ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ"

Transcript

1 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Ενα από τα πλέον διαχρονικά και προσδιοριστικά στοιχεία της φυσιογνωμίας της Καστοριάς είναι το υδάτινο στοιχείο της, η Λίμνη Ορεστίς (Εικ. 1), που ήταν άλλοτε πολύ πλούσια σε νόστιμα και αποδοτικά αλιεύματα. Σύμφωνα με τούρκικα κατάστιχα απογραφής του 15 ου και 16 ου αιώνα, μεταξύ των σπουδαιότερων επαγγελμάτων Εικ. 1. Το ΝΑ τμήμα της Λίμνης Ορεστίδος. Σε πρώτο πλάνο η Εκκλησία της Αναλήψεως και ο χώρος των Ανασκαφών Δισπηλιού (φωτο: Αρχείο Ανασκαφών Δισπηλιού).

2 14 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ που ασκούσανε οι κάτοικοι της Καστοριάς ήταν και αυτό του ψαρά. Επαγγελματίες ψαράδες, όμως, υπήρχαν πολλοί στην περιοχή, Καστοριανοί, αλλά και κάτοικοι των γειτονικών παραλίμνιων χωριών, μέχρι και πριν από τον πόλεμο. Αλλά και λίγο αργότερα, μέχρι το 1950, περισσότερες από 20 «παρέες», μικροσυνεταιρισμοί από 3-4 άτομα από την Καστοριά και τα παραλίμνια χωριά, μαζί με τα καράβια και τα εργαλεία τους, ψάρευαν συνεταιρικά στη λίμνη, κυρίως με πελαϊσια (Ρούσκας 1997: 83-4). Το λιμναίο αυτό περιβάλλον, που συνεχίζει να γοητεύει περίοικους και επισκέπτες, υποστήριξε για αιώνες, όπως είναι γνωστό από σημειώσεις περιηγητών και διηγήσεις παλιών Καστοριανών, μια σφριγηλή οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα. Αναρίθμητες είναι οι νοσταλγικές σκηνές από τον παλμό της λίμνης σε διάφορες εποχές του χρόνου, μέρες της εβδομάδας και ώρες της ημέρας πριν και μετά τον πόλεμο. Κορυφαία στοιχεία του παλιού αυτού σκηνικού ήταν τα μοναδικά καστοριανά καράβια (Εικ. 2), που συνδέονταν στενά με τη ζωή της λίμνης και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις μεταφορές ανθρώπων, εμπορευμάτων, γεωργικών προϊόντων και πρώτων υλών (Τσολάκης 1992: 16, Ρούσκας 1997: ). Το ίδιο σημαντική ήταν η συμβολή τους και στην ανάπτυξη μιας ποικιλίας αλιευτικών τεχνικών, που χρησιμοποιούσαν επαγγελματίες και ερασιτέχνες ψαράδες (Εικ. 3), από τις οποίες μερικές ήταν και θεαματικές (π.χ. ψάρεμα με τον πρόβλιακα) (Ρούσκας 1997: 89-94). Τo ρομαντικό σεργιάνι με κιθάρα, όπως και το παραδοσιακό ψάρεμα με τον πεζόβολο, τη ζάγαζα και τις βόλτες (παραγάδια), που προσέδιδαν γραφικότητα στη Λίμνη της Καστοριάς μέχρι πριν λίγες δεκαετίες, αποτελούν πλέον τρυφερές αναμνήσεις Πρόσθετες μαρτυρίες μιας ποικίλης δραστη ριότητας στη λίμνη ακόμη και σε ένα μακρινό παρελθόν αποτελούν τα αρχαιολογικά ευρήματα του προϊστορικού Δισπηλιού, που υποδηλώνουν την καθοριστική επίδραση του υγρού στοιχείου σε όλο το πλέγμα των κοινωνικών, ιδεολογικών και οικονομικών Εικ. 2. Ψάρεμα στη Λίμνη Ορεστίδα (φωτο: Αρχείο Zattas Publication).

3 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 15 Εικ. 3. Καστοριανό καράβι στη Λίμνη Ορεστίδα (φωτο: Γ. Βλάχου - πρακτικών και συμπεριφορών του παραλίμνιου αυτού χωριού κατά την 6 η και 5 η χιλιετία. Η στενή σχέση λίμνης και νεολιθικής κοινωνίας αντανακλάται, για παράδειγμα, στην ιδιαιτερότητα των αρχιτεκτονικών κατασκευών των κατώτερων φάσεων της θέσης (τις συμβατικά αποκαλούμενες «λιμναία» και «αμφίβια»), των οποίων οι οικιστικές και άλλες δομές είναι πολύ πιθανό ότι αναπτύσσονταν σε ξύλινες εξέδρες (Χουρμουζιάδη & Γιαγκούλης 2002, Σωφρονίδου 2008). Η αλληλεπίδραση υγρού στοιχείου και νεολιθικού οικισμού αποτυπώνεται ανάγλυφα, επίσης, στην εντατική αξιοποίηση της ιχθυοπανίδας της λίμνης, η οποία φαίνεται ότι υπήρξε σημαντική παράμετρος των στρατηγικών επιβίωσης της προϊστορικής εγκατάστασης στη διάρκεια της «λιμναίας» (ύστερη ΜΝ/πρώιμη ΝΝ) και της «αμφίβιας» (ώριμη ΝΝ) φάσης της με τη χρήση διαφόρων αλιευτικών μεθόδων και εργαλείων (Θεοδωροπούλου, σε αυτό το τεύχος). Ανάμεσα σε εκατοντάδες αντικείμενα διαφορετικών κατηγοριών του υλικού πολιτισμού, που έχουν αποκαλυφθεί από το 1992 μέχρι σήμερα στις επιχώσεις του νεολιθικού Δισπηλιού, αναγνωρίζεται και η παρουσία αλιευτικού εξοπλισμού (π.χ. βαρίδια διχτυών, βλ. Αλματζή 2002: 137-9). Μεταξύ άλλων κατηγοριών αλιευτικών εργαλείων, διακριτή στο αρχαιολογικό υλικό του Δισπηλιού -αριθμητικά και μορφολογικά- είναι η ομάδα των αγκιστριών με τη χαρακτηριστική ανά τον κόσμο και τους αιώνες ανατομία τους (Anell 1955: ; von Brandt 1984). ΤΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ Περισσότερα από 40 αγκίστρια, που στην πλειονότητά τους διασώζονται ολόκληρα ή σχεδόν ολόκληρα και επιπλέον για την κατασκευή τους χρησιμοποιήθηκαν προετοιμασμένα υπόβαθρα από κέρατο ελαφιού, αποτελούν ένα έντονα ομοιογενές τεχνοσύνολο του Δισπηλιού. Το μεγαλύτερο τμήμα αυτών των αγκιστριών βρέθηκε στον κατώτερο οικιστικό ορίζοντα της θέσης («λιμναία» φάση) και οι εκπρόσωποί του χαρακτηρίζονται από υψηλού βαθμού κατασκευαστική

4 16 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ Εικ. 4. Αγκίστρια και ημίεργο αγκιστριού από την κατώτερη φάση («λιμναία») του Δισπηλιού (φωτο: Φώτης Υφαντίδης /Αρχείο Ανασκαφών Δισπηλιού). και μορφολογική ομοιότητα (Εικ. 4). Σε μεταγενέστερες οικιστικές περιόδους της θέσης («αμφίβια» και «χερσαία» φάση) είναι ευδιάκριτη στο διαθέσιμο υλικό η σημαντική μείωση του αριθμού των αγκιστριών. Η ελάττωση αυτή, πάντως, εάν είναι πράγματι αντιπροσωπευτική, δεν εναρμονίζεται με την αντίθετα αυξημένη αλιευτική δραστηριότητα κατά την «αμφίβια» φάση, όπως αυτό συνάγεται από τη μελέτη χιλιάδων καταλοίπων νεολιθικών αλιευμάτων. Στη φάση αυτή, μάλιστα, όπως προκύπτει από τη συσχέτιση είδους, μεγέθους και τρόπου ζωής των καταλοίπων της ιχθυοπανίδας, που έχουν ήδη μελετηθεί, φαίνεται ότι υπήρξε επέκταση των τόπων αλιείας στη Λίμνη και ενίσχυση των παραγω γικών αλιευτικών μεθόδων (Θεοδωροπούλου, σε αυτό το τεύχος). Συνεπώς, η παρατηρούμενη μείωση του αριθμού των αγκιστριών στις νεότερες επιχώσεις του Νεολιθικού Δισπηλιού θα πρέπει να συνδέεται με αλλαγές των αλιευτικών τεχνικών και της διαχείρισης του ιχθυοδυναμικού του υδροβιότοπου, ή ακόμη και με άλλου είδους κοινωνικές-οικονομικές ή και ιδεολογικές διαφοροποιήσεις της νεολιθικής κοινωνίας. Εκτός από την αναφερθείσα αριθμητική μείωση, στα αγκίστρια της «αμφίβιας» και της «χερσαίας» φάσης του Δισπηλιού αναγνωρίζεται μορφολογική απόκλιση από τα αντίστοιχα τέχνεργα της «λιμναίας» φάσης και επιπλέον η παρουσία μιας ποικιλίας μορφοτύπων. Συγκεκριμένα, παρατηρείται η χρήση -προπαντός στη «χερσαία» φάσηενός σαφώς ραδινότερου τύπου αγκιστριών (Εικ. 5α), ενώ με μεμονωμένα τέχνεργα επί του παρόντος τουλάχιστον εκπροσωπούνται και δύο άλλοι μορφότυποι, που δεν προσιδιάζουν στην κατασκευαστική και μορφολογική παράδοση του κυρίαρχου τύπου αγκιστριών της θέσης (Εικ. 5β). Τα δύο τελευταία αναφερθέντα και τεχνομορφολογικά αποκλίνοντα τέχνεργα από το

5 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 17 Εικ. 5α-ε. α) Ραδινά αγκίστρια από την ανώτερη φάση («χερσαία») του Δισπηλιού (φωτo: Αρχείο Γ. Στρατούλη). β) Αγκίστρι μεγάλου μεγέθους από τη «χερσαία» φάση του Δισπηλιού με δύο πλευρικές εγκοπές (φωτο: Αρχείο Ανασκαφών Δισπηλιού). γ) Αγκίστρια μικρού και μεσαίου μεγέθους από τη «λιμναία» φάση του Δισπηλιού (φωτo: Αρχείο Γ. Στρατούλη). δ) Αγκίστρια μεσαίου και μεγάλου μεγέθους με ή χωρίς πλευρικές εγκοπές από τη «λιμναία» φάση του Δισπηλιού (φωτo: Αρχείο Γ. Στρατούλη). ε) Ημίεργα αγκίστρια από κέρατο της κατώτερης φάσης του Δισπηλιού (φωτo: Αρχείο Γ. Στρατούλη). Δισπηλιό είναι παρόμοια -μεταξύ άλλωνμε νεολιθικά αγκίστρια από άλλες περιοχές των Κεντροδυτικών Βαλκανίων (Bačkalov 1979). Η παρουσία των εν λόγω διαφορετικών αγκιστριών στο υπό συζήτηση ομοιογενές αλιευτικό τεχνοσύνολο του Δισπηλιού μας επιτρέπει να διατυπώσουμε κάποιες πιθανές ερμηνευτικές εκδοχές. Θα μπορούσαν να θεωρηθούν προϊόντα των δικτύων ανταλλαγών και επικοινωνίας μεταξύ των νεολιθικών κοινωνιών των Κεντροδυτικών Βαλκανίων, των οποίων ενεργός πόλος ήταν και το Δισπηλιό. Ενδεχομένως, λοιπόν, να αποτέλεσαν «δώρο» ή «αντίδωρο» δεσμού συγγένειας, συνεργασίας ή φιλίας μεταξύ ατόμων ή οικογενειών του Δισπηλιού και άλλων οικισμών στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή βόρεια της Λίμνης της Καστοριάς και επομένως να υπήρξαν αντικείμενα ειδικής κοινωνικής αξίας ή και μνήμης. Τα αγκίστρια από τις νεολιθικές επιχώσεις του Δισπηλιού έχουν σχεδόν όλα το σχήμα ενός απλού U (Εικ. 5γ). Τα τρία διακρινόμενα τμήματά τους παρουσιάζουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά: α) το στέλεχός τους (shank) είναι επίμηκες και ευθύγραμμο και απολήγει συνήθως σε οξύληκτο άκρο, β) το καμπύλο τμήμα τους (bend), που συχνά διασώζει στοιχεία της διαδικασίας κατασκευής του αγκιστριού, είναι (κατά πλάτος) ίσο, ή λίγο μικρότερο από το -σημαντικό για το αποτελεσματικό αγκίστρωμα και κράτημα του ψαριού- άνοιγμα (gap) του τέχνεργου μεταξύ στελέχους και ενεργού άκρου (Stratouli 1998: 150), και γ) το αιχμηρό ενεργό άκρο τους (point) δε φέρει ενίσχυση από πτερύγιο/-α (barb/-s), ενώ το μήκος του, το οποίο ποικίλλει, είναι συνήθως ίσο (ή μικρότερο) με το (ή από το) ήμισυ του μήκους του στελέχους. Τα μόνα επιπλέον παρατηρούμενα μορφολειτουργικά στοιχεία στο υπό συζήτηση ομοιογενές τεχνοσύνολο είναι η παρουσία σε αρκετά αγκίστρια μικρού, μεσαίου ή μεγάλου μεγέθους μιας πλευρικής εγκοπής στο μέσο ή στο κάτω τμήμα (προς την καμπύλη) του στελέχους. Ακόμη, σε λίγα αγκίστρια μεσαίου και μεγάλου μεγέθους παρατηρούνται δυο ή και τρεις πλευρικές εγκοπές (Εικ. 5δ) καθώς και μια ή δυο εγκάρσιες εγκοπές στο μέσο και το άνω τμήμα του στελέχους. Οι εγκοπές στο μέσο και κυρίως στο άνω τμήμα του στελέχους των αγκιστριών είναι προφανές ότι υποβοηθούσαν το δέσιμο και τη συγκράτησή του με την πετονιά ή με άλλα στοιχεία του σύνθετου αλιευτικού ερ-

6 18 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ γαλείου, στο οποίο το δολωμένο αγκίστρι αποτελούσε ενεργό άκρο (π.χ. καλάμι/ψαρόβεργα, πολυάγκιστρο: για παραδο σιακά εργαλεία και τρόπους ψαρέματος στη Λίμνη της Καστοριάς βλ. Ρούσκας 1997: 87-95). Ας σημειωθεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις είναι ευδιάκριτα στο άνω μισό του στελέχους αγκιστριών χωρίς εγκοπές τα ίχνη από την περίδεση στέρεου νήματος ή λεπτού σχοινιού. Μια τέτοιου είδους άμεση σύνδεση του αγκιστριού με την πετονιά, δηλαδή χωρίς άλλης μορφής υποστήριξη, όπως οι βοηθητικές εγκοπές, προϋποθέτει αξιόλογη εμπειρία και επιδεξιότητα κατασκευαστή και χρήστη. Και αυτή η βαθειά γνώση της αλληλεπίδρασης μεταξύ αλιευμάτων και αλιευτικού εργαλείου είναι πρόδηλη τόσο στο γενικό σχήμα, όσο και στις αναλογίες των επιμέρους τμημάτων των αγκιστριών του Δισπηλιού, ακόμη και σε μορφολειτουργικές λεπτομέρειες, όπως το σκόπιμα οξύληκτο άκρο του στελέχους τους, που έχει σχέση τόσο με την ευέλικτη κίνηση του αγκιστριού στο νερό, όσο και με την ευαισθησία της πετονιάς στη μετάδοση του χαρακτηριστικού για τον ψαρά σήματος αγκίστρωσης του ψαριού («τσιμπάει!»). Οι εγκοπές που παρατηρούνται στο κάτω τμήμα του στελέχους των αγκιστριών του Δισπηλιού πρέπει να εξυπηρετούσαν τη συγκράτηση του δολώματος (π.χ. σκουλήκι). Το μέγεθος του κυρίαρχου τύπου αγκιστριών του Δισπηλιού ποικίλλει, υποδεικνύοντας ανάλογη ποικιλία μεγέθους αλιευμάτων, δηλαδή βάρους μεταξύ γραμμαρίων και άνω των 1,5-2,0 κιλών. Εκπροσωπούνται λίγα αγκίστρια μικρού μεγέθους με μήκος 2,ο εκ, ενώ σχεδόν ισόποση είναι η εκπροσώπηση τέχνεργων μεσαίου μεγέθους με μέση τιμή μήκους περί τα 2,5 εκ καθώς και μεγαλύτερα αγκίστρια με μήκος που κυμαίνεται από 3,3 εκ μέχρι 4,6 εκ. Το συντριπτικά μεγαλύτερο τμήμα του υπό συζήτηση υλικού (περ. 70%) προέρχεται από επιχώσεις του κατώτερου ορίζοντα της θέσης, που περιλαμβάνει επεισόδια απόθεσης οικιστικών καταλοίπων της «λιμναίας» φάσης. Ο υψηλός βαθμός συσχέτισης των αγκιστριών με τις παλαιότερες επιχώσεις του Δισπηλιού συνάδει απόλυτα με την αφθονία στα ίδια στρώματα και άλλων κατηγοριών αρχαιολογικού υλικού. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται και πλούσια κατάλοιπα ιχθυοπανίδας. Από τη μελέτη τους συνάγεται αβίαστα το συμπέρασμα ότι στη διάρκεια των κατώτερων οικιστικών φάσεων του νεολιθικού Δισπηλιού αλιεύονταν μεγάλες ποσότητες ψαριών της οικογένειας των Κυπρινιδών, πρωτίστως γριβάδια πάνω από 3kg. Στα κατάλοιπα της ιχθυοπανίδας εκπροσωπούνται, όμως, και αρκετά μικρότερα είδη Κυπρινιδών, όπως η λεστιά, η κοκκινοφτέρα, ο κουτσουράς, το γλήνι, η μουρμουρίτσα, το τυλινάρι, το μουστακάτο και ο γουρουνομύτης. Αναμφισβήτητα, πάντως, όπως προκύπτει από τη μελέτη των καταλοίπων της ιχθυοπανίδας, οι νεολιθικοί κάτοικοι του Δισπηλιού χρησιμοποιούσαν κατά κύριο λόγο παραγωγικές τεχνικές, π.χ. διάφορα είδη διχτυών, για την αλίευση αποδοτικών ψαριών, όπως το γριβάδι και ο γουλιανός (Theodoropoulou 2007, Θεοδωροπούλου, σε αυτό το τεύχος). Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΑΓΚΙΣΤΡΙΩΝ Τα αγκίστρια του Δισπηλιού αποτελούν χωρίς καμία εξαίρεση προϊόντα ισχυρής μεταποίησης των πρώτων υλών που επελέγησαν για την κατασκευή τους και ακολούθως εντατικής μορφοποίησης των υπό κατεργασία υποβάθρων. Ειδικότερα, η κατασκευή του κυρίαρχου μορφότυπου αγκιστριών, όπως μπορούμε να την παρακολου θήσουμε από τα αναγνώσιμα ακόμη στοιχεία στο υλικό, ήταν τυποποιημένη. Στην ασφαλή αποκατάσταση των σταδίων κατασκευής αυτών των τέχνεργων συνέβαλε ουσιαστικά και η αναγνώριση στα κατάλοιπα του υλικού πολιτισμού της θέσης αρκετών (περισσότερα από 10) ημίεργων καθώς και υπόβαθρων κατεργασίας (Εικ. 5ε). Τα αρχικά στάδια της εγχειρηματικής αλυσίδας για την κατασκευή των αγκιστριών -ιδίως της κατώτερης φάσης- του Δισπηλιού

7 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 19 περιλάμβαναν την εντατική μεταποίηση κεράτων κόκκινου ελαφιού. Με απόσπαση των κλάδων από το κεντρικό στέλεχος του ελαφοκέρατος μέσω διαφόρων τεχνικών και στη συνέχεια την εγκάρσια διαίρεση του στελέχους και επιπλέον τη διχοτόμηση και την εκ νέου διαίρεση τμημάτων του στελέχους ή και κλάδων του ελαφοκέρατος με ελεγχόμενες τεχνικές (βλ. Στρατούλη 2002: 163) γινόταν εφικτή η απόκτηση των κατάλληλων υποβάθρων, τα οποία σε επόμενες φάσεις θα μορφοποιούνταν σε αγκίστρια. Ακολουθούσε η προετοιμασία των υποβάθρων, δηλαδή η κατεργασία τους με τεχνικές απόξεσης και κυρίως διαγώνιας τριβής, ώστε να επιτευχθεί η εξομάλυνση των επιφανειών τους και ταυτόχρονα το επιθυμητό πάχος του τοιχώματός τους. Στη συνέχεια, με διαδοχικές διανοίξεις οπών με τρυπάνι (βλ. Εικ. 6α-δ κατά McGlinchey χ.χ.), γνωστή τεχνική ακόμη και από θέσεις της Αρχαιότερης Νεολιθικής των Βαλκανίων, όπως η Νέα Νικομήδεια (Stratouli 1998: 146; Moundrea-Agrafioti 2003: 134), επι τυγχανόταν η αφαίρεση του κεντρικού τμήματος του υποβάθρου. Κατόπιν, με προσεκτική διεύρυνση και διαμόρφωση του αποσπασθέντος τμήματος μέσω τεχνικών απόξεσης και τριβής σχηματιζόταν το χαρακτηριστικό κενό και καμπύλο εσωτερικό τμήμα του αγκιστριού μορφής U. Με παρόμοιο τρόπο, δηλαδή με τη δημιουργία Εικ. 6α-δ. Κατασκευαστικά στάδια για την πλήρη διαμόρφωση ενός προετοιμασμένου υπόβαθρου κατεργασίας από κέρατο σε αγκίστρι. Κατά McGlinchey χ.χ. [http://www. primitiveways.com/fishing_ hook.html]. α) Χρήση χειροκίνητου τρυπανιού με αιχμηρό ενεργό άκρο από πυριτόλιθο για τη διάνοιξη σειράς οπών στο προετοιμα σμένο υπόβαθρο από κέρατο, στο οποίο έχει σχεδιαστεί το υπό κατασκευή αγκίστρι. β) Ολοκληρωμένη διάνοιξη οπών. γ) Απόσπαση κεντρικών τμημάτων για τη διαμόρφωση ενός σχήματος U. δ) Αποξέοντας το υπόβαθρο κατεργασίας με πυριτολιθικό εργαλείο γίνεται δυνατή η τελική διαμόρφωση του αγκιστριού.

8 20 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ μιας πλευρικής εγκοπής στο ημιτελές υπόβαθρο, η οποία στη συνέχεια διευρυνόταν με απόξεση, γινόταν εφικτή η διαμόρφωση της εξωτερικής περιφέρειας του αγκιστριού. Η τελική μορφή του τέχνεργου, στην οποία συμμετείχαν οι τεχνικές της απόξεσης και της τριβής, απαιτούσε ακόμη τη διαμόρφωση τόσο του οξύληκτου άκρου του στελέχους του αγκιστριού, όσο και του αιχμηρού ενεργού άκρου του, από το οποίο εξαρτιόταν η ικανότητα διείσδυσης του εργαλείου στο αλίευμα. Τέλος, εάν κρινόταν απαραίτητο, στο στέλεχος του αγκιστριού διαμορφώνονταν εγκοπές για την ενίσχυση της συγκράτησης της πετονιάς ή/και του δολώματος. Η παρουσία στις επιχώσεις του Δισπηλιού μερικών υπόβαθρων κατεργασίας/ημίεργων αγκιστριών σε διαφορετικά -πρώιμα και όψιμα- στάδια της εγχειρηματικής αλυσίδας κατασκευής των υπό μελέτη τέχνεργων μας επιτρέπουν μερικά ακόμη σχόλια. Πρώτα απ όλα η ύπαρξη αυτών των τέχνεργων (σε συνδυασμό με δεδομένα από άλλες κατηγορίες οστέινων και κυρίως κεράτινων εργαλείων της θέσης) συνιστά αδιαμφισβήτητη μαρτυρία για την υλοποίηση όλων των σταδίων κατασκευής/παραγωγής του βασικού τύπου αγκιστριών κατά πρώτο λόγο της κατώτερης φάσης εντός του δομημένου χώρου του οικισμού. Μεταξύ των υπό συζήτηση τέχνεργων, 3-4 είναι πραγματικά ημιτελή και όχι ατυχή προϊόντα κατεργασίας (Εικ. 5ε). Τα τέχνεργα αυτά πρέπει σκόπιμα να είχαν παραμείνει σε ημιτελικό στάδιο διαμόρφωσης του καμπύλου και κενού τμήματός τους καθώς και των περάτων τους. Ισως να ήταν αποθηκευμένα στην εργαλειοθήκη του κατασκευαστή/χρήστη τους ως πρότυπα/υποδείγματα για την τυποποιημένη κατασκευή άλλων, ή να προορίζονταν για την κάλυψη έκτακτων αναγκών. Στην τελευταία περίπτωση, η τελική μορφοποίησή τους, από την οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό το αγκίστρωμα και το κράτημα του ψαριού, θα προσαρμοζόταν στο είδος και το μέγεθος του αλιεύματος καθώς και στην τεχνική αλίευσης, στην οποία θα χρησιμοποιούνταν. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, τα ημιτελή αυτά αγκίστρια αποτελούν πρόσθετη μαρτυρία για οργανωμένη ενασχό ληση της νεολιθικής κοινωνίας του Δισπηλιού (ατόμων ή και ομάδων κυρίως της «λιμναίας» φάσης) και με τεχνικές του ψαρέματος με αγκίστρια. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΜΕ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ Η αλιεία με αγκίστρια αποτελεί μια από τις παλαιότερες μεθόδους για την αξιοποίηση της θαλάσσιας, λιμναίας και ποτάμιας ιχθυοπανίδας (von Brandt 1984). Σε εθνογραφικές μελέτες καταγράφεται μια σειρά από πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται ανά τον κόσμο για την κατασκευή αγκιστριών, όπως οστά, όστρεα, καβούκι χελώνας και ξύλο, αλλά και μια πολυπληθής ποικιλία μορφότυπων αγκιστριών (Anell 1955: ). Ο αριθμός αγκιστριών που έχουν έρθει στο φως σε ανασκαφές παράκτιων και παραποτάμιων προ-νεολιθικών και νεολιθικών θέσεων του ελληνικού χώρου παραμένει εξαιρετικά ισχνός (σύγκρ. Stratouli 1998: 151-8). Δύο είναι μέχρι στιγμής τα πλέον πολυάριθμα σύνολα αγκιστριών από τον Αιγαιακό χώρο, τα οποία συμβαίνει να ομοιάζουν μορφολογικά. Το ένα, που αριθμεί 28 οστέινα αγκίστρια καθώς και εννέα ημίεργα (σε πρώιμα και όψιμα στάδια κατασκευής), προέρχεται από τις μεσολιθικές επιχώσεις των πρόσφατων ανασκαφών στο Σπήλαιο Κύκλωπα στα Γιούρα των Β. Σποράδων (Moundrea-Agrafioti 2003). Το άλλο πολυπληθές σύνολο είναι αυτό που συζητείται στην παρούσα εργασία και αποτελείται από 40 και πλέον αγκίστρια καθώς και περισσότερα από 10 ημίεργα με πρώτη ύλη κατασκευής τους κατά πρώτο λόγο τμήματα κέρατος ελαφιού, που αποκαλύφθηκαν στις επιχώσεις του νεολιθικού οικισμού στο Δισπηλιό Καστοριάς (Εικ. 7). Δύο ακόμη ολιγάριθμα σύνολα αγκιστριών από τον ελληνικό χώρο, και μάλιστα διαφορετικής μορφολογί-

9 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 21 Εικ. 7. Αγκίστρια μαζί με άλλα τέχνεργα και ζωικά κατάλοιπα από το Δισπηλιό (φωτο: Αρχείο Ανασκαφών Δισπηλιού). ας από τα προαναφερθέντα, χρήζουν μνείας: αυτό από τον οικισμό της Αρχαιότερης Νεολιθικής στη Νέα Νικομήδεια Ημαθίας, και ένα άλλο από τις νεολιθικές επιχώσεις στο Φράγχθι Αργολίδας (Stratouli 1998: 146-8, 152-4). H αλιεία με αγκίστρια γνωρίζει αρκετές τεχνικές (Ρούσκας 1997: 91, 94-5; von Brandt 1984), οι οποίες -σύμφωνα με γραπτές πηγές- χρησιμοποιούνταν και στην αρχαιότητα (Gallant 1985: 14-6). Οι τεχνικές αυτές διαφορο ποιούνται σημαντικά ως προς τη συμμετοχή του ψαρά, επαγγελματία ή ερασιτέχνη, στην αλιευτική διαδικασία. Και η συμμετοχή του ψαρά μπορεί να είναι ενεργητική, όταν ο ίδιος κρατά την πετονιά ή τη βέργα, με την οποία συνδέεται το αγκίστρι. Αντίθετα, είναι παθητική στην περίπτωση της τεχνικής ψαρέματος με πολυάγκιστρα ή παραγάδια, όπου τα αγκίστρια δένονται σε ισόποσες αποστάσεις σε σκοινί μερικών ή πολλών εκατοντάδων μέτρων, το οποίο βυθίζεται ή απλώνεται στο νερό με βαρίδια και πλωτήρες σήμανσης και ανασύρεται μετά από αρκετές ώρες. Αν και οι παραπάνω τεχνικές ποικίλλουν σημαντικά ως προς τον χρόνο εργασίας, που απαιτείται κάθε φορά να διαθέσει ο ψαράς στην αλιευτική διαδικασία, αλλά και στην προετοιμασία του αλιευτικού εξοπλισμού, η ημερήσια σοδειά αλιευμάτων της εν λόγω αλιευτικής μεθόδου είναι γενικά πολύ χαμηλή. Γι αυτό και η αλιεία με αγκίστρια, συγκρινόμενη μάλιστα με άλλες πολύ αποδοτικές αλιευτικές τεχνικές (π.χ. αλιεία με δίχτυα), θεωρείται μέθοδος εξαιρετικά χαμηλής παραγωγικότητας, η οποία μπορεί να διαδραμα τίσει μόνο δευτερεύοντα οικονομικό και ως εκ τούτου συμπληρω ματικό διατροφικό ρόλο (Gallant 1985; Stratouli 1996, 1998). Με βάση τα προαναφερθέντα για τη χαμηλή παραγωγικότητα της αλιείας με αγκίστρια, και επιπλέον γνωρίζοντας από τη μελέτη των καταλοίπων της ιχθυοπανίδας

10 22 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ του Δισπηλιού ότι οι νεολιθικοί αγρότεςψαράδες χρησιμοποιούσαν ποικιλία αποδοτικών αλιευτικών τεχνικών, νομίζω ότι μπορούμε να αναζητήσουμε τη συμβολή της εν λόγω αλιευτικής μεθόδου κυρίως σε κοινωνικά και όχι (μόνο) οικονομικά πεδία της νεολιθικής κοινωνίας. Η υπό συζήτηση αλιευτική τεχνική δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μπορούσε να χρησιμοποιείται σε διάφορες εποχές του έτους και επομένως να συνέβαλε ακόμη και το χειμώνα στον εμπλουτισμό της διατροφής των Νεολιθικών με φρέσκα, νόστιμα, αλλά και ιδιαίτερα υγιεινά εδέσματα λόγω της υψηλής περιεκτικότητας πολλών από τα είδη των ψαριών της λίμνης όχι μόνο σε ζωικές πρωτεϊνες, αλλά και σε εκτιμώμενα ω-λιπαρά. Τέτοιου είδους λιχουδιές, πάντως, θα πρέπει να ήταν περιζήτητες και σε γεύματα ιδιαίτερων κοινωνικών εκδηλώσεων, ή ακόμη και να αποτελούσαν μια μορφή «κοινωνικής αποθήκευσης» για την κοινότητα, τμήματά της ή επιμέρους νοικοκυριά. Δεν πρέπει, ίσως, να διαφύγει της προσοχής μας και η πιθανότητα ότι η συγκεκριμένη χρονοβόρα τεχνική αλιείας, που για την αποτελεσματική έκβασή της απαιτείται εκτός των άλλων και η επιδεξιότητα του κυνηγού-ψαρά, αποτελούσε για τη νεολιθική κοινωνία δραστηριότητα υψηλού κοινωνικού γοήτρου (βλ. και πρόσφατες μαρτυρίες για ψάρεμα των Καστοριανών στην ακρολιμνιά με καλάμι, οι οποίοι «πιάνοντας τσουκάνια [τσουκάνι ή τσιουκάνι: ψάρι της οικογένειας των Κυπρινιδών], τα περνούν στο λητάρι (σχοινί ή βέργα με κόμπο στην άκρη) και με περίσσιο καμάρι τα φέρνουν στο σπίτι τους»: Ρούσκας 1997: 137, σημ. 19). Ισως, πάλι, η υπό συζήτηση αλιευτική μέθοδος, επειδή είναι απαιτητική σε ατομικές δεξιότητες, να έπαιζε σημαντικό ρόλο μεταξύ άλλων σε εθιμικούς κανόνες και της νεολιθικής κοινωνίας του Δισπηλιού (κυρίως της «λιμναίας» φάσης), που συνδέονταν με κάποιο παραδοσιακό τυπικό τελετών μετάβασης, π.χ. αγοριών από την εφηβεία στην ενηλικίωση. Τελετουργικές διαδικασίες σχετικές με τελετές ενηλικίωσης, που περιλαμβάνουν αλιευτικές και κυνηγετικές δραστηριότητες για να διαγνωστούν οι ικανότητες και η ετοιμότητα μετάβασης ατόμων της ηλικιακής ομάδας των εφήβων στην κοινωνική κατηγορία των ενηλίκων, είναι γνωστές από ανθρωπολογικές μελέτες για πολλές παραδοσιακές κοινωνίες σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη, όπως οι Ainu της νήσου Hokkaido της Ιαπωνίας, οι Bontok Igorot της νήσου Luzon των Β. Φιλιππίνων, ή οι Maasai της ανατολικής αφρικανικής στέππας στη Ν. Κένυα και τη Β. Τανζανία

11 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 23 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αλματζή, Κ Η αλιεία σ ένα λιμναίο οικισμό. Στο Δισπηλιό, 7500 Χρόνια Μετά (επιστ. επιμ. Γ. Χ. Χουρμουζιάδης): Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Anell, B Contribution to the History of Fishing in the Southern Seas. Uppsala: Almquist & Wiksells [Studia Ethnographica Upsaliensia 9]. Bačkalov, A Predmeti od kosti I roga u preneolitu I neolitu Srbije (Bone and Antler Objects in the Pre- Neolithic and Neolithic of Serbia). Beograd: Archaeologia Jugoslavica. Χουρμουζιάδη, Ν. & Τ. Γιαγκούλης 2002 Προβλήματα και μέθοδοι προσέγγισης του χώρου. Στο Δισπηλιό, 7500 Χρόνια Μετά (επιστ. επιμ. Γ. Χ. Χουρμουζιάδης): Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Gallant, T. W A Fisherman s Tale: An Analysis of the Potential Productivity of Fishing in the Ancient World. Gent: CFBG [Miscellanea Graeca 7]. McGlinchey, P. χ.χ. Antler fishing hook. In Primitive Ways [http://www.primitiveways.com/fishing_ hook.html]. Moundrea-Agrafioti, A Mesolithic fish hooks from the Cave of Cyclope, Youra. In The Greek Mesolithic: Problems and Perspectives (ed. N. Galanidou & C. Perlès): London: The British School at Athens Studies [BSA Studies volume 10]. Ρούσκας, Γ Το Καστοριανό Καράβι. Αθήνα: Βιβλιοσυνεργατική. Stratouli, G Die Fischerei in der Ägäis während des Neolithikums: Zur Technik und zum potentiellen Ertrag. Prähistorische Zeitschrift 71(1): Knochenartefakte aus dem Neolithikum und Chalkolithikum Nordgriechenlands. Bonn: Habelt [BAM 32]. Στρατούλη, Γ Τα εργαλεία από λειασμένο λίθο, οστό και κέρατο. Στο Δισπηλιό, 7500 χρόνια Μετά (επιστ. επιμ. Γ. Χ. Χουρμουζιάδης): Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Σωφρονίδου, Μ Ο προϊστορικός λιμναίος οικισμός του Δισπηλιού Καστοριάς: Μια πρώτη εισαγωγή. Ανάσκαμμα 1: Theodoropoulou, T L exploitation des faunes aquatiques en Égée septentrionale aux périodes pré- et protohistoriques (2 volumes). Paris: Université de Sorbonne I Panthéon-Sorbonne [Thèse de doctorat]. Τσολάκης, Π Τα Καράβια της Καστοριάς. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. von Brandt, A Fish Catching Methods of the World. London: Fishing News Books.

12 24 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ Summary Neolithic fish hooks from Dispilio, Kastoria, NW Greece Georgia Stratouli The Neolithic lakeside settlement of Dispilio offers a unique opportunity in Greek prehistory to have a clear insight into the ishing activities of a Neolithic community living by the lake. The important quantities of ishbones recovered from the excavation are the object of a thorough archaeoichtyological study, comprising species identi ication, ecological and quantitative reconstruction through the phases of the settlement, as well as questions regarding ishing tackle and methods, quantities and sizes of ish, methods of preparation and cooking, secondary uses. Fish stocks from the lake must have been a staple food throughout the use of the site, especially during the middle phase of occupation. Fishermen used to ish in the neighbouring shallow silty waters of the lake, using various methods, namely nets, hook and line, harpoons and ishtraps, for which the archaeological record from Dispilio provides evidence, such as netweights, stone hooks and silex points. Important catches of carp and cat ish, as well as a range of other Cyprinids, would arrive at the village on a regular basis, mainly from spring to autumn, sometimes also during winter. Fish would undergo a preliminary preparation in order to remove scales and guts, then they were either distributed, in pieces or as a whole, for direct consumption, or were dried and/or smoked and were destined for later consumption during harsh times. The pots and other cooking vessels found at Dispilio perfectly it the cooking, boiling or roasting, of ish. The study of ishbones reveals the omnipresence of the lake and its ish resources in the everyday life of the inhabitants of Dispilio, which would have ranged from the sole supply of an important staple food to the modi ication of robust bones to tools, the exploitation of their skin as well as the confection of personal ornaments made from ishbone or inspired from ish shape.

Αλιεία. Τατιάνα Θεοδωροπούλου, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας (ιχθυολόγος)

Αλιεία. Τατιάνα Θεοδωροπούλου, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας (ιχθυολόγος) Αλιεία Τατιάνα Θεοδωροπούλου, Δρ. Προϊστορικής Αρχαιολογίας (ιχθυολόγος) Ένα καλάθι με την ψαριά ενός προϊστορικού ψαρά, τα σύνεργά του στο πλάι, πιο πέρα μια τριποδική κατσαρόλα στη φωτιά Οι πληθυσμοί

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΛΙΜΝΗ ΨΑΡΑΔΕΣ ΚΑΙ ΨΑΡΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΛΙΜΝΗ ΨΑΡΑΔΕΣ ΚΑΙ ΨΑΡΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΤΑΤΙΑΝΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΛΙΜΝΗ ΨΑΡΑΔΕΣ ΚΑΙ ΨΑΡΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ «Για ψαράς, για γουναράς» Η παλιά παροιμία που συνηθιζόταν για τους Καστοριανούς, αντικατοπτρίζει με

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΕΙΡΗΝΗ Ι. ΠΕΤΡΟΥΤΣΑ * ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ Το Δισπηλιό είναι ένας λιμναίος οικισμός, στη λίμνη Ορεστίδα της Καστοριάς, ο οποίος κατοικήθηκε από το τέλος της Μέσης

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 2 Η Προϊστορική Ανασκαφή

Ενότητα 2 Η Προϊστορική Ανασκαφή Ενότητα 2 Η Προϊστορική Ανασκαφή Α.Μουνδρέα-Αγραφιώτη Προϊστορικές ανασκαφές Αφορούν ανθρώπινες εγκαταστάσεις, από 2,3 εκ. χρόνια πριν, μέχρι 1000 π.χ. 2.300.000-5.000 πριν (Παλαιολιθική, Μεσολιθική και

Διαβάστε περισσότερα

Οικισμός αρχαιότερης και μέσης νεολιθικής στα Ρεβένια Κορινού. Πρώτα αποτελέσματα της μελέτης της κεραμικής.

Οικισμός αρχαιότερης και μέσης νεολιθικής στα Ρεβένια Κορινού. Πρώτα αποτελέσματα της μελέτης της κεραμικής. Ντ. Ούρεμ-Κώτσου, Ά. Παπαϊωάννου, T. Silva, Φ. Αδακτύλου, Μ. Μπέσιος Οικισμός αρχαιότερης και μέσης νεολιθικής στα Ρεβένια Κορινού. Πρώτα αποτελέσματα της μελέτης της κεραμικής. Στην εργασία αυτή επιχειρείται

Διαβάστε περισσότερα

Ειρήνης 3, Τριανδρία Θεσσαλονίκη

Ειρήνης 3, Τριανδρία Θεσσαλονίκη Ειρήνης 3, Τριανδρία 55 337 Θεσσαλονίκη Τηλ: 2310 908150, Κιν: 697 2030112 e-mail: anasbek@hol.gr Μπεκιάρης Αναστάσιος ΠΡΟΣΩΠΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Ημερομηνία Γέννησης : Τόπος Γέννησης : Στρατιωτικές υποχρεώσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/2119(INI)

ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2015/2119(INI) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2014-2019 Επιτροπή Αλιείας 2015/2119(INI) 26.5.2015 ΣΧΕΔΙΟ ΕΚΘΕΣΗΣ που περιέχει μη νομοθετική πρόταση ψηφίσματος σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για τη σύναψη του πρωτοκόλλου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑ ΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΣΜΙΚΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗΣ ΠΛΟΙΟΥ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ που υποβλήθηκε στο

Διαβάστε περισσότερα

þÿ Ç»¹º ³µÃ ± : Ãż²» Ä Â

þÿ Ç»¹º ³µÃ ± : Ãż²» Ä Â Neapolis University HEPHAESTUS Repository School of Economic Sciences and Business http://hephaestus.nup.ac.cy Master Degree Thesis 2015 þÿ Ç»¹º ³µÃ ± : Ãż²» Ä Â þÿãå½±¹ã ¼±Ä¹º  ½ ¼ Ãͽ  þÿ±à ĵ»µÃ¼±Ä¹º

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗΣ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΕΦΑΝΙΑ Λεμεσός 2012 i ii ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:

8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός. 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ. Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: 8 Ο στρατηγικός σχεδιασμός 8.1 Ο χαρακτήρας του στρατηγικού μάνατζμεντ Οι στρατηγικές αποφάσεις έχουν τα εξής χαρακτηριστικά: Σχετίζονται με τους σκοπούς και την αποστολή του οργανισμού. Αναφέρονται στη

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών

Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος Τμήμα Αλιείας και Θαλασσίων Ερευνών 2012 Είναι αποδεκτό σε παγκόσμιο επίπεδο ότι οι κλασσικές πρακτικές διαχείρισης της αλιείας, όπως

Διαβάστε περισσότερα

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν

Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν 1 Α Ρ Χ Ι Τ Ε Κ Τ Ο Ν Ι Κ Η Α Ν Α Λ Υ Σ Η Π Α Ρ Α Δ Ο Σ Ι Α Κ Ω Ν Κ Τ Ι Ρ Ι Ω Ν - Σ Υ Ν Ο Λ Ω Ν Έλενα Κωνσταντινίδου, Επ. Καθηγήτρια ΕΜΠ Σας καλοσωρίζουμε στο μάθημα της «Αρχιτεκτονικής ανάλυσης παραδοσιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΙΤΙΑ & ΑΥΛΕΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ: ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ 5 ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΙ ΑΝΟΙΧΤΟΙ ΧΩΡΟΙ

ΣΠΙΤΙΑ & ΑΥΛΕΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ: ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ 5 ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΙ ΑΝΟΙΧΤΟΙ ΧΩΡΟΙ Γ. Στρατούλη N. H. Andreasen E. Καλογηροπούλου Ν. Κατσικαρίδης Δ. Κλουκίνας Γ. Κορομηλά Ε. Μαργαρίτη Τ. Μπεκιάρης ΣΠΙΤΙΑ & ΑΥΛΕΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ: ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ 5 ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΙΤΟΝΙΚΟΙ ΑΝΟΙΧΤΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή διατριβή. Ονοματεπώνυμο: Αργυρώ Ιωάννου. Επιβλέπων καθηγητής: Δρ. Αντρέας Χαραλάμπους ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή διατριβή Διερεύνηση της αποτελεσματικότητας εναλλακτικών και συμπληρωματικών τεχνικών στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής σε άτομα με καρκίνο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 19/5/2007

ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ CYPRUS COMPUTER SOCIETY ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΜΑΘΗΤΙΚΟΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ 19/5/2007 Οδηγίες: Να απαντηθούν όλες οι ερωτήσεις. Αν κάπου κάνετε κάποιες υποθέσεις να αναφερθούν στη σχετική ερώτηση. Όλα τα αρχεία που αναφέρονται στα προβλήματα βρίσκονται στον ίδιο φάκελο με το εκτελέσιμο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Αφήγηση και εθνική ταυτότητα: Η Κυπριακή Συλλογή στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή

Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV. Στυλιανού Στυλιανή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΓΝΩΣΕΙΣ KAI ΣΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΣΤΟΝ HIV Στυλιανού Στυλιανή Λευκωσία 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Τ.Ε.Ι. ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η προβολή επιστημονικών θεμάτων από τα ελληνικά ΜΜΕ : Η κάλυψή τους στον ελληνικό ημερήσιο τύπο Σαραλιώτου

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ

AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ AΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΒΙΩΣΙΜΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΠΙΕΣΕΩΝ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ

ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΡΙΤΗ ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΙΑΛΕΚΤΩΝ 1. Από τη Γραμμική Β στην εισαγωγή του αλφαβήτου - Στον ελληνικό χώρο, υπήρχε ένα σύστημα γραφής μέχρι το 1200 π.χ. περίπου, η

Διαβάστε περισσότερα

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους

Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Ανεμόσπηλια Αρχανών : τα ευρήματα και η ερμηνεία τους Βογιατζόπουλος Σταμάτης Ιστορικό - Αρχαιολογικό Ιωαννίνων Ζ' Εξάμηνο Υπ.Καθ : Αν. Βλαχόπουλος, Μάθημα: Κρητομυκηναϊκή Θρησκεία Δεκέμβριος 2013 Εικόνα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΛΙΜΝΑΙΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ*

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΛΙΜΝΑΙΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ* 93 ΣΤΑΜΑΤΗΣ Ι. ΧΑΤΖΗΤΟΥΛΟΥΣΗΣ Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΞΥΛΟΥ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΛΙΜΝΑΙΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ* 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο στόχος της συγκεκριμένης μελέτης είναι, σε πρώτο επίπεδο, η τυπολογική ή «τεχνοτροπική»

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης

Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης Κοινωνιολογία της Αγροτικής Ανάπτυξης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «Ολοκληρωμένη Ανάπτυξη και Διαχείριση του Αγροτικού Χώρου» Ενότητα 2: Αγροτική Κοινότητα και Αγροτικός Μετασχηματισμός (1/2) 2ΔΩ Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗΝ ΑΝΩ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗΝ ΑΝΩ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗΝ ΑΝΩ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΣΑΒΒΑΤΟ, 17 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2016 ΠΡΩΙ: 09:30-14:00 09:00 Προσέλευση - εγγραφές 09:30 Προσφωνήσεις επισήμων - Κήρυξη έναρξης εργασιών 10:30 1. Αγγελική Στρατή Η επανέκθεση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΡΧΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ (Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. ΙΙ) ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ: 2.2.2.α. Αναμόρφωση Προπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001

Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.351-356 Η ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ EΠIΠEΔOΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΝΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ 2001 Στέφος Ευστάθιος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 «ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΤΟΥ ΕΠΑΛΘ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΑΠΑΝΗΣ ΕΤΘΑ:

ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4 «ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΔΑΦΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ» ΤΟΥ ΕΠΑΛΘ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΑΠΑΝΗΣ ΕΤΘΑ: ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ ΠΡΩΤΗ (1 η ) ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΕ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνική Έρευνα για τη Χρήση ιοικητικών Υπηρεσιών και την Αναγνωρισιµότητα / Ικανοποίηση από τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ): Βασικά συµπεράσµατα

Εθνική Έρευνα για τη Χρήση ιοικητικών Υπηρεσιών και την Αναγνωρισιµότητα / Ικανοποίηση από τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ): Βασικά συµπεράσµατα Εθνική Έρευνα για τη Χρήση ιοικητικών Υπηρεσιών και την Αναγνωρισιµότητα / Ικανοποίηση από τα Κέντρα Εξυπηρέτησης Πολιτών (ΚΕΠ): Βασικά συµπεράσµατα 1. Εισαγωγή Η παρούσα έρευνα είχε ως στόχο να διερευνήσει

Διαβάστε περισσότερα

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς

Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ) Προς ένα καλύτερο μέλλον για τα ιχθυοαποθέματα και τους αλιείς Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με μια ματιά Δράση ενάντια στην υπεραλίευση, με στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών

Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών Χώροι εργασίας στην Ευρώπη και ασφαλής χρήση αλκοόλ: Βασικά Αποτελέσματα Συμπεράσματα και Συστάσεις για την ανάπτυξη πολιτικών Γενικό πλαίσιο Η Ευρώπη έχει το υψηλότερο και διαρκώς αυξανόμενο επίπεδο κατανάλωσης

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία ηµιουργία Εκπαιδευτικού Παιχνιδιού σε Tablets Καλλιγάς ηµήτρης Παναγιώτης Α.Μ.: 1195 Επιβλέπων καθηγητής: ρ. Συρµακέσης Σπύρος ΑΝΤΙΡΡΙΟ 2015 Ευχαριστίες Σ αυτό το σηµείο θα ήθελα να

Διαβάστε περισσότερα

Μουσικά Όργανα των Αρχαίων Ελλήνων (Μέρος β )

Μουσικά Όργανα των Αρχαίων Ελλήνων (Μέρος β ) Μουσικά Όργανα των Αρχαίων Ελλήνων (Μέρος β ) ΕΜΠΝΕΥΣΤΑ - ΠΝΕΥΣΤΑ Ο αυλός δίαυλος ή διπλός αυλός Η σάλπιγγα Το κέρας (κεράτινη σάλπιγγα ) Η σύριγξ (σύριγγα του Πάνα, φλογέρα του βοσκού). ΑΥΛΟΣ Το ποιο

Διαβάστε περισσότερα

Ψάρεμα με σκάφος. αφιέρωμα Σκάφος & Ψάρεμα

Ψάρεμα με σκάφος. αφιέρωμα Σκάφος & Ψάρεμα Ψάρεμα με σκάφος Η επαφή με τη φύση, ιδιαίτερα εν όψει διακοπών, συμβάλλει στην ξεκούραση, στην ηρεμία και στη χαλάρωση, που όλοι χρειαζόμαστε. Τι καλύτερο λοιπόν από το ψάρεμα, μια ευχάριστη ασχολία για

Διαβάστε περισσότερα

Αρχαίοι οικισμοί στις λίμνες της Ελλάδας. Ο λιμναίος προϊστορικός οικισμός του Δισπηλιού

Αρχαίοι οικισμοί στις λίμνες της Ελλάδας. Ο λιμναίος προϊστορικός οικισμός του Δισπηλιού Αρχαίοι οικισμοί στις λίμνες της Ελλάδας Σκοπός της εργασίας μας είναι να ταξιδέψουμε νοητά στα αρχαία χρόνια, για να εξερευνήσουμε τους αρχαίους οικισμούς και πολιτισμούς που αναπτύχθηκαν γύρω από τις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ

ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΑΞΟΝΑΣ 4 ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ 3 Δήμοι και 5 Κοινοτικά

Διαβάστε περισσότερα

MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ

MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ MIA ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ ΣΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ ΣΤ. ΑΝ ΡΕΟΥ Κ. ΕΥΚΛΕΙ ΟΥ Α. ΚΟΥΣΟΥΛΑΚΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ-ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑΣ, Α.Π.Θ. ΤΜΗΜΑ ΑΓΡΟΝΟΜΩΝ-ΤΟΠΟΓΡΑΦΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ, Α.Π.Θ. XEEE

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ»

«ΑΓΡΟΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΕΙΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ» I ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗΝ «ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2005 Μετά από πρόσκληση του Δημάρχου κ. Τοτονίδη Νίκο προς το Τοπικό Τμήμα Βόρειας Ελλάδας (ΤΟ.Τ.Β.Ε.) της Ελληνικής Σπηλαιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας

Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας Σχεδιασμός Οικολογικού Διαμεσολαβητή για την εποπτεία και διαχείριση δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας Σωτηρία Δριβάλου Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μονάδα Εργονομίας Συστήματα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;»

ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΔΙΟΥ- «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η έρευνα «ΠΟΣΟ ΚΑΛΑ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΜΑΝΟΛΗ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟ;» πραγματοποιήθηκε τους μήνες Φεβρουάριο-Μάρτιο 2014 σε πέντε σχολεία της Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Τo ελληνικό τραπεζικό σύστημα σε περιόδους οικονομικής κρίσης και τα προσφερόμενα προϊόντα του στην κοινωνία.

Τo ελληνικό τραπεζικό σύστημα σε περιόδους οικονομικής κρίσης και τα προσφερόμενα προϊόντα του στην κοινωνία. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΦΑΡMΟΓΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ & ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Γεωργία Χ. Κιάκου ΑΜ : 718 Τo ελληνικό τραπεζικό σύστημα σε περιόδους οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Οι δυνατότητες για τουριστική ανάπτυξη της περιοχής είναι μεγάλες λόγω της πλουσιότατης πολιτιστικής κληρονομιάς την οποία και προσπαθούμε να αναδείξο

Οι δυνατότητες για τουριστική ανάπτυξη της περιοχής είναι μεγάλες λόγω της πλουσιότατης πολιτιστικής κληρονομιάς την οποία και προσπαθούμε να αναδείξο ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Π.Ε. Νήσων είναι μεγάλη σε έκταση (συνολικά 860 τ.χλμ), αλλά μη συμπαγής και απομακρυσμένη. Ξεκινάει από την Σαλαμίνα και καταλήγει στα Αντικύθηρα. Με εκτεταμένο ανάγλυφο, προβληματικό οδικό

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα 1. Σχηματική απεικόνιση του τι μπορεί να συμβεί κατά την είσοδο των ψαριών σε δίχτυα

Εικόνα 1. Σχηματική απεικόνιση του τι μπορεί να συμβεί κατά την είσοδο των ψαριών σε δίχτυα ΑΛΙΕΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Η συνολική βιομάζα ενός ή περισσοτέρων ειδών που αφαιρείται από το οικοσύστημα με το ψάρεμα είναι γνωστή ως αλίευμα. Ένα μέρος του αλιεύματος θα διακινηθεί μέσα από τις αγορές

Διαβάστε περισσότερα

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY

TERMS USED IN STANDARDIZAfiON OF CHEMICAL FOOD ANALYSIS SUMMARY ΑΠΟΔΟΣΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΟΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΧΗΜΙΚΩΝ ΑΝΑΛΥΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ Τεχνική Επιτροπή ΕΛΟΤ 85 "Τρόφιμα", Κ. Τζιά, I. Σαριδάκης ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το αντικείμενο της εργασίας είναι η απόδοση των

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΙΓ' ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΤΜΗΜΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΕΛΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ: ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΜΕΣΩ ΔΕΙΚΤΩΝ Επιβλέπων: Αθ.Δελαπάσχος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας

Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Προϊστορικό Σπήλαιο Θεόπετρας Στα δυτικά της εθνικής οδού Τρικάλων - Ιωαννίνων, 3χλμ πριν από τα Μετέωρα, ορθώνεται πάνω από το χωριό Θεόπετρα ένας βραχώδης ασβεστολιθικός όγκος, στη βορειοανατολική πλευρά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΙΟΛΑΚΟΣ Η., ΦΟΥΝΤΟΥΛΗΣ Ι., ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ Ε., ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ Ε., ΚΑΠΟΥΡΑΝΗ, Ε.

ΜΑΡΙΟΛΑΚΟΣ Η., ΦΟΥΝΤΟΥΛΗΣ Ι., ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ Ε., ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ Ε., ΚΑΠΟΥΡΑΝΗ, Ε. ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Νο 95 ΜΑΡΙΟΛΑΚΟΣ Η., ΦΟΥΝΤΟΥΛΗΣ Ι., ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ Ε., ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ Ε., ΚΑΠΟΥΡΑΝΗ, Ε. (2003). Το πρόβλημα του νερού στη Θεσσαλία και προτάσεις για την αντιμετώπισή του στα πλαίσια της αειφόρου ανάπτυξης.

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.

Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol. Κώστας Ζάµπας Πολιτικός Μηχανικός ρ ΕΜΠ. Σκιάθου 43-11254 Αθήνα. Τηλέφωνο: 210-2237167 Φαξ: 210-2237257 Ηλεκτρονική διεύθυνση: c-zambas@hol.gr Αθήνα 4/2/2015 Προς τον Πρόεδρο τους µη κερδοσκοπικού σωµατείου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013.

ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΩΝ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΟΣ ΛΥΚΕΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 2000 ΩΣ ΤΟ 2013. Πρακτικές και καινοτομίες στην εκπαίδευση και την έρευνα. Άγγελος Μπέλλος Καθηγητής Μαθηματικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Ι 155 7.6 ΦΡΕΖΕΣ Η φρέζα όπως και ο τόρνος αποτελεί μία από τις βασικότερες εργαλειομηχανές ενός μηχανουργείου. Κατά την κοπή στην φρέζα, το κοπτικό εργαλείο αποκόπτει από το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΗ-ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ (ΠΕΣ) Το Κέντρο Ερευνών Science-to-Marketing του Munster University (Γερμανία) πραγματοποίησε έρευνα με θέμα τη συνεργασία μεταξύ Πανεπιστημίων και επιχειρήσεων,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ Επιλογή σύγχρονης Ελληνικής Βιβλιογραφίας αναφορικά με την Αρχαία Ελληνική Μουσική ANNEMARIE JEANETT NEUBECKER, Η Μουσική στην Αρχαία Ελλάδα, Εκδ. Οδυσσέας, Αθήνα 1986.

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τα Μαθηματικά της υποχρεωτικής εκπαίδευσης ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) Το νέο Πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Λέξεις κλειδιά: Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά, Κατευθυντήριες Γραμμές Γεωργικής Πρακτικής και Συγκομιδής, Α.Φ.Φ.

Λέξεις κλειδιά: Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά, Κατευθυντήριες Γραμμές Γεωργικής Πρακτικής και Συγκομιδής, Α.Φ.Φ. ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αναντίρρητα στα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά αποδίδεται τεράστια σημασία τόσο για το άρωμα τους όσο και για τις θεραπευτικές τους ιδιότητες που προέρχονται είτε από ξηρά δρόγη είτε από τα αιθέρια

Διαβάστε περισσότερα

ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ

ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ http://www.e-stergiu.cm/index.php?lang=1 ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ Πλανισμένες δοκοί σύνθετης συγκολλητής ξυλείας εισαγωγής. Προσφέρουν υψηλή μηχανική αντοχη (GL24),διαθέτουν μικρό ειδικό βάρος (450kg/m

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΩΓΛΟ ΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α. ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΕΣ, ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ, ΑΙΤΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥΣ (ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ)

ΤΡΩΓΛΟ ΥΤΙΚΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ Α. ΜΕΤΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΕΣ ΙΑΦΟΡΕΣ, ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ, ΑΙΤΙΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟΥΣ (ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ) ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΟΜΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΜΕΑΣ A ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΟΥ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ: ΣΟΥΡΙΛΑ ΕΛΕΩΝΟΡΑ, Α.Μ. 31621 ΤΡΙΜΜΗ ΑΝΝΑ, Α.Μ. 30606 Πτυχιακή εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ

ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΚΑ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Κεφάλαιο 1 Προβλήµατα των νοικοκυριών και των οικονοµιών:! Ποιος θα εργασθεί;! Τι και πόσα αγαθά θα παραχθούν;! Ποιοι πόροι θα χρησιµοποιηθούν στην παραγωγή;! Σε τι τιµές θα πωληθούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα MOFI. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες

Πρόγραμμα MOFI. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες Πρόγραμμα MOFI ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες Συμμετέχοντες WWF Ελλάς Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Μαγνησίας Το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Αγροτική Κοινωνιολογία

Αγροτική Κοινωνιολογία Αγροτική Κοινωνιολογία Θεματική ενότητα 3: Η αγροτική κοινότητα 2/3 Όνομα καθηγητή: Χαράλαμπος Κασίμης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Εκπαιδευτικοί στόχοι Στόχος εδώ είναι να παρουσιαστεί το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΣ ΛΙΜΝΑΙΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ:

Ο ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΣ ΛΙΜΝΑΙΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ: 9 Ο ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟΣ ΛΙΜΝΑΙΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ* ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ Το ενδιαφέρον για την πραγματοποίηση ερευνών σε λιμναίους οικισμούς της Ελλάδας εκδηλώθηκε ήδη από τις αρχές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ. Λεμεσός ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΚΑΙ Η ΒΛΑΠΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑ ΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΝΕΟΓΝΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Ονοματεπώνυμο Αγγελική Παπαπαύλου Αριθμός Φοιτητικής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ

ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΟΥ ΝΟΤΟΥ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ ΖΑΡΑΒΕΛΑ Δ. 1, και ΒΡΥΩΝΗΣ Δ. 1 1 4ο Τ.Ε.Ε. Καλαμάτας, Δ/νση Δευτεροβάθμιας Εκ/σης Μεσσηνίας e-mail: dzaravela@yahoo.qr ΕΚΤΕΝΗΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Από τις κύριες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μάρκετινγκ Αθλητικών Τουριστικών Προορισμών 1

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Μάρκετινγκ Αθλητικών Τουριστικών Προορισμών 1 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ «Σχεδιασμός, Διοίκηση και Πολιτική του Τουρισμού» ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

8. ιαµόρφωση συµβόλων και εµβληµάτων

8. ιαµόρφωση συµβόλων και εµβληµάτων 8. ιαµόρφωση συµβόλων και εµβληµάτων 8.1 Σύµβολα βελών 8.1.1 Τύποι βελών (1) Τα σύµβολα των βελών χρησιµοποιούνται µε αναφορά στις λωρίδες κυκλοφορίας και στις κατευθύνσεις. Συνδέουν τον προορισµό και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ Καθ. Θ. Σκουλίδης, Χηµικός Μηχανικός ρ. Κ. Κουζέλη, Χηµικός, Ινστιτούτο Λίθου ρ. Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ

ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙ ΕΠΙ ΡΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ ΑΛΛΑΓΏΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΑΛΙΕΙΑ ρ. Κώστας Παπακωνσταντίνου τ /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων τ. /ντής του Ινστιτούτου Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume ΙΙ

9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume ΙΙ -946-9 th Symposium on Oceanography & Fisheries, 2009 - Proceedings, Volume ΙΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΕΙΚΤΩΝ ΩΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΛΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ:

ΔΥΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ: ΔΥΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΑΡΧΑΙΩΝ ΘΡΗΣΚΕΙΩΝ: Α. Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΝΔΟΥ Β. Η ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ ΤΩΝ ΝΕΟΛΙΘΙΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ! ΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΕΠΟΧΗ (7000-3500 π.χ.) Νεολιθική Επανάσταση + αλλαγή τρόπου ζωής ανθρώπων:

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

3 Τοποθετήσεις Διευθυντών/ντριών Διευθύνσεων και Προϊσταμένων Γραφείων για τα έτη 1982, 1983, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1995, 1997,

3 Τοποθετήσεις Διευθυντών/ντριών Διευθύνσεων και Προϊσταμένων Γραφείων για τα έτη 1982, 1983, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1995, 1997, Τοποθετήσεις Διευθυντών/ντριών Διευθύνσεων και Προϊσταμένων Γραφείων για τα έτη 98, 98, 986, 987, 988, 989, 99, 99, 99, 995, 997, 998, 999,,, και. Καναβέλη Ελιάνα Παλιεράκη Πόπη 8--6 . Εισαγωγή..... Αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η και αξίες των υγροτόπω 03/12/10 Εαρινό 2010 2011 Εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων Ρόλο παίζουν οι φυσικές ιδιότητες του εδάφους και του γεωλογικού

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικά της Τεχνολογίας

Οικονομικά της Τεχνολογίας Οικονομικά της Τεχνολογίας Καινοτόμες Επιχειρήσεις, Επιχειρηματικότητα και Ανταγωνισμός Κώστας Τσεκούρας Καινοτόμες Επιχειρήσεις και Αγορές Περίγραμμα Επιχειρηματικότητα και Νέες Επιχειρήσεις Καινοτομία

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ.

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ Φίλιππος Λουκά Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΤΟΥ ΔΙΑΙΡΟΥΜΕΝΟΥ ΡΟΛΟΥ E.M.D.R.S

ΤΕΧΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΤΟΥ ΔΙΑΙΡΟΥΜΕΝΟΥ ΡΟΛΟΥ E.M.D.R.S ΗΛΕΚΤΡΟΚΙΝΗΤΟΥ ΔΙΑΙΡΟΥΜΕΝΟΥ ΡΟΛΟΥ E.M.D.R.S 0 Τα Ηλεκτροκίνητα Διαιρούμενα Ρολά αποτελούν διατάξεις οι οποίες προορίζονται για την κάλυψη μεγάλων ανοιγμάτων (>12m), όπου καθίσταται αδύνατη η τοποθέτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας

Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός. Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Η ελληνική βιοποικιλότητα Ενας κρυμμένος θησαυρός Μανώλης Μιτάκης Φαρμακοποιός Αντιπρόεδρος Ελληνικής Εταιρείας Εθνοφαρμακολογίας Ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλομορφία των σύγχρονων μορφών ζωής στη Γη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. - Γενική Εισαγωγή..2. - Iστορική αναδρομή...3-4. - Περιγραφή του χώρου...5-8. - Επίλογος...9. - Βιβλιογραφία 10 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ - Γενική Εισαγωγή..2 - Iστορική αναδρομή....3-4 - Περιγραφή του χώρου.....5-8 - Επίλογος...9 - Βιβλιογραφία 10 1 Γενική Εισαγωγή Επίσκεψη στο Επαρχιακό Μουσείο Πάφου Το Επαρχιακό Μουσείο της

Διαβάστε περισσότερα

Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ.

Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ. ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ. Η φυσική ανθρωπολογία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την μελέτη της εξέλιξης και προσαρμογής του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΠΟΤΑ

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΠΟΤΑ ΑΛΚΟΟΛΟΥΧΑ ΠΟΤΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, ΔΙΕΘΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΚΟΥΡΕΝΤΑ ΙΟΥΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1: Κεφάλαιο 2: Κεφάλαιο 3:

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Κεφάλαιο 1: Κεφάλαιο 2: Κεφάλαιο 3: 4 Πρόλογος Η παρούσα διπλωµατική εργασία µε τίτλο «ιερεύνηση χωρικής κατανοµής µετεωρολογικών µεταβλητών. Εφαρµογή στον ελληνικό χώρο», ανατέθηκε από το ιεπιστηµονικό ιατµηµατικό Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή Εργασία. Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους

Πτυχιακή Εργασία. Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Παραδοσιακά Προϊόντα Διατροφική Αξία και η Πιστοποίηση τους Εκπόνηση:

Διαβάστε περισσότερα

έρευνα δράσης: μεθοδολογία και εφαρμογές στα προγράμματα απεξάρτησης Ρέμος Αρμάος, Τομέας Εκπαίδευσης

έρευνα δράσης: μεθοδολογία και εφαρμογές στα προγράμματα απεξάρτησης Ρέμος Αρμάος, Τομέας Εκπαίδευσης έρευνα δράσης: μεθοδολογία και εφαρμογές στα προγράμματα απεξάρτησης Ρέμος Αρμάος, Τομέας Εκπαίδευσης 2 Τι είναι η έρευνα δράσης; Η έρευνα δράσης αποτελεί την επιστημονική μέθοδο έρευνας για την επίλυση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστηριακή Άσκηση Φωτογεωλογίας (Dra)

Εργαστηριακή Άσκηση Φωτογεωλογίας (Dra) Εργαστηριακή Άσκηση Φωτογεωλογίας (Dra) Δίνονται αεροφωτογραφίες για στερεοσκοπική παρατήρηση. Ο βορράς είναι προσανατολισμένος προς τα πάνω κατά την ανάγνωση των γραμμάτων και των αριθμών. Ερωτήσεις:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια και η ανάπτυξη του τουρισμού

Η έννοια και η ανάπτυξη του τουρισμού Η έννοια και η ανάπτυξη του τουρισμού ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2016 Βελισσαρίου Ευστάθιος Καθηγητής Τουριστικής Οικονομίας 1 Εισαγωγή Ο τουρισμός παγκοσμίως θεωρείται ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό ηµογραφικό ελτίο BU

Ελληνικό ηµογραφικό ελτίο BU Ελληνικό ηµογραφικό ελτίο BU 06 2011 Εκτίµηση της µέσης ηλικίας ανδρών και γυναικών στον πρώτο γάµο µε τη χρήση απογραφικών δεδοµένων στην Ελλάδα και σε επιλεγµένες Ευρωπαϊκές χώρες κατά τα τέλη του 19

Διαβάστε περισσότερα

CYCLADIC SEMINAR. Dr. Michael Boyd Senior Research Associate at the McDonald Institute for Archaeological Research, University of Cambridge

CYCLADIC SEMINAR. Dr. Michael Boyd Senior Research Associate at the McDonald Institute for Archaeological Research, University of Cambridge CYCLADIC SEMINAR ΤHE ARCHAEOLOGICAL SOCIETY AT ATHENS, 22 PANEPISTIMIOU STREET Tuesday, 7 February 2017, 7 P.M. Dr. Michael Boyd Senior Research Associate at the McDonald Institute for Archaeological Research,

Διαβάστε περισσότερα

Διαβιβάζεται συνημμένως στις αντιπροσωπίες το έγγραφο - SWD(2016) 267 final.

Διαβιβάζεται συνημμένως στις αντιπροσωπίες το έγγραφο - SWD(2016) 267 final. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 30 Αυγούστου 2016 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2016/0238 (COD) 11636/16 ADD 2 PECHE 293 CODEC 1142 IA 62 ΔΙΑΒΙΒΑΣΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Αποστολέας: Ημερομηνία Παραλαβής:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας.

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ. που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες μας. ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΕΣ ΟΙΚΟΔΟΜΕΣ: ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ, ΟΡΑΜΑ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ Λεμεσός, πόλη μας αγαπημένη. Η πόλη που γεννηθήκαμε, η πόλη που μεγαλώνουμε. Πόλη που γέννησες και ανάθρεψες τους γονείς και τους παππούδες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Τι ονομάζουμε ροή ενέργειας σε ένα οικοσύστημα; Όσο αναγκαία είναι η τροφοδότηση ενός οικοσυστήματος με ενέργεια, άλλο τόσο αναγκαία είναι η διανομή της στους άλλους οργανισμούς

Διαβάστε περισσότερα

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ

ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ FRAMME LIFE 08 NAT//GR//000533 ΑΘΗΝΑ 2013 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΥ ΥΔΑΤΟΣ (ΛYΜΑΤΩΝ) FRAMME - LIFE08 NAT/GR/000533 ΡΟΔΟΣ Το FRAMME, "Μεθοδολογία Αποκατάστασης Πυρόπληκτων Μεσογειακών Δασών - Ασφάλεια & Αποδοτικότητα

Διαβάστε περισσότερα