημονικής φαντασίας

Ενότητα 4 η Ένα ταξίδι επιστημονικής φαντασίας Ενότητα 4 η Ένα ταξίδι επιστημονικής φαντασίας Πλέομεν οὖν ὅσον τριακοσίους Είχαμε διανύσει λοιπόν, κατά το θαλάσσιο σταδίους ταξίδι μας περίπου τριακόσια στάδια καὶ προσφερόμεθα νήσῳ μικρᾷ και πλησιάζαμε

Διαβάστε περισσότερα

1 ΕΚΘΕΣΗ ΕΚΦΡΑΣΗ B ΛΥΚΕΙΟΥ (Θεωρία Σχολικού βιβλίου, σελ. 249-257) A.ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ 1. Κρατώ σηµειώσεις κατά παράγραφο 1. Εντοπίζω τα κύρια συστατικά της παραγράφου 2. Παρουσιάζω παραλλαγές

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 322b6-323a3

ιδαγμένο κείμενο Πλάτωνος Πρωταγόρας 322b6-323a3 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 11 ΙΟΥΛΙΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ιδαγμένο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο )

Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) 1 Η ΘΕΙΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑ ΩΣ ΦΑΝΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ (Μέρος 1 ο ) Ι.) Η θεμελιακή αφετηρία της Εκκλησίας Η Εκκλησία από την πρώτη στιγμή της ιστορικής της φανέρωσης, είναι μια κοινότητα λατρευτική,

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Dies Domini ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΟ ΔΕΛΤΙΟ της Ποιμαντικής Ενότητας της Καθολικής Μητροπόλεως Νάξου Αρ. 30 5-19 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2015 ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ & ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΜΑΣ Προσφιλείς

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2

Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια. Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Η φιλοσοφία και οι επιστήμες στα Αρχαϊκά χρόνια Μαριάννα Μπιτσάνη Α 2 Τι είναι η φιλοσοφία; Φιλοσοφία είναι η επιστήμη που ασχολείται με: ερωτήματα προβλήματα ή απορίες που μπορούμε να αποκαλέσουμε οριακά,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΦΟΙΤΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2010 Το θέμα που θα αναπτυχθεί πρέπει να ευρίσκεται εντός του κύκλου ενδιαφέροντος του φοιτητή. Ο-Η φοιτητής/τρια

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου

Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αισθητική φιλοσοφία της τέχνης και του ωραίου Αικατερίνη Καλέρη, Αν. Καθηγήτρια το μάθημα Αισθητική διδάσκεται στο 4ο έτος, Ζ εξάμηνο εισάγει στις κλασσικές έννοιες και θεωρίες της φιλοσοφίας της τέχνης

Διαβάστε περισσότερα

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής

Η Εικόνα της Μητέρας μεταξύ παράδοσης και σύγχρονης εποχής Πρόγραμμα Κοινοτικής Πρωτοβουλίας INTERREG IIIA ΕΛΛΑΔΑ-ΙΤΑΛΙΑ 2000-2006 Πρόγραμμα Παρέμβασης 11 Άξονας Προτεραιότητας 003: Περιβάλλον & Πολιτιστική Κληρονομιά Μέτρο 002: Προώθηση, Αναπαλαίωση και Αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Το Βιβλίο του Μόρμον ως προσωπικός οδηγός

Το Βιβλίο του Μόρμον ως προσωπικός οδηγός Μήνυμα της Πρώτης Προεδρίας, Σεπτέμβριος 2010 Από τον Πρόεδρο Χένρυ Άιρινγκ Πρώτο Σύμβουλο στην Πρώτη Προεδρία Το Βιβλίο του Μόρμον ως προσωπικός οδηγός Όλοι μας, όταν νιώθουμε αυξημένη πνευματικότητα,

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

θεωρίας, και της αγάπης ο Πέτρος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Κύριος πως αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους.

θεωρίας, και της αγάπης ο Πέτρος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Κύριος πως αγαπούσε περισσότερο από τους άλλους. ΛΟΓΟΣ ΘΑΥΜΑΣΙΟΣ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΑΡΚΟΥ ΕΦΕΣΟΥ ΤΟΥ ΕΥΓΕΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΗΣ, ΔΗΛΑΔΗ ΤΟ ''ΚΥΡΙΕ ΙΗΣΟΥ ΧΡΙΣΤΕ, ΥΙΕ ΤΟΥ ΘΕΟΥ, ΕΛΕΗΣΟΝ ΜΕ'' Ο Άγιος Μάρκος, ως μοναχός πρωτίστως αλλά

Διαβάστε περισσότερα

ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1-4

ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους Πολιτικά Θ 2.1-4 ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2006 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΠΕΝΤΕ (5) ιδαγμένο κείμενο Αριστοτέλους

Διαβάστε περισσότερα

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν.

Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως και να ήταν. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι μόνος είναι απλά ένα όνειρο. Ένα όνειρο που ονειρεύεσαι με άλλους μαζί είναι πραγματικότητα. John Lennon Κάπως έτσι ονειρεύτηκα την Γραμμική Αρμονική Ταλάντωση!!! Μπορεί όμως

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα