Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Η Συλλογική Ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων όπως αυτή Παρουσιάζεται στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑΝΝΑΚΑ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗ (Α. Μ. : 221) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ Ή ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ: ΙΟΥΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΣΠΙΝΘΟΥΡΑΚΗ ΣΥΝΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ: ΣΠΥΡΟΣ ΚΡΙΒΑΣ & ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΑΤΖΙΑ Πάτρα, 2008

2 Ευχαριστίες Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στην επιβλέπουσα καθηγήτρια μου κ. Ιουλία - Αθηνά Σπινθουράκη για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε, για την πολύτιμη βοήθεια της και το χρόνο που μου αφιέρωσε. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συνεπιβλέποντες καθηγητές κ. Σπύρο Κρίβα και κ. Ελένη Καρατζιά, καθώς και τους κριτές, που χωρίς τη βοήθεια τους θα ήταν αδύνατη η ολοκλήρωση της παρούσας εργασίας. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον καθηγητή κ. Klaus Krippendorff για την άμεση και καθοριστική βοήθεια του στον υπολογισμό του Krippendorff s Alpha για τον έλεγχο της αξιοπιστίας της έρευνας. Γιάννακα Χρυσοβαλάντη Πάτρα,

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ...9 Ι. ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ...9 ΙI. ΣΤΟΧΟΣ...11 ΙΙΙ. ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ...12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ...14 Ι. Η ΈΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Συλλογική Ταυτότητα Εθνική Ταυτότητα Υπερεθνική Ταυτότητα Ευρωπαϊκή Ταυτότητα...21 ΙΙ. Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ Η περίοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ( ) Η περίοδος της Αγγλοκρατίας ( ) Η περίοδος της Ανεξαρτησίας ( ) Η περίοδος μετά τα γεγονότα του ΙΙΙ. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Η ανάπτυξη της ταυτότητας στα παιδιά Ο ρόλος της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση ταυτοτήτων Τα Αναλυτικά Προγράμματα Δημοτικού στην ελληνοκυπριακή κοινότητα...62 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ι. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ...69 ΙΙ. ΟΙ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ...70 III. ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΡΕΥΝΩΜΕΝΟΥ ΥΛΙΚΟΥ...71 IV. ΜΕΘΟΔΟΣ ΈΡΕΥΝΑΣ...72 V. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ...73 VI. ΜΟΝΑΔΕΣΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ...74 VII. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ...74 VIII. ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ...75 IX. ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ...77 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο : ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ...79 Ι. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ Η/ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ...79 ΙΙ. ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ...82 ΙΙΙ. ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΣΥΖΗΤΗΣΗ...98 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ «ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ» ΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ «ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ Η/ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ» ΙΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ «ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ» IV. ΦΥΛΛΟ ΚΩΔΙΚΟΓΡΑΦΗΣΗΣ V. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ V.I. COLLECTIVE IDENTITY IN GREEK CYPRIOT S CURRICULUM (EXTENDED ABSTRACT) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 Περίληψη Η διερεύνηση της ταυτότητας αποτελεί ένα καινούριο αντικείμενο ενδιαφέροντος των κοινωνικών επιστημών. Το σύγχρονο ενδιαφέρον για την ταυτότητα οφείλεται στη χρησιμότητά της στη διερεύνηση πολυεθνικών συγκρούσεων στο παγκόσμιο περιεχόμενο. Η Κύπρος, ανάμεσα σε άλλα μέρη του κόσμου, αποτελεί ένα παράδειγμα τόσο εθνικής συνύπαρξης και σύγκρουσης όσο και διακύμανσης της ταυτότητας. Η Κύπρος προσαρτήθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1571 και παρέμεινε οθωμανική περιοχή μέχρι το 1878, όταν η διοίκηση του νησιού πέρασε στη Βρετανία. Την 1 η Απριλίου ξεκινά η δράση της ΕΟΚΑ εναντίον της αποικιοκρατίας και οι Βρετανοί απομακρύνονται από το νησί το Οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν οδήγησαν στη δημιουργία της ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Κύπρου στις 16 Αυγούστου 1960, η οποία περιλάμβανε την κατοχύρωση των δικαιωμάτων της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Στα επόμενα τρία χρόνια που ακολούθησαν την ανεξαρτησία πραγματοποιήθηκαν δικοινοτικές συγκρούσεις ως αποτέλεσμα της αποφασιστικότητας των Ελληνοκυπρίων να αναθεωρήσουν τις συνταγματικές διατάξεις του 1960 σχετικά με τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι Τουρκοκύπριοι να αποκλειστούν από τη συνταγματική τους θέση και να εγκατασταθούν σε περίκλειστες περιοχές. Οι διαδικασίες ενσωμάτωσης τους στην Κυπριακή Δημοκρατία διακόπηκαν από το στρατιωτικό πραξικόπημα της ελληνικής χούντας το Η Τουρκία χρησιμοποίησε το ελληνικό πραξικόπημα ως αφορμή για μία επέμβαση στην Κύπρο με την αιτιολογία της προστασίας των Τουρκοκυπρίων. Η επέμβαση αυτή είχε ως αποτέλεσμα το διαχωρισμό του νησιού. Αυτό το ταραχώδες παρελθόν της Κύπρου δημιούργησε διαφοροποιημένες μορφές ταύτισης τόσο για τους Ελληνοκύπριους όσο και για τους Τουρκοκύπριους και διαμόρφωσε ιστορικά τη συλλογική ταυτότητα των δύο κοινοτήτων της Κύπρου. Η συλλογική ταυτότητα των δύο κοινοτήτων αποτέλεσε αντικείμενο των κοινωνικών ερευνητών τα τελευταία χρόνια και πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν τη δημιουργία μιας κοινής ταυτότητας, βασισμένης στο μοντέλο του πολίτη (όπως αυτό αναλύεται από το Kohn, 1961 ή τον Smith, 2000) ως λύση στο Κυπριακό Πρόβλημα. Αποδεχόμενοι την επίδραση της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση της ταυτότητας, σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων όπως αυτή παρουσιάζεται στο Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης που εφαρμόζεται στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Βάση αυτής της εργασίας αποτέλεσαν τρεις βασικές παρατηρήσεις σχετικά με τη συλλογική ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων. Πρώτο, οι διαφοροποιημένες επιλογές ταύτισης κατά τις διάφορες ιστορικές περιόδους του νησιού. Δεύτερο, η δημιουργία της ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων παιδιών με βάση τη διαφοροποίηση τους από τους «άλλους», τους Τούρκους. Τέλος, η επίδραση του de facto διαχωρισμού του νησιού στη διαμόρφωση της ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων. Στη βάση των παραπάνω διαπιστώσεων διαμορφώσαμε τα ερευνητικά μας ερωτήματα ως εξής: 1) Ποιες από τις ταυτότητες - εθνική, θρησκευτική, εδαφική και ευρωπαϊκή -, που αποτελούν στοιχεία της ευρύτερης συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων, προβάλλονται μέσα από το Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης που εφαρμόζεται στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα; 2) Πώς παρουσιάζονται οι «άλλοι», δηλαδή οι Τούρκοι (ή/και Τουρκοκύπριοι) στο Αναλυτικό Πρόγραμμα; 3) Πώς προβάλεται το κυπριακό πρόβλημα; Έτσι, έχουμε τρεις μεταβλητές ονομαστικής κλίμακας, τη συλλογική ταυτότητα, την παρουσίαση των Τούρκων ή/ και Τουρκοκυπρίων και τέλος, το Κυπριακό Πρόβλημα. 5

6 Για την εξέταση του αναλυτικού προγράμματος χρησιμοποιήσαμε ποσοτική ανάλυση περιεχομένου, περιγραφική και ερμηνευτική. Οι κατηγορίες μας για τις μεταβλητές «Συλλογική Ταυτότητα Ελληνοκυπρίων» και «Παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκυπρίων» καθορίστηκαν συστηματικά εκ των προτέρων και έτσι, αποτελούν «παραγωγικό σύστημα κατηγοριών». Επιπλέον, για τον καθορισμό της μεταβλητής «παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκύπριων» χρησιμοποιήσαμε καθορισμένες κατηγορίες με κατηγορία κατεύθυνσης την τριών βαθμών ονομαστική κλίμακα: Θετική Ουδέτερη Αρνητική. Για τον καθορισμό των κατηγοριών της μεταβλητής «Κυπριακό Πρόβλημα» χρησιμοποιήθηκε η επαγωγική μέθοδος, δηλαδή οι κατηγορίες καθορίστηκαν αφού το σώμα του κειμένου είχε διαβαστεί. Ως μονάδα καταγραφής χρησιμοποιούμε το θέμα και ως μονάδα περιεχομένου την παράγραφο. Για τον καθορισμό της αξιοπιστίας της έρευνας χρησιμοποιήσαμε, εκτός από τον ερευνητή, τρεις επιπλέον κωδικογράφους, εκ των οποίων ο ένας ήταν εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο. Κωδικογράφοι και ερευνητής κωδικογράφησαν όλο το σώμα του κειμένου. Το ποσοστό συμφωνίας, το Scott s Pi, το Cohen s Kappa και το Krippendorff s alpha χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της αξιοπιστίας ανάμεσα και μεταξύ αξιολογητών για κάθε μεταβλητή. Για το υπολογισμό των τριών πρώτων χρησιμοποιήσαμε το PRAM, ενώ για τον υπολογισμό του Krippendorff s alpha, η βάση των δεδομένων μας στάλθηκε στον Klaus Krippendorff και η εξαγωγή του δείκτη πραγματοποιήθηκε σε ένα αδημοσίευτο λογισμικό που ο ίδιος διαθέτει. Δείκτες.90 και πάνω καθιστούν μία μεταβλητή αξιόπιστη. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι το Αναλυτικό Πρόγραμμα υιοθετεί ένα εθνικό προσανατολισμό. Αναλυτικά, εξακολουθεί να προβάλλει τα νομιμοποιητικά επιχειρήματα για το δικαίωμα των Ελληνοκυπρίων στον αυτοπροσδιορισμό τους ως Έλληνες, να προωθεί την προβολή όλων εκείνων των κοινών στοιχείων των Ελλήνων και των Ελληνοκυπρίων που φανερώνουν την ελληνική ταυτότητα της ελληνοκυπριακής κοινότητας και να νομιμοποιεί τη θέση των θρησκευτικών, μέσω της σύνδεσης ανάμεσα στη χριστιανική εκπαίδευση και τη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας. Επιπρόσθετα, το Αναλυτικό Πρόγραμμα, αν και περιλαμβάνει αναφορές στη γνώση και στο σεβασμό της εθνικότητας, της θρησκείας και του πολιτισμού άλλων λαών, αποκλείει το κομμάτι εκείνο της κυπριακής πραγματικότητας που αναφέρεται στους Τουρκοκύπριους, λειτουργώντας, έτσι, ως ανασταλτικός παράγοντας στη διαμόρφωση μίας κοινής κυπριακής ταυτότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο Κυπριακό Πρόβλημα, εστιάζοντας κυρίως στα γεγονότα του 1974 και στην καλλιέργεια μίας αγωνιστικής παιδείας για την απελευθέρωση της Κύπρου. Αυτό που εμείς προτείνουμε είναι η προώθηση ενός ευρωπαϊκού προσανατολισμού με σκοπό την ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής ταυτότητας που δεν θα αναιρεί τα ιδιαίτερα εθνικά, θρησκευτικά και πολιτισμικά στοιχεία των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων. Μέσα από αυτή την ευρωπαϊκή ταυτότητα είναι εφικτή και η δημιουργία μίας κυπριακής ταυτότητας, η οποία θα είναι κοινή για τις δύο κοινότητες, χωρίς να σημαίνει ότι η ελληνική και τουρκική προέλευση των δύο κοινοτήτων θα απαλειφθεί. Αντίθετα, οι δύο κοινότητες θα μάθουν να δίνουν προτεραιότητα στην εδαφική επικράτεια του νησιού και όχι στις εθνικές, θρησκευτικές και πολιτιστικές τους διαφορές. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, η γνώση της ιστορίας, της θρησκείας και του πολιτισμού της «άλλης» κοινότητας είναι απαραίτητη και αναγκαία, έτσι ώστε οι μαθητές να αντιληφθούν ότι παρά τις όποιες διαφορές, υπάρχουν και κοινά στοιχεία, μία κοινή κυπριακή πραγματικότητα. 6

7 Abstract The question of identity is a relatively new area of interest in social sciences. The recent interest for identity is based on its used in exploring ethnic conflict in the world s context. Cyprus is, among other places, an example of dual ethnic coexistence and conflict and at the same time an example of identity fluctuations. Cyprus became part of the Ottoman Empire in 1571 and remained under Ottoman control until 1878, when Britain held administration of the island. On April 1 st 1955, the Greek Cypriot anticolonial group EOKA took action and as a result the British withdrew in Negotiations led to the creation of the independent Republic of Cyprus on August 16 th 1960, which included recognition of the Turkish community rights. However, within three years of independence inter-communal conflict occurred as a result of Greek Cypriot s determination to adjust the constitutional protections that had been incorporated into the agreements of 1960 in order to protect the Turkish Cypriot minority. This resulted in the receded of the Turkish Cypriot community from their constitutional position and the establishment of enclaves. Progress towards integration was eventually surpassed by the actions of the military junta in Greece who, in 1974, launched a coup to take control in Cyprus. Turkey used the Greek coup as an opportunity to justify an intervention in order to protect the Turkish Cypriots and since then the island is de facto divided. The troubled history of the island created different forms of identification for both Greek and Turkish Cypriots and shaped Cypriots collective identity through time. The collective identity of the people of the two communities has been a subject of interest of social scientists in the last years and many were those who supported a common identity, based on the model of citizenship (as proposed by Kohn, 1961; Smith, 2000) as a solution to the Cyprus Problem. Accepting the influence of education in the construction and formation of identity, the purpose of this study is to explore the collective identity of Greek Cypriots through the curriculum used in Primary Education. The impetus of this study was three main observations about Greek Cypriots collective identity. First, the variation of the key elements of collective identity through history, second, the construction of Greek Cypriots collective identity on the basis of the differentiation of the others, that is, the Turks and finally, the influence of the de facto partition of the island in On the basis of the above observations, we formed our research questions as follow: 1) Which one of the identities ethnic, religious, civic and European that constitute Greek Cypriots collective identity is promoted through the Republic of Cyprus Primary Education Curriculum? 2) How are Turks (or/and Turkish Cypriots) represented in the Republic of Cyprus Primary Education Curriculum? 3) How is the Cyprus Problem represented in the Republic of Cyprus Primary Education Curriculum? Thus, we have three variables named: Collective Identity, Presentation of Turks and Cyprus Problem. All variables are nominal scale. For the analysis of the Republic of Cyprus Primary Education Curriculum, we use quantitative content analysis, descriptive and interpretive. The categories for the variables Collective Identity and Presentation of Turks were systematically formed before being examined in the research material. Additionally, for the categories of the variable Presentation of Turks in the curriculum we used standard categories with direction category the three - point nominal scale: positive, neutral, negative. The categories of the variable Cyprus Problem were formed after the research material was read, because of the wide range of interpretation of 7

8 this variable. As code unit we use the symbolic unit theme and as a content unit the paragraph. To establish Intercoder Reliability we used, besides the researcher, three more coders that coded all material under examination. One of those was a primary teacher in Cyprus. Percent Agreement, Scott s Pi, Cohen s Kappa, and Krippendorff s alpha were all used to access Intercoder Reliability for each variable coded. A beta version of the software package PRAM was used to calculate the first three of these. Due to technical problems in calculating Krippendorff s alpha, Klaus Krippendorff run the data to an unpublished program. For the coding of a variable to be considered reliable it was required that the indexes be.90 or higher. The results of our research illustrated that the curriculum adopts an ethnic orientation. Analytically, it continues advancing the legitimizing arguments for the right of Greek Cypriots in self categorization as Greeks, promoting those common elements of Greeks and Greek Cypriots that reveals the Greek identity of the Greek- Cypriot community and legalising the place of religious studies, via the connection between the Christian Orthodox education and the formation of ethnic identity. Furthermore, the curriculum, although it includes references about the knowledge and the respect of nationality, religion and culture of other populations, excludes that part of Cypriot reality that refers to Turkish Cypriots, functioning, thus, as a suspensive factor in the construction of a common Cypriot identity. Particular attention is paid to the Cyprus Problem, focusing mainly on the events of 1974 and in the cultivation of a fighting education for the freedom of Cyprus. What we propose is the promotion of a European Orientation aiming at the development of a European identity that will not reverse particular national, religious and cultural elements of Greek Cypriots and Turkish Cypriots. Through this European identity the creation of a Cypriot identity is feasible. This Cypriot identity will be common for the two communities, without the Greek and Turkish origin of two communities being erased. On the contrary, it is proposed, the two communities will learn to give priority in the territorial aspect and not in their national, religious and cultural differences. In these frames, the knowledge of history, religion and culture of the other community is essential so that students will understand that despite any differences there are some common elements, a common Cypriot reality. 8

9 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή Ι. Διατύπωση του προβλήματος Τα τελευταία χρόνια, το θέμα της ταυτότητας έχει αποτελέσει ένα βασικό αντικείμενο μελέτης των κοινωνικών επιστημών. Ο Michael Ignatieff (όπως αναφέρεται στο Woodward, 2004) σημειώνει ότι μία εξήγηση του σύγχρονου ενδιαφέροντος σχετικά με την ταυτότητα είναι η χρησιμότητά της στη διερεύνηση της σύγκρουσης μέσα στο παγκόσμιο περιεχόμενο. Υπάρχουν στοιχεία ότι σε περιπτώσεις εθνικών συγκρούσεων, η ταυτότητα βρίσκεται σε κρίση και αυτό ακριβώς το γεγονός οδηγεί και στη διερεύνηση της. Ανάμεσα σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου, η Κύπρος αποτελεί ένα ιδιαίτερο παράδειγμα τόσο διεθνικής συνύπαρξης και σύγκρουσης όσο και διακύμανσης της ταυτότητας. Η Κύπρος είναι το τρίτο μεγαλύτερο νησί στη Μεσόγειο και βρίσκεται 64 Km από την Τουρκία και 960 Km από την ηπειρωτική Ελλάδα. Η γεωγραφική τοποθεσία της εξηγεί το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, καθώς και τη σύνθεση του πληθυσμού της (Ozcelic, 2000; Joseph & Rudolph, 2003). Ήδη, από τα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το νησί μπορεί να χαρακτηριστεί ως μία πολυπολιτισμική πολυθρησκευτική κοινωνία. Ο χαρακτηρισμός αυτός διατηρείται μέχρι και σήμερα, αφού σύμφωνα με την απογραφή του 2006 (Press and Information Office, 2007) ο πληθυσμός της Κύπρου αποτελείται από δύο μεγάλες κοινότητες: χριστιανούς ορθόδοξους Έλληνες (76.1%) και μουσουλμάνους Τούρκους (10.2%). Λατίνοι, χριστιανοί Μαρονίτες, μουσουλμάνοι Άραβες (από το Λίβανο) και Αρμένιοι αποτελούν το υπόλοιπο του πληθυσμού. Η Κύπρος έχει κερδίσει το ενδιαφέρον της πολιτικής και επιστημονικής διεθνής κοινότητας, κυρίως, εξαιτίας του διαχωρισμού της, μετά την τουρκική εισβολή του 1974 και τις διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν, με κυριότερη και γνωστότερη το δημοψήφισμα του Σχεδίου Anan τον Απρίλιο του Η προηγούμενη δικοινοτική εμπειρία της Κύπρου, όμως, πέρα από αυτό, που αποτελεί και την κατάληξη των γεγονότων, προσφέρει χρήσιμα στοιχεία σχετικά με την «κατανόηση της φύσης άλλων πλουραλιστικών κοινωνιών τη δημιουργία του έθνους κράτους, τον αυτοπροσδιορισμό και τον εκσυγχρονισμό Η περίπτωση της Κύπρου προσφέρει κάποια παραδείγματα εθνικής συνύπαρξης και καταγράφει τη διαδικασία της διατάραξης αυτής της συνύπαρξης (Yavuz, 1991, σ )». 9

10 Επιπλέον, η περίπτωση της Κύπρου, σύμφωνα με τους Vural & Rustemli (2006), φαίνεται να είναι μία τυπική περίπτωση κατανόησης της διακύμανσης της ταυτότητας σε πολυεθνικές, πολυπολιτισμικές κοινωνίες, τουλάχιστο, για τρεις παράγοντες. Πρώτο, στην Κύπρο η συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια, η πολιτική βία, η διχοτόμηση και ο πόλεμος έχουν καθοριστεί με βάση τα αντικρουόμενα συμφέροντα ανάμεσα στους εθνικιστές των δύο κοινοτήτων. Δεύτερο, η εσωτερική ανάπτυξη της ταυτότητας έχει επηρεαστεί, όχι μόνο από εσωτερικούς παράγοντες, αλλά και από εξωτερικούς παράγοντες, όπως για παράδειγμα η ανάμιξη των μητροπόλεων στα ζητήματα της χώρας. Τρίτο, μετά από τέσσερις αιώνες εδαφικής και πολιτικής συνύπαρξης των δύο κοινοτήτων, η εσωτερική εδαφική διχοτόμηση απομάκρυνε τις κοινότητες αυτές και σημάδεψε τη διαμόρφωση της ταυτότητας μετά τα γεγονότα του Η διακύμανση της ταυτότητας των δύο κοινοτήτων επηρεάστηκε, επίσης, και από κάποια πιο σύγχρονα γεγονότα. Το άνοιγμα της πράσινης γραμμής το 2003 και η κατάργηση του de facto διαχωρισμού των δύο κοινοτήτων (Severis, 2004), όπως, επίσης, και η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, έφεραν στο προσκήνιο διαφοροποιημένες επιλογές ταύτισης για τα μέλη των δύο κοινοτήτων και οδήγησαν στην κατά περίπτωση επίτευξη της συνύπαρξης τους. Η διαμόρφωση και η διακύμανση της συλλογικής ταυτότητας στην Κύπρο αποτελεί ένα σχετικά σύγχρονο επιστημονικό αντικείμενο (Calotychos, 1998; Anthias, 2006). Συγκεκριμένα, η ταυτότητα των δύο κοινοτήτων, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, από τα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι και σήμερα, αποτέλεσε ερευνητικό ενδιαφέρον διαφόρων επιστημών, εστιάζοντας, κυρίως, στους ιστορικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς και άλλους παράγοντες που επηρέασαν τη μορφή της εκάστοτε ταυτότητας. Στην παρούσα εργασία, εστιάζουμε στο ρόλο της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων και συγκεκριμένα στο ρόλο του Αναλυτικού Προγράμματος, ως φορέα αξιών, στάσεων, πεποιθήσεων και γενικά μηνυμάτων, τα οποία αναφέρονται σε τρεις εκπαιδευτικούς προσανατολισμούς, τον εθνικό, τον εδαφικό και τον ευρωπαϊκό, με στόχο την ανάπτυξη μίας εθνικής, εδαφικής και ευρωπαϊκής ταυτότητας αντίστοιχα. Στο σημείο αυτό να τονίσουμε ότι η αίσθηση του εαυτού που μπορεί να έχει αναπτύξει ένα παιδί στη σχολική ηλικία δεν είναι σταθερή και μπορεί να αντικατασταθεί, να συμπληρωθεί ή να ενισχυθεί από καινούριες μορφές. Επιπλέον, οι 10

11 ταυτότητες των παιδιών δεν είναι ποτέ εντελώς ελεγχόμενες από τους ενήλικους ή την κοινωνία. Οι ενήλικες επηρεάζουν την ταυτότητα των παιδιών, αλλά δεν την καθορίζουν ολοκληρωτικά (Scourfield κ.α., 2006; Spyrou, 2006a). Παρόλα αυτά, το τι προσφέρουν οι κοινωνικοί εκπαιδευτές, όπως για παράδειγμα το σχολείο, η οικογένεια κ.α., είναι κρίσιμό για το μέλλον (Ross, Papoulia Tzelepi & Hegstrup, 2005). ΙI. Στόχος Στόχος, λοιπόν, της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων μέσα από το Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης που εφαρμόζεται στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Αν και αρχικός μας στόχος ήταν να μελετήσουμε τα αναλυτικά προγράμματα και των δύο κοινοτήτων, οι δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε στην πρόσκτηση του Αναλυτικού Προγράμματος που εφαρμόζεται στη Βόρεια Κύπρο, περιόρισε την έρευνα μας στο νότιο τμήμα του νησιού. Αναλυτικά, επιδιώκουμε να απαντήσουμε σε τρία ερωτήματα, τα οποία προέκυψαν μέσα από την ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας: 1) Ποιες από τις ταυτότητες εθνική, θρησκευτική, εδαφική και ευρωπαϊκή -, που αποτελούν στοιχεία της ευρύτερης συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων, προβάλλονται μέσα από το Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης στην ελληνοκυπριακή κοινότητα; 2) Πώς παρουσιάζονται οι «άλλοι», Τούρκοι (ή/και Τουρκοκύπριοι); 3) Πώς προβάλεται το κυπριακό πρόβλημα; Έτσι, έχουμε τρεις μεταβλητές ονομαστικής κλίμακας, τη «Συλλογική Ταυτότητα», την «Παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκυπρίων» και τέλος, το «Κυπριακό Πρόβλημα». Για την εξέταση του αναλυτικού προγράμματος χρησιμοποιήσαμε ποσοτική ανάλυση περιεχομένου, περιγραφική και ερμηνευτική. Οι κατηγορίες μας για τις μεταβλητές «Συλλογική Ταυτότητα Ελληνοκυπρίων» και «Παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκυπρίων» καθορίστηκαν συστηματικά εκ των προτέρων και έτσι, αποτελούν «παραγωγικό σύστημα κατηγοριών». Επιπλέον, για τον καθορισμό της μεταβλητής «παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκύπριων» χρησιμοποιήσαμε καθορισμένες κατηγορίες με κατηγορία κατεύθυνσης την τριών βαθμών ονομαστική κλίμακα: Θετική Ουδέτερη Αρνητική. Για τον καθορισμό των κατηγοριών της μεταβλητής «Κυπριακό Πρόβλημα» χρησιμοποιήθηκε η 11

12 επαγωγική μέθοδος, δηλαδή οι κατηγορίες καθορίστηκαν αφού το σώμα του κειμένου είχε διαβαστεί. Ως μονάδα καταγραφής χρησιμοποιούμε το θέμα και ως μονάδα περιεχομένου την παράγραφο. ΙΙΙ. Σπουδαιότητα της εργασίας Η σπουδαιότητα της εργασίας έγκειται σε μία σειρά παραγόντων, οι οποίοι προσδίδουν αξία λειτουργώντας αυτόνομα αλλά και σε αλληλεπίδραση ο ένας με τον άλλο. Οι παράγοντες αυτοί συνδυάζουν την ταυτότητα με την εκπαίδευση και συγκεκριμένα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα. Αρχικά, έρευνες έχουν αποδείξει ότι η υπο ταυτότητα, η οποία αποτελεί το ισχυρό στοιχείο της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, συνδέεται με την επιθυμητή λύση του Κυπριακού Προβλήματος (Vural & Rustemli, 2006) και κατ επέκταση την ειρηνική συμβίωση και συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων. Σύμφωνα με τον Faustmann (2003), ο σχηματισμός μιας κοινής κυπριακής ταυτότητας βασισμένη στο μοντέλο του πολίτη θεωρείται από πολλούς ξένους μελετητές, μεσολαβητές και πολιτικούς προϋπόθεση για τη λειτουργία οποιασδήποτε μελλοντικής βιώσιμης λύσης. Αυτή η κυπριακή ταυτότητα μπορεί να αναπτυχθεί αυτόνομα, αλλά και να ενισχυθεί στα πλαίσια μίας ευρωπαϊκής ταυτότητας (Vural & Rustemli, 2006). Η προώθηση της Ευρωπαϊκής Διάστασης στην εκπαίδευση, και κατ επέκταση η ενίσχυση μίας ευρωπαϊκής ταυτότητας, ανταποκρίνεται στο πλαίσιο μιας «Εκπαίδευσης για την Ειρήνη και μιας Παιδαγωγικής της Επαναπροσέγγισης (Επιτροπή Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, 2004)» των δύο κοινοτήτων της Κύπρου. Δεύτερο, η εκπαίδευση αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα διαμόρφωσης της ταυτότητας στην Κύπρο, λειτουργώντας, κυρίως, ως παράγοντας ενίσχυσης δύο διαφορετικών και αντικρουόμενων μορφών εθνικής ταύτισης για τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους. Έτσι, αποτέλεσε ταυτόχρονα και ανασταλτικό παράγοντα στη δημιουργία μία κοινής κυπριακής ταυτότητας βασισμένης στο μοντέλο του πολίτη. Τρίτο, στα άμεσα σχέδια της Κυπριακής Κυβέρνησης είναι η αναθεώρηση των Αναλυτικών Προγραμμάτων και έτσι, η διερεύνηση του περιεχομένου τους κρίνεται αναγκαία για τη βελτίωση τους, ιδιαίτερα αφού στη δημοτική εκπαίδευση δεν έχουν γίνει εκτεταμένες μελέτες προς αυτόν τον προσανατολισμό. 12

13 Τέλος, παρόλο που το Αναλυτικό Πρόγραμμα δεν αποτελεί μοναδικό παράγοντα διαμόρφωσης της ταυτότητας στην παιδική ηλικία, μπορεί να προσφέρει πληροφορίες σχετικά με το ποια κατασκευή της ταυτότητας είναι πολιτικά καθορισμένη ως νόμιμη στην ελληνοκυπριακή κοινότητα, αφού το αναλυτικό πρόγραμμα κάθε χώρας αντιπροσωπεύει ένα από τα πεδία της κρατικής δέσμευσης στην κατασκευή της ταυτότητας (Tormey, 2006). 13

14 Κεφάλαιο 2 ο : Ανασκόπηση Σχετικής Βιβλιογραφίας Ι. Η Έννοια της Ταυτότητας Η ταυτότητα ορίζεται ως η «εσωτερική και υποκειμενική συναίσθηση του εαυτού ως ατόμου (Παπαδόπουλος, 2005, σ. 814)». Ο εαυτός απαρτίζεται από πολλαπλές ταυτότητες και ρόλους (Smith, 2000). Οι ρόλοι αυτοί χωρίζονται σε προγεγραμμένους ρόλους, όπως για παράδειγμα το φύλο, η συγγένεια, η φυλή ή η εθνικότητα και μερικές φορές η θρησκεία και σε επιτεύξιμους ρόλους, όπως οι ρόλοι επαγγέλματος και απασχόλησης (Scheibe, 1995). Ο Jackson (2002) αναφέρει και μία τρίτη κατηγορία, τους πρόσωπο με πρόσωπο ρόλους, όπως η οικογένεια, οι φίλοι, οι κλίκες κ.α. Όλες αυτές οι ταυτότητες - ρόλοι βασίζονται σε κοινωνικές κατηγοριοποιήσεις, οι οποίες είναι δυνατόν να τροποποιηθούν ή και να αναιρεθούν (Smith, 2000), αν και οι προγεγραμμένοι ρόλοι παρουσιάζουν γενικότερα μία αντίσταση στην αλλαγή (Scheibe, 1995; Hutchinson, 2000). Η ταυτότητα είναι κοινωνικό κατασκεύασμα (Ashmore, Deaux & McLaughkin Volpe, 2004; Sekulic, 2004; Woodward, 2004; Kuščer & Prosen, 2005). Με άλλα λόγια, η ταυτότητα έχει άμεση σχέση με το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δρα το άτομο, δηλαδή τις κοινωνίες μέσα στις οποίες ζει και τους κοινωνικούς, πολιτισμικούς και οικονομικούς παράγοντες που σχηματίζουν εμπειρίες και κάνουν δυνατό για τους ανθρώπους να υιοθετούν κάποιες ταυτότητες και να αντιλαμβάνονται κάποιες άλλες ως μη προσβάσιμες και αδύνατες. Επιπλέον, η ταυτότητα προκύπτει μέσω μίας σειράς ταυτίσεων. Έτσι, δεν υπάρχει ποτέ μία σταθερή ή συνεπής ταυτότητα. Η ταύτιση ορίζεται ως η ψυχολογική διαδικασία σύνδεσης του εαυτού με κάτι άλλο και δημιουργείται στη βάση της αναγνώρισης κάποιας κοινής καταγωγής ή κοινών χαρακτηριστικών με κάποιο άλλο πρόσωπο, ομάδα ή ιδεώδες (Hall, 1996). Έτσι, η ταύτιση οδηγεί στην αναζήτηση σχέσεων ομοιότητας και διαφοροποίησης ανάμεσα στον εαυτό και τους άλλους (Scourfield κ.α., 2006). Η διαφορετικότητα είναι ακόμη ένα στοιχείο της ταυτότητας (Hall, 1996; Jackson, 2002; Chen, Chen & Shaw, 2004; Scourfield κ.α., 2006). Η ταυτότητα βασίζεται στο να είσαι ίδιος με κάποια άτομα και διαφορετικός από κάποια άλλα. Η διαφορετικότητα έχει διαφορετική βαρύτητα και μπορεί να δημιουργήσει την κατηγορία των «ξένων» (Woodward, 2004). Έτσι, η ταυτότητα περιλαμβάνει την 14

15 αντίληψη του να είναι κανείς ίδιος με μερικούς ανθρώπους και διαφορετικός από κάποιους άλλους, όπως φαίνεται από τα διάφορα σύμβολα και τις αναπαραστάσεις. Τα σύμβολα και οι αναπαραστάσεις είναι σημαντικά στην παραγωγή ταυτοτήτων (Hutchinson, 2000; Woodward 2004), αφού, σε πολλές περιπτώσεις, βοηθούν στην αντίληψη αφηρημένων εννοιών, όπως για παράδειγμα, το έθνος (Scourfield κ.α., 2006). Η Woodward (2004), κάνει μία εκτενή αναφορά στην έννοια της ταυτότητας και καταγράφει τα κύρια χαρακτηριστικά της. Αναλυτικά, αναφέρει ότι η ταυτότητα συνδέει την εικόνα που έχει το άτομο για τον εαυτό του και την εικόνα που έχουν οι άλλοι για το άτομο αυτό, δηλαδή συνδέει το ατομικό με το κοινωνικό διακρίνεται από την ομοιότητα και τη διαφορά περιλαμβάνει κάποιο βαθμό συνειδητοποίησης, ενεργητικής δέσμευσης και επιλογής από την πλευρά του ατόμου, καθώς και μία ένταση ανάμεσα στον ανθρώπινο έλεγχο και τις κοινωνικές δομές υπάρχουν μοναδικές και πολλαπλές ταυτότητες και τέλος, οι ταυτότητες μπορούν να θεωρηθούν ως σταθερές ή μεταβλητές και εξελισσόμενες. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, η ταυτότητα αναφέρεται στην αντίληψη του εαυτού. Σύμφωνα με τους Chen κ.α. (2004), ο εαυτός περιλαμβάνει τρεις βασικές διαστάσεις: το άτομο ως ξεχωριστή ή ανεξάρτητη οντότητα, το άτομο σε σχέση με τους σημαντικούς άλλους και το άτομο ως μέλος μίας κοινωνικής ομάδας. Οι τρεις αυτές διαστάσεις αποτελούν την προσωπική, τη συσχετιζόμενη και τη συλλογική ταυτότητα αντίστοιχα και παρά τους πολιτισμικούς και άλλους παράγοντες από τους οποίους εξαρτώνται, φαίνεται να αποτελούν πολλαπλά πιθανά επίπεδα αυτοπροσδιορισμού. Ένας άλλος διαχωρισμός δίνεται από τον Taylor Donald (2002), ο οποίος αναφέρει ότι ο εαυτός περιλαμβάνει τέσσερα στοιχεία: την προσωπική ταυτότητα και την αντίληψη της και τη συλλογική ταυτότητα και την αντίληψη της. Έτσι, η ταυτότητα περιλαμβάνει προσωπικά και συλλογικά στοιχεία. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συλλογική ταυτότητα προηγείται ψυχολογικά από την προσωπική ταυτότητα. Σύμφωνα με αυτούς τους διαχωρισμούς, η έννοια της ταυτότητας δεν αναφέρεται μόνο στο μεμονωμένο άτομο, αλλά και σε ομάδες ατόμων «με συγκεκριμένα και λίγο πολύ σταθερά χαρακτηριστικά (Παπαδόπουλος, 2005, σ.814)». Η ταυτότητα που αφορά την «αίσθηση του ανήκει» σε μία ομάδα και ονομάζεται συλλογική ταυτότητα παρουσιάζεται στη συνέχεια πιο αναλυτικά. 15

16 1. Συλλογική Ταυτότητα Η έννοια της συλλογικής ταυτότητας περιλαμβάνει την «αίσθηση του ανήκει» σε μία συγκεκριμένη ομάδα ή ομάδες. Οι ομάδες αυτές μπορούν να αποτελούν προγεγραμμένα, επιτεύξιμα ή πρόσωπο με πρόσωπο στοιχεία της ταυτότητας του ατόμου (Scheibe, 1995; Smith, 2000; Jackson, 2002) και να συνυπάρχουν ταυτόχρονα, ταξινομημένες σε μία μορφή ιεραρχίας ανάλογα με το βαθμό σημασίας που τους αποδίδεται από το άτομο. Η ιεραρχία αυτή καθορίζεται «από την αλληλεπίδραση των απαιτήσεων του κοινωνικοοικονομικού περιβάλλοντος και των αντιδράσεων των ατόμων στις απαιτήσεις αυτές (Vural & Rustemli, 2006, σ. 337)». Εκτός, όμως, από τους εξωτερικούς παράγοντες επιρροής στη διαμόρφωση της ιεραρχίας, πολλοί εντοπίζουν και κάποιους εσωτερικούς και αρχέγονους παράγοντες, όπως η γλώσσα, η συγγένεια και η κοινή θρησκεία (Yavuz, 1991). Αναλυτικά, η συλλογική ταυτότητα είναι μία δήλωση σχετικά με την ιδιότητα του μέλους σε μία συγκεκριμένη ομάδα, η οποία έχει ή θεωρείται ότι έχει κάποια κοινά χαρακτηριστικά (Ashmore κ.α., 2004; Chen κ.α., 2004; Woodward, 2004) και θεωρείται από πολλούς ερευνητές μία πολυδιάστατη έννοια (Jackson 2002, Ashmore κ.α., 2004). Οι Arts και Halman (2006, σ.181) αναφέρουν ότι η συλλογική ταυτότητα μπορεί να καθοριστεί «ως ο τρόπος με τον οποίο μία ομάδα ή συλλογικότητα βλέπει τον εαυτό της (ή επιθυμεί να βλέπει τον εαυτό της) και πώς οι άλλοι βλέπουν αυτή την ομάδα. Έτσι, από τη μία, η συλλογική ταυτότητα αποτελεί μία ερώτηση σχετικά με την αυτοεικόνα και από την άλλη, μία ερώτηση στερεοτυπικής αντίληψης από τους άλλους». Η ταυτότητα που αναφέρεται στο άτομο ως μέρος μίας ομάδας έχει χρησιμοποιηθεί στη βιβλιογραφία με διαφορετικούς όρους, όπως κοινωνική ταυτότητα και συλλογική ταυτότητα. Σύμφωνα με τους Ashmore κ.α. (2004), ο όρος συλλογική ταυτότητα είναι προτιμότερος, διότι όλες οι πτυχές του εαυτού είναι κοινωνικά διαμορφωμένες και η χρήση του όρου κοινωνική ταυτότητα δεν προσφέρει καμία διάκριση από την προσωπική ή συσχετιστική ταυτότητα που διαμορφώνεται από τη διαφοροποίηση μας από τους σημαντικούς άλλους. Οι ίδιοι τονίζουν ότι και ο όρος συλλογική ταυτότητα μπορεί να αποδειχθεί προβληματικός, διότι ιστορικά υπάρχει μία σύνδεση της συλλογικής ταυτότητας με τα κινήματα και την πολιτική 16

17 ιδεολογία. Για αποφυγή τέτοιων παρερμηνειών, προτείνουν τον όρο πολιτικοποιημένη συλλογική ταυτότητα των Simon και Klandermans, όταν αναφερόμαστε στη συγκεκριμένη συλλογική ταύτιση. Στην παρούσα εργασία, ασχολούμαστε, ουσιαστικά, με δύο είδη συλλογικής ταυτότητας την εθνική και την υπερεθνική ταυτότητα, δηλαδή την Ευρωπαϊκή. Η επιλογή των ταυτοτήτων αυτών έγινε με βάση την ιστορική εξέλιξη των κατοίκων της Κύπρου, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, και την αναγνώριση της λειτουργίας τους ως ενωτικές ή διαχωριστικές των δύο κοινοτήτων. 2. Εθνική Ταυτότητα Η έννοια της εθνικής ταυτότητας περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα παρεμφερών εννοιών, όπως η έννοια του έθνους, της εθνικότητας και του εθνικισμού. Παράλληλα, περιλαμβάνει και ένα ευρύ φάσμα συστατικών - διαστάσεων, όπως είναι η γλώσσα, η θρησκεία, ο πολιτισμός και η κουλτούρα, το έδαφος και η οικονομική, νομική και πολιτική φύση της κοινωνίας μέσα στην οποία δρουν τα μέλη που μοιράζονται μία κοινή εθνική ταυτότητα. Μερικά από τα συστατικά αυτά δρουν ταυτόχρονα και ως συστατικά μιας ευρύτερης εθνικής ταυτότητας, αλλά και ως διαφορετικές, συχνά επικαλυπτόμενες ταυτότητες του ατόμου (Sekulic, 2004). Το έθνος ορίζεται ως «ο κατονομασμένος ανθρώπινος πληθυσμός που μοιράζεται μία ιστορική εδαφική επικράτεια, κοινούς μύθους και ιστορικές μνήμες, μια μαζική δημόσια κουλτούρα, κοινή οικονομία και κοινά για όλα τα μέλη νομικά δικαιώματα και υποχρεώσεις (Smith, 2000, σ. 30)». Για τους ψυχολόγους, το έθνος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ψυχολογική διαδικασία του αυτοπροσδριορισμού. Η Scheibe (1995, σ. 116) αναφέρει χαρακτηριστικά «το έθνος είναι μια ουσιαστική πραγματικότητα για τους περισσότερους ανθρώπους. Οι δράσεις μας, καθώς και οι αντιλήψεις μας για τον εαυτό μας βασίζονται στις υπο συνθήκες συγκεκριμένες αντιλήψεις μας για τη φύση του έθνους μας, την ιστορική και την παρούσα πραγματικότητα». Η εθνικότητα αναφέρεται σε μία ομάδα ή κοινότητα που θεωρείται ότι μοιράζεται κοινές πολιτισμικές πρακτικές και ιστορία. Η θρησκεία, η γλώσσα και η εδαφική περιοχή συμπεριλαμβάνονται σε αυτόν τον όρο (Lewis & Phoenix, 2004). Η εθνικότητα καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τα άτομα που νιώθουν ότι ανήκουν στη συγκεκριμένη ομάδα και αποτελεί ένα προγεγραμμένο στοιχείο της ταυτότητας του 17

18 ατόμου, αφού κάποιος γεννιέται Έλληνας, Τούρκος, Άγγλος κοκ. Η εθνικότητα έχοντας τις ρίζες της σε αρχέγονους παράγοντες δεν μπορεί να εξαφανιστεί από την απώλεια του κράτους, ούτε από τη δημιουργία του, όπως έγινε για παράδειγμα στην Κύπρο. Παρουσιάζει δηλαδή μία αντίσταση στην αλλαγή, όπως όλα τα προγεγραμμένα στοιχεία της ταυτότητας (Scheibe, 1995; Hutchinson, 2000). Ο εθνικισμός ορίζεται ως «η συναισθηματική ταύτιση με ένα έθνος και αυτή φαίνεται να είναι και η πολιτική του δράση (Lewis & Phoenix, 2004, σ. 143)». Σύμφωνα με τους Abercrombie, Hill και Turner (1991), ο εθνικισμός είναι ιδεολογία που στηρίζεται στην πεποίθηση ότι ένας λαός αποτελεί ξεχωριστή και ευδιάκριτη πολιτική κοινότητα με κοινά χαρακτηριστικά, όπως είναι η γλώσσα, η θρησκεία ή η εθνική καταγωγή. Από τα παραπάνω, φαίνεται ότι η εθνική ταυτότητα αποτελεί μία μορφή συλλογικής ταυτότητας και ότι τα άτομα που τη μοιράζονται αποτελούν μία ξεχωριστή και ευδιάκριτη κοινότητα με κοινά χαρακτηριστικά, όπως θρησκεία, γλώσσα, εθνική προέλευση, έδαφος, ιστορία, μύθους, μνήμες, πολιτισμικές πρακτικές, κουλτούρα, οικονομία, καθώς και κοινά για όλα τα μέλη νομικά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Τα χαρακτηριστικά αυτά, όμως, αποτελούν στοιχεία μίας ευρύτερης έννοιας της εθνικής ταυτότητας και η κατηγοριοποίηση τους οδηγεί στα δύο διαφορετικά είδη εθνικής ταυτότητας, που προκύπτουν από τη διχοτόμηση ανάμεσα στο δυτικό και στο ανατολικό μοντέλο του έθνους (Smith, 2000; Sekulic, 2004). Ο πρώτος που εισάγαγε τη διχοτόμηση ανάμεσα στο δυτικό και ανατολικό μοντέλο του έθνους ήταν ο Hans Kohn στο βιβλίο του The Idea of Nationalism. A Study in its Origins and Background (1961). Για τον Kohn (όπως αναφέρεται στο Sekulic, 2004), το δυτικό μοντέλο αποτελεί μία πολιτική μορφή εθνικισμού και ταυτίζεται με την πολιτιότητα, την υποκειμενική επιλογή και τις δημοκρατικές ιδέες της εθνικής κυριαρχίας. Στο μοντέλο αυτό, το άτομο ορίζεται ως πολίτης. Αντίθετα, το ανατολικό μοντέλο προέκυψε από την απαίτηση των ανατολικών αυτοκρατοριών για καθορισμό των συνόρων με βάση τις εθνογραφικές διαφορές και ταυτίζεται με την πολιτισμική ταυτότητα και την εθνικότητα. Μία καλή διαφοροποίηση των δύο αυτών μοντέλων του έθνους μας παρέχει ο Anthony Smith. Σύμφωνα με τον Smith (2000), το δυτικό μοντέλο του έθνους, που το ονομάζει και μοντέλο του πολίτη, αντιλαμβάνεται το έθνος ως μία χωρική ή εδαφική έννοια. Για το μοντέλο αυτό, το έθνος έχει τα εξής χαρακτηριστικά: προσδιορισμένη 18

19 εδαφική επικράτεια μία ιστορική γη, αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις, κοινό νομικό κώδικα, κοινές αξίες και παραδόσεις, κοινή κουλτούρα και πολιτική ιδεολογία, κοινές αντιλήψεις, αισθήματα, ιδέες, κοινές ιστορικές μνήμες, μύθους και σύμβολα. Έτσι, το μοντέλο του πολίτη αντιμετωπίζει όλα τα μέλη ως ίσα, ανεξαρτήτου εθνικότητας, θρησκείας, τάξης ή άλλων συγκεκριμένων κριτηρίων (Peristianis, 2006). Η εθνική ταυτότητα που αναπτύσσεται στα πλαίσια αυτού του μοντέλου αποκτά υπόσταση όταν τα άτομα δίνουν προτεραιότητα στην εδαφική διάσταση, παρά στη συμμετοχή τους σε εθνικές, πολιτισμικές, γλωσσικές ή φυλετικές ομάδες (Vural & Rustemli, 2006). Στην παρούσα εργασία, την ταυτότητα που αναπτύσσεται με βάση το μοντέλο του πολίτη την ονομάζουμε εδαφική ταυτότητα, η οποία αναφέρεται σε μία κοινή κυπριακή ταυτότητα ανάμεσα στους Ελληνοκυπρίους και τους Τουρκοκυπρίους. Αντίθετα, το ανατολικό εθνοτικό μοντέλο αντιλαμβάνεται το έθνος ως μία κοινότητα βασισμένη στην κοινή καταγωγή αληθινή ή φανταστική δίνοντας έτσι έμφαση στους κοινούς προγόνους και τη γηγενή κουλτούρα. Τα χαρακτηριστικά του έθνους περιορίζονται στη γενεολογία, στους δεσμούς καταγωγής, στη λαϊκή κινητοποίηση, στη γλώσσα, στα έθιμα και στις παραδόσεις (Smith, 2000). Η θρησκεία φαίνεται να διαδραματίζει, επίσης, μεγάλο ρόλο σε αυτό το μοντέλο. Έτσι, η εθνική ταυτότητα που προκύπτει από το εθνοτικό μοντέλο αναφέρεται σε ένα είδος ταύτισης βασισμένο στον πολιτισμό και τα εθνικά χαρακτηριστικά, όπως η εθνική προέλευση και η εθνική γλώσσα. Οι Vural & Rustemli (2006) στην έρευνα τους σχετικά με τη διακύμανση της ταυτότητας στους Τουρκοκύπριους, προσθέτουν ακόμη ένα στοιχείο στη συγκεκριμένη μορφή εθνικής ταυτότητας, τη συμμετοχή σε μία κοινότητα. Στην περίπτωση μας υπάρχουν δύο κοινότητες προς ανάλυση, η Ελληνοκυπριακή και η Τουρκοκυπριακή. Την εθνική ταυτότητα που βασίζεται στο εθνοτικό μοντέλο την ονομάσαμε εθνοτική - εθνική ταυτότητα για να υποδηλώσουμε την επιρροή του ελληνικού και τουρκικού έθνους στην ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων αντίστοιχα. Παράλληλα, η εθνοτική - εθνική ταυτότητα περιλαμβάνει και την έννοια της θρησκείας. Η θρησκεία είναι μία έννοια που δύσκολα ορίζεται. Όμως, σύμφωνα με τον Giddens (2002) υπάρχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά ανάμεσα σε όλες τις θρησκείες. Οι θρησκείες προϋποθέτουν ένα σύνολο συμβόλων, που προκαλούν αισθήματα σεβασμού ή δέους και συνδέονται με τελετουργικά ή τελετουργίες στις 19

20 οποίες μετέχει μία κοινότητα πιστών. Σε αυτά τα σύμβολα και τα τελετουργικά, που, ουσιαστικά, αποτελούν κωδικοποίηση των αξιών, των μύθων και των παραδόσεων, βασίζονται και οι θρησκευτικές ταυτότητες (Smith, 2000). Ο όρος κοινότητα από μόνος του μας παραπέμπει στο επίπεδο της ταυτότητας σε μία συλλογική δραστηριότητα και για αυτόν ακριβώς το λόγο η θρησκευτική ταυτότητα αποτελεί και ένα είδος συλλογικής ταύτισης. Η θρησκευτική ταυτότητα σχετίζεται με τη χρήση θρησκευτικών εννοιών στη διαδικασία αυτοκατηγοριοποίησης του ατόμου (Vural & Rustemli, 2006). Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ύπαρξης ισχυρών δεσμών των θρησκευτικών και των εθνοτικών - εθνικών ταυτοτήτων, αφού και οι δύο απορρέουν από παρόμοια πολιτισμικά κριτήρια κατηγοριοποίησης και συχνά αλληλοκαλύπτονται και αλληλοενισχύονται (Smith, 2000). Στην παρούσα εργασία η θρησκευτική ταυτότητα αποτελεί ανεξάρτητο κομμάτι μελέτης, όχι μόνο διότι η θρησκεία αποτέλεσε στοιχείο της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων, με τον αντίστοιχο αυτοπροσδιορισμό τους ως χριστιανοί και μουσουλμάνοι, αλλά, κυρίως, διότι η θρησκεία αποτέλεσε και αποτελεί διαχωριστικό στοιχείο ανάμεσα στις δύο κοινότητες. Πώς όμως ενεργοποιείται η διαδικασία διακύμανσης της εθνικής ταυτότητας; Ο Yavuz (1991), αναφερόμενος στη μελέτη της διακύμανσης της εθνικής ταυτότητας, σημειώνει ότι υπάρχουν δύο διαφορετικές θεωρήσεις για την εθνικότητα. Η πρώτη θεώρηση αντιλαμβάνεται τη γλώσσα, τη συγγένεια, την κοινή θρησκεία και την κοινή πολιτική κατάσταση να είναι βαθιά ριζωμένες στην ιστορική εμπειρία των εθνικών κοινοτήτων και ότι η εθνική συνείδηση είναι αποτέλεσμα της ύπαρξης αρχέγονων δεσμών που περνούν από γενιά σε γενιά μέσω της διαδικασίας της κοινωνικοποίησης. Η δεύτερη θεώρηση αντιλαμβάνεται την εθνικότητα ως αποτέλεσμα κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών αλλαγών, δηλαδή βασίζεται στις συγκυρίες που παρουσιάζονται σε διάφορες χρονικές περιόδους. Ο Smith (2000) εξετάζοντας τις συγκυριασιακές απόψεις, αναφέρει ότι η ένταξη σε μία εθνοτική ομάδα είναι συγκυρισιακή, δηλαδή είναι ζήτημα στάσης, αντιλήψεων και συναισθημάτων, τα οποία είναι αναγκαστικά φευγαλέα και μεταβλητά και διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατάσταση του υποκειμένου. Πώς όπως αλλάζει η ατομική κατάσταση, έτσι μεταβάλλεται και η συλλογική ταύτιση. Με άλλα λόγια, σε διαφορετικές περιόδους και κάτω από διαφορετικές συνθήκες μπορεί 20

21 να μεταβληθεί το ειδικό βάρος των πολλαπλών ταυτοτήτων και των αντίστοιχων λόγων που το άτομο υιοθετεί. Επιπλέον, ο Hutchinson (2000) υποστηρίζει ότι η διακύμανση της εθνικής ταυτότητας μπορεί να οφείλεται σε φυσικές καταστροφές, σε πολεμικά πυρά, σε ντροπή από πόλεμο, οικονομική ύφεση ή τραυματική αποτυχία εκσυγχρονισμού. Δεδομένου ότι οι εθνικές ομάδες δεν είναι μόνο ιστορικές, αλλά, κυρίως λειτουργικές ομάδες, στην προσπάθεια μας να μελετήσουμε τη διακύμανση της εθνικής ταυτότητας πρέπει να συνδυάσουμε τις αρχέγονες και τις συγκυρισιακές απόψεις ταυτόχρονα. 3. Υπερεθνική Ταυτότητα Ευρωπαϊκή Ταυτότητα Τα τελευταία χρόνια, η έννοια της Ευρωπαϊκής Ένωσης άρχισε να διευρύνεται και να περιλαμβάνει, πέρα από μία καθαρά οικονομική πτυχή, και μία κοινωνικοπολιτισμική διάσταση. Μέσα από αυτή τη διαδικασία διεύρυνσης της έννοιας της Ευρώπης έχει δημιουργηθεί και η έννοια της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα αναφέρεται στην ταύτιση με την Ευρώπη και σύμφωνα με τον Musek (όπως αναφέρεται στο Kuščer & Prosen, 2005), βασική προϋπόθεση της ανάπτυξης της είναι η κατάκτηση της εθνικής ταυτότητας από τα άτομα. Με άλλα λόγια, το άτομο πρέπει πρώτα να αναπτύξει την αίσθηση της εθνικής του ταυτότητας και μετά να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο σχήμα αυτοπροσδιορισμού, όπως είναι η Ευρώπη. Την άποψη αυτή διατυπώνει και η Marin (2007). Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι η κατασκευή της ευρωπαϊκής ταυτότητας είναι μία διαδικασία ενσωμάτωσης μιας υπερεθνικής ταυτότητας στην εθνική ταυτότητα του ατόμου και τονίζει ότι η διαμόρφωση της προϋποθέτει συνθήκες που επιτρέπουν εσωτερίκευση υπερεθνικών συμβόλων, κοινωνικοπολιτιστικών αξιών και στάσεων. Η ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής ταυτότητας είναι αρκετά πολύπλοκη και πολυδιάσταση, όπως άλλωστε συμβαίνει και με όλες τις συλλογικές ταυτότητες. Υπάρχουν πολλοί μελετητές που αμφισβητούν ακόμη και την ύπαρξη μίας Ευρωπαϊκής ταυτότητας (Philippou, 2005a). Πολλοί, όμως, είναι και οι συγγραφείς που έχουν υποστηρίξει ότι είναι δυνατόν ένα άτομο, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή, να έχει περισσότερες από μία ταυτότητες ταυτόχρονα (Flouris, 1998). Ο David Lowenthal στο άρθρο του European Identity: An Emerging Concept (2002), αναφέρει ότι υπάρχουν κάποια σύγχρονα εμπόδια στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας. 21

22 Αναλυτικά, αναφέρει τη γλωσσική πολυμορφία, τις διαφορές του μεγέθους και των πόρων, τις επίμονες πολιτιστικές ασυμφωνίες, την καχυποψία και τους παραδοσιακούς τρόπους προσέγγισης, που δεν επεκτείνονται πέρα από το αθλητισμό και τα δημοφιλή μέσα. Έχουν υπάρξει πολλά επιχειρήματα τόσο υπέρ όσο και εναντίον της προώθησης μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας (Philippou, 2005b). Εκείνοι που ευνοούν μια τέτοια πανευρωπαϊκή ταυτότητα υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός του πλήθους πολιτισμών παρόντων στην Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την πολιτιστική κληρονομιά κάθε κράτους, μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των διαφορετικών πολιτισμών και να βοηθήσει στην κατασκευή μιας πιο ανεκτικής ευρωπαϊκής κοινωνίας. Έτσι, η ποικιλομορφία μπορεί να αντιπροσωπευθεί ως μια από τις δυνάμεις της Ευρώπης (Pinto, 2006). Οι κριτικοί της κατασκευής μιας πανευρωπαϊκής ταυτότητας, από την άλλη, υποστηρίζουν ότι οι πρωτοβουλίες της Ε.Ε. τείνουν να συγχωνεύσουν την «Ευρώπη» με η ίδια την Ε.Ε. και ότι η ευρωπαϊκή ταυτότητα αποτυγχάνει να λάβει υπόψη την αποικιοκρατία και τις συνέπειες της. Ως εκ τούτου, κάποιοι θεωρούν την ευρωπαϊκή ταυτότητα ως νέα μορφή εθνικισμού (Arts & Halman, 2006; Pinto, 2006). Έρευνες έχουν δείξει ότι η ευρωπαϊκή ταυτότητα δεν είναι ισχυρή ανάμεσα σε έφηβους και ενήλικες, ιδιαίτερα σε κάποιες χώρες (Arts & Halman, 2006; Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2006). Γενικότερα, υπάρχει μία γενική αδυναμία ταύτισης με την ευρωπαϊκή ταυτότητα η εθνική ταύτιση είναι συνήθως πιο ισχυρή και υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους τα άτομα σε διάφορες χώρες ταυτίζονται με την ευρωπαϊκή ταυτότητα ή όχι. Αναλυτικά, για κάποια άτομα η εθνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα και έτσι, μπορούν να συνυπάρξουν. Για κάποιους άλλους, οι δύο αυτές ταυτότητες είναι αμοιβαία αποκλειστικές, καθώς γίνονται αντιληπτές στο ίδιο επίπεδο και έτσι, η ευρωπαϊκή ταυτότητα εκλαμβάνεται ως απειλή στην εθνική (Philippou, 2005a; Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2006). Συγκεκριμένα, οι Arts και Halman (2006), κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μία ευρωπαϊκή ταυτότητα δεν έχει ακόμη να αναπτυχθεί. Αναλυτικά, διαπίστωσαν ότι τα άτομα ταυτίζονται αρχικά με την τοπική τους ταυτότητα, στη συνέχεια με τη χώρα τους και μόνο ένα μικρό ποσοστό ταυτίζεται με την Ευρώπη. Παρά το γεγονός αυτό, η υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι μεγάλη. Η έρευνα τους έδειξε, επίσης, ότι η εθνική ταύτιση παραμένει σταθερή με το πέρασμα του χρόνου και ότι στην Ευρώπη υπάρχουν σημαντικές διαφορές στη γεωγραφική ταύτιση και στις εθνικές 22

23 στάσεις, αλλά δεν υπάρχει ένα σταθερό μοτίβο διεθνικών διαφορών. Γενικότερα, καταλήγουν στο ότι η ξενοφοβία δεν είναι διαδεδομένη σήμερα στην Ευρώπη, αλλά ο εθνοκεντρισμός, ο πατριωτισμός και ο ευρωπαϊσμός, ναι. Οι ίδιοι προειδοποιούν ότι αυτή η θετική σύνδεση μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε αρνητική στάση και να οδηγήσει σε μία μορφή εθνικισμού. Τι κάνει, όμως, την ευρωπαϊκή ταυτότητα σημαντική στην περίπτωση της Κύπρου; Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας των Klein, Licata, Azzi, & Durala (2003), για την έκφραση προκατάληψης των Ελλήνων (εσωομάδα) εναντίον των Τούρκων (εξωομάδα) έδειξε, ανάμεσα σε άλλα αποτελέσματα, ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η ταύτιση με την Ευρώπη τόσο μειωνόταν η έκφραση προκατάληψης εναντίον των Τούρκων. Αυτό συμβαίνει διότι η ταύτιση με την Ευρώπη συσχετίζεται με νόρμες, όπως η ανοχή. Με άλλα λόγια, η ευρωπαϊκή ταυτότητα αναφέρεται στην προώθηση των στάσεων ανοχής και αποδοχής ανάμεσα στα μέλη των διαφορετικών εθνών κρατών και είναι σημαντική στην παρεμπόδιση συγκρούσεων που είναι ριζωμένες στις πολιτισμικές διαφορές (Kuščer & Prosen, 2005). Επιπρόσθετα, πολλοί υποστηρικτές της κυπριακής ταυτότητας πιστεύουν ότι μία κοινή κυπριακή ταυτότητα είναι πιθανή στα πλαίσια της Ε.Ε. (Vural & Rustemli, 2006). Αυτή η ευρωποκεντρική αντίληψη της κυπριότητας είναι σχετικά δημοφιλής στην τουρκοκυπριακή κοινότητα (Ramm, 2005). ΙΙ. Η Συλλογική Ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων Η διαδικασία διαμόρφωσης μίας διαχωριστικής συλλογικής ταυτότητας ανάμεσα στους Έλληνες και τους Τούρκους της Κύπρου συμπίπτει χρονικά με τη διαδικασία εκσυγχρονισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Yavuz, 1991) και ενισχύεται μέσω της αποικιοκρατικής πολιτικής των Βρετανών, της συνταγματικής δομής της νεοϊδρυόμενης Δημοκρατίας της Κύπρου, την τούρκικη εισβολή και τα γεγονότα που ακολούθησαν μετά το Η συλλογική ταυτότητα αποτελεί ένα βασικό αντικείμενο έρευνας στην περίπτωση της Κύπρου, διότι η ιδέα μίας ειρηνικής λύσης στο πρόβλημα της Κύπρου «απαιτεί, απαραίτητα, μία κοινή κυπριακή ταυτότητα που θα συνδυάζει όλους τους ανθρώπους του νησιού και θα περιορίσει το διαχωριστικό χαρακτήρα της εθνικής 23

24 εθνοτικής ταυτότητας (Vural & Rustemli, 2006, σ. 330)». Ο σχηματισμός μιας τέτοιας κυπριακής ταυτότητας πολιτών είναι μια προϋπόθεση για τη λειτουργία οποιασδήποτε μελλοντικής συνταγματικής διευθέτησης (Faustmann, 2003). 1. Η περίοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ( ) Τα πρώτα στοιχεία συνύπαρξης των Ελλήνων και των Τούρκων της Κύπρου εντοπίζονται και καταγράφονται, κυρίως, κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Κυριαρχίας στο νησί. Η περίοδος της Οθωμανικής Κυριαρχίας στην Κύπρο ξεκινά το 1571, με την κατάκτηση του νησιού από τους Βενετούς και την προσάρτηση του στο συνολικό διοικητικό πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και τελειώνει με το πέρασμα του στην κυριαρχία των Άγγλων το Οι Οθωμανοί με την εδραίωση της κυριαρχίας τους στο νησί μεταφέρουν έποικους, μια τακτική που πιθανώς να αιτιολογείται από το γεγονός ότι ο αριθμός της μουσουλμανικής μειονότητας είχε μειωθεί κατά την προηγούμενη περίοδο (Pollis, 1973). Ο αριθμός των νέων εποίκων υπολογίζεται περίπου στις και το γεγονός αυτό επηρέασε τη δημογραφική ισορροπία της Κύπρου, μέχρι και την τούρκικη εισβολή του 1974, δημιουργώντας σε σχεδόν όλες τις περιοχές του νησιού μικτούς Ελληνοτουρκικούς πληθυσμούς (Morag, 2004) και μία αρκετά μεγάλη τουρκική κοινότητα, που τελικά έφτασε να αποτελεί το 20% του συνολικού πληθυσμού της Κύπρου (Fisher, 2001; Yilmaz, 2005). Οι έποικοι αυτοί, τουρκικής ή μη τουρκικής καταγωγής (Pollis, 1973, Navaro Yashin, 2006), εγκαταστάθηκαν σε περιοχές που άνηκαν στη λατινική αυτοκρατορία και στην καθολική εκκλησία (Yavuz, 1991). Η προέλευση τους ήταν ποικίλη: «χορήγηση των φεουδαρχών για την υπηρεσία στον πόλεμο, Τούρκοι από τον αρχικό κατακτητικό στρατό που παρέμειναν στο νησί, αγρότες που βρίσκονταν κάτω από οικονομική πίεση, ληστές ή νομάδες και ένας περιορισμένος αριθμός εργατών ειδικευμένοι στον καθαρισμό ορυκτών (Pollis, 1973, σ )», αφού η Κύπρος εκείνη την περίοδο ήταν πλούσια σε ορυκτά και, κυρίως, σε χαλκό. Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Κυριαρχίας, οι Έλληνες και οι Τούρκοι της Κύπρου, μαζί με ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, μοιράζονται το ίδιο πολιτικό σύστημα και ζουν ειρηνικά (Calotychos, 1998; Vural & Rustemli, 2006). Το 1 Κάποιοι συγγραφείς αναφέρουν, απλά, ότι ο αριθμός των εποίκων που μεταφέρθηκαν στην Κύπρο μετά την κατάκτηση της από τους Οθωμανούς υπολογίζεται «πάνω από (Yavuz, 1991, σ. 63)». 24

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΑΓΧΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΖΑΡΑΒΕΛΑ Δ. 1, και ΒΡΥΩΝΗΣ Δ. 1 1 4ο Τ.Ε.Ε. Καλαμάτας, Δ/νση Δευτεροβάθμιας Εκ/σης Μεσσηνίας e-mail: dzaravela@yahoo.qr ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Η ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Κ. 6ο Δμοτικό Σχολείο Κηφησιας Πηνελόπη Δέλτα, Β Δ/νση Εκπ/σης Αθήνας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Πρόθεσή μας είναι να παρουσιάσουμε ένα συνδυασμό των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία "Η ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΣΤΗ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ" Ειρήνη Σωτηρίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΟ ΚΑΡΚΙΝΟ ΤΟΥ ΜΑΣΤΟΥΣ ΣΤΙΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΕΙΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΓΟΝΙΔΙΟΥ BRCA1 ΚΑΙ BRCA2. Βασούλλα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.»

«Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων. Η μεταξύ τους σχέση και εξέλιξη.» ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: «Χρήσεις γης, αξίες γης και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στο Δήμο Χαλκιδέων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1: Κεφάλαιο 2: Κεφάλαιο 3:

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1: Κεφάλαιο 2: Κεφάλαιο 3: 4 Πρόλογος Η παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «ιερεύνηση χωρικής κατανοµής µετεωρολογικών µεταβλητών. Εφαρµογή στον ελληνικό χώρο», ανατέθηκε από το ιεπιστηµονικό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ Α.Μ.: 09/061. Υπεύθυνος Καθηγητής: Σάββας Μακρίδης Α.Τ.Ε.Ι. ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Η διαμόρφωση επικοινωνιακής στρατηγικής (και των τακτικών ενεργειών) για την ενδυνάμωση της εταιρικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΠΛΟΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που υποβλήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ

Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΣΤΗΘΑΓΧΗ Νικόλας Χριστοδούλου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Π.Μ.Σ: «Σύγχρονες Προσεγγίσεις στη γλώσσα και στα κείμενα» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ Το φωνηεντικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες

Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Στάσεις και αντιλήψεις της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στους μετανάστες Θεωρητικό πλαίσιο και ανάλυση αποτελεσμάτων της πανελλαδικής ποσοτικής έρευνας VPRC Φεβρουάριος 2007 13106 / Διάγραμμα 1 Γενικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΑΣΤΕΚΤΟΜΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΡΙΣΟΚΚΑ Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS

Η ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ CHAT ROOMS ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ Ι Ο Ν Ι Ω Ν Ν Η Σ Ω Ν ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : ΑΤΕΙ Ιονίων Νήσων- Λεωφόρος Αντώνη Τρίτση Αργοστόλι Κεφαλληνίας, Ελλάδα 28100,+30

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Θρησκευτική Ετερότητα: εθνικές και θρησκευτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΤΙΖΟΜΕΝΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΝΕΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΠΑΘΗ ΑΡΘΡΙΤΙΔΑ Όνομα Φοιτήτριας: Μαρία Θωμά Αριθμός φοιτητικής ταυτότητας:2010221455

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΩΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΑΥΤΟΚΤΟΝΙΑΣ Παναγιώτου Νεοφύτα 2008969752 Επιβλέπων καθηγητής Δρ. Νίκος Μίτλεττον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Κατ/νση Τοπικής Αυτοδιοίκησης ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «Μοντέλα στρατηγικής διοίκησης και

Διαβάστε περισσότερα

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ

3.4 Αζηίεξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ ζημ ζπμθείμ... 64 3.4.1 Πανάβμκηεξ πνμέθεοζδξ ηδξ ημζκςκζηήξ ακζζυηδηαξ... 64 3.5 οιαμθή ηςκ εηπαζδεοηζηχκ ζηδκ 2 Πεξηερόκελα Δονεηήνζμ πζκάηςκ... 4 Δονεηήνζμ δζαβναιιάηςκ... 5 Abstract... 6 Πενίθδρδ... 7 Δζζαβςβή... 8 ΘΔΩΡΗΣΙΚΟ ΜΔΡΟ... 12 Κεθάθαζμ 1: Θεςνδηζηέξ πνμζεββίζεζξ βζα ηδκ ακζζυηδηα ζηδκ εηπαίδεοζδ...

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Το franchising ( δικαιόχρηση ) ως µέθοδος ανάπτυξης των επιχειρήσεων λιανικού εµπορίου

Διαβάστε περισσότερα

Code Breaker. TEACHER s NOTES

Code Breaker. TEACHER s NOTES TEACHER s NOTES Time: 50 minutes Learning Outcomes: To relate the genetic code to the assembly of proteins To summarize factors that lead to different types of mutations To distinguish among positive,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΜΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟΥ ΤΟΚΕΤΟΥ Φαίδρα Σταυρινίδου Λευκωσία, 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author.

Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. Κάθε γνήσιο αντίγραφο φέρει υπογραφή του συγγραφέα. / Each genuine copy is signed by the author. 2012, Γεράσιμος Χρ. Σιάσος / Gerasimos Siasos, All rights reserved. Στοιχεία επικοινωνίας συγγραφέα / Author

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ

Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΧΡΟΝΙΟ ΑΣΘΜΑ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ: ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΛΟΙΖΟΥ ΑΡΙΘΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις»

Θέμα διπλωματικής εργασίας: «Από το «φρενοκομείο» στη Λέρο και την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΕΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ & ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑΤΑ ΝΟΜΙΚΗΣ & ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ: ΔΙΚΑΙΙΚΗ ΡΥΘΜΙΣΗ ΚΑΙ ΒΙΟΗΘΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η προβολή επιστημονικών θεμάτων από τα ελληνικά ΜΜΕ : Η κάλυψή τους στον ελληνικό ημερήσιο τύπο Σαραλιώτου

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ. Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΔΟΥΚΑ ΒΙΟΛΕΤΤΑ - ΔΕΣΠΟΙΝΑ Η Τέχνη της Πώλησης στη Φαρμακευτική Αγορά Διπλωματική Εργασία για την απόκτηση Μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ Ο.Ε. ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: κ. ΟΥΡΑΝΟΥ ΕΡΜΙΟΝΗ ΣΠΟΥΔΑΣΤΡΙΕΣ: ΔΕΜΕΤΖΟΥ ΑΓΛΑΪΑ

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων

Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν στις χώρες των εταίρων Perception, Attitude, Movement Identity Needs Action (PAM-INA) - 502077-LLP-1-2009-1-DE-COMENIUS-CMP WP3 Ανάλυση Σχολικών Προγραμμάτων Σύνθεση Ευρημάτων της Ανάλυσης των Αναλυτικών Προγραμμάτων που ισχύουν

Διαβάστε περισσότερα

Επίδραση της Συμβολαιακής Γεωργίας στην Χρηματοοικονομική Διοίκηση των Επιχειρήσεων Τροφίμων. Ιωάννης Γκανάς

Επίδραση της Συμβολαιακής Γεωργίας στην Χρηματοοικονομική Διοίκηση των Επιχειρήσεων Τροφίμων. Ιωάννης Γκανάς ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ

ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΜΑΚΔΓΟΝΙΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΔΣΑΠΣΤΥΙΑΚΧΝ ΠΟΤΓΧΝ ΣΜΗΜΑΣΟ ΔΦΑΡΜΟΜΔΝΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΑΝΑΠΣΤΞΗ ΓΤΝΑΜΙΚΗ ΙΣΟΔΛΙΓΑ ΓΙΑ ΣΟ ΓΔΝΙΚΟ ΚΑΣΑΣΗΜΑ ΚΡΑΣΗΗ ΓΡΔΒΔΝΧΝ ΜΔ ΣΗ ΒΟΗΘΔΙΑ PHP MYSQL Γηπισκαηηθή Δξγαζία ηνπ Υξήζηνπ

Διαβάστε περισσότερα

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία»

«Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» «Ο ρόλος της εκπαίδευσης ενηλίκων στη σύγχρονη κοινωνία» Σίμου Δανάη Μεταπτυχιακή φοιτήτρια: Συνεχιζόμενη Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση danai.simou@st.ouc.ac.cy Περίληψη: Στη σημερινή κοινωνία παρατηρούνται

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη & Διαχείριση Αγροτικού Χώρου» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΙΒΗ «Η συμβολή των Τοπικών Προϊόντων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Μελέτη των υλικών των προετοιμασιών σε υφασμάτινο υπόστρωμα, φορητών έργων τέχνης (17ος-20ος αιώνας). Διερεύνηση της χρήσης της τεχνικής της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΣΛΑΒΙΚΩΝ & ΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΣΛΑΒΙΚΩΝ & ΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΣΛΑΒΙΚΩΝ & ΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ "Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ

ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ Προοπτικές Εναρμόνισης της Ελληνικής Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας με τις Προδιαγραφές του Μοντέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ»

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ Π.Μ.Σ. «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΘΕΜΑ» «Εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

Αλγοριθµική και νοηµατική µάθηση της χηµείας: η περίπτωση των πανελλαδικών εξετάσεων γενικής παιδείας 1999

Αλγοριθµική και νοηµατική µάθηση της χηµείας: η περίπτωση των πανελλαδικών εξετάσεων γενικής παιδείας 1999 Αλγοριθµική και νοηµατική µάθηση της χηµείας: η περίπτωση των πανελλαδικών εξετάσεων γενικής παιδείας 1999 Γεώργιος Τσαπαρλής, ηµήτριος Σταµοβλάσης, Χαράλαµπος Καµηλάτος, Εριφύλη Ζαρωτιάδου, ηµήτριος Παπαοικονόµου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση κατά του ιού της γρίπης Σε δομές του νομού Λάρισας ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Τα γνωστικά επίπεδα των επαγγελματιών υγείας Στην ανοσοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ

Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ Η ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΗΓΩΝ Θεόδωρος Μαρκόπουλος University of Uppsala thodorismark@yahoo.gr Abstract This paper discusses methodological

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. του Γεράσιμου Τουλιάτου ΑΜ: 697

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. του Γεράσιμου Τουλιάτου ΑΜ: 697 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΣ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ του Γεράσιμου Τουλιάτου

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας»

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. ΘΕΜΑ: «ιερεύνηση της σχέσης µεταξύ φωνηµικής επίγνωσης και ορθογραφικής δεξιότητας σε παιδιά προσχολικής ηλικίας» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ «ΠΑΙ ΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΥΛΙΚΟ» ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που εκπονήθηκε για τη

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους

Πτυχιακή Εργασία. Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους Εκπόνηση:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ

ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΚΑΣΚΑΦΕΤΟΥ ΣΩΤΗΡΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ο.Α.Ε.Ε. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

«Συμπεριφορά μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ως προς την κατανάλωση τροφίμων στο σχολείο»

«Συμπεριφορά μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ως προς την κατανάλωση τροφίμων στο σχολείο» ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ «ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» «Συμπεριφορά μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ως προς την κατανάλωση τροφίμων στο

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Π Α Ν Ε Π Ι Σ Τ Η Μ Ι Ο Π Α Τ Ρ Ω Ν ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο

Διαβάστε περισσότερα

Δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Στ Δημοτικού στην κατανόηση της λειτουργίας του Συγκεντρωτικού Φακού

Δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Στ Δημοτικού στην κατανόηση της λειτουργίας του Συγκεντρωτικού Φακού ΜΟΥΡΑΤΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ Δυσκολίες που συναντούν οι μαθητές της Στ Δημοτικού στην κατανόηση της λειτουργίας του Συγκεντρωτικού Φακού Μεταπτυχιακή Εργασία Ειδίκευσης που υποβλήθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ

ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ ΠΑΝΔΠΗΣΖΜΗΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΖΜΑ ΖΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΖΥΑΝΗΚΩΝ ΚΑΗ ΣΔΥΝΟΛΟΓΗΑ ΤΠΟΛΟΓΗΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΖΜΑΣΩΝ ΖΛΔΚΣΡΗΚΖ ΔΝΔΡΓΔΗΑ Γηπισκαηηθή Δξγαζία ηνπ Φνηηεηή ηνπ ηκήκαηνο Ζιεθηξνιόγσλ Μεραληθώλ θαη Σερλνινγίαο Ζιεθηξνληθώλ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Β ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα:

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Β ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Θέµα: Ε ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟ ΙΟΙΚΗΣΗΣ Β ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ: ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέµα: Πολιτιστική Επικοινωνία και Τοπική ηµοσιότητα: Η αξιοποίηση των Μέσων Ενηµέρωσης, ο ρόλος των

Διαβάστε περισσότερα

Αναφοράς ως Μοχλός Ανάπτυξης στην Περιφέρεια της Κρήτης»

Αναφοράς ως Μοχλός Ανάπτυξης στην Περιφέρεια της Κρήτης» Σχολή: Τµήµα: ιοίκησης και Οικονοµίας ιοίκησης Επιχειρήσεων Πτυχιακή εργασία: «Το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς ως Μοχλός Ανάπτυξης στην Περιφέρεια της Κρήτης» Αντωνίου Γαρυφαλλιά Μαρία Α.Μ 3133 Ζερβός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH LEAN PRODUCTION TOOLS

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH LEAN PRODUCTION TOOLS ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΛΙΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ REDESIGNING AN ASSEMBLY LINE WITH

Διαβάστε περισσότερα

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΙΕΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η µαθηµατική και διδακτική διάσταση της γνώσης των µελλοντικών εκπαιδευτικών της πρωτοβάθµιας σχετικά µε την έννοια του κλάσµατος

ΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η µαθηµατική και διδακτική διάσταση της γνώσης των µελλοντικών εκπαιδευτικών της πρωτοβάθµιας σχετικά µε την έννοια του κλάσµατος ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑ ΜΕΘΟ ΟΛΟΓΙΑΣ, ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ»

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία «Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΩΝ ΧΕΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΕΝΔΟΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑΚΩΝ ΛΟΙΜΩΞΕΩΝ» Πολίνα Πολυδώρου Λεμεσός 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Κόπωση και ποιότητα ζωής ασθενών με καρκίνο Μαργαρίτα Μάου Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr

ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ΣΟΦΙΑ Socm09008@soc.aegean.gr ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΝΟΧΗ» ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Θέμα: Διερεύνηση των απόψεων

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Ανάπτυξη Οντολογικής Γνώσης για Τεκμηρίωση Οπτικοακουστικού Περιεχομένου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία. Εφηβεία και χρήση αλκοόλ. Νάνσυ Σταματοπούλου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Εφηβεία και χρήση αλκοόλ Νάνσυ Σταματοπούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και

Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τομέας Ανάπτυξης και Προγραμματισμού Χρηματοοικονομική Ανάπτυξη, Θεσμοί και Οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΛΕΥΚΑΔΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Συστήματα ηλεκτρονικών κρατήσεων σε ξενοδοχειακές επιχειρήσεις και εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ: ΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ!

ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ: ΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ! ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ: ΒΑΖΟΥΜΕ ΤΟ ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ! ΘΥΜΑΡΑ Μ. Μ. 11 Ο Γυμνάσιο Πειραιά, Δ/νση Β/Θμιας Εκπ/σης Πειραιά e-mail: margthym@yahoo.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το πρόγραμμα της διαμόρφωσης των σχολικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ

Η ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ - ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΟΓΝΩΜΟΣΥΝΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΝΟΜΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ Διπλωματική εργασία στο μάθημα «ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ»

Διαβάστε περισσότερα

Από την Κριτική Εθνογραφία στην Κριτική Έρευνα Δράσης: Ένα συνεχές στο σχεδιασμό της εκπαιδευτικής καινοτομίας 1

Από την Κριτική Εθνογραφία στην Κριτική Έρευνα Δράσης: Ένα συνεχές στο σχεδιασμό της εκπαιδευτικής καινοτομίας 1 Από την Κριτική Εθνογραφία στην Κριτική Έρευνα Δράσης: Ένα συνεχές στο σχεδιασμό της εκπαιδευτικής καινοτομίας 1 Ελευθέριος Βεκρής Δρ. Επιστημών της Αγωγής Εκπαιδευτικός Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης From

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΩ ΔΕΙΚΤΩΝ Επιβλέπων: Αθ.Δελαπάσχος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved.

Μάθηµα 6. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία. Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Μάθηµα 6 Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία McGraw-Hill/Irwin Copyright 2012 by The McGraw-Hill Companies, Inc. All Rights Reserved. Οργανωσιακή Κουλτούρα και Ποικιλοµορφία v Οι ειδικοί στόχοι του

Διαβάστε περισσότερα

Η εξέλιξη της έννοιας της Ορογένεσης στην ελληνική Μέση Εκπαίδευση κατά την περίοδο 1900 έως 1980.

Η εξέλιξη της έννοιας της Ορογένεσης στην ελληνική Μέση Εκπαίδευση κατά την περίοδο 1900 έως 1980. Η εξέλιξη της έννοιας της Ορογένεσης στην ελληνική Μέση Εκπαίδευση κατά την περίοδο 1900 έως 1980. Κυριακούλα ΜΑΚΡΗ Υπ. Διδάκτορας, Τμήμα Γεωλογίας Α.Π.Θ. kmakri@geo.auth.gr Αλέξανδρος ΧΑΤΖΗΠΕΤΡΟΣ Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ (Τ.Ε.Ι.) ΠΕΙΡΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Εφαρμογές των μαθηματικών θεωριών πολέμου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ

ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ Ε ΔΘΝΗΚΖ ΥΟΛΖ ΓΖΜΟΗΑ ΓΗΟΗΚΖΖ Κ ΔΚΠΑΗΓΔΤΣΗΚΖ ΔΗΡΑ ΣΜΖΜΑ : Σνπξηζηηθήο Οηθνλνκίαο θαη Αλάπηπμεο (ΣΟΑ) ΣΔΛΗΚΖ ΔΡΓΑΗΑ Θέκα: Σνπξηζκφο θαη Οηθνλνκηθή Κξίζε Δπηβιέπσλ : Νηνχβαο Λνπθάο πνπδάζηξηα : Σζαγθαξάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕΝΑΡΙΩΝ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕΝΑΡΙΩΝ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕΝΑΡΙΩΝ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΥΔΡΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΕΝΑΡΙΩΝ ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Δ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ Σπουδάστρια: Διαούρτη Ειρήνη Δήμητρα Επιβλέπων καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση και Πολιτισμός: έρευνα προκαταρκτικής αξιολόγησης μίας εικονικής έκθεσης

Εκπαίδευση και Πολιτισμός: έρευνα προκαταρκτικής αξιολόγησης μίας εικονικής έκθεσης Εκπαίδευση και Πολιτισμός: έρευνα προκαταρκτικής αξιολόγησης μίας εικονικής έκθεσης Education and Culture: front-end evaluation of a virtual exhibition Σαπφώ Μορτάκη, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο & Ανοιχτό

Διαβάστε περισσότερα

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens

Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Περιοχή διαγωνισμού Rethink Athens Πρόγραμμα : Statistical_Analysis_1.prg Ανάλυση : 28/06/2012 13:05 Κατάλογος : C:\Workspace\Planning\Mst\2010\Statistics\Analysis_5\ Vesrion : 2.8.0, 20-06-2011 Τα κοινά

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ

Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: ΣΟΦΙΑ ΑΡΑΒΟΥ ΠΑΠΑΔΑΤΟΥ EΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Ταχ. Δ/νση : Λεωφ. Αντ.Τρίτση, Αργοστόλι Κεφαλληνίας Τ.Κ. 28 100 τηλ. : 26710-27311 fax : 26710-27312

Διαβάστε περισσότερα