Μεγαλοβλαστική αναιμία από ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 λόγω σιτιστικών αιτίων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Μεγαλοβλαστική αναιμία από ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 λόγω σιτιστικών αιτίων"

Transcript

1 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 55, ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Μεγαλοβλαστική αναιμία από ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 λόγω σιτιστικών αιτίων Α. Κατσιάνη Α. Λουρίδα ΠΕΡΙΛΗΨΗ Περιγράφεται η περίπτωση θήλεος βρέφους με μεγαλοβλαστική αναιμία από ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, που γεννήθηκε και θήλασε από μητέρα αποκλειστικά χορτοφάγο. Το βρέφος κατά την εισαγωγή του παρουσίαζε ανορεξία, νωθρότητα, γενικευμένη υποτονία και παλινδρόμηση στην ψυχοκινητική του εξέλιξη. Τα εργαστηριακά ευρήματα περιελάμβαναν αναιμία, μακροκυττάρωση και χαμηλά επίπεδα βιταμίνης Β12. Αντιμετωπίστηκε με χορήγηση Β12 I.M. και ανταποκρίθηκε άμεσα με αποκατάσταση των αιματολογικών διαταραχών και της νευρολογικής του εικόνας. (Δελτ Α Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 2008, 55(1):63-68). Λέξεις ευρετηριασμού: μεγαλοβλαστική αναιμία, βιταμίνη Β12, αυστηρά χορτοφάγοι. Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Παρουσιάστηκε στην 40 η Θεραπευτική Ενημέρωση Υποβλήθηκε:15/01/2008 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα κύρια αίτια της μεγαλοβλαστικής αναιμίας είναι η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12, η ανεπάρκεια φυλλικού οξέος και αίτια ανεξάρτητα από τη Β12 και το φυλλικό οξύ (πίνακας 1) 1,7. Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 οφείλεται κυρίως σε μειωμένη πρόσληψη, όπως συμβαίνει σε χορτοφαγική δίαιτα ή σε θηλάζοντα βρέφη από μητέρες με ανεπάρκεια Β12, σε μειωμένη απορρόφηση και σε ενδογενείς διαταραχές της μεταφοράς και του μεταβολισμού της Β12 (πίνακας 2) 8. Αρκετές περιπτώσεις που περιγράφονται στη βιβλιογραφία αφορούν σε βρέφη που θηλάζουν από μητέρες με χαμηλά αποθέματα Β12 λόγω αυστηρής χορτοφαγίας 5. Οι ασθενείς παρουσιάζουν νευρολογικές, ψυχιατρικές και γενικές εκδηλώσεις, οι οποίες είναι μόνιμες ή αποκαθίστανται μετά τη χορήγηση βιταμίνης Β12 4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Θήλυ βρέφος, ηλικίας 9 μηνών, προσκομίσθηκε στην κλινική μας με νωθρότητα, ανορεξία, μειωμένη διούρηση από διημέρου και δεκατική

2 64 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 55, 2008 ΠΙΝΑΚΑΣ 1. ΑΙΤΙΑ ΜΕΓΑΛΟΒΛΑΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΙΜΙΑΣ Ανεπάρκεια Β12 Ανεπάρκεια φυλλικού οξέος Αίτια ανεξάρτητα από Β12 και φυλλικό οξύ - Επίκτητες διαταραχές της σύνθεσης νουκλεϊνικών οξέων (φάρμακα και τοξικοί παράγοντες) - Συγγενείς διαταραχές της σύνθεσης νουκλεϊνικών οξέων (οροτική οξυουρία, σ. Lesh-Nyhan κ.α.) - Άγνωστος μηχανισμός (μυελοδυσπλαστικά σύνδρομα, συγγενής δυσερυθροποιητική αναιμία, αντισπασμωδική αγωγή, αναιμία με εξάρτηση από τη θειαμίνη κ.α.) ΠΙΝΑΚΑΣ 2. ΑΙΤΙΑ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Β12 Μειωμένη πρόσληψη - Χορτοφαγική δίαιτα - Θηλάζοντα βρέφη από μητέρες με ανεπάρκεια Β12 Ανεπαρκής έκκριση του ενδογενή παράγοντα - Κακοήθης αναιμία - Γαστρεκτομή - Γαστρίτιδα - Αυτοάνοση ατροφική γαστρίτιδα - Συγγενής έλλειψη ενδογενή παράγοντα Νοσήματα του λεπτού εντέρου - Σύνδρομο δυσαπορρόφησης - Εκτομή ειλεού - Φλεγμονώδης πάθηση του εντέρου - Σύνδρομο τυφλής έλικας - Σύνδρομο Imerslund-Grasbeck (εκλεκτική δυσαπορρόφηση με πρωτεϊνουρία) Παγκρεατική ανεπάρκεια Παράγοντες που αναστέλλουν την απορρόφηση - Νεομυκίνη, μετφορμίνη, αναστολείς αντλίας πρωτονίων, αμινοσαλυκιλικό οξύ, αναισθησία με Ν 2 Ο Παρασιτικές λοιμώξεις - Λάμβλιες, βοθριοκέφαλος ο πλατύς Ενδογενείς διαταραχές μεταφοράς και μεταβολισμού της Β12 - Έλλειψη ή ανωμαλία της τρανσκοβαλαμίνης ΙΙ - Διαταραχή σύνθεσης μεθυλκοβαλαμίνης - Διαταραχή σύνθεσης μεθυλκοβαλαμίνης και αδενοσυλκοβαλαμίνης (υπερομοκυστεϊναιμία και μεθυλμαλονική οξυαιμία) Άγνωστος μηχανισμός πυρετική κίνηση από δεκαπενθημέρου. Επρόκειτο για το τρίτο παιδί φαινοτυπικώς υγιών γονέων, που γεννήθηκε μετά από ανεπίπλεκτη τελειόμηνο κύηση με φυσιολογικό τοκετό και βάρος γέννησης 3.350γρ. Η περιγεννητική περίοδος του βρέφους υπήρξε ομαλή και σιτιζόταν με μητρικό θηλασμό και συμπληρωματικά με γάλα κατσίκας, χωρίς προσθήκη στερεών τροφών. Ήταν ανεμβολίαστο, χωρίς παιδιατρική παρακολούθηση μετά τον πρώτο μήνα ζωής. Το οικογενειακό αναμνηστικό ήταν ελεύθερο. Η μητέρα του ήταν αποκλειστική χορτοφάγος τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Κατά την εισαγωγή του ήταν σε επηρεασμένη γενική κατάσταση. Παρουσίαζε νωθρότητα, ωχρότητα, υπικτερική χροιά επιπεφυκότων και μειωμένη σπαργή δέρματος. Τα ζωτικά του σημεία ήταν: Α.Π: 90/60mmHg, σφύξεις: 170/min, αναπνοές: 50/ min, Θ: 38.2 ο C. Το βάρος σώματος ήταν κάτω από την 3 η Ε.Θ., το μήκος σώματος στην 25 η Ε.Θ. και η περίμετρος κεφαλής στην 10 η Ε.Θ. Από την κατά συστήματα εξέταση παρουσίαζε εξέρυθρα παρίσθμια και οξεία μέση ωτίτιδα. Κατά τη νευρολογική εξέταση διαπιστώθηκε γενικευμένη υποτονία, αδυναμία να στηρίξει το κεφάλι του και να καθίσει, ενώ κατά τη σίτιση παρατηρήθηκε έκδηλη δυσχέρεια καταποτικών κινήσεων και προώθησης της τροφής. Οι γονείς ανέφεραν χαρακτηριστικά ότι η ψυχοκινητική εξέλιξη του βρέφους ήταν φυσιολογική έως και δεκαπέντε ημέρες πριν. Στον εργαστηριακό έλεγχο διαπιστώθηκαν αναιμία με αιμοσφαιρίνη 8gr/dl και μακροκυττάρωση με μέσο όγκο ερυθρών (MCV): 101.2fl, WBC: / mm 3, θρομβοπενία με αιμοπετάλια /mm 3, αυξημένη ολική χολερυθρίνη: 2mg/dl και αυξημένη γαλακτική δεϋδρογονάση: 1.636U/L, ενώ ο υπόλοιπος βιοχημικός έλεγχος ήταν εντός φυσιολογικών ορίων. Ο σίδηρος ορού και η φερριτίνη ήταν φυσιολογικά, η αντίδραση Coombs αρνητική, τα δικτυοερυθροκύτταρα 1.2% και η ερυθροποιητίνη ορού αυξημένη: 482,4U/Lt. Στα πλαίσια ελέγχου της μεγαλοβλαστικής αναιμίας προσδιορίστηκε η βιταμίνη Β12 που ήταν χαμηλή: 140pg/ml (φ.τ: ) και το φυλλικό οξύ που βρέθηκε αυξημένο: 17,9ng/ml (φ.τ: 3,1-12,4). Έγινε μυελόγραμμα προς αποκλεισμό υποκείμενου μυελοδυσπλαστικού συνδρόμου, που ανέδειξε εικόνα συμβατή με μεγαλοβλαστική αναιμία λόγω έλλειψης Β12/φυλλικού οξέος. Ο αδρός έλεγχος για μεταβολικά νοσήματα ήταν φυσιολογικός, οι καλλιέργειες αίματος και ούρων στείρες και οι θυρεοειδικές ορμόνες επίσης φυσιολογικές. Ο εργαστηριακός έλεγχος που έγινε στη μητέρα ανέδειξε χαμηλή Β12: 190pg/ml και φυσιολογικό

3 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 55, A (Homocysteine) CH 2 CH COOH SH ΝΗ 2 Methionine synthase (Methionine) CH 2 CH COOH S ΝΗ 2 CH 3 Methylcobalamin Cobalamin (enzyme bound) Β (Propionyl-CoA) CH 3 CH3-THF THF (Methylmalonyl-CoA) CH 3 C COOH (Methionine-CoA) mutase (Succinyl-CoA) CH 2 COOH O C SCoA O C SCoA O C SCoA Cofactor = Methylcobalamin Σχήμα 1. Δράση της κοβαλαμίνης. φυλλικό οξύ. Προς επιβεβαίωση της διάγνωσης της μεγαλοβλαστικής αναιμίας από έλλειψη Β12 προσδιορίστηκε στο βρέφος η ομοκυστεΐνη ορού, η οποία και βρέθηκε δεκαπλάσια της φυσιολογικής τιμής (78.2μmol/lt). Το παιδί μεταγγίστηκε με συμπυκνωμένα ερυθρά λόγω περαιτέρω πτώσης της αιμοσφαιρίνης μετά τη διόρθωση της αφυδάτωσης και έλαβε βιταμίνη Β12 (1000μg ημερησίως) ενδομυϊκά για 10 ημέρες 3. Επιπλέον, ετέθη προοδευτικά σε υπερθερμιδικό πρόγραμμα διατροφής σύμφωνα με την ηλικία του (κρέμα ρυζάλευρου και δημητριακών, φρουτόκρεμα, κρέας μοσχάρι και κοτόπουλο εμπλουτισμένα με maxijul και duocal super soluble). Από τα πρώτα 24ωρα της θεραπείας το βρέφος παρουσίασε βαθμιαία αποκατάσταση της νευρολογικής του εικόνας, με βελτίωση του μυϊκού τόνου και της κινητικότητας. Στήριζε το κεφάλι του, καθόταν χωρίς υποστήριξη και χαμογελούσε. Σταδιακά ξεκίνησε να σιτίζεται με βελτίωση της όρεξης και αύξηση του σωματικού βάρους. Ο εργαστηριακός έλεγχος εξόδου μετά από 25 ημέρες νοσηλείας έδειξε φυσιολογική αιμοσφαιρίνη και μέσο όγκο ερυθρών, φυσιολογική LDH και χολερυθρίνη, ενώ η βιταμίνη Β12 ήταν πάνω από 2.000pg/ml. Το βρέφος επανεκτιμήθηκε στην κλινική ένα, τρεις και έξι μήνες μετά τη νοσηλεία του και παρουσίαζε ικανοποιητική αύξηση του Β.Σ., καλή ψυχοκινητική εξέλιξη και φυσιολογικό εργαστηριακό έλεγχο. Ένα χρόνο μετά τη νοσηλεία του το παιδί έχει φυσιολογική αιμοσφαιρίνη, βιταμίνη Β12, LDH και ομοκυστεΐνη ορού, η ψυχοκινητική του εξέλιξη είναι καλή και το βάρος του είναι στην 50 η Ε.Θ. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Η βιταμίνη Β12 δεν παράγεται στον ανθρώπινο οργανισμό και μοναδική πηγή της είναι η διατροφή και συγκεκριμένα τα προϊόντα ζωικής προέλευσης, δηλαδή το κρέας, το ψάρι, το αυγό και τα γαλακτοκομικά. Οι ημερήσιες ανάγκες για ενήλικες, εγκύους, θηλάζουσες και βρέφη αναφέρονται στον πίνακα 3 1. Η βιταμίνη Β12 αποθηκεύεται στο ήπαρ, απεκκρίνεται στο έντερο με τη χολή σε ποσότητα 1-10μg ημερησίως και επαναρροφάται μέσω της εντεροηπατικής κυκλοφορίας 8. Τα αποθέματα της βιταμίνης στο ήπαρ

4 66 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 55, 2008 ΠΙΝΑΚΑΣ 3. ΗΜΕΡΗΣΙΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΒΙΤΑΜΙΝΗΣ Β12 Ενήλικες: 1μg Έγκυες: 1,3μg Θηλάζουσες: 1,4μg Βρέφη: 0,4μg ΠΙΝΑΚΑΣ 4. ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑΣ Β12 Νευρολογικές εκδηλώσεις - Καθυστέρηση της ανάπτυξης/παλινδρόμηση - Υποτονία - Παραισθησίες - Δυσκολία βάδισης - Αταξία - Απώλεια μνήμης - Απώλεια όρασης Ψυχιατρικές εκδηλώσεις - Κατάθλιψη - Αλλαγή της προσωπικότητας - Ψύχωση Γενικές εκδηλώσεις - Αδυναμία - Ανορεξία/δυσκολία σίτισης - Ανεπαρκής αύξηση - Ευερεθιστότητα των ενηλίκων είναι 3-5mg, ενώ οι ημερήσιες ανάγκες είναι 1μg 4. Για το λόγο αυτό η κλινική προβολή της ανεπάρκειας Β12 στους ενήλικες είναι όψιμη και μπορεί να υπερβαίνει τα 20 χρόνια. Αντίθετα στα βρέφη χορτοφάγων μητέρων τα συμπτώματα εκδηλώνονται νωρίς, 4-6 μήνες μετά τη γέννηση, λόγω ανεπαρκούς μεταφοράς μέσω του πλακούντα και χαμηλής συγκέντρωσης Β12 στο μητρικό γάλα 4,5,9. Η Β12 είναι αναγκαίο συνένζυμο σε σοβαρές μεταβολικές αντιδράσεις και συγκεκριμένα στη μετατροπή της ομοκυστεΐνης σε μεθειονίνη, του μεθυλτετραϋδροφυλλικού οξέος σε τετραϋδροφυλλικό οξύ και στη μετατροπή του μεθυλμαλόνυλ-συνενζύμου Α σε σουκίνυλ-συνένζυμο Α (σχήμα 1) 6. Η ανεπάρκειά της έχει ως αποτέλεσμα να μπλοκάρονται οι παραπάνω αντιδράσεις και να αθροίζονται οι πρόδρομες ουσίες, δηλαδή η ομοκυστεΐνη, το μεθυλμαλονικό οξύ και το μεθυλτετραϋδροφυλλικό οξύ 2,6. Στο παιδί μας η ΠΙΝΑΚΑΣ 5. ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΑΝΕ- ΠΑΡΚΕΙΑΣ Β12 Αναιμία Μακροκυττάρωση Υπερκατάτμηση του πυρήνα των ουδετεροφίλων Λευκοπενία Θρομβοπενία Αύξηση έμμεσης χολερυθρίνης Αύξηση LED ομοκυστεΐνη ήταν σχεδόν δεκαπλάσια της φυσιολογικής. Η μεθειονίνη και το τετραϋδροφυλλικό οξύ είναι ουσίες απαραίτητες για τη σύνθεση του DNA. Η έλλειψή τους δημιουργεί διαταραχή σε όλα τα ταχέως διαιρούμενα κύτταρα, όπως είναι τα κύτταρα του αιμοποιητικού και του γαστρεντερικού βλεννογόνου. Η άθροιση του μεθυλμαλονικού οξέος οδηγεί σε σύνθεση ανώμαλων αλυσίδων λιπαρών οξέων που ενσωματώνονται στο τοίχωμα των νευρώνων, με αποτέλεσμα απομυελίνωση, αξονική εκφύλιση και τελικά θάνατο των νευρώνων 9,10. Έτσι, προκύπτουν οι νευρολογικές εκδηλώσεις στην ανεπάρκεια Β12 4. Στους ενήλικες η νευρολογική συνδρομή αφορά κυρίως στο περιφερικό νευρικό σύστημα (ΠΝΣ), ενώ στα βρέφη και τα παιδιά προσβάλλεται κυρίως το αναπτυσσόμενο κεντρικό νευρικό σύστημα (ΚΝΣ) 9,10,14. Οι κλινικές εκδηλώσεις της ανεπάρκειας Β12 αναφέρονται στον πίνακα 4 7. Το δικό μας παιδί παρουσίαζε καθυστέρηση της ανάπτυξης και παλινδρόμηση στην κινητική του εξέλιξη, υποτονία, ανορεξία, δυσκολία σίτισης και ανεπαρκή αύξηση. Οι αιματολογικές εκδηλώσεις περιλαμβάνουν αναιμία, μακροκυττάρωση, υπερκατάτμηση του πυρήνα των ουδετεροφίλων, λευκοπενία, θρομβοπενία, αύξηση της έμμεσης χολερυθρίνης και της γαλακτικής δεϋδρογονάσης (LED) και τις παρουσίαζε όλες το παιδί μας (πίνακας 5) 1,11. Αξίζει να αναφερθεί η απουσία μεγαλοβλαστικής αντίδρασης στο περιφερικό αίμα σε αρκετούς ασθενείς με ανεπάρκεια Β12, λόγω συνυπάρχουσας σιδηροπενίας και περίσσειας φυλλικού οξέος. Έτσι, μπορεί να παρουσιάζουν νορμοκυτταρική ή και μικροκυτταρική αναιμία και όχι μακροκυτταρική, όπως είναι το αναμενόμενο. Οι μητέρες των πασχόντων βρεφών

5 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 55, ΠΙΝΑΚΑΣ 6. ΕΙΔΗ ΧΟΡΤΟΦΑΓΙΚΗΣ ΔΙΑΙΤΑΣ Semivegetarian όχι κόκκινο κρέας Lactoovovegetarian επιτρέπονται αυγά και γάλα Lactovegetarian επιτρέπεται γάλα Macrobiotic σπόροι, σκούρο ρύζι, σποραδικά ψάρι Vegan αυστηρή χορτοφαγία To λογότυπο της πρώτης παγκόσμιας οργάνωσης αυστηρά χορτοφάγων "Vegan Society", που καθιερώθηκε το 1944 μπορεί να ανήκουν στις παραπάνω κατηγορίες ή να μην παρουσιάζουν καθόλου αναιμία, όπως στην περίπτωσή μας 15,16. Γενικά, οι αυστηρώς χορτοφάγοι ενήλικες σπάνια παρουσιάζουν μεγαλοβλαστική αναιμία 16. Αυτό συμβαίνει λόγω της αυξημένης πρόσληψης φυλλικού οξέος με τη χορτοφαγική δίαιτα, αλλά και της άθροισης φυλλικού οξέος στους ιστούς, λόγω της μη μετατροπής του σε τετραϋδροφυλλικό οξύ (σχήμα 1). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ενήλικες χορτοφάγοι που ακολουθούν μια καλά σχεδιασμένη δίαιτα με χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής, τείνουν να έχουν μικρότερο δείκτη μάζας σώματος και μειωμένη επίπτωση των νοσημάτων φθοράς, καθώς η χορτοφαγία σχετίζεται με το γενικότερο τρόπο ζωής τους, που περιλαμβάνει συστηματική άσκηση και αποχή από τον καπνό και το αλκοόλ 8,13,17,24. Όμως, η περιορισμένη σε κορεσμένα λίπη και πλούσια σε ίνες δίαιτα των χορτοφάγων δεν έχει τα ίδια ευεργετικά αποτελέσματα στα βρέφη και τα παιδιά που έχουν αυξημένες ανάγκες σε θρεπτικές ουσίες. Η περίσσεια φυτικών ινών στο μικρό στομάχι των παιδιών δημιουργεί αίσθημα κόρου και ανορεξία, με αποτέλεσμα να μην καλύπτονται οι ενεργειακές τους ανάγκες. Ο περιορισμός του λίπους είναι σιτιστικό λάθος σε βρέφη και νήπια κάτω των 2 ετών. Ο κίνδυνος υποσιτισμού είναι μεγαλύτερος κατά τις περιόδους ταχείας αύξησης και ανάπτυξης, όπως είναι η βρεφική ηλικία και η εφηβεία 17. Εκτός της ανεπάρκειας σε βιταμίνη Β12 και Fe που αναφέρθηκε, μπορεί να αναπτύξουν σοβαρή ανεπάρκεια και σε άλλες βιταμίνες και ιχνοστοιχεία, όπως η βιταμίνη D, το Ca και ο Zn. Οι φυτικές πρωτεΐνες δεν περιέχουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα που είναι αναντικατάστατα για την αύξηση και την ανάπτυξη 17,18. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι η σόγια που είναι η βασική πηγή πρωτεϊνών για τους φυτοφάγους έχει πρωτεΐνες σχεδόν ισοδύναμες με τις ζωικές, είναι όμως πτωχή σε μεθειονίνη 19. Η σιδηροπενική αναιμία, όπως αναφέρθηκε, είναι πολύ συχνή, γιατί ο φυτικός σίδηρος έχει πολύ μικρότερη βιοδιαθεσιμότητα από το σίδηρο της αίμης. Η ανεπάρκεια ψευδαργύρου (Zn) μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση στην αύξηση και συχνές λοιμώξεις. Η ανεπάρκεια Ca και βιταμίνης D έχει δυσμενείς επιπτώσεις στην οστική μάζα, άμεσες αλλά και απώτερες (οστεοπόρωση). Σε πρόσφατη μελέτη φαίνεται ότι το 30% των νηπίων ηλικίας 1-2 ετών που ακολουθούσαν μακροβιοτική δίαιτα (πίνακας 6) 20 έπασχαν από ραχίτιδα 21. Η ανεπάρκεια της βιταμίνης Β12 εκδηλώνεται στα βρέφη χορτοφάγων μητέρων με σοβαρή νευρολογική συνδρομή, όπως στην περίπτωσή μας και σε αντίστοιχες περιπτώσεις στη βιβλιογραφία 9,12. Η καθυστέρηση στη διάγνωση και στην έναρξη θεραπείας μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μόνιμες νευρολογικές βλάβες, όπως νοητική υστέρηση, διαταραχές στη βάδιση και επιληψία. Ευτυχώς από τη μέχρι τώρα παρακολούθηση το παιδί μας δεν φαίνεται να έχει ανάλογο πρόβλημα. Οι χορτοφαγικές δίαιτες γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα περισσότερα βρέφη, παιδιά και έφηβοι να ανατρέφονται από χορτοφάγους γονείς. Υπολογίζεται ότι 8% των εφήβων στην Αγγλία και 6% των παιδιών και εφήβων στις κεντροδυτικές πολιτείες της Αμερικής ακολουθούν χορτοφαγική δίαιτα 22,23. Στοιχεία για τη χώρα μας δεν υπάρχουν. Το περιστατικό που περιγράφεται μας ευαισθητοποιεί, ώστε να αναγνωρίζουμε έγκαιρα νοσολογικές οντότητες που πιθανότατα τα προσεχή χρόνια θα συναντάμε συχνότερα στην κλινική παιδιατρική πράξη. Η εφαρμογή του «μέτρον άριστον» των αρχαίων Ελλήνων πρέπει να ισχύει και για τη διατροφή μας.

6 68 Δελτ Α' Παιδιατρ Κλιν Πανεπ Αθηνών 55, 2008 Επισημαίνεται ότι η ορθή και επαρκής σίτιση αποτελεί βασικό και αναφαίρετο δικαίωμα κάθε παιδιού. Megaloblastic anaemia from B12 deficiency due to nutritional causes (a case report) A. Katsiani, A. Lourida (Ann Clin Paediatr 2008, 55(1):63-68) The case of a female infant with megaloblastic anaemia from B12 deficiency who was born and breastfed by a vegan mother is described. The child was admitted with anorexia, drowsiness, hypotonia, and regression of psychomotor development. The laboratory investigation revealed anaemia, macrocytosis and low serum levels of vitamin B12. The infant responded well to vitamin B12 administration with restoration of haematological manifestations and neurological symptoms. Key words: megaloblastic anaemia, vitamin B12, vegan. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Nathan and Oski s. Hematology of infancy and childhood (5th edition). Megaloblastic anemia. 2. Allen RH, Stabler SP, Savage DG, Lindenbaum J. Metabolic abnormalities in cobalamin (vitamin B12) and folate deficiency. FASEB J 1993; 9: Vasconselos OM, Poehm EM, McCarter RJ, et al. Potential outcome factors in subacute combined degeneration: review of observational studies. J Gen Intern Med 2006; 21: Green R, Kinsella LG. Editorial: Current concepts in the diagnosis of cobalamin deficiency. Neurology 1995; 45: Allen LH. Vitamin B12 metabolism and states during pregnancy, lactation and infancy. Adv Exp Med Biol 1994; 352: Tefferi A, Pruthi RK. The Biochemical Basis of Cobalamin Deficiency. Mayo Clin Proc 1994; 69: Wickramasinghe SN. Diagnosis of megaloblastic anaemias. Blood reviews volume 20, issue 6, November Rasmussen SA, Fernhoff PM, Scanlon KS. Vitamin B12 deficiency in children and adolescents. J Pediatr 2001; 138: Von Schenck U, Bender-Gotze C, Koletzko B. Persistence of neurological damage induced by dietary vitamin B12 deficiency in infancy. Arch Dis Child 1997; 77: Graham SM, Arvela OM, Wise GA. Long-term neurologic consequences of nutritional vitamin B12 deficiency in infants. J Pediatr 1992; 121: Antony AC. Megaloblastic anemias. In :Hematology: Basic principles and practice, 4th ed, Hoffman, R, Benz, EJ, Shattil, SJ, et al. (Eds) Churchill Livingstone, New York 2005; p Codazzi D, Sala F, Parini R, Langer M. Coma and respiratory failure in a child with severe vitamin B12 deficiency. Pediatr Crit Care Med 2005; 6: Key TJ, Thorogood M, Appleby PN, Burr ML (1996). Dietary habits and mortality in vegetarians and health conscious people: results of a 17 year follow up. BMG 313 (7060): PMID Beck W. Cobalamin and the nervous system. N Engl J Med 1988; 318: Weiss R, Fogelman Y, Bennet M. Severe vitamin B12 deficiency in an infant associated with a maternal deficiency and a strict vegetarian diet. J Pediatr Hematol Oncol 2004; 26: Obeid R, Geisel J, Schorr H, Hubner U, Herrmann W. The impact of vegetarianism on some haematological parameters. Eur J Haematol 2002; 69: Phillips F. Vegetarian nutrition. Nutr Bull 2005; 30: Key TJ, Davey GK, Appleby PN. Health benefits of a vegetarian diet. Proc Nutr Soc 1999; 58: Young VR, Pellett PL. Plant proteins in relation to human protein and amino acid nutrition. Am J Clin Nutr 1994; 59:1203S. 20. Haddad EH, Sabate J, Whitten CG. Vegetarian food guide pyramid: A conceptual framework. Am J Clin Nutr 1999; 70:615S. 21. Dagnelie PC, Vergote FJ van Staveren WA, et al. High prevalence of rickets in infants on macrobiotic diets. Am J Clin Nutr 1990; 51: Vegetarian Society, UK. Trends in vegetarianism among adults and young people. Vegetarian Society, Altrincham, United Kingdom Perry CL, Mcguire MT, Neumark-Sztainer D, Story M. Characteristics of vegetarian adolescents in a multiethnic urban population. J Adolesc Health 2001; 29: Position of the American Dietetic Association and Dietitians of Canada: Vegeterian diets. Journal of the American Dietetic Association (6): doi: / jada Retrieved on

Σοβαρή έλλειψη βιταμίνης Β12 σε βρέφος 10 μηνών

Σοβαρή έλλειψη βιταμίνης Β12 σε βρέφος 10 μηνών 208 Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ Ε ΛΛΑ ΔΟΣ, 24: 208-212, Παιδιατρική 2012 ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 24, 3 Σοβαρή έλλειψη βιταμίνης Β12 σε βρέφος 10 μηνών ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Β. Κούρου 1, Ε. Καρατζά 1, Δ. Ζαφειρίου 2, Ι.

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΕΙΑ ΕΦΗΒΕΙΑ- ΑΝΑΓΚΕΣ v Επιτάχυνση ρυθμού ανάπτυξης v Ωρίμανση και αύξηση ιστών v Αποκτά το 20% του ύψους και το 50% του βάρους του ενήλικα, ενώ οι μύες, ο όγκος του αίματος και γενικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΓΑΛΟΒΛΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ. Aπαρτιωμένη διδασκαλία στην Aιματολογία Λαμπροπούλου Βασιλική Αιματολόγος Επιμ. Β ΕΣΥ ΠΓΝΠ

ΜΕΓΑΛΟΒΛΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ. Aπαρτιωμένη διδασκαλία στην Aιματολογία Λαμπροπούλου Βασιλική Αιματολόγος Επιμ. Β ΕΣΥ ΠΓΝΠ ΜΕΓΑΛΟΒΛΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ Aπαρτιωμένη διδασκαλία στην Aιματολογία Λαμπροπούλου Βασιλική Αιματολόγος Επιμ. Β ΕΣΥ ΠΓΝΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΣΤΙΣ ΜΕΓΑΛΟΒΛΑΣΤΙΚΕΣ ΑΝΑΙΜΙΕΣ Κατανόηση της απορρόφησης και βιοκατανομής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ - ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Εμμ. Μ. Καραβιτάκης Παιδίατρος ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ οι χημικές αντιδράσεις που συμβαίνουν στον οργανισμό για την παραγωγή ενέργειας και τη διατήρηση της ζωής αναβολισμός

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΛΙΠΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Τα λίπη αποτελούν μια συμπυκνωμένη πηγή ενέργειας Ενεργούν σαν διαλύτες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΑ ΖΕΡΒΑ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ.Ν.Α. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ

ΜΑΡΙΑ ΖΕΡΒΑ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ.Ν.Α. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΜΑΡΙΑ ΖΕΡΒΑ ΒΙΟΠΑΘΟΛΟΓΟΣ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ Γ.Ν.Α. ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ MCV>100 fl Μακροκυτταρικές μεγαλοβλαστικές μακροκυττάρωση και μεγαλοβλαστικός μυελός Μακροκυτταρικές μη μεγαλοβλαστικές μακροκυττάρωση χωρίς

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΑΙΜΙΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αναιμία Γενετική αιτιολογία (ελαττωματικό γονίδιο για την δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών;

Ποια η χρησιμότητα των πρωτεϊνών; ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ Τι είναι οι πρωτεϊνες; Η ονομασία πρωτεϊνες προέρχεται από το ρήμα πρωτεύω και σημαίνει την εξαιρετική σημασία που έχουν οι πρωτεϊνες για την υγεία του ανθρώπινου σώματος. Από την εποχή των Ολυμπιακών

Διαβάστε περισσότερα

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή;

Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Μεσογειακή Διατροφή Τι γνωρίζουμε για αυτή; Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ξεκίνησε μία μεγάλη έρευνα, γνωστή ως η μελέτη των 7 χωρών, όπου μελετήθηκαν οι διατροφικές συνήθειες ανθρώπων από τις εξής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας;

Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; > της Νεκταρίας Καρακώστα Θέλετε να «κόψετε» το κρέας; Για λόγους οικονομικούς, ηθικούς, θρησκευτικούς, λόγους υγείας και περιβαλλοντικούς, χιλιάδες καταναλωτές αναζητούν τρόπους και λύσεις σε μια προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς

Βάρος κοπράνων σε διάφορους λαούς Δυσκοιλιότητα Κενώσεις λιγότερες από τρεις την εβδομάδα σε άτομα που σιτίζονται με δίαιτες δυτικού τύπου Δυσκολία κατά την αφόδευση Ιδιαίτερη σημασία έχει η εμφάνιση δυσκοιλιότητας σε άτομα με φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή κατά την εγκυμοσύνη

Διατροφή κατά την εγκυμοσύνη Διατροφή κατά την εγκυμοσύνη Διάρκεια 40 εβδομάδες (39-41 κατά μέσο όρο). Στο σώμα της εγκύου συμβαίνουν αλλαγές που αποσκοπούν: στη ρύθμιση του μεταβολισμού, στην προαγωγή της ανάπτυξης του εμβρύου, στην

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 5: ΓΑΣΤΡΕΝΤΕΡΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΦΛΕΓΜΟΝΩΔΗΣ ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΕΝΤΕΡΟΥ Νόσος Crohn ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Πρόληψη και αντιμετώπιση της κακής θρέψης Πρόληψη της απώλειας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 13: ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Η χορήγηση διατροφής δεν ΠΡΕΠΕΙ να ξεπερνά την ικανότητα χρησιμοποίησης/οξείδωσης τους απο τον οργανισμό ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία.

ΣΚΟΠΟΣ. Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΣΚΟΠΟΣ Να δημιουργηθούν πρακτικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την αλλεργία στο γάλα κατάλληλες για την πρωτοβάθμια περίθαλψη στη Μ. Βρετανία. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ανασκοπήθηκαν όλες οι υπάρχουσες κατευθυντήριες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής

Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής Βιταμίνες/ Συμπληρώματα Διατροφής e-catalogue 2012 Βιταμίνες Μέταλλα & Ιχνοστοιχεία Αμινοξέα & Πρωτεΐνες Απαραίτητα Λιπαρά Οξέα Πεπτικά/Προβιοτικά Βοηθήματα Βιταμίνες Οι βιταμίνες είναι απαραίτητες για

Διαβάστε περισσότερα

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας.

Λιποδιαλυτές: Βιταμίνη Α (ρετινόλη, καροτινοειδή) Επιδρά στην όραση & το δέρμα. Αποθηκεύεται στο συκώτι μας. Είναι οργανικές ενώσεις απαραίτητες για την λειτουργία του οργανισμού μας, που είτε δεν μπορεί να τις συνθέσει μόνος του, είτε τις συνθέτει αλλα σε μικρότερες από τις αναγκαίες ποσότητες. Ταξινομούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ*

ΟΔΗΓΙΕΣ/ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΧΝΝ ΣΕ ΕΞΩΝΕΦΡΙΚΗ ΚΑΘΑΡΣΗ* ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΑΙΑΝΔΡΟΥ 15 11528 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 2107298586 FAX: 2107237705 E-mail: nefreter@otenet.gr HELLENIC SOCIETY OF NEPHROLOGY 15 MEANDROU STR. ATHENS, 11528 GREECE TEL.: (+3021) 07298586

Διαβάστε περισσότερα

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις

PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΛΙΠΑΡΩΝ ΥΛΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ H βιολογική σημασία των λιποειδών είναι μεγάλη : Eίναι δομικές μονάδες των μεμβρανών και συμμετέχουν στις διάφορες διεργασίες που γίνονται μέσω των μεμβρανών. Eίναι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ.

Διατροφή & εγκυμοσύνη. Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Διατροφή & εγκυμοσύνη Νικ. Α. Βιτωράτος, MD Β Μαιευτική-Γυναικολογική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Δ/ντής: Καθηγητής Γ.Κ. Κρεατσάς Κύρια χαρακτηριστικά της διατροφής Η διατροφή στη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΝΟΡΓΑΝΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Ανόργανα στοιχεία Απαραίτητες ουσίες που παίζουν σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Στόχοι για την αντιμετώπιση του Γνώση Δεξιότητες Πηγές Υποστήριξη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα.

Βασικές ενεργειακές απώλειες κατά την εφηβεία Ανάπτυξη Τυπικές ηµερήσιες δραστηριότητες Ιδιαίτερες δραστηριότητες για το συγκεκριµένο άθληµα. ιατροφή στην εφηβεία και άθληση-ενεργειακή ισορροπία και πρόσληψη Ηµεροµηνία δηµοσίευσης: 17 Φεβρουαρίου 2003 Τα διαιτολόγιο ενός νεαρού αθλητή θα πρέπει αρχικά να είναι επαρκές σε θερµίδες αλλά και σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 3: ΗΠΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΗΠΑΤΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη της απώλειας βάρους Ενίσχυση προγράμματος αποκατάστασης ΕΡΓΑΛΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία

ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ. Πως να προλάβετε τον ΔΙΑΓΝΩΣΗ Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ. Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία Η ΕΓΚΑΙΡΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΣΩΖΕΙ ΖΩΕΣ Πως να προλάβετε τον ΚΑΡΚΙΝΟ του ΠΡΟΣΤΑΤΗ με ΤΗΝ ΕΥΓΕΝΙΚΗ Χορηγία Επιστημονική Επιμέλεια Ελληνική Ουρολογική Εταιρία με ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ «Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων

Γνωρίζετε για τις μεταγγίσεις των ερυθρών αιμοσφαιρίων Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία»

«Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» «Μεσογειακή δίαιτα και υγεία» Μερόπη Κοντογιάννη Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρη Καθηγήτρια Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας Διατροφής ρ ήμ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Μεσογειακή δίαιτα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα.

Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Τι είναι τα Neutracuticals Καλυβιανάκης ηµήτρης Ουρολόγος L/O/G/O ήλωση συµφερόντων Καµία L/O/G/O Ορισμός Άλλες λέξεις που χρησιμοποιούνται: Συμπληρώματα διατροφής, λειτουργικά τρόφιμα. Προέρχεται από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 6: ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΑ ΤΕΛΙΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΝΕΦΡΙΚΗ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΑ Η νεφρική υποκατάσταση (αιμοδιάλυση) οδηγεί στις ακόλουθες απώλειες: αμινοξέων (2gr/ώρα διάλυσης) και γλουταμίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 2: ΠΝΕΥΜΟΝΟΛΟΓΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια 25% - 40% των ασθενών με ΧΑΠ υποσιτίζονται. ΕΝΔΕΙΞΕΙΣ Κάλυψη των ενεργειακών αναγκών Πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο

ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο ρ. Αλεξάνδρα Μαρία Μιχαηλίδου Επίκ. Καθηγήτρια Επιστήµης Τροφίµων & ιατροφής Τοµέας Επιστήµης και Τεχνολογίας Τροφίµων Γεωπονική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Συµβολή του γάλακτος και των

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Βιταμίνες Οι βιταμίνες περιλαμβάνουν 13 διαφορετικά οργανικά μόρια

Διαβάστε περισσότερα

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται :

Για τον άνθρωπο π.χ. το 85% περίπου των στερεών συστατικών του σώματός του αποτελείται από πρωτεΐνες. Έτσι οι πρωτεΐνες της τροφής χρησιμοποιούνται : PΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΩΤΕΪΝΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Oι πρωτεΐνες είναι τάξη θρεπτικών υλών με ιδιαίτερη σημασία για τους ζωντανούς οργανισμούς, γιατί αποτελούν την κύρια δομική ύλη τους. Περιεκτηκότητα μερικών τροφίμων σε

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες

ΙΣΤΟΡΙΑ Η χοληστερίνη εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε πέτρες της χολής το 1784.Η σχέση της με τα καρδιαγγειακά νοσήματα ανακαλύφθηκε στις τελευταίες ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗ Η χοληστερίνη ή η χοληστερόλη είναι κηρώδης στερόλης που βρίσκεται στη μεμβράνη των κυττάρων όλων των ιστών του σώματος, και στο πλάσμα του αίματος όλων των ζώων. Μικρότερες ποσότητες χοληστερίνης

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου

Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων. Χρυσούλα Νικολάου Εργαστηριακη διάγνωση Νευροεκφυλιστικων νοσημάτων Χρυσούλα Νικολάου Νευροεκφυλιστικά Νοσήματα Νοσολογικές οντότητες, συχνά κληρονομικής αρχής, με προσβολή συγκεκριμένων ανατομικών δομών του Ν.Σ, (επηρεάζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ

ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ Αίμα Πλάσμα Ιόντα-πρωτεΐνες Έμμορφα Συστατικά Ερυθρά Αιμοσφαίρια Λευκά Αιμοσφαίρια Αιμοπετάλια Κοκκιοκύτταρα Λεμφοκύτταρα Μονοκύτταρα Πλασματοκύτταρα 1 ΑΝΑΙΜΙΑ Είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων

Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων Η διατροφική αξία των ψαριών και άλλων αλιευτικών προϊόντων Χριστίνα Οικονομίδου Πιερίδου Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος M.Sc. Nutritional Medicine Μέλος του Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 18: ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΝΕΥΡΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Οι ασθενείς με νευρογενή ανορεξία παρουσιάζουν σημαντική απώλεια βάρους, είναι ανορεκτικοί και υποφέρουν από

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD

Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD Πώς να μην χάσετε στην θάλασσα ότι με κόπο κερδίσατε στην πισίνα: συμπληρώματα διατροφής και άλλα «κόλπα» Γιώργος Σακκάς PhD ΤΕΦΑΑ - Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σήμερα θα μιλήσουμε για τα εξής θέματα: Τι κερδίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος

ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος ΣτέφηΚαλλή,ΜSc,PHN Kλινικήδιαιτολόγος-διατροφολόγος Σταδιακή αλλά σταθερή απώλεια της νεφρικής λειτουργίας που οδηγεί σε ουραιμία ΚατάταξητηςΧΝΑσεΣτάδια 1-5βάσειGFR. Θαεστιάσουμεστιςεξήςενότητες: i)κακήθρέψησεασθενείςμεχνα&

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζετε για το αίμα σας

Γνωρίζετε για το αίμα σας Σκοπός του φυλλαδίου δεν είναι να αντικαταστήσει τις συμβουλές του γιατρού σας, ο οποίος σας εξέτασε και διέγνωσε την πάθησή σας. Μη διστάσετε να ρωτήσετε το γιατρό ή νοσηλευτή σας για ο,τιδήποτε που τυγχάνει

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S The "Annual Report to the Nation on the Status of Cancer,, 1975-2001*"

Διαβάστε περισσότερα

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού

Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition. Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Τόνια Μαχαίρα MSc Sports Nutrition Διαιτολόγος ΠΑΕ Παναθηναϊκού Διατροφή Γενετική Ύπνος Δεξιότητες Απόδοση Προπόνηση Εξαρτήματα Ψυχολογία Σωστή διατροφή Υγιή ανάπτυξη Διατήρηση ιδανικού σωματικού βάρους

Διαβάστε περισσότερα

FILICINE ( FOLIC ACID )

FILICINE ( FOLIC ACID ) S.P.C ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ FILICINE ( FOLIC ACID ) 1. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ FILICINE TAB. 2. ΠΟΙΟΤΙΚΗ & ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΣΕ ΔΡΑΣΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ Δραστική ουσία

Διαβάστε περισσότερα

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο

Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο Μηδενική Δίαιτα: Η πιο αυστηρή Δεν γίνεται πρόσληψη ενέργειας Οργανισμός καταφεύγει σε αποθήκες του: Λίπος Πρωτεΐνες Γλυκογόνο 1 Γλυκογόνο: επαρκεί για μια ημέρα για ανάγκες εγκεφάλου -> Πρωτεΐνη: για

Διαβάστε περισσότερα

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3

σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου επί τουλάχιστον 3 Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) ανήκει σε μια ομάδα λειτουργικών διαταραχών του πεπτικού σωλήνα. Το κοιλιακό άλγος, ο μετεωρισμός και η εναλλαγή των συνηθειών του εντέρου αποτελούν τυπικά συμπτώματα.

Διαβάστε περισσότερα

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά)

2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της ημέρας; 3 (2 μεγάλα και 1 μικρό) 4 (2 μεγάλα και 2 μικρά) 5 (3 μεγάλα και 2 μικρά) 1. Ποιον θεωρείτε καλύτερο τρόπο, ώστε ένας αθλητής μειώσει το βάρος του; Να κάνει πιο έντονη προπόνηση Να κάνει περισσότερα μικρά γεύματα 2. Ποιον θεωρείτε ιδανικότερο αριθμό γευμάτων στη διάρκεια της

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς

Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca. 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΥΘΜΙΣΗ ΑΣΒΕΣΤΙΟΥ Ανθρώπινο σώμα: 1200 gr Ca 99% στα οστά και τα δόντια Το υπόλοιπο βρίσκεται στους ιστούς ΡΟΛΟΣ ΕΞΩΚΥΤΤΑΡΙΟΥ Ca ++ Μυϊκή συστολή Συναπτική διαβίβαση Συσσώρευση αιμοπεταλίων Πήξη του αίματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή θηλάζουσας μητέρας

Διατροφή θηλάζουσας μητέρας Διατροφή θηλάζουσας μητέρας Στέλιος Παπαβέντσης ΜRCPCH DCH IBCLC Παιδίατρος Σύμβουλος Γαλουχίας www.pediatros-thes.gr Οκτώβριος 2014 Ισορροπημένη, υγιεινή διατροφή με φυσιολογική ποικιλία από όλες τις

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ

ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ ΗΛΙΚΙΑΚΗ ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ Πώς να προλάβετε και πώς να αντιμετωπίσετε τη συχνότερη αιτία τύφλωσης στα άτομα άνω των 50 ετών ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην Ελλάδα σε περισσότερα από 50.000 άτομα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας.

Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Φλεγμονωδης πολυσυστηματικη αυτόάνοση νοσος που αφορα συχνοτερα νεες γυναικες αναπαραγωγικης ηλικιας. Ηλίας Κουρής - Ρευματολόγος Η κλινική εικόνα της πάθησης περιλαμβάνει την παρουσια γενικων συμπτωματων

Διαβάστε περισσότερα

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων

Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Αλληλεπιδράσεις θρεπτικών συστατικών των τροφίμων Τα τρόφιμα είναι σύνθετοι συνδυασμοί που προέρχονται από πολλές πηγες. Όλα τα τρόφιμα έχουν τη δυνατότητα αλλεπίδρασης (χημικής) σε διαφορετικό βαθμό.

Διαβάστε περισσότερα

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις

Ισορροπημένη διατροφή. της αναλογίας της μέσης προς τους. Κλασσική Πυραμίδα τροφών. Πυραμίδες Τροφών. Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών Ισορροπημένη διατροφή Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους έχει αποδειχτεί τελευταία πως αποτελεί ένα

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΥΠΕΡΤΑΣΗ-ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Αποτελέσματα ερευνών έχουν δείξει πως η μείωση της πρόσληψης

Διαβάστε περισσότερα

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΛΙΠΗ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗ Η καλή διατροφή είναι σημαντική για μια καλή υγεία. Μια υγιεινή διατροφή, ποικιλόμορφη, μπορεί να βοηθήσει στην διατήρηση ενός υγιούς βάρους, να προωθήσει την γενική μακροζωία και να

Διαβάστε περισσότερα

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ

κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Τι είναι κοινό και τι όχι κατά την κλινική και εργαστηριακή προσέγγιση των νοσημάτων του ήπατος στο σκύλο και στη γάτα Τ. Ράλλης Καθηγητής Παθολογίας Ζώων Συντροφιάς, Τμήμα Κτηνιατρικής, ΑΠΘ Η γάτα δεν

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη

Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος. 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική Διαιτολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Λευκωσίας, Κύπρος 9 ο Πανελλήννιο Συνέδριο Αθηροσκλήρωσης 28 Φεβρουαρίου 2012 Θεσσαλονίκη «Το κόκκινο κρασί κάνει καλό στην καρδιά» «ΓΑΛΛΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ»

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη

Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ανίχνευση ασθενειών στα νεογέννητα βρέφη Ενημέρωση των γονέων για την έγκαιρη διάγνωση των εγγενών διαταραχών στα βρέφη Αγαπητοί γονείς, το παιδί σας πρόκειται σύντομα να γεννηθεί ή μόλις έχει γεννηθεί.

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος

Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ. Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος. Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος Η ΔΙΑΤΟΦΗ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ Μαθητές: Τάτσιου Ελενη,ΖάχουΚατερίνα,Κοκκινίδου Αθανασία,Καρπόζηλος Κωνσταντίνος Καθηγητής: κ. Παπαμήτσος ΔΙΑΤΡΟΦH Η διατροφή στην ζωή του ανθρώπου παίζει τον μεγαλύτερο ρόλο. Για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΝΟΥ Τόσο η εμπειρία όσο και τα επιστημονικά δεδομένα συνεχώς επιβεβαιώνουν την άποψη ότι η διατροφή σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα με την εμφάνιση ή/και

Διαβάστε περισσότερα

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία

Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Κορίτσι 4 ετών με πολυουρία και πολυδιψία Παρουσίαση :Κωνσταντίνα Κώστα Επιστημονική Συνεργάτης Γ Παιδιατρικής κλινικής ΑΠΘ Κατά την προσέλευση: Κορίτσι 4 ετών και 4 μηνών Πολυουρία και πολυδιψία από τετραμήνου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 18-2- 2014 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 1794 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ;

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Ποια είναι τα αίτια που προκαλούν την οστεοπόρωση ; ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Ο σ τ ε ο π ό ρ ω σ η καλείται η ελάττωση της οστικής μάζας, χωρίς όμως να έχουμε διαταραχή της χημικής σύστασης του οστού. Η φυσιολογική αποδόμηση του οστού δεν ακολουθείται από αντίστοιχη

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση

Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Διατροφή στην καλαθοσφαίριση Υγεία & βελτίωση της αθλητικής απόδοσης Α.Ο. ΠΡΩΤΕΑΣ Αγγελοπούλου Μαντώ Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας & Διατροφής Διατροφή η σημαντικότερη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ : ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Τα παιδιά παρουσιάζουν υψηλό μεταβολικό ρυθμό (3 4 φορές μεγαλύτερος των ενηλίκων). Έχουν αυξημένες ανάγκες για ανάπτυξη. Έχουν αυξημένες

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ. Πρωτοπαθή Μετεμμηνοπαυσιακή οστεοπόρωση Οστεοπόρωση των ηλικιωμένων ή γεροντική οστεοπόρωση Δευτεροπαθή ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ Τι είναι η οστεοπόρωση; Η οστεοπόρωση είναι η συχνότερη πάθηση των οστών και χαρακτηρίζεται, πρώτον, από χαμηλή οστική μάζα ή, πιο απλά, από λιγότερη ποσότητα οστού και δεύτερον, από διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU)

Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) Η φαινυλκετονουρία,γνωστή και ως PKU έχει αναγνωριστει για πρώτη φορά από τον γιατρό Asbjørn Følling στη Νορβηγία το 1934. Η φαινυλκετονουρία (PKU) μπορεί να ορισθεί ως μια σπάνια μεταβολική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος

Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Γράφει η Ράνια Σαμαρά, Διαιτολόγος - Διατροφολόγος Σε προηγούμενα άρθρα μιλήσαμε για τη σχέση σωστής διατροφής και αθλητισμού, διακρίναμε τη σημαντικότητα του ρόλου που διαδραματίζει και επικεντρωθήκαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΛΚΗ ΚΑΤΑΚΛΙΣΕΩΝ DR. ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ ΛΙΑΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ Κατάκλιση ορίζεται η εξέλκωση του δέρματος εξαιτίας πίεσης σε διάφορες περιοχές του σώματος υπερκείμενες οστικών προεξοχών Συχνότητα εμφάνισης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Νένη Περβανίδου Παιδίατρος, Υπεύθυνη Ιατρείου Παιδικής Παχυσαρκίας Α Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Noσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» 20 18 16 14 12 10 8 6 4 2 0 1963-70 1971-74 1976-80 1988-94

Διαβάστε περισσότερα

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά

Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες και Φυτοχηµικά Βιταµίνες: γενικά Οργανικές ενώσεις Απαιτούνται σε µικρές ποσότητες Λειτουργούν σαν ρυθµιστές--επιτρέπουν την εξέλιξη των µεταβολικών διαδικασιών εν παρέχουν ενέργεια Υπερβολική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ

ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΕΡΑΠΕ ΒΕΝΙΖΕΛ ΕΙΟ ΠΑΓΝΗ ΧΑΝΙΑ ΡΕΘΥΜΝ Ο. ΣΥΝΟΛΙΚ Η ΠΟΣΟΤΗΤ Τιμή Α Μονάδας ΦΠΑ 23% ΦΠΑ 13% ΠΑΡΑΤΗΡ. Ποσότητα Ποσότητα ΚΩΔΙΚΟ Σ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΖΗΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΤΑΚΤΙΚΟΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΕΝΤΕΡΙΚΩΝ ΤΡΟΦΩΝ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ - Γ.Ν "ΒΕΝΙΖΕΛΕΙΟ" ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ:

Διαβάστε περισσότερα

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής.

που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα υγειές σύστημα με ισχυρά οστά είναι απαραίτητο για την γενική υγεία και ποιότητα ζωής. ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ : ΟΙ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΠΟΥ ΤΙΣ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ! Εισαγωγή : Τα οστά είναι το σπίτι για να μείνουμε, είναι η στέγη που φιλοξενεί τα όργανα του ανθρώπινου οργανισμού. Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα

Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Journalist Handbook 1 Πληροφορίες για Δημοσιογράφους Νοσος Cushing Μάθετε περισσότερα Νοσος Cushing 3 TΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΣΟΣ CUSHING; Πριν μιλήσουμε για τη Νόσο Cushing, θα πρέπει να κατανοήσουμε την ασθένεια

Διαβάστε περισσότερα

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014

«Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 «Πρόληψη υποτροπών και επιπλοκών της κοιλιοκάκης» 12 η Εκπαιδευτική Διημερίδα της ΕΠΕΓΕ Αθήνα 2014 Κοιλιοκάκη Ι Η κοιλιοκάκη είναι ανοσολογική πάθηση, που προκαλεί κυρίως βλάβες στο λεπτό έντερο αλλά και

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Σιδηροπενία και αναιμία μετά την έξοδο από τη ΜΕΝΝ πρόληψη και θεραπεία Βασιλική Σούμπαση-Γρίβα Καθηγήτρια Νεογνολογίας ΑΠΘ

Σιδηροπενία και αναιμία μετά την έξοδο από τη ΜΕΝΝ πρόληψη και θεραπεία Βασιλική Σούμπαση-Γρίβα Καθηγήτρια Νεογνολογίας ΑΠΘ Σιδηροπενία και αναιμία μετά την έξοδο από τη ΜΕΝΝ πρόληψη και θεραπεία Βασιλική Σούμπαση-Γρίβα Καθηγήτρια Νεογνολογίας ΑΠΘ Η σιδηροπενία είναι η πιο συχνή διατροφική ανεπάρκεια στον κόσμο και η συνηθέστερη

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ»

ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ. Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΕΦΑΡΜΟΓΗ HACCP ΣΤΗΝ ΚΟΥΖΙΝΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ Ελπίδα Παπαδοπούλου Διαιτολόγος, Ε. Α. Ν. Πειραιά «ΜΕΤΑΞΑ» ΣΧΕΣΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ Πρόληψη εμφάνισης νοσημάτων Θεραπεία ασθενών στο χώρο του νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ :

ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ. 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΘΕΜΑ : 1o ΕΠΑΛ ΤΥΡΝΑΒΟΥ ΣΧ. ΕΤΟΣ 2014-2015 ΤΜΗΜΑ Α1 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJEKT) ΘΕΜΑ : ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Υπευθυνος καθηγητης Οικονοµου Ιωαννης ΤΜΗΜΑ : Α1 Γκατζή Κατερίνα Αντάρη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε.

Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε. Χαρούλα Π. Τελιοπούλου Διατροφολόγος- Διαιτολόγος Μέλος της Παγκόσμιας Ένωσης Διατροφολόγων & της Ε.Δ.Δ.Ε. θεματολογία Ορισμός της Σωστής Διατροφής Ενεργειακό ισοζύγιο Βασικός Μεταβολισμός Ανάλυση Σύστασης

Διαβάστε περισσότερα

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ

Γράφει: Εύα Ζιώζιου, Διατροφολόγος - Διαιτολόγος - Επιστήμων Τροφίμων ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΑΥΓΟ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ Εδώ και χρόνια υπάρχει ένας βομβαρδισμός από πληροφορίες οτι το αυγό, που είναι πλούσιο σε χοληστερόλη, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα χοληστερόλης στο αίμα, τον κίνδυνο δημιουργίας αρτηριοσκλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων

Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ο ρόλος της ΜΕΘ στη δωρεά οργάνων Ανδρέας Π. Καραμπίνης Διευθυντής ΜΕΘ Π.Γ.Ν.Α. «Γ. Γεννηματάς» μεταμόσχευση ιστών και οργάνων αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της σύγχρονης ιατρικής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ «ESCAPE: Μία εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών» ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 14: ΤΡΑΥΜΑ Η διατροφική υποστήριξη κρίνεται απαραίτητη κατά την φλεγμονώδη και μεταβολική φάση διότι βελτιώνει σημαντικά την έκβαση του ασθενούς. Η μέτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙA 4 η Υ.ΠΕ. ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ-ΘΡΑΚΗΣ Δράμα 14-11- 2013 ΓΕΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ Αρ. Πρωτ. 10637 ΘΕΜΑ: «Ανάρτηση προδιαγραφών προς διαβούλευση στο Site του Νοσοκομείου» Δημόσια διαβούλευση Τεχνικών

Διαβάστε περισσότερα