Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick"

Transcript

1

2 Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα και την οικονοµική στήριξη του Δήµου Δράµας (Δηµοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης) και διοργανώνεται από το Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών του Πανεπιστηµίου Δυτικής Μακεδονίας (Φλώρινα) (Εργαστήριο Γλώσσας και Προγραµµάτων Γλωσσικής Διδασκαλίας), το Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, του Αριστοτελείου Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, και το Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick της Κύπρου σε συνεργασίας µε τους τοπικούς εκπαιδευτικούς-επιστηµονικούς φορείς (ΕΛΜΕ και Σύλλογο Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης) Επιστηµονική - Οργανωτική επιτροπή Έλενα Γρίβα, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Δηµήτριος Κουτσογιάννης, αν. καθηγητής, Τµήµα Φιλολογίας Α.Π.Θ. Κωνσταντίνος Ντίνας, καθηγητής, ΠΤΝ, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Αναστασία Στάµου, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Άννα Χατζηπαναγιωτίδη, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Frederick, Κύπρος Σωφρόνιος Χατζησαββίδης, καθηγητής, ΤΕΠΑΕ, Α.Π.Θ. Πλήρης βιβλιογραφική αναφορά άρθρου: Γρίβα, Ε., Κουτσογιάννης, Δ., Ντίνας, Κ., Στάµου, Α., Χατζηπαναγιωτίδη, Ά. & Χατζησαββίδης, Σ. (επιµ.) Πρακτικά Πανελλήνιου Συνεδρίου «Ο Κριτικός Γραµµατισµός στη σχολική πράξη», ηµεροµηνία πρόσβασης: ηη/µµ/εε

3

4

5

6

7

8 Γραµµατισµοί γυναικών Ροµά «αναλφάβητων» µητέρων µαθητών/ τριών στο Δενδροπόταµο Θεσσαλονίκης Άγγελος Χατζηνικολάου, δάσκαλος του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης, Δρ παιδαγωγικής του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ. Γιώργος Χατζηπαύλου, δάσκαλος του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευση, κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώµατος στις Επιστήµες της Αγωγής του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ. Περίληψη Στην εισήγησή µας µέσα από κείµενα, που παρήγαγαν γυναίκες Ροµά, αναδεικνύουµε τη σηµασία του γραµµατισµού στην καθηµερινή διαδικασία για τη συνειδητοποίηση. Ο γραµµατισµός στο πλαίσιο της εισήγησης εκλαµβάνεται ως µια διαδικασία παρέµβασης στο σύνολο της ζωής των Ροµά. Η παρέµβαση αυτή σε πρώτη φάση έχει στόχο την εµπέδωση και ενδυνάµωση της ιδιότητας του πολίτη στη συγκεκριµένη κοινωνική οµάδα (όπου οµάδα είναι ταυτόχρονα οι γυναίκες Ροµά και οι εκπαιδευτικοί) και συνάµα τη συνειδητοποίηση της αξίας της εκπαίδευσης. Βασικός πυλώνας της συνειδητοποίησης σε πρώτη φάση είναι η ερµηνεία των συνθηκών, οι οποίες διαµορφώνουν και ενισχύουν τα πλαίσια των κοινωνικών αποκλεισµών και ρατσισµών και σε επόµενη φάση η από κοινού ανάδειξη, και διεκδίκηση του δικαιώµατος των Ροµά στην εκπαίδευση ως σηµαντικού θεσµικού παράγοντα συνειδητοποίησης και καταπολέµησης των φαινοµένων που προαναφέραµε. Abstract Roma women s literacies, illiteracies mother s students in Dendropotamos Thessaloniki. In the paper, using texts produced by Roma women, we stress the importance of literacy in the everyday process for consciousness. Literacy in the context of this paper is considered as process of intervention across the whole life of Roma. This intervention is initially aimed at consolidating and empowering citizenship in a particular social group (where social group is both women and teachers), yet the awareness of the value of education. Initially, main pillar of consciousness is the interpretation of the life conditions, which modulate and enhance the contexts of social exclusions and racisms. After that, the jointly claim the Right of Roma to education as an important institutional factor consciousness and combating the phenomena mentioned above. 1. Εισαγωγικά Η πεµπτουσία του ρόλου του/της δασκάλου/ας που εργάζεται σε περιοχές κοινωνικού αποκλεισµού και απόλυτης φτώχειας κινείται σε ένα πλαίσιο µέσα στο οποίο καλείται ν αλλάξει πρωταρχικά πολλά από τα κυρίαρχα αυτονόητα του ρόλου του τα οποία καθορίζουν συχνά τις αντιλήψεις και τις στάσεις του. Ο ρόλος του/της δασκάλου/ας σε αυτές τις περιοχές δεν περιορίζεται στα στενά όρια της αίθουσας και του σχολείου, αλλά έχει παρεµβατικό χαρακτήρα στην τοπική κοινότητα. Μέσα σε O 1

9 συνθήκες απόλυτης φτώχειας για «µια αποτελεσµατική» διδασκαλία δεν αρκεί ο/η δάσκαλος/α να ξέρει µόνο αυτό που θα διδάξει, αλλά να γνωρίζει εξίσου καλά αυτόν/ ην που θα διδάξει, καθώς και το πως αυτός/ή ο/η µαθητής/τρια διαµορφώνεται και επηρεάζεται κατά τη διαδικασία της µάθησης από τις συνθήκες του περιβάλλοντός του/της. Για τον Paulo Freire ο γραµµατισµός θεωρείται ένα πλέγµα πρακτικών οι οποίες λειτουργούν είτε προς την κατεύθυνση της ενδυνάµωσης είτε της αποδυνάµωσης των ανθρώπων. Έτσι, µε τον γραµµατισµό οι συµµετέχοντες/ουσες δάσκαλοι/ες ανάλογα µε το αξιακό και πολιτικό τους υπόβαθρο έχουν να επιλέξουν ανάµεσα σε δυο διαδικασίες κοινωνικής και πολιτικής παρέµβασης: Εκείνης που υπηρετεί τη διατήρηση των δεδοµένων κοινωνικών συνθηκών και εκείνης που συντάσσεται στην υπηρεσία µιας σειράς πολιτισµικών πρακτικών οι οποίες προωθούν τη δηµοκρατική και απελευθερωτική αλλαγή. Εξαρχής λοιπόν υιοθετούµε την θέση ότι ο γραµµατισµός συνιστά µια πολιτική, κοινωνική διαδικασία παρέµβασης και όχι απλά ένα φαινόµενο. Ως πολιτική και κοινωνική διαδικασία παρέµβασης εξετάζεται στο πλαίσιο των σχέσεων εξουσίας και εκµετάλλευσης και κάτω από το πρίσµα των θεωριών για την κοινωνική και πολιτισµική παραγωγή και αναπαραγωγή (Freire, P. & Macedo D. 1987: 98). Το πλαίσιο αυτό θα το στηρίξουµε στην εισήγηση µέσα από τρεις επιλεγµένες (από τις πολλές που έχουµε πραγµατοποιήσει) εκπαιδευτικές δράσεις οι οποίες διαµορφώθηκαν σε κείµενα στο τµήµα γραµµατισµού γυναικών Ροµά του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης στο Δενδροπόταµο Θεσσαλονίκης Εκπαιδευτικοί, χρόνος παρέµβασης και µαθητικός πληθυσµός O. Περισσότερα κείµενα και πληροφορίες για τις δράσεις βρίσκονται στην έκθεση του τµήµατος του 1 Γραµµατισµού γυναικών - µητέρων µαθητών/τριών Ροµά του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης (Δενδροπόταµος Θεσσαλονίκης) από τους και την: Άγγελο Χατζηνικολάου, δάσκαλο του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Δρ παιδαγωγικής του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ, Γεώργιο Χατζηπαύλου, δάσκαλο του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευση, κάτοχο Μεταπτυχιακού Διπλώµατος του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ. Αναστασία Σµυρνιώτη, δασκάλα, συνεργάτιδα του προγράµµατος Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ. Η έκθεση είναι κατατεθειµένη στο Πρόγραµµα Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά Μακεδονίας- Θράκης, που υλοποιείται από ο ΠΤΔΕ/ΑΠΘ µε επιστηµονική υπεύθυνη, την κ. Ε. Τρέσσου, καθηγήτρια του ΠΤΔΕ O 2

10 Η οργάνωση του τµήµατος γραµµατισµού στο 5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης στο Δενδροπόταµο δεν προέκυψε ξαφνικά, αλλά αποτελεί µια διαρκή προσπάθεια - πρόκληση η οποία ξεκίνησε αρχικά από το Σεπτέµβριο του 2004 κι έφτασε ως το 2007 (από τους δυο δασκάλους της εισήγησης). Η προσπάθεια αυτή διαµόρφωσε σε βάθος χρόνου σχέσεις µε τους γονείς και τις «αναλφάβητες» µητέρες πολλών µαθητών και µαθητριών του σχολείου µας. Αυτές επιτακτικά µας έθεταν και µας θέτουν ζητήµατα προσωπικού γραµµατισµού ως αναγκαιότητας αφενός καθηµερινής επιβίωσης και αφετέρου απόκτησης ειδικών ικανοτήτων προκειµένου να βοηθούν τα παιδιά τους στη σχολική φοίτηση. Διαφαίνεται στη γενίκευση αυτή των συζητήσεών µας η αξία που προσδίδουν οι µητέρες Ροµά και ιδιαίτερα οι µαθήτριες µητέρες Ροµά στη γραφή. Κάθε τι που λένε διαπερνάται από αξίες και στάσεις. Και όπως φαίνεται εδώ δεν διαφέρουν οι στάσεις τους και οι αξίες τους από εκείνες τις καταγραφές που έκαναν και άλλοι ερευνητές (Φρέιρε, 1977, D. Barton, S.Padmore, 2001: 251). Αξιολογούν σε κάθε λόγο που εκφέρουν και σε κάθε συνοµιλία που επιτελούν τον εαυτό τους και τους άλλους, καθώς και τη δύναµη που έχει ο γραπτός λόγος σε διάφορες περιστάσεις όχι µόνο της επικοινωνίας τους, αλλά και της ζωής τους. Αξιολογούν επίσης ταυτόχρονα την ευχαρίστηση ή τις δυσκολίες που τις δίνει η γραφή και η ανάγνωση. Κατά το διδακτικό έτος οργανώθηκε ξανά στο Σχολείο µας (5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης στο Δενδροπόταµο) ειδικό τµήµα γραµµατισµού «αναλφάβητων» µητέρων Ροµά. Το τµήµα λειτούργησε σε συνεργασία µε το Πρόγραµµα «Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά Μακεδονίας Θράκης» του οποίου την ευθύνη έχει το ΑΠΘ. Επιπλέον ενηµερώθηκε ο Δήµος Αµπελοκήπων - Μενεµένης για τη χρήση αίθουσας του σχολείου και φυσικά η Διεύθυνση Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης. Συνεπώς, το 5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης ως φορέας υλοποίησης και οι τρεις παραπάνω θεσµοί είναι οι ουσιαστικά εµπλεκόµενοι φορείς µιας και οι συντάκτες της εισήγησης ως διδακτικό προσωπικό τελούν σε άµεση σχέση µαζί τους ως υπάλληλοι. Πρέπει να τονίσουµε ότι το τµήµα οργανώθηκε και λειτουργεί και κατά το τρέχον διδακτικό έτος. O 3

11 Το σχεδιασµό και την υλοποίηση του προγράµµατος γραµµατισµού από πλευράς του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης ανέλαβαν οι δάσκαλοι της εισήγησης (ειδικά για την περσινή σχολική χρονιά συµµετείχε εξίσου και η δασκάλα Νατάσσα Σµυρνιώτη, συνεργάτρια του Προγράµµατος «Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά Μακεδονίας Θράκης»). Τα µαθήµατα αναλαµβάνουν να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν - διδάξουν οι προαναφερθέντες δάσκαλοι. Αυτά οργανώνονται τρεις φορές την εβδοµάδα: Τρίτη, Τετάρτη και Πέµπτη, 16:30µ.µ - 18:30µ.µ. Ο µαθητικός πληθυσµός του τµήµατος είναι είκοσι ενήλικες κυρίως γυναίκες, µητέρες και γιαγιάδες µαθητών/τριών των δυο δηµοτικών σχολείων της συνοικίας του Δενδροποτάµου. Η φοίτησή τους είναι σε γενικά πλαίσια σταθερή. Δεκατρείς γυναίκες φοιτούν χωρίς καµιά απουσία, ενώ οι υπόλοιπες δεν έχουν σταθερή φοίτηση λόγω επαγγελµατικών υποχρεώσεων και κυρίως λόγω οικογενειακών προβληµάτων. 3. Θέσεις και αρχές για τις πρακτικές γραµµατισµού του τµήµατος Ως έννοια ο σχολικός γραµµατισµός προσδιορίζεται κατά κύριο λόγο από µια προσέγγιση η οποία περιλαµβάνει σχεδόν αποκλειστικά δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης. Αυτή η προσέγγιση είναι πολλές φορές παραπλανητική. Επειδή είναι κυρίαρχη εκλαµβάνεται ως αυτονόητη διαδικασία από πολλές Ροµά µητέρες µαθήτριες. 2 Στην κυρίαρχη προσέγγιση γραµµατισµού σπάνια αναφέρεται η πολιτισµική γνώση, η κοινωνική γνώση, η γνώση λειτουργίας των θεσµών και των τεχνολογιών. Πολύ δε περισσότερο δεν συµπεριλαµβάνεται ως µέρος του γραµµατισµού η αµφισβήτηση και η κριτική. Μια διαφορετική προσέγγιση γραµµατισµού, αυτή του Baynham (Baynham, 2000), ενέχει την ενοποίηση της ακρόασης, της οµιλίας, της ανάγνωσης, της γραφής και της κριτικής σκέψης. Επίσης περιλαµβάνει την πολιτισµική γνώση που επιτρέπει σε έναν/µια οµιλητή/τρια να αναγνωρίζει και να χρησιµοποιεί την κατάλληλη γλώσσα σε διαφορετικές κοινωνικές περιστάσεις. Από την αρχή λοιπόν της παρέµβασής µας βρεθήκαµε σε ένα δίληµµα επιλογής του µοντέλου γραµµατισµού ανάµεσα: O 2 Όπως καταγραφόταν στις αρχικές συζητήσεις µας στο τµήµα γραµµατισµού. O 4

12 1. Σε ένα γνωστικό µοντέλο γραµµατισµού µε αναφορά αποκλειστικά στις δεξιότητες που χρειάζεται να αναπτύξουν οι άνθρωποι για να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις προσαρµογής στο σχολείο. 2. Και σε κριτικά µοντέλα γραµµατισµού που στοχεύουν στην ευαισθητοποίηση των µητέρων - µαθητριών ως εν δυνάµει πολιτών απέναντι στις κυρίαρχες µορφές γραµµατισµού. Στην παρέµβασή µας δάσκαλοι και Ροµά µητέρες µαθήτριες καταρχήν θεωρούµε το γραµµατισµό ως διαδικασία και όχι ως µια τεχνοκρατική µεθοδολογία του τύπου αναλυτικο-συνθετική ή ολική µέθοδος διδασκαλίας. Ο γραµµατισµός στη συνέχεια εκλαµβάνεται ως µια συγκεκριµένη ανθρώπινη δραστηριότητα και ενδιαφέρεται όχι µόνο για το τι κάνουν οι γυναίκες - µαθήτριες µε το γραµµατισµό, αλλά και τι πιστεύουν ότι κάνουν. Δηλαδή έχει σηµασία ο τρόπος µε τον οποίο τοποθετούνται οι γυναίκες - µαθήτριες απέναντι «στα γράµµατα» - (όπως αποκαλούν το γραµµατισµό), πώς κατασκευάζουν και διαµορφώνουν την αξία του(ς) και ποιες είναι οι ιδεολογίες που τον (τα) περιβάλλουν. Η έννοια της πρακτικής στην περίπτωσή µας περιλαµβάνει: Την καθηµερινή διδακτική πράξη, τη γνώση και τη συνειδητοποίηση (Φρέιρε, 1977α). Στη διαµόρφωση αυτής της τριπλής διαδικασίας σηµαντικό παράγοντα αποτελεί και η σκοποθεσία απέναντι στην επίλυση των κοινωνικών προβληµάτων που θέτουν οι ίδιες οι γυναίκες Ροµά. Το περιεχόµενο των σκοπών αφορά τις περισσότερες φορές σε ζητήµατα της ζωής τους (παράρτηµα: 1 ο κείµενο, «Ηµέρα Υγείας»). Σε αυτή τη τριπλή διαδικασία (καθηµερινή διδακτική πράξη, γνώση και συνειδητοποίηση) ο γραµµατισµός δεν παρέχει µόνο µια τεχνική κατάρτιση, αλλά και µια σειρά οδηγιών για τη χρήση της γνώσης. Έτσι ως έννοια ο γραµµατισµός συνιστά ένα κοινωνικά δοµούµενο φαινόµενο και όχι απλώς δεξιότητα ανάγνωσης και γραφής (Cook-Gumperz 2008, Κωστούλη-Χατζηνικολάου, 2011). Η σηµασία του έγκειται, ωστόσο, στο πώς θα αξιοποιηθούν οι δεξιότητες ώστε σε διαφορετικά περιβάλλοντα να µετατρέπονται σε ικανότητες για παραγωγή γνώσης µέσω των κειµένων. Ο Φρέιρε θεωρεί αλληλο-εξαρτώµενα και αλληλοεπηρεαζόµενα το κείµενο µε το κοινωνικό πλαίσιο µέσα στο οποίο εµφανίζεται κάθε φορά. Θεωρεί τη γνώση του πλαισίου προϋπόθεση, ώστε να µπορεί κανείς να φτάνει στις βαθύτερες σηµασίες και O 5

13 στα νοήµατα του κειµένου. Η ανάγνωση του κόσµου πάντα προηγείται από την ανάγνωση της λέξης. Ωστόσο, η ανάγνωση της λέξης δεν µπορεί να γίνει παρά µόνο µέσω της αδιάλειπτης ανάγνωσης του κόσµου. Αυτή η κίνηση από τον κόσµο στη λέξη και από τη λέξη στον κόσµο είναι µια συνεχής διαδικασία στο γραµµατισµό της χειραφέτησης (Freire, 2006: ). Έτσι, όσο περισσότερο οι γυναίκες µαθήτριες αντιλαµβάνονται την παραγωγή κειµένου ως συγγραφείς τόσο περισσότερο κατανοούν την αναγκαιότητα ακρίβειας στο λόγο και στο κείµενο. Ως παραγωγοί του Λόγου οι γυναίκες µαθήτριες δεν ανακαλύπτουν απλώς και µόνο το νόηµα του κειµένου, αλλά εφευρίσκουν στρατηγικές κοινωνικής παρέµβασης για τη διατύπωση αλληλεγγύης από αναγνώστες και πιθανούς αποδέκτες αιτηµάτων 3. Επιπλέον για τους Freire & Macedo, όταν ο ο/η δάσκαλος/α διερευνά τις εµπειρίες των µαθητών/τριών κατανοεί τον τρόπο µε τον οποίο «διαβάζουν» τον κόσµο γύρω τους. Αυτή η µελέτη κατανόηση είναι πλούσια σε «παραγωγικά θέµατα» (Φρέιρε 1977β: ) που έχουν σχέση µε παγκόσµια ή τοπικά οικονοµικά ζητήµατα πολλά από τα οποία άπτονται άµεσα της ζωής στην περίπτωσή µας των µαθητριών- µητέρων. Η συγκεκριµένη διαδικασία (µελέτη - κατανόηση, κατά Φρείρε «αποκωδικοποίηση») αποτελεί µέρος των εµπειριών των γυναικών και η ανάδειξή - αποκωδικοποίηση τους ως µαθησιακού δεδοµένου από τις ίδιες τις καθιστά δηµιουργικά υποκείµενα. Έτσι η διαδικασία της µάθησης στηρίζεται σε µια συγκεκριµένη, αντικειµενική και µε υλική διάσταση πραγµατικότητα, γι αυτό έχει άµεσο ενδιαφέρον για τις µαθήτριες µητέρες Ροµά. Συνεπώς οι «Λέξεις - Παραγωγικά θέµατα» πρέπει να επιλέγονται µε αυστηρά κριτήρια προκειµένου να ερµηνεύουν µε σαφήνεια το κοινωνικό περιεχόµενο των εµπειριών των µαθητών/τριών (Freire & Macedo, 1987:20-24) 4. Διαδικασία του καθηµερινού γραµµατισµού µε τις µητέρες Ροµά Αυτή η επιλογή είναι µια επίπονη διαδικασία σε καθηµερινό επίπεδο και έχει για µας σηµασία να αναζητούµε τρόπους και διαλεκτικές προκειµένου να O 3 Βλέπε παρακάτω επιστολή στον Δ/ντη Εκπαίδευσης. Παράρτηµα: Κείµενο 3 ο. O 6

14 ενσωµατώνουµε τις αυτονόητες αντιλήψεις των µητέρων µαθητριών σε ένα καθηµερινά εναλλασσόµενο κριτικό µοντέλο γραµµατισµού. Σε µια τέτοια διαδικασία κρίνεται ουσιαστικός παράγοντας το πλαίσιο των συνθηκών τις οποίες οφείλει να γνωρίζει ο δάσκαλος της παρέµβασης. Στην περίπτωσή µας το πλαίσιο των συνθηκών καθορίζεται από ένα πλέγµα παραγόντων κοινωνικού αποκλεισµού, φτώχειας και ρατσισµών που βιώνουν οι άνθρωποι Ροµά και µη Ροµά στην περιοχή του Δενδροποτάµου Θεσσαλονίκης. Το πλέγµα των συνθηκών αυτών συµπληρώνεται από ένα πλαίσιο θεσµικών παρεµβάσεων µε συγκεκριµένο ιδεολογικό περιεχόµενο γενικευµένων αρνητικών διακρίσεων για την περιοχή του Δενδροποτάµου. Στην εν γένει ρατσιστική αντιµετώπιση των Ροµά έχει συµβάλλει ένα δίκτυο καλά στηµένων πληροφοριών µε κύριο χαρακτηριστικό τις γενικεύσεις κυρίως από τα ΜΜΕ (έντυπα και ηλεκτρονικά) τα οποία παρουσιάζουν τον οικισµό σχεδόν αποκλειστικά ως χώρο παρανοµίας και εγκληµατικότητας (όχι πως δεν υφίστανται και αυτά). Το πρόβληµα δηµιουργείται από τον τρόπο παρουσίασης του οικισµού ως της µοναδικής και κύριας εγκληµατογόνου περιοχής της Θεσσαλονίκης. Αυτή η διαδικασία διαµορφώνει συλλογικές αντιλήψεις, στάσεις και συµπεριφορές των µη Ροµά σε βάρος των Ροµά οι οποίες σε συνδυασµό µε θεσµικές παρεµβάσεις παγιώνουν και ενισχύουν ένα πλέγµα ρατσιστικού λόγου και κοινωνικών αποκλεισµών για τον Δενδροπόταµο. Η συγκεκριµένη θεώρηση τείνει να διαµορφώσει διαδικασίες αποδοχής από τους ίδιους τους Ροµά ως συλλογικής συνείδησης. Έτσι σε πολλές συζητήσεις µας µε τις µητέρες εκφέρεται ως αναµφισβήτητη αποδοχή η άποψη «αυτοί είµαστε». Με άλλα λόγια, ισχύει για τις γυναίκες Ροµά αυτό που ο Φρέιρε αποκαλεί «κουλτούρα της σιωπής» σύµφωνα µε την οποία οι καταπιεζόµενοι τείνουν να αποδέχονται την κυρίαρχη αντίληψη και εικόνα για την οµάδα τους και όχι αυτή που πραγµατικά υφίσταται (Φρέιρε, 1977β: 20-23). Στην περίπτωση των γυναικών Ροµά επιβεβαιώνεται η παραπάνω θέση του Φρέιρε: πολλές φορές αυτές προσεγγίζουν και ερµηνεύουν γεγονότα της καθηµερινότητάς τους χωρίς να τα αναλύουν στη βάση των κοινωνικών και πολιτικών θέσεων - παραγόντων που τα διαµορφώνουν. O 7

15 Επιπλέον, αυτή την κοινωνική κατασκευή της συµβολικής εικόνας του Δενδροποτάµου τα τελευταία χρόνια ήρθε να συµπληρώσει η πολεοδοµική ρύθµιση της εισόδου της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Η συγκεκριµένη ρύθµιση ενισχύει τις συνθήκες χωρικού αποκλεισµού των Ροµά. Έτσι η συνοικία του Δενδροποτάµου στην ουσία κατασκευάστηκε - πλέχτηκε ως ένας χώρος µε χαρακτηριστικά χωρικού γκέτο, όπου ανατολικά του οικισµού φτιάχτηκε µια λεωφόρος ταχείας κυκλοφορίας (χωρίς δυνατότητα προσπέλασης, πχ πεζογέφυρα). Η λεωφόρος αυτή τέµνει κάθετα την ΠΑΘΕ (Εθνική Οδός Πάτρα Αθήνα Θεσσαλονίκη - Εύζωνοι) - που αποτελεί το νότιο σύνορο του οικισµού - ενώ στο βόρειο µέρος του διέρχεται σιδηροδροµική γραµµή. Η επικοινωνία πρόσβαση του Δενδροποτάµου µε την υπόλοιπη Θεσσαλονίκη γίνεται αποκλειστικά µέσω τριών εισόδων: Μιας εισόδου στην ΒΑ γωνία αυτού του τετραγώνου, µιας άλλης στη ΒΔ. την οποία τέµνουν οι ράγες της σιδηροδροµικής γραµµής και µιας ανατολικά. Δεν υπάρχει καµιά αερογέφυρα ή διάβαση για τους πεζούς προς το σταθµό των υπεραστικών λεωφορείων (ανατολικά) από όπου παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης σε αστικά λεωφορεία για όλη την υπόλοιπη Θεσσαλονίκη. Υπάρχουν, τέλος, οικογένειες Ροµά που µένουν νότια της ΠΑΘΕ εκτός Δενδροποτάµου. Στο παραπάνω πλαίσιο του ιδεολογικού και χωρικού διαχωρισµού - αποκλεισµού των Ροµά του Δενδροποτάµου πρέπει να τίθεται και η πολιτισµική συνθήκη ότι η µητρική γλώσσα των γυναικών µαθητριών είναι η ροµανή και ότι η ελληνική είναι η δεύτερη. Συνεπώς, οφείλουµε να έχουµε υπόψη µας ότι πολλά αυτονόητα της γλώσσας γραµµατισµού (ελληνικής) δεν είναι αυτονόητα για τις µητέρες Ροµά. Στη διαδικασία, λοιπόν, του γραµµατισµού αρχικά διαµορφώνεται το υλικό. Αυτό περιλαµβάνει όλα εκείνα τα ερωτήµατα τα οποία πρέπει να διερευνηθούν από τις ίδιες τις γυναίκες µητέρες. Στη συνέχεια µέσω του αναστοχασµού πρέπει να µπορούν να επαναδιατυπώσουν τους στόχους του γραµµατισµού ως στόχους της δικής τους ζωής (στη σχολική κοινότητα και στην κοινωνία). Γι αυτό επιχειρούµε οι µητέρες - µαθήτριες να δίνουν ιδιαίτερη σηµασία στη συνεργασία κατά το σχεδιασµό της διδασκαλίας καταθέτοντας πρωτίστως υλικά διδασκαλίας (συνθήκες διαβίωσης, περιγραφές, φωτογραφίες, γεγονότα από το δικό τους κόσµο), όσα ο Φρέιρε αποκαλεί O 8

16 παραγωγικά θέµατα, ώστε να διαµορφώνονται πραγµατικές συζητήσεις στην ανάλυση τους (Φρέιρε 1977β: 103, Cummins 1999: 56). Η αναγνώριση της σηµασίας των αντιλήψεων και ιδεών των γυναικών για τη γραφή και την ανάγνωση µας αναγκάζει να τις χρησιµοποιούµε ως αφετηρία προκειµένου να συν-διαµορφώνουµε κάθε µαθησιακή διαδικασία. 4 Η συνεχής ανατροφοδότηση θεωρίας και πρακτικής την οποία ο Φρέιρε προσδιορίζει ως διαλεκτική σχέση θεωρίας και καθηµερινού αγώνα κοινωνικής πρακτικής (στην περίπτωση µας κοινωνικού γραµµατισµού) ονοµάζεται «ΠΡΑΞΙΣ». Έτσι, οι γραµµατισµοί στην πρότασή µας περιλαµβάνουν τις ικανότητες ερµηνείας της ζωής και δράσης. Για τον Φρέιρε δράση χωρίς ερµηνεία (θεωρία) είναι ένας σκληρός και χωρίς σηµασία ακτιβισµός. Και αντίστροφα, ο λόγος χωρίς δράση συνιστά άσκοπη φλυαρία (Φρέιρε 1977 α : ). Οι µαθήτριες - µητέρες Ροµά του τµήµατός µας πρέπει να βλέπουν - να διαβάζουν την πραγµατικότητα τους και να αισθάνονται την ανάγκη να γράψουν γι αυτήν. Αν το να µαθαίνω να διαβάζω και να γράφω σηµαίνει συγκροτώ µια πράξη γνώσης, τότε οι µητέρες πρέπει από την αρχή να αναλάβουν το ρόλο του δηµιουργικού υποκειµένου ως εν δυνάµει «αναδυόµενοι συγγραφείς». Αυτές οι διαδικασίες γραµµατισµού είναι που θα δηµιουργήσουν αρχές παιδείας και πολιτισµού (Pappas, Barro Zecker 2006). Οι συνηθέστερες κυρίαρχες πρακτικές γραµµατισµού κατατείνουν σε λογικές οι οποίες εστιάζονται γύρω από υποθέσεις του τύπου «τι δεν µπορούν να κάνουν οι άνθρωποι» αδιαφορώντας για το τι ξέρουν (Bartolome, 2010). Με βάση αυτό ξεκινούν πολλές προτάσεις διδασκαλίας και µάθησης (κυρίως του γραπτού λόγου) για παράδειγµα στα προτεινόµενα µοντέλα εκµάθησης της γλώσσας από το υπουργείο παιδείας. Στην πρότασή µας ξεκινούµε από την αντίστροφη λογική ότι κάθε άνθρωπος - κάθε µητέρα Ροµά - ξέρει πράγµατα (προϋπάρχουσα γνώση) και µπορούµε να ξεκινήσουµε τη διδασκαλία µε αυτά µέσα από συµµετοχικές διαδικασίες (συν-διερεύνησης συν-διαπραγµάτευσης της ύλης). Σε αυτή τη O Αυτός ο εκπαιδευτικός αγώνας αφορά σε αξίες ζωής προκειµένου να έχει άµεσα 4 αποτελέσµατα και αλλαγές στις στάσεις και τις αντιλήψεις των ίδιων των γυναικών (πχ γάµος σε µικρή ηλικία). Η περίπτωση του γάµου των Ροµά σε µικρή ηλικία αποτέλεσε σηµαντικό παράδειγµα συνειδητοποίησης και αµφισβήτησης τόσο της δικής τους προσέγγισης όσο και του τρόπου προσέγγισης που χρησιµοποιεί η µη Ροµά κοινωνία προκειµένου να επιβάλλει κυρίαρχα αυτονόητα για τη ζωή των Ροµά. O 9

17 διαδικασία η καθεµιά γυναίκα - µητέρα συµπληρώνει το υπό επεξεργασία θέµα µε τη δική της εµπειρία, γνώση και άποψη. 5 Έτσι όλα τα µέλη της τάξης (µαθήτριες, δάσκαλοι και δασκάλα) ως κοινότητα µοιραζόµαστε αξίες, κανόνες και τρόπους γραµµατισµού. Θέτουµε νέους κανόνες, διαπραγµατευόµαστε νοήµατα και χρησιµοποιούµε εργαλεία και µέσα ανάλογα µε τα προβλήµατα - προκλήσεις που εξετάζουµε κάθε φορά. Γνωρίζουµε οι δάσκαλοι της εισήγησης το κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονοµικό περιβάλλον των Ροµά πολλών περιοχών και ιδιαίτερα της περιοχής του Δενδροποτάµου. Επιπλέον γνωρίζουµε τη λειτουργία του σχολείου ως µηχανισµού παρεµπόδισης απορρόφησης του πλούτου της εκπαίδευσης για πολλούς/ες Ροµά, µε ό,τι αυτό σηµαίνει στη διαµόρφωση πλαισίου θεσµικού ρατσισµού (Τσιάκαλος, 2000, Τσιάκαλος, 2006, Χατζηνικολάου, 2010). Παρόλα αυτά, ξέρουµε ότι αυτά τα περιβάλλοντα δεν είναι αυτονόητα, σταθερά και δεδοµένα, αλλά µεταβάλλονται µε αποτέλεσµα συνεχώς να µαθαίνουµε καινούργιες διαστάσεις της εκπαιδευτικής διαδικασίας της κοινότητας των Ροµά (Κείµενο γυναικών στο παράρτηµα, (Μητακίδου & Τρέσσου 2007). Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία για µας. Όλα αναδύονται καθηµερινά στην από κοινού έρευνα των συνθηκών στο Δενδροπόταµο προκειµένου να καταστούµε δάσκαλοι και µητέρες συν-ερευνητές, και συγγραφείς. Σε αυτό το πλαίσιο των ιδιαίτερων τοπικών συνθηκών καλούνται οι γυναίκες µητέρες Ροµά µέσα από το γραµµατισµό τους να αρθρώσουν το δικό τους καταρχήν Λόγο και στη συνέχεια µε τη δική τους φωνή να διαµορφώσουν το πλαίσιο της ανατροπής κυρίαρχων αυτονόητων για τους Ροµά µέσα από επιστολές, κείµενα και την συµµετοχή τους σε συνέδριο για την εκπαίδευση των παιδιών τους 6. Καλούνται λοιπόν, όπως θα έλεγε ο Φρέιρε, οι καταπιεζόµενοι µε τη δική τους συνειδητοποίηση O 5 Γι αυτό το λόγο στον τίτλο θέτουµε την έννοια «αναλφάβητες» σε εισαγωγικά. Θεωρούµε ότι ξέρουν, γνωρίζουν καταστάσεις, γνωρίζουν γράµµατα, αλλά δεν γνωρίζουν τεχνικές ανάγνωσης. Για µας δεν είναι αναλφάβητες µιας και µαθαίνουµε κοντά τους. Γίνονται αυτές οι οδηγοί- εκπαιδευτές στις συνθήκες που µας παρουσιάζουν. Ο Cummins (1999) τονίζει γενικά: Αν ο δάσκαλος δεν µαθαίνει κάτι από τους µαθητές του είναι αµφίβολο αν θα µάθουν και αυτοί κάτι από αυτόν 6 Συµµετοχή µε εισήγηση των γυναικών του τµήµατος γραµµατισµού στην ηµερίδα «Εκπαίδευση παιδιών Ροµά: Παραδείγµατα καλών πρακτικών». Κτίριο ΚΕΔΕΑ (Αµφιθέατρο Ι), Πέµπτη 6 Ιουνίου Η ηµερίδα οργανώθηκε από το πρόγραµµα Εκπαίδευση παιδιών Ροµά Μακεδονίας και Θράκης υπό την επιστηµονική καθοδήγηση του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ O 10

18 να απελευθερώσουν - «να εξανθρωπίσουν» και τους καταπιεστές (Φρέιρε, 1999 α: 39-73). Μια διαδικασία ανατροπής πολλών αυτονόητων και δύσκολη. Περιεχόµενο της παρέµβασης στην επιστηµονική ηµερίδα είναι: 1.Η ανάδειξη διαστάσεων των αντιλήψεών τους για την εκπαίδευση των Ροµά ως κοινωνικοπολιτικής και οικονοµικής διαδικασίας. 2. Η διατύπωση µιας µεθοδολογίας εκπαιδευτικής παρέµβασης όχι σε πλαίσια τεχνοκρατικά, αλλά σε πλαίσια πολιτικής διαχείρισης, µε άλλα λόγια ως εκπαιδευτικής σκοποθεσίας και περιεχοµένου γνώσης. 3 Η ανάδειξη της εκπαίδευσης ως κοινωνικού και πολιτικού δικαιώµατος του ανθρώπου το οποίο εδράζεται στο σεβασµό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. 4 Η ανάδειξη της σχέσης της εκπαίδευσης µε κοινωνικές, οικονοµικές και πολιτικές διαδικασίες της καθηµερινότητας. 5 Η κατάθεση µέσα από το Λόγο του κειµένου µιας εκπαιδευτικής επιµορφωτικής πρότασης ως διαλεκτικής διαδικασίας σχολείου - περιβάλλοντος (2 ο Κείµενο του παραρτήµατος) 5. Συµµετοχή σε διαδικασία απόκτησης Απολυτηρίου δηµοτικού σχολείου Δάσκαλοι/α και µαθήτριες µητέρες του τµήµατος θεωρούµε σηµαντική τη διαδικασία απόκτησης απολυτηρίου Δηµοτικού Σχολείου όχι µόνο ως επιστέγασµα των προσπαθειών, αλλά επιπλέον ως µια διαδικασία επικύρωσης του γραµµατισµού στη βάση: Πρώτο, του σεβασµού του δικαιώµατος της εκπαίδευσης και των όποιων πλεονεκτηµάτων µικρών ή µεγάλων αντιστοιχούν στην απόκτηση του απολυτηρίου. Δεύτερο, του Δικαιώµατος των γυναικών να συµµετέχουν σε ευκαιρίες ζωής πχ εργασία, συµµετοχή σε επιδοτούµενα σεµινάρια ανέργων γυναικών κλπ. Τρίτο και πιο ουσιαστικό, όπως τον θέτουν και οι ίδιες, του Δικαιώµατος τους να συµµετέχουν σε ευκαιρίες συνέχισης σπουδών O 11

19 στο σχολείο δεύτερης ευκαιρίας: «Με τα γράµµατα ελπίζουµε όλες σε µια καλύτερη ευκαιρία. Δεν ξέρουµε, αν θα τα καταφέρουµε, όµως αυτό το χρωστάµε όλες στον εαυτό µας. Είναι ο σεβασµός στον εαυτό µας και στα παιδιά µας. Έτσι ετοιµαζόµαστε για εξετάσεις για το απολυτήριο» (2 ο κείµενο γυναικών). Από τις είκοσι γυναίκες που παρακολούθησαν τα µαθήµατα στη διαδικασία εξετάσεων για απόκτηση απολυτηρίου Δηµοτικού σχολείου συµµετείχαν οι δεκαέξι (δύο από αυτές συµµετείχαν ως παρατηρήτριες µιας και δεν ήταν έτοιµες). Η διαδικασία των εξετάσεων οργανώθηκε και υλοποιήθηκε σύµφωνα µε τις κείµενες διατάξεις του ΠΔ 201/98 και µε την ολοκλήρωσή τους απέκτησαν τον τίτλο απολυτηρίου δεκατέσσερις µητέρες - µαθήτριες. Οι µητέρες - µαθήτριες εξέφραζαν έντονες συλλογικές ανασφάλειες ενόψει της αποµάκρυνσής τους από τον οικείο χώρο του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου, επειδή έπρεπε να µεταβούν για τις γραπτές και προφορικές εξετάσεις σε άλλο σχολείο στο Δήµο Συκεών (Δυτικής Θεσσαλονίκης), όπως έχει οριστεί από τη Διεύθυνση Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης. Γι αυτό και διατύπωσαν γραπτό συλλογικό αίτηµα κείµενο ώστε οι εξετάσεις να διεξαχθούν στο σχολείο φοίτησής τους (5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης) (3 ο κείµενο αίτηµα). Ο Διευθυντής Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης και η επιτροπή εξετάσεων λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες γραµµατισµού καθώς και την προσπάθεια των µητέρων Ροµά επέδειξαν ιδιαίτερη ευαισθησία και ενδιαφέρον. Συναίνεσαν στο αίτηµα των µητέρων µαθητριών και η επιτροπή διεξήγαγε τις εξετάσεις στο 5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης. Στη διαδικασία των εξετάσεων συµµετείχαν µε επιτυχία και δυο άνδρες Ροµά οι οποίοι δεν παρακολούθησαν το δικό µας τµήµα γραµµατισµού 6. Συµπερασµατικές παρατηρήσεις εν είδη επιλόγου Στην πρότασή µας η έννοια του γραµµατισµού µελετάται και υλοποιείται ως µια πλαισιωµένη διαδικασία η οποία αναδεικνύεται από τα µέλη της κοινότητας (µαθήτριες Ροµά και δάσκαλοι) και µπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή µέσα από τη µελέτη της ίδιας της πραγµατικότητας της κοινότητας Ροµά στο Δενδροπόταµο. Ως σηµείο εκκίνησης εκλαµβάνουµε τη θέση ότι η ανάγνωση και η γραφή συνιστούν O 12

20 ιδεολογικές διαδικασίες διαπραγµάτευσης νοηµάτων που επηρεάζουν, εµπλουτίζουν και σε κάποιες περιπτώσεις αναδοµούν συνεχώς την ταυτότητα των µελών της κοινότητας του τµήµατος. Έχει σηµασία να καθορίζουµε οι δάσκαλοι το δικό µας καθηµερινό πλαίσιο διδακτικής παρέµβασης προκειµένου να θέτουµε σε λειτουργία όχι τρόπους, µοντέλα και σχέδια, αλλά διαδικασίες συν-διαµόρφωσης της διδασκαλίας µε τις µητέρες µαθήτριες που να περιλαµβάνουν ποικίλες µορφές ανάγνωσης των παραγωγικών θεµάτων τις οποίες θα εµπλουτίζει η κριτική στάση. Με την τριβή οι διδασκόµενες θα αναπτύξουν µια κριτική µεταγλώσσα όχι µόνο για να µιλούν ή να γράφουν, αλλά περισσότερο για να κατανοούν την κοινωνική και πολιτισµική δύναµη που πηγάζει από τα κείµενα, καθώς και τις αντίστοιχες κοινωνικές πρακτικές που υιοθετούνται ή εκπορεύονται από αυτά. Η παρέµβαση ως πρόταση καταγράφει το γεγονός ότι όταν το σχολείο ανοίγεται προς τις οικογένειες Ροµά, αλλά και στις οικογένειες µη Ροµά, µπορεί να διαµορφώσει νέες προκλήσεις και σχέσεις οι οποίες σίγουρα θα εµπλουτίσουν τη σχολική ζωή µε νέες εµπειρίες. Αυτές από µόνες τους αποτελούν µια καθηµερινή διαδικασία πολιτικής αλλαγής και µετασχηµατισµού του σχολικού θεσµού. Οι µητέρες Ροµά στην παρέµβασή τους στην ηµερίδα του προγράµµατος Ροµά (βλ. υποσηµ. 6) θα τονίσουν: «Αυτό είναι το δικό µας σχολικό όνειρο για φέτος. Το όνειρο µε τα γράµµατα δεν τελειώνει συνεχίζεται σε όλη τη ζωή µας. Πάντα µαθαίνουµε. Όλες µας µέσα στην τάξη µαθαίνουµε η µια από το όνειρο της άλλης. Ακόµα και οι δάσκαλοι ο κ Γιώργος, ο κ Άγγελος και η δασκάλα η κ. Νατάσα µαθαίνουν από µας κοντά µας. Κάποτε το όνειρο τελειώνει και ξυπνάµε. Σας παρακαλούµε πάρτε στα δικά σας χέρια το όνειρό µας και συνεχίστε το και µε άλλες γυναίκες που το έχουν ανάγκη» (2 ο κείµενο παραρτήµατος). Βιβλιογραφία Bartolome Lilia Πέρα από τη φετιχοποίηση των µεθόδων: Προς µια εξανθρωπιστική παιδαγωγική. Στο Γούναρη Π, Γρόλλιος Γ (επιµ). Κριτική Παιδαγωγική µια συλλογή κειµένων Αθήνα: Gutenberg, O 13

21 Barton D., Padmore S Ρόλοι, δίκτυα και αξίες στην καθηµερινή γραφή. Στο D. Graddol, J Maybin, B Stierer, (επιµ). Γλωσσική Ανάπτυξη. Γλώσσα και γραµµατισµός στο κοινωνικό πλαίσιο. τ Β. Ροζάνης Στέφανος (µετ) Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο, Baynham Mike Πρακτικές Γραµµατισµού. Αραποποπούλου Μαρία, (µετ). Αθήνα: Μεταίχµιο. Cummins Jim Ταυτότητες υπό διαπραγµάτευση. Εκπαίδευση µε σκοπό την ενδυνάµωση σε µια κοινωνία της ετερότητας. Σκούρτου Ε (επι). Αργύρη Σ (µετ.). Αθήνα: Gutenberg. Cook-Gumpertz Jenny Η κοινωνική δόµηση του γραµµατισµού. Κωστούλη Τριανταφυλλιά (επιµ) Κοτσυφού Ελένη. (µετ.). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Freire, P Δέκα επιστολές προς εκείνους που τολµούν να διδάσκουν. Τ. Λιάµπας (επιµ.). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Freire, P. & Macedo D Literacy. Reading the word & the world. Great Britain: Routledge and Kegan Paul Ltd Κωστούλη Τριανταφυλλιά, Άγγελος Χατζηνικολάου Γλωσσική Εκπαίδευση, γραµµατισµός και πρακτικές γραµµατισµού σε µικτές τάξεις. Κείµενο στον επιµορφωτικό φάκελο του Προγράµµατος Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ, ηλ.διευθ.: 024.pdf Pappas Chr., Barro Zecker L Αναδοµώντας τα κειµενικά είδη του σχολικού γραµµατισµού. Δεδοµένα από τη συνεργασία µε δασκάλους ερευνητές σε δηµόσια σχολεία αστικών περιοχών. Κωστούλη Τρ. (επιµ). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Μητακίδου Σ. Τρέσσου Ε Να σου πω εγώ πως θα µάθουν γράµµατα. Τσιγγάνες µιλούν για την εκπαίδευση των παιδιών τους. Αθήνα. Καλειδοσκόπιο. Τσιάκαλος Γιώργος Οδηγός αντιραστιστικής εκπαίδευσης. Αθήνα: Ελλ. Γράµµατα. Γ Τσιάκαλος Απέναντι στα εργαστήρια του ρατσισµού. Αθήν: Τυπωθήτω Φρέιρε Πάουλο 1977α. Αγωγή του καταπιεζοµένου. Γ. Κριτικός (µετ). Αθήνα: Ράππας Φρέιρε Πάουλο 1977 β. Πολιτιστική δράση για την κατάκτηση της Ελευθερίας. Σ. Τσάµης, (µετ). Αθήνα: Καστανιώτης. Χατζηνικολάου Άγγελος Ο διαπολιτισµικός διάλογος Εκπαιδευτικό εργαλείο σεβασµού των Δικαιωµάτων όλων των παιδιών. Στο Παπαδάτος Γ., Μπαµπούνης Χ (επιµ). 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επιστηµών εκπαίδευσης. Πρακτικά Συνεδρίου Π.Τ.Δ.Ε./Ε.Κ.Π.Α. τ. Β. Αθήνα: Σµυρνιωτάκης, Παράρτηµα 1 ο Κείµενο O 14

22

23

24

Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1

Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1 Διερευνώντας τα όρια των Καλών Πρακτικών Ευαγγελία Τρέσσου Καθηγήτρια, ΠΤΔΕ, ΑΠΘ 1 Θα αποφύγω να αποτυπώσω με αριθμούς τα αποτελέσματα της παρέμβασής μας και θα περιγράψω το πλαίσιο στο οποίο λειτουργούμε,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για εξ αποστάσεως επιμόρφωση. Το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση Παιδιών Ρομά στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας,

Θέμα: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για εξ αποστάσεως επιμόρφωση. Το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση Παιδιών Ρομά στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΡΟΜΑ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ Μέτρο

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012. Απολογιστική Έκθεση ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ για τους εκπαιδευτικούς Αγγλικής σε σχολεία ΕΑΕΠ του νομού Αττικής Περιόδου Οκτωβρίου Δεκεμβρίου 2012 Απολογιστική Έκθεση Α. Γενικά στοιχεία Στο πλαίσιο της Πράξης «Νέες Πολιτικές Ξενόγλωσσης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ, ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ

Επιμορφωτικό Σεμινάριο: ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ, ΣΥΣΤΗΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ - ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ-ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ-ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Τομέας Παιδαγωγικής Εργαστήριο Πειραματικής Παιδαγωγικής Ακαδημαϊκό έτος: 2015-2016

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP

Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Συµφωνία Επιχορήγησης No: 2008 4466 / 001 001 Έργο No. 143512-BG-2008-KA2-KA2MP Αυτό το έργο έχει χρηµατοδοτηθεί µε την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών για Κωφούς και

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Στέλλα Κορομπίλη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙΘ, Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου

Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου Μαίρη Κουτσελίνη Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Πανεπιστήμιο Κύπρου 1 1. Η αναγκαιότητα για Έρευνα Δράσης και οι επιστημολογικές της καταβολές 2. Οι στόχοι, η μεθοδολογία και τα χαρακτηριστικά της Έρευνας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ)

Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί 1. Α) Στην ιστορία. Σωστό το ) Σωστό το Γ) Α/Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Το λογισµικό Άτλαντας CENTENNIA µπορεί να χρησιµοποιηθεί Α) Στην ιστορία. Α) Β) Γ) ) Απλή Β) Στη µελέτη περιβάλλοντος. Γ) Στις φυσικές επιστήµες. ) Σε όλα τα παραπάνω. Είστε

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση Πρόταση για το νέο Γυμνάσιο Συντάκτες: Παναγιώτης Ε. Καταγής Θανάσης Ι. Νικολόπουλος Νίκος Ι. Παρίκος Γυμνάσιο Κατευθύνσεις 1. Γενική 2. Τεχνολογική 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

διαθέτει πτυχίο Τµήµατος Φιλολογίας µε εξειδίκευση στη Γλωσσολογία αλλά πτυχίο

διαθέτει πτυχίο Τµήµατος Φιλολογίας µε εξειδίκευση στη Γλωσσολογία αλλά πτυχίο Ι ΡΥΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ ΚΑΙ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Για την αξιολόγηση των φακέλων των ενδιαφερόµενων για την πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος µε αρ. πρωτ. 602/3/10394/04-02-2013 για τρεις θέσεις (Α,

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας

Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Η διδασκαλία της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας Εισαγωγικά Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Π.Ι.Κ. Προβληματιζόμαστε... Τι εννοούμε με τον όρο Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας (Τ.Π.Ε.) και τι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

www.themegallery.com LOGO

www.themegallery.com LOGO www.themegallery.com LOGO 1 Δομή της παρουσίασης 1 Σκοπός και στόχοι των νέων ΠΣ 2 Επιλογή των περιεχομένων & Κατανομή της ύλης 3 Ο ρόλος μαθητή - εκπαιδευτικού 4 Η ΚΠΑ στο Δημοτικό & το Γυμνάσιο 5 Η Οικιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΣΧΟΛΙΚΟΥΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΥΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΡΟΔΟΥ Το mentoring στο πρόγραμμα Πρακτικής Άσκησης ένα χρόνο μετά: Αποτίμηση

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ. Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Αλεξανδρούπολη 08/04/2013 ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ Επιμορφωτικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Νηπιαγωγών στο μοντέλο Lesson Study Το «Εργαστήριο Παιδαγωγικής Έρευνας και Εκπαιδευτικών Πρακτικών» του Τ.Ε.Ε.Π.Η.

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα, μαζική κουλτούρα και κριτικός γραμματισμός

Γλώσσα, μαζική κουλτούρα και κριτικός γραμματισμός Γλώσσα, μαζική κουλτούρα και κριτικός γραμματισμός ΜΜΕ και κριτικός γραμματισμός Διημερίδα διάχυσης των αποτελεσμάτων του προγράμματος Θαλής (2011-2015) Γλωσσική ποικιλότητα και γλωσσικές ιδεολογίες στα

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ

ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ ΚΟΙΝΈΣ ΙΣΤΟΡΊΕΣ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΏΠΗ ΧΩΡΊΣ ΔΙΑΧΩΡΙΣΤΙΚΈΣ ΓΡΑΜΜΈΣ 33Οι επιπτώσεις της Βιομηχανικής Επανάστασης 33Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης 33Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ιστορία της τέχνης 3 3 Η Ευρώπη και ο

Διαβάστε περισσότερα

Το Εθνικό Θεματικό Δίκτυο «Βιώσιμη Πόλη: η πόλη ως πεδίο εκπαίδευσης για την αειφορία»

Το Εθνικό Θεματικό Δίκτυο «Βιώσιμη Πόλη: η πόλη ως πεδίο εκπαίδευσης για την αειφορία» Το Εθνικό Θεματικό Δίκτυο «Βιώσιμη Πόλη: η πόλη ως πεδίο εκπαίδευσης για την αειφορία» Περιγραφή Το Εθνικό Θεματικό Δίκτυο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης «Βιώσιμη Πόλη: η πόλη ως πεδίο εκπαίδευσης για την

Διαβάστε περισσότερα

9ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕΚΑΠ 2015

9ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕΚΑΠ 2015 9ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕΚΑΠ 2015 (5η ανακοίνωση) Αρ.Πρωτ.183708/Δ2/13-11-2014/ΥΠΑΙΘ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας

ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ. Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας ΘΕΜΑ ΔΙΑΛΟΓΟΥ «ΚΑΛΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» Συντονιστές: Σοφία Καλογρίδη & Ιγνάτιος Καράμηνας Θέματα για συζήτηση: [Μπορείτε να συμμετάσχετε, στέλνοντας απόψεις, προτάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος

Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΣΤΟ ΑΠΘ ΗΜΗΤΡΑ ΚΟΓΚΙ ΟΥ 13.07.08 Το παράδειγµα του 132ου ηµοτικού της Γκράβας ήταν το σχολείο του µέλλοντος Η ΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΑΝΑΓΚΑΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ, ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων

(δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων (δ) Ο Μαθητής γίνεται «γλωσσοµαθής». Αποκτά επάρκεια στη χρήση προφορικά και γραπτά τουλάχιστον µιας ξένης γλώσσας και σε δεύτερη φάση δυο ξένων γλωσσών που τον εξοικειώνουν µε άλλες κουλτούρες, ευνοούν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ. «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014»

ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ. «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014» ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ «Ενίσχυση των καινοτόμων παρεμβάσεων των Ολοήμερων Σχολείων σχολικού έτους 2013-2014» Οι Πράξεις «Υποστήριξη Ολοήμερων Σχολείων (Β)

Διαβάστε περισσότερα

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1 Ος ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Τι εννοούμε με τον όρο «μαθησιακά αποτελέσματα»; ΓΝΩΣΕΙΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΑΣΕΙΣ Ποια είναι τα αναμενόμενα οφέλη από την

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Λειτουργία Τμημάτων Ένταξης στις Σχολικές Μονάδες Β/θμιας Εκπαίδευσης Δυτ. Θεσσαλονίκης, Ημαθίας, Πιερίας, Πέλλας»

Θέμα: «Λειτουργία Τμημάτων Ένταξης στις Σχολικές Μονάδες Β/θμιας Εκπαίδευσης Δυτ. Θεσσαλονίκης, Ημαθίας, Πιερίας, Πέλλας» Page1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ --------- ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 10 η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού

Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε και Στ Δημοτικού Το ΔΕΠΠΣ- ΑΠΣ των Φυσικών Επιστημών της Ε Τα Νέα Διδακτικά Βιβλία των Φυσικών Επιστημών της Ε Ειδικοί σκοποί ΑΠΣ Κατανόηση: φυσικού κόσμου νόμων που τον διέπουν φυσικών φαινομένων διαδικασιών που οδηγούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16 Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16 Το κάθε μεταπτυχιακό πρόγραμμα έχει 3 επίπεδα που αφορούν σεμινάρια (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ). Θα πρέπει με το τέλος των σπουδών σας η αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ»

Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Σεμινάριο στην Πύλο με θέμα: «ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΒΙΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ» Την Παρασκευή 5 Δεκεμβρίου πραγματοποιήθηκε στην Πύλο σεμινάριο με θέμα «Αειφόρο Σχολείο-Βιωματικές Δράσεις» το οποίο οργάνωσε η Σχολική

Διαβάστε περισσότερα

12-14/06/2015 Περιφερειακό Πανελλήνιο Συνέδριο με διεθνή συμμετοχή

12-14/06/2015 Περιφερειακό Πανελλήνιο Συνέδριο με διεθνή συμμετοχή Το e-επιστημονικό περιοδικό «Εκπαίδευση Ενηλίκων και Πολιτισμός στην Κοινότητα» και το Επιστημονικό Δίκτυο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Κρήτης (EΔΕΕΚ) σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης - Σχολή Αρχιτεκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΟΜΕΑΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΤΥΠΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα