Quality of Service (QoS) Metrics in MANETs. (Μετρικές ποιότητας υπηρεσιών στα MANETs)

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Quality of Service (QoS) Metrics in MANETs. (Μετρικές ποιότητας υπηρεσιών στα MANETs)"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Μακεδονίας ΔΠΜΣ Πληροφοριακά Συστήματα Δίκτυα Υπολογιστών Καθηγητής: Α.Α. Οικονομίδης University of Macedonia Master Information Systems Computer Networks Professor: A.A. Economides Quality of Service (QoS) Metrics in MANETs (Μετρικές ποιότητας υπηρεσιών στα MANETs) ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΥ ΧΑΡΟΥΛΑ Δεκέμβριος

2 Abstract In this study we are trying to approach the metrics that they are used to define, evaluate and insure the quality of provided services of the Mobile Ad-hoc Networks (MANETs). At first MANETs are presented along with their characteristics and its limitations, due to their physiology. There is a reference to the term Quality of Service (QoS) and its importance. Afterwards we split the metrics of QoS in two categories, one for the use of metrics that they are used for the quality of the provided services of mobile telephony supported by MANETs, and the other for the metrics of the quality of the MANETs services. Τhe importance of considering the security of MANETs as a quality of service metric, was highlighted. And in the end, we reported the use of quality of service metrics in the design and management of MANETs. Περίληψη Σε αυτή τη μελέτη γίνεται προσέγγιση των μετρικών που χρησιμοποιούνται για να ορίσουν, να αξιολογήσουν και να εξασφαλίσουν την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών των Mobile Ad-hoc Networks(MANETs). Αρχικά γίνεται αναφορά στο τι είναι τα MANETs και ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους καθώς και οι περιορισμοί εξαιτίας της φυσιολογίας τους. Γίνεται ανάλυση του όρου Ποιότητα Υπηρεσιών (Quality of Service) ή αλλιώς QoS και επισημαίνεται η σημασία του. Έπειτα γίνεται διαχωρισμός των μετρικώνδεικτών QoS των MANETs σε μετρικές σχετικά με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας μέσω MANETs δικτύων και σε μετρικές σχετικά με την αυτό καθ αυτό ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών των MANETs δικτύων. Επισημαίνεται η εισαγωγή της ασφάλειας ως μετρική ποιότητας των MANETs. Τέλος αναφέρεται η χρήση των μετρικών ποιότητας στην σχεδίαση και διαχείριση των MANETs. 2

3 Περιεχόμενα 1. Τα Δίκτυα MANET και τα Χαρακτηριστικά τους Quality of Service Δείκτες QoS σε επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας Δείκτες QoS σε επίπεδο δικτύου Εύρος Ζώνης (Bandwidth) και η ροή των δεδομένων Η καθυστέρηση των πακέτων (delay) Η διακύμανση της καθυστέρησης (Jitter ή delay variance) Το φορτίο του δικτύου και ο ρυθμός απώλειας των πακέτων Η χωρητικότητα του δικτύου (System Buffer) Security ως Qos Μετρική Χρήση των Μετρικών και των Δεικτών ποιότητας στα MANETs Συμπεράσματα Βιβλιογραφία

4 1. Τα Δίκτυα MANET και τα Χαρακτηριστικά τους Τα MANETs( Mobile Ad Hoc Networks) είναι αυτόνομα κινητά(mobile) συστήματα δρομολογητών και συσχετιζόμενων hosts που συνδέονται με ασύρματες συνδέσεις. Οι δρομολογητές μπορούν να κινούνται τυχαία και να οργανώνονται μόνοι τους αυθαίρετα. Έτσι, η τοπολογία του ασύρματου δικτύου μπορεί να αλλάξει γρήγορα και απρόβλεπτα. Ένα τέτοιο δίκτυο μπορεί να λειτουργεί αυτόνομα, ή μπορεί να είναι συνδεδεμένο με ένα μεγαλύτερο δίκτυο ή στο διαδίκτυο. Στην Εικόνα 1 φαίνεται η γραφική αναπαράσταση ενός δικτύου MANET (Zhang, Yang, & Ma, 2009). Σύμφωνα με το Internet Engineering Task Force (IETF) (Ramani, 2007) η γενική συμπεριφορά των MANETs μπορεί να συνοψιστεί στα εξής (Ola, Rosilah, Ahmed, & Rozilawati, 2010), (Zhang, Yang, & Ma, 2009), (Wahab, Ould-Khaoua, & Papanastasiou), (Khan & Khattak, 2010): 1. Διαθέτουν δυναμική τοπολογία. 2. Πρόκειται για αυτό διοργανώμενα Δίκτυα. 3. Είναι ασύρματα δίκτυα χωρίς κορμό (Backboneless wireless network). Εικόνα 1:MANET Λόγω του ότι πρόκειται για κινητά ασύρματα δίκτυα πολλαπλών τμημάτων η δομή των MANETs είναι διαφορετική από την δομή των παραδοσιακών ενσύρματων δικτύων. Η δομή τους αυτή καθιστά δύσκολη και την υποστήριξη τους. Οι διαφορές αυτές είναι οι εξής (Ola, Rosilah, Ahmed, & Rozilawati, 2010), (Karavetsios & Tsitouras, 2003), (Zhang, Yang, & Ma, 2009), (Mohapatra, Li, & Gui, 2003), (Khan & Khattak, 2010): Δυναμική Τοπολογία: Οι κόμβοι είναι ελεύθεροι να μετακινούνται χωρίς έλεγχο. 4

5 Περιορισμένοι Πόροι: Οι κόμβοι έχουν περιορισμένους πόρους όπως μπαταρία, CPU, μνήμη. Μη Προβλεψιμότητα: Δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί πότε και πως θα αλλάξει η τοπολογία του δικτύου και αν προστεθεί ή όχι κάποιος καινούργιος κόμβος στο δίκτυο ή αν κάποιος δηλωμένος κόμβος αποχωρήσει από το δίκτυο. Επίσης είναι δύσκολο να προβλεφθεί πότε μπορεί ένας δηλωμένος κόμβος ξαφνικά να ξεμείνει από πόρους, όπως μπαταρία ή μνήμη. Πέρα από τα παραπάνω, στα ασύρματα δίκτυα μπορεί να υπάρχει εσωτερική σύγκρουση των πακέτων και πιθανότητα η μετάδοση του σήματος να αντιμετωπίσει δυσκολίες ( π.χ. εξασθένιση σήματος, παρεμβολές, ακύρωση πολλαπλών διαδρομών κ.α.), κάνοντας έτσι απροσδιόριστη την καθυστέρηση της ασύρματης σύνδεσης καθώς και το εύρος ζώνης. Η έλλειψη συγκεντρωτικού κόμβου: Δεν υπάρχει κεντρικός κόμβος με τον ρόλο του ρυθμιστή, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η ρύθμιση και ο συγχρονισμός των κόμβων μέσα στο δίκτυο. Το Πρόβλημα του Κρυφού Τερματικού: Η αναμετάδοση των πακέτων με την τεχνική πολλαπλών τμημάτων μπορεί να παρουσιάσει το πρόβλημα του κρυφού τερματικού. Το πρόβλημα αυτό παρατηρείται όταν τα σήματα δύο ξεχωριστών κόμβων, που βρίσκονται μεταξύ τους εκτός της εμβέλειας μετάδοσης, συγκρούονται με έναν κοινό αποδέκτη που ανήκει στην εμβέλεια μετάδοσης και των δύο (Εικόνα 2). Εκτεθειμένα σε επιθέσεις (Προβλήματα ασφάλειας): αυτό το χαρακτηριστικό κληρονομείται από τα μέσα μετάδοσης που χρησιμοποιούνται στα MANETS, δηλαδή τα ασύρματα κανάλια. Η διατήρηση της διαδρομής: Η δυναμική τοπολογία των δικτύων αυτών σε συνδυασμό με τη μεταβαλλόμενη συμπεριφορά του μέσου επικοινωνίας που χρησιμοποιείται, κάνουν πολύ δύσκολη την ακριβή διατήρηση της πληροφορίας για την κατάσταση του δικτύου. Αυτό αυξάνει την ανάγκη ύπαρξης αλγορίθμων δρομολόγησης που να λειτουργούν με ακριβή πληροφόρηση. Επίσης στα ad-hoc δικτυακά περιβάλλοντα οι κόμβοι μπορούν να συμμετέχουν ή να εγκαταλείπουν οποτεδήποτε με αποτέλεσμα τα μονοπάτια δρομολόγησης να κόβονται ακόμα και κατά τη διάρκεια της μεταφοράς δεδομένων, αυξάνοντας την ανάγκη για διατήρηση και ανακατασκευή των μονοπατιών δρομολόγησης με στόχο την ελάχιστη καθυστέρηση. Μία αποτελεσματική δρομολόγηση θα απαιτούσε τη διατήρηση των πόρων στους ενδιάμεσους κόμβους. Παρόλα αυτά, με τις αλλαγές στην τοπολογία οι ενδιάμεσοι κόμβοι επίσης αλλάζουν και νέα μονοπάτια δημιουργούνται. Έτσι η εξασφάλιση της διατήρησης με τις αλλαγές στα μονοπάτια δρομολόγησης γίνεται πολύ δύσκολη. 5

6 2. Quality of Service Ο όρος Quality of Service (Ποιότητα παρεχόμενων υπηρεσιών) η αλλιώς QoS, είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται ευρέως για να εκτιμηθεί η χρησιμότητα οποιουδήποτε συστήματος από την πλευρά των χρηστών (Zeinalipour, 2001), (Khan & Khattak, 2010). Στα δίκτυα υπολογιστών το QoS περιλαμβάνει την προσθήκη μηχανισμών για τον έλεγχο της δραστηριότητας του δικτύου, όπως η μετάδοση και τα ποσοστά σφάλματος, για να εξασφαλιστεί ένα συγκεκριμένο επίπεδο των παραμέτρων των υπηρεσιών (Seah)(Ramani, 2007). Η συμβουλευτική επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών (United Nations Consultative Committee) με τη σύσταση E.800 της διεθνούς τηλεφωνίας και τηλεγραφίας (International Telephony and Telegraphy (CCITT) ) έχει ορίσει το QoS ως: Το συλλογικό αποτέλεσμα της λειτουργίας και απόδοσης των υπηρεσιών που καθορίζει το βαθμό ικανοποίησης των χρηστών της υπηρεσίας. (KIN, 2005) (Ramani, 2007) (Zeinalipour-Yazti, 2001). Πρόκειται για έναν ευρέως αποδεκτό ορισμό, δεδομένου ότι δεν κάνει καμία αναφορά σε εύρος ζώνης ή καθυστέρηση, ή μηχανισμούς, όπως το Admission Control, το SLA, το Πρωτόκολλο Σηματοδοσίας (Signaling Protocol). H ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών ενός δικτύου κινητής τηλεφωνίας εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες. Κρίνεται όμως απαραίτητο ο έλεγχος της ποιότητας να γίνεται πάντα από την θέση του χρήστη. Τα μέτρα τα οποία χρησιμοποιούνται για να προσδιοριστεί η ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στο χρήστη είναι (Κουλτούκης, 2009): Η κάλυψη (Coverage). Χρησιμοποιούνται ειδικοί εξοπλισμοί ώστε να μετρηθεί η ισχύς του σήματος που λαμβάνει η τερματική συσκευή του χρήστη. Η προσβασιμότητα (Accessibility). Η ικανότητα του δικτύου να διαχειρίζεται και να δίνει πρόσβαση στις διάφορες υπηρεσίες που προσφέρει, όπως οι βιντεοκλήσεις, η απλή κλήση, τα εικονομηνύματα κ.τ.λ. Η ποιότητα ομιλίας και βίντεο (Audio Quality and Video Quality). Γίνεται έλεγχος για την ύπαρξη μιας επιτυχημένης κλήσης για μια χρονική περίοδο ώστε να αξιολογηθεί η καθαρότητα και η ποιότητα του καναλιού επικοινωνίας. Η ποιότητα των υπηρεσιών στη βιομηχανία μετριέται από ειδικούς μηχανικούς. Επίσης κάθε σχεδιαστής ενός δικτύου, μέσω ειδικών εργαλείων και μεθόδων σχεδιασμένα για μετρήσεις ( π.χ. αναλυτές πρωτοκόλλων, έλεγχοι σε εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους και μετρήσεις για τη λειτουργία και τη διατήρηση του δικτύου), πρέπει να αξιολογεί την ποιότητα των υπηρεσιών που έχει στοχεύσει να προσφέρει. Συνήθως οι μετρήσεις στα MANETs γίνονται από (Κουλτούκης, 2009): Αναλυτές πρωτοκόλλων: που συνδέονται με διάφορα τμήματα του δικτύου, όπως οι σταθμοί βάσης, οι ελεγκτές των σταθμών βάσεων, τα κέντρα μεταγωγής των δεδομένων, για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο ώστε να καταγράψουν και να αναλύσουν τυχόν προβλήματα του δικτύου που μπορεί να βρεθούν. 6

7 Ομάδες ατόμων: που με την χρήση εργαλείων, πραγματοποιούν μετρήσεις στα MANETs, σε εξωτερικούς χώρους ή σε εσωτερικούς χώρους. Οι διαχειριστές του δικτύου: μετρούν διάφορες παραμέτρους οι οποίες δίνουν πληροφορίες για την κατάσταση και την ποιότητα του δικτύου όπως Jitter, Delay, Bandwidth, Packet loss ratio και άλλα. Οι πελάτες: που με την γνώμη τους και τα παράπονα τους αξιολογούν την ποιότητα των δικτύων και των παρεχόμενων υπηρεσιών. 3. Δείκτες QoS σε επίπεδο παρεχόμενων υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας Οι εταιρίες κινητής τηλεφωνίας παρέχουν ορισμένες υπηρεσίες και η αξιολόγηση αυτών των υπηρεσιών γίνεται με βάση μία λίστα από ορισμένους δείκτες που εκφράζουν την ποιότητα της υπηρεσίας. Η λίστα των δεικτών χρησιμοποιείται για τον ποσοτικό χαρακτηρισμό της ποιότητας των υπηρεσιών έτσι όπως διαμορφώνεται από την πλευρά του πελάτη. Η ύπαρξη μιας λίστας δεικτών έχει ως στόχο την ύπαρξη κοινά αποδεκτών δεικτών οι οποίοι θα εκφράζουν την ποιότητα των υπηρεσιών και με τη χρήση τους θα γίνεται πιο εύκολα η αξιολόγηση της παροχής των υπηρεσιών. Πιο συγκεκριμένα οι δείκτες θα πρέπει (Κουλτούκης, 2009): Να έχουν ως στόχο την ικανοποίηση των πελατών. Να καθορίζουν τις παραμέτρους που επηρεάζουν την ποιότητα των υπηρεσιών, καθώς και την απόδοση του δικτύου και της τερματικής συσκευής. Να μπορούν να μετρηθούν με την χρήση εργαλείων. Να μπορούν να αξιολογηθούν για κάθε δίκτυο, εθνικό και διεθνές. Με βάση τα παραπάνω, για την κατανόηση της ποιότητας υπηρεσιών και της απόδοσης του δικτύου έχουν διατυπωθεί από την διεθνή ένωση τηλεπικοινωνιών (International Telecommunication Union ITU-T) οι παρακάτω ορισμοί (GSM Association PRD IR.41, 2002) : I. Ορισμός της ποιότητας υπηρεσιών QoS: Η απόδοση των υπηρεσιών στο σύνολο τους καθορίζει τον βαθμό ικανοποίησης του χρήστη. II. Ορισμός της απόδοσης του δικτύου Network Performance: Ένα δίκτυο οφείλει να παρέχει τις απαραίτητες λειτουργίες για την επικοινωνία μεταξύ των χρηστών. Σύμφωνα με τα παραπάνω μπορεί να αναλυθεί η ποιότητα των υπηρεσιών ανάλογα με την (Κουλτούκης, 2009): Πρόσβαση στο δίκτυο (Network Access): Ο πελάτης έχει σήμα (πρόσβαση στο δίκτυο) και μπορεί να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες που προσφέρει ο πάροχος του δικτύου στο οποίο είναι συνδρομητής. 7

8 Πρόσβαση υπηρεσίας (Service Access): Ο πάροχος του δικτύου πρέπει να παρέχει πρόσβαση στον χρήστη στην υπηρεσία που θέλει όταν αυτός την αιτείται. Αρτιότητα υπηρεσίας (Service Integrity): Αφορά την ποιότητα κατά την διάρκεια της χρήσης της υπηρεσίας. Διατηρησιμότητα υπηρεσίας (Service Retainability): Αφορά τον τερματισμό των υπηρεσιών που παρέχονται στον χρήστη( εκούσια ή μη). Σε κάθε πτυχή της ποιότητας υπηρεσιών αντιστοιχούν ένας ή περισσότεροι ειδικοί δείκτες. Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων( ΕΕΤΤ), καθόρισε τους δείκτες ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών που διευκολύνουν τους καταναλωτές στη σύγκριση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται από τους διάφορους παρόχους καθώς επίσης και στην πιστοποίηση της ποιότητας υπηρεσίας που ήδη λαμβάνουν. Σύμφωνα με την ΕΕΤΤ οι Δείκτες Ποιότητας Υπηρεσιών Συστημάτων Κινητών Επικοινωνιών μπορούν να χωριστούν σε κατηγορίες ανάλογα με το είδος της υπηρεσίας που παρέχεται στους χρήστες (τηλεφωνία, εικονοτηλεφωνία, internet). Διακρίνουμε τους εξής δείκτες (Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, 2008): 1. Δείκτες ανεξάρτητοι της υπηρεσίας. 2. Δείκτες υπηρεσίας τηλεφωνίας. 3. Δείκτες υπηρεσίας εικονοτηλεφωνίας. 4. Δείκτες ποιότητας web browsing. Καθένας από τους παραπάνω δείκτες περιλαμβάνει ένα σύνολο δεικτών από το οποίο αποτελείται. Στους παρακάτω πίνακες (Πίνακες 1-4) συνοψίζονται όλοι οι δείκτες και οι τύποι τους σύμφωνα με την ΕΕΤΤ και την ITU-T (Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων, 2008, (International Telecommunication Union ITU-T), (GSM Association PRD IR.41, 2002), (Κουλτούκης, 2009): Δείκτες ποιότητας ανεξάρτητοι της υπηρεσίας: Διαθεσιμότητα του δικτύουραδιοκάλυψη(μ01): αφορά την πρόσβαση στο δίκτυο (Network Access), και δηλώνει τη γεωγραφική κάλυψη (Network Coverage) για την παροχή οποιασδήποτε υπηρεσίας μέσω ενός δικτύου κινητών υπηρεσιών. πλήθος σημείων μέτρησης με ραδιοκάλυψη M01 [%] = 100% συνολικός αριθμός σημείων μέτρησης Πίνακας 1 8

9 Δείκτες ποιότητας υπηρεσίας τηλεφωνίας: Service Accessibility Telephony / SA-T: είναι η πιθανότητα πρόσβασης στο δίκτυο και αφορά την ύπαρξη σήματος του δικτύου (πρόσβαση στο δίκτυο). Πιθανότητα εμπλοκής κλήσης φωνής(μ02) χαρακτηρίζει την προσβασιμότητα στην υπηρεσία φωνής του δικτύου. Χρόνος αποκατάστασης κλήσης φωνής(μ05) ή (Setup Time Telephony / ST-T) ορίζεται ως ο χρόνος από τη συμπλήρωση από τον καλούντα του αριθμού τηλεφώνου του καλούμενου, μέχρι τη λήψη ειδοποίησης εγκατάστασης κλήσης φωνής. Δείκτης ποιότητας φωνής(μ04) αντιπροσωπεύει την ποσοτικοποίηση της ποιότητας της μετάδοσης της ομιλίας από την μια άκρη στην άλλη, της υπηρεσίας κινητής τηλεφωνίας. Πιθανότητα διακοπής κλήσης φωνής (Μ03) εξετάζεται για την αξιολόγηση της ποιότητας των φωνητικών κλήσεων και αφορά τη διατηρησιμότητα της υπηρεσίας (Service Retainability). Number of successful call attempts SA T [%] = 100% Number of call attempts Μια κλήση θεωρείται επιτυχημένη αν ο πελάτης να ακούει ότι ο αριθμός με τον οποίον επέλεξε να επικοινωνήσει «καλεί» ή αν ο καλούμενος αριθμός είναι απασχολημένος, δηλαδή «μιλάει». Πλήθος κλήσεων φωνής με εμπλοκή Μ 02 [%] = 100% Συνολικό πλήθος κλήσεων φωνής με ύπαρξη διαθεσιμότητας δικτύου ST-T=M05, ST-T[ sec] = t2 t1, όπου t 2 το χρονικό σημείο στο οποίο έχει γίνει η σύνδεση (δηλαδή ακούμε ότι «καλεί» ή ότι ο καλούμενος αριθμός είναι απασχολημένος), και t 1 το χρονικό σημείο όπου ο χρήστης που καλεί θα πατήσει το πλήκτρο ενεργοποίησης της κλήσης στο κινητό του τηλέφωνο. Αποτιμάται σε : πολύ καλή ποιότητα καλή ποιότητα μέση ποιότητα χαμηλή ποιότητα και πολύ χαμηλή ποιότητα πλήθος επιτυχημένων κλήσεων φωνής που τερματίστηκαν Μ 03 [%] = 100% συνολικό πλήθος κλησεων με διαθεσιμότητα δικτύου Αφορά το πλήθος των επιτυχημένων κλήσεων φωνής που τερματίστηκαν για οποιοδήποτε λόγο εκτός από σκόπιμο τερματισμό του καλούντος ή του καλούμενου (Call Completion Rate / CCR) Πίνακας 2 9

10 Δείκτες ποιότητας υπηρεσίας εικονοτηλεφωνίας Πιθανότητα εμπλοκής κλήσεων εικονοτηλεφωνίας(μ06) χαρακτηρίζει την προσβασιμότητα στην υπηρεσία video-κλήσης του δικτύου. Πιθανότητα διακοπής videoκλήσης(μ07) αναφέρεται στις videoκλήσεις που τερματίστηκαν για οποιοδήποτε λόγο εκτός των κλήσεων που είτε ο καλούμενος είτε αυτός που κάλεσε σκόπιμα τερμάτισαν (έκλεισαν) την video-κλήση. Ποιότητα μετάδοσης της υπηρεσίας video-κλήσης εξαρτάται από την: a. Ποιότητα βίντεο(μ09) b. Ποιότητα φωνής(μ08) Χρόνος εγκατάστασης videoκλήσης(μ10): το χρονικό διάστημα μεταξύ της αποστολής της πληροφορίας μιας πλήρους διεύθυνσης (καλούμενος αριθμός) και της λήψης μιας ειδοποίησης από το δίκτυο ότι η video-κλήση έχει ρυθμιστεί. πλήθος video-κλήσεων με εμπλοκή Μ 06 [%] = 100% συνολικό πλήθος video-κλήσεων με διαθεσιμότητα δικτύου Πιθανότητα πρόσβασης= 1 - Μ06[%] πλήθος επιτυχημένων video-κλησεων που τερματίστηκαν Μ 07 [%] = 100% συνολικό πλήθος video-κλήσεων με διαθεσιμότητα του δικτύου Πιθανότητα διατήρησης video-κλήσεων= 1 Μ07[%] Αποτιμούνται σε: πολύ καλή ποιότητα καλή ποιότητα μέση ποιότητα χαμηλή ποιότητα και πολύ χαμηλή ποιότητα. Μ 10[ sec] = t2 t1, όπου t 2 το χρονικό σημείο στο οποίο έχει γίνει η σύνδεση (δηλαδή ακούμε ότι «καλεί» ή ότι ο καλούμενος αριθμός είναι απασχολημένος), και t 1 το χρονικό σημείο όπου ο χρήστης που καλεί θα πατήσει το πλήκτρο ενεργοποίησης της video-κλήσης στο κινητό του τηλέφωνο. Πίνακας 3 10

11 Δείκτες ποιότητας web browsing Πιθανότητα αποτυχίας μεταφοράς δεδομένων http(m11) Μέσος ρυθμός μεταφοράς δεδομένων http(μ12) πλήθος μη ολοκληρωμένων προσπαθειών μεταφοράς δεδομένων M11 [%] = 100% συνολικό αριθμό επιτυχώντων προσπαθειών μεταφοράς δεδομένων μέγεθος-όγκος δεδομένων που μεταφέρθηκαν Μ12[ kbps ] = χρόνος που διήρκησε η μεταφορά Πίνακας 4 4. Δείκτες QoS σε επίπεδο δικτύου Πέρα από τους δείκτες ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών των δικτύων κινητής τηλεφωνίας υπάρχουν και κάποιοι δείκτες μέτρησης που προκύπτουν κυρίως από την φυσιολογία των MANETs. Για να μετρηθεί τελικά η υπάρχουσα QoS στο δίκτυο, δημιουργήθηκαν διάφορα εργαλεία μέτρησης όπως το MQM (Multicast Quality Monitor) (Dressler, 2002) καθώς και το OPNET (OPNET Technologies, Inc.), το οποίο έχει και simulation έκδοση για εκπαιδευτικούς σκοπούς, το NS(network simulator) (Wikipedia), και άλλα (Wikipedia:Networking software companies). Ξεκινώντας με την προσβασιμότητα (reachability), η οποία σημαίνει ότι μια end-to-end διαδρομή πρέπει να είναι διαθέσιμη, δύο κόμβοι να είναι συνδεδεμένοι και να μπορούν να στείλουν δεδομένα ο ένας στον άλλο σε μια δοσμένη χρονική στιγμή(κοντογιάννης, 2003), αυτά που ουσιαστικά μετρώνται με τα διάφορα εργαλεία μέτρησης του δικτύου είναι (Κουτσογιαννάκη, 2007), (Memon, Hashmani, & Memon, 2009), (Mohapatra, Li, & Gui, 2003), (Cansever, Michelson, & Levesque, 1999), (Ola, Rosilah, Ahmed, & Rozilawati, 2010), (Khan & Khattak, 2010): Το εύρος ζώνης(bandwidth), δηλαδή η πληροφορία που μπορεί να μεταδοθεί μέσω ενός δικτυακού κλάδου κατά την διάρκεια ενός δευτερολέπτου. Η καθυστέρηση(delay) των πακέτων, που είναι πολύ σημαντική κυρίως για real-time εφαρμογές και μπορεί να οδηγήσει σε υποβάθμιση την υπηρεσιών του δικτύου. Η διακύμανση της καθυστέρησης ή Jitter (delay variance), που οφείλεται είτε στην καθυστέρηση των πακέτων στις ουρές είτε στην καθυστέρηση λόγω λογισμικού του αποστολέα. Το φορτίο του δικτύου, που οδηγεί στην αύξηση της καθυστέρησης μετάδοσης πακέτων, ακόμη και στην απόρριψη των μεταδιδόμενων πακέτων αυξάνοντας έτσι τον ρυθμό απώλειας πακέτων(packet loss ratio ή error rate) (Almes, Kalidindi, & Zekauskas, 1999)και καταλήγοντας στην επαναμετάδοση των πακέτων με αποτέλεσμα να αυξάνεται η συμφόρηση του δικτύου. Η ροή των δεδομένων, τα πακέτα δεν έρχονται με σταθερό ρυθμό αλλά εμφανίζουν εξάρσεις στο ρυθμό μετάδοσης. 11

12 Η χωρητικότητα του δικτύου(system Buffer), που όταν αυξάνεται συνεπάγεται την αύξηση της ροής των δεδομένων, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει σε υπερχείλιση των ουρών προσωρινής αποθήκευσης των δεδομένων. Τα παραπάνω συνοψίζονται στο Διάγραμμα 1, στο οποίο φαίνονται όλες οι μετρικές κατανεμημένες ανάλογα με τους περιορισμούς του δικτύου σε χρόνο(time), χωρητικότητα(space), συχνότητα(frequency) και αξιοπιστία(reliability) (Ola, Rosilah, Ahmed, & Rozilawati, 2010). Επίσης στην Εικόνα 3 παρουσιάζονται διάφορες εφαρμογές και υπηρεσίες καθώς και η ευαισθησία τους στις διάφορες μετρικές QoS σε επίπεδο δικτύου (Magld, 2007). Στις επόμενες υποενότητες θα γίνει εκτενέστερη ανάλυση των παρακάτω. Περιορισμοί QoS Time Space Frequency Reliability Delay System System System Buffer Bandwidth Buffer Jitter Διάγραμμα 1: QoS constraints and metrics Εικόνα 3: Διάφορες υπηρεσίες και η ευαισθησία τους στις μετρικές 12

13 4.1 Εύρος Ζώνης (Bandwidth) και η ροή των δεδομένων Το εύρος ζώνης(bandwidth) είναι το μέγιστο εύρος της συχνότητας που χρησιμοποιείται για την μετάδοση και μετριέται σε bits/sec (Αρσένης, 2005). Συχνά στη βιβλιογραφία το εύρος ζώνης συναντάται μαζί με τον ρυθμό μετάδοσης (throughput), ο οποίος είναι η μέγιστη ταχύτητα μετάδοσης που μπορεί να επιτευχθεί σε ένα συγκεκριμένο μέσο με ορισμένο θόρυβο και συγκεκριμένο εύρος συχνοτήτων (Αρσένης, 2005). Τα πακέτα δεν μεταδίδονται με έναν συνεχόμενο σταθερό ρυθμό μετάδοσης, δηλαδή η ροή των δεδομένων δεν είναι ίδια. Αντιθέτως παρατηρούνται εξάρσεις κατά την πάροδο του χρόνου. Επίσης στα MANETs λόγω του ότι έχουμε διάφορους κόμβους, αυτό συνεπάγεται πως θα έχουμε διαφορετικές ροές για τα δεδομένα του κάθε κόμβου. btx Από τα παραπάνω προκύπτει ότι το throughput ορίζεται ως : S = t N, όπου b είναι ο tx αριθμός των bits που μεταδόθηκαν επιτυχώς, t είναι η περίοδος που έγινε η μέτρηση και N είναι ο αριθμός των κόμβων στο MANET. Τέλος γίνεται αντιληπτό ότι και ο ρυθμός μετάδοσης μετριέται σε bits/sec μόνο που εδώ είναι και ανά κόμβο, δηλαδή (Ballah, 2002). bits sec node Επειδή σε κάθε μονοπάτι ενός MANET δικτύου, σε κάθε κλάδο έχουμε διαφορετικό ρυθμό μετάδοσης αλλά και διαφορετικό εύρος ζώνης, ο ρυθμός μετάδοσης και το εύρος ζώνης του μονοπατιού θα καθορίζονται από τον κλάδο με το ελάχιστο εύρος μιας και αυτός μπορεί να αποτελέσει αιτία συμφόρησης του μονοπατιού (Magld, 2007). Ορίζεται ως: bandwidth( p) = min( bandwidth( link j )), Όπου το bandwidth( p ) είναι το εύρος ζώνης του μονοπατιού p, του μονοπατιού p. link j είναι ένας κόμβος Οι υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας, λόγω του ότι εξελίσσονται και μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο, απαιτούν υψηλό εύρος ζώνης. Αν το δίκτυο δεν μπορεί να εξασφαλίσει το απαιτούμενο εύρος ζώνης τότε θα ήταν καλύτερα τα πακέτα δεδομένων να μην εκπεμφθούν διότι αν εκπεμφθούν το αποτέλεσμα θα είναι ή να χαθούν στην διαδρομή ή φτάσουν στον προορισμό τους λανθασμένα ή καθυστερημένα επιβαρύνοντας το δίκτυο, καθώς σπαταλούν άδικα την ενέργεια και εύρος ζώνης δικτύου, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από άλλες εφαρμογές (Κουτσογιαννάκη, 2007). 4.2 Καθυστέρηση των πακέτων (delay) Η καθυστέρηση(delay) των πακέτων εξαρτάται από τη συνολική καθυστέρηση από τον αποστολέα στον παραλήπτη (end-to-end delay) και προκύπτει ως το άθροισμα των επιμέρους καθυστερήσεων μετάδοσης και επεξεργασίας. Ορίζεται ως (Magld, 2007) : 13

14 Links delay( p) = delay( link ), i= 1 j Όπου το delay( p ) είναι η συνολική καθυστέρηση του μονοπατιού p, κόμβος του μονοπατιού p και Links είναι ο αριθμός των κόμβων στο μονοπάτι p. link j είναι ένας Πιο συγκεκριμένα η καθυστέρηση προκύπτει από (Αρσένης, 2005) (Asif, Sheltami, & Shakshuki, 2008) (Zaki, Ngadi, & Razak, 2009): Την σταθερή καθυστέρηση για την εκτέλεση εργασιών που είναι απαραίτητες για την μετάδοση ενός πακέτου όπως η κωδικοποίηση, η δημιουργία του πακέτου, η δρομολόγηση του, η εξάλειψη του τρέμουλου κ.α. Την μεταβλητή καθυστέρηση που εξαρτάται από την κίνηση στο δίκτυο και την αναμονή στις ουρές εξυπηρέτησης. Οι παρεχόμενες υπηρεσίες στα MANETs διακρίνονται από μια ευαισθησία όσον αφορά την καθυστέρηση στη μετάδοση των πακέτων. Παραδείγματος χάρη για την υπηρεσία μετάδοσης ήχου, καθυστερήσεις από τον αποστολέα στον παραλήπτη μικρότερες από 150ms δεν γίνονται αντιληπτές από τον ακροατή, ενώ καθυστερήσεις μεταξύ 150ms και 400ms μπορεί να είναι αποδεκτές αλλά δεν αποτελούν την ιδανική κατάσταση. Τέλος καθυστερήσεις μεγαλύτερες των 400ms δημιουργούν πρόβλημα γιατί η υπηρεσία δεν θα μπορεί να λειτουργήσει σε πραγματικό χρόνο. Αντίστοιχοι χρόνοι μέγιστης καθυστέρησης υπάρχουν και για τις άλλες υπηρεσίες, π.χ. για την βιντεοκλήση οι καθυστερήσεις άνω των 200ms μειώνουν σημαντικά την ποιότητα της υπηρεσίας (Κουτσογιαννάκη, 2007) (Αρσένης, 2005). 4.3 Διακύμανση της καθυστέρησης (Jitter ή delay variance) Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως η διακύμανση της καθυστέρησης ή Jitter (delay variance), μπορεί να οφείλεται είτε στην καθυστέρηση των πακέτων στις ουρές είτε στην καθυστέρηση λόγω λογισμικού του αποστολέα και μπορεί να μετρηθεί με δύο τρόπους, είτε μετρώντας την απόκλιση των καθυστερήσεων των πακέτων είτε μετρώντας την απόκλιση των διαστημάτων αφίξεων (Κοντογιάννης, 2003). Με τον πρώτο τρόπο αρκεί να βρούμε την απόκλιση των καθυστερήσεων, δηλαδή μετράμε σε κάποια χρονική περίοδο τις καθυστερήσεις, έπειτα βρίσκουμε τη μέση τιμή των καθυστερήσεων και στη συνέχεια βρίσκουμε την απόκλιση που ισούται με το jitter. Ενώ με τον δεύτερο τρόπο αναλύουμε το μεσοδιάστημα ανάμεσα στα πακέτα. Στέλνουμε μια σταθερή ροή πακέτων, γνωρίζοντας το χρόνο ανάμεσα σε δύο πακέτα, μπορούμε να βρούμε to jitter υπολογίζοντας τη μέγιστη απόκλιση από τη μέση απόκλιση. Αν η τιμή του jitter είναι μεγάλη τότε η ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας πέφτει σημαντικά. Αν παραδείγματος χάριν είχαμε την υπηρεσία της βιντεοκλήσης και η τιμή του jitter ήταν μεγάλη, μερικά πακέτα θα έφταναν πιο γρήγορα από άλλα, με αποτέλεσμα η εικόνα να παραμορφωθεί και ο ήχος να αλλοιωθεί καθιστώντας έτσι αδύνατη την αναπαραγωγή του. 14

15 4.4 Το φορτίο του δικτύου και ο ρυθμός απώλειας των πακέτων Το φορτίο του δικτύου και ο ρυθμός απώλειας πακέτων(packet loss ratio ή error rate) μαζί με τις βλάβες λογισμικού και τις βλάβες των μηχανημάτων αποτελούν τους δείκτες αξιοπιστίας του δικτύου και σχετίζονται με τη δυνατότητα μιας συσκευής ή μιας υπηρεσίας να εκτελέσει την λειτουργία της χωρίς λάθη (Αρσένης, 2005). Σε διάφορες βιβλιογραφικές και πρακτικές μελέτες( (Κουτσογιαννάκη, 2007), (Memon, Hashmani, & Memon, 2009), (Mohapatra, Li, & Gui, 2003), (Cansever, Michelson, & Levesque, 1999), (Ola, Rosilah, Ahmed, & Rozilawati, 2010), (Khan & Khattak, 2010), (Ballah, 2002), (Lu, Zhong, & Bhargava, 2003) κ.α. ) αναφέρεται ότι τα σφάλματα στην μετάδοση των δεδομένων ή ακόμη και απώλεια των δεδομένων οφείλονται στον σχεδιασμό των πρωτοκόλλων, σε λάθη λογισμικού αλλά και σε κακή ποιότητα των συνδέσεων. Η πιθανότητα απώλειας πακέτων μπορεί να οριστεί ως (Magld, 2007): Links Loss( p) = Loss( link j ) i= 1 Όπου το Loss( p ) είναι η συνολική πιθανότητα απώλειας ενός πακέτου του μονοπατιού p, link j είναι ένας κόμβος του μονοπατιού p και Links είναι ο αριθμός των κόμβων στο μονοπάτι p. Στις real-time εφαρμογές, όταν λέμε ότι έχουμε «απώλεια πακέτου» δε σημαίνει μόνο ότι το πακέτο δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του, αλλά και ότι έφτασε μετά από τον προγραμματιζόμενο χρόνο αναπαραγωγής του. Συνήθως δεν γίνεται αντιληπτό από τον τελικό χρήστη εκτός από τις υπηρεσίες μετάδοσης φωνής ή την υπηρεσία της βίντεο κλήσης όπου και παρατηρούνται είτε παράσιτα με την μορφή θορύβου ή «κολλάει» η εικόνα ή υπάρχει απότομη μεταπήδηση ανάμεσα στα καρέ. Τέλος η διόρθωση των σφαλμάτων μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με μηχανισμούς διόρθωσης είτε με την επανεκπομπή και επανάληψη της αποστολής των δεδομένων με αύξηση του συνολικού χρόνου μετάδοσης άρα και επιπλεόν καθυστέρηση. 4.5 Η χωρητικότητα του δικτύου (System Buffer) Η χωρητικότητα του δικτύου (System Buffer) αναφέρεται στις δυνατότητες εξυπηρέτησης των χρηστών από το δίκτυο. Κάθε πρωτόκολλο έχει διαφορετικές δυνατότητες εξυπηρέτησης των χρηστών και επηρεάζει την εξέλιξη του δικτύου. Πιο συγκεκριμένα αν το δίκτυο έχει μικρή χωρητικότητα θα είναι αδύνατη η συνύπαρξη πολλών κόμβων μαζί ή η προσάρτηση νέων κόμβων στο δίκτυο, μιας και θα δημιουργούνται συγκρούσεις και οι κόμβοι θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την χρησιμοποίηση των πόρων του δικτύου. Από την άλλη μεριά η αύξηση της χωρητικότητας μπορεί να δημιουργούσε προβλήματα στις προσωρινές ουρές αποθήκευσης δεδομένων του δικτύου, οι οποίες μπορεί να υπερχείλιζαν. 15

16 Ένα καλό πρωτόκολλο διαχείρισης της χωρητικότητας θα έκανε χρήση αλγόριθμων διαχείρισης του ελεύθερου χώρου. Για μια cache-διασυνδέσεων, για ένα δίκτυο Ν κόμβων ο αριθμός των διασυνδέσεων θα έπρεπε να περιορίζεται σε ένα μέγιστο Ν2. Σε αντίθεση, για μία cache-διαδρομών ο χώρος μνήμης που απαιτείται για την αποθήκευση της διαδρομής είναι πολύ μεγαλύτερος. Αυτό συμβαίνει γιατί κάθε διαδρομή πρέπει να αποθηκεύεται ξεχωριστά και δεν γίνεται καταμερισμός της πληροφορίας εντός των δομών ακόμη και αν διαφορετικές διαδρομές χρησιμοποιούν κοινές συνδέσεις (Πόγκας, 2005). Το πρωτόκολλο δρομολόγησης σε κάθε κόμβο θα πρέπει να είναι υπεύθυνο για την διαχείριση των καταχωρήσεων στην cache του δικτύου. Θα πρέπει δηλαδή να επιλέγει πως θα γίνει η καταχώρηση και ειδικά σε περιπτώσεις όπου η cache θα είναι γεμάτη, θα πρέπει να επιλέγει ποιές καταχωρήσεις θα παραμείνουν. Οι πολιτικές που ακολουθούνται είναι ίδιες με αυτές που ακολουθούνται για την cache ενός υπολογιστή, δηλαδή και εδώ υπάρχει η LRU (least recently used) όπου οι καταχωρήσεις που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί για αρκετά μεγάλο διάστημα διαγράφονται κατά την εισαγωγή νέων καταχωρήσεων όταν το μέγεθος της cache του δικτύου δεν είναι επαρκές. Ένας άλλος αλγόριθμος για την επίλυση του προβλήματος της χωρητικότητας είναι η διαγραφή των διαδρομών με βάση την προτίμηση. Διαδρομές που χρησιμοποιήθηκαν για την δρομολόγηση πακέτων ανώτερων επιπέδων χαρακτηρίζονται ως υψηλής προτίμησης και για αυτό δεν διαγράφονται από την cache του δικτύου όταν αυτή γεμίσει. Τέλος μια άλλη μέθοδος που χρησιμοποιείται συχνά είναι να διαχωρίζεται η cache σε δύο τμήματα, ένα για τις διαδρομές που χρησιμοποιούν οι κόμβοι και ένα δεύτερο για τις διαδρομές που χρησιμοποιούν οι κόμβοι για την αποστολή πακέτων ανώτερων επιπέδων. Όταν μία διαδρομή που ανήκει στο δεύτερο τμήμα της cache χρησιμοποιηθεί από έναν κόμβο, τότε αυτόματα μεταπηδά στο πρώτο τμήμα. Όταν η cache γεμίσει τότε διαγράφονται με την μέθοδο FIFO( First In First Out) μόνο οι διαδρομές του δεύτερου τμήματος, ενώ οι διαδρομές του πρώτου διαγράφονται με δυναμικό τρόπο κατά την διάρκεια συντήρησης της διαδρομής. Μια τέτοιου τύπου cache ονομάζεται generational cache, επειδή η λειτουργία της μοιάζει με αυτή ενός generational garbage collector των συστημάτων διαχείρισης δυναμικής μνήμης (Πόγκας, 2005). 5. Security ως Qos Μετρική Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει στροφή στη μελέτη της ευπάθειας (Vulnerability) και της ασφάλειας(security) (Khan & Khattak, 2010) ως μετρικές του QoS στα MANETs. Η ευπάθεια ενός μονοπατιού μπορεί να οριστεί ως : vulnerability( p) = max( vulnerability( link j )), Όπου το vulnerability( p ) είναι η συνολική ευπάθεια του μονοπατιού p, κόμβος του μονοπατιού p. 16 link j είναι ένας Πλέον το Διάγραμμα 1 εμπλουτίζεται με ακόμη έναν περιορισμό αυτό της ασφάλειας και της ευπάθειας καθώς και με διάφορες μετρικές που προκύπτουν από τον περιορισμό αυτό. Τα MANETs οφείλουν να είναι αξιόπιστα και με μεγάλη ανοχή σε λάθη και επιθέσεις (Liu, Tipper, Medhi, & Srikitja, 2000).

17 Η ασφάλεια στα MANETs είναι πολύ σημαντική κυρίως γιατί οι επιθέσεις ασφάλειας μπορούν να επηρεάσουν τους περιορισμένους πόρους των κόμβων και να τους καταναλώσουν, ή να κάνουν τους κόμβους να χάσουν την επικοινωνία με το δίκτυο ή να σπαταλήσουν άδικα χρόνο. Μια ευρεία ποικιλία των επιθέσεων ασφαλείας μπορεί να βρεθεί σε MANETs. Η ασφάλεια αποτελεί βασικό όρο της ποιότητας των συστημάτων, καθώς οι διεργασίες και λειτουργίες εργάζονται από κοινού για να φθάσουν ένα ορισμένο επίπεδο ασφάλειας με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και μετρικές όπως η Ταυτοποίηση - Πιστοποίηση (Authentication), η Ακεραιότητα (Integrity), η Εμπιστευτικότητα (Confidentiality), η Διαθεσιμότητα (Availability), ο Έλεγχος Πρόσβασης (Access Control) και η Μη Αποποίηση (Non-repudiation) (Papadopoulos, Zahariadis, & Leligou, 2008) (Carvalho, 2008) (Ola, Rosilah, Ahmed, & Rozilawati, 2010). Πολλές από τις επιθέσεις ακεραιότητας και εμπιστευτικότητας μπορούν να παρουσιαστούν στα MANETs μιας και η χρησιμοποιούμενη μετάδοση είναι στην ουσία μία εκπομπή, όπου κάθε κόμβος στην περιοχή μετάδοσης μπορεί να συλλέξει αρκετές πληροφορίες για τους κόμβους και τη δρομολόγηση, με αποτέλεσμα ανεπιθύμητοι χρήστες να διαβάζουν, να διαγράφουν, να αλλάζουν ή να αναμεταδίδουν τα μηνύματα. Ο έλεγχος πρόσβασης είναι επίσης απαραίτητος για να διασφαλιστεί ότι οι υπηρεσίες του δικτύου και οι πόροι δεν έχουν χρησιμοποιηθεί από χρήστες χωρίς εξουσιοδότηση. Η μη αποποίηση αποσκοπεί στο να αποφευχθεί, από οποιονδήποτε κόμβο, η αποποίηση(άρνηση) αποστολής ενός μηνύματος που έχει στείλει. Αποτρέπει τους κόμβους από κακή συμπεριφορά, για παράδειγμα από το να στέλνουν πακέτα παρεμβολών και να αρνούνται αυτή τους την πράξη για να αποφύγουν τον χαρακτηρισμό τους ως «κακός κόμβος». Η διαθεσιμότητα είναι επίσης ένα σημαντικό θέμα στα MANETs όπου οι κόμβοι λειτουργούν ως δρομολογητές και οι πάροχοι των πόρων ταυτόχρονα. Η κινητικότητα των κόμβων προκαλεί συνεχείς αλλαγές της τοπολογίας και αυτό καθιστά δύσκολο το να εξασφαλιστεί η διαθεσιμότητα των πόρων για τους κόμβους μέσα στο δίκτυο. Πρόβλημα διαθεσιμότητας των πόρων μπορεί να προκύψει, επίσης, λόγω άρνησης συνεργασίας από εγωιστικούς κόμβους που δεν θέλουν να μοιραστούν τους πόρους με άλλους κόμβους. Η μη εξουσιοδοτημένη παρακράτηση και εκμετάλλευση των πόρων, οδηγούν σε επιθέσεις τύπου Άρνηση της Υπηρεσίας (Denial of Service (DoS)) (Xiao, Shen, & Du, 2007). 6. Χρήση των Μετρικών και των Δεικτών ποιότητας στα MANETs Οι δείκτες και οι μετρικές ποιότητας, πέρα από το να αξιολογούν την ποιότητα των δικτύων, υπάρχουν και για να διασφαλίζουν την ποιότητα των MANETs. Όπως φαίνεται και στην Eικόνα 2 τα MANETs θα πρέπει να λειτουργούν έτσι ώστε να παρέχουν και να διασφαλίζουν τουλάχιστον ένα βασικό επίπεδο QoS (Zhang, Yang, & Ma, 2009). Αυτό επιτυγχάνεται με την εύρεση αλγορίθμων που αφορούν την συνδεσμολογία και δρομολόγηση (routing), το μοντέλο( QoS Model) και την αρχιτεκτονική (architecture), τη διαχείριση (management), τη MAC (Medium Access Control), τη διαχείριση των πόρων 17

18 (resource reservation signaling), που εξασφαλίζουν την ποιότητα του δικτύου (Nityananda & Sukumar, 2006), (Memon, Hashmani, & Memon, 2009), (Stüdi, 2003). Πιο συγκεκριμένα από τις μετρικές και τους δείκτες ποιότητας, μέσω έρευνας, έχουν προταθεί διάφοροι αλγόριθμοι και πρωτόκολλα όσον αφορά την συνδεσμολογία και δρομολόγηση των MANETs (AQOR-Adhoc QoS On demand Routing, CEDAR-Core- Extraction Distributed Adhoc Routing, Multi-path QoS Routing, TBR- ticket-based probing, DCLCR- delay-constrained least-cost routing, PANDA-positional attribute-based next-hop determination approach, AODV with QoS Extensions (QAODV), QOLSR- Quality Optimized Link State Routing, WARP -Wireless Ad-hoc Routing Protocol, AQM- Ad Hoc QoS Multicast, Predictive Routing κ.α.) (Zhang, Yang, & Ma, 2009), (Seah). Τα πρωτόκολλα δρομολόγησης είναι υπεύθυνα για να βρεθεί το καλύτερο μονοπάτι ανάμεσα στον κόμβο πηγή και στον κόμβο προορισμού. Μετά την εύρεση του μονοπατιού αρχίζει η μεταφορά των πακέτων. Επειδή, όπως είχαμε προαναφέρει, η τοπολογία των MANETs είναι δυναμική και μπορεί να αλλάζει, έτσι και τα πρωτόκολλα δρομολόγησης πρέπει να είναι δυναμικά και να είναι σε θέση να βρίσκουν κάθε φορά την καλύτερη διαδρομή, όταν η τοπολογία αλλάζει (Memon, Hashmani, & Memon, 2009) (Novatnack, Greenwald, & Arora, 2005). Εικόνα 4: Τα κύρια συστατικά του QoS σύμφωνα με την International Telecommunication Union (ITU) Τα μοντέλα QoS είναι υπεύθυνα για την αρχιτεκτονική (architecture) του δικτύου (Stüdi, 2003), (Bernhardt, Cain, Windham, & Corporation-Harris, 2007). Δηλαδή για τον καθορισμό ενός συνόλου QoS διεπαφών, οι οποίες διασφαλίζουν την ύπαρξη της QoS τόσο στο τελικό σύστημα όσο και στο δίκτυο, παρέχοντας έτσι και ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ένταξης για τον έλεγχο της QoS(έλεγχος καθυστέρησης, έλεγχος εισόδου, έλεγχος της πολιτικής, ταξινόμηση, διαμόρφωση, έλεγχος ανάδρασης, προγραμματισμός, έλεγχος της κυκλοφορίας, εκτέλεση των συμβάσεων) και μηχανισμούς για την διαχείριση του δικτύου (Zhang, Yang, & Ma, 2009), (Memon, Hashmani, & Memon, 2009). 18

19 Κατά καιρούς έχουν προταθεί διάφορα μοντέλα QoS, μερικά από αυτά είναι (Ola, Rosilah, Ahmed, & Rozilawati, 2010), (Zhang, Yang, & Ma, 2009), (Zeinalipour-Yazti, 2001), (Cansever, Michelson, & Levesque, 1999), (Seah), (Stüdi, 2003), (Marwaha, Indulska, & Portmann, 2008): IntServ (Integrated Services), DiffServ (Differentiated Services), G/MPLS (Generalized Multi-Protocol Label Switching) TE (Traffic Engineering and Constraint-Based Routing) FQMM (Flexible QoS Model for mobile networks) WMPLS (Wireless Multi-Protocol Label Switching) Cross-Layer Mode INSIGNIA CEQMM (Complete and Efficient QoS Model) SWAN (Stateless Wireless Ad hoc networks) Απόρροια της ύπαρξης των μοντέλων QoS είναι η διαχείριση του δικτύου. Τα μοντέλα QoS πρέπει να καθορίζουν τον τρόπο διαχείρισης των MANETs. Η διαχείριση αυτή θα πρέπει να ακολουθεί κάποια πολιτική, η οποία να αντιμετωπίζει τα διάφορα θέματα των MANETs όπως είναι οι QoS μετρήσεις ή η ασφάλεια. Επίσης το σύστημα διαχείρισης είναι υπεύθυνο για την διατήρηση πληροφοριών του δικτύου για την τοπολογία, για τις εφαρμογές των χρηστών, για τη χρήση του δικτύου, κ.α.. Τέλος, το σύστημα διαχείρισης, πρέπει να ανακαλύπτει τα προβλήματα του δικτύου όπως η αποτυχία των στοιχείων του δικτύου, και να ρυθμίζει τα στοιχεία του δικτύου καθώς και να καθορίζει την μεταξύ τους σχέση (Memon, Hashmani, & Memon, 2009). Η σχεδίαση ενός MAC (Medium Access Control) πρωτοκόλλου εξαρτάται από την πρόσβαση του καναλιού, την έναρξη της μετάδοσης, την τοπολογία δικτύου και την κατανάλωση ενέργειας. Καθένα από τα παραπάνω έχει άμεση ή έμμεση σχέση με τις μετρικές ποιότητας του δικτύου. Για παράδειγμα η πρόσβαση στο κανάλι εξαρτάται από το εύρος ζώνης που έχει, ενώ η έναρξη της μετάδοσης εξαρτάται σχεδόν από όλες τις μετρικές ποιότητας του δικτύου (Agbinya, 2005),(Zhang, Yang, & Ma, 2009). Το QoS Signaling (σηματοδότηση) χρησιμοποιείται για τη διαχείριση των πόρων του δικτύου, δηλαδή την δέσμευση και την αποδέσμευση τους (resource reservation), και εξαρτάται άμεσα από την χωρητικότητα του δικτύου, την μνήμη, το εύρος ζώνης και άλλα. Επίσης είναι υπεύθυνο για την δημιουργία ροών στο δίκτυο, την καταστροφή τους καθώς και την διαπραγμάτευση τους (Nityananda & Sukumar, 2006), (Memon, Hashmani, & Memon, 2009). Τέλος, συνοψίζοντας τα παραπάνω και έχοντας πάντα κατά νου τα επίπεδα ενός δικτύου MANET, μπορούμε να πούμε πως οι QoS μετρικές λαμβάνονται υπόψη και στα πέντε επίπεδα (Physical Layer, Link Layer, Network Layer, Transport Layer, Application Layer), αφού προσπαθούν μέσω αλγορίθμων και μηχανισμών να διασφαλίσουν και να παρέχουν την απαιτούμενη ποιότητα των υπηρεσιών. 19

20 7. Συμπεράσματα Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω οι μετρικές είναι απαραίτητες για την διασφάλιση τόσο της ποιότητας του δικτύου όσο και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών. Όσο περνάνε τα χρόνια και όσο θα προκύπτουν νέες ανάγκες καθώς και νέες υπηρεσίες τις οποίες θα πρέπει να υποστηρίζουν τα MANETs, θα πρέπει να εφευρίσκονται νέες τεχνικές διασφάλισης της ποιότητας καθώς και να επανεξετάζονται οι ήδη υπάρχουσες. Επίσης θα πρέπει να είναι δυνατόν να προστεθούν νέες μετρικές και να ευρεθούν νέοι αλγόριθμοι οι οποίοι θα βοηθούν στην αξιολόγηση και την αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών καθώς αυτές θα εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου και την ανάπτυξη της τεχνολογίας. Οφείλεται να γίνει εκτενέστερη έρευνα και επανεξέταση των μοντέλων δρομολόγησης και των πρωτόκολλων διαχείρισης QoS των MANETs που μέχρι πρότινος ήταν σχεδιασμένα για να βελτιστοποιούν τις ήδη γνωστές απαιτήσεις QoS που σχετίζονταν με την απόδοση του δικτύου, όπως το ελάχιστο απαιτούμενο εύρος ζώνης, τη λανθάνουσα κατάσταση, το ποσοστό απωλειών κατά τη μεταφορά κ.α., και πολλές φορές ερχόταν σε σύγκρουση με έναν από τους βασικούς στόχους, όπως του να πληρούν τις απαιτήσεις ασφαλείας των σχετικών απαιτήσεων των υπηρεσιών (National Science Foundation (NSF) with McAfee Research & Security Research Division of SPARTA). 20

21 Βιβλιογραφία [1] Agbinya, J. I. (2005). QoS Functions and Theorems for Moving Wireless Networks. Proceedings of the Third International Conference on Information Technology and Applications (ICITA 05). ΙΕΕΕ. [2] Almes, G., Kalidindi, S., & Zekauskas, M. (1999). A One-way Packet Loss Metric for IPPM. IETF. [3] Asif, H. M., Sheltami, T. R., & Shakshuki, E. E. (2008). Power Consumption Optimization and Delay Minimization. MoMM2008, (σσ ). Austria. [4] Ballah, J. T. (2002, March). Information Technology Laboratory, Advanced Network Technologies Division. Ανάκτηση December 2010, από Integrated MANET Mutual Authentication System THESIS: [5] Bernhardt, R. C., Cain, J. B., Windham, W. A., & Corporation-Harris. (2007). QOS ARCHITECTURE FOR A MOBILE AD HOC NETWORK. ΙΕΕΕ Wireless Communications. [6] Cansever, D. H., Michelson, A. M., & Levesque, A. H. (1999). Quality of Service Support in Mobile ad-hoc IP Networks. IEEE Wireless Communications, σσ [7] Carvalho, M. (2008, March/April). Security in Mobile Ad Hoc Networks. IEEE Security & Privacy, vol. 6 no. 2 σσ [8] Dressler, F. (2002). MQM Multicast Quality Monitor. 10th International Conference on Telecommunication Systems, Modeling and Analysis, (vol2, σσ ). Monterey, CA, USA. [9] GSM Association PRD IR.41. (2002). Identification of Quality of Service aspects of popular services (GSM and 3G), V [10] International Telecommunication Union ITU-T. (n.d.). International Telecommunication Union. Ανάκτηση December 2010, από [11] Karavetsios, P., & Tsitouras, N. (2003). Adaptive Distributed Routing & QoS in Mobile Networks. Ανάκτηση November 2010, από COmputer Networks & Telematics Applications: [12] Khan, A., & Khattak, K. A. (2010, June 7). AC and QAR for Provisioning of QoS in MANETs. Ανάκτηση November 2010, από School of Engineering, Department of Telecommunication, Blekinge Institute of Technology: 21

22 [13] KIN, B. G. (2005). The Quality of Service in The Internet. IEEE, ISBN: /0. [14] Liu, Y., Tipper, D., Medhi, D., & Srikitja, A. (2000). Self-configuring Survivable Techniques for Quality of Service Enabled Internet. Ανάκτηση November 2010, από [15] Lu, Y., Zhong, Y., & Bhargava, B. (2003). Purdue University Department of Computer Science. Ανάκτηση December 2010, από Packet Loss in Mobile Ad Hoc Networks: [16] Magld, K. W. (2007). Dr. Khalid Magld, King Abdulaziz University - Faculty of Computing and Information Technology. Ανάκτηση December 2010, από Quality of Service Constrained Unicast Routing in Mobile Ad-Hoc Networks: [17] Marwaha, S., Indulska, J., & Portmann, M. (2008). Challenges and Recent Advances in QoS Provisioning, Signaling, Routing and MAC protocols for MANETs. Telecommunication Networks and Applications Conference, 2008(ATNAC 2008) (σσ ). ΙΕΕΕ. [18] Memon, S. M., Hashmani, M., & Memon, N. A. (2009, April). A Framework for QoS Management and Contract Enforced Services in MANETs for Prioritized Traffic Environment. IJCSNS International Journal of Computer Science and Network Security VOL.9 No.4. [19] Mohapatra, P., Li, J., & Gui, C. (2003, June). QOS IN MOBILE AD HOC NETWORKS. IEEE Wireless Communications, σσ [20] National Science Foundation (NSF) with McAfee Research & Security Research Division of SPARTA.(n.d.). Ανάκτηση November 2010, από [21] Nityananda, S., & Sukumar, N. (2006). Networks, QoS Support in Mobile Ad Hoc. IEEE Wireless Communications. [22] Novatnack, J., Greenwald, L., & Arora, H. (2005). Evaluating Ad hoc Routing Protocols With Respect to Quality of Service. IEEE Wireless Communications, σσ [23] Ola, M., Rosilah, H., Ahmed, P., & Rozilawati, R. (2010, October). A Review of Security Parameters in Mobile Ad-Hoc Networks. Ανάκτηση November 2010, από Univercity of Kebangsaan Malaysia: [24] OPNET Technologies, Inc. (n.d.). Application Performance Management. Ανάκτηση November 2010, από OPNET: [25] Papadopoulos, K., Zahariadis, T., & Leligou, N. (2008). Sensor Networks Security Issues In Augmented Home Environment. IEEE. ISBN:

23 [26] Ramani, S. A. (2007). Exploring the Requirements for QoS in Mobile Ad hoc Networks. Journal of Information & Communication Technology, Vol. 1 No. 2, [27] Seah, W. (n.d.). Quality of Service in Mobile Ad Hoc Networks Myth or Reality? Ανάκτηση November 2010, από Institute for Infocomm Research (I2R): [28] Stüdi, P. (2003, March). Quality of Service for Mobile Ad Hoc Networks. Ανάκτηση November 2010, από Information and Communication Systems Research Group: [29] Wahab, S. H., Ould-Khaoua, M., & Papanastasiou, S. (n.d.). Citeseerx. Ανάκτηση November 2010, από Performance Analysis of the LWQ QoS Model in: [30] Wikipedia. (n.d.). Ανάκτηση December 2010, από [31] Wikipedia:Networking software companies. (n.d.). Ανάκτηση από [32] Xiao, Y., Shen, X., & Du, D.-Z. (2007). Wireless Network Security. Springer, ISBN: [33] Zaki, S. M., Ngadi, M. A., & Razak, S. A. (2009, June). A Review of Delay Aware Routing Protocols in MANET. Computer Science Letters Vol1(1). [34] Zeinalipour, D. (2001). QoS in Mobile Ad Hoc Networks (MANets). Ανάκτηση November 2010, από Alumni Association IE Business School: [35] Zeinalipour-Yazti, D. (2001). A Glance at Quality of Services in Mobile Ad-Hoc Networks. Final Research Report for CS260 - Seminar in Mobile Ad Hoc Networks. [36] Zhang, Y., Yang, L. T., & Ma, J. (2009). Unlicensed Mobile Access Technology, Protocols, Architecture, Security,Standards and Applications. Auerbach Publications. [37] Αρσένης, Σ. Δ. (2005). Σχεδιασμός και Υλοποίηση δικτύων, Από μικρά δίκτυα γραφείου μέχρι μεγάλα δίκτυα επιχειρήσεων. Αθήνα: Εκδόσεις Κλειδάριθμος. [38] Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων. (2008). Δείκτες Ποιότητας Υπηρεσιών Συστημάτων Κινητών Επικοινωνιών. Ανάκτηση November 2010, από Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων: [39] Κοντογιάννης, Α. (2003). QoS (Quality of Service) Metrics and Measurements for IP Networks. Θεσσαλονίκη: Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών, Πληροφοριακά Συστήματα. [40] Κουλτούκης, Σ. (2009). Μετρήσεις Ποιότητας Δικτύων Κινητής Τηλεφωνίας σε Σημεία Εμπορικού Ενδιαφέροντος στη Θεσσαλονίκη. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο 23

24 Θεσσαλονίκης, Μεταπτυχιακό Τμήμα Ηλεκτρονικής Φυσικής (Ραδιοηλεκτρολογίας), Ηλεκτρονική Τεχνολογία Τηλεπικοινωνιών. [41] Κουτσογιαννάκη, Μ. Χ. (2007). Ανάπτυξη εφαρμογής για την βελτιστοποίηση αλγορίθμων δρομολόγησης σε κινητά ad-hoc δίκτυα με QoS. Αθήνα: Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών, Τομέας Επικοινωνιών, Ηλεκτρονικής και Συστημάτων Πληροφορικής. [42] Πόγκας, Ν. Β. (2005, Απρίλιος). Νημερτής. Ανάκτηση Δεκέμβριος 2010, από Ανάλυση Σχεδίαση και Ανάπτυξη Ειδικών Ασύρματων Δικτών Βασισμένων σε Ενσωματωμένα Συστήματα: 24

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019)

Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA. Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Το Ασύρματο Δίκτυο TETRA Αντωνίου Βρυώνα (Α.Μ. 1019) Περίληψη Γενικά Χαρακτηριστικά Τι είναι το TETRA Γενικά στοιχεία Αρχιτεκτονική δικτύου Πρωτόκολλο TETRA Υπηρεσίες TETRA Κλήσεις DMO δικτύου TETRA Ασφάλεια

Διαβάστε περισσότερα

HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών

HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών W N net works R E O T HY-335 : Δίκτυα Υπολογιστών K Μαρία Παπαδοπούλη Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Χειμερινό εξάμηνο 20010-2011 Θέματα προς συζήτηση Είδη πολυπλεξίας Μεταγωγή Καθυστερήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS)

ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) ΟΜΑΔΑ ΦΟΙΤΗΤΩΝ: Μιχαηλίνα Αργυρού Κασιανή Πάρη ΕΠΛ 476: ΚΙΝΗΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ (MOBILE NETWORKS) Δρ. Χριστόφορος Χριστοφόρου Πανεπιστήμιο Κύπρου - Τμήμα Πληροφορικής WiMAX (Worldwide Interoperability

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ 1 o ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΘΕΜΑ 1 ο Α) Ποια είναι τα βασικά στοιχεία, τα οποία χαρακτηρίζουν το ISDN; Η ψηφιακή μετάδοση. Όλα τα σήματα μεταδίδονται σε ψηφιακή μορφή απ' άκρη σ' άκρη του δικτύου,

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι

Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Ιατρική Πληροφορική ΔΡ. Π. ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΒΙΟΪΑΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Τ. Ε. Χρήσιμοι Σύνδεσμοι Διαλέξεις μαθήματος: http://medisp.teiath.gr/eclass/courses/tio103/ https://eclass.teiath.gr/courses/tio100/

Διαβάστε περισσότερα

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις

Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις ΗY335: Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό Εξάμηνο 2011-20112 Τμήμα Επιστήμης Υπολογιστών Πανεπιστήμιο Κρήτης Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλη 15 Δεκεμβρίου 2011 Τρίτη Πρόοδος [110 μονάδες] Απαντήσεις 1. Θεωρήσετε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ

Ενότητα 1. Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Ενότητα 1 Εισαγωγή στις βασικές έννοιες των ικτύων ΗΥ Εύρος Ζώνης και Ταχύτητα Μετάδοσης Η ταχύτητα µετάδοσης [εύρος ζώνης (banwidth)] των δεδοµένων αποτελεί ένα δείκτη επίδοσης των δικτύων και συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ (κεφ. 9) ροµολόγηση σε ίκτυα Μεταγωγής Κυκλώµατος Σηµατοδοσία Ελέγχου Λειτουργίες Σηµατοδοσίας Τοποθεσία Σηµατοδοσίας Σηµατοδοσία Κοινού Καναλιού Σύστηµα Σηµατοδοσίας Νο 7 Βιβλίο

Διαβάστε περισσότερα

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος

ZigBee. Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος ZigBee Φοιτητής: Μόσχογλου Στυλιανός Επιβλέπων καθηγητής: κ. Δοκουζγιάννης Σταύρος Τι είναι το ZigBee; Ένα τυποποιημένο πρωτόκολλο χαμηλής Κατανάλωσης Ισχύος σε Wireless Persnal Area Netwrks (WPANs) Ένα

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης

Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης Ίδρυμα Τεχνολογία και Έρευνας (ΙΤΕ) Ινστιτούτο Πληροφορικής Ασφάλεια σε ασύρματα δίκτυα πλέγματος: απαιτήσεις και επιλογές σχεδίασης Ιωάννης Γ. Ασκοξυλάκης Εργαστήριο Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων asko@ics.forth.gr

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.2 Επιλεγόμενες τηλεφωνικές γραμμές modems Πλεονεκτήματα Μειονεκτήματα Βασική χρήση 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο Τοπικά δίκτυα (LAN): επικοινωνία με περιορισμένη απόσταση κάλυψης (μικρή εμβέλεια) Δίκτυα Ευρείας Περιοχής (WAN): επικοινωνία σε ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη. Από την άποψη του

Διαβάστε περισσότερα

Voip Εφαρμογές και Ποιότητα Υπηρεσιών. Κεφαλέας Νικόλαος Μανικάκης Ιωάννης

Voip Εφαρμογές και Ποιότητα Υπηρεσιών. Κεφαλέας Νικόλαος Μανικάκης Ιωάννης Voip Εφαρμογές και Ποιότητα Υπηρεσιών Κεφαλέας Νικόλαος Μανικάκης Ιωάννης ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Σύγκλιση δικτύων δεδομένων και φωνής Ορισμένα παραδείγματα: τηλέφωνα IP softphones ενοποιημένη επικοινωνία εφαρμογές

Διαβάστε περισσότερα

Cryptography and Network Security Overview & Chapter 1. Fifth Edition by William Stallings

Cryptography and Network Security Overview & Chapter 1. Fifth Edition by William Stallings Cryptography and Network Security Overview & Chapter 1 Fifth Edition by William Stallings The art of war teaches us to rely not on the likelihood of the enemy's not coming, but on our own readiness to

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet

Ενότητα 3. Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Ενότητα 3 Στρώµα Ζεύξης: Αρχές Λειτουργίας & Το Υπόδειγµα του Ethernet Εισαγωγή στις βασικές έννοιες του στρώµατος Ζεύξης (Data Link Layer) στα δίκτυα ΗΥ Γενικές Αρχές Λειτουργίας ηµιουργία Πλαισίων Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα

Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών; Αρχιτεκτονική επιπέδων πρωτοκόλλων. Δικτυακά πρωτόκολλα Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7]

Στόχοι. Υπολογιστικά συστήματα: Στρώματα. Βασικές έννοιες [7] Στόχοι ΕΠΛ 003: ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 1 Να εξηγήσουμε τι είναι τα δίκτυα υπολογιστών, ποιες είναι οι βασικές κατηγορίες τους και ποιες οι πιο συνηθισμένες τοπολογίες τους. Να περιγράψουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο)

Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15. Δίκτυα υπολογιστών. (και το Διαδίκτυο) Ιόνιο Πανεπιστήμιο Τμήμα Πληροφορικής Εισαγωγή στην Επιστήμη των Υπολογιστών 2014-15 Δίκτυα υπολογιστών (και το Διαδίκτυο) http://di.ionio.gr/~mistral/tp/csintro/ Μ.Στεφανιδάκης Τι είναι ένα δίκτυο υπολογιστών;

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi

ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr. http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi ΔΙΚΤΥΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Ιωάννης Σταυρακάκης, Καθηγητής ioannis@di.uoa.gr http://www.di.uoa.gr/~ioannis/courses.html Password: edi Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 1 ( Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ. - Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ

ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ιαδίκτυα & Ενδοδίκτυα Η/Υ ΙΑ ΙΚΤΥΑΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ (Kεφ. 16) ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗΣ Αυτόνοµα Συστήµατα Πρωτόκολλο Συνοριακών Πυλών OSPF ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (ISA) Κίνηση ιαδικτύου Προσέγγιση

Διαβάστε περισσότερα

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας

Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Αυτόματο Σύστημα Κλήσης Έκτακτης Ανάγκης Προσαρμογή λειτουργιών Δικτύου Κινητής Τηλεφωνίας Κωνσταντίνος Φίλης, COSMOTE ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Υφιστάμενη Διαχείριση Κλήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας

Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Εγγυημένη ποιότητα υπηρεσίας Απαιτήσεις ποιότητας υπηρεσίας Μηχανισμοί κατηγοριοποίησης Χρονοπρογραμματισμός Μηχανισμοί αστυνόμευσης Ενοποιημένες υπηρεσίες Διαφοροποιημένες υπηρεσίες Τεχνολογία Πολυμέσων

Διαβάστε περισσότερα

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες

Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Νέες Επικοινωνιακές Τεχνολογίες Λύσεις Θεμάτων http://nop33.wordpress.com Τι ορίζουμε ως Τοπικό Δίκτυο Υπολογιστών; Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά των Τοπικών Δικτύων; Ποιες οι βασικές τοπολογίες

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή

ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή ΗΜΥ 360: Δίκτυα Υπολογιστών. Εισαγωγή Διδάσκων: Χρίστος Παναγιώτου Γιατί Δίκτυα Υπολογιστών; Επιχειρησιακές Εφαρμογές Π.χ., εξ αποστάσεως πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων. Εξοικονόμηση χρημάτων από τον καταμερισμό

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα Διαχείρισης Κινδύνου στα Ασύρματα Δίκτυα. Επιμέλεια: Βασίλης Παλιούρας MSc Information Security, MCSA, CCDA, CCA

Συστήματα Διαχείρισης Κινδύνου στα Ασύρματα Δίκτυα. Επιμέλεια: Βασίλης Παλιούρας MSc Information Security, MCSA, CCDA, CCA Συστήματα Διαχείρισης Κινδύνου στα Ασύρματα Δίκτυα Επιμέλεια: Βασίλης Παλιούρας MSc Information Security, MCSA, CCDA, CCA ATZENTA Ασφάλεια Ασύρματου Δικτύου Ενσωμάτωση στα ήδη υπάρχοντα συστήματα ασφάλειας

Διαβάστε περισσότερα

Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet)

Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet) Διαδίκτυα και το Διαδίκτυο (Internetworking and the Internet) Περίληψη Πως τα διάφορα δίκτυα διαφέρουν μεταξύ τους Πως συνδέονται ανομοιογενή δίκτυα μεταξύ τους Εικονικά κυκλώματα συνδεδεμένα σε σειρά

Διαβάστε περισσότερα

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση

ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο και Τηλεόραση Κατάρτιση και Πιστοποίηση σε βασικές εξιότητες και Κατάρτιση σε Προηγµένες εξιότητες στη Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής & Επικοινωνιών Εργαζόµενων στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ηµοτικό ιαδικτυακό Ραδιόφωνο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Τηλεπικοινωνιακών Συστημάτων και Δικτύων. Εξάμηνο E

Τμήμα Τηλεπικοινωνιακών Συστημάτων και Δικτύων. Εξάμηνο E Τμήμα Τηλεπικοινωνιακών Συστημάτων και Δικτύων Εξάμηνο E Μαθήματα Υποδομής - Δίκτυα ΙΙ - 2Θ + 1Α + 2Ε - Προαπαιτούμενα - - Ο σκοπός του είναι η διδασκαλία της τεχνολογίας δικτύων που στηρίζονται στη μεταγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΑC

ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ ΜΑC ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΥΝΔΕΣΗΣ Το επίπεδο σύνδεσης αποτελείται από δύο υποεπίπεδα: Το υποεπίπεδο ελέγχου προσπέλασης μέσων (Medium Access Control) Το υποεπίπεδο λογικού ελέγχου σύνδεσης (Logical Link Control) To υποεπίπεδο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές

ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ. Δίκτυα Υπολογιστών. Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας Τμ. Ηλ.γων Μηχ/κων ΤΕ Δίκτυα Υπολογιστών Διάλεξη 1: Εισαγωγή στα δίκτυα υπολογιστών και βασικές αρχές Γενικά Τα αρχεία των διαλέξεων του μαθήματος μπορείτε να βρείτε στο: http://eclass.gunet.gr/

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Θέμα πτυχιακής: Voice over IP. Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα ΠΤΥΧΙΑΚΗ Θέμα πτυχιακής: Voice over IP Ονοματεπώνυμο: Κόκκαλη Αλεξάνδρα Εισαγωγή στην Υπηρεσία Voice over IP Το Voice over IP (VoIP) είναι μια καινούργια τεχνολογία η οποία προσφέρει φωνητική συνομιλία

Διαβάστε περισσότερα

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας

Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής Συστήµατα Επικοινωνίας. Μοντέλο TCP/IP. Ενότητα E. Πόσοι εµπλέκονται σε ένα Σύστηµα Επικοινωνίας Ιόνιο Πανεπιστήµιο Τµήµα Πληροφορικής ίκτυα Η/Υ Συστήµατα Επικοινωνίας (Ε) (PC) (N) Επικοινωνίες: Εφαρµογές Υπολογιστές ίκτυα Μοντέλο TCP/IP πολλές πολλοί N A N B Ενότητα E PC A PC B PC D PC E E A E B

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 2ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελών ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 2ο Βελών - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίν Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 2-1 Τεχνολογίες Μεταγωγής Δεδομένων Δίκτυα Μεταγωγής Βελών Βελών Δίκτυα Μεταγωγής Δίκτυα Μεταγωγής

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Δρ. Περικλής Χατζημίσιος

Δίκτυα Υπολογιστών. Δρ. Περικλής Χατζημίσιος Δίκτυα Υπολογιστών Στοιχεία επικοινωνίας (Α/Π Εργαστήριο) email: peris@it.teithe.gr http://www.it.teithe.gr/~peris/networks_lab /Networks_lab.htm Σύγγραμμα - Σημειώσεις Douglas Comer «Διαδίκτυα με TCP/IP»

Διαβάστε περισσότερα

Μετάδοση πολυμεσικών δεδομένων σε ασύρματα κινητά Ad Hoc δίκτυα

Μετάδοση πολυμεσικών δεδομένων σε ασύρματα κινητά Ad Hoc δίκτυα ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Τμήμα Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής Μετάδοση πολυμεσικών δεδομένων σε ασύρματα κινητά Ad Hoc δίκτυα Στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Διπλώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ

ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ 3114 Μέσα από ένα τετραετές πρόγραμμα σπουδών, το Τμήμα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, Τηλεπικοινωνιών και Δικτύων επιτρέποντας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Master of science in Networking and Data Communications Ακαδημαϊκό Έτος 2013-2014 Συνδιοργάνωση Το ΤΕΙ Πειραιά και το πανεπιστήμιο Kingston της Μεγάλης Βρετανίας συνδιοργανώνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΛΕΞΗ 6 Η. ίκτυα Υπολογιστών & Επικοινωνία. ιδάσκουσα: : ρ. Παντάνο Ρόκου Φράνκα. ίκτυα Υπολογιστών και Επικοινωνία. ιάλεξη 6: H Πολύπλεξη

ΙΑΛΕΞΗ 6 Η. ίκτυα Υπολογιστών & Επικοινωνία. ιδάσκουσα: : ρ. Παντάνο Ρόκου Φράνκα. ίκτυα Υπολογιστών και Επικοινωνία. ιάλεξη 6: H Πολύπλεξη ίκτυα Υπολογιστών & Επικοινωνία ΙΑΛΕΞΗ 6 Η ιδάσκουσα: : ρ. Παντάνο Ρόκου Φράνκα ρ. Παντάνο Ρόκου Φράνκα 1 Πολύπλεξη ΗΠολύπλεξηείναι η µετάδοση διαφορετικών ρευµάτων πληροφορίας µέσα από την ίδια φυσική

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα

ίκτυα υπολογιστών Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα Στόχοι κεφαλαίου ίκτυα υπολογιστών (Κεφαλαιο 15 στο βιβλιο) Περιγραφή των κύριων θεµάτων σχετικά µε τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια Δικτύων. Τι (δεν) είναι Ασφάλεια Δικτύων. Γιάννης Ηλιάδης Υπεύθυνος Ασφάλειας Δικτύου ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ Α.Ε. 24/11/07

Ασφάλεια Δικτύων. Τι (δεν) είναι Ασφάλεια Δικτύων. Γιάννης Ηλιάδης Υπεύθυνος Ασφάλειας Δικτύου ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ Α.Ε. 24/11/07 Ασφάλεια Δικτύων Τι (δεν) είναι Ασφάλεια Δικτύων Γιάννης Ηλιάδης Υπεύθυνος Ασφάλειας Δικτύου ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ Α.Ε. 24/11/07 Περίμετρος Δικτύου Αποτελεί κρίσιμο ζήτημα η περιφρούρηση της περιμέτρου δικτύου Έλεγχος

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση

Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση Επίπεδο δικτύου IP διευθυνσιοδότηση (πες μου την IP σου να σου πω ποιος είσαι) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP

ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP ΗΥ335 - Δίκτυα Υπολογιστών Χειμερινό εξάμηνο 2010-2011 Φροντιστήριο Ασκήσεις στο TCP Άσκηση 1 η : Καθυστερήσεις Θεωρείστε μία σύνδεση μεταξύ δύο κόμβων Χ και Υ. Το εύρος ζώνης του συνδέσμου είναι 10Gbits/sec

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ

Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ Επίπεδο δικτύου IP Forwading κτλ (IP για που το έβαλες) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Επίπεδο δικτύου (Network layer) Επίπεδο εφαρμογής (Application layer):

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης

ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ Τμήμα Τηλεπληροφορικής & Διοίκησης ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ & ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΠΟΙΗΣΗ INTERNET INFORMATION SERVER (IIS) ΓΙΑ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ (WEB SERVICES) ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΑ:Μπάρδα Μαρία ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Τσιαντής

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική

Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική Εφαρμογές της κινητής τηλεφωνίας στην ιατρική Λεωνίδας Μανωλόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής, Ιατρική Σχολή Παν/μίου Αθηνών Εισαγωγή Τα κινητά τηλέφωνα αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της καθημερινής ζωής στον

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή

Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΤΜΗΜΑ MHX. H/Y & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Βασικές έννοιες και ιστορική αναδρομή ΑΣΥΡΜΑΤΑ ΔΙΚΤΥΑ Ευάγγελος Παπαπέτρου Διάρθρωση μαθήματος Εισαγωγή Ορισμός ασύρματου δικτύου Παραδείγματα ασύρματων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών

Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών. Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών Εισαγωγή στην επιστήμη των υπολογιστών Υλικό Υπολογιστών Κεφάλαιο 6ο ίκτυα υπολογιστών 1 ίκτυα μικρά και μεγάλα Ένα δίκτυο υπολογιστών (computer network) είναι ένας συνδυασμός συστημάτων (δηλαδή, υπολογιστών),

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΟΡΥΦΟΡΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΙΡ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΟΡΥΦΟΡΙΚΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ ΤΗΣ ΕΑΒ

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΟΡΥΦΟΡΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΙΡ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΟΡΥΦΟΡΙΚΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ ΤΗΣ ΕΑΒ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΟΡΥΦΟΡΙΚΩΝ ΙΚΤΥΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΙΡ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΟΡΥΦΟΡΙΚΗΣ ΠΛΑΤΦΟΡΜΑΣ ΤΗΣ ΕΑΒ AWMN - YME ( 2012 ) Ηλεκτρονικές επικοινωνίες Εναλλακτικά δίκτυα διασύνδεσης υποδομών Ομιλητής ΕΑΒ : Αγγελής

Διαβάστε περισσότερα

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1

Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Προγραμματισμός Ηλεκτρονικών Υπολογιστών 1 Ενότητα 8: Εισαγωγή στα Δίκτυα Δρ. Φραγκούλης Γεώργιος Τμήμα Ηλεκτρολογίας Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΤΗΛΕΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΙΩΑΝΝΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑ-ΚΥΠΡΟΣ 1 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Δυο από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της τεχνολογίας είναι:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς

ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς ΔΙΚΤΥΑ (13) Π. Φουληράς Τεχνολογίες WAN και Δρομολόγηση LAN Επεκτείνεται μόνον σε ένα κτίριο ή ομάδα κτιρίων WAN (Wide Area Network) Επεκτείνονται σε μεγάλες περιοχές MAN Ενδιάμεσο ως προς το μέγεθος της

Διαβάστε περισσότερα

Ροή πολυμέσων. Εισαγωγή Ροή από εξυπηρετητές ιστοσελίδων Ροή από εξυπηρετητές μέσων Το πρωτόκολλο RTSP

Ροή πολυμέσων. Εισαγωγή Ροή από εξυπηρετητές ιστοσελίδων Ροή από εξυπηρετητές μέσων Το πρωτόκολλο RTSP Ροή πολυ Εισαγωγή Ροή από εξυπηρετητές Ροή από εξυπηρετητές Το πρωτόκολλο RTSP Τεχνολογία Πολυ και Πολυμεσικές Επικοινωνίες 17-1 Εισαγωγή Ροής (media streaming) Αναπαραγωγή παράλληλα με τη λήψη Αρκεί να

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 1 Κυψελωτά Συστήματα Ιστορικά στοιχεία 1940 1946 1975 1985 1 ο ασύρματο τηλέφωνο από την Bell System 1 η υπηρεσία παροχής κινητής τηλεφωνίας (Missouri, USA) 1 o κυψελωτό σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 5 ΣΕΛΙ ΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ & ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2001-2 ΘΕΜΑΤΑ

ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ & ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2001-2 ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ & ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΙΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΣΧΟΛΙΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2001-2 ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ1ο Α.1 Να αναφέρετε ονομαστικά τα πέντε (5) υποσυστήματα με τα οποία υλοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM 1 Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο GSM Το GSM είναι ένα ψηφιακό κυψελωτό σύστημα κινητών επικοινωνιών και αναπτύχθηκε ώστε να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο

Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο Εισαγωγή στο πως λειτουργεί το διαδίκτυο (και τι θα δούμε στο εργαστήριο δικτύων) Εργαστήριο Δικτύων Υπολογιστών 2014-2015 Τμήμα Μηχανικών Η/Υ και Πληροφορικής Διαδίκτυο - ένα δίκτυο δεδομένων Σημαντικό

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Υπολογιστών. Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης

Δίκτυα Υπολογιστών. Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης Δίκτυα Υπολογιστών Το επίπεδο εφαρμογής (application layer) Κ. Βασιλάκης Περίγραμμα ενότητες που εξετάζονται Αρχές δικτυακών εφαρμογών Αρχιτεκτονικές Μοντέλα υπηρεσιών επιπέδου μεταφοράς Μοντέλο πελάτη

Διαβάστε περισσότερα

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ

7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής. 7.11.2 Βασικές και Προηγµένες Υπηρεσίες ιαδικτύου. Ηλεκτρονικό Ταχυδροµείο. Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ Τεχνολογία ικτύων Επικοινωνιών ΙΙ 7.11 Πρωτόκολλα Εφαρµογής 104. Αναφέρετε ονοµαστικά τις πιο χαρακτηριστικές εφαρµογές που υποστηρίζει η τεχνολογία TCP/IP οι οποίες είναι διαθέσιµες στο ιαδίκτυο 1. Ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Κεφάλαιο 6 KTYA EYPEAΣ ΠEPOXHΣ 6.5SDN Τατελευταία χρόνια εµφανίστηκε µεγάλη ζήτηση για παροχή υπηρεσιώνήχου, εικόνας, video, δεδοµένων. Οι διάφοροι τηλεπικοινωνιακοί φορείς προσπαθώντας να ικανοποιήσουν

Διαβάστε περισσότερα

* * EΚΠAIΔEVΣH ΚΑι ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑθΗΣΗ *

* * EΚΠAIΔEVΣH ΚΑι ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑθΗΣΗ * ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟ ΓΡΑΜΜΑ * * EΚΠAIΔEVΣH ΚΑι ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑθΗΣΗ * * * * * ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑιΔΕIΑΣ, ΔΙΑ ΒίΟΥ ΜΑθΗΙΗΣ ΚΑι θρηικευμα mn Euρωπaϊιo\ΈVWΣΗ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ EupιιmιW ΚοΜΜι!όΤομάο Μι τη σvyxρημcπoδότηση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1

ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης Γεώργιος ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ. Μάθημα 5ο. Βελώνης Γεώργιος - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης. Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Βελώνης ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ Μάθημα 5ο Βελώνης - 1ο Τ.Ε.Ε. Κατερίνης Καθηγητής Πληροφορικής ΠΕ20 5-1 Σύνδεση με το Internet PSTN, ISDN, xdsl, Leased Line 5-2 Τρόποι Σύνδεσης 1. Σύνδεση μέσω

Διαβάστε περισσότερα

Σύνταξη κειμένου : Γεώργιος Μαμαλάκης, MSc Επιμέλεια κειμένου : Κωνσταντίνος Βασιλάκης, PhD

Σύνταξη κειμένου : Γεώργιος Μαμαλάκης, MSc Επιμέλεια κειμένου : Κωνσταντίνος Βασιλάκης, PhD Συμμόρφωση πλατφόρμας τηλεδιασκέψεων e:presence με τις απαιτήσεις του ΦΕΚ (Αρ. φύλλου 433, 17 Μαρτίου 2011, Αρ. Φ.122.1/42/23076/Β2) περί τηλεδιασκέψεων συλλογικών οργάνων Πανεπιστημίων και ΑΤΕΙ Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS)

ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS) ΜΑΘΗΜΑ 4 ΔΙΚΤΥΑ (NETWORKS) ΣΤΟΧΟΙ: 1. Δίκτυα Πληροφοριών 2. Πελάτης/Διακομιστής 3. Διαδίκτυο 4. Ενδοδίκτυο Και Ενδοδίκτυο Εξωτερικής Πρόσβασης 5. Μεταφορά Δεδομένων 6. Υπηρεσίες Σύνδεσης Με Το Διαδίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου

Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου Πολιτική Ποιότητας & Σ.Ο.Π.Ε.Π Αξιολόγηση Έργου Σύνταξη Δημήτριος Τσέλιος Πρακτική Άσκηση ΤΕΙ Λάρισας Υποέργο 02 Ε 2.21 Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2 Ι. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ Π.Α 2

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι

Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι IEK ΟΑΕΔ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΟΦΟΡΙΚΗΣ Εργαλεία ανάπτυξης εφαρμογών internet Ι Διδάσκουσα: Κανελλοπούλου Χριστίνα ΠΕ19 Πληροφορικής 4 φάσεις διαδικτυακών εφαρμογών 1.Εφαρμογές στατικής πληροφόρησης

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική+Ομάδα+Τεχνολογιών+ Διαδικτύου+

Ερευνητική+Ομάδα+Τεχνολογιών+ Διαδικτύου+ Ερευνητική+Ομάδα+Τεχνολογιών+ Διαδικτύου+ Ερευνητικές,Δραστηριότητες,και, Ενδιαφέροντα,, Τμήμα,Μηχανικών,Η/Υ,&,Πληροφορικής, Τομέας,Λογικού,των,Υπολογιστών, Εργαστήριο,Γραφικών,,Πολυμέσων,και,Γεωγραφικών,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο διαδίκτυο

Εισαγωγή στο διαδίκτυο Εισαγωγή στο διαδίκτυο Στόχοι κεφαλαίου Περιγραφή των κύριων θεμάτων σχετικά με τα δίκτυα υπολογιστών Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων τοπολογιών των τοπικών δικτύων Περιγραφή των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ INTERNET Κεφάλαιο 8: ΜΙΣΘΩΜΕΝΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ- Leased Lines (Θ) Οι μισθωμένες γραμμές είναι κατάλληλες για ασφαλείς συνδέσεις με σταθερή χωρητικότητα. Διακρίνονται σε Αναλογικές

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Ανάπτυξης Ασύρµατων Αισθητήρων και Πληροφοριακού Ελέγχου µέσω Ενσωµατωµένου Συστήµατος

Μοντέλο Ανάπτυξης Ασύρµατων Αισθητήρων και Πληροφοριακού Ελέγχου µέσω Ενσωµατωµένου Συστήµατος Μοντέλο Ανάπτυξης Ασύρµατων Αισθητήρων και Πληροφοριακού Ελέγχου µέσω Ενσωµατωµένων Συστηµάτων Development Model of Wireless Sensor and Information Control via Embedded Systems Ανάγκη χρήση ασύρµατων αισθητήρων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ

ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΩΝ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΔΙΕΠΑΦΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Τελευταία αναθεώρηση: Δευτέρα, 03 Οκτωβρίου 2011 Modulus Α.Ε. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΡΟΧΗΣ ΛΥΣΕΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων

ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων ΚΕΦ. 2 - Η Λειτουργία των Δικτύων 2.1 Ethernet 2.2 Internet 2.3 Asynchronous Transfer Mode 2.4 Η αρχιτεκτονική του Δικτύου Δίκτυα Επικ. - Κεφ. 2A (Καθ. Ι. Σταυρακάκης, Τμήμα Πληροφ. & Τηλεπικ., Ε.Κ.Π.Α.)

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Δικτύων. 6 η Διάλεξη: Network Simulator NS

Εργαστήριο Δικτύων. 6 η Διάλεξη: Network Simulator NS Εργαστήριο Δικτύων 6 η Διάλεξη: Network Simulator NS Περίγραμμα παρουσίασης Εισαγωγήστον ns Τατμήματα (components) του ns Ηδομή του ns Ξεκινώντας... Το 1 ο script Εκτέλεση προσομοιώσεων Trace analysis

Διαβάστε περισσότερα

Μπιτζιόπουλος Αριστειδης. Διεύθυνση Θουκιδίδου 1α, Μυτιλήνη ΤΚ 81100 Τηλέφωνα 2251023706 Κινητό 6983506390 crmaris@aegean.gr, crmaris@gmail.

Μπιτζιόπουλος Αριστειδης. Διεύθυνση Θουκιδίδου 1α, Μυτιλήνη ΤΚ 81100 Τηλέφωνα 2251023706 Κινητό 6983506390 crmaris@aegean.gr, crmaris@gmail. Βιογραφικό σημείωμα Προσωπικές πληροφορίες Επώνυμο / Όνομα Διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου Μπιτζιόπουλος Αριστειδης Διεύθυνση Θουκιδίδου 1α, Μυτιλήνη ΤΚ 81100 Τηλέφωνα 2251023706 Κινητό 6983506390

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Σε δίκτυο υπολογιστών εμπιστευτική πληροφορία μπορεί να υπάρχει αποθηκευμένη σε μέσα αποθήκευσης (σκληροί δίσκοι, μνήμες κ.λ.π.), ή να κυκλοφορεί μέσου του δικτύου με τη μορφή πακέτων. Η ύπαρξη πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

QoS: Queuing disciplines

QoS: Queuing disciplines Εργαστήριο 7 ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ - ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΚΤΥΑ Η/Υ QoS: Queuing disciplines Στόχος Σειρά των πακέτων μετάδοσης και απόρριψης πακέτων Ο στόχος του εργαστηρίου είναι να εξετάσει την επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο

6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 6.1 Επεκτείνοντας το δίκτυο 1. Να αναφέρετε ονοµαστικά τις τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής; Οι τεχνολογίες που χρησιµοποιούνται στις υπηρεσίες δικτύων ευρείας περιοχής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΔΙΚΤΥΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 7.4 Πρωτόκολλο Μέχρι τώρα περιγράψαμε συνδέσεις, που χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο TCP. Θυμηθείτε, ότι το TCP είναι υπεύθυνο για το τεμαχισμό των μηνυμάτων σε τμήματα και την επανασύνδεση τους στον προορισμό.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Εξυπηρέτησης Κλήσεων ecall PSAP

Κέντρο Εξυπηρέτησης Κλήσεων ecall PSAP Αυτόματο Σύστημα Κλήσης Έκτακτης Ανάγκης Κέντρο Εξυπηρέτησης Κλήσεων ecall PSAP Σωκράτης Κωστίκογλου, Διευθυντής ΙΤ, Εφαρμογών και R&D SPACE HELLAS ΑΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΛ 012. Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο

ΕΠΛ 012. Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο ΕΠΛ 012 Δίκτυα Τπολογιστών & Διαδίκτυο Βιβλιογραφία: Nell Dale & John Lewis, Computer Science Illuminated, 2 nd Edition, 2005 Θέματα Η ανάγκη για δίκτυα Αναφορά στα διάφορα είδη δικτύων Περιγραφή των διαφόρων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές

ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ. Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΤΜ. ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΠΛΗΡ/ΚΗΣ & ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Δρ. Γ. ΓΑΡΔΙΚΗΣ 6 Σύγχρονες τάσεις και προοπτικές Είναι η διαδικασία της μετάβασης από την (υπάρχουσα) επίγεια αναλογική στην επίγεια ψηφιακή

Διαβάστε περισσότερα

4. Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και κόστους του έργου

4. Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και κόστους του έργου 4. Διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού και κόστους του έργου Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνει ο διαχειριστής του έργου, όταν διαχειρίζεται τα χαρακτηριστικά του κόστους του έργου, είναι να εισάγει τις πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Ηλεκτρονικό Εμπόριο

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ. Ηλεκτρονικό Εμπόριο ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Ηλεκτρονικό Εμπόριο Αναπτύσσοντας ένα Ηλεκτρονικό Κατάστημα Ηλεκτρονικό Εμπόριο Λειτουργικότητα Εφαρμογής Κατάλογος προϊόντων Καλάθι

Διαβάστε περισσότερα

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 3 Ένταση κίνησης σε δίκτυο

Κινητές επικοινωνίες. Κεφάλαιο 3 Ένταση κίνησης σε δίκτυο Κινητές επικοινωνίες Κεφάλαιο 3 Ένταση κίνησης σε δίκτυο 1 ΓΕΝΙΚΑ Ο αριθμός των κλήσεων σε εξέλιξη μεταβάλλεται με έναν τυχαίο τρόπο καθώς κάθε κλήση ξεχωριστά αρχίζει και τελειώνει με τυχαίο τρόπο. Κατά

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Ευάγγελος Παπαπέτρου

Βασικές Αρχές Δικτύωσης. Ευάγγελος Παπαπέτρου Δίκτυα Υπολογιστών Βασικές Αρχές Δικτύωσης Ευάγγελος Παπαπέτρου Τμ Μηχ Η/Υ & Πληροφορικής, Παν Ιωαννίνων ΕΠαπαπέτρου (ΤμΜηχ Η/Υ & Πληροφορικής) ΠΛΥ606: Δίκτυα Υπολογιστών 1 / 36 Διάρθρωση 1 Βασικές Έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Ετερογενών Δικτύων

Διαχείριση Ετερογενών Δικτύων Διαχείριση Ετερογενών Δικτύων Δημήτρης Ι. Χρόνης (Ο.Τ.Ε) Λάμπρος Ράπτης (Ε.Μ.Π) Περιεχόμενα Παροχή υπηρεσιών σε ετερογενή δίκτυα Αρχιτεκτονική διαχείρισης ετερογενών δικτύων Λειτουργικές απαιτήσεις Τεχνικά

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες Πληροφόρησης στην Ψηφιακή Εποχή: Ζητήματα Ασφάλειας και Προστασίας Ιδιωτικότητας

Υπηρεσίες Πληροφόρησης στην Ψηφιακή Εποχή: Ζητήματα Ασφάλειας και Προστασίας Ιδιωτικότητας 1 Υπηρεσίες Πληροφόρησης στην Ψηφιακή Εποχή: Ζητήματα Ασφάλειας και Προστασίας Ιδιωτικότητας Βασίλης Ζορκάδης Ηλ. Μηχ., Δρ. Επιστήμης Υπολογιστών Παν. Καρλσρούης Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων zorkadis@dpa.gr

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα Διάχυσης Αποτελεσμάτων Προγράμματος Φάση 2 Ενίσχυσης Ελληνικών Τεχνολογικών Συνεργατισμών Σχηματισμών στη Μικροηλεκτρονική

Ημερίδα Διάχυσης Αποτελεσμάτων Προγράμματος Φάση 2 Ενίσχυσης Ελληνικών Τεχνολογικών Συνεργατισμών Σχηματισμών στη Μικροηλεκτρονική Ημερίδα Διάχυσης Αποτελεσμάτων Προγράμματος Φάση 2 Ενίσχυσης Ελληνικών Τεχνολογικών Συνεργατισμών Σχηματισμών στη Μικροηλεκτρονική Athens InnoCenter, Μαρούσι, 29.05.2012 Next Generation Intelligent Gateway

Διαβάστε περισσότερα

Vodafone Business Connect Εισαγωγή στην υπηρεσία

Vodafone Business Connect Εισαγωγή στην υπηρεσία Vodafone Business Connect Εισαγωγή στην υπηρεσία Σύντομος Οδηγός Χαρακτηριστικών & Δυνατοτήτων Καλώς ορίσατε Για εμάς στη Vodafone, οι ανάγκες της επιχείρησης σας είναι πολύ σημαντικές - γι αυτό φροντίζουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΟ

ΑΡΧΗ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΤΟΥ ΑΠΟΡΡΗΤΟΥ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΣΧΕΔΙΟ «Κοινή Πράξη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Α.Π.Δ.Π.Χ.) και της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (Α.Δ.Α.Ε.) ως προς τις υποχρεώσεις των παρόχων για την προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση

Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δίκτυα Η/Υ στην Επιχείρηση Δικτυακά πρωτόκολλα και εφαρμογές, Δρομολόγηση Γκάμας Βασίλειος, Εργαστηριακός Συνεργάτης Μοντέλο πελάτη-εξυπηρετητή Προκειμένου να χρησιμοποιήσουμε μια υπηρεσία του Internet

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΥ 654: ίκτυα Υπολογιστών Τελική Εξέταση 8 εκεµβρίου 2004 Η εξέταση αποτελείται από δύο µέρη. Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις του Μέρους Ι και 3 από

ΗΜΥ 654: ίκτυα Υπολογιστών Τελική Εξέταση 8 εκεµβρίου 2004 Η εξέταση αποτελείται από δύο µέρη. Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις του Μέρους Ι και 3 από ΗΜΥ 654: ίκτυα Υπολογιστών Τελική Εξέταση 8 εκεµβρίου 004 Η εξέταση αποτελείται από δύο µέρη. Απαντήστε όλες τις ερωτήσεις του Μέρους Ι και από τις 6 ερωτήσεις του Μέρους ΙΙ Πάντοτε οι απαντήσεις σας θα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ

ΤΕΛΟΣ 1ΗΣ ΑΠΟ 6 ΣΕΛΙΔΕΣ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΕΤΑΡΤΗ 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ι (Θεωρία)

ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ι (Θεωρία) ΔΙΚΤΥΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ι (Θεωρία) 4 ο Εξάμηνο Μέρος 1 Διδάσκων: Μαδεμλής Ιωάννης M.Sc Ηλεκτρονικός Μηχανικός 1 ΠΡΟΦΙΛ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Βασική βιβλιογραφία: «Επικοινωνίες Υπολογιστών & Δεδομένων», William Stallings,

Διαβάστε περισσότερα

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία

Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία Τηλεματική, Διαδίκτυα και Κοινωνία Κυψελωτή Τηλεφωνία 1 Κυψελωτή Τηλεφωνία Για την ανάπτυξη νέων δικτύων κινητών επικοινωνιών υιοθετήθηκε η σχεδιαστική αρχή της κυψελωτής τηλεφωνίας που παρά την περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση

Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Επίπεδο Δικτύου: Διαδικτύωση Μάθημα «Δίκτυα Υπολογιστών» Τμήμα Πληροφορικής Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εαρινό Εξάμηνο 2013-14 Γεώργιος Ξυλωμένος Γεώργιος Δ. Σταμούλης Βασίλειος Σύρης Εισαγωγή Υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα

Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα Εισηγητής: Γιώργος Καλπάκης MSc Πλατφόρµα Ευρυζωνικών ικτύων - Στρατηγική Ερευνητική Ατζέντα 1 Θέµατα Κίνητρο της Ε1 Παρούσα Κατάσταση στην Ευρώπη Παρούσα Κατάσταση στην Ελλάδα Προϋποθέσεις Προώθησης της

Διαβάστε περισσότερα

Draytek Vigor 2700VG Annex A

Draytek Vigor 2700VG Annex A Draytek Vigor 2700VG Annex A Από το Forum του http://www.adslgr.com/forum Όπως βλέπουμε η σύνδεσμολογία του είναι απλή και αφού το τοποθετήσουμε κάπου (είναι λίγο μεγάλο σε μέγεθος και μιάζει με σαλάχι)

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ. ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΝΩ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΝΧΤ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ BLUETOOTH, I2C και serial communication ΜΠΑΝΤΗΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ 533 ΤΣΙΚΤΣΙΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ 551 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΡΟΜΠΟΤ LEGO NXT Το ρομπότ

Διαβάστε περισσότερα

Εποχές( 1. Εποχή(του(mainframe((πολλοί( χρήστες,(ένας(υπολογιστής)(( 2. Εποχή(του(PC((ένας(χρήστης,(

Εποχές( 1. Εποχή(του(mainframe((πολλοί( χρήστες,(ένας(υπολογιστής)(( 2. Εποχή(του(PC((ένας(χρήστης,( Κίνητρα( Η(εξάπλωση(των(υπολογιστικών(συσκευών( Πως(έγινε;( Ανάγκη(για(πληροφορία( Προς(τι;( Εφαρμογές(του(διάχυτου(υπολογισμού( Μπορούμε(να(σχεδιάσουμε(&(να(αναπτύξουμε(ώστε(οι( άνθρωποι(να(μπορούν(να(τον(χρησιμοποιούν(

Διαβάστε περισσότερα