Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης"

Transcript

1 Πανεπιστήμιο Πατρών Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης Η Συλλογική Ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων όπως αυτή Παρουσιάζεται στο Αναλυτικό Πρόγραμμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑΝΝΑΚΑ ΧΡΥΣΟΒΑΛΑΝΤΗ (Α. Μ. : 221) ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ: ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗ Ή ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ: ΙΟΥΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ΣΠΙΝΘΟΥΡΑΚΗ ΣΥΝΕΠΙΒΛΕΠΟΝΤΕΣ: ΣΠΥΡΟΣ ΚΡΙΒΑΣ & ΕΛΕΝΗ ΚΑΡΑΤΖΙΑ Πάτρα, 2008

2 Ευχαριστίες Θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες στην επιβλέπουσα καθηγήτρια μου κ. Ιουλία - Αθηνά Σπινθουράκη για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε, για την πολύτιμη βοήθεια της και το χρόνο που μου αφιέρωσε. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους συνεπιβλέποντες καθηγητές κ. Σπύρο Κρίβα και κ. Ελένη Καρατζιά, καθώς και τους κριτές, που χωρίς τη βοήθεια τους θα ήταν αδύνατη η ολοκλήρωση της παρούσας εργασίας. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω ιδιαίτερα τον καθηγητή κ. Klaus Krippendorff για την άμεση και καθοριστική βοήθεια του στον υπολογισμό του Krippendorff s Alpha για τον έλεγχο της αξιοπιστίας της έρευνας. Γιάννακα Χρυσοβαλάντη Πάτρα,

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : ΕΙΣΑΓΩΓΗ...9 Ι. ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ...9 ΙI. ΣΤΟΧΟΣ...11 ΙΙΙ. ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ...12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ...14 Ι. Η ΈΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Συλλογική Ταυτότητα Εθνική Ταυτότητα Υπερεθνική Ταυτότητα Ευρωπαϊκή Ταυτότητα...21 ΙΙ. Η ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ Η περίοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ( ) Η περίοδος της Αγγλοκρατίας ( ) Η περίοδος της Ανεξαρτησίας ( ) Η περίοδος μετά τα γεγονότα του ΙΙΙ. ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Η ανάπτυξη της ταυτότητας στα παιδιά Ο ρόλος της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση ταυτοτήτων Τα Αναλυτικά Προγράμματα Δημοτικού στην ελληνοκυπριακή κοινότητα...62 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ι. ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ...69 ΙΙ. ΟΙ ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ...70 III. ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΡΕΥΝΩΜΕΝΟΥ ΥΛΙΚΟΥ...71 IV. ΜΕΘΟΔΟΣ ΈΡΕΥΝΑΣ...72 V. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ...73 VI. ΜΟΝΑΔΕΣΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ...74 VII. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ...74 VIII. ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ...75 IX. ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ...77 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο : ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ...79 Ι. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ Η/ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ...79 ΙΙ. ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ...82 ΙΙΙ. ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

4 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : ΣΥΖΗΤΗΣΗ...98 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ «ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΛΛΗΝΟΚΥΠΡΙΩΝ» ΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ «ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΤΟΥΡΚΩΝ Η/ΚΑΙ ΤΟΥΡΚΟΚΥΠΡΙΩΝ» ΙΙΙ. ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΛΗΤΗ «ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ» IV. ΦΥΛΛΟ ΚΩΔΙΚΟΓΡΑΦΗΣΗΣ V. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ V.I. COLLECTIVE IDENTITY IN GREEK CYPRIOT S CURRICULUM (EXTENDED ABSTRACT) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

5 Περίληψη Η διερεύνηση της ταυτότητας αποτελεί ένα καινούριο αντικείμενο ενδιαφέροντος των κοινωνικών επιστημών. Το σύγχρονο ενδιαφέρον για την ταυτότητα οφείλεται στη χρησιμότητά της στη διερεύνηση πολυεθνικών συγκρούσεων στο παγκόσμιο περιεχόμενο. Η Κύπρος, ανάμεσα σε άλλα μέρη του κόσμου, αποτελεί ένα παράδειγμα τόσο εθνικής συνύπαρξης και σύγκρουσης όσο και διακύμανσης της ταυτότητας. Η Κύπρος προσαρτήθηκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία το 1571 και παρέμεινε οθωμανική περιοχή μέχρι το 1878, όταν η διοίκηση του νησιού πέρασε στη Βρετανία. Την 1 η Απριλίου ξεκινά η δράση της ΕΟΚΑ εναντίον της αποικιοκρατίας και οι Βρετανοί απομακρύνονται από το νησί το Οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν οδήγησαν στη δημιουργία της ανεξάρτητης Δημοκρατίας της Κύπρου στις 16 Αυγούστου 1960, η οποία περιλάμβανε την κατοχύρωση των δικαιωμάτων της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Στα επόμενα τρία χρόνια που ακολούθησαν την ανεξαρτησία πραγματοποιήθηκαν δικοινοτικές συγκρούσεις ως αποτέλεσμα της αποφασιστικότητας των Ελληνοκυπρίων να αναθεωρήσουν τις συνταγματικές διατάξεις του 1960 σχετικά με τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι Τουρκοκύπριοι να αποκλειστούν από τη συνταγματική τους θέση και να εγκατασταθούν σε περίκλειστες περιοχές. Οι διαδικασίες ενσωμάτωσης τους στην Κυπριακή Δημοκρατία διακόπηκαν από το στρατιωτικό πραξικόπημα της ελληνικής χούντας το Η Τουρκία χρησιμοποίησε το ελληνικό πραξικόπημα ως αφορμή για μία επέμβαση στην Κύπρο με την αιτιολογία της προστασίας των Τουρκοκυπρίων. Η επέμβαση αυτή είχε ως αποτέλεσμα το διαχωρισμό του νησιού. Αυτό το ταραχώδες παρελθόν της Κύπρου δημιούργησε διαφοροποιημένες μορφές ταύτισης τόσο για τους Ελληνοκύπριους όσο και για τους Τουρκοκύπριους και διαμόρφωσε ιστορικά τη συλλογική ταυτότητα των δύο κοινοτήτων της Κύπρου. Η συλλογική ταυτότητα των δύο κοινοτήτων αποτέλεσε αντικείμενο των κοινωνικών ερευνητών τα τελευταία χρόνια και πολλοί είναι αυτοί που υποστηρίζουν τη δημιουργία μιας κοινής ταυτότητας, βασισμένης στο μοντέλο του πολίτη (όπως αυτό αναλύεται από το Kohn, 1961 ή τον Smith, 2000) ως λύση στο Κυπριακό Πρόβλημα. Αποδεχόμενοι την επίδραση της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση της ταυτότητας, σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων όπως αυτή παρουσιάζεται στο Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης που εφαρμόζεται στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Βάση αυτής της εργασίας αποτέλεσαν τρεις βασικές παρατηρήσεις σχετικά με τη συλλογική ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων. Πρώτο, οι διαφοροποιημένες επιλογές ταύτισης κατά τις διάφορες ιστορικές περιόδους του νησιού. Δεύτερο, η δημιουργία της ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων παιδιών με βάση τη διαφοροποίηση τους από τους «άλλους», τους Τούρκους. Τέλος, η επίδραση του de facto διαχωρισμού του νησιού στη διαμόρφωση της ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων. Στη βάση των παραπάνω διαπιστώσεων διαμορφώσαμε τα ερευνητικά μας ερωτήματα ως εξής: 1) Ποιες από τις ταυτότητες - εθνική, θρησκευτική, εδαφική και ευρωπαϊκή -, που αποτελούν στοιχεία της ευρύτερης συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων, προβάλλονται μέσα από το Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης που εφαρμόζεται στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα; 2) Πώς παρουσιάζονται οι «άλλοι», δηλαδή οι Τούρκοι (ή/και Τουρκοκύπριοι) στο Αναλυτικό Πρόγραμμα; 3) Πώς προβάλεται το κυπριακό πρόβλημα; Έτσι, έχουμε τρεις μεταβλητές ονομαστικής κλίμακας, τη συλλογική ταυτότητα, την παρουσίαση των Τούρκων ή/ και Τουρκοκυπρίων και τέλος, το Κυπριακό Πρόβλημα. 5

6 Για την εξέταση του αναλυτικού προγράμματος χρησιμοποιήσαμε ποσοτική ανάλυση περιεχομένου, περιγραφική και ερμηνευτική. Οι κατηγορίες μας για τις μεταβλητές «Συλλογική Ταυτότητα Ελληνοκυπρίων» και «Παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκυπρίων» καθορίστηκαν συστηματικά εκ των προτέρων και έτσι, αποτελούν «παραγωγικό σύστημα κατηγοριών». Επιπλέον, για τον καθορισμό της μεταβλητής «παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκύπριων» χρησιμοποιήσαμε καθορισμένες κατηγορίες με κατηγορία κατεύθυνσης την τριών βαθμών ονομαστική κλίμακα: Θετική Ουδέτερη Αρνητική. Για τον καθορισμό των κατηγοριών της μεταβλητής «Κυπριακό Πρόβλημα» χρησιμοποιήθηκε η επαγωγική μέθοδος, δηλαδή οι κατηγορίες καθορίστηκαν αφού το σώμα του κειμένου είχε διαβαστεί. Ως μονάδα καταγραφής χρησιμοποιούμε το θέμα και ως μονάδα περιεχομένου την παράγραφο. Για τον καθορισμό της αξιοπιστίας της έρευνας χρησιμοποιήσαμε, εκτός από τον ερευνητή, τρεις επιπλέον κωδικογράφους, εκ των οποίων ο ένας ήταν εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο. Κωδικογράφοι και ερευνητής κωδικογράφησαν όλο το σώμα του κειμένου. Το ποσοστό συμφωνίας, το Scott s Pi, το Cohen s Kappa και το Krippendorff s alpha χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της αξιοπιστίας ανάμεσα και μεταξύ αξιολογητών για κάθε μεταβλητή. Για το υπολογισμό των τριών πρώτων χρησιμοποιήσαμε το PRAM, ενώ για τον υπολογισμό του Krippendorff s alpha, η βάση των δεδομένων μας στάλθηκε στον Klaus Krippendorff και η εξαγωγή του δείκτη πραγματοποιήθηκε σε ένα αδημοσίευτο λογισμικό που ο ίδιος διαθέτει. Δείκτες.90 και πάνω καθιστούν μία μεταβλητή αξιόπιστη. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι το Αναλυτικό Πρόγραμμα υιοθετεί ένα εθνικό προσανατολισμό. Αναλυτικά, εξακολουθεί να προβάλλει τα νομιμοποιητικά επιχειρήματα για το δικαίωμα των Ελληνοκυπρίων στον αυτοπροσδιορισμό τους ως Έλληνες, να προωθεί την προβολή όλων εκείνων των κοινών στοιχείων των Ελλήνων και των Ελληνοκυπρίων που φανερώνουν την ελληνική ταυτότητα της ελληνοκυπριακής κοινότητας και να νομιμοποιεί τη θέση των θρησκευτικών, μέσω της σύνδεσης ανάμεσα στη χριστιανική εκπαίδευση και τη διαμόρφωση της εθνικής ταυτότητας. Επιπρόσθετα, το Αναλυτικό Πρόγραμμα, αν και περιλαμβάνει αναφορές στη γνώση και στο σεβασμό της εθνικότητας, της θρησκείας και του πολιτισμού άλλων λαών, αποκλείει το κομμάτι εκείνο της κυπριακής πραγματικότητας που αναφέρεται στους Τουρκοκύπριους, λειτουργώντας, έτσι, ως ανασταλτικός παράγοντας στη διαμόρφωση μίας κοινής κυπριακής ταυτότητας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο Κυπριακό Πρόβλημα, εστιάζοντας κυρίως στα γεγονότα του 1974 και στην καλλιέργεια μίας αγωνιστικής παιδείας για την απελευθέρωση της Κύπρου. Αυτό που εμείς προτείνουμε είναι η προώθηση ενός ευρωπαϊκού προσανατολισμού με σκοπό την ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής ταυτότητας που δεν θα αναιρεί τα ιδιαίτερα εθνικά, θρησκευτικά και πολιτισμικά στοιχεία των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων. Μέσα από αυτή την ευρωπαϊκή ταυτότητα είναι εφικτή και η δημιουργία μίας κυπριακής ταυτότητας, η οποία θα είναι κοινή για τις δύο κοινότητες, χωρίς να σημαίνει ότι η ελληνική και τουρκική προέλευση των δύο κοινοτήτων θα απαλειφθεί. Αντίθετα, οι δύο κοινότητες θα μάθουν να δίνουν προτεραιότητα στην εδαφική επικράτεια του νησιού και όχι στις εθνικές, θρησκευτικές και πολιτιστικές τους διαφορές. Μέσα σε αυτά τα πλαίσια, η γνώση της ιστορίας, της θρησκείας και του πολιτισμού της «άλλης» κοινότητας είναι απαραίτητη και αναγκαία, έτσι ώστε οι μαθητές να αντιληφθούν ότι παρά τις όποιες διαφορές, υπάρχουν και κοινά στοιχεία, μία κοινή κυπριακή πραγματικότητα. 6

7 Abstract The question of identity is a relatively new area of interest in social sciences. The recent interest for identity is based on its used in exploring ethnic conflict in the world s context. Cyprus is, among other places, an example of dual ethnic coexistence and conflict and at the same time an example of identity fluctuations. Cyprus became part of the Ottoman Empire in 1571 and remained under Ottoman control until 1878, when Britain held administration of the island. On April 1 st 1955, the Greek Cypriot anticolonial group EOKA took action and as a result the British withdrew in Negotiations led to the creation of the independent Republic of Cyprus on August 16 th 1960, which included recognition of the Turkish community rights. However, within three years of independence inter-communal conflict occurred as a result of Greek Cypriot s determination to adjust the constitutional protections that had been incorporated into the agreements of 1960 in order to protect the Turkish Cypriot minority. This resulted in the receded of the Turkish Cypriot community from their constitutional position and the establishment of enclaves. Progress towards integration was eventually surpassed by the actions of the military junta in Greece who, in 1974, launched a coup to take control in Cyprus. Turkey used the Greek coup as an opportunity to justify an intervention in order to protect the Turkish Cypriots and since then the island is de facto divided. The troubled history of the island created different forms of identification for both Greek and Turkish Cypriots and shaped Cypriots collective identity through time. The collective identity of the people of the two communities has been a subject of interest of social scientists in the last years and many were those who supported a common identity, based on the model of citizenship (as proposed by Kohn, 1961; Smith, 2000) as a solution to the Cyprus Problem. Accepting the influence of education in the construction and formation of identity, the purpose of this study is to explore the collective identity of Greek Cypriots through the curriculum used in Primary Education. The impetus of this study was three main observations about Greek Cypriots collective identity. First, the variation of the key elements of collective identity through history, second, the construction of Greek Cypriots collective identity on the basis of the differentiation of the others, that is, the Turks and finally, the influence of the de facto partition of the island in On the basis of the above observations, we formed our research questions as follow: 1) Which one of the identities ethnic, religious, civic and European that constitute Greek Cypriots collective identity is promoted through the Republic of Cyprus Primary Education Curriculum? 2) How are Turks (or/and Turkish Cypriots) represented in the Republic of Cyprus Primary Education Curriculum? 3) How is the Cyprus Problem represented in the Republic of Cyprus Primary Education Curriculum? Thus, we have three variables named: Collective Identity, Presentation of Turks and Cyprus Problem. All variables are nominal scale. For the analysis of the Republic of Cyprus Primary Education Curriculum, we use quantitative content analysis, descriptive and interpretive. The categories for the variables Collective Identity and Presentation of Turks were systematically formed before being examined in the research material. Additionally, for the categories of the variable Presentation of Turks in the curriculum we used standard categories with direction category the three - point nominal scale: positive, neutral, negative. The categories of the variable Cyprus Problem were formed after the research material was read, because of the wide range of interpretation of 7

8 this variable. As code unit we use the symbolic unit theme and as a content unit the paragraph. To establish Intercoder Reliability we used, besides the researcher, three more coders that coded all material under examination. One of those was a primary teacher in Cyprus. Percent Agreement, Scott s Pi, Cohen s Kappa, and Krippendorff s alpha were all used to access Intercoder Reliability for each variable coded. A beta version of the software package PRAM was used to calculate the first three of these. Due to technical problems in calculating Krippendorff s alpha, Klaus Krippendorff run the data to an unpublished program. For the coding of a variable to be considered reliable it was required that the indexes be.90 or higher. The results of our research illustrated that the curriculum adopts an ethnic orientation. Analytically, it continues advancing the legitimizing arguments for the right of Greek Cypriots in self categorization as Greeks, promoting those common elements of Greeks and Greek Cypriots that reveals the Greek identity of the Greek- Cypriot community and legalising the place of religious studies, via the connection between the Christian Orthodox education and the formation of ethnic identity. Furthermore, the curriculum, although it includes references about the knowledge and the respect of nationality, religion and culture of other populations, excludes that part of Cypriot reality that refers to Turkish Cypriots, functioning, thus, as a suspensive factor in the construction of a common Cypriot identity. Particular attention is paid to the Cyprus Problem, focusing mainly on the events of 1974 and in the cultivation of a fighting education for the freedom of Cyprus. What we propose is the promotion of a European Orientation aiming at the development of a European identity that will not reverse particular national, religious and cultural elements of Greek Cypriots and Turkish Cypriots. Through this European identity the creation of a Cypriot identity is feasible. This Cypriot identity will be common for the two communities, without the Greek and Turkish origin of two communities being erased. On the contrary, it is proposed, the two communities will learn to give priority in the territorial aspect and not in their national, religious and cultural differences. In these frames, the knowledge of history, religion and culture of the other community is essential so that students will understand that despite any differences there are some common elements, a common Cypriot reality. 8

9 Κεφάλαιο 1 ο : Εισαγωγή Ι. Διατύπωση του προβλήματος Τα τελευταία χρόνια, το θέμα της ταυτότητας έχει αποτελέσει ένα βασικό αντικείμενο μελέτης των κοινωνικών επιστημών. Ο Michael Ignatieff (όπως αναφέρεται στο Woodward, 2004) σημειώνει ότι μία εξήγηση του σύγχρονου ενδιαφέροντος σχετικά με την ταυτότητα είναι η χρησιμότητά της στη διερεύνηση της σύγκρουσης μέσα στο παγκόσμιο περιεχόμενο. Υπάρχουν στοιχεία ότι σε περιπτώσεις εθνικών συγκρούσεων, η ταυτότητα βρίσκεται σε κρίση και αυτό ακριβώς το γεγονός οδηγεί και στη διερεύνηση της. Ανάμεσα σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου, η Κύπρος αποτελεί ένα ιδιαίτερο παράδειγμα τόσο διεθνικής συνύπαρξης και σύγκρουσης όσο και διακύμανσης της ταυτότητας. Η Κύπρος είναι το τρίτο μεγαλύτερο νησί στη Μεσόγειο και βρίσκεται 64 Km από την Τουρκία και 960 Km από την ηπειρωτική Ελλάδα. Η γεωγραφική τοποθεσία της εξηγεί το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της, καθώς και τη σύνθεση του πληθυσμού της (Ozcelic, 2000; Joseph & Rudolph, 2003). Ήδη, από τα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το νησί μπορεί να χαρακτηριστεί ως μία πολυπολιτισμική πολυθρησκευτική κοινωνία. Ο χαρακτηρισμός αυτός διατηρείται μέχρι και σήμερα, αφού σύμφωνα με την απογραφή του 2006 (Press and Information Office, 2007) ο πληθυσμός της Κύπρου αποτελείται από δύο μεγάλες κοινότητες: χριστιανούς ορθόδοξους Έλληνες (76.1%) και μουσουλμάνους Τούρκους (10.2%). Λατίνοι, χριστιανοί Μαρονίτες, μουσουλμάνοι Άραβες (από το Λίβανο) και Αρμένιοι αποτελούν το υπόλοιπο του πληθυσμού. Η Κύπρος έχει κερδίσει το ενδιαφέρον της πολιτικής και επιστημονικής διεθνής κοινότητας, κυρίως, εξαιτίας του διαχωρισμού της, μετά την τουρκική εισβολή του 1974 και τις διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν, με κυριότερη και γνωστότερη το δημοψήφισμα του Σχεδίου Anan τον Απρίλιο του Η προηγούμενη δικοινοτική εμπειρία της Κύπρου, όμως, πέρα από αυτό, που αποτελεί και την κατάληξη των γεγονότων, προσφέρει χρήσιμα στοιχεία σχετικά με την «κατανόηση της φύσης άλλων πλουραλιστικών κοινωνιών τη δημιουργία του έθνους κράτους, τον αυτοπροσδιορισμό και τον εκσυγχρονισμό Η περίπτωση της Κύπρου προσφέρει κάποια παραδείγματα εθνικής συνύπαρξης και καταγράφει τη διαδικασία της διατάραξης αυτής της συνύπαρξης (Yavuz, 1991, σ )». 9

10 Επιπλέον, η περίπτωση της Κύπρου, σύμφωνα με τους Vural & Rustemli (2006), φαίνεται να είναι μία τυπική περίπτωση κατανόησης της διακύμανσης της ταυτότητας σε πολυεθνικές, πολυπολιτισμικές κοινωνίες, τουλάχιστο, για τρεις παράγοντες. Πρώτο, στην Κύπρο η συνεχιζόμενη πολιτική αστάθεια, η πολιτική βία, η διχοτόμηση και ο πόλεμος έχουν καθοριστεί με βάση τα αντικρουόμενα συμφέροντα ανάμεσα στους εθνικιστές των δύο κοινοτήτων. Δεύτερο, η εσωτερική ανάπτυξη της ταυτότητας έχει επηρεαστεί, όχι μόνο από εσωτερικούς παράγοντες, αλλά και από εξωτερικούς παράγοντες, όπως για παράδειγμα η ανάμιξη των μητροπόλεων στα ζητήματα της χώρας. Τρίτο, μετά από τέσσερις αιώνες εδαφικής και πολιτικής συνύπαρξης των δύο κοινοτήτων, η εσωτερική εδαφική διχοτόμηση απομάκρυνε τις κοινότητες αυτές και σημάδεψε τη διαμόρφωση της ταυτότητας μετά τα γεγονότα του Η διακύμανση της ταυτότητας των δύο κοινοτήτων επηρεάστηκε, επίσης, και από κάποια πιο σύγχρονα γεγονότα. Το άνοιγμα της πράσινης γραμμής το 2003 και η κατάργηση του de facto διαχωρισμού των δύο κοινοτήτων (Severis, 2004), όπως, επίσης, και η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2004, έφεραν στο προσκήνιο διαφοροποιημένες επιλογές ταύτισης για τα μέλη των δύο κοινοτήτων και οδήγησαν στην κατά περίπτωση επίτευξη της συνύπαρξης τους. Η διαμόρφωση και η διακύμανση της συλλογικής ταυτότητας στην Κύπρο αποτελεί ένα σχετικά σύγχρονο επιστημονικό αντικείμενο (Calotychos, 1998; Anthias, 2006). Συγκεκριμένα, η ταυτότητα των δύο κοινοτήτων, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, από τα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας μέχρι και σήμερα, αποτέλεσε ερευνητικό ενδιαφέρον διαφόρων επιστημών, εστιάζοντας, κυρίως, στους ιστορικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς και άλλους παράγοντες που επηρέασαν τη μορφή της εκάστοτε ταυτότητας. Στην παρούσα εργασία, εστιάζουμε στο ρόλο της εκπαίδευσης στη διαμόρφωση της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων και συγκεκριμένα στο ρόλο του Αναλυτικού Προγράμματος, ως φορέα αξιών, στάσεων, πεποιθήσεων και γενικά μηνυμάτων, τα οποία αναφέρονται σε τρεις εκπαιδευτικούς προσανατολισμούς, τον εθνικό, τον εδαφικό και τον ευρωπαϊκό, με στόχο την ανάπτυξη μίας εθνικής, εδαφικής και ευρωπαϊκής ταυτότητας αντίστοιχα. Στο σημείο αυτό να τονίσουμε ότι η αίσθηση του εαυτού που μπορεί να έχει αναπτύξει ένα παιδί στη σχολική ηλικία δεν είναι σταθερή και μπορεί να αντικατασταθεί, να συμπληρωθεί ή να ενισχυθεί από καινούριες μορφές. Επιπλέον, οι 10

11 ταυτότητες των παιδιών δεν είναι ποτέ εντελώς ελεγχόμενες από τους ενήλικους ή την κοινωνία. Οι ενήλικες επηρεάζουν την ταυτότητα των παιδιών, αλλά δεν την καθορίζουν ολοκληρωτικά (Scourfield κ.α., 2006; Spyrou, 2006a). Παρόλα αυτά, το τι προσφέρουν οι κοινωνικοί εκπαιδευτές, όπως για παράδειγμα το σχολείο, η οικογένεια κ.α., είναι κρίσιμό για το μέλλον (Ross, Papoulia Tzelepi & Hegstrup, 2005). ΙI. Στόχος Στόχος, λοιπόν, της παρούσας έρευνας είναι η διερεύνηση της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων μέσα από το Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης που εφαρμόζεται στην ελληνοκυπριακή κοινότητα. Αν και αρχικός μας στόχος ήταν να μελετήσουμε τα αναλυτικά προγράμματα και των δύο κοινοτήτων, οι δυσκολίες που αντιμετωπίσαμε στην πρόσκτηση του Αναλυτικού Προγράμματος που εφαρμόζεται στη Βόρεια Κύπρο, περιόρισε την έρευνα μας στο νότιο τμήμα του νησιού. Αναλυτικά, επιδιώκουμε να απαντήσουμε σε τρία ερωτήματα, τα οποία προέκυψαν μέσα από την ανασκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας: 1) Ποιες από τις ταυτότητες εθνική, θρησκευτική, εδαφική και ευρωπαϊκή -, που αποτελούν στοιχεία της ευρύτερης συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων, προβάλλονται μέσα από το Αναλυτικό Πρόγραμμα της Δημοτικής Εκπαίδευσης στην ελληνοκυπριακή κοινότητα; 2) Πώς παρουσιάζονται οι «άλλοι», Τούρκοι (ή/και Τουρκοκύπριοι); 3) Πώς προβάλεται το κυπριακό πρόβλημα; Έτσι, έχουμε τρεις μεταβλητές ονομαστικής κλίμακας, τη «Συλλογική Ταυτότητα», την «Παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκυπρίων» και τέλος, το «Κυπριακό Πρόβλημα». Για την εξέταση του αναλυτικού προγράμματος χρησιμοποιήσαμε ποσοτική ανάλυση περιεχομένου, περιγραφική και ερμηνευτική. Οι κατηγορίες μας για τις μεταβλητές «Συλλογική Ταυτότητα Ελληνοκυπρίων» και «Παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκυπρίων» καθορίστηκαν συστηματικά εκ των προτέρων και έτσι, αποτελούν «παραγωγικό σύστημα κατηγοριών». Επιπλέον, για τον καθορισμό της μεταβλητής «παρουσίαση των Τούρκων ή/και Τουρκοκύπριων» χρησιμοποιήσαμε καθορισμένες κατηγορίες με κατηγορία κατεύθυνσης την τριών βαθμών ονομαστική κλίμακα: Θετική Ουδέτερη Αρνητική. Για τον καθορισμό των κατηγοριών της μεταβλητής «Κυπριακό Πρόβλημα» χρησιμοποιήθηκε η 11

12 επαγωγική μέθοδος, δηλαδή οι κατηγορίες καθορίστηκαν αφού το σώμα του κειμένου είχε διαβαστεί. Ως μονάδα καταγραφής χρησιμοποιούμε το θέμα και ως μονάδα περιεχομένου την παράγραφο. ΙΙΙ. Σπουδαιότητα της εργασίας Η σπουδαιότητα της εργασίας έγκειται σε μία σειρά παραγόντων, οι οποίοι προσδίδουν αξία λειτουργώντας αυτόνομα αλλά και σε αλληλεπίδραση ο ένας με τον άλλο. Οι παράγοντες αυτοί συνδυάζουν την ταυτότητα με την εκπαίδευση και συγκεκριμένα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα. Αρχικά, έρευνες έχουν αποδείξει ότι η υπο ταυτότητα, η οποία αποτελεί το ισχυρό στοιχείο της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, συνδέεται με την επιθυμητή λύση του Κυπριακού Προβλήματος (Vural & Rustemli, 2006) και κατ επέκταση την ειρηνική συμβίωση και συνύπαρξη των δύο κοινοτήτων. Σύμφωνα με τον Faustmann (2003), ο σχηματισμός μιας κοινής κυπριακής ταυτότητας βασισμένη στο μοντέλο του πολίτη θεωρείται από πολλούς ξένους μελετητές, μεσολαβητές και πολιτικούς προϋπόθεση για τη λειτουργία οποιασδήποτε μελλοντικής βιώσιμης λύσης. Αυτή η κυπριακή ταυτότητα μπορεί να αναπτυχθεί αυτόνομα, αλλά και να ενισχυθεί στα πλαίσια μίας ευρωπαϊκής ταυτότητας (Vural & Rustemli, 2006). Η προώθηση της Ευρωπαϊκής Διάστασης στην εκπαίδευση, και κατ επέκταση η ενίσχυση μίας ευρωπαϊκής ταυτότητας, ανταποκρίνεται στο πλαίσιο μιας «Εκπαίδευσης για την Ειρήνη και μιας Παιδαγωγικής της Επαναπροσέγγισης (Επιτροπή Εκπαιδευτικής Μεταρρύθμισης, 2004)» των δύο κοινοτήτων της Κύπρου. Δεύτερο, η εκπαίδευση αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα διαμόρφωσης της ταυτότητας στην Κύπρο, λειτουργώντας, κυρίως, ως παράγοντας ενίσχυσης δύο διαφορετικών και αντικρουόμενων μορφών εθνικής ταύτισης για τους Ελληνοκύπριους και τους Τουρκοκύπριους. Έτσι, αποτέλεσε ταυτόχρονα και ανασταλτικό παράγοντα στη δημιουργία μία κοινής κυπριακής ταυτότητας βασισμένης στο μοντέλο του πολίτη. Τρίτο, στα άμεσα σχέδια της Κυπριακής Κυβέρνησης είναι η αναθεώρηση των Αναλυτικών Προγραμμάτων και έτσι, η διερεύνηση του περιεχομένου τους κρίνεται αναγκαία για τη βελτίωση τους, ιδιαίτερα αφού στη δημοτική εκπαίδευση δεν έχουν γίνει εκτεταμένες μελέτες προς αυτόν τον προσανατολισμό. 12

13 Τέλος, παρόλο που το Αναλυτικό Πρόγραμμα δεν αποτελεί μοναδικό παράγοντα διαμόρφωσης της ταυτότητας στην παιδική ηλικία, μπορεί να προσφέρει πληροφορίες σχετικά με το ποια κατασκευή της ταυτότητας είναι πολιτικά καθορισμένη ως νόμιμη στην ελληνοκυπριακή κοινότητα, αφού το αναλυτικό πρόγραμμα κάθε χώρας αντιπροσωπεύει ένα από τα πεδία της κρατικής δέσμευσης στην κατασκευή της ταυτότητας (Tormey, 2006). 13

14 Κεφάλαιο 2 ο : Ανασκόπηση Σχετικής Βιβλιογραφίας Ι. Η Έννοια της Ταυτότητας Η ταυτότητα ορίζεται ως η «εσωτερική και υποκειμενική συναίσθηση του εαυτού ως ατόμου (Παπαδόπουλος, 2005, σ. 814)». Ο εαυτός απαρτίζεται από πολλαπλές ταυτότητες και ρόλους (Smith, 2000). Οι ρόλοι αυτοί χωρίζονται σε προγεγραμμένους ρόλους, όπως για παράδειγμα το φύλο, η συγγένεια, η φυλή ή η εθνικότητα και μερικές φορές η θρησκεία και σε επιτεύξιμους ρόλους, όπως οι ρόλοι επαγγέλματος και απασχόλησης (Scheibe, 1995). Ο Jackson (2002) αναφέρει και μία τρίτη κατηγορία, τους πρόσωπο με πρόσωπο ρόλους, όπως η οικογένεια, οι φίλοι, οι κλίκες κ.α. Όλες αυτές οι ταυτότητες - ρόλοι βασίζονται σε κοινωνικές κατηγοριοποιήσεις, οι οποίες είναι δυνατόν να τροποποιηθούν ή και να αναιρεθούν (Smith, 2000), αν και οι προγεγραμμένοι ρόλοι παρουσιάζουν γενικότερα μία αντίσταση στην αλλαγή (Scheibe, 1995; Hutchinson, 2000). Η ταυτότητα είναι κοινωνικό κατασκεύασμα (Ashmore, Deaux & McLaughkin Volpe, 2004; Sekulic, 2004; Woodward, 2004; Kuščer & Prosen, 2005). Με άλλα λόγια, η ταυτότητα έχει άμεση σχέση με το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δρα το άτομο, δηλαδή τις κοινωνίες μέσα στις οποίες ζει και τους κοινωνικούς, πολιτισμικούς και οικονομικούς παράγοντες που σχηματίζουν εμπειρίες και κάνουν δυνατό για τους ανθρώπους να υιοθετούν κάποιες ταυτότητες και να αντιλαμβάνονται κάποιες άλλες ως μη προσβάσιμες και αδύνατες. Επιπλέον, η ταυτότητα προκύπτει μέσω μίας σειράς ταυτίσεων. Έτσι, δεν υπάρχει ποτέ μία σταθερή ή συνεπής ταυτότητα. Η ταύτιση ορίζεται ως η ψυχολογική διαδικασία σύνδεσης του εαυτού με κάτι άλλο και δημιουργείται στη βάση της αναγνώρισης κάποιας κοινής καταγωγής ή κοινών χαρακτηριστικών με κάποιο άλλο πρόσωπο, ομάδα ή ιδεώδες (Hall, 1996). Έτσι, η ταύτιση οδηγεί στην αναζήτηση σχέσεων ομοιότητας και διαφοροποίησης ανάμεσα στον εαυτό και τους άλλους (Scourfield κ.α., 2006). Η διαφορετικότητα είναι ακόμη ένα στοιχείο της ταυτότητας (Hall, 1996; Jackson, 2002; Chen, Chen & Shaw, 2004; Scourfield κ.α., 2006). Η ταυτότητα βασίζεται στο να είσαι ίδιος με κάποια άτομα και διαφορετικός από κάποια άλλα. Η διαφορετικότητα έχει διαφορετική βαρύτητα και μπορεί να δημιουργήσει την κατηγορία των «ξένων» (Woodward, 2004). Έτσι, η ταυτότητα περιλαμβάνει την 14

15 αντίληψη του να είναι κανείς ίδιος με μερικούς ανθρώπους και διαφορετικός από κάποιους άλλους, όπως φαίνεται από τα διάφορα σύμβολα και τις αναπαραστάσεις. Τα σύμβολα και οι αναπαραστάσεις είναι σημαντικά στην παραγωγή ταυτοτήτων (Hutchinson, 2000; Woodward 2004), αφού, σε πολλές περιπτώσεις, βοηθούν στην αντίληψη αφηρημένων εννοιών, όπως για παράδειγμα, το έθνος (Scourfield κ.α., 2006). Η Woodward (2004), κάνει μία εκτενή αναφορά στην έννοια της ταυτότητας και καταγράφει τα κύρια χαρακτηριστικά της. Αναλυτικά, αναφέρει ότι η ταυτότητα συνδέει την εικόνα που έχει το άτομο για τον εαυτό του και την εικόνα που έχουν οι άλλοι για το άτομο αυτό, δηλαδή συνδέει το ατομικό με το κοινωνικό διακρίνεται από την ομοιότητα και τη διαφορά περιλαμβάνει κάποιο βαθμό συνειδητοποίησης, ενεργητικής δέσμευσης και επιλογής από την πλευρά του ατόμου, καθώς και μία ένταση ανάμεσα στον ανθρώπινο έλεγχο και τις κοινωνικές δομές υπάρχουν μοναδικές και πολλαπλές ταυτότητες και τέλος, οι ταυτότητες μπορούν να θεωρηθούν ως σταθερές ή μεταβλητές και εξελισσόμενες. Όπως αναφέραμε και παραπάνω, η ταυτότητα αναφέρεται στην αντίληψη του εαυτού. Σύμφωνα με τους Chen κ.α. (2004), ο εαυτός περιλαμβάνει τρεις βασικές διαστάσεις: το άτομο ως ξεχωριστή ή ανεξάρτητη οντότητα, το άτομο σε σχέση με τους σημαντικούς άλλους και το άτομο ως μέλος μίας κοινωνικής ομάδας. Οι τρεις αυτές διαστάσεις αποτελούν την προσωπική, τη συσχετιζόμενη και τη συλλογική ταυτότητα αντίστοιχα και παρά τους πολιτισμικούς και άλλους παράγοντες από τους οποίους εξαρτώνται, φαίνεται να αποτελούν πολλαπλά πιθανά επίπεδα αυτοπροσδιορισμού. Ένας άλλος διαχωρισμός δίνεται από τον Taylor Donald (2002), ο οποίος αναφέρει ότι ο εαυτός περιλαμβάνει τέσσερα στοιχεία: την προσωπική ταυτότητα και την αντίληψη της και τη συλλογική ταυτότητα και την αντίληψη της. Έτσι, η ταυτότητα περιλαμβάνει προσωπικά και συλλογικά στοιχεία. Σύμφωνα με τον ίδιο, η συλλογική ταυτότητα προηγείται ψυχολογικά από την προσωπική ταυτότητα. Σύμφωνα με αυτούς τους διαχωρισμούς, η έννοια της ταυτότητας δεν αναφέρεται μόνο στο μεμονωμένο άτομο, αλλά και σε ομάδες ατόμων «με συγκεκριμένα και λίγο πολύ σταθερά χαρακτηριστικά (Παπαδόπουλος, 2005, σ.814)». Η ταυτότητα που αφορά την «αίσθηση του ανήκει» σε μία ομάδα και ονομάζεται συλλογική ταυτότητα παρουσιάζεται στη συνέχεια πιο αναλυτικά. 15

16 1. Συλλογική Ταυτότητα Η έννοια της συλλογικής ταυτότητας περιλαμβάνει την «αίσθηση του ανήκει» σε μία συγκεκριμένη ομάδα ή ομάδες. Οι ομάδες αυτές μπορούν να αποτελούν προγεγραμμένα, επιτεύξιμα ή πρόσωπο με πρόσωπο στοιχεία της ταυτότητας του ατόμου (Scheibe, 1995; Smith, 2000; Jackson, 2002) και να συνυπάρχουν ταυτόχρονα, ταξινομημένες σε μία μορφή ιεραρχίας ανάλογα με το βαθμό σημασίας που τους αποδίδεται από το άτομο. Η ιεραρχία αυτή καθορίζεται «από την αλληλεπίδραση των απαιτήσεων του κοινωνικοοικονομικού περιβάλλοντος και των αντιδράσεων των ατόμων στις απαιτήσεις αυτές (Vural & Rustemli, 2006, σ. 337)». Εκτός, όμως, από τους εξωτερικούς παράγοντες επιρροής στη διαμόρφωση της ιεραρχίας, πολλοί εντοπίζουν και κάποιους εσωτερικούς και αρχέγονους παράγοντες, όπως η γλώσσα, η συγγένεια και η κοινή θρησκεία (Yavuz, 1991). Αναλυτικά, η συλλογική ταυτότητα είναι μία δήλωση σχετικά με την ιδιότητα του μέλους σε μία συγκεκριμένη ομάδα, η οποία έχει ή θεωρείται ότι έχει κάποια κοινά χαρακτηριστικά (Ashmore κ.α., 2004; Chen κ.α., 2004; Woodward, 2004) και θεωρείται από πολλούς ερευνητές μία πολυδιάστατη έννοια (Jackson 2002, Ashmore κ.α., 2004). Οι Arts και Halman (2006, σ.181) αναφέρουν ότι η συλλογική ταυτότητα μπορεί να καθοριστεί «ως ο τρόπος με τον οποίο μία ομάδα ή συλλογικότητα βλέπει τον εαυτό της (ή επιθυμεί να βλέπει τον εαυτό της) και πώς οι άλλοι βλέπουν αυτή την ομάδα. Έτσι, από τη μία, η συλλογική ταυτότητα αποτελεί μία ερώτηση σχετικά με την αυτοεικόνα και από την άλλη, μία ερώτηση στερεοτυπικής αντίληψης από τους άλλους». Η ταυτότητα που αναφέρεται στο άτομο ως μέρος μίας ομάδας έχει χρησιμοποιηθεί στη βιβλιογραφία με διαφορετικούς όρους, όπως κοινωνική ταυτότητα και συλλογική ταυτότητα. Σύμφωνα με τους Ashmore κ.α. (2004), ο όρος συλλογική ταυτότητα είναι προτιμότερος, διότι όλες οι πτυχές του εαυτού είναι κοινωνικά διαμορφωμένες και η χρήση του όρου κοινωνική ταυτότητα δεν προσφέρει καμία διάκριση από την προσωπική ή συσχετιστική ταυτότητα που διαμορφώνεται από τη διαφοροποίηση μας από τους σημαντικούς άλλους. Οι ίδιοι τονίζουν ότι και ο όρος συλλογική ταυτότητα μπορεί να αποδειχθεί προβληματικός, διότι ιστορικά υπάρχει μία σύνδεση της συλλογικής ταυτότητας με τα κινήματα και την πολιτική 16

17 ιδεολογία. Για αποφυγή τέτοιων παρερμηνειών, προτείνουν τον όρο πολιτικοποιημένη συλλογική ταυτότητα των Simon και Klandermans, όταν αναφερόμαστε στη συγκεκριμένη συλλογική ταύτιση. Στην παρούσα εργασία, ασχολούμαστε, ουσιαστικά, με δύο είδη συλλογικής ταυτότητας την εθνική και την υπερεθνική ταυτότητα, δηλαδή την Ευρωπαϊκή. Η επιλογή των ταυτοτήτων αυτών έγινε με βάση την ιστορική εξέλιξη των κατοίκων της Κύπρου, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους, και την αναγνώριση της λειτουργίας τους ως ενωτικές ή διαχωριστικές των δύο κοινοτήτων. 2. Εθνική Ταυτότητα Η έννοια της εθνικής ταυτότητας περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα παρεμφερών εννοιών, όπως η έννοια του έθνους, της εθνικότητας και του εθνικισμού. Παράλληλα, περιλαμβάνει και ένα ευρύ φάσμα συστατικών - διαστάσεων, όπως είναι η γλώσσα, η θρησκεία, ο πολιτισμός και η κουλτούρα, το έδαφος και η οικονομική, νομική και πολιτική φύση της κοινωνίας μέσα στην οποία δρουν τα μέλη που μοιράζονται μία κοινή εθνική ταυτότητα. Μερικά από τα συστατικά αυτά δρουν ταυτόχρονα και ως συστατικά μιας ευρύτερης εθνικής ταυτότητας, αλλά και ως διαφορετικές, συχνά επικαλυπτόμενες ταυτότητες του ατόμου (Sekulic, 2004). Το έθνος ορίζεται ως «ο κατονομασμένος ανθρώπινος πληθυσμός που μοιράζεται μία ιστορική εδαφική επικράτεια, κοινούς μύθους και ιστορικές μνήμες, μια μαζική δημόσια κουλτούρα, κοινή οικονομία και κοινά για όλα τα μέλη νομικά δικαιώματα και υποχρεώσεις (Smith, 2000, σ. 30)». Για τους ψυχολόγους, το έθνος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ψυχολογική διαδικασία του αυτοπροσδριορισμού. Η Scheibe (1995, σ. 116) αναφέρει χαρακτηριστικά «το έθνος είναι μια ουσιαστική πραγματικότητα για τους περισσότερους ανθρώπους. Οι δράσεις μας, καθώς και οι αντιλήψεις μας για τον εαυτό μας βασίζονται στις υπο συνθήκες συγκεκριμένες αντιλήψεις μας για τη φύση του έθνους μας, την ιστορική και την παρούσα πραγματικότητα». Η εθνικότητα αναφέρεται σε μία ομάδα ή κοινότητα που θεωρείται ότι μοιράζεται κοινές πολιτισμικές πρακτικές και ιστορία. Η θρησκεία, η γλώσσα και η εδαφική περιοχή συμπεριλαμβάνονται σε αυτόν τον όρο (Lewis & Phoenix, 2004). Η εθνικότητα καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τα άτομα που νιώθουν ότι ανήκουν στη συγκεκριμένη ομάδα και αποτελεί ένα προγεγραμμένο στοιχείο της ταυτότητας του 17

18 ατόμου, αφού κάποιος γεννιέται Έλληνας, Τούρκος, Άγγλος κοκ. Η εθνικότητα έχοντας τις ρίζες της σε αρχέγονους παράγοντες δεν μπορεί να εξαφανιστεί από την απώλεια του κράτους, ούτε από τη δημιουργία του, όπως έγινε για παράδειγμα στην Κύπρο. Παρουσιάζει δηλαδή μία αντίσταση στην αλλαγή, όπως όλα τα προγεγραμμένα στοιχεία της ταυτότητας (Scheibe, 1995; Hutchinson, 2000). Ο εθνικισμός ορίζεται ως «η συναισθηματική ταύτιση με ένα έθνος και αυτή φαίνεται να είναι και η πολιτική του δράση (Lewis & Phoenix, 2004, σ. 143)». Σύμφωνα με τους Abercrombie, Hill και Turner (1991), ο εθνικισμός είναι ιδεολογία που στηρίζεται στην πεποίθηση ότι ένας λαός αποτελεί ξεχωριστή και ευδιάκριτη πολιτική κοινότητα με κοινά χαρακτηριστικά, όπως είναι η γλώσσα, η θρησκεία ή η εθνική καταγωγή. Από τα παραπάνω, φαίνεται ότι η εθνική ταυτότητα αποτελεί μία μορφή συλλογικής ταυτότητας και ότι τα άτομα που τη μοιράζονται αποτελούν μία ξεχωριστή και ευδιάκριτη κοινότητα με κοινά χαρακτηριστικά, όπως θρησκεία, γλώσσα, εθνική προέλευση, έδαφος, ιστορία, μύθους, μνήμες, πολιτισμικές πρακτικές, κουλτούρα, οικονομία, καθώς και κοινά για όλα τα μέλη νομικά δικαιώματα και υποχρεώσεις. Τα χαρακτηριστικά αυτά, όμως, αποτελούν στοιχεία μίας ευρύτερης έννοιας της εθνικής ταυτότητας και η κατηγοριοποίηση τους οδηγεί στα δύο διαφορετικά είδη εθνικής ταυτότητας, που προκύπτουν από τη διχοτόμηση ανάμεσα στο δυτικό και στο ανατολικό μοντέλο του έθνους (Smith, 2000; Sekulic, 2004). Ο πρώτος που εισάγαγε τη διχοτόμηση ανάμεσα στο δυτικό και ανατολικό μοντέλο του έθνους ήταν ο Hans Kohn στο βιβλίο του The Idea of Nationalism. A Study in its Origins and Background (1961). Για τον Kohn (όπως αναφέρεται στο Sekulic, 2004), το δυτικό μοντέλο αποτελεί μία πολιτική μορφή εθνικισμού και ταυτίζεται με την πολιτιότητα, την υποκειμενική επιλογή και τις δημοκρατικές ιδέες της εθνικής κυριαρχίας. Στο μοντέλο αυτό, το άτομο ορίζεται ως πολίτης. Αντίθετα, το ανατολικό μοντέλο προέκυψε από την απαίτηση των ανατολικών αυτοκρατοριών για καθορισμό των συνόρων με βάση τις εθνογραφικές διαφορές και ταυτίζεται με την πολιτισμική ταυτότητα και την εθνικότητα. Μία καλή διαφοροποίηση των δύο αυτών μοντέλων του έθνους μας παρέχει ο Anthony Smith. Σύμφωνα με τον Smith (2000), το δυτικό μοντέλο του έθνους, που το ονομάζει και μοντέλο του πολίτη, αντιλαμβάνεται το έθνος ως μία χωρική ή εδαφική έννοια. Για το μοντέλο αυτό, το έθνος έχει τα εξής χαρακτηριστικά: προσδιορισμένη 18

19 εδαφική επικράτεια μία ιστορική γη, αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις, κοινό νομικό κώδικα, κοινές αξίες και παραδόσεις, κοινή κουλτούρα και πολιτική ιδεολογία, κοινές αντιλήψεις, αισθήματα, ιδέες, κοινές ιστορικές μνήμες, μύθους και σύμβολα. Έτσι, το μοντέλο του πολίτη αντιμετωπίζει όλα τα μέλη ως ίσα, ανεξαρτήτου εθνικότητας, θρησκείας, τάξης ή άλλων συγκεκριμένων κριτηρίων (Peristianis, 2006). Η εθνική ταυτότητα που αναπτύσσεται στα πλαίσια αυτού του μοντέλου αποκτά υπόσταση όταν τα άτομα δίνουν προτεραιότητα στην εδαφική διάσταση, παρά στη συμμετοχή τους σε εθνικές, πολιτισμικές, γλωσσικές ή φυλετικές ομάδες (Vural & Rustemli, 2006). Στην παρούσα εργασία, την ταυτότητα που αναπτύσσεται με βάση το μοντέλο του πολίτη την ονομάζουμε εδαφική ταυτότητα, η οποία αναφέρεται σε μία κοινή κυπριακή ταυτότητα ανάμεσα στους Ελληνοκυπρίους και τους Τουρκοκυπρίους. Αντίθετα, το ανατολικό εθνοτικό μοντέλο αντιλαμβάνεται το έθνος ως μία κοινότητα βασισμένη στην κοινή καταγωγή αληθινή ή φανταστική δίνοντας έτσι έμφαση στους κοινούς προγόνους και τη γηγενή κουλτούρα. Τα χαρακτηριστικά του έθνους περιορίζονται στη γενεολογία, στους δεσμούς καταγωγής, στη λαϊκή κινητοποίηση, στη γλώσσα, στα έθιμα και στις παραδόσεις (Smith, 2000). Η θρησκεία φαίνεται να διαδραματίζει, επίσης, μεγάλο ρόλο σε αυτό το μοντέλο. Έτσι, η εθνική ταυτότητα που προκύπτει από το εθνοτικό μοντέλο αναφέρεται σε ένα είδος ταύτισης βασισμένο στον πολιτισμό και τα εθνικά χαρακτηριστικά, όπως η εθνική προέλευση και η εθνική γλώσσα. Οι Vural & Rustemli (2006) στην έρευνα τους σχετικά με τη διακύμανση της ταυτότητας στους Τουρκοκύπριους, προσθέτουν ακόμη ένα στοιχείο στη συγκεκριμένη μορφή εθνικής ταυτότητας, τη συμμετοχή σε μία κοινότητα. Στην περίπτωση μας υπάρχουν δύο κοινότητες προς ανάλυση, η Ελληνοκυπριακή και η Τουρκοκυπριακή. Την εθνική ταυτότητα που βασίζεται στο εθνοτικό μοντέλο την ονομάσαμε εθνοτική - εθνική ταυτότητα για να υποδηλώσουμε την επιρροή του ελληνικού και τουρκικού έθνους στην ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων αντίστοιχα. Παράλληλα, η εθνοτική - εθνική ταυτότητα περιλαμβάνει και την έννοια της θρησκείας. Η θρησκεία είναι μία έννοια που δύσκολα ορίζεται. Όμως, σύμφωνα με τον Giddens (2002) υπάρχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά ανάμεσα σε όλες τις θρησκείες. Οι θρησκείες προϋποθέτουν ένα σύνολο συμβόλων, που προκαλούν αισθήματα σεβασμού ή δέους και συνδέονται με τελετουργικά ή τελετουργίες στις 19

20 οποίες μετέχει μία κοινότητα πιστών. Σε αυτά τα σύμβολα και τα τελετουργικά, που, ουσιαστικά, αποτελούν κωδικοποίηση των αξιών, των μύθων και των παραδόσεων, βασίζονται και οι θρησκευτικές ταυτότητες (Smith, 2000). Ο όρος κοινότητα από μόνος του μας παραπέμπει στο επίπεδο της ταυτότητας σε μία συλλογική δραστηριότητα και για αυτόν ακριβώς το λόγο η θρησκευτική ταυτότητα αποτελεί και ένα είδος συλλογικής ταύτισης. Η θρησκευτική ταυτότητα σχετίζεται με τη χρήση θρησκευτικών εννοιών στη διαδικασία αυτοκατηγοριοποίησης του ατόμου (Vural & Rustemli, 2006). Υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ύπαρξης ισχυρών δεσμών των θρησκευτικών και των εθνοτικών - εθνικών ταυτοτήτων, αφού και οι δύο απορρέουν από παρόμοια πολιτισμικά κριτήρια κατηγοριοποίησης και συχνά αλληλοκαλύπτονται και αλληλοενισχύονται (Smith, 2000). Στην παρούσα εργασία η θρησκευτική ταυτότητα αποτελεί ανεξάρτητο κομμάτι μελέτης, όχι μόνο διότι η θρησκεία αποτέλεσε στοιχείο της συλλογικής ταυτότητας των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων, με τον αντίστοιχο αυτοπροσδιορισμό τους ως χριστιανοί και μουσουλμάνοι, αλλά, κυρίως, διότι η θρησκεία αποτέλεσε και αποτελεί διαχωριστικό στοιχείο ανάμεσα στις δύο κοινότητες. Πώς όμως ενεργοποιείται η διαδικασία διακύμανσης της εθνικής ταυτότητας; Ο Yavuz (1991), αναφερόμενος στη μελέτη της διακύμανσης της εθνικής ταυτότητας, σημειώνει ότι υπάρχουν δύο διαφορετικές θεωρήσεις για την εθνικότητα. Η πρώτη θεώρηση αντιλαμβάνεται τη γλώσσα, τη συγγένεια, την κοινή θρησκεία και την κοινή πολιτική κατάσταση να είναι βαθιά ριζωμένες στην ιστορική εμπειρία των εθνικών κοινοτήτων και ότι η εθνική συνείδηση είναι αποτέλεσμα της ύπαρξης αρχέγονων δεσμών που περνούν από γενιά σε γενιά μέσω της διαδικασίας της κοινωνικοποίησης. Η δεύτερη θεώρηση αντιλαμβάνεται την εθνικότητα ως αποτέλεσμα κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών αλλαγών, δηλαδή βασίζεται στις συγκυρίες που παρουσιάζονται σε διάφορες χρονικές περιόδους. Ο Smith (2000) εξετάζοντας τις συγκυριασιακές απόψεις, αναφέρει ότι η ένταξη σε μία εθνοτική ομάδα είναι συγκυρισιακή, δηλαδή είναι ζήτημα στάσης, αντιλήψεων και συναισθημάτων, τα οποία είναι αναγκαστικά φευγαλέα και μεταβλητά και διαφοροποιούνται ανάλογα με την κατάσταση του υποκειμένου. Πώς όπως αλλάζει η ατομική κατάσταση, έτσι μεταβάλλεται και η συλλογική ταύτιση. Με άλλα λόγια, σε διαφορετικές περιόδους και κάτω από διαφορετικές συνθήκες μπορεί 20

21 να μεταβληθεί το ειδικό βάρος των πολλαπλών ταυτοτήτων και των αντίστοιχων λόγων που το άτομο υιοθετεί. Επιπλέον, ο Hutchinson (2000) υποστηρίζει ότι η διακύμανση της εθνικής ταυτότητας μπορεί να οφείλεται σε φυσικές καταστροφές, σε πολεμικά πυρά, σε ντροπή από πόλεμο, οικονομική ύφεση ή τραυματική αποτυχία εκσυγχρονισμού. Δεδομένου ότι οι εθνικές ομάδες δεν είναι μόνο ιστορικές, αλλά, κυρίως λειτουργικές ομάδες, στην προσπάθεια μας να μελετήσουμε τη διακύμανση της εθνικής ταυτότητας πρέπει να συνδυάσουμε τις αρχέγονες και τις συγκυρισιακές απόψεις ταυτόχρονα. 3. Υπερεθνική Ταυτότητα Ευρωπαϊκή Ταυτότητα Τα τελευταία χρόνια, η έννοια της Ευρωπαϊκής Ένωσης άρχισε να διευρύνεται και να περιλαμβάνει, πέρα από μία καθαρά οικονομική πτυχή, και μία κοινωνικοπολιτισμική διάσταση. Μέσα από αυτή τη διαδικασία διεύρυνσης της έννοιας της Ευρώπης έχει δημιουργηθεί και η έννοια της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Η ευρωπαϊκή ταυτότητα αναφέρεται στην ταύτιση με την Ευρώπη και σύμφωνα με τον Musek (όπως αναφέρεται στο Kuščer & Prosen, 2005), βασική προϋπόθεση της ανάπτυξης της είναι η κατάκτηση της εθνικής ταυτότητας από τα άτομα. Με άλλα λόγια, το άτομο πρέπει πρώτα να αναπτύξει την αίσθηση της εθνικής του ταυτότητας και μετά να ενταχθεί σε ένα ευρύτερο σχήμα αυτοπροσδιορισμού, όπως είναι η Ευρώπη. Την άποψη αυτή διατυπώνει και η Marin (2007). Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι η κατασκευή της ευρωπαϊκής ταυτότητας είναι μία διαδικασία ενσωμάτωσης μιας υπερεθνικής ταυτότητας στην εθνική ταυτότητα του ατόμου και τονίζει ότι η διαμόρφωση της προϋποθέτει συνθήκες που επιτρέπουν εσωτερίκευση υπερεθνικών συμβόλων, κοινωνικοπολιτιστικών αξιών και στάσεων. Η ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής ταυτότητας είναι αρκετά πολύπλοκη και πολυδιάσταση, όπως άλλωστε συμβαίνει και με όλες τις συλλογικές ταυτότητες. Υπάρχουν πολλοί μελετητές που αμφισβητούν ακόμη και την ύπαρξη μίας Ευρωπαϊκής ταυτότητας (Philippou, 2005a). Πολλοί, όμως, είναι και οι συγγραφείς που έχουν υποστηρίξει ότι είναι δυνατόν ένα άτομο, ιδιαίτερα στη σύγχρονη εποχή, να έχει περισσότερες από μία ταυτότητες ταυτόχρονα (Flouris, 1998). Ο David Lowenthal στο άρθρο του European Identity: An Emerging Concept (2002), αναφέρει ότι υπάρχουν κάποια σύγχρονα εμπόδια στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας. 21

22 Αναλυτικά, αναφέρει τη γλωσσική πολυμορφία, τις διαφορές του μεγέθους και των πόρων, τις επίμονες πολιτιστικές ασυμφωνίες, την καχυποψία και τους παραδοσιακούς τρόπους προσέγγισης, που δεν επεκτείνονται πέρα από το αθλητισμό και τα δημοφιλή μέσα. Έχουν υπάρξει πολλά επιχειρήματα τόσο υπέρ όσο και εναντίον της προώθησης μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας (Philippou, 2005b). Εκείνοι που ευνοούν μια τέτοια πανευρωπαϊκή ταυτότητα υποστηρίζουν ότι ο συνδυασμός του πλήθους πολιτισμών παρόντων στην Ευρώπη μπορεί να ενισχύσει την πολιτιστική κληρονομιά κάθε κράτους, μπορεί να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των διαφορετικών πολιτισμών και να βοηθήσει στην κατασκευή μιας πιο ανεκτικής ευρωπαϊκής κοινωνίας. Έτσι, η ποικιλομορφία μπορεί να αντιπροσωπευθεί ως μια από τις δυνάμεις της Ευρώπης (Pinto, 2006). Οι κριτικοί της κατασκευής μιας πανευρωπαϊκής ταυτότητας, από την άλλη, υποστηρίζουν ότι οι πρωτοβουλίες της Ε.Ε. τείνουν να συγχωνεύσουν την «Ευρώπη» με η ίδια την Ε.Ε. και ότι η ευρωπαϊκή ταυτότητα αποτυγχάνει να λάβει υπόψη την αποικιοκρατία και τις συνέπειες της. Ως εκ τούτου, κάποιοι θεωρούν την ευρωπαϊκή ταυτότητα ως νέα μορφή εθνικισμού (Arts & Halman, 2006; Pinto, 2006). Έρευνες έχουν δείξει ότι η ευρωπαϊκή ταυτότητα δεν είναι ισχυρή ανάμεσα σε έφηβους και ενήλικες, ιδιαίτερα σε κάποιες χώρες (Arts & Halman, 2006; Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2006). Γενικότερα, υπάρχει μία γενική αδυναμία ταύτισης με την ευρωπαϊκή ταυτότητα η εθνική ταύτιση είναι συνήθως πιο ισχυρή και υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους τα άτομα σε διάφορες χώρες ταυτίζονται με την ευρωπαϊκή ταυτότητα ή όχι. Αναλυτικά, για κάποια άτομα η εθνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα λειτουργούν σε διαφορετικά επίπεδα και έτσι, μπορούν να συνυπάρξουν. Για κάποιους άλλους, οι δύο αυτές ταυτότητες είναι αμοιβαία αποκλειστικές, καθώς γίνονται αντιληπτές στο ίδιο επίπεδο και έτσι, η ευρωπαϊκή ταυτότητα εκλαμβάνεται ως απειλή στην εθνική (Philippou, 2005a; Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2006). Συγκεκριμένα, οι Arts και Halman (2006), κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μία ευρωπαϊκή ταυτότητα δεν έχει ακόμη να αναπτυχθεί. Αναλυτικά, διαπίστωσαν ότι τα άτομα ταυτίζονται αρχικά με την τοπική τους ταυτότητα, στη συνέχεια με τη χώρα τους και μόνο ένα μικρό ποσοστό ταυτίζεται με την Ευρώπη. Παρά το γεγονός αυτό, η υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι μεγάλη. Η έρευνα τους έδειξε, επίσης, ότι η εθνική ταύτιση παραμένει σταθερή με το πέρασμα του χρόνου και ότι στην Ευρώπη υπάρχουν σημαντικές διαφορές στη γεωγραφική ταύτιση και στις εθνικές 22

23 στάσεις, αλλά δεν υπάρχει ένα σταθερό μοτίβο διεθνικών διαφορών. Γενικότερα, καταλήγουν στο ότι η ξενοφοβία δεν είναι διαδεδομένη σήμερα στην Ευρώπη, αλλά ο εθνοκεντρισμός, ο πατριωτισμός και ο ευρωπαϊσμός, ναι. Οι ίδιοι προειδοποιούν ότι αυτή η θετική σύνδεση μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε αρνητική στάση και να οδηγήσει σε μία μορφή εθνικισμού. Τι κάνει, όμως, την ευρωπαϊκή ταυτότητα σημαντική στην περίπτωση της Κύπρου; Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας των Klein, Licata, Azzi, & Durala (2003), για την έκφραση προκατάληψης των Ελλήνων (εσωομάδα) εναντίον των Τούρκων (εξωομάδα) έδειξε, ανάμεσα σε άλλα αποτελέσματα, ότι όσο μεγαλύτερη ήταν η ταύτιση με την Ευρώπη τόσο μειωνόταν η έκφραση προκατάληψης εναντίον των Τούρκων. Αυτό συμβαίνει διότι η ταύτιση με την Ευρώπη συσχετίζεται με νόρμες, όπως η ανοχή. Με άλλα λόγια, η ευρωπαϊκή ταυτότητα αναφέρεται στην προώθηση των στάσεων ανοχής και αποδοχής ανάμεσα στα μέλη των διαφορετικών εθνών κρατών και είναι σημαντική στην παρεμπόδιση συγκρούσεων που είναι ριζωμένες στις πολιτισμικές διαφορές (Kuščer & Prosen, 2005). Επιπρόσθετα, πολλοί υποστηρικτές της κυπριακής ταυτότητας πιστεύουν ότι μία κοινή κυπριακή ταυτότητα είναι πιθανή στα πλαίσια της Ε.Ε. (Vural & Rustemli, 2006). Αυτή η ευρωποκεντρική αντίληψη της κυπριότητας είναι σχετικά δημοφιλής στην τουρκοκυπριακή κοινότητα (Ramm, 2005). ΙΙ. Η Συλλογική Ταυτότητα των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων Η διαδικασία διαμόρφωσης μίας διαχωριστικής συλλογικής ταυτότητας ανάμεσα στους Έλληνες και τους Τούρκους της Κύπρου συμπίπτει χρονικά με τη διαδικασία εκσυγχρονισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας (Yavuz, 1991) και ενισχύεται μέσω της αποικιοκρατικής πολιτικής των Βρετανών, της συνταγματικής δομής της νεοϊδρυόμενης Δημοκρατίας της Κύπρου, την τούρκικη εισβολή και τα γεγονότα που ακολούθησαν μετά το Η συλλογική ταυτότητα αποτελεί ένα βασικό αντικείμενο έρευνας στην περίπτωση της Κύπρου, διότι η ιδέα μίας ειρηνικής λύσης στο πρόβλημα της Κύπρου «απαιτεί, απαραίτητα, μία κοινή κυπριακή ταυτότητα που θα συνδυάζει όλους τους ανθρώπους του νησιού και θα περιορίσει το διαχωριστικό χαρακτήρα της εθνικής 23

24 εθνοτικής ταυτότητας (Vural & Rustemli, 2006, σ. 330)». Ο σχηματισμός μιας τέτοιας κυπριακής ταυτότητας πολιτών είναι μια προϋπόθεση για τη λειτουργία οποιασδήποτε μελλοντικής συνταγματικής διευθέτησης (Faustmann, 2003). 1. Η περίοδος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ( ) Τα πρώτα στοιχεία συνύπαρξης των Ελλήνων και των Τούρκων της Κύπρου εντοπίζονται και καταγράφονται, κυρίως, κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Κυριαρχίας στο νησί. Η περίοδος της Οθωμανικής Κυριαρχίας στην Κύπρο ξεκινά το 1571, με την κατάκτηση του νησιού από τους Βενετούς και την προσάρτηση του στο συνολικό διοικητικό πλαίσιο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, και τελειώνει με το πέρασμα του στην κυριαρχία των Άγγλων το Οι Οθωμανοί με την εδραίωση της κυριαρχίας τους στο νησί μεταφέρουν έποικους, μια τακτική που πιθανώς να αιτιολογείται από το γεγονός ότι ο αριθμός της μουσουλμανικής μειονότητας είχε μειωθεί κατά την προηγούμενη περίοδο (Pollis, 1973). Ο αριθμός των νέων εποίκων υπολογίζεται περίπου στις και το γεγονός αυτό επηρέασε τη δημογραφική ισορροπία της Κύπρου, μέχρι και την τούρκικη εισβολή του 1974, δημιουργώντας σε σχεδόν όλες τις περιοχές του νησιού μικτούς Ελληνοτουρκικούς πληθυσμούς (Morag, 2004) και μία αρκετά μεγάλη τουρκική κοινότητα, που τελικά έφτασε να αποτελεί το 20% του συνολικού πληθυσμού της Κύπρου (Fisher, 2001; Yilmaz, 2005). Οι έποικοι αυτοί, τουρκικής ή μη τουρκικής καταγωγής (Pollis, 1973, Navaro Yashin, 2006), εγκαταστάθηκαν σε περιοχές που άνηκαν στη λατινική αυτοκρατορία και στην καθολική εκκλησία (Yavuz, 1991). Η προέλευση τους ήταν ποικίλη: «χορήγηση των φεουδαρχών για την υπηρεσία στον πόλεμο, Τούρκοι από τον αρχικό κατακτητικό στρατό που παρέμειναν στο νησί, αγρότες που βρίσκονταν κάτω από οικονομική πίεση, ληστές ή νομάδες και ένας περιορισμένος αριθμός εργατών ειδικευμένοι στον καθαρισμό ορυκτών (Pollis, 1973, σ )», αφού η Κύπρος εκείνη την περίοδο ήταν πλούσια σε ορυκτά και, κυρίως, σε χαλκό. Κατά την περίοδο της Οθωμανικής Κυριαρχίας, οι Έλληνες και οι Τούρκοι της Κύπρου, μαζί με ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, μοιράζονται το ίδιο πολιτικό σύστημα και ζουν ειρηνικά (Calotychos, 1998; Vural & Rustemli, 2006). Το 1 Κάποιοι συγγραφείς αναφέρουν, απλά, ότι ο αριθμός των εποίκων που μεταφέρθηκαν στην Κύπρο μετά την κατάκτηση της από τους Οθωμανούς υπολογίζεται «πάνω από (Yavuz, 1991, σ. 63)». 24

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Διατριβή Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα Παναγιώτα Ταμανά ΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΙΣ ΑΤΟΜΩΝ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΟ ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακή διατριβή

Μεταπτυχιακή διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Μεταπτυχιακή διατριβή «100% Α.Π.Ε.» : ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΕ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΠΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ»

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ & ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Θέμα: «Ο Προσανατολισμός του Περιφερειακού Σκέλους του Γ ΚΠΣ» Διπλωματική Εργασία Επιβλέπων:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING

GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING GREECE BULGARIA 6 th JOINT MONITORING COMMITTEE BANSKO 26-5-2015 «GREECE BULGARIA» Timeline 02 Future actions of the new GR-BG 20 Programme June 2015: Re - submission of the modified d Programme according

Διαβάστε περισσότερα

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ

Διακήρυξη. των Δικαιωμάτων. και Ευθυνών. των Εθελοντών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΟ ΜΕΓΑΡΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ Διακήρυξη των Δικαιωμάτων και Ευθυνών των Εθελοντών Συμμετέχω Διαμορφώνω Συμμετέχω Έχω ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,.

-,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Προσκήνιο 77 : patrhenis@keda.gr -,,.. Fosnot. Tobbins Tippins -, -.,, -,., -., -,, -,. Abstract Constructivism constitutes a broad theoretical-cognitive movement encompassing

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου

ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου ιερεύνηση της Επίδρασης των ΟΑ «Αθήνα 2004» στην Εικόνα της Αθήνας & της Ελλάδας ως Τουριστικών Προορισµών ρ. Ευάγγελος Χρήστου Εισαγωγή Ρόλος της εικόνας και της φήµης των τουριστικών προορισµών, σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις»

«Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές τάξεις» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Κοινωνικές σχέσεις μαθητών με πολιτισμικές ιδιαιτερότητες σε ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education *6301456813* GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1 Η ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ... 23 2 Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΘΕΜΑΤΟΣ... 25 2.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 25 2.2 ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ... 26 2.2.1 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ... 26 2.2.2

Διαβάστε περισσότερα

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης;

Επιστήμη και Δημοσιογραφία. Δημοσιογραφία Επιστήμης Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Δημοσιογραφία Μπορούν να αποτυπωθούν δημοσιογραφικά τα αποτελέσματα της επιστήμης; Μενέλαος Σωτηρίου 8ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα, 10-12 Νοεμβρίου 2011 Επιστήμη και Δημοσιογραφία «Η

Διαβάστε περισσότερα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα

Επιτελική Σύνοψη. Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα Επιτελική Σύνοψη 20 Χρόνια Κινητή Τηλεφωνία στην Ελλάδα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας (ΕΕΚΤ), με αφορμή τη συμπλήρωση των είκοσι χρόνων τoυ Κλάδου στην Ελλάδα, πραγματοποίησε έρευνα κοινής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΧΡΗΣΗ ΚΙΝΗΤΟΥ ΤΗΛΕΦΩΝΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΟΓΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ. ΧΡΙΣΤΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΛΕΜΕΣΟΣ 2012 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade

Εγκατάσταση λογισμικού και αναβάθμιση συσκευής Device software installation and software upgrade Για να ελέγξετε το λογισμικό που έχει τώρα η συσκευή κάντε κλικ Menu > Options > Device > About Device Versions. Στο πιο κάτω παράδειγμα η συσκευή έχει έκδοση λογισμικού 6.0.0.546 με πλατφόρμα 6.6.0.207.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία. Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και τρόποι αντιμετώπισης του Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Ειρήνη Αδάμου Λεμεσός 2014 2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ: Η ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΕΣΟΣ... 29

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 3 ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ: Η ΜΕΣΗ ΤΙΜΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΕΣΟΣ... 29 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 1 Μεταβλητές...5 Πληθυσμός, δείγμα...7 Το ευρύτερο γραμμικό μοντέλο...8 Αναφορές στη βιβλιογραφία... 11 2 ΤΟ PASW ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ... 13 Περίληψη... 13 Εισαγωγή... 13 Με μια ματιά...

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ: ΜΙΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου GREEKLISH: ΜΙΑ ΝΕΑ ΔΙΑΛΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ; Α.Καράκος, Λ.Κωτούλας ΠΕΡΙΛΗΨΗ Είναι γνωστό άτι καθημερινά διακινούνται δεκάδες μηνύματα (E~mail) μέσω του διαδικτύου {INTERNEη από την μια άκρη του κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Οµιλία κυρίας Μαριέττας Γιαννάκου, Υπουργού Εθνικής Παιδείας και Θρησκευµάτων, στην τελετή εγκαινίων της νέας πτέρυγος του Μουσείου Ολοκαυτώµος Yad Vashem Ιεροσόλυµα,

Διαβάστε περισσότερα

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση

EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση EDU.20 Μια διαδικτυακή πλατφόρμα, ένα περιβάλλον αυτόνομης και διαφοροποιημένης διδασκαλίας και μάθησης στα Αγγλικά στη Δημοτική εκπαίδευση Ημερίδα για την ενσωμάτωση των ΤΠΕ στην εκπαίδευση, Λεμεσός 23/2/13

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Σχολείο: ΛΥΚΕΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΗ, ΛΕΜΕΣΟΣ Τάξη: Α ΛΥΚΕΙΟΥ Μάθημα: ΙΣΤΟΡΙΑ Θέμα: ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ, ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

PVC + ABS Door Panels

PVC + ABS Door Panels PVC + ABS Door Panels Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 με αντικείμενο τις ηλεκτροστατικές βαφές μετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις δραστηριότητες της

Διαβάστε περισσότερα

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων

Business English. Ενότητα # 9: Financial Planning. Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα Business English Ενότητα # 9: Financial Planning Ευαγγελία Κουτσογιάννη Τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ

ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΣΧΕΔΙΟΥ 1. Η διαφήμιση της Τράπεζας για τα "Διπλά Προνόμια από την American Express" ισχύει για συναλλαγές που θα πραγματοποιηθούν από κατόχους καρτών Sunmiles American Express, American

Διαβάστε περισσότερα

Δομή και Περιεχόμενο

Δομή και Περιεχόμενο Υπουργείο Παιδείας & Πολιτισμού Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Δομή και Περιεχόμενο Ομάδα Υποστήριξης Νέου Αναλυτικού Προγράμματος Εικαστικών Τεχνών Ιανουάριος 2013 Δομή ΝΑΠ Εικαστικών Τεχνών ΕΙΚΑΣΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ. Μετά από πολυπληθή αιτήματα των φοιτητών μας που συμμετέχουν σε όλο το εύρος των εκπαιδευτικών μας δράσεων, η Ακαδημία των Πολιτών προαναγγέλλει

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης,

Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Βραβείο Πρωτοποριακής Δημιουργίας Γιάννος Κρανιδιώτης, Εκδήλωση απονομής του Βραβείου για το 2014 στην Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στο Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο Ομιλία:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ. κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ ECPRD ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Αθήνα, 11 Νοεμβρίου 2011 Κύριες

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών

Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Universities 4 EU Αθήνα, 21 Μαρτίου 2015 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ Εκπαιδευτικά Προγράμματα Διεθνών Οργανισμών και Πρωτοβουλιών Βέρα Δηλάρη Education expert veradil61@gmail.com Παγκόσμιοι Αναπτυξιακοί Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική

Ένα από τα δυσκολότερα ζητήματα που έχει να αντιμετωπίσει ένα άτομο με αναπηρία, δεν είναι τόσο η διαφορετικότητα αυτή καθ εαυτή, όσο η αρνητική ...Σου Διαφορετικά! Η ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΝ ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ για ΝΑ ΣΠΑΣΟΥΜΕ ΤΑ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ Η Καταπολέμηση του Στίγματος και του Κοινωνικού Αποκλεισμού των Νέων με Αναπηρίες μέσω της Ευαισθητοποίησης και Κοινωνικοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος

τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος τι σημαίνει ΚΑΡΙΕΡΑ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ; Έλια Λιατάκη Διευθύνουσα Σύμβουλος Η αποστολή των Δημοσίων Σχέσεων είναι να επηρεάζουν αντιλήψεις και συμπεριφορές. influence Για την Porter Novelli είναι κάτι

Διαβάστε περισσότερα

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές

10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) 11 Μαΐου 2014 10 χρόνια από την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση: διδάγματα και προοπτικές Ευαγόρας Λ. Ευαγόρου Λέκτορας

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή:

Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή: Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή: Μελέτη περίπτωσης οικισμού Δροσερού Ξάνθης Διδώ Παπαθεοδώρου, Βασίλης Παυλόπουλος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Test Data Management in Practice

Test Data Management in Practice Problems, Concepts, and the Swisscom Test Data Organizer Do you have issues with your legal and compliance department because test environments contain sensitive data outsourcing partners must not see?

Διαβάστε περισσότερα

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις

Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Risk Management & Business Continuity Τα εργαλεία στις νέες εκδόσεις Α. Χατζοπούλου Υπεύθυνη Τμήματος Επιθεωρήσεων Πληροφορικής TÜV AUSTRIA HELLAS Οκτώβριος 2014 CLOSE YOUR EYES & THINK OF RISK Μήπως κάποια

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΩΝ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΥΠΟΓΟΝΙΜΩΝ ΖΕΥΓΑΡΙΩΝ Ραφαέλλα Ζάττα Λεμεσός 2014 i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4

Dr Marios Vryonides. Curriculum Vitae I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 Curriculum Vitae Dr Marios Vryonides I. PERSONAL DETAILS.. 2 II. EDUCATION.... 3 III. WORK EXPERIENCE. 4 IV. PRESENTATIONS IN CONFERENCES AND SEMINARS... 5 V. PUBLICATIONS.... 6-1 - I. PERSONAL DETAILS

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β

i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β i. Μηχανογράφηση δεδομένων και στατιστική ανάλυση απαντήσεων ερωτηματολογίου Β Μ. ΓΡΥΠΑΡΗΣ 1 & Θ. ΜΠΑΡΤΖΑΝΑΣ" Περίληψη Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται η μηχανογραφημένη μορφή των δεδομένων και η στατιστική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΙΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟΥ ΑΓΓΙΓΜΑΤΟΣ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΩΣ ΑΝΑΚΟΥΦΙΣΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΝΤΡΕΑΣ ΠΙΤΣΙΛΛΟΣ Α.Φ.Τ 2007947541 ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Χτίζοντας την ΕΚΕ από..μέσα προς τα έξω! 2013 Grant Thornton International Ltd. All rights reserved.

Χτίζοντας την ΕΚΕ από..μέσα προς τα έξω! 2013 Grant Thornton International Ltd. All rights reserved. Χτίζοντας την ΕΚΕ από..μέσα προς τα έξω! 2013 Grant Thornton International Ltd. All rights reserved. 1. Σύντομη παρουσίαση της Grant Thornton 2013 Grant Thornton International Ltd. All rights reserved.

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR. Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014

Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR. Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014 Τι είναι η Ψηφιακή Υποδοµή DARIAH-GR Ελένη Κατσιαδάκη Ακαδηµία Αθηνών, 8 Απριλίου 2014 Η εισαγωγή της διαχείρισης της πληροφορίας και των ψηφιακών µεθόδων έρευνας στο πεδίο των ανθρωπιστικών επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

υπηρεσίες / services ΜΕΛΕΤΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ PLANNING - DESIGN ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ COMMERCIAL PLANNING ΕΠΙΠΛΩΣΗ - ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ FURNISHING - EQUIPMENT

υπηρεσίες / services ΜΕΛΕΤΗ - ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ PLANNING - DESIGN ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ COMMERCIAL PLANNING ΕΠΙΠΛΩΣΗ - ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ FURNISHING - EQUIPMENT Αρχιτεκτονικές και διακοσμητικές μελέτες, με λειτουργικό και σύγχρονο σχέδιασμό, βασισμένες στην μοναδικότητα του πελάτη. ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Ανάλυση των χαρακτηριστικών των προϊόντων και ένταξη του τρόπου

Διαβάστε περισσότερα

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service

- S P E C I A L R E P O R T - EMPLOYMENT. -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service - S P E C I A L R E P O R T - UN EMPLOYMENT -January 2012- Source: Cyprus Statistical Service This Special Report is brought to you by the Student Career Advisory department of Executive Connections. www.executiveconnections.eu

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC)

Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC) Κύκλος Μαθημάτων Συνεταιριστικής Εκπαίδευσης της Συνεταιριστικής Επιχείρησης του Mondragon (ΜCC) προώθηση από το Δίκτυο Κ.Α.Π.Α. (Κοινωνικής Αλληλεγγύης & Περιφερειακής Ανάπτυξης) Ενότητα 1: Τα κλειδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΕΜΒΟΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΟ HPV ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ [ Αναστασία Πέτρου ] 2009625164 Λευκωσία 2014

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. της Μελέτης «Η Νεότερη Ελληνική Ιστορία στον ψηφιακό χώρο»

ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ. της Μελέτης «Η Νεότερη Ελληνική Ιστορία στον ψηφιακό χώρο» ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ της Μελέτης «Η Νεότερη Ελληνική Ιστορία στον ψηφιακό χώρο» Επιστ. Υπεύθυνη: Φωτεινή Γαζή, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Διαβάστε περισσότερα

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology

AME SAMPLE REPORT James R. Cole, Ph.D. Neuropsychology Setting the Standard since 1977 Quality and Timely Reports Med-Legal Evaluations Newton s Pyramid of Success AME SAMPLE REPORT Locations: Oakland & Sacramento SCHEDULING DEPARTMENT Ph: 510-208-4700 Fax:

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης

Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Από τις Κοινότητες Πρακτικής στις Κοινότητες Μάθησης Νίκος Καρακαπιλίδης Industrial Management & Information Systems Lab MEAD, University of Patras, Greece nikos@mech.upatras.gr Βασικές έννοιες ιάρθρωση

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Συμπληρώστε τον πρωτότυπο τίτλο της Διδακτορικής διατριβής ΑΡ. ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Συμπληρώστε τον πρωτότυπο τίτλο της Διδακτορικής διατριβής ΑΡ. ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ Πανεπιστημιούπολη, Κτήρια Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών 15784 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 210 727 5190, email: library@di.uoa.gr,

Διαβάστε περισσότερα

Τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και Εθνικών Πόρους των κρατών, που συμμετέχουν σε αυτά

Τα Προγράμματα Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και Εθνικών Πόρους των κρατών, που συμμετέχουν σε αυτά 6 th 6 th MONITORING COMMITTEE MEETING BANSKO, 26.5.2015 Priority Axis 4: TECHNICAL ASSISTANCE State of Play Aphrodite LIOLIOU Unit D Administration and Informatics T.A. contributes to the effective implementation

Διαβάστε περισσότερα

Ηποσοτικήέρευνα. (Θεμελιώδεις έννοιες)

Ηποσοτικήέρευνα. (Θεμελιώδεις έννοιες) Ηποσοτικήέρευνα (Θεμελιώδεις έννοιες) 1 Πειραματική έρευνα Ποσοτική έρευνα Πειραματική Ημι-πειραματική Αντιστροφής Περιγραφική Σύγκρισης Συσχέτισης Διαδοχικων Μ. 2 Μη Ισοδ..Ομ. Αντιστροφής Πειραματική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα