Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick"

Transcript

1

2 Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα και την οικονοµική στήριξη του Δήµου Δράµας (Δηµοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης) και διοργανώνεται από το Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών του Πανεπιστηµίου Δυτικής Μακεδονίας (Φλώρινα) (Εργαστήριο Γλώσσας και Προγραµµάτων Γλωσσικής Διδασκαλίας), το Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, του Αριστοτελείου Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, και το Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick της Κύπρου σε συνεργασίας µε τους τοπικούς εκπαιδευτικούς-επιστηµονικούς φορείς (ΕΛΜΕ και Σύλλογο Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης) Επιστηµονική - Οργανωτική επιτροπή Έλενα Γρίβα, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Δηµήτριος Κουτσογιάννης, αν. καθηγητής, Τµήµα Φιλολογίας Α.Π.Θ. Κωνσταντίνος Ντίνας, καθηγητής, ΠΤΝ, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Αναστασία Στάµου, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Άννα Χατζηπαναγιωτίδη, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Frederick, Κύπρος Σωφρόνιος Χατζησαββίδης, καθηγητής, ΤΕΠΑΕ, Α.Π.Θ. Πλήρης βιβλιογραφική αναφορά άρθρου: Γρίβα, Ε., Κουτσογιάννης, Δ., Ντίνας, Κ., Στάµου, Α., Χατζηπαναγιωτίδη, Ά. & Χατζησαββίδης, Σ. (επιµ.) Πρακτικά Πανελλήνιου Συνεδρίου «Ο Κριτικός Γραµµατισµός στη σχολική πράξη», ηµεροµηνία πρόσβασης: ηη/µµ/εε

3

4

5

6

7

8 Γραµµατισµοί γυναικών Ροµά «αναλφάβητων» µητέρων µαθητών/ τριών στο Δενδροπόταµο Θεσσαλονίκης Άγγελος Χατζηνικολάου, δάσκαλος του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης, Δρ παιδαγωγικής του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ. Γιώργος Χατζηπαύλου, δάσκαλος του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευση, κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώµατος στις Επιστήµες της Αγωγής του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ. Περίληψη Στην εισήγησή µας µέσα από κείµενα, που παρήγαγαν γυναίκες Ροµά, αναδεικνύουµε τη σηµασία του γραµµατισµού στην καθηµερινή διαδικασία για τη συνειδητοποίηση. Ο γραµµατισµός στο πλαίσιο της εισήγησης εκλαµβάνεται ως µια διαδικασία παρέµβασης στο σύνολο της ζωής των Ροµά. Η παρέµβαση αυτή σε πρώτη φάση έχει στόχο την εµπέδωση και ενδυνάµωση της ιδιότητας του πολίτη στη συγκεκριµένη κοινωνική οµάδα (όπου οµάδα είναι ταυτόχρονα οι γυναίκες Ροµά και οι εκπαιδευτικοί) και συνάµα τη συνειδητοποίηση της αξίας της εκπαίδευσης. Βασικός πυλώνας της συνειδητοποίησης σε πρώτη φάση είναι η ερµηνεία των συνθηκών, οι οποίες διαµορφώνουν και ενισχύουν τα πλαίσια των κοινωνικών αποκλεισµών και ρατσισµών και σε επόµενη φάση η από κοινού ανάδειξη, και διεκδίκηση του δικαιώµατος των Ροµά στην εκπαίδευση ως σηµαντικού θεσµικού παράγοντα συνειδητοποίησης και καταπολέµησης των φαινοµένων που προαναφέραµε. Abstract Roma women s literacies, illiteracies mother s students in Dendropotamos Thessaloniki. In the paper, using texts produced by Roma women, we stress the importance of literacy in the everyday process for consciousness. Literacy in the context of this paper is considered as process of intervention across the whole life of Roma. This intervention is initially aimed at consolidating and empowering citizenship in a particular social group (where social group is both women and teachers), yet the awareness of the value of education. Initially, main pillar of consciousness is the interpretation of the life conditions, which modulate and enhance the contexts of social exclusions and racisms. After that, the jointly claim the Right of Roma to education as an important institutional factor consciousness and combating the phenomena mentioned above. 1. Εισαγωγικά Η πεµπτουσία του ρόλου του/της δασκάλου/ας που εργάζεται σε περιοχές κοινωνικού αποκλεισµού και απόλυτης φτώχειας κινείται σε ένα πλαίσιο µέσα στο οποίο καλείται ν αλλάξει πρωταρχικά πολλά από τα κυρίαρχα αυτονόητα του ρόλου του τα οποία καθορίζουν συχνά τις αντιλήψεις και τις στάσεις του. Ο ρόλος του/της δασκάλου/ας σε αυτές τις περιοχές δεν περιορίζεται στα στενά όρια της αίθουσας και του σχολείου, αλλά έχει παρεµβατικό χαρακτήρα στην τοπική κοινότητα. Μέσα σε O 1

9 συνθήκες απόλυτης φτώχειας για «µια αποτελεσµατική» διδασκαλία δεν αρκεί ο/η δάσκαλος/α να ξέρει µόνο αυτό που θα διδάξει, αλλά να γνωρίζει εξίσου καλά αυτόν/ ην που θα διδάξει, καθώς και το πως αυτός/ή ο/η µαθητής/τρια διαµορφώνεται και επηρεάζεται κατά τη διαδικασία της µάθησης από τις συνθήκες του περιβάλλοντός του/της. Για τον Paulo Freire ο γραµµατισµός θεωρείται ένα πλέγµα πρακτικών οι οποίες λειτουργούν είτε προς την κατεύθυνση της ενδυνάµωσης είτε της αποδυνάµωσης των ανθρώπων. Έτσι, µε τον γραµµατισµό οι συµµετέχοντες/ουσες δάσκαλοι/ες ανάλογα µε το αξιακό και πολιτικό τους υπόβαθρο έχουν να επιλέξουν ανάµεσα σε δυο διαδικασίες κοινωνικής και πολιτικής παρέµβασης: Εκείνης που υπηρετεί τη διατήρηση των δεδοµένων κοινωνικών συνθηκών και εκείνης που συντάσσεται στην υπηρεσία µιας σειράς πολιτισµικών πρακτικών οι οποίες προωθούν τη δηµοκρατική και απελευθερωτική αλλαγή. Εξαρχής λοιπόν υιοθετούµε την θέση ότι ο γραµµατισµός συνιστά µια πολιτική, κοινωνική διαδικασία παρέµβασης και όχι απλά ένα φαινόµενο. Ως πολιτική και κοινωνική διαδικασία παρέµβασης εξετάζεται στο πλαίσιο των σχέσεων εξουσίας και εκµετάλλευσης και κάτω από το πρίσµα των θεωριών για την κοινωνική και πολιτισµική παραγωγή και αναπαραγωγή (Freire, P. & Macedo D. 1987: 98). Το πλαίσιο αυτό θα το στηρίξουµε στην εισήγηση µέσα από τρεις επιλεγµένες (από τις πολλές που έχουµε πραγµατοποιήσει) εκπαιδευτικές δράσεις οι οποίες διαµορφώθηκαν σε κείµενα στο τµήµα γραµµατισµού γυναικών Ροµά του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης στο Δενδροπόταµο Θεσσαλονίκης Εκπαιδευτικοί, χρόνος παρέµβασης και µαθητικός πληθυσµός O. Περισσότερα κείµενα και πληροφορίες για τις δράσεις βρίσκονται στην έκθεση του τµήµατος του 1 Γραµµατισµού γυναικών - µητέρων µαθητών/τριών Ροµά του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης (Δενδροπόταµος Θεσσαλονίκης) από τους και την: Άγγελο Χατζηνικολάου, δάσκαλο του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Δρ παιδαγωγικής του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ, Γεώργιο Χατζηπαύλου, δάσκαλο του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευση, κάτοχο Μεταπτυχιακού Διπλώµατος του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ. Αναστασία Σµυρνιώτη, δασκάλα, συνεργάτιδα του προγράµµατος Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ. Η έκθεση είναι κατατεθειµένη στο Πρόγραµµα Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά Μακεδονίας- Θράκης, που υλοποιείται από ο ΠΤΔΕ/ΑΠΘ µε επιστηµονική υπεύθυνη, την κ. Ε. Τρέσσου, καθηγήτρια του ΠΤΔΕ O 2

10 Η οργάνωση του τµήµατος γραµµατισµού στο 5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης στο Δενδροπόταµο δεν προέκυψε ξαφνικά, αλλά αποτελεί µια διαρκή προσπάθεια - πρόκληση η οποία ξεκίνησε αρχικά από το Σεπτέµβριο του 2004 κι έφτασε ως το 2007 (από τους δυο δασκάλους της εισήγησης). Η προσπάθεια αυτή διαµόρφωσε σε βάθος χρόνου σχέσεις µε τους γονείς και τις «αναλφάβητες» µητέρες πολλών µαθητών και µαθητριών του σχολείου µας. Αυτές επιτακτικά µας έθεταν και µας θέτουν ζητήµατα προσωπικού γραµµατισµού ως αναγκαιότητας αφενός καθηµερινής επιβίωσης και αφετέρου απόκτησης ειδικών ικανοτήτων προκειµένου να βοηθούν τα παιδιά τους στη σχολική φοίτηση. Διαφαίνεται στη γενίκευση αυτή των συζητήσεών µας η αξία που προσδίδουν οι µητέρες Ροµά και ιδιαίτερα οι µαθήτριες µητέρες Ροµά στη γραφή. Κάθε τι που λένε διαπερνάται από αξίες και στάσεις. Και όπως φαίνεται εδώ δεν διαφέρουν οι στάσεις τους και οι αξίες τους από εκείνες τις καταγραφές που έκαναν και άλλοι ερευνητές (Φρέιρε, 1977, D. Barton, S.Padmore, 2001: 251). Αξιολογούν σε κάθε λόγο που εκφέρουν και σε κάθε συνοµιλία που επιτελούν τον εαυτό τους και τους άλλους, καθώς και τη δύναµη που έχει ο γραπτός λόγος σε διάφορες περιστάσεις όχι µόνο της επικοινωνίας τους, αλλά και της ζωής τους. Αξιολογούν επίσης ταυτόχρονα την ευχαρίστηση ή τις δυσκολίες που τις δίνει η γραφή και η ανάγνωση. Κατά το διδακτικό έτος οργανώθηκε ξανά στο Σχολείο µας (5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης στο Δενδροπόταµο) ειδικό τµήµα γραµµατισµού «αναλφάβητων» µητέρων Ροµά. Το τµήµα λειτούργησε σε συνεργασία µε το Πρόγραµµα «Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά Μακεδονίας Θράκης» του οποίου την ευθύνη έχει το ΑΠΘ. Επιπλέον ενηµερώθηκε ο Δήµος Αµπελοκήπων - Μενεµένης για τη χρήση αίθουσας του σχολείου και φυσικά η Διεύθυνση Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης. Συνεπώς, το 5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης ως φορέας υλοποίησης και οι τρεις παραπάνω θεσµοί είναι οι ουσιαστικά εµπλεκόµενοι φορείς µιας και οι συντάκτες της εισήγησης ως διδακτικό προσωπικό τελούν σε άµεση σχέση µαζί τους ως υπάλληλοι. Πρέπει να τονίσουµε ότι το τµήµα οργανώθηκε και λειτουργεί και κατά το τρέχον διδακτικό έτος. O 3

11 Το σχεδιασµό και την υλοποίηση του προγράµµατος γραµµατισµού από πλευράς του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου Μενεµένης ανέλαβαν οι δάσκαλοι της εισήγησης (ειδικά για την περσινή σχολική χρονιά συµµετείχε εξίσου και η δασκάλα Νατάσσα Σµυρνιώτη, συνεργάτρια του Προγράµµατος «Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά Μακεδονίας Θράκης»). Τα µαθήµατα αναλαµβάνουν να σχεδιάσουν και να υλοποιήσουν - διδάξουν οι προαναφερθέντες δάσκαλοι. Αυτά οργανώνονται τρεις φορές την εβδοµάδα: Τρίτη, Τετάρτη και Πέµπτη, 16:30µ.µ - 18:30µ.µ. Ο µαθητικός πληθυσµός του τµήµατος είναι είκοσι ενήλικες κυρίως γυναίκες, µητέρες και γιαγιάδες µαθητών/τριών των δυο δηµοτικών σχολείων της συνοικίας του Δενδροποτάµου. Η φοίτησή τους είναι σε γενικά πλαίσια σταθερή. Δεκατρείς γυναίκες φοιτούν χωρίς καµιά απουσία, ενώ οι υπόλοιπες δεν έχουν σταθερή φοίτηση λόγω επαγγελµατικών υποχρεώσεων και κυρίως λόγω οικογενειακών προβληµάτων. 3. Θέσεις και αρχές για τις πρακτικές γραµµατισµού του τµήµατος Ως έννοια ο σχολικός γραµµατισµός προσδιορίζεται κατά κύριο λόγο από µια προσέγγιση η οποία περιλαµβάνει σχεδόν αποκλειστικά δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης. Αυτή η προσέγγιση είναι πολλές φορές παραπλανητική. Επειδή είναι κυρίαρχη εκλαµβάνεται ως αυτονόητη διαδικασία από πολλές Ροµά µητέρες µαθήτριες. 2 Στην κυρίαρχη προσέγγιση γραµµατισµού σπάνια αναφέρεται η πολιτισµική γνώση, η κοινωνική γνώση, η γνώση λειτουργίας των θεσµών και των τεχνολογιών. Πολύ δε περισσότερο δεν συµπεριλαµβάνεται ως µέρος του γραµµατισµού η αµφισβήτηση και η κριτική. Μια διαφορετική προσέγγιση γραµµατισµού, αυτή του Baynham (Baynham, 2000), ενέχει την ενοποίηση της ακρόασης, της οµιλίας, της ανάγνωσης, της γραφής και της κριτικής σκέψης. Επίσης περιλαµβάνει την πολιτισµική γνώση που επιτρέπει σε έναν/µια οµιλητή/τρια να αναγνωρίζει και να χρησιµοποιεί την κατάλληλη γλώσσα σε διαφορετικές κοινωνικές περιστάσεις. Από την αρχή λοιπόν της παρέµβασής µας βρεθήκαµε σε ένα δίληµµα επιλογής του µοντέλου γραµµατισµού ανάµεσα: O 2 Όπως καταγραφόταν στις αρχικές συζητήσεις µας στο τµήµα γραµµατισµού. O 4

12 1. Σε ένα γνωστικό µοντέλο γραµµατισµού µε αναφορά αποκλειστικά στις δεξιότητες που χρειάζεται να αναπτύξουν οι άνθρωποι για να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις προσαρµογής στο σχολείο. 2. Και σε κριτικά µοντέλα γραµµατισµού που στοχεύουν στην ευαισθητοποίηση των µητέρων - µαθητριών ως εν δυνάµει πολιτών απέναντι στις κυρίαρχες µορφές γραµµατισµού. Στην παρέµβασή µας δάσκαλοι και Ροµά µητέρες µαθήτριες καταρχήν θεωρούµε το γραµµατισµό ως διαδικασία και όχι ως µια τεχνοκρατική µεθοδολογία του τύπου αναλυτικο-συνθετική ή ολική µέθοδος διδασκαλίας. Ο γραµµατισµός στη συνέχεια εκλαµβάνεται ως µια συγκεκριµένη ανθρώπινη δραστηριότητα και ενδιαφέρεται όχι µόνο για το τι κάνουν οι γυναίκες - µαθήτριες µε το γραµµατισµό, αλλά και τι πιστεύουν ότι κάνουν. Δηλαδή έχει σηµασία ο τρόπος µε τον οποίο τοποθετούνται οι γυναίκες - µαθήτριες απέναντι «στα γράµµατα» - (όπως αποκαλούν το γραµµατισµό), πώς κατασκευάζουν και διαµορφώνουν την αξία του(ς) και ποιες είναι οι ιδεολογίες που τον (τα) περιβάλλουν. Η έννοια της πρακτικής στην περίπτωσή µας περιλαµβάνει: Την καθηµερινή διδακτική πράξη, τη γνώση και τη συνειδητοποίηση (Φρέιρε, 1977α). Στη διαµόρφωση αυτής της τριπλής διαδικασίας σηµαντικό παράγοντα αποτελεί και η σκοποθεσία απέναντι στην επίλυση των κοινωνικών προβληµάτων που θέτουν οι ίδιες οι γυναίκες Ροµά. Το περιεχόµενο των σκοπών αφορά τις περισσότερες φορές σε ζητήµατα της ζωής τους (παράρτηµα: 1 ο κείµενο, «Ηµέρα Υγείας»). Σε αυτή τη τριπλή διαδικασία (καθηµερινή διδακτική πράξη, γνώση και συνειδητοποίηση) ο γραµµατισµός δεν παρέχει µόνο µια τεχνική κατάρτιση, αλλά και µια σειρά οδηγιών για τη χρήση της γνώσης. Έτσι ως έννοια ο γραµµατισµός συνιστά ένα κοινωνικά δοµούµενο φαινόµενο και όχι απλώς δεξιότητα ανάγνωσης και γραφής (Cook-Gumperz 2008, Κωστούλη-Χατζηνικολάου, 2011). Η σηµασία του έγκειται, ωστόσο, στο πώς θα αξιοποιηθούν οι δεξιότητες ώστε σε διαφορετικά περιβάλλοντα να µετατρέπονται σε ικανότητες για παραγωγή γνώσης µέσω των κειµένων. Ο Φρέιρε θεωρεί αλληλο-εξαρτώµενα και αλληλοεπηρεαζόµενα το κείµενο µε το κοινωνικό πλαίσιο µέσα στο οποίο εµφανίζεται κάθε φορά. Θεωρεί τη γνώση του πλαισίου προϋπόθεση, ώστε να µπορεί κανείς να φτάνει στις βαθύτερες σηµασίες και O 5

13 στα νοήµατα του κειµένου. Η ανάγνωση του κόσµου πάντα προηγείται από την ανάγνωση της λέξης. Ωστόσο, η ανάγνωση της λέξης δεν µπορεί να γίνει παρά µόνο µέσω της αδιάλειπτης ανάγνωσης του κόσµου. Αυτή η κίνηση από τον κόσµο στη λέξη και από τη λέξη στον κόσµο είναι µια συνεχής διαδικασία στο γραµµατισµό της χειραφέτησης (Freire, 2006: ). Έτσι, όσο περισσότερο οι γυναίκες µαθήτριες αντιλαµβάνονται την παραγωγή κειµένου ως συγγραφείς τόσο περισσότερο κατανοούν την αναγκαιότητα ακρίβειας στο λόγο και στο κείµενο. Ως παραγωγοί του Λόγου οι γυναίκες µαθήτριες δεν ανακαλύπτουν απλώς και µόνο το νόηµα του κειµένου, αλλά εφευρίσκουν στρατηγικές κοινωνικής παρέµβασης για τη διατύπωση αλληλεγγύης από αναγνώστες και πιθανούς αποδέκτες αιτηµάτων 3. Επιπλέον για τους Freire & Macedo, όταν ο ο/η δάσκαλος/α διερευνά τις εµπειρίες των µαθητών/τριών κατανοεί τον τρόπο µε τον οποίο «διαβάζουν» τον κόσµο γύρω τους. Αυτή η µελέτη κατανόηση είναι πλούσια σε «παραγωγικά θέµατα» (Φρέιρε 1977β: ) που έχουν σχέση µε παγκόσµια ή τοπικά οικονοµικά ζητήµατα πολλά από τα οποία άπτονται άµεσα της ζωής στην περίπτωσή µας των µαθητριών- µητέρων. Η συγκεκριµένη διαδικασία (µελέτη - κατανόηση, κατά Φρείρε «αποκωδικοποίηση») αποτελεί µέρος των εµπειριών των γυναικών και η ανάδειξή - αποκωδικοποίηση τους ως µαθησιακού δεδοµένου από τις ίδιες τις καθιστά δηµιουργικά υποκείµενα. Έτσι η διαδικασία της µάθησης στηρίζεται σε µια συγκεκριµένη, αντικειµενική και µε υλική διάσταση πραγµατικότητα, γι αυτό έχει άµεσο ενδιαφέρον για τις µαθήτριες µητέρες Ροµά. Συνεπώς οι «Λέξεις - Παραγωγικά θέµατα» πρέπει να επιλέγονται µε αυστηρά κριτήρια προκειµένου να ερµηνεύουν µε σαφήνεια το κοινωνικό περιεχόµενο των εµπειριών των µαθητών/τριών (Freire & Macedo, 1987:20-24) 4. Διαδικασία του καθηµερινού γραµµατισµού µε τις µητέρες Ροµά Αυτή η επιλογή είναι µια επίπονη διαδικασία σε καθηµερινό επίπεδο και έχει για µας σηµασία να αναζητούµε τρόπους και διαλεκτικές προκειµένου να O 3 Βλέπε παρακάτω επιστολή στον Δ/ντη Εκπαίδευσης. Παράρτηµα: Κείµενο 3 ο. O 6

14 ενσωµατώνουµε τις αυτονόητες αντιλήψεις των µητέρων µαθητριών σε ένα καθηµερινά εναλλασσόµενο κριτικό µοντέλο γραµµατισµού. Σε µια τέτοια διαδικασία κρίνεται ουσιαστικός παράγοντας το πλαίσιο των συνθηκών τις οποίες οφείλει να γνωρίζει ο δάσκαλος της παρέµβασης. Στην περίπτωσή µας το πλαίσιο των συνθηκών καθορίζεται από ένα πλέγµα παραγόντων κοινωνικού αποκλεισµού, φτώχειας και ρατσισµών που βιώνουν οι άνθρωποι Ροµά και µη Ροµά στην περιοχή του Δενδροποτάµου Θεσσαλονίκης. Το πλέγµα των συνθηκών αυτών συµπληρώνεται από ένα πλαίσιο θεσµικών παρεµβάσεων µε συγκεκριµένο ιδεολογικό περιεχόµενο γενικευµένων αρνητικών διακρίσεων για την περιοχή του Δενδροποτάµου. Στην εν γένει ρατσιστική αντιµετώπιση των Ροµά έχει συµβάλλει ένα δίκτυο καλά στηµένων πληροφοριών µε κύριο χαρακτηριστικό τις γενικεύσεις κυρίως από τα ΜΜΕ (έντυπα και ηλεκτρονικά) τα οποία παρουσιάζουν τον οικισµό σχεδόν αποκλειστικά ως χώρο παρανοµίας και εγκληµατικότητας (όχι πως δεν υφίστανται και αυτά). Το πρόβληµα δηµιουργείται από τον τρόπο παρουσίασης του οικισµού ως της µοναδικής και κύριας εγκληµατογόνου περιοχής της Θεσσαλονίκης. Αυτή η διαδικασία διαµορφώνει συλλογικές αντιλήψεις, στάσεις και συµπεριφορές των µη Ροµά σε βάρος των Ροµά οι οποίες σε συνδυασµό µε θεσµικές παρεµβάσεις παγιώνουν και ενισχύουν ένα πλέγµα ρατσιστικού λόγου και κοινωνικών αποκλεισµών για τον Δενδροπόταµο. Η συγκεκριµένη θεώρηση τείνει να διαµορφώσει διαδικασίες αποδοχής από τους ίδιους τους Ροµά ως συλλογικής συνείδησης. Έτσι σε πολλές συζητήσεις µας µε τις µητέρες εκφέρεται ως αναµφισβήτητη αποδοχή η άποψη «αυτοί είµαστε». Με άλλα λόγια, ισχύει για τις γυναίκες Ροµά αυτό που ο Φρέιρε αποκαλεί «κουλτούρα της σιωπής» σύµφωνα µε την οποία οι καταπιεζόµενοι τείνουν να αποδέχονται την κυρίαρχη αντίληψη και εικόνα για την οµάδα τους και όχι αυτή που πραγµατικά υφίσταται (Φρέιρε, 1977β: 20-23). Στην περίπτωση των γυναικών Ροµά επιβεβαιώνεται η παραπάνω θέση του Φρέιρε: πολλές φορές αυτές προσεγγίζουν και ερµηνεύουν γεγονότα της καθηµερινότητάς τους χωρίς να τα αναλύουν στη βάση των κοινωνικών και πολιτικών θέσεων - παραγόντων που τα διαµορφώνουν. O 7

15 Επιπλέον, αυτή την κοινωνική κατασκευή της συµβολικής εικόνας του Δενδροποτάµου τα τελευταία χρόνια ήρθε να συµπληρώσει η πολεοδοµική ρύθµιση της εισόδου της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Η συγκεκριµένη ρύθµιση ενισχύει τις συνθήκες χωρικού αποκλεισµού των Ροµά. Έτσι η συνοικία του Δενδροποτάµου στην ουσία κατασκευάστηκε - πλέχτηκε ως ένας χώρος µε χαρακτηριστικά χωρικού γκέτο, όπου ανατολικά του οικισµού φτιάχτηκε µια λεωφόρος ταχείας κυκλοφορίας (χωρίς δυνατότητα προσπέλασης, πχ πεζογέφυρα). Η λεωφόρος αυτή τέµνει κάθετα την ΠΑΘΕ (Εθνική Οδός Πάτρα Αθήνα Θεσσαλονίκη - Εύζωνοι) - που αποτελεί το νότιο σύνορο του οικισµού - ενώ στο βόρειο µέρος του διέρχεται σιδηροδροµική γραµµή. Η επικοινωνία πρόσβαση του Δενδροποτάµου µε την υπόλοιπη Θεσσαλονίκη γίνεται αποκλειστικά µέσω τριών εισόδων: Μιας εισόδου στην ΒΑ γωνία αυτού του τετραγώνου, µιας άλλης στη ΒΔ. την οποία τέµνουν οι ράγες της σιδηροδροµικής γραµµής και µιας ανατολικά. Δεν υπάρχει καµιά αερογέφυρα ή διάβαση για τους πεζούς προς το σταθµό των υπεραστικών λεωφορείων (ανατολικά) από όπου παρέχεται η δυνατότητα πρόσβασης σε αστικά λεωφορεία για όλη την υπόλοιπη Θεσσαλονίκη. Υπάρχουν, τέλος, οικογένειες Ροµά που µένουν νότια της ΠΑΘΕ εκτός Δενδροποτάµου. Στο παραπάνω πλαίσιο του ιδεολογικού και χωρικού διαχωρισµού - αποκλεισµού των Ροµά του Δενδροποτάµου πρέπει να τίθεται και η πολιτισµική συνθήκη ότι η µητρική γλώσσα των γυναικών µαθητριών είναι η ροµανή και ότι η ελληνική είναι η δεύτερη. Συνεπώς, οφείλουµε να έχουµε υπόψη µας ότι πολλά αυτονόητα της γλώσσας γραµµατισµού (ελληνικής) δεν είναι αυτονόητα για τις µητέρες Ροµά. Στη διαδικασία, λοιπόν, του γραµµατισµού αρχικά διαµορφώνεται το υλικό. Αυτό περιλαµβάνει όλα εκείνα τα ερωτήµατα τα οποία πρέπει να διερευνηθούν από τις ίδιες τις γυναίκες µητέρες. Στη συνέχεια µέσω του αναστοχασµού πρέπει να µπορούν να επαναδιατυπώσουν τους στόχους του γραµµατισµού ως στόχους της δικής τους ζωής (στη σχολική κοινότητα και στην κοινωνία). Γι αυτό επιχειρούµε οι µητέρες - µαθήτριες να δίνουν ιδιαίτερη σηµασία στη συνεργασία κατά το σχεδιασµό της διδασκαλίας καταθέτοντας πρωτίστως υλικά διδασκαλίας (συνθήκες διαβίωσης, περιγραφές, φωτογραφίες, γεγονότα από το δικό τους κόσµο), όσα ο Φρέιρε αποκαλεί O 8

16 παραγωγικά θέµατα, ώστε να διαµορφώνονται πραγµατικές συζητήσεις στην ανάλυση τους (Φρέιρε 1977β: 103, Cummins 1999: 56). Η αναγνώριση της σηµασίας των αντιλήψεων και ιδεών των γυναικών για τη γραφή και την ανάγνωση µας αναγκάζει να τις χρησιµοποιούµε ως αφετηρία προκειµένου να συν-διαµορφώνουµε κάθε µαθησιακή διαδικασία. 4 Η συνεχής ανατροφοδότηση θεωρίας και πρακτικής την οποία ο Φρέιρε προσδιορίζει ως διαλεκτική σχέση θεωρίας και καθηµερινού αγώνα κοινωνικής πρακτικής (στην περίπτωση µας κοινωνικού γραµµατισµού) ονοµάζεται «ΠΡΑΞΙΣ». Έτσι, οι γραµµατισµοί στην πρότασή µας περιλαµβάνουν τις ικανότητες ερµηνείας της ζωής και δράσης. Για τον Φρέιρε δράση χωρίς ερµηνεία (θεωρία) είναι ένας σκληρός και χωρίς σηµασία ακτιβισµός. Και αντίστροφα, ο λόγος χωρίς δράση συνιστά άσκοπη φλυαρία (Φρέιρε 1977 α : ). Οι µαθήτριες - µητέρες Ροµά του τµήµατός µας πρέπει να βλέπουν - να διαβάζουν την πραγµατικότητα τους και να αισθάνονται την ανάγκη να γράψουν γι αυτήν. Αν το να µαθαίνω να διαβάζω και να γράφω σηµαίνει συγκροτώ µια πράξη γνώσης, τότε οι µητέρες πρέπει από την αρχή να αναλάβουν το ρόλο του δηµιουργικού υποκειµένου ως εν δυνάµει «αναδυόµενοι συγγραφείς». Αυτές οι διαδικασίες γραµµατισµού είναι που θα δηµιουργήσουν αρχές παιδείας και πολιτισµού (Pappas, Barro Zecker 2006). Οι συνηθέστερες κυρίαρχες πρακτικές γραµµατισµού κατατείνουν σε λογικές οι οποίες εστιάζονται γύρω από υποθέσεις του τύπου «τι δεν µπορούν να κάνουν οι άνθρωποι» αδιαφορώντας για το τι ξέρουν (Bartolome, 2010). Με βάση αυτό ξεκινούν πολλές προτάσεις διδασκαλίας και µάθησης (κυρίως του γραπτού λόγου) για παράδειγµα στα προτεινόµενα µοντέλα εκµάθησης της γλώσσας από το υπουργείο παιδείας. Στην πρότασή µας ξεκινούµε από την αντίστροφη λογική ότι κάθε άνθρωπος - κάθε µητέρα Ροµά - ξέρει πράγµατα (προϋπάρχουσα γνώση) και µπορούµε να ξεκινήσουµε τη διδασκαλία µε αυτά µέσα από συµµετοχικές διαδικασίες (συν-διερεύνησης συν-διαπραγµάτευσης της ύλης). Σε αυτή τη O Αυτός ο εκπαιδευτικός αγώνας αφορά σε αξίες ζωής προκειµένου να έχει άµεσα 4 αποτελέσµατα και αλλαγές στις στάσεις και τις αντιλήψεις των ίδιων των γυναικών (πχ γάµος σε µικρή ηλικία). Η περίπτωση του γάµου των Ροµά σε µικρή ηλικία αποτέλεσε σηµαντικό παράδειγµα συνειδητοποίησης και αµφισβήτησης τόσο της δικής τους προσέγγισης όσο και του τρόπου προσέγγισης που χρησιµοποιεί η µη Ροµά κοινωνία προκειµένου να επιβάλλει κυρίαρχα αυτονόητα για τη ζωή των Ροµά. O 9

17 διαδικασία η καθεµιά γυναίκα - µητέρα συµπληρώνει το υπό επεξεργασία θέµα µε τη δική της εµπειρία, γνώση και άποψη. 5 Έτσι όλα τα µέλη της τάξης (µαθήτριες, δάσκαλοι και δασκάλα) ως κοινότητα µοιραζόµαστε αξίες, κανόνες και τρόπους γραµµατισµού. Θέτουµε νέους κανόνες, διαπραγµατευόµαστε νοήµατα και χρησιµοποιούµε εργαλεία και µέσα ανάλογα µε τα προβλήµατα - προκλήσεις που εξετάζουµε κάθε φορά. Γνωρίζουµε οι δάσκαλοι της εισήγησης το κοινωνικό, πολιτιστικό και οικονοµικό περιβάλλον των Ροµά πολλών περιοχών και ιδιαίτερα της περιοχής του Δενδροποτάµου. Επιπλέον γνωρίζουµε τη λειτουργία του σχολείου ως µηχανισµού παρεµπόδισης απορρόφησης του πλούτου της εκπαίδευσης για πολλούς/ες Ροµά, µε ό,τι αυτό σηµαίνει στη διαµόρφωση πλαισίου θεσµικού ρατσισµού (Τσιάκαλος, 2000, Τσιάκαλος, 2006, Χατζηνικολάου, 2010). Παρόλα αυτά, ξέρουµε ότι αυτά τα περιβάλλοντα δεν είναι αυτονόητα, σταθερά και δεδοµένα, αλλά µεταβάλλονται µε αποτέλεσµα συνεχώς να µαθαίνουµε καινούργιες διαστάσεις της εκπαιδευτικής διαδικασίας της κοινότητας των Ροµά (Κείµενο γυναικών στο παράρτηµα, (Μητακίδου & Τρέσσου 2007). Αυτό έχει ιδιαίτερη αξία για µας. Όλα αναδύονται καθηµερινά στην από κοινού έρευνα των συνθηκών στο Δενδροπόταµο προκειµένου να καταστούµε δάσκαλοι και µητέρες συν-ερευνητές, και συγγραφείς. Σε αυτό το πλαίσιο των ιδιαίτερων τοπικών συνθηκών καλούνται οι γυναίκες µητέρες Ροµά µέσα από το γραµµατισµό τους να αρθρώσουν το δικό τους καταρχήν Λόγο και στη συνέχεια µε τη δική τους φωνή να διαµορφώσουν το πλαίσιο της ανατροπής κυρίαρχων αυτονόητων για τους Ροµά µέσα από επιστολές, κείµενα και την συµµετοχή τους σε συνέδριο για την εκπαίδευση των παιδιών τους 6. Καλούνται λοιπόν, όπως θα έλεγε ο Φρέιρε, οι καταπιεζόµενοι µε τη δική τους συνειδητοποίηση O 5 Γι αυτό το λόγο στον τίτλο θέτουµε την έννοια «αναλφάβητες» σε εισαγωγικά. Θεωρούµε ότι ξέρουν, γνωρίζουν καταστάσεις, γνωρίζουν γράµµατα, αλλά δεν γνωρίζουν τεχνικές ανάγνωσης. Για µας δεν είναι αναλφάβητες µιας και µαθαίνουµε κοντά τους. Γίνονται αυτές οι οδηγοί- εκπαιδευτές στις συνθήκες που µας παρουσιάζουν. Ο Cummins (1999) τονίζει γενικά: Αν ο δάσκαλος δεν µαθαίνει κάτι από τους µαθητές του είναι αµφίβολο αν θα µάθουν και αυτοί κάτι από αυτόν 6 Συµµετοχή µε εισήγηση των γυναικών του τµήµατος γραµµατισµού στην ηµερίδα «Εκπαίδευση παιδιών Ροµά: Παραδείγµατα καλών πρακτικών». Κτίριο ΚΕΔΕΑ (Αµφιθέατρο Ι), Πέµπτη 6 Ιουνίου Η ηµερίδα οργανώθηκε από το πρόγραµµα Εκπαίδευση παιδιών Ροµά Μακεδονίας και Θράκης υπό την επιστηµονική καθοδήγηση του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ O 10

18 να απελευθερώσουν - «να εξανθρωπίσουν» και τους καταπιεστές (Φρέιρε, 1999 α: 39-73). Μια διαδικασία ανατροπής πολλών αυτονόητων και δύσκολη. Περιεχόµενο της παρέµβασης στην επιστηµονική ηµερίδα είναι: 1.Η ανάδειξη διαστάσεων των αντιλήψεών τους για την εκπαίδευση των Ροµά ως κοινωνικοπολιτικής και οικονοµικής διαδικασίας. 2. Η διατύπωση µιας µεθοδολογίας εκπαιδευτικής παρέµβασης όχι σε πλαίσια τεχνοκρατικά, αλλά σε πλαίσια πολιτικής διαχείρισης, µε άλλα λόγια ως εκπαιδευτικής σκοποθεσίας και περιεχοµένου γνώσης. 3 Η ανάδειξη της εκπαίδευσης ως κοινωνικού και πολιτικού δικαιώµατος του ανθρώπου το οποίο εδράζεται στο σεβασµό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. 4 Η ανάδειξη της σχέσης της εκπαίδευσης µε κοινωνικές, οικονοµικές και πολιτικές διαδικασίες της καθηµερινότητας. 5 Η κατάθεση µέσα από το Λόγο του κειµένου µιας εκπαιδευτικής επιµορφωτικής πρότασης ως διαλεκτικής διαδικασίας σχολείου - περιβάλλοντος (2 ο Κείµενο του παραρτήµατος) 5. Συµµετοχή σε διαδικασία απόκτησης Απολυτηρίου δηµοτικού σχολείου Δάσκαλοι/α και µαθήτριες µητέρες του τµήµατος θεωρούµε σηµαντική τη διαδικασία απόκτησης απολυτηρίου Δηµοτικού Σχολείου όχι µόνο ως επιστέγασµα των προσπαθειών, αλλά επιπλέον ως µια διαδικασία επικύρωσης του γραµµατισµού στη βάση: Πρώτο, του σεβασµού του δικαιώµατος της εκπαίδευσης και των όποιων πλεονεκτηµάτων µικρών ή µεγάλων αντιστοιχούν στην απόκτηση του απολυτηρίου. Δεύτερο, του Δικαιώµατος των γυναικών να συµµετέχουν σε ευκαιρίες ζωής πχ εργασία, συµµετοχή σε επιδοτούµενα σεµινάρια ανέργων γυναικών κλπ. Τρίτο και πιο ουσιαστικό, όπως τον θέτουν και οι ίδιες, του Δικαιώµατος τους να συµµετέχουν σε ευκαιρίες συνέχισης σπουδών O 11

19 στο σχολείο δεύτερης ευκαιρίας: «Με τα γράµµατα ελπίζουµε όλες σε µια καλύτερη ευκαιρία. Δεν ξέρουµε, αν θα τα καταφέρουµε, όµως αυτό το χρωστάµε όλες στον εαυτό µας. Είναι ο σεβασµός στον εαυτό µας και στα παιδιά µας. Έτσι ετοιµαζόµαστε για εξετάσεις για το απολυτήριο» (2 ο κείµενο γυναικών). Από τις είκοσι γυναίκες που παρακολούθησαν τα µαθήµατα στη διαδικασία εξετάσεων για απόκτηση απολυτηρίου Δηµοτικού σχολείου συµµετείχαν οι δεκαέξι (δύο από αυτές συµµετείχαν ως παρατηρήτριες µιας και δεν ήταν έτοιµες). Η διαδικασία των εξετάσεων οργανώθηκε και υλοποιήθηκε σύµφωνα µε τις κείµενες διατάξεις του ΠΔ 201/98 και µε την ολοκλήρωσή τους απέκτησαν τον τίτλο απολυτηρίου δεκατέσσερις µητέρες - µαθήτριες. Οι µητέρες - µαθήτριες εξέφραζαν έντονες συλλογικές ανασφάλειες ενόψει της αποµάκρυνσής τους από τον οικείο χώρο του 5 ου Δηµοτικού Σχολείου, επειδή έπρεπε να µεταβούν για τις γραπτές και προφορικές εξετάσεις σε άλλο σχολείο στο Δήµο Συκεών (Δυτικής Θεσσαλονίκης), όπως έχει οριστεί από τη Διεύθυνση Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης. Γι αυτό και διατύπωσαν γραπτό συλλογικό αίτηµα κείµενο ώστε οι εξετάσεις να διεξαχθούν στο σχολείο φοίτησής τους (5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης) (3 ο κείµενο αίτηµα). Ο Διευθυντής Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης και η επιτροπή εξετάσεων λαµβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες γραµµατισµού καθώς και την προσπάθεια των µητέρων Ροµά επέδειξαν ιδιαίτερη ευαισθησία και ενδιαφέρον. Συναίνεσαν στο αίτηµα των µητέρων µαθητριών και η επιτροπή διεξήγαγε τις εξετάσεις στο 5 ο Δηµοτικό Σχολείο Μενεµένης. Στη διαδικασία των εξετάσεων συµµετείχαν µε επιτυχία και δυο άνδρες Ροµά οι οποίοι δεν παρακολούθησαν το δικό µας τµήµα γραµµατισµού 6. Συµπερασµατικές παρατηρήσεις εν είδη επιλόγου Στην πρότασή µας η έννοια του γραµµατισµού µελετάται και υλοποιείται ως µια πλαισιωµένη διαδικασία η οποία αναδεικνύεται από τα µέλη της κοινότητας (µαθήτριες Ροµά και δάσκαλοι) και µπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή µέσα από τη µελέτη της ίδιας της πραγµατικότητας της κοινότητας Ροµά στο Δενδροπόταµο. Ως σηµείο εκκίνησης εκλαµβάνουµε τη θέση ότι η ανάγνωση και η γραφή συνιστούν O 12

20 ιδεολογικές διαδικασίες διαπραγµάτευσης νοηµάτων που επηρεάζουν, εµπλουτίζουν και σε κάποιες περιπτώσεις αναδοµούν συνεχώς την ταυτότητα των µελών της κοινότητας του τµήµατος. Έχει σηµασία να καθορίζουµε οι δάσκαλοι το δικό µας καθηµερινό πλαίσιο διδακτικής παρέµβασης προκειµένου να θέτουµε σε λειτουργία όχι τρόπους, µοντέλα και σχέδια, αλλά διαδικασίες συν-διαµόρφωσης της διδασκαλίας µε τις µητέρες µαθήτριες που να περιλαµβάνουν ποικίλες µορφές ανάγνωσης των παραγωγικών θεµάτων τις οποίες θα εµπλουτίζει η κριτική στάση. Με την τριβή οι διδασκόµενες θα αναπτύξουν µια κριτική µεταγλώσσα όχι µόνο για να µιλούν ή να γράφουν, αλλά περισσότερο για να κατανοούν την κοινωνική και πολιτισµική δύναµη που πηγάζει από τα κείµενα, καθώς και τις αντίστοιχες κοινωνικές πρακτικές που υιοθετούνται ή εκπορεύονται από αυτά. Η παρέµβαση ως πρόταση καταγράφει το γεγονός ότι όταν το σχολείο ανοίγεται προς τις οικογένειες Ροµά, αλλά και στις οικογένειες µη Ροµά, µπορεί να διαµορφώσει νέες προκλήσεις και σχέσεις οι οποίες σίγουρα θα εµπλουτίσουν τη σχολική ζωή µε νέες εµπειρίες. Αυτές από µόνες τους αποτελούν µια καθηµερινή διαδικασία πολιτικής αλλαγής και µετασχηµατισµού του σχολικού θεσµού. Οι µητέρες Ροµά στην παρέµβασή τους στην ηµερίδα του προγράµµατος Ροµά (βλ. υποσηµ. 6) θα τονίσουν: «Αυτό είναι το δικό µας σχολικό όνειρο για φέτος. Το όνειρο µε τα γράµµατα δεν τελειώνει συνεχίζεται σε όλη τη ζωή µας. Πάντα µαθαίνουµε. Όλες µας µέσα στην τάξη µαθαίνουµε η µια από το όνειρο της άλλης. Ακόµα και οι δάσκαλοι ο κ Γιώργος, ο κ Άγγελος και η δασκάλα η κ. Νατάσα µαθαίνουν από µας κοντά µας. Κάποτε το όνειρο τελειώνει και ξυπνάµε. Σας παρακαλούµε πάρτε στα δικά σας χέρια το όνειρό µας και συνεχίστε το και µε άλλες γυναίκες που το έχουν ανάγκη» (2 ο κείµενο παραρτήµατος). Βιβλιογραφία Bartolome Lilia Πέρα από τη φετιχοποίηση των µεθόδων: Προς µια εξανθρωπιστική παιδαγωγική. Στο Γούναρη Π, Γρόλλιος Γ (επιµ). Κριτική Παιδαγωγική µια συλλογή κειµένων Αθήνα: Gutenberg, O 13

21 Barton D., Padmore S Ρόλοι, δίκτυα και αξίες στην καθηµερινή γραφή. Στο D. Graddol, J Maybin, B Stierer, (επιµ). Γλωσσική Ανάπτυξη. Γλώσσα και γραµµατισµός στο κοινωνικό πλαίσιο. τ Β. Ροζάνης Στέφανος (µετ) Πάτρα: Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο, Baynham Mike Πρακτικές Γραµµατισµού. Αραποποπούλου Μαρία, (µετ). Αθήνα: Μεταίχµιο. Cummins Jim Ταυτότητες υπό διαπραγµάτευση. Εκπαίδευση µε σκοπό την ενδυνάµωση σε µια κοινωνία της ετερότητας. Σκούρτου Ε (επι). Αργύρη Σ (µετ.). Αθήνα: Gutenberg. Cook-Gumpertz Jenny Η κοινωνική δόµηση του γραµµατισµού. Κωστούλη Τριανταφυλλιά (επιµ) Κοτσυφού Ελένη. (µετ.). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Freire, P Δέκα επιστολές προς εκείνους που τολµούν να διδάσκουν. Τ. Λιάµπας (επιµ.). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Freire, P. & Macedo D Literacy. Reading the word & the world. Great Britain: Routledge and Kegan Paul Ltd Κωστούλη Τριανταφυλλιά, Άγγελος Χατζηνικολάου Γλωσσική Εκπαίδευση, γραµµατισµός και πρακτικές γραµµατισµού σε µικτές τάξεις. Κείµενο στον επιµορφωτικό φάκελο του Προγράµµατος Εκπαίδευση Παιδιών Ροµά του ΠΤΔΕ/ΑΠΘ, ηλ.διευθ.: 024.pdf Pappas Chr., Barro Zecker L Αναδοµώντας τα κειµενικά είδη του σχολικού γραµµατισµού. Δεδοµένα από τη συνεργασία µε δασκάλους ερευνητές σε δηµόσια σχολεία αστικών περιοχών. Κωστούλη Τρ. (επιµ). Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Μητακίδου Σ. Τρέσσου Ε Να σου πω εγώ πως θα µάθουν γράµµατα. Τσιγγάνες µιλούν για την εκπαίδευση των παιδιών τους. Αθήνα. Καλειδοσκόπιο. Τσιάκαλος Γιώργος Οδηγός αντιραστιστικής εκπαίδευσης. Αθήνα: Ελλ. Γράµµατα. Γ Τσιάκαλος Απέναντι στα εργαστήρια του ρατσισµού. Αθήν: Τυπωθήτω Φρέιρε Πάουλο 1977α. Αγωγή του καταπιεζοµένου. Γ. Κριτικός (µετ). Αθήνα: Ράππας Φρέιρε Πάουλο 1977 β. Πολιτιστική δράση για την κατάκτηση της Ελευθερίας. Σ. Τσάµης, (µετ). Αθήνα: Καστανιώτης. Χατζηνικολάου Άγγελος Ο διαπολιτισµικός διάλογος Εκπαιδευτικό εργαλείο σεβασµού των Δικαιωµάτων όλων των παιδιών. Στο Παπαδάτος Γ., Μπαµπούνης Χ (επιµ). 1 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επιστηµών εκπαίδευσης. Πρακτικά Συνεδρίου Π.Τ.Δ.Ε./Ε.Κ.Π.Α. τ. Β. Αθήνα: Σµυρνιωτάκης, Παράρτηµα 1 ο Κείµενο O 14

22

23

24

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για εξ αποστάσεως επιμόρφωση. Το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση Παιδιών Ρομά στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας,

Θέμα: Πρόσκληση Εκδήλωσης Ενδιαφέροντος για εξ αποστάσεως επιμόρφωση. Το Πρόγραμμα «Εκπαίδευση Παιδιών Ρομά στις Περιφέρειες Κεντρικής Μακεδονίας, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΡΟΜΑ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΕΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ Μέτρο

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

12-14/06/2015 Περιφερειακό Πανελλήνιο Συνέδριο με διεθνή συμμετοχή

12-14/06/2015 Περιφερειακό Πανελλήνιο Συνέδριο με διεθνή συμμετοχή Το e-επιστημονικό περιοδικό «Εκπαίδευση Ενηλίκων και Πολιτισμός στην Κοινότητα» και το Επιστημονικό Δίκτυο Εκπαίδευσης Ενηλίκων Κρήτης (EΔΕΕΚ) σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο Κρήτης - Σχολή Αρχιτεκτόνων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη

Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη www.kpe-thess.gr www.facebook.com/kpethess Εκπαιδεύοντας για μια Βιώσιμη Πόλη ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Χ. Αθανασίου - Ε. Παπαδημητρίου - Ν. Ριφάκη - Γ. Σλαυκίδης Π. Τσολακίδου - Γ. Υφαντής

Διαβάστε περισσότερα

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο

Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση. Πρόταση για το νέο. Γυμνάσιο Το Σχολείο του 21 ου Αιώνα Ε ενδύοντας στη Γνώση Πρόταση για το νέο Γυμνάσιο Συντάκτες: Παναγιώτης Ε. Καταγής Θανάσης Ι. Νικολόπουλος Νίκος Ι. Παρίκος Γυμνάσιο Κατευθύνσεις 1. Γενική 2. Τεχνολογική 3.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ, ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Γλώσσα, μαζική κουλτούρα και κριτικός γραμματισμός

Γλώσσα, μαζική κουλτούρα και κριτικός γραμματισμός Γλώσσα, μαζική κουλτούρα και κριτικός γραμματισμός ΜΜΕ και κριτικός γραμματισμός Διημερίδα διάχυσης των αποτελεσμάτων του προγράμματος Θαλής (2011-2015) Γλωσσική ποικιλότητα και γλωσσικές ιδεολογίες στα

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Η ανάπτυξη δεξιοτήτων πληροφοριακής παιδείας στην Ελλάδα: μια ερευνητική και θεωρητική προσέγγιση Στέλλα Κορομπίλη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Τμήμα Βιβλιοθηκονομίας και Συστημάτων Πληροφόρησης, ΑΤΕΙΘ, Αφροδίτη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012

Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου ΟΜΑΔΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2012 Μελέτη Πεδίου-Ορισμός Οι μελέτες πεδίου αναφέρονται σε προσχεδιασμένες δραστηριότητες των μαθητών/τριών που πραγματοποιούνται

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής

AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής AQUA 2010 Εκπαιδευτικά προγράµµατα Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης για τις Κλιµατικές Αλλαγές και τη Φτώχεια ήµητρα Ντιρογιάννη Υπεύθυνη Αναπτυξιακής Εκπαίδευσης H ActionAid είναι ένας διεθνής αναπτυξιακός οργανισµός

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία

Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Πρωτοβουλία για την Καινοτομία Ολοκληρωµένα Προγράµµατα, Πρωτοβουλίες και Δικτυώσεις για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και ικανοτήτων Καινοτομίας Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

15 2010 - Προσκεκληµένη οµιλήτρια:

15 2010 - Προσκεκληµένη οµιλήτρια: µ µ : : µ - 15 2010 - Προσκεκληµένη οµιλήτρια:. µ Υπό την αιγίδα: Χορηγός επικοινωνίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η διάλεξη θα αναφερθεί στα σωµατικά χαρακτηριστικά, το νευροψυχολογικό προφίλ, και στα χαρακτηριστικά της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16

Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16 Πρόγραμμα Σεμιναρίων Mεταπτυχιακών Φοιτητών ΧΕΙΜΕΡΙΝΟ ΕΞΑΜΗΝΟ 2015-16 Το κάθε μεταπτυχιακό πρόγραμμα έχει 3 επίπεδα που αφορούν σεμινάρια (Ι, ΙΙ, ΙΙΙ). Θα πρέπει με το τέλος των σπουδών σας η αναλυτική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης

Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Δρ. Γεώργιος Ζάχος Πρόεδρος του Γενικού Συμβουλίου Βιβλιοθηκών, Γενικών Αρχείων του Κράτους και της Εκπαιδευτικής Ραδιοτηλεόρασης Εμμανουήλ Νίνος Εκπαιδευτικός, Υπεύθυνος στη Σ. Β. στο 9ο Γυμνάσιο Περιστερίου,

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ ΜΗΤΡΩΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ Γραφείο: Πληροφορίες: Τηλ.: Φαξ: e-mail: Αρ. Φακέλου: Μον. Διασφάλισης Ποιότητας & Ανθρώπινων Πόρων ΕΛΚΕ ΑΠΘ Καραστογιάννης Δημοσθένης 2310-994082 2310-200392 Prosk@rc.auth.gr 85829-85830 Θεσσαλονίκη,20/08/2013

Διαβάστε περισσότερα

Απευθύνεται σε: Μέθοδος Διεξαγωγής

Απευθύνεται σε: Μέθοδος Διεξαγωγής Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ διοργανώνει ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΣΧΟΛΕΙΩΝ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑΣ Αθήνα, Λάρισα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Ιωάννινα Η Επιστημονική Ένωση Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ

8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη. Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ Βιωµατικό σεµινάριο: Δ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΓΧΟΥΣ 8 Μαϊου 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Δ ρ. Εµµανουηλίδου Καλλιόπη MEd, MEd, MSc, Cert.Couns., PhD Επιστηµονική συνεργάτης Α.Π.Θ.! Δ ιοργάνωση: Χορηγός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Γενικές πληροφορίες Οι «Δημιουργικές Συνεργασίες με Καλλιτέχνες» στοχεύουν στην επαφή και εξοικείωση των παιδιών με τους καλλιτέχνες της Κύπρου. Παράλληλα στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΤΡΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Απευθύνεται: Σε κάθε εκπαιδευτικό που ενδιαφέρεται να βελτιώσει και να εκσυγχρονίσει τη διδασκαλία του/της. Στους/ις υποψήφιους/ες

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Διδασκαλίας & Μαθητές με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες

Μοντέλα Διδασκαλίας & Μαθητές με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες επιστημονική ημερίδα Σάββατο 2 Μαρτίου 2013 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Μοντέλα Διδασκαλίας & Μαθητές με Ειδικές Εκπαιδευτικές Ανάγκες Προσκεκλημένη ομιλήτρια: Δρ Γιάννακα Νατάσσα Διδάκτορας Κλινικής Ψυχολογίας Ψυχοπαθολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

9ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕΚΑΠ 2015

9ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕΚΑΠ 2015 9ο ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕΚΑΠ 2015 (5η ανακοίνωση) Αρ.Πρωτ.183708/Δ2/13-11-2014/ΥΠΑΙΘ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ Ι ΑΙΘΟΥΣΑ ΙΙ ΑΙΘΟΥΣΑ ΙΙΙ Κριτικός γραµµατισµός και γλωσσική διδασκαλία Προεδρείο: Κ. Ντίνας - Α. Ξανθόπουλος

ΑΙΘΟΥΣΑ Ι ΑΙΘΟΥΣΑ ΙΙ ΑΙΘΟΥΣΑ ΙΙΙ Κριτικός γραµµατισµός και γλωσσική διδασκαλία Προεδρείο: Κ. Ντίνας - Α. Ξανθόπουλος ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2013 17:00-18:00 Εγγραφή Συνέδρων 18:00-18:30 18:30-19:00 19:00-19:30 19:30-20:00 Ι ΙΙ Κριτικός γραµµατισµός και γλωσσική διδασκαλία Προεδρείο: Κ. Ντίνας - Α. Ξανθόπουλος Α. Νικολαΐδης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA)

ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (MPA) Γιατί στο Νεάπολις Επιλέγοντας το Πανεπιστήμιο Νεάπολις γίνεσαι μέλος μιας ζωντανής κοινότητας που αποτελείται από προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς φοιτητές και από ακαδημαϊκό προσωπικό

Διαβάστε περισσότερα

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά 1 Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Όπως γνωρίζουµε η αξιολόγηση των µαθητών είναι µέρος της διδακτικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Κριτήρια αξιολόγησης θέµατος ελεύθερης ανάπτυξης & Οδηγίες Βαθµολόγησης Κλάδος ΠΕ60-70 Εισαγωγή Στη διεθνή ερευνητική πρακτική χρησιµοποιούνται, συνήθως, δύο µέθοδοι αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ιωάννινα: 18 Μαΐου 2015 Αριθμ. Πρωτ: 274

Ιωάννινα: 18 Μαΐου 2015 Αριθμ. Πρωτ: 274 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΠΕΡ/KH Δ/ΝΣΗ Α/ΘΜΙΑΣ & Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ.ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΝΟΜΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ----- Ταχ. Δ/νση: Λουκή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Οδηγός χρήσης για εταιρείες και άλλους οργανισµούς Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών θέτει αναγνωρισµένα διεθνή στάνταρ για τη µέτρηση και σύγκριση γλωσσικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Βιογραφικό Σημείωμα

Αναλυτικό Βιογραφικό Σημείωμα Αναλυτικό Βιογραφικό Σημείωμα Αικατερίνη Α. Μπλάντα, Μ. Ed. Τίτλοι σπουδών Σεπτέμβριος 1999 Οκτώβριος 2004: Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης Καθηγητών Αγγλικής Γλώσσας στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ.

(c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. (c) EΠΑΦΟΣ ΑΘΗΝΑ Νοέµβριος 2013 Απαγορεύεται η αντιγραφή του παρόντος χωρίς την έγγραφη άδεια της ΕΠΑΦΟΣ ΕΠΕ. 2 4teachers Γρήγορος οδηγός χρήσης (Βασικά βήματα) Για να αρχίσεις κι εσύ να χρησιμοποιείς

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή»

«Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» 20 ο Διεθνές Συνέδριο «Κοινωνική Παιδαγωγική, Διαπολιτισμικότητα, Συμβουλευτική και Ειδική Αγωγή» Πάτρα, 6-8 Νοεμβρίου 2015 Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών E-mail επικοινωνίας για

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων και γνώσεων επιµορφωτών Β Επιπέδου

Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων και γνώσεων επιµορφωτών Β Επιπέδου «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Μέθοδος πιστοποίησης δεξιοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ

Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ Προς µια γλωσσική πολιτική την εποχή της παγκοσµιοποίησης και του διαδικτύου: ο σχεδιασµός του ΚΕΓ ηµήτρης Κουτσογιάννης Τµήµα Φιλολογίας Φιλοσοφική Σχολή, Α.Π.Θ. Επιστηµονικός συνεργάτης του ΚΕΓ dkoutsog@lit.auth.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel.

Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Στρατηγική επίλυσης προβλημάτων: Διερεύνηση περιμέτρου κι εμβαδού με τη βοήθεια του Ms Excel. Έντυπο Α Φύλλα εργασίας Μαθητή Διαμαντής Κώστας Τερζίδης Σωτήρης 31/1/2008 Φύλλο εργασίας 1. Ομάδα: Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Ένας λαγός, ένα πουλί, ένα ψάρι, ένας σκίουρος, μια πάπια και διάφορα άλλα ζώα αποφάσισαν να ανοίξουν ένα σχολείο. Συστήθηκε λοιπόν μια επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ. διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ. με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ διοργανώνει ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΗΜΕΡΙΔΑ με θέμα «ΚΑΙΝΟΤΟΜΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014 Χώρος Διεξαγωγής OTΕAcademy* Δ/νση Πέλικα

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση

Σαφής διάκριση της διαμορφωτικής από τη συγκριτική / τελική αξιολόγηση I Διευθυντική Περίληψη Τo Προτεινόμενο Σύστημα Αξιολόγησης (ΠΣΑ) στηρίζεται σε ένα σύνολο αρχών οι οποίες διαμορφώνουν το θεωρητικό πλαίσιο της ανάπτυξης και της λειτουργίας του. Οι βασικές του αρχές έχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο

2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο 2 ο Παγκύ πριο Σύνέ δριο Διδάσκοντας την Ελληνική ως δεύτερη/ξένη γλώσσα σε ενήλικες: ζητήματα και ζητούμενα στο κυπριακό συγκείμενο Σάββατο, 29 Νοεμβρίου 2014, Ξενοδοχείο Mediterranean, Λεμεσός Περιλήψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.: 6972038117, 6932078466 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Τηλ.: 6972038117, 6932078466 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Επιστημονική Ένωση για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (Ε.Ε.Π.Ε.Κ.) (www.eepek.gr) Τηλ.: 6972038117, 6932078466 Λάρισα Λάρισα, 10 Φεβρουαρίου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Θέμα: «Ανοιχτή Ημερίδα ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Ο/Η κάθε εκπαιδευτικός µπορεί να επιλέξει να ακολουθήσει το προτεινόµενο πρόγραµµα, ή να το διαµορφώσει ανάλογα µε το πώς επιθυµεί και ταιριάζει στις ανάγκες και τις δυνατότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα:

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. ΕΔΡΑ: Α Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Ταχ. Δ/νση :

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το 2007 και Καταληκτικές Ημερομηνίες ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ Πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το και Καταληκτικές Ημερομηνίες Το Πρόγραμμα Δια Βίου Μάθησης -2013 απευθύνεται σε όλους τους τομείς και επίπεδα εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη»

«ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3 -Οριζόντια Πράξη» Οι Κύκλοι της Επιμόρφωσης κατά την πιλοτική εφαρμογή των νέων ΠΣ και ο ρόλος του Εκπαιδευτικού Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

WebDance: Web dance for all using advanced e-learning tools. Χορός στο διαδίκτυο µε τη χρήση προηγµένων εργαλείων ηλεκτρονικής εκµάθησης

WebDance: Web dance for all using advanced e-learning tools. Χορός στο διαδίκτυο µε τη χρήση προηγµένων εργαλείων ηλεκτρονικής εκµάθησης WebDance: Web dance for all using advanced e-learning tools Χορός στο διαδίκτυο µε τη χρήση προηγµένων εργαλείων ηλεκτρονικής εκµάθησης Ευαγγελία Καβακλή Το ερευνητικό πρόγραµµα WebDance υλοποιείται µε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Κώστας Θεριανός Δέσποινα Καρακατσάνη Μανώλης Κουτούζης

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Κώστας Θεριανός Δέσποινα Καρακατσάνη Μανώλης Κουτούζης ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ Ο Κώστας Θεριανός είναι κοινωνιολόγος και Διδάκτωρ των Επιστημών της Αγωγής. Εργάζεται στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση και τα ενδιαφέροντα του εστιάζονται στην Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης και

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ Με τη χρηματοδότηση του Υπουργείου Υγείας. Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Πρόγραμμα εξειδίκευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων Εισαγωγικά Το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας οργανώνει για το ακαδημαϊκό έτος 2013 2014 ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στο πεδίο των εξαρτήσεων. Το εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre

ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre ΕΙΣΑΓΩΓΗ ρ. Χρυσάνθη Κάτζη Frederick Research Centre Η σύγχρονη εποχή παρά την πρόοδο που τη χαρακτηρίζει στον τοµέα της τεχνολογίας και της επιστήµης µε σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του ανθρώπου,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου

Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση. Ελένη Παπαϊωάννου Η Ενδυνάμωση ευάλωτων ενηλίκων μέσα από την εκπαίδευση Ελένη Παπαϊωάννου ΕΡΩΤΗΜΑ 1: Ποιους χαρακτηρίζουμε «ευάλωτους» εκπαιδευόμενους; (Δραστηριότητα 1) Εκπαίδευση Άξονες ευπάθειας Πρόωρη εγκατάλειψη εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος»

Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος» Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος» Αγγελόπουλος Θωμάς, Υπεύθυνος Γραφείου Ποιότητας Οικονόμου Βασίλης, Υπεύθυνος Συστημάτων Πληροφορικής και μέλος του Γρ. Ποιότητας Ποιοι είμαστε Έτος ίδρυσης: 1917

Διαβάστε περισσότερα

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης)

ECTS κατ ιδίαν μελέτη (μελέτη, προετοιμασία ασκήσεων, εργασίας, παρουσίασης) 1 Κωδικός: ΥΔ0008 Τίτλος: Διδασκαλία γλώσσας και νέες τεχνολογίες Διδακτικές Μονάδες European Credit Transfer System Συνολικός Φόρτος εργασίας δια ζώσης συμμετοχή (διάλεξη, εργαστήρια, σεμινάρια, φροντιστηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: «Διδασκαλία της 2 ης ξένης γλώσσας στα δημοτικά σχολεία για το σχολικό έτος 2014-2015» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΘΕΜΑ: «Διδασκαλία της 2 ης ξένης γλώσσας στα δημοτικά σχολεία για το σχολικό έτος 2014-2015» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δρ Μπρίνια Βασιλική

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ. Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Δρ Μπρίνια Βασιλική Επιμορφωτικό σεμινάριο υποψηφίων ΑΣΕΠ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ & ΕΙΔΙΚΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Metropolitan Hotel Σάββατο 20 - Κυριακή 21 Μαρτίου 2010 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Προσκεκλημένη εισηγήτρια:

Διαβάστε περισσότερα

3o Συνέδριο ΕΝ.Ε.ΔΙ.Μ. Μαθηματική εκπαίδευση και Οικογενειακές πρακτικές

3o Συνέδριο ΕΝ.Ε.ΔΙ.Μ. Μαθηματική εκπαίδευση και Οικογενειακές πρακτικές 2 η Ανακοίνωση 3o Συνέδριο ΕΝ.Ε.ΔΙ.Μ. Μαθηματική εκπαίδευση και Οικογενειακές πρακτικές Ρόδος, Πέμπτη 29 - Σάββατο 31Οκτωβρίου 2009 Το 3 ο Συνέδριο της ΕΝ.Ε.ΔΙ.Μ. θα φιλοξενήσει ομιλίες ολομέλειας, στρογγυλά

Διαβάστε περισσότερα