ΑΡΘΡΟ 29 - Οµάδα εργασίας για την προστασία των δεδοµένων

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΘΡΟ 29 - Οµάδα εργασίας για την προστασία των δεδοµένων"

Transcript

1 ΑΡΘΡΟ 29 - Οµάδα εργασίας για την προστασία των δεδοµένων 12178/03/EL WP 91 Έγγραφο εργασίας για τα γενετικά δεδοµένα Εκδόθηκε στις 17 Μαΐου 2004 Η εν λόγω οµάδα εργασίας συστάθηκε δυνάµει του άρθρου 29 της οδηγίας 95/46/EC. Πρόκειται για ένα ανεξάρτητο συµβουλευτικό σώµα της ΕΕ για την προστασία των δεδοµένων και της ιδιωτικής ζωής. Τα καθήκοντά της ορίζονται στο άρθρο 30 της οδηγίας 95/46/EΚ και στο άρθρο 14 της οδηγίας 97/66/ΕΚ. Τη γραµµατεία της οµάδας έχει αναλάβει η ιεύθυνση E (παροχη υπηρεσιων, δіκаіωмата πνευµатіκης іδіοκτησіаς, και βιοµηχανικη ιδιοκτησια και προστασια των δεδοµενων) της Γενικής ιεύθυνσης "Εσωτερική Αγορά" της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, B-1049 Brussels, Belgium, Γραφείο: C100-6/136. Ιστότοπος:

2 Έγγραφο εργασίας για τα γενετικά δεδοµένα Η ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΦΥΣΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ, Έχοντας υπόψη: την οδηγία 95/46/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδοµένων αυτών 1, και ιδίως τα άρθρα 29 και 30 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας, τον εσωτερικό κανονισµό της οµάδας εργασίας 2, και ιδίως τα άρθρα 12 και 14 του κανονισµού, ΕΞΕ ΩΣΕ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ I. ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΖΗΤΗΜΑΤΩΝ Η τεχνική πρόοδος που σηµείωσε η επιστήµη τα τελευταία χρόνια στον τοµέα της γενετικής έρευνας δηµιούργησε νέα ζητήµατα προστασίας των δεδοµένων και νέες ανησυχίες σε σχέση µε τη σηµασία και τον αντίκτυπο των γενετικών δοκιµασιών και µε την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων. Η σωστή προστασία των γενετικών δεδοµένων µπορεί να θεωρηθεί σήµερα ως απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνεται σεβαστή η αρχή της ισότητας και να αποτελεί πραγµατικότητα το δικαίωµα στην υγεία. Όλα τα διεθνή νοµοθετικά µέσα που εκδόθηκαν πρόσφατα απαγορεύουν στην πράξη οποιαδήποτε διάκριση η οποία βασίζεται σε γενετικά δεδοµένα. Σύµφωνα µε το άρθρο 21 του Χάρτη Θεµελιωδών ικαιωµάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απαγορεύεται «κάθε διάκριση λόγω (...) γενετικών χαρακτηριστικών» και η απαγόρευση αυτή περιέχεται επίσης στη Σύµβαση του Συµβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα ικαιώµατα και τη Βιοϊατρική (άρθρο 11) και στην Παγκόσµια ιακήρυξη της ΟΥΝΕΣΚΟ για την Προστασία του Ανθρώπινου Γονιδιώµατος και των Ανθρώπινων ικαιωµάτων (άρθρο 6). Η αποτελεσµατικότητα των προαναφερόµενων απαγορεύσεων συνδέεται µε τη θέσπιση αυστηρών κανόνων που περιορίζουν τις δυνατότητες χρησιµοποίησης γενετικών δεδοµένων. Πράγµατι, η προστασία του δικαιώµατος στην υγεία εξαρτάται από την παροχή εγγυήσεων ότι δεν θα γνωστοποιηθούν τα γενετικά δεδοµένα σε τρίτα µέρη, τα οποία µπορούν να τα χρησιµοποιήσουν για να εφαρµόσουν διακρίσεις ή/και να στιγµατίσουν το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα (ή το υποκείµενο των δεδοµένων). Στις ΗΠΑ υπήρξαν πολλές περιπτώσεις στις οποίες άτοµα αποφάσισαν να µην υποβληθούν σε γενετικές δοκιµασίες παρόλο που ήταν απαραίτητο για την προστασία της υγείας τους επειδή φοβούνταν ότι τα αποτελέσµατα των δοκιµασιών µπορεί να γνωστοποιούνταν στους εργοδότες τους και στις ασφαλιστικές τους εταιρείες. Το γεγονός αυτό προκάλεσε έντονες συζητήσεις καθώς και την ψήφιση σηµαντικής νοµοθεσίας. Πράγµατι, στο τµήµα 2 παράγραφος 5 του νόµου περί µη εισαγωγής 1 2 ΕΕ L 281, , σ. 31, που διατίθεται στη διεύθυνση: Εγκρίθηκε από την οµάδα εργασίας κατά την τρίτη συνεδρίασή της στις

3 διακρίσεων βάσει γενετικών πληροφοριών, που εγκρίθηκε πρόσφατα από την αµερικανική γερουσία και συζητείται σήµερα στο Κογκρέσο, τονίζεται ότι «είναι απαραίτητη η έκδοση οµοσπονδιακής νοµοθεσίας η οποία να θεσπίζει σε εθνικό επίπεδο οµοιόµορφους βασικούς κανόνες µε σκοπό την πλήρη προστασία του κοινού από τις διακρίσεις και την καθησύχαση των ανησυχιών του όσον αφορά δυνητικές διακρίσεις, παρέχοντας έτσι τη δυνατότητα στα άτοµα να επωφελούνται από την τεχνολογία γενετικών δοκιµασιών, την έρευνα, και τις νέες θεραπείες». Με βάση αυτήν την υπόθεση, ο νόµος ορίζει πολύ αυστηρούς κανόνες σύµφωνα µε τους οποίους δεν επιτρέπεται να χρησιµοποιούνται γενετικές πληροφορίες ούτε από εργοδότες ούτε από ασφαλιστικές εταιρείες. Στη γνωµοδότηση 6/2000 της οµάδας εργασίας για το ανθρώπινο γονιδίωµα και την ιδιωτική ζωή, η οποία εκδόθηκε στις 13 Ιουλίου 2000, η οµάδα εργασίας τόνιζε ήδη µε έµφαση την ανάγκη συνδυασµού των νέων γενετικών τεχνολογιών µε επαρκείς εγγυήσεις για την προστασία του δικαιώµατος στην ιδιωτική ζωή. Κατά την ετήσια διεθνή διάσκεψή τους στο Santiago de Compostela το Σεπτέµβριο του 1998 οι ευρωπαϊκές αρχές προστασίας των δεδοµένων εξέφρασαν τις ανησυχίες τους για τη δηµιουργία µιας πανεθνικής κεντρικής βάσης δεδοµένων των ιατρικών φακέλων η οποία θα χρησιµοποιείται για τη γενετική έρευνα στην Ισλανδία. Συνέστησαν στις ισλανδικές αρχές να επανεξετάσουν το σχέδιο αυτό υπό το πρίσµα των αρχών της οδηγίας της ΕΕ για την προστασία των δεδοµένων και ιδίως τη σηµασία εξασφάλισης της ανωνυµίας και τόνισαν ότι δεν θα πρέπει τα οικονοµικά συµφέροντα να οδηγήσουν σε επέκταση του αρχικού στόχου της βάσης δεδοµένων. Λόγω της αυξανόµενης σηµασίας των θεµάτων που συνδέονται µε την προστασία των γενετικών δεδοµένων και της αυξανόµενης ευαισθησίας γύρω από αυτά τα θέµατα και λαµβάνοντας υπόψη τις πρωτοβουλίες που βρίσκονται σε εξέλιξη τόσο σε εθνικό όσο και σε υπερεθνικό επίπεδο, η οµάδα εργασίας συµπεριέλαβε αυτό το θέµα στο πρόγραµµα εργασίας της για το Σε επίπεδο νοµοθετικών ρυθµίσεων η κατάσταση στην ΕΕ φαίνεται ανοµοιογενής. Πράγµατι, ενώ ορισµένα κράτη µέλη έχουν κατατάξει ρητώς τα γενετικά δεδοµένα στα ευαίσθητα δεδοµένα των νόµων τους περί προστασίας των δεδοµένων µε όλες τις συναφείς εγγυήσεις και περιορισµούς, στα περισσότερα κράτη µέλη το ζήτηµα της επεξεργασίας των γενετικών δεδοµένων καθαυτό δεν ρυθµίζεται από ειδική νοµοθεσία. Ωστόσο ορισµένα κράτη µέλη προβλέπουν συµπληρωµατικούς κανόνες στους νόµους τους για τα δικαιώµατα των ασθενών καθώς και νοµοθετικές ρυθµίσεις για την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων. Επειδή οι εθνικές αρχές συνειδητοποιούν ολοένα και περισσότερο τους κινδύνους που απορρέουν από την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων, προβλέπεται µια γενική τάση ανάληψης νέων πρωτοβουλιών σε εθνικό κανονιστικό επίπεδο. Επιπλέον, σε υπερεθνικό επίπεδο, οι προϋποθέσεις για τη διενέργεια γενετικών δοκιµασιών, που πρέπει οπωσδήποτε να τηρούνται ώστε να πραγµατοποιείται στη συνέχεια η επεξεργασία των δεδοµένων που λαµβάνονται από τις δοκιµασίες, έχουν - 3

4 ληφθεί υπόψη ή/και εξετάζονται 3. Το µόνο νοµικά δεσµευτικό διεθνές µέσο που υπάρχει σήµερα εξακολουθεί να είναι η Σύµβαση για τα Ανθρώπινα ικαιώµατα και τη Βιοϊατρική που εγκρίθηκε το 1997 στο Oviedo και έχει ανοίξει για προσχώρηση και επικύρωση 4. Η Σύµβαση απαγορεύει κάθε µορφή διάκρισης λόγω γενετικού προφίλ του ατόµου και επιτρέπει τη διενέργεια προρρητικών γενετικών δοκιµασιών µόνο για ιατρικούς σκοπούς. Ο κύριος σκοπός του παρόντος εγγράφου είναι να εντοπίσει λόγους ανησυχίας για την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων από τη σκοπιά της προστασίας των δεδοµένων και να συµβάλει σε µια περισσότερο οµοιόµορφη προσέγγιση του θέµατος υπό το πρίσµα των εθνικών µέτρων που εκδίδονται σε αυτόν τον τοµέα για την ενσωµάτωση της οδηγίας 95/46/EK. Επιπλέον, φιλοδοξία της οµάδας εργασίας στο παρόν στάδιο είναι να καθιερώσει µια κοινή αντίληψη για τα διάφορα θέµατα που συνδέονται µε την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων. Θέµατα του τρίτου πυλώνα που συνδέονται µε τη γενετική δεν θα εξεταστούν λεπτοµερώς στο παρόν έγγραφο επειδή δεν εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής της οδηγίας. Ι I. ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ Ορισµοί: Όλα τα δεδοµένα, οποιουδήποτε τύπου, τα οποία αφορούν τα κληρονοµικά χαρακτηριστικά ενός ατόµου ή τα πρότυπα κληρονοµικότητας αυτών των χαρακτηριστικών σε µια οµάδα συγγενικών ατόµων (σύσταση αριθ.r (97) 5 του Συµβουλίου της Ευρώπης) Οποιοδήποτε δεδοµένο αφορά τα κληρονοµικά χαρακτηριστικά ενός ατόµου ή µιας οµάδας συγγενικών ατόµων (άρθρο 2 στοιχείο ζ) του νόµου της 2ας Αυγούστου 2002 του Λουξεµβούργου για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα) Μη φανερές πληροφορίες σχετικά µε τα κληρονοµούµενα χαρακτηριστικά ατόµων οι οποίες προκύπτουν από την ανάλυση των νουκλεϊνικών οξέων ή από άλλη επιστηµονική ανάλυση ( ιεθνής ιακήρυξη για τα Γενετικά εδοµένα του Ανθρώπου, ΟΥΝΕΣΚΟ) Χαρακτηριστικά: 3 4 ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Έγγραφο εργασίας σχετικά µε τις εφαρµογές της γενετικής για σκοπούς υγείας της 7ης Φεβρουαρίου 2003, το οποίο αποτελεί σήµερα αντικείµενο διαβούλευσης, συνδέεται δε στενά µε τις αρχές που διατυπώνονται στη Σύµβαση για τη βιοϊατρική του Σχέδιο ερµηνευτικής έκθεσης της συντονιστικής επιτροπής για τη βιοηθική (CDBI) σχετικά µε το σχέδιο πρόσθετου πρωτοκόλλου της Σύµβασης για τα Ανθρώπινα ικαιώµατα και τη Βιοϊατρική, που αφορά τη Βιοϊατρική Έρευνα, της 22ας Αυγούστου 2003, διαβιβάστηκε στην κοινοβουλευτική σύνοδο που προγραµµατίζει να το συζητήσει στα τέλη Ιανουαρίου ΟΥΝΕΣΚΟ ιεθνής ιακήρυξη για τα ανθρώπινα γενετικά δεδοµένα της ιεθνούς Επιτροπής Βιοηθικής (IBC) που εκδόθηκε στις 16 Οκτωβρίου Ο χάρτης των υπογραφών και των επικυρώσεων της Σύµβασης για τα Ανθρώπινα ικαιώµατα και τη Βιοϊατρική είναι δηµοσιευµένος στην ακόλουθη διεύθυνση URL: - 4

5 Αυτά καθαυτά τα γενετικά δεδοµένα εµφανίζουν χαρακτηριστικά που τα καθιστούν µοναδικά, ιδίως σε σύγκριση µε τα δεδοµένα της υγείας. Παρέχουν ή είναι πιθανό να παράσχουν στο µέλλον, επιστηµονικές, ιατρικές και προσωπικές πληροφορίες καίριες για ολόκληρη τη ζωή ενός ατόµου. Οι ίδιες πληροφορίες µπορούν επίσης να έχουν σηµαντική επίπτωση στην οικογένεια του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα επί αρκετές γενιές και, σε ορισµένες περιπτώσεις, σε ολόκληρη την οµάδα στην οποία ανήκει το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα. Η διαπίστωση της ταυτότητας µε το γενετικό αποτύπωµα είναι επίσης µοναδικού χαρακτήρα. Πράγµατι, τα γενετικά δεδοµένα είναι πιθανό να αποκαλύπτουν πληροφορίες για αρκετούς ανθρώπους ενώ επιτρέπουν την ταυτοποίηση ενός µόνον από αυτούς. Αποκαλύπτουν τη µοναδικότητα του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα. Ως αποτέλεσµα αυτών των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών, η επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων απαιτεί και αιτιολογεί µια ιδιαίτερη έννοµη προστασία. Αυτός είναι ο στόχος που επιδιώκει το έγγραφο εργασίας για τα γενετικά δεδοµένα. Ωστόσο, το ανθρώπινο είδος δεν θα πρέπει να περιορίζεται στα γενετικά του χαρακτηριστικά µόνο, στη µοναδική του γενετική χαρτογραφία, η οποία, όπως και να χει, δεν αποτελεί την έσχατη καθολική εξήγηση της ανθρώπινης ζωής. Μια από τις πρώτες εγγυήσεις που θα περιβάλλουν τη χρησιµοποίηση των γενετικών δεδοµένων θα πρέπει εποµένως να είναι η µη απόδοση καθολικής ερµηνευτικής αξίας στα δεδοµένα αυτά. Τα γενετικά δεδοµένα, λοιπόν, παρουσιάζουν διάφορα χαρακτηριστικά που µπορούν να συνοψιστούν ως εξής: - ενώ η γενετική πληροφορία είναι µοναδική και διακρίνει ένα άτοµο από άλλα άτοµα, ταυτόχρονα µπορεί να αποκαλύπτει πληροφορίες σχετικά µε τους εξ αίµατος συγγενείς του ατόµου αυτού (βιολογική οικογένεια) και να έχει επιπτώσεις σε αυτούς, περιλαµβανοµένων των συγγενών από τις επόµενες και τις προηγούµενες γενιές. Επιπλέον, τα γενετικά δεδοµένα µπορούν να χαρακτηρίζουν µια οµάδα προσώπων (π.χ. εθνοτικές κοινότητες) τα γενετικά δεδοµένα µπορούν να αποκαλύπτουν συγγενικούς και οικογενειακούς δεσµούς - η γενετική πληροφορία είναι συχνά άγνωστη στο φορέα της και δεν εξαρτάται από την ατοµική θέληση του φορέα αφού τα γενετικά δεδοµένα δεν µπορούν να τροποποιηθούν - τα γενετικά δεδοµένα µπορούν να ληφθούν εύκολα ή να εξαχθούν από ανεπεξέργαστο υλικό αν και τα δεδοµένα αυτά ορισµένες φορές είναι αµφίβολης ποιότητας - λαµβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις στην έρευνα, µπορεί τα γενετικά δεδοµένα να αποκαλύπτουν περισσότερες πληροφορίες στο µέλλον και να χρησιµοποιούνται από ολοένα µεγαλύτερο αριθµό οργανισµών για διάφορους σκοπούς. ΙΙ I. ΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ Ο ΗΓΙΑΣ 95/46/EK Σύµφωνα µε το άρθρο 2 στοιχείο α) της οδηγίας: νοούνται ως «δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα» κάθε πληροφορία που αναφέρεται σε φυσικό πρόσωπο του οποίου η ταυτότητα είναι γνωστή ή µπορεί να εξακριβωθεί (το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα) ως πρόσωπο του οποίου η ταυτότητα µπορεί να εξακριβωθεί, λογίζεται το πρόσωπο εκείνο που µπορεί να προσδιορισθεί άµεσα ή έµµεσα, ιδίως βάσει αριθµού ταυτότητας ή βάσει ενός ή περισσότερων συγκεκριµένων στοιχείων που χαρακτηρίζουν την - 5

6 υπόστασή του από φυσική, βιολογική, ψυχολογική, οικονοµική, πολιτιστική ή κοινωνική άποψη.» Αναµφίβολα το περιεχόµενο της γενετικής πληροφορίας καλύπτεται από τον ορισµό αυτό. Πράγµατι, στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι σαφής η σύνδεση µε ένα συγκεκριµένο πρόσωπο, δηλ. το γεγονός ότι η ταυτότητα του ενδιαφερόµενου προσώπου είναι γνωστή ή µπορεί να εξακριβωθεί. Παρόλα αυτά σε ορισµένες περιπτώσεις η σύνδεση είναι λιγότερο σαφής, π.χ. δείγµατα DNA που έχουν ληφθεί σε δεδοµένο τόπο, όπως τα ίχνη στον τόπο του εγκλήµατος. Ωστόσο, τέτοια δείγµατα µπορεί να συνιστούν πηγή προσωπικών δεδοµένων στο βαθµό που είναι δυνατό δείγµατα DNA να συσχετίζονται µε δεδοµένο πρόσωπο, ιδίως µάλιστα από τη στιγµή που επιβεβαιώνεται η προέλευσή τους από δικαστήριο βάσει ιατροδικαστικών στοιχείων. Γι αυτό, κατά τη νοµοθετική ρύθµιση των γενετικών δεδοµένων, θα πρέπει να συνεκτιµηθεί επίσης το νοµικό καθεστώς των δειγµάτων DNA. Σύµφωνα µε το άρθρο 8 παράγραφος 1 της οδηγίας, στις κατηγορίες προσωπικών δεδοµένων των οποίων η ευαισθησία απαιτεί υψηλότερο επίπεδο προστασίας περιλαµβάνονται «τα δεδοµένα που αφορούν την υγεία». Τα γενετικά δεδοµένα µπορούν να παρέχουν ως ένα βαθµό µια αναλυτική εικόνα της φυσικής προδιάθεσης και της κατάστασης της υγείας ενός ατόµου και γι αυτό µπορούν να θεωρηθούν ως «δεδοµένα που αφορούν την υγεία». Επιπλέον, τα γενετικά δεδοµένα µπορούν επίσης να περιγράφουν ειδικότερες µορφές ενός ευρύτερου φάσµατος φυσικών χαρακτηριστικών. Έτσι, τα γενετικά δεδοµένα που καθορίζουν το χρώµα των µαλλιών ενός ατόµου, για παράδειγµα, δεν µπορούν να θεωρηθούν ως δεδοµένα που αφορούν άµεσα την υγεία. Σε αυτό το πλαίσιο, τα γενετικά δεδοµένα µπορούν να βοηθήσουν για παράδειγµα να εκτιµηθεί η εθνική καταγωγή ενός ατόµου και εποµένως πρέπει να θεωρηθεί επίσης ότι εµπίπτουν στο πεδίο εφαρµογής του άρθρου 8 παράγραφος 1. Λαµβάνοντας υπόψη τα εξαιρετικά µοναδικά χαρακτηριστικά των γενετικών δεδοµένων και τη συσχέτισή τους µε πληροφορίες που µπορεί να αποκαλύπτουν την κατάσταση της υγείας ή την εθνική καταγωγή, τα δεδοµένα αυτά θα πρέπει να αντιµετωπίζονται ως ιδιαίτερα ευαίσθητα κατά την έννοια του άρθρου 8 παράγραφος 1 της οδηγίας και γι αυτό να υπόκεινται σε ενισχυµένη προστασία η οποία προβλέπεται από την οδηγία και τις εθνικές νοµοθετικές διατάξεις µεταφοράς της. Σύµφωνα µε το άρθρο 8 παράγραφος 3 της οδηγίας, η µοναδικότητα των ευαίσθητων δεδοµένων είναι τέτοια ώστε µόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις µπορούν να αποτελέσουν αντικείµενο επεξεργασίας και συγκεκριµένα: «εφόσον η επεξεργασία των δεδοµένων είναι αναγκαία για την ιατρική πρόληψη ή διάγνωση, την παροχή ιατροφαρµακευτικής αγωγής ή τη διαχείριση ιατροφαρµακευτικών υπηρεσιών» και βάσει ειδικών προϋποθέσεων. Πράγµατι, η επεξεργασία των δεδοµένων που αφορούν την υγεία εκτελείται µόνο από κατ επάγγελµα θεράποντες της υγείας που υπόκεινται σε επαγγελµατικό απόρρητο ή από άλλο πρόσωπο το οποίο υπέχει αντίστοιχη υποχρέωση τήρησης του απορρήτου. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι τα γενετικά δεδοµένα µπορούν να αποτελέσουν αντικείµενο επεξεργασίας σε µια από τις εξαιρετικές περιπτώσεις που προαναφέρονται. Σύµφωνα µε το άρθρο 6 της οδηγίας, τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να συλλέγονται για καθορισµένους, σαφείς και νόµιµους σκοπούς και η µεταγενέστερη επεξεργασία τους να µην είναι ασυµβίβαστη µε τους σκοπούς αυτούς (αρχή του τελικού σκοπού). Επιπλέον, τα δεδοµένα προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να είναι κατάλληλα, - 6

7 συναφή προς το θέµα και όχι υπερβολικά σε σχέση µε τους σκοπούς για τους οποίους συλλέγονται και υφίστανται περαιτέρω επεξεργασία (αρχή της αναλογικότητας). Λαµβάνοντας υπόψη τον περίπλοκο και ευαίσθητο χαρακτήρα των γενετικών πληροφοριών, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος κατάχρησης ή/και επαναχρησιµοποίησης των πληροφοριών για διάφορους σκοπούς από τον υπεύθυνο επεξεργασίας των δεδοµένων ή από τρίτους. Κίνδυνοι επαναχρησιµοποίησης υπάρχουν, για παράδειγµα, όταν χρησιµοποιούνται γενετικές πληροφορίες που έχουν ήδη εξαχθεί, ή όταν αναλύεται περαιτέρω το βασικό υλικό (π.χ. δείγµα αίµατος). Η οδηγία απαγορεύει την περαιτέρω επεξεργασία που δεν συµβιβάζεται µε το σκοπό για τον οποίο έγινε η συλλογή των δεδοµένων. Ωστόσο προβλέπει εξαιρέσεις από την απαγόρευση περαιτέρω επεξεργασίας των δεδοµένων, για ιστορικούς, στατιστικούς ή επιστηµονικούς σκοπούς, εφόσον τα κράτη µέλη έχουν θεσπίσει τις δέουσες εγγυήσεις. Επιπλέον, θα πρέπει να αξιολογείται ο σεβασµός της αναλογικότητας και της νοµιµότητας λαµβάνοντας υπόψη τους κινδύνους για την προστασία των θεµελιωδών δικαιωµάτων και ελευθεριών των ατόµων και ιδίως να εξακριβώνεται ο βαθµός στον οποίο θα µπορούσε να επιτευχθεί ο επιδιωκόµενος στόχος µε λιγότερο «παρεµβατικό» τρόπο. Τα γενετικά δεδοµένα µπορούν να χρησιµοποιούνται µόνον εφόσον είναι κατάλληλα, συναφή προς το θέµα και όχι υπερβολικά. Το γεγονός αυτό προϋποθέτει µια αυστηρή αποτίµηση της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας των υπό επεξεργασία δεδοµένων. (Παράδειγµα: η ισπανική αρχή προστασίας δεδοµένων (ΑΠ ) θεώρησε ότι η δηµιουργία ενός αρχείου γενετικών δειγµάτων για την αναγνώριση νεογέννητων µε δοκιµές DNA δεν ήταν εντάξει. Ο σκοπός τήρησης αυτού του αρχείου ήταν η αποφυγή λαθών κατά την παράδοση βρεφών στις µητέρες τους. Η ισπανική ΑΠ υποστήριξε την άποψη ότι η δηµιουργία ενός γενετικού αρχείου παραβίαζε την αρχή της αναλογικότητας αφού το ίδιο αποτέλεσµα µπορούσε να εξασφαλιστεί αξιόπιστα µε άλλα µέσα π.χ. µε ταυτότητες στο χεράκι ή µε αποτυπώµατα του πέλµατος). Η αναλογικότητα ήταν το κύριο κριτήριο σχεδόν σε όλες τις αποφάσεις που έχουν ληφθεί έως σήµερα από τις αρχές προστασίας δεδοµένων για την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων. Η τήρηση της αρχής του τελικού σκοπού και της αναλογικότητας προϋποθέτουν σαφή καθορισµό του σκοπού για τον οποίο συλλέγονται και υφίστανται περαιτέρω επεξεργασία τα γενετικά δεδοµένα. Για να αποφεύγεται η ασύµβατη επαναχρησιµοποίηση των δεδοµένων είναι βασικό να προσδιορίζονται σαφώς οι στόχοι επεξεργασίας των γενετικών δεδοµένων. Σύµφωνα µε το άρθρο 10 της οδηγίας, το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα έχει δικαίωµα να ενηµερώνεται από τον υπεύθυνο της επεξεργασίας (ή τον εκπρόσωπό του) όταν τα δεδοµένα συλλέγονται απευθείας από το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται. Σύµφωνα µε το άρθρο 11 της οδηγίας, το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα έχει επίσης δικαίωµα να ενηµερώνεται από τον υπεύθυνο της επεξεργασίας (ή τον εκπρόσωπό του) όταν τα δεδοµένα δεν συλλέγονται από το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται. Λόγω του ευαίσθητου χαρακτήρα των γενετικών δεδοµένων, το δικαίωµα ενηµέρωσης έχει ιδιαίτερη σηµασία στο πλαίσιο της επεξεργασίας τέτοιων δεδοµένων. Στις περιπτώσεις που εφαρµόζεται η εξαίρεση που προβλέπεται από το άρθρο 8 παράγραφος 3 ο κατ επάγγελµα θεράπων της υγείας µπορεί να έλθει αντιµέτωπος µε το ακόλουθο δίληµµα: από τη µια πλευρά δεσµεύεται από την υποχρέωση τήρησης του επαγγελµατικού απορρήτου ενώ από την άλλη πλευρά υποχρεώνεται, βάσει του άρθρου 11, να παράσχει πληροφορίες για το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα (π.χ.: στην περίπτωση που οι πληροφορίες εξάγονται από γενετικό υλικό που έχει ληφθεί από συγγενείς). - 7

8 Ι V. ΣΚΟΠΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ Η ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ Η ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΗ ΖΗΤΗΜΑΤΑ Λόγω της ειδικής φύσης και των χαρακτηριστικών των γενετικών δεδοµένων και του αντίκτυπου που µπορεί να έχει η χρήση τους στη ζωή του ατόµου και των µελών της οικογένειάς του, είναι πολύ σηµαντικό να καθοριστούν οι σκοποί για τους οποίους επιτρέπεται η επεξεργασία γενετικών δεδοµένων. Ιατροφαρµακευτική περίθαλψη / αγωγή Οι γενετικές δοκιµασίες αποδείχθηκε ότι αποτελούν σπουδαίο εργαλείο για την αποτίµηση της υγείας ενός ατόµου. Η κατανόηση του τρόπου µε τον οποίο επηρεάζει η γενετική κάθε πτυχή της υγείας µπορεί να οδηγήσει σε πολύ αποτελεσµατικότερους τρόπους αγωγής, θεραπείας ή ακόµα πρόληψης ασθενειών. Η συλλογή γενετικών δεδοµένων για την αναβάθµιση της ιατροφαρµακευτικής περίθαλψης θεωρείται ως ο βασικός, θεµιτός στόχος για την περαιτέρω επεξεργασία τους. Οι διαγνωστικές γενετικές δοκιµασίες χρησιµεύουν για να αποσαφηνιστούν τα αίτια µιας ασθένειας που έχει ήδη εκδηλωθεί κλινικά. Η γενετική διερεύνηση που πραγµατοποιείται για διαγνωστικούς σκοπούς µπορεί είτε να αντικαταστήσει τα συµβατικά διαγνωστικά µέσα είτε να χρησιµοποιηθεί συµπληρωµατικά προς αυτά. Οι διαγνωστικές δοκιµασίες µπορούν επίσης να έχουν µια προρρητική συνιστώσα υγείας για τα µέλη της οικογένειας του ενδιαφερόµενου προσώπου. Οι προρρητικές γενετικές δοκιµασίες αποσκοπούν στον προσδιορισµό των γενετικών µεταβολών που είναι πολύ πιθανό να οδηγήσουν σε ασθένεια σε µεταγενέστερο στάδιο της ζωής του προσώπου στο οποίο διενεργούνται. Ένα συγκεκριµένο πρόβληµα που συνδέεται µε την προρρητική διαγνωστική είναι ότι, ακόµα και όταν µπορούν να εντοπιστούν οι γενετικές µεταβολές που καταδεδειγµένα συνδέονται µε µια συγκεκριµένη ασθένεια, συχνά δεν µπορεί να προβλεφθεί µε βεβαιότητα εάν και πότε θα εκδηλωθεί η συγκεκριµένη ασθένεια κατά τη µετέπειτα ζωή του ενδιαφερόµενου προσώπου. Και στις δύο περιπτώσεις, το πρόσωπο στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα θα πρέπει να ενηµερώνεται δεόντως σχετικά µε την αναγκαιότητα διενέργειας τέτοιων δοκιµασιών και να δίνει ρητά τη συγκατάθεσή του για το σκοπό αυτό και για την επεξεργασία των γενετικών του δεδοµένων του (άρθρο 8 παράγραφος 2 στοιχείο α)). Η συνειδητή συγκατάθεση έχει κρίσιµη σηµασία στον τοµέα των γενετικών δοκιµασιών, επειδή οι πληροφορίες που λαµβάνουν τα άτοµα για τον εαυτό τους µπορούν να έχουν σοβαρές επιπτώσεις. Ελεύθερη συγκατάθεση πρέπει να σηµαίνει ότι ένα άτοµο δεν εξαναγκάζεται να υποβληθεί σε γενετικές δοκιµασίες όταν κάτι τέτοιο δεν αποτελεί ρητή του επιθυµία. ικαίωµα γνώσης / πρόσβασης σε γενετικές πληροφορίες από τα µέλη της βιολογικής οικογένειας του ενδιαφερόµενου προσώπου: ικαίωµα γνώσης: Ένα από τα βασικά στοιχεία των γενετικών δεδοµένων είναι το γεγονός ότι διακρίνουν ένα άτοµο από άλλα άτοµα και το γεγονός ότι τα δεδοµένα αυτά πιο συγκεκριµένα: τα χαρακτηριστικά στα οποία αναφέρονται είναι κοινά για διαρθρωτικούς λόγους σε όλα τα µέλη της ίδιας βιολογικής οµάδας, τη στιγµή που άλλοι µηχανισµοί µε τους οποίους καθίστανται κοινά τα προσωπικά δεδοµένα εξαρτώνται από - 8

9 την επιθυµία του προσώπου στο οποίο αναφέρονται, από κοινωνικά έθιµα ή από νοµικούς κανόνες. Επειδή τα αποτελέσµατα των γενετικών δοκιµασιών µπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις ή συνέπειες στα µέλη µιας βιολογικής οικογένειας, εγείρονται ζητήµατα προστασίας των δεδοµένων όσον αφορά τις πληροφορίες που θα δίνονται στους συγγενείς. Στην Ευρωπαϊκή Σύµβαση για τη Βιοϊατρική καθώς και στην Παγκόσµια ιακήρυξη για την Προστασία του Ανθρώπινου Γονιδιώµατος η προσέγγιση που υιοθετήθηκε για την προστασία της εµπιστευτικότητας των δεδοµένων φαίνεται να βασίζεται στην έννοια του ατόµου. Τελείως διαφορετική προσέγγιση ακολούθησαν άλλα εξίσου σηµαντικά µέσα, που είναι πιο προσεκτικά όσον αφορά τη σηµασία που δίνεται σήµερα στα γενετικά δεδοµένα, όπως είναι η σύσταση του Συµβουλίου της Ευρώπης αριθ. R (97) 5, η εκτελεστική διάταξη του Clinton της 8ης Φεβρουαρίου 2000 («για την απαγόρευση των διακρίσεων στην οµοσπονδιακή απασχόληση βάσει των γενετικών πληροφοριών»), η δήλωση για τη δειγµατοληψία DNA της επιτροπής δεοντολογίας Hugo, η διεθνής διακήρυξη της ΟΥΝΕΣΚΟ του 2003 για τα γενετικά δεδοµένα του ανθρώπου και ο νόµος περί µη εισαγωγής διακρίσεων βάσει γενετικών πληροφοριών. 5 Λόγω του εξαιρετικά ευαίσθητου χαρακτήρα του ζητήµατος αυτού πρέπει να βρεθεί το σηµείο ισορροπίας µεταξύ του δικαιώµατος του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα να µην αποκαλύπτει τις γενετικές του πληροφορίες και των δυνητικών σοβαρών επιπτώσεων ή συνεπειών που θα µπορούσε να έχει για τα µέλη µιας βιολογικής οικογένειας η αποκάλυψη και η χρήση τέτοιων πληροφοριών. Πράγµατι, η ιδιοµορφία των γενετικών δεδοµένων καθιστά απαραίτητη την εξέταση ορισµένων στοιχείων των οικείων κανονισµών από µια όχι στενά ατοµική προοπτική, δίνοντας έµφαση στην πρόσβαση σε αυτά τα δεδοµένα από εξ αίµατος συγγενείς στο πλαίσιο της βιολογικής οµάδας. Επιπλέον, εγείρονται ζητήµατα σε σχέση µε τους µηχανισµούς κυκλοφορίας των γενετικών πληροφοριών στο πλαίσιο της εν λόγω οµάδας. Αυτά τα ζητήµατα αφορούν ιδίως ενδεχόµενη υποχρέωση ενός ατόµου να αποκαλύπτει τα γενετικά του δεδοµένα στους εξ αίµατος συγγενείς του σε περίπτωση που τα δεδοµένα αυτά αφορούν τη διαφύλαξη της υγείας και την άσκηση του δικαιώµατος µη γνώσης στο πλαίσιο της οµάδας. 5 Στη σύσταση του Συµβουλίου της Ευρώπης, τα γενετικά δεδοµένα ορίζονται ως δεδοµένα οποιουδήποτε τύπου «τα οποία αφορούν κληρονοµικά χαρακτηριστικά ενός ατόµου ή πρότυπα κληρονοµικότητας αυτών των χαρακτηριστικών σε µια συγγενική οµάδα ατόµων». Βάσει της εκτελεστικής διάταξης, «οι προστατευόµενες γενετικές πληροφορίες» περιλαµβάνουν επίσης πληροφορίες «σχετικά µε την επίπτωση µιας ασθένειας ή µε την ιατρική κατάσταση ή διαταραχή σε µέλη της οικογένειας του ατόµου» (βλ. σηµείο 2 (e) C). Η επιτροπή δεοντολογίας Hugo συνέστησε να ληφθεί «ειδική πρόνοια για την πρόσβαση των συγγενών πρώτου βαθµού», προσδίδοντας στην πραγµατικότητα ιδιαίτερη σηµασία στο ρόλο των συγγενών αφού εξαρτά την καταστροφή των δεδοµένων που έχουν συλλεγεί από την απουσία ενδιαφέροντος από πλευράς συγγενών να έχουν πρόσβαση στα δεδοµένα αυτά. Στη διεθνή διακήρυξη για τα γενετικά δεδοµένα του ανθρώπου τονίζεται ότι οι πληροφορίες αυτές είναι υπό «ειδικό καθεστώς», λόγω του «σηµαντικού αντίκτυπού τους στην οικογένεια». Ο νόµος περί µη εισαγωγής διακρίσεων βάσει γενετικών πληροφοριών προβλέπει ότι «γενετικές πληροφορίες» σηµαίνει πληροφορίες σχετικά (i) µε τις γενετικές δοκιµασίες του ατόµου (ii) µε τις γενετικές δοκιµασίες µελών της οικογένειας του ατόµου» (βλ. τµήµα 101 (6) και αλλού). - 9

10 Σε αυτό το πλαίσιο ανακύπτουν ζητήµατα ως προς το κατά πόσο τα γενετικά δεδοµένα ανήκουν αποκλειστικά στο ένα και συγκεκριµένο άτοµο από το οποίο συλλέγονται και ως προς το κατά πόσο τα µέλη της οικογένειας έχουν δικαίωµα πρόσβασης σε αυτά τα δεδοµένα ακόµη και όταν δεν υπάρχει η συναίνεση του ατόµου. Στο βαθµό που τα γενετικά δεδοµένα έχουν µια οικογενειακή διάσταση µπορεί να υποστηριχτεί ότι πρόκειται για «κοινόχρηστες» πληροφορίες τις οποίες έχουν δικαίωµα να γνωρίζουν τα µέλη της οικογένειας εφόσον οι πληροφορίες αυτές έχουν επιπτώσεις στη δική τους υγεία και µελλοντική ζωή. Οι ακριβείς νοµικές συνέπειες αυτού του ισχυρισµού δεν είναι ακόµα σαφείς. Μπορεί κανείς να φανταστεί δύο τουλάχιστον σενάρια. Σύµφωνα µε το ένα σενάριο, τα µέλη της οικογένειας µπορούν επίσης να θεωρηθούν «πρόσωπα στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα» µε όλα τα συνακόλουθα δικαιώµατα. Σύµφωνα µε την άλλη επιλογή, τα µέλη της οικογένειας έχουν δικαίωµα ενηµέρωσης διαφορετικού χαρακτήρα, το οποίο βασίζεται στο γεγονός ότι µπορεί να θίγονται τα προσωπικά τους συµφέροντα. Ωστόσο και στα δύο σενάρια θα πρέπει να εξεταστούν και άλλες επιλογές και προϋποθέσεις για να αντιµετωπιστούν οι διάφορες συγκρούσεις που είναι πιθανό να προκύψουν µεταξύ των διαφορετικών απαιτήσεων των µελών της οικογένειας είτε να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες είτε να τηρηθούν οι πληροφορίες εµπιστευτικές. Μια σχετική περίπτωση υπήρξε στην Ιταλία το 1999, µετά από απόφασης που εξέδωσε ο Garante per la protezione dei dati personali, που έδωσε τη δυνατότητα σε µια κυρία να έχει πρόσβαση στα γενετικά δεδοµένα του πατέρα της παρόλο που αυτός είχε αρνηθεί να δώσει τη συγκατάθεσή του. Το αίτηµά της ικανοποιήθηκε, επειδή θεωρήθηκε ότι το δικαίωµα της εν λόγω κυρίας στην υγεία, κατά την έννοια της «ψυχικής και σωµατικής ευεξίας», υπερείχε του δικαιώµατος του πατέρα της να προστατέψει την ιδιωτική του ζωή. 6 Έτσι δηµιουργήθηκε µια νέα από νοµική άποψη κοινωνική οµάδα, συγκεκριµένα η βιολογική οµάδα, η οµάδα των εξ αίµατος συγγενών σε αντίθεση, από τεχνική άποψη, µε την οικογένεια ενός ανθρώπου. Πράγµατι, η οικογένεια αυτή δεν περιλαµβάνει µέλη της οικογένειας όπως το σύζυγο ή τη σύζυγο ή τα θετά παιδιά ενώ περιλαµβάνει πρόσωπα εκτός του οικογενειακού κύκλου είτε νοµικά είτε πραγµατικά όπως είναι οι δωρητές σπέρµατος ή η γυναίκα που κατά τη στιγµή της γέννησης του παιδιού της δεν το αναγνωρίζει και ζητά να µην αποκαλυφθούν τα στοιχεία της, δικαίωµα το οποίο υποστηρίζουν ορισµένες έννοµες τάξεις. Η ανωνυµία που εξασφαλίζεται γι αυτά τα πρόσωπα εγείρει ένα επιπλέον ζήτηµα, το οποίο αντιµετωπίζεται συνήθως ως εξής: προβλέπεται ότι τα προσωπικά δεδοµένα που απαιτούνται για τις γενετικές δοκιµασίες γνωστοποιούνται αποκλειστικά σε γιατρό, χωρίς να αναφέρεται η ταυτότητα του ενδιαφερόµενου προσώπου. 6 Η κυρία είχε ζητήσει αποκάλυψη των δεδοµένων για να διενεργήσει γενετική δοκιµασία και να λάβει στη συνέχεια συνειδητά την απόφασή της να τεκνοποιήσει, αφού αξιολογήσει τον κίνδυνο µετάδοσης της γενετικής ασθένειας από την οποία έπασχε ο πατέρας της. Για τη χορήγηση της άδειας ο Garante έλαβε υπόψη του τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των γενετικών δεδοµένων που µεταδίδονται από τη µια γενιά στην άλλη και αντιπροσωπεύουν ως εκ τούτου την κοινή κληρονοµιά πολλών ανθρώπων η σύσταση του Συµβουλίου της Ευρώπης αναφερόταν ρητά στην απόφαση αυτή, η οποία δηµοσιεύθηκε στο δελτίο του Garante (Cittadini società dell' informazione 1999, αριθ. 8, σελ ). - 10

11 Λόγω του περίπλοκου χαρακτήρα των ζητηµάτων που περιγράφονται παραπάνω, η οµάδα εργασίας έχει την άποψη ότι στο παρόν στάδιο θα πρέπει να εξεταστεί µια προσέγγιση κατά περίπτωση προκειµένου να αποφασιστεί πώς θα αντιµετωπίζονται οι πιθανές συγκρούσεις συµφερόντων µεταξύ των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα και της βιολογικής τους οικογένειας. ικαίωµα στη µη γνώση: Στην περίπτωση αυτή κατά την οποία το ενδιαφερόµενο πρόσωπο επιλέγει να µην ενηµερωθεί σχετικά µε τα αποτελέσµατα της γενετικής δοκιµασίας ούτε να λάβει περαιτέρω πληροφορίες (δηλ. σχετικά µε το εάν είναι φορέας κάποιου ελαττωµατικού γονιδίου ή εάν θα πάσχει µελλοντικά από κάποια ασθένεια), ιδίως εάν η ασθένεια είναι εξαιρετικά σοβαρή και εάν δεν υπάρχουν ακόµη επιστηµονικά µέσα για την πρόληψη ή τη θεραπεία της. Το ίδιο ισχύει για τα µέλη της οικογένειας που µπορεί να επιθυµούν να διεκδικήσουν το δικαίωµα στη µη γνώση των αποτελεσµάτων µιας δοκιµασίας στην οποία υποβλήθηκε ένα µέλος της οικογένειας για να βεβαιωθεί για την παρουσία ή την απουσία µιας σοβαρής γενετικής διαταραχής, προτιµώντας να ζήσουν την ζωή τους χωρίς να τους βαραίνει η σκιά µιας τέτοιας πληροφορίας. Αυτό ισχύει ιδίως στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει πρόληψη ή θεραπευτική αγωγή. (Παράδειγµα: η CNIL (η γαλλική αρχή προστασίας των δεδοµένων) κατέληξε στο συµπέρασµα ότι δεν ενδείκνυται να ενηµερώνεται συστηµατικά η οικογένεια των ασθενών που είναι φορείς ενός γονιδίου ανίατης ασθένειας και να προκαλείται µε τον τρόπο αυτό µόνιµο άγχος, χωρίς πιθανό άµεσο όφελος για τα µέλη της οικογένειας, εφόσον δεν υπάρχει κάποια αποτελεσµατική θεραπεία γι αυτούς στο κοντινό µέλλον.) Παροχή συµβουλών: Οι γενετικές δοκιµασίες θέτουν αναπόφευκτα ορισµένα ηθικά και νοµικά ζητήµατα και γι αυτό το λόγο είναι πολύ σηµαντική η λήψη τεκµηριωµένων αποφάσεων. Εποµένως, µπορούν να εφαρµοστούν εξαιρετικές συνθήκες σε ορισµένες περιπτώσεις, όπως είναι η προκαταρκτική παροχή συµβουλών (π.χ. σε ζευγάρια που επιθυµούν να υποβληθούν σε γενετικές δοκιµασίες πριν λάβουν την απόφασή τους να τεκνοποιήσουν). Αυτή η πτυχή, παρόλο που αποτελεί σηµαντικό θέµα, δεν θα αναπτυχθεί στο παρόν έγγραφο. Απασχόληση Από τη σκοπιά του εργοδότη, η επεξεργασία γενετικών δεδοµένων µπορεί να χρησιµοποιηθεί πριν από την πρόσληψη µε σκοπό να προσδιορίσει ο εργοδότης ποιοι υποψήφιοι είναι ακατάλληλοι για συγκεκριµένη δουλειά π.χ. σε περίπτωση που πάσχουν από ασθένεια που έχει εκδηλωθεί ή σε περίπτωση που είναι πιθανό να πάσχουν µελλοντικά από ασθένεια και κατά συνέπεια να µη τους προσλάβει. Από τη σκοπιά του εργαζοµένου οι γενετικές δοκιµασίες µπορούν να του δώσουν πληροφορίες σχετικά µε το κατά πόσο µια συγκεκριµένη δουλειά είναι κατάλληλη για αυτόν και ποια προστατευτικά µέτρα µπορούν να ληφθούν για τη βελτίωση του εργασιακού του περιβάλλοντος. Η οµάδα εργασίας είχε την ευκαιρία να εξετάσει την επεξεργασία γενετικών δεδοµένων στο περιβάλλον εργασίας µε βάση το έγγραφο διαβούλευσης «κοινοτικό πλαίσιο για την προστασία των δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα των εργαζοµένων στο εργασιακό πλαίσιο». Στο τελικό της έγγραφο µε ηµεροµηνία 24 Σεπτεµβρίου 2003 η οµάδα εργασίας θεώρησε ότι η επεξεργασία γενετικών δεδοµένων στον τοµέα της απασχόλησης κατ αρχήν πρέπει να απαγορεύεται. Η οµάδα εργασίας πρόσθεσε ότι η επεξεργασία των εν λόγω δεδοµένων θα πρέπει να επιτρέπεται µόνο σε πραγµατικά εξαιρετικές - 11

12 περιστάσεις και λαµβάνοντας επίσης υπόψη την απαγόρευση της επεξεργασίας των δεδοµένων αυτών που ισχύει ήδη σε πολλά κράτη µέλη. Επιπλέον, όπως τονίζεται στη γνωµοδότηση της ευρωπαϊκής οµάδας για τη δεοντολογία της επιστήµης και των νέων τεχνολογιών την οποία εξέδωσε τον Ιούλιο του 2003 αναφορικά µε τις «δεοντολογικές πτυχές των γενετικών δοκιµασιών στο χώρο εργασίας», «δεν υπάρχει µέχρι σήµερα κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει τη συνάφεια και την αξιοπιστία των υφιστάµενων γενετικών δοκιµασιών στο πλαίσια της απασχόλησης. Εξακολουθούν να έχουν αβέβαιη προρρητική αξία». Γι αυτό, δεν επιτρέπεται να υφίστανται διακρίσεις τα άτοµα µε βάση τις πληροφορίες αυτές οι οποίες, σε προρρητικούς όρους, δεν πρέπει να θεωρούνται οριστικές στις περισσότερες περιπτώσεις τόσο γιατί τα αποτελέσµατα εξαρτώνται από τη συσχέτιση µε άλλους παράγοντες, όπως είναι ο περιβαλλοντικός παράγοντας όσο και λόγω του πιθανολογικού του χαρακτήρα. Ασφάλιση Η οµάδα εργασίας πιστεύει ότι στο παρόν στάδιο η επεξεργασία γενετικών δεδοµένων στον τοµέα της ασφάλισης θα πρέπει να απαγορεύεται κατ αρχήν και να επιτρέπεται µόνο υπό πραγµατικά εξαιρετικές συνθήκες οι οποίες να προβλέπονται σαφώς από τη νοµοθεσία. Πράγµατι, η χρήση γενετικών δεδοµένων στον ασφαλιστικό τοµέα µπορεί να οδηγήσει στην εφαρµογή διακρίσεων εις βάρος ενός ατόµου που ζητεί να ασφαλιστεί ή µελών της οικογένειας του βάσει του γενετικού του προφίλ. Σε ορισµένες περιπτώσεις µπορεί να ζητηθεί από τους αιτούντες ασφάλιση, ως αποτέλεσµα ενός δυσµενούς αποτελέσµατος γενετικής δοκιµασίας, να καταβάλουν εξωφρενικά ασφάλιστρα για να έχουν ασφαλιστική κάλυψη ή να θεωρηθούν µη ασφαλίσιµοι λόγω δυνητικής ασθένειας η οποία µπορεί να µην εκδηλωθεί ποτέ. Αυτή η θέση συνάδει µε τις θέσεις που έχουν υιοθετήσει τα περισσότερα κράτη µέλη, στα οποία η επεξεργασία γενετικών δεδοµένων στον ασφαλιστικό τοµέα δεν συνιστά θεµιτό σκοπό. Ιατρική και επιστηµονική έρευνα Τα τελευταία χρόνια συλλέχθηκε και αποθηκεύτηκε µεγάλος αριθµός γενετικών δεδοµένων για ερευνητικές δραστηριότητες. Ο κυριότερος λόγος αυτής της επεξεργασίας είναι η πρόοδος στην κατανόηση του ανθρώπινου γονιδιώµατος και των δυνατοτήτων του στην ιατρική, µετά το έργο που επιτέλεσαν οι γενετιστές σε σχέση µε το DNA. Οι βάσεις δεδοµένων έρευνας οι λεγόµενες βιοτράπεζες αποδείχθηκαν ότι συµβάλλουν σηµαντικά στην υγειονοµική περίθαλψη. Η δηµιουργία ωστόσο µεγάλων βάσεων δεδοµένων γενετικής έρευνας αποτελεί εν δυνάµει αιτία ανησυχίας από τη σκοπιά της προστασίας των δεδοµένων. Θα πρέπει να εξεταστούν σχολαστικά κάποια θέµατα όπως α) η περαιτέρω επεξεργασία των δεδοµένων για σκοπούς οι οποίοι ενδεχοµένως ήταν αδιανόητοι κατά το χρόνο συλλογής των δεδοµένων, β) η διάρκεια αποθήκευσης των γενετικών δεδοµένων, και γ) τα δέοντα µέτρα ασφαλείας. Οι βιοτράπεζες αποτελούν µια µελέτη εν εξελίξει. Μόλις δηµιουργηθούν τέτοιες τράπεζες θα αποτελέσουν εν δυνάµει αντικείµενο διάφορων χρήσεων ή ορέξεων. Στην πραγµατικότητα, πολλές από τις ερευνητικές χρήσεις είναι δευτερεύουσες ως προς τους αρχικούς σκοπούς. Λόγω των πιθανών οικονοµικών διακλαδώσεων που συνδέονται µε - 12

13 την επιστηµονική έρευνα στον τοµέα της γενετικής, σήµερα δεν είναι ρεαλιστικό να προβλέψουµε πόσο γρήγορα θα αναπτυχθεί η έρευνα αυτή. Από αυτή την άποψη, η σύσταση πρακτικών που εφαρµόζουν την ανωνυµία θα µπορούσε να είναι µια δυνατότητα αντιµετώπισης των ζητηµάτων αυτών από τη σκοπιά της προστασίας των δεδοµένων. Παρόλα αυτά, φαίνεται ότι για µια ορισµένη περίοδο και για σκοπούς έρευνας το πρόσωπο που διενεργεί την έρευνα πρέπει να µπορεί να συσχετίζει τα δεδοµένα µε το πρόσωπο στο οποίο αναφέρεται (π.χ. για την αξιολόγηση της εξέλιξης της ασθένειας, για την αντίδραση σε µια θεραπεία κ.λπ.). Επιπλέον, υπάρχουν αποδείξεις ότι το αποθηκευµένο DNA µπορεί να συσχετιστεί µε ένα συγκεκριµένο πρόσωπο, εφόσον είναι γνωστά κάποια επιπλέον στοιχεία, ακόµα και αν δεν επιτρέπεται να αποθηκευτεί κατά τρόπο που να συσχετίζεται άµεσα µε κάποιο πρόσωπο. Σύµφωνα µε ορισµό της οµάδας εργασίας που συγκρότησε η δανική κυβέρνηση για την εκτίµηση της ανάγκης υποβολής περαιτέρω νοµοθετικών προτάσεων στη ανία, η βιοτράπεζα ορίζεται ως µια διαρθρωµένη συλλογή ανθρώπινου βιολογικού υλικού η οποία είναι προσβάσιµη βάσει ορισµένων κριτηρίων και στην οποία οι πληροφορίες που περιέχει το βιολογικό υλικό µπορούν να οδηγήσουν στην ταυτοποίηση του ατόµου. Το ζήτηµα της διάρκειας αποθήκευσης γενετικών δεδοµένων συνδέεται επίσης µε τη δυνατότητα εφαρµογής της διαδικασίας ανωνυµοποίησης. Συνήθως, µετά από µερικά χρόνια, τα αναγνωρίσιµα χαρακτηριστικά µπορούν να αφαιρεθούν από τη βάση δεδοµένων έρευνας και έτσι τα δεδοµένα γίνονται ανώνυµα και αποσυνδέονται οριστικά από ένα αναγνωρίσιµο πρόσωπο. Στη Γαλλία, για παράδειγµα, ο νόµος «Huriet» της 20/12/1988 για τις κλινικές δοκιµές προβλέπει ότι τα δεδοµένα δεν µπορούν να ανωνυµοποιηθούν πριν περάσουν 15 χρόνια από την ηµεροµηνία συλλογής τους. Η ολλανδική αρχή προστασίας των δεδοµένων αντιµετώπισε καταστάσεις στις οποίες η ανωνυµοποίηση ή η διαγραφή δεδοµένων που τηρούνταν σε βιοτράπεζες µπορούσαν να υποβαθµίσουν κατά τρόπο ουσιαστικό την αξία και τις λειτουργίες τέτοιων βάσεων δεδοµένων, επειδή τα δεδοµένα δεν συνδέονταν πλέον µε αναγνωρίσιµα άτοµα. Τέτοια παραδείγµατα είναι οι βάσεις δεδοµένων για διαχρονικές έρευνες που ορισµένες φορές περιλαµβάνουν αρκετές γενιές όπως είναι η καταχώριση των κρουσµάτων καρκίνου. Σε τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να λαµβάνονται υπόψη τα επιχειρήµατα από το στρατόπεδο των υποστηρικτών των µεγαλύτερων χρονικών περιόδων διατήρησης των δεδοµένων. Ένα άλλο ζήτηµα είναι το ζήτηµα των µέτρων ασφαλείας που εφαρµόζονται για την προστασία των δεδοµένων που χρησιµοποιούνται για σκοπούς ιατρικής και επιστηµονικής έρευνας. Όσον αφορά τη χρήση των βιοτραπεζών, θα πρέπει να λαµβάνονται µέτρα ασφάλειας υψηλού επιπέδου τόσο σε οργανωτικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο για την προστασία των δεδοµένων που περιέχουν οι εν λόγω βάσεις, σύµφωνα µε το άρθρο 17 της οδηγίας. Για παράδειγµα, οι υπεύθυνοι επεξεργασίας δεδοµένων πρέπει να ενθαρρύνονται να διενεργούν έρευνες για δυνητικούς κινδύνους, να διαµορφώνουν πολιτικές ασφάλειας, να ενηµερώσουν και να εκπαιδεύουν το προσωπικό σε διαρκή βάση, να οργανώνουν ελέγχους περιορισµένης πρόσβασης ώστε να αποφεύγεται κάθε αδικαιολόγητη πρόσβαση από το διοικητικό προσωπικό και άλλα πρόσωπα, κ.λπ. Ταυτοποίηση - 13

14 Τα γενετικά δεδοµένα αποδείχθηκαν σπουδαίο εργαλείο στη διαδικασία ταυτοποίησης σε διάφορους τοµείς. Ο σηµαντικότερος που θα µπορούσε να αναφερθεί είναι η συµβολή τους στις ποινικές έρευνες µε σκοπό τη διαπίστωση της ταυτότητας των δραστών καθώς και η συµβολή τους στην ταυτοποίηση των αγνοουµένων. Στην τελευταία περίπτωση µολονότι η επεξεργασία γίνεται χωρίς τη συγκατάθεση του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα το οποίο αγνοείται, αιτιολογείται επειδή υπάρχουν συνθήκες ζωτικού συµφέροντος για το ενδιαφερόµενο άτοµο. Όσον αφορά τις ποινικές έρευνες, σύµφωνα µε την ποινική νοµοθεσία ορισµένων κρατών µελών, η συγκατάθεση του υπόπτου για την τέλεση αδικήµατος δεν αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων. Από την προοπτική της προστασίας των δεδοµένων ο σηµαντικότερος τοµέας στον οποίο µπορεί να χρησιµοποιηθεί η γενετική για σκοπούς ταυτοποίησης είναι η εξακρίβωση της ύπαρξης πατρικών ή άλλων οικογενειακών δεσµών. Στις περισσότερες από αυτές τις περιπτώσεις η διενέργεια δοκιµασίας αποφασίζεται από το δικαστήριο στο πλαίσιο αστικής αγωγής, απαιτείται δε η ρητή συγκατάθεση των µερών. Ωστόσο έχουν πολλαπλασιαστεί οι προσφορές στο ιαδίκτυο για τη διενέργεια γενετικών δοκιµασιών ιδίως µε σκοπό τον καθορισµό της πατρότητας. Πρόκειται για νέα αναδυόµενη τεχνολογία γνωστή ως «γενετική δοκιµασία απευθείας στο κοινό» ή «γενετική δοκιµασία κατ οίκον». Αυτό το είδος δοκιµασίας δίνει τη δυνατότητα σε ένα άτοµο να εξακριβώσει την πατρότητα ενός παιδιού, για παράδειγµα στέλνοντας δείγµατα των σχετικών ατόµων ταχυδροµικά για ανάλυση σε κάποιο εργαστήριο. Το αποτέλεσµα είναι να εξακριβωθεί κατά πόσον «ο πατέρας» είναι ο γενετικός πατέρας του παιδιού. Οι υπηρεσίες αυτού του είδους διαφηµίζονται στο ιαδίκτυο, τα δε απαραίτητα δείγµατα µπορούν να εξασφαλιστούν µυστικά, για παράδειγµα, παίρνοντας ένα δείγµα τρίχας από µαξιλάρι. Ο µυστικός χαρακτήρας της δειγµατοληψίας µπορεί να σηµαίνει ότι το άτοµο υπόκειται στην πραγµατικότητα σε γενετική δοκιµασία χωρίς καν να το γνωρίζει και συνεπώς χωρίς να έχει δώσει τη συγκατάθεσή του / της. Από αυτή την άποψη, η ευκολία µε την οποία εξασφαλίζεται γενετικό υλικό εν ανγοία του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα (και εποµένως χωρίς τη συγκατάθεσή του) και χρησιµοποιείται περαιτέρω µε σκοπό τη διενέργεια δοκιµασιών πατρότητας πρέπει να αποτραπεί µε σαφή νοµικό κανόνα, όπως συµβαίνει σε διάφορα κράτη µέλη. Επιπλέον, οι εξαιρέσεις σε αυτόν τον τοµέα θα πρέπει να διασφαλίζουν ειδικά τα συµφέροντα και τα δικαιώµατα του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα. Για παράδειγµα, η ολλανδική ΑΠ αποφάσισε ότι κάθε άτοµο που συµµετέχει σε γενετική δοκιµασία θα πρέπει να υπογράφει δήλωση σύµφωνα µε την οποία τα δείγµατα DNA που έχουν συλλεχθεί ανήκουν στο ίδιο και ότι συγκατατίθεται να συµµετάσχει στη δοκιµασία. Όσον αφορά τους ανηλίκους, η ολλανδική ΑΠ δήλωσε ότι θα πρέπει να προσκοµίζεται γραπτή δήλωση από τους νοµίµους εκπροσώπους τους. Στη γραπτή δήλωση ο κάθε εκπρόσωπος θα πρέπει να ορίζει ρητά ότι συγκατατίθεται στη συµµετοχή του παιδιού και να βεβαιώνει ότι τα δείγµατα DNA ανήκουν στο παιδί. Τέλος, ο ενδιαφερόµενος εκπρόσωπος θα πρέπει να δηλώνει εάν υπάρχουν άλλοι νόµιµοι εκπρόσωποι και σε περίπτωση που υπάρχουν να δηλώνει ότι δεν έχουν αντίρρηση για τη διενέργεια της γενετικής δοκιµασίας. - 14

15 V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Λόγω των ταχέως µεταβαλλόµενων τεχνολογικών, επιστηµονικών και οικονοµικών εξελίξεων στον τοµέα της γενετικής και λαµβάνοντας υπόψη την ποικιλία χρήσεων για τις οποίες µπορεί να γίνει η επεξεργασία γενετικών δεδοµένων, η οµάδα εργασίας πιστεύει ότι είναι απαραίτητο στο παρόν στάδιο να οριστεί µια κοινή προσέγγιση µε σκοπό να θεσπιστούν οι δέουσες εγγυήσεις για την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων. Οι βασικές γραµµές αυτής της προσέγγισης µπορούν να συνοψιστούν ως εξής: Κάθε χρήση γενετικών δεδοµένων για σκοπούς άλλους εκτός από την άµεση διαφύλαξη της υγείας του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα και τη διεξαγωγή επιστηµονικής έρευνας θα πρέπει να προϋποθέτει την εφαρµογή εθνικών κανόνων σύµφωνα µε τις αρχές προστασίας των δεδοµένων που προβλέπει η οδηγία και ιδίως σύµφωνα µε την αρχή του τελικού σκοπού και της αναλογικότητας. Η εφαρµογή αυτών των αρχών θέτουν εκτός νόµου την ευρεία εφαρµογή µαζικών γενετικών ελέγχων. Επιπλέον, σύµφωνα µε αυτές τις αρχές, η επεξεργασία γενετικών δεδοµένων θα πρέπει να επιτρέπεται στον τοµέα της απασχόλησης και της ασφάλισης µόνο σε πολύ εξαιρετικές περιπτώσεις οι οποίες θα προβλέπονται από το νόµο, έτσι ώστε να προστατεύονται τα άτοµα από την εφαρµογή διακρίσεων εις βάρος τους λόγω του γενετικού τους προφίλ. Επιπλέον, η ευκολία µε την οποία µπορεί να εξασφαλιστεί γενετικό υλικό εν αγνοία του προσώπου στο οποίο αναφέρονται τα δεδοµένα και µε την οποία µπορούν στη συνέχεια να εξαχθούν καίριες πληροφορίες από το εν λόγω υλικό, απαιτεί τη θέσπιση αυστηρών ρυθµίσεων ώστε να αποσοβηθούν οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν σε νέες µορφές «κλοπής ταυτότητας», ιδιαίτερα σοβαρές αφού µπορεί να θίγεται η πατρότητα και η µητρότητα, ή να δηµιουργείται η δυνατότητα χρήσης του υλικού για σκοπούς κλωνοποίησης. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο, κατά τη νοµική ρύθµιση των γενετικών δεδοµένων θα πρέπει οπωσδήποτε να ληφθεί υπόψη το νοµικό καθεστώς των δειγµάτων DNA που χρησιµοποιούνται για την εξασφάλιση των ζητούµενων πληροφοριών. Μεταξύ των ζητηµάτων που θα πρέπει να αντιµετωπιστούν, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην άσκηση ενός ευρέος φάσµατος δικαιωµάτων των προσώπων στα οποία αναφέρονται τα δεδοµένα κατά τη διαχείριση τέτοιων δειγµάτων, καθώς και στην καταστροφή ή/και ανωνυµοποίηση των δειγµάτων µετά την εξασφάλιση των απαιτούµενων πληροφοριών. Τέλος, θα πρέπει να εφαρµοστούν διαδικασίες για να εξασφαλιστεί ότι τα γενετικά δεδοµένα υφίστανται επεξεργασία υπό την εποπτεία ειδικευµένων επαγγελµατιών οι οποίοι έχουν δικαίωµα να προβούν σε τέτοια επεξεργασία βάσει συγκεκριµένων αδειών και κανόνων. Στα κράτη µέλη στα οποία δεν προβλέπει ακόµη η νοµοθεσία τους σκοπούς και τις δέουσες εγγυήσεις για την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων οι αρχές προστασίας δεδοµένων (ΑΠ ) ενθαρρύνονται να διαδραµατίσουν ακόµη πιο ενεργό ρόλο µε σκοπό να εξασφαλίσουν την απόλυτη τήρηση της αρχής του τελικού σκοπού και της αρχής της αναλογικότητας. - 15

16 Σχετικά µε αυτό η οµάδα εργασίας συνιστά στα κράτη µέλη να εξετάσουν το ενδεχόµενο υποβολής της επεξεργασίας των γενετικών δεδοµένων σε προηγούµενο έλεγχο από την ΑΠ, σύµφωνα µε το άρθρο 20 της οδηγίας. Αυτό θα πρέπει ιδίως να ισχύει στην περίπτωση της δηµιουργίας και χρήσης βιοτραπεζών. Επιπλέον, η στενότερη συνεργασία και ανταλλαγή ορθών πρακτικών µεταξύ ΑΠ µπορεί να αποδειχθεί ότι είναι ένας αποτελεσµατικός τρόπος για την κάλυψη της σηµερινής απουσίας κανονιστικού πλαισίου στον τοµέα των on-line «γενετικών δοκιµασιών απευθείας στο κοινό». Αξίζει να σηµειωθεί ότι µια νέα κοινωνική οµάδα µε σηµασία από νοµική άποψη είδε το φως της ηµέρας, συγκεκριµένα η βιολογική οµάδα, η οµάδα των εξ αίµατος συγγενών σε αντίθεση, από τεχνική άποψη, µε την οικογένεια ενός ατόµου. Πράγµατι, µια τέτοια οµάδα δεν περιλαµβάνει µέλη της οικογένειας όπως τη σύζυγο ή το σύζυγο ή τα θετά παιδιά, ενώ περιλαµβάνει πρόσωπα εκτός του οικογενειακού κύκλου είτε βάσει του νόµου είτε βάσει των πραγµατικών περιστατικών (π.χ.: δωρητές σπέρµατος). Η οµάδα εργασίας σκοπεύει να επανεξετάσει το παρόν έγγραφο εργασίας υπό το πρίσµα της πείρας που θα αποκοµιστεί από τις αρχές προστασίας των δεδοµένων από την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων. Το παρόν έγγραφο θα πρέπει να θεωρηθεί ως ενδιάµεσο βήµα για τη διεξαγωγή περαιτέρω συζητήσεων γύρω από τα επίµαχα ζητήµατα. Η οµάδα εργασίας θα παρακολουθήσει στενά την εξέλιξη των εν λόγω ζητηµάτων και µπορεί να αποφασίσει να εξετάσει λεπτοµερέστερα συγκεκριµένους τοµείς σε µεταγενέστερο στάδιο, έτσι ώστε να συµβαδίσει µε τις τεχνολογικές εξελίξεις που συνδέονται µε την επεξεργασία των γενετικών δεδοµένων. Βρυξέλλες, 17 Μαρτίου 2004 Για την οµάδα εργασίας Ο Πρόεδρος Peter Schaar - 16

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων

Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων ΑΡΘΡΟ 29 - ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ Ε ΟΜΕΝΩΝ 5058/00/EL/TEΛΙΚΟ WP 33 Άρθρο 29 - Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων Γνωµοδότηση 5/2000 σχετικά µε τη Χρήση Tηλεφωνικών Καταλόγων για

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα Εργασίας του ΑΡΘΡΟΥ 29 για την προστασία των δεδοµένων

Οµάδα Εργασίας του ΑΡΘΡΟΥ 29 για την προστασία των δεδοµένων Οµάδα Εργασίας του ΑΡΘΡΟΥ 29 για την προστασία των δεδοµένων 00323/07/EL WP 131 Έγγραφο εργασίας σχετικά µε την επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν την υγεία στο πλαίσιο των ηλεκτρονικών

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας

Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Πολιτική Προστασίας των Προσωπικών Δεδομένων και Ασφαλείας Η προστασία και ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων και των πληροφοριών υγείας είναι πρωταρχικής σημασίας για την εταιρεία Outcome Sciences, Inc.

Διαβάστε περισσότερα

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 4 Ιουνίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2008/0140 (CNS) 9011/15 ΕΚΘΕΣΗ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία SOC 330 ANTIDISCRIM 6 JAI 338 MI 326 FREMP 114 Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές για τα όρια των συμβάσεων

Κατευθυντήριες γραμμές για τα όρια των συμβάσεων EIOPA-BoS-14/165 EL Κατευθυντήριες γραμμές για τα όρια των συμβάσεων EIOPA Westhafen Tower, Westhafenplatz 1-60327 Frankfurt Germany - Tel. + 49 69-951119-20; Fax. + 49 69-951119-19; email: info@eiopa.europa.eu

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε.

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. ` ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε. Όμιιλος ΟΤΕ Κώδιικας Δεοντολογίίας γιια την προστασίία των διικαιιωμάτων του ατόμου κατά την επεξεργασίία των προσωπιικών δεδομένων του εντός του Ομίίλου ΟΤΕ

Διαβάστε περισσότερα

Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών 29.6.2011 ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ για την εφαρμογή της οδηγίας 2005/36/ΕΚ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών

Διαβάστε περισσότερα

26.7.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 201/21

26.7.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 201/21 26.7.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 201/21 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 716/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 25ης Ιουλίου 2013 για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ

ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 5085/99/EN/FINAL WP 25 ΟΜΑ Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Σύσταση 3/99 σχετικά µε τη διατήρηση δεδοµένων κίνησης από τους παρόχους υπηρεσιών Internet

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟ 29 - Οµάδα εργασίας για την προστασία των δεδοµένων

ΑΡΘΡΟ 29 - Οµάδα εργασίας για την προστασία των δεδοµένων ΑΡΘΡΟ 29 - Οµάδα εργασίας για την προστασία των δεδοµένων 11601/EL ΟΕ 90 Γνώµη 5/2004 για τις αυτόκλητες κλήσεις µε σκοπό την εµπορική προώθηση σύµφωνα µε το άρθρο 13 της οδηγίας 2002/58/ΕΚ Εγκρίθηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

«Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001»

«Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001» 05/09/2005 Αριθµ. Πρωτ.: *****/2005 ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ «Απονοµή τίτλου ειδικότητας Γενικής Ιατρικής σύµφωνα µε τις κοινοτικές οδηγίες 16/1993 και 19/2001» Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα 2002R1606 EL 10.04.2008 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθημα τεκμηρίωσης και δεν δεσμεύει τα κοινοτικά όργανα B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 1606/2002 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 19ης

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ)

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 1 ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΟΡΑΜΑ ΚΑΙ ΑΞΙΕΣ ΟΜΙΛΟΥ 3. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΟΜΙΛΟΥ (ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ) 2 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 126/2013

Α Π Ο Φ Α Σ Η 126/2013 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 11-10-2013 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/390-1/11-10-2013 Α Π Ο Φ Α Σ Η 126/2013 Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε στην έδρα της την Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΣΤΗ ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ (ΨΥΚΑΠ) Μιχαλακολούλου 173 115 27 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 2106462797 Δικτυακός Τόπος: http://www.psychodrama.gr Ηλεκτρονική Διεύθυνση: kostas.letsios@psychodrama.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Αναφορών 28.11.2014 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ Θέμα: Αναφορά 0824/2008, του Kroum Kroumov, βουλγαρικής ιθαγένειας, η οποία συνοδεύεται από 16 υπογραφές, σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ. σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 31.10.2013 COM(2013) 740 final 2013/0361 (APP) Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την τριμερή κοινωνική σύνοδο κορυφής για την ανάπτυξη και την απασχόληση EL EL 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ, ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ, ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 18.7.2001 COM(2001) 411 τελικό Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ, ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ περί του καθεστώτος καιτων γενικών όρων άσκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ. Απόφαση 1295/99/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου 1999 ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1999-2000

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ. Απόφαση 1295/99/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου 1999 ΕΤΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟ Ο 1999-2000 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ ιεύθυνση ΣΤ - ηµόσια υγεία Μονάδα ΣΤ4 -Μεταδοτικές, σπάνιες και νεοεµφανιζόµενες νόσοι ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΡΑΣΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σημαντικές αλλαγές στην επισήμανση & την παραγωγή μελιού

Σημαντικές αλλαγές στην επισήμανση & την παραγωγή μελιού Σημαντικές αλλαγές στην επισήμανση & την παραγωγή μελιού Οδηγία 2014/63/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Μαΐου 2014 για την τροποποίηση της οδηγίας 2001/110/ΕΚ του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. Πρόταση ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23.07.2001 COM(2001) 418 τελικό 2001/0166 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά µε το δείκτη κόστους εργασίας (υποβληθείσα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ. Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Περιβαλλοντική ρβ Ευθύνη και Ασφαλιστική Αγορά Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας 30 Ιουνίου 2010 / Αθήνα Μαρία Φαράντου Νομικός Σύμβουλος Ε.Α.Ε.Ε. Ε Ε Οδηγία 2004/35/ΕΚ & Π.Δ. 148/2009 ΕΝΩΣΗ «Σκοπός»: η προστασία

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 24.12.2003 L 339/73 Ο ΗΓΙΑ 2003/125/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 22ας εκεµβρίου 2003 για τις λεπτοµέρειες εφαρµογής της οδηγίας 2003/6/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου όσον αφορά τη θεµιτή παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Ευρωπαϊκή Επιτροπή European Commission Enterprise publication ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εφαρμογή των

Διαβάστε περισσότερα

Αριθ. Πρωτ: οικ. 130406/17-8-95

Αριθ. Πρωτ: οικ. 130406/17-8-95 Αριθ. Πρωτ: οικ. 130406/17-8-95 ΘΕΜΑ: Εγκύκλιος εφαρμογής Π.Δ. 399/94 «Προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους παράγοντες κατά την εργασία σε συμμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

AΡΘΡΟ 29 Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων

AΡΘΡΟ 29 Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων AΡΘΡΟ 29 Οµάδα Εργασίας για την Προστασία των εδοµένων 5401/01/EL/Τελικό WP 55 Έγγραφο εργασίας για την επιτήρηση των ηλεκτρονικών επικοινωνιών στον τόπο εργασίας Εκδόθηκε στις 29 Μαΐου 2002 Σχόλια: *

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας συµπεριφοράς και δεοντολογίας για τον κλάδο της ιδιωτικής ασφάλειας I. Γιατί ο κλάδος χρειάζεται έναν κώδικα συµπεριφοράς και δεοντολογίας; Ο τοµέας της ιδιωτικής ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΣ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ CONFLICT OF INTEREST POLICY Το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο (νομοθεσία) που διέπει τις δραστηριότητες της εταιρείας «ΠΑΝΤΕΛΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γνώµη 5/2005 της Οµάδας Εργασίας του άρθρου 29 για τη χρήση δεδοµένων θέσης µε σκοπό την παροχή υπηρεσιών προστιθέµενης αξίας

Γνώµη 5/2005 της Οµάδας Εργασίας του άρθρου 29 για τη χρήση δεδοµένων θέσης µε σκοπό την παροχή υπηρεσιών προστιθέµενης αξίας Οµάδα Εργασίας του άρθρου 29 για την προστασία των δεδοµένων 2130/05/EL WP 115 Γνώµη 5/2005 της Οµάδας Εργασίας του άρθρου 29 για τη χρήση δεδοµένων θέσης µε σκοπό την παροχή υπηρεσιών προστιθέµενης αξίας

Διαβάστε περισσότερα

Κατευθυντήριες γραμμές. για την εξέταση. αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές. επιχειρήσεις

Κατευθυντήριες γραμμές. για την εξέταση. αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές. επιχειρήσεις EIOPA-BoS-12/069 EL Κατευθυντήριες γραμμές για την εξέταση αιτιάσεων από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις 1/8 1. Κατευθυντήριες γραμμές Εισαγωγή 1. Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού EIOPA (European Insurance

Διαβάστε περισσότερα

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ

Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Ε Θ Ν Ι Κ Η Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Β Ι Ο Η Θ Ι Κ Η Σ Γ Ν Ω Μ Η ΜΕΤΑ ΟΤΙΚΑ ΛΟΙΜΩ Η ΝΟΣΗΜΑΤΑ: ΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ Η Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής, σε επανειληµµένες συνεδριάσεις, εξέτασε το ζήτηµα των αποδεκτών

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 27/7 ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 22ας Ιανουαρίου 2001 για τη σύσταση του Στρατιωτικού Επιτελείου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2001/80/ΚΕΠΠΑ) ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19

Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002. ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Κ Π 544/2003 Ο ΠΕΡΙ ΡΥΘΜΙΣΕΩΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΚΑΙ ΤΑΧΥ ΡΟΜΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 2002 ιάταγµα δυνάµει του άρθρου 19 Ο Επίτροπος Ρυθµίσεως Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων, ασκώντας τις εξουσίες που του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ Η εξασφάλιση άδειας από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισµού (ΥΠΠ) είναι απαραίτητη για τη διεξαγωγή έρευνας σε δηµόσια σχολεία οποιασδήποτε βαθµίδας.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Ασθένεια και stress Ο φόβος της πιθανής ασθένειας και η αγωνία για την επιβίωση Ο φόβος της απώλειας του ελέγχου ζωτικών λειτουργιών Ο φόβος της καταστροφής

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η 35/2012

Α Π Ο Φ Α Σ Η 35/2012 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 22-03-2012 Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/2168/22-03-2012 Α Π Ο Φ Α Σ Η 35/2012 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

***II ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

***II ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2014-2019 Επιτροπή Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων 12.3.2015 2013/0371(COD) ***II ΣΧΕΔΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ σχετικά με τη θέση του Συμβουλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΚΥΚΛΟΣ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΡΑΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΗ ΣΥΝΟΨΗ ΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ Θέµα: υνατότητα διαφήµισης διδασκαλίας κατ οίκον Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Καλλιόπη Σπανού Ειδικός Επιστήµονας: Ευάγγελος Θωµόπουλος Αθήνα, Μάρτιος

Διαβάστε περισσότερα

Επίσημη Εφημερίδα C 92 A. της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ανακοινώσεις και Πληροφορίες. Γνωστοποιήσεις. 58ο έτος. Έκδοση στην ελληνική γλώσσα.

Επίσημη Εφημερίδα C 92 A. της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ανακοινώσεις και Πληροφορίες. Γνωστοποιήσεις. 58ο έτος. Έκδοση στην ελληνική γλώσσα. Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 92 A Έκδοση στην ελληνική γλώσσα Ανακοινώσεις και Πληροφορίες 58ο έτος 19 Μαρτίου 2015 Περιεχόμενα V Γνωστοποιήσεις ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ Ευρωπαϊκή Υπηρεσία

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. 30.4.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 118/5

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. 30.4.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 118/5 30.4.2013 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 118/5 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 392/2013 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 29ης Απριλίου 2013 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 889/2008

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ. Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 26-X-2004 E(2004) 4287 Θέµα: Κρατικές ενισχύσεις/ελλάδα Ενίσχυση αριθ. N 132/04 Πρόγραµµα ενισχύσεων FROST (δυσµενείς καιρικές συνθήκες κατά την περίοδο από 12 έως 15 Φεβρουαρίου

Διαβάστε περισσότερα

L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010

L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010 L 343/10 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 29.12.2010 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 1259/2010 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 20ής Δεκεμβρίου 2010 για τη θέσπιση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του δικαίου που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας

Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Μια ενημέρωση για ασθενείς και παρόχους φροντίδας Τι είναι το FoundationOne ; Το FoundationOne είναι μια εξέταση που ανιχνεύει γενωμικές μεταβολές (π.χ. μεταλλάξεις) που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία κοινοποίησης [Σύμφωνα με το Άρθρο R23 της Απόφασης (ΕΚ) με αριθμ. 768/2008/ΕΚ]

Διαδικασία κοινοποίησης [Σύμφωνα με το Άρθρο R23 της Απόφασης (ΕΚ) με αριθμ. 768/2008/ΕΚ] Aθήνα, 18-09-2012 Αριθμ. Πρωτ.:Φ2-1619 ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΕΣΩΤ. ΕΜΠΟΡΙΟΥ Δ/ΝΣΗ ΜΕΤΡΟΛΟΓΙΑΣ Ταχ. Δ/νση: Πλ.Κάνιγγος Ταχ. Κώδ.: 10181 Αθήνα ΚΟΙΝ: Γρ. κ. Υφυπουργού Πληροφ: Αθ. Δέσης Τηλ:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Αρ. Φακ.: AKI 48/05, AKI 1/06

Αρ. Φακ.: AKI 48/05, AKI 1/06 Αρ. Φακ.: AKI 48/05, AKI 1/06 Έκθεση της Αρχής Ισότητας αναφορικά με την πρακτική που το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και προσωπικού ακολουθεί να μην ανανεώνει τα συμβόλαια των εκτάκτων υπαλλήλων που βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ

(Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ 16.3.2012 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 77/1 II (Μη νομοθετικές πράξεις) ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 225/2012 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Μαρτίου 2012 για την τροποποίηση του παραρτήματος II

Διαβάστε περισσότερα

όσον αφορά τους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης των διαφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και άρχισε ευρεία διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τους

όσον αφορά τους εναλλακτικούς τρόπους επίλυσης των διαφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και άρχισε ευρεία διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τους ΟΔΗΓΙΑ 2008 52 ΕΚ Οδηγία 2008/52/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 2008 για ορισμένα θέματα διαμεσολάβησης σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Θέμα: Επανεκπαίδευση και επαναπιστοποίηση γνώσεων των (αντ)ασφαλιστικών διαμεσολαβητών

ΠΡΑΞΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Θέμα: Επανεκπαίδευση και επαναπιστοποίηση γνώσεων των (αντ)ασφαλιστικών διαμεσολαβητών Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΞΗ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Θέμα: Επανεκπαίδευση και επαναπιστοποίηση γνώσεων των (αντ)ασφαλιστικών διαμεσολαβητών Η ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, αφού έλαβε υπόψη:

Διαβάστε περισσότερα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα

Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα 1997R2027 EL 30.05.2002 001.001 1 Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα B M1 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (EΚ) αριθ. 2027/97 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 9ης Οκτωβρίου 1997 για την ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ ΣΕΠ Επιστημών & Υγείας ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΛΩΝ 1. Σκοπός Ο Κώδικας Δεοντολογίας των μελών του Συνδέσμου σκοπό έχει να προτρέπει τα μέλη του Συνδέσμου στο να κατανοούν και να εφαρμόζουν συστηματοποιημένους

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 16-05-2014. Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1236-2/16-05-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 55/2014

Αθήνα, 16-05-2014. Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1236-2/16-05-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 55/2014 Αθήνα, 16-05-2014 ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αριθ. Πρωτ.: Γ/ΕΞ/1236-2/16-05-2014 Α Π Ο Φ Α Σ Η 55/2014 (Τµήµα) Η Αρχή Προστασίας εδοµένων Προσωπικού Χαρακτήρα συνεδρίασε σε σύνθεση Τµήµατος

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 14.6.2014 L 175/9 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 634/2014 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Ιουνίου 2014 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1126/2008 για την υιοθέτηση ορισμένων διεθνών λογιστικών προτύπων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΥ ΤΟΠΟΥ 1. Εισαγωγή 1.1. Η λειτουργία του παρόντος διαδικτυακού τόπου www.transparency.gr υποστηρίζεται από το σωματείο «Διεθνής Διαφάνεια Ελλάς» (στο εξής: ο «Φορέας») με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η πρακτική άσκηση ως διδακτικό έργο

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η πρακτική άσκηση ως διδακτικό έργο ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ Η πρακτική άσκηση ως διδακτικό έργο Με τη διάταξη του άρθρου 24 του Ν. 1404/83 για τη «Δομή και λειτουργία των ΤΕΙ» καθιερώνεται για πρώτη φορά, η πρακτική άσκηση, ως

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας,

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, Διεθνής Σύμβαση Εργασίας Νο. 182 για την απαγόρευση των χειρότερων μορφών εργασίας των παιδιών και την άμεση δράση με σκοπό την εξάλειψή τους [όπως κυρώθηκε με το Ν. 2918/2001 «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών

Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Κώδικας Δεοντολογίας για τις υπηρεσίες προστιθέμενης αξίας μέσω κινητών τηλεφώνων και την προστασία των ανήλικων χρηστών Ο παρόν Κώδικας θεσπίζεται μεταξύ των Εταιρειών Παροχής Υπηρεσιών Κινητής Τηλεφωνίας

Διαβάστε περισσότερα

31987L0343. EUR-Lex - 31987L0343 - EL. Avis juridique important

31987L0343. EUR-Lex - 31987L0343 - EL. Avis juridique important Avis juridique important 31987L0343 Οδηγία 87/343/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1987 για την τροποποίηση, όσον αφορά την ασφάλιση πιστώσεων και εγγυήσεων, της οδηγίας 73/239/ΕΟΚ περί συντονισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (FAQs)

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ (FAQs) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ, ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΥΠΟ ΟΜΩΝ, ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ & ΙΚΤΥΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ 1 η ΓΕΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 2η ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΚΛΑ ΙΚΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας

ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας ΙΑΤΡΙΚΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ Άννα Τσίτουρα Δικηγόρος Εξειδ. Δίκαιο της υγείας Νοµική Σύµβουλος Ι.Σ.Α. ΙΣΧΥΟΝ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Ήδη από το έτος 1939 ισχύει γενική απαγόρευση κάθε διαφήµισης που σχετίζεται µε την άσκηση

Διαβάστε περισσότερα

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση».

Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση». Α ΚΥΚΛΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Ο Α Κύκλος Σπουδών οδηγεί στην απόκτηση μεταπτυχιακού διπλώματος ειδίκευσης στην «Οπτική και Όραση». 1. Προϋποθέσεις για τη λήψη Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) Κάθε Μεταπτυχιακός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2008

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 2008 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Βρυξέλλες, 29 Πρόταση κανονισµού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου σχετικά µε κοινούς κανόνες και πρότυπα για τους οργανισµούς επιθεώρησης και εξέτασης πλοίων

Διαβάστε περισσότερα

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού σε σχέση με την ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και άνοιξε για υπογραφή, κύρωση και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 2011 ΚΩΔΙΚΑΣ ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗΣ ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ 1 Κώδικας Δεοντολογίας Γραφείου Διασύνδεσης ΤΕΙ Λάρισας Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Κώδικας δεοντολογίας με φοιτητές και αποφοίτους προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ

Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχος της ρύπανσης: οδηγία IPPCΗ Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται στο πλαίσιο βιομηχανικών και γεωργικών δραστηριοτήτων υψηλού δυναμικού ρύπανσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ

ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΤΥΠΟ ΕΓΓΡΑΦΗΣ ΣΥΓΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ΚΑΤΟΠΙΝ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ Τίτλος Μελέτης: Ιδιοπαθής φλεγμονώδης νόσος του εντέρου και προκαρκινικές αλλοιώσεις /καρκίνος του τραχήλου της μήτρας. Παρακαλώ διαβάστε προσεκτικά αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 19.5.2014 COM(2014) 283 final 2014/0148 (NLE) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1387/2013 για την αναστολή των αυτόνομων

Διαβάστε περισσότερα

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων

29-12-05. Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 4245/Α ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ. Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ. Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων ΓΡΑΦΕΙΟ ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΥ Αθήνα, Αριθ. πρωτ.: 29-12-05 4245/Α ΠΡΟΣ: Ως Πίνακας Διανομής ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ Θέμα: Νέοι Κανονισμοί Τροφίμων Εδώ και μερικά χρόνια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εργάζεται πάνω στην εναρμόνιση της

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

CES, UNICE, CEEP Συµφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισµένου χρόνου Προοίµιο Γενικές παρατηρήσεις

CES, UNICE, CEEP Συµφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισµένου χρόνου Προοίµιο Γενικές παρατηρήσεις 10. 7. 1999 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 175/43 Ο ΗΓΙΑ 1999/70/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 28ης Ιουνίου 1999 σχετικά µε τη συµφωνία πλαίσιο για την εργασία ορισµένου χρόνου που συνήφθη από

Διαβάστε περισσότερα

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002

Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ Ε ΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Αθήνα, 25/06/2002 ΑΠ: 1143Α Ταχ. /νση: ΟΜΗΡΟΥ 8 105 64 ΑΘΗΝΑ ΤΗΛ.: 33.52.604-605 FAX: 33.52.617 Α Π Ο Φ Α Σ Η ΑΡ. 77Α / 2002 Η Αρχή Προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις

ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις ΙΑΚΙΝ ΥΝΕΥΣΗ, ΑΣΦΑΛΕΙΑ, ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΝΕΦΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4: ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 1. Ασφάλεια, δικαιώµατα, και νοµικές υποχρεώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ Ή ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ Ή ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΟΧΗ ΤΟΥ ΣΥΝΟΛΟΥ Ή ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΘΟΛΙΚΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Μαρούσι, Μάρτιος 2014 Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδροµείων (ΕΕΤΤ) ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚ ΗΛΩΣΗΣ ΕΝ ΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Α) Το νοµοθετικό έργο ΟΙ ΑΡΜΟ ΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ Η παλαιότερη ιστορικά, αλλά και σηµαντικότερη αρµοδιότητα της Βουλής είναι η νοµοθετική, δηλαδή η θέσπιση γενικών και απρόσωπων κανόνων δικαίου. Τη νοµοθετική

Διαβάστε περισσότερα

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17)

ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ. της 12ης Μαρτίου 2013. σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) EL ECB-PUBLIC ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ της 12ης Μαρτίου 2013 σχετικά με την ανακεφαλαιοποίηση των πιστωτικών ιδρυμάτων (CON/2013/17) Εισαγωγή και νομική βάση Στις 4 Μαρτίου 2013 η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

Η υψηλότερη δυνατή προστασία για τα παιδιά. Ευρωπαϊκή Επιτροπή Επιχειρήσεις και Βιομηχανία

Η υψηλότερη δυνατή προστασία για τα παιδιά. Ευρωπαϊκή Επιτροπή Επιχειρήσεις και Βιομηχανία ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ Η υψηλότερη δυνατή προστασία για τα παιδιά Ευρωπαϊκή Επιτροπή Επιχειρήσεις και Βιομηχανία Fotolia Orange Tuesday Υπάρχουν περίπου 80 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών στην

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. /.. ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της 21.8.2013

ΚΑΤ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. /.. ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ. της 21.8.2013 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 21.8.2013 C(2013) 5405 final ΚΑΤ ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. /.. ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 21.8.2013 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1169/2011 του Ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΤΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» ΤΗΣ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Γ Ε Ν Ι Κ Α Τα ακόλουθα αφορούν αποκλειστικά και μόνο στην ενότητα «ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» της ιστοσελίδας www.oeetak.gr του Περιφερειακού Τμήματος Ανατολικής Κρήτης του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (O.E.E.T.A.K.),

Διαβάστε περισσότερα

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες

εργαλείο αξιολόγησης για τη μέτρηση της επιβάρυνσης των μυοσκελετικών παθήσεων πρότυπα περίθαλψης που θα πρέπει να αναμένουν οι πολίτες Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι με οστεοαρθρίτιδα και ρευματοειδή αρθρίτιδα λαμβάνουν τη βέλτιστη δυνατή περίθαλψη σε ολόκληρη την Ευρώπη: συστάσεις του EUMUSC.NET Σε συνεργασία με τον EULAR

Διαβάστε περισσότερα

Οµάδα εργασίας για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα. Σύσταση 1/99

Οµάδα εργασίας για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα. Σύσταση 1/99 5093/98/EL/final WP 17 Οµάδα εργασίας για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα Σύσταση 1/99 Για τη µη αντιληπτή και αυτόµατη επεξεργασία δεδοµένων προσωπικού

Διαβάστε περισσότερα

Γεράσιμος Αραβαντινός-Ζαφείρης

Γεράσιμος Αραβαντινός-Ζαφείρης Έλεγχος εφαρμογής του κανονισμού REACH ασφάλεια και υγεία στην εργασία υποχρεώσεις εργοδοτών Γεράσιμος Αραβαντινός-Ζαφείρης Δρ. Χημικός Μηχανικός Επιθεωρητής Ασφάλειας & Υγείας στην Εργασία Κέντρο Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα

Κανόνες Διαδικασίας Διαγωνισμός για τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2021 στην Eλλάδα.

Κανόνες Διαδικασίας Διαγωνισμός για τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2021 στην Eλλάδα. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ Κανόνες Διαδικασίας Διαγωνισμός για τον τίτλο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΡΟΕΓΚΡΙΣΗΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΔΟΟΜΙΛΙΚΗΣ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ 1.1 Σκοπός Oι παρούσες οδηγίες αφορούν τη διαδικασία προέγκρισης μεθοδολογίας ενδοομιλικής τιμολόγησης ( APA")

Διαβάστε περισσότερα

Μικρές / µεσαίες επιχειρήσεις και το Solvency II

Μικρές / µεσαίες επιχειρήσεις και το Solvency II Μικρές / µεσαίες επιχειρήσεις και το Solvency II 1. Εισαγωγή 1.1 Το έγγραφο αυτό επικεντρώνεται σε θέµατα σχετικά µε τις µικρές και µεσαίες ασφαλιστικές επιχειρήσεις και στoυς τρόπους αντιµετώπισης των

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ.

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ (2014-2020) Υποπρόγραμμα «Πολιτισμός» Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ. EACEA 46/2014 - Έργα λογοτεχνικής μετάφρασης Εφαρμογή των σχεδίων του υποπρογράμματος «Πολιτισμός»: έργα λογοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΩΝ / ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΩΝ / ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΩΝ / ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗΣ ΕΣΥ ΚΑΝΑΞ/01/06/12-11-2014 1/11 ΕΣΥ ΚΑΝΑΞ Έκδοση: 01 Αναθεώρηση: 06 Ηµεροµηνία Έκδοσης: 25-02-1997

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΜΕΙΣ ΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΡΑΤΙΚΟ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΓΛΩΣΣΟΜΑΘΕΙΑΣ Μαρία όκου, Προϊσταµένη Τµήµατος στη ιεύθυνση Πιστοποίησης της Γνώσης Ξένων Γλωσσών του Υπ. Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, Απόφοιτη Θ Σειράς

Διαβάστε περισσότερα

-Δε γίνεται καμία επεξεργασία κανενός είδους προσωπικών δεδομένων για χρήστες από Ελλάδα-

-Δε γίνεται καμία επεξεργασία κανενός είδους προσωπικών δεδομένων για χρήστες από Ελλάδα- Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων -Δε γίνεται καμία επεξεργασία κανενός είδους προσωπικών δεδομένων για χρήστες από Ελλάδα- Αυτή η Πολιτική Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων αφορά τους τρόπους με

Διαβάστε περισσότερα

Αλλαγές στην άδεια µητρότητας

Αλλαγές στην άδεια µητρότητας Maternity leave changes - Greek PL507 (Rev 3) Αλλαγές στην άδεια µητρότητας Βασική περίληψη Η Κυβέρνηση έχει δεσµευτεί να βοηθήσει τους εργαζόµενους γονείς. Οι αλλαγές που αφορούν στα δικαιώµατα της άδειας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

ΤΜΗΜΑ Α ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΕ ΔΙΕΡΜΗΝΕΙΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Σχέδιο Νόμου Για την ενσωμάτωση της οδηγίας «2010/64/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιου της 20 ης Οκτώβριου 2010 σχετικά με το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία»

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΑΞΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΘΕΜΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΩΝ

ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΑΞΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΘΕΜΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΠΡΑΞΗΣ ΔΙΟΙΚΗΤΗ ΘΕΜΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΩΝ Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, αφού έλαβε υπόψη: 1. Το Ν. 3867/10 «Εποπτεία Ιδιωτικής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ. (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) L 177/18 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 6.7.2011 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 651/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 5ης Ιουλίου 2011 σχετικά με την έγκριση των εσωτερικών κανόνων λειτουργίας

Διαβάστε περισσότερα