ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ"

Transcript

1 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Ενα από τα πλέον διαχρονικά και προσδιοριστικά στοιχεία της φυσιογνωμίας της Καστοριάς είναι το υδάτινο στοιχείο της, η Λίμνη Ορεστίς (Εικ. 1), που ήταν άλλοτε πολύ πλούσια σε νόστιμα και αποδοτικά αλιεύματα. Σύμφωνα με τούρκικα κατάστιχα απογραφής του 15 ου και 16 ου αιώνα, μεταξύ των σπουδαιότερων επαγγελμάτων Εικ. 1. Το ΝΑ τμήμα της Λίμνης Ορεστίδος. Σε πρώτο πλάνο η Εκκλησία της Αναλήψεως και ο χώρος των Ανασκαφών Δισπηλιού (φωτο: Αρχείο Ανασκαφών Δισπηλιού).

2 14 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ που ασκούσανε οι κάτοικοι της Καστοριάς ήταν και αυτό του ψαρά. Επαγγελματίες ψαράδες, όμως, υπήρχαν πολλοί στην περιοχή, Καστοριανοί, αλλά και κάτοικοι των γειτονικών παραλίμνιων χωριών, μέχρι και πριν από τον πόλεμο. Αλλά και λίγο αργότερα, μέχρι το 1950, περισσότερες από 20 «παρέες», μικροσυνεταιρισμοί από 3-4 άτομα από την Καστοριά και τα παραλίμνια χωριά, μαζί με τα καράβια και τα εργαλεία τους, ψάρευαν συνεταιρικά στη λίμνη, κυρίως με πελαϊσια (Ρούσκας 1997: 83-4). Το λιμναίο αυτό περιβάλλον, που συνεχίζει να γοητεύει περίοικους και επισκέπτες, υποστήριξε για αιώνες, όπως είναι γνωστό από σημειώσεις περιηγητών και διηγήσεις παλιών Καστοριανών, μια σφριγηλή οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα. Αναρίθμητες είναι οι νοσταλγικές σκηνές από τον παλμό της λίμνης σε διάφορες εποχές του χρόνου, μέρες της εβδομάδας και ώρες της ημέρας πριν και μετά τον πόλεμο. Κορυφαία στοιχεία του παλιού αυτού σκηνικού ήταν τα μοναδικά καστοριανά καράβια (Εικ. 2), που συνδέονταν στενά με τη ζωή της λίμνης και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις μεταφορές ανθρώπων, εμπορευμάτων, γεωργικών προϊόντων και πρώτων υλών (Τσολάκης 1992: 16, Ρούσκας 1997: ). Το ίδιο σημαντική ήταν η συμβολή τους και στην ανάπτυξη μιας ποικιλίας αλιευτικών τεχνικών, που χρησιμοποιούσαν επαγγελματίες και ερασιτέχνες ψαράδες (Εικ. 3), από τις οποίες μερικές ήταν και θεαματικές (π.χ. ψάρεμα με τον πρόβλιακα) (Ρούσκας 1997: 89-94). Τo ρομαντικό σεργιάνι με κιθάρα, όπως και το παραδοσιακό ψάρεμα με τον πεζόβολο, τη ζάγαζα και τις βόλτες (παραγάδια), που προσέδιδαν γραφικότητα στη Λίμνη της Καστοριάς μέχρι πριν λίγες δεκαετίες, αποτελούν πλέον τρυφερές αναμνήσεις Πρόσθετες μαρτυρίες μιας ποικίλης δραστη ριότητας στη λίμνη ακόμη και σε ένα μακρινό παρελθόν αποτελούν τα αρχαιολογικά ευρήματα του προϊστορικού Δισπηλιού, που υποδηλώνουν την καθοριστική επίδραση του υγρού στοιχείου σε όλο το πλέγμα των κοινωνικών, ιδεολογικών και οικονομικών Εικ. 2. Ψάρεμα στη Λίμνη Ορεστίδα (φωτο: Αρχείο Zattas Publication).

3 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 15 Εικ. 3. Καστοριανό καράβι στη Λίμνη Ορεστίδα (φωτο: Γ. Βλάχου - πρακτικών και συμπεριφορών του παραλίμνιου αυτού χωριού κατά την 6 η και 5 η χιλιετία. Η στενή σχέση λίμνης και νεολιθικής κοινωνίας αντανακλάται, για παράδειγμα, στην ιδιαιτερότητα των αρχιτεκτονικών κατασκευών των κατώτερων φάσεων της θέσης (τις συμβατικά αποκαλούμενες «λιμναία» και «αμφίβια»), των οποίων οι οικιστικές και άλλες δομές είναι πολύ πιθανό ότι αναπτύσσονταν σε ξύλινες εξέδρες (Χουρμουζιάδη & Γιαγκούλης 2002, Σωφρονίδου 2008). Η αλληλεπίδραση υγρού στοιχείου και νεολιθικού οικισμού αποτυπώνεται ανάγλυφα, επίσης, στην εντατική αξιοποίηση της ιχθυοπανίδας της λίμνης, η οποία φαίνεται ότι υπήρξε σημαντική παράμετρος των στρατηγικών επιβίωσης της προϊστορικής εγκατάστασης στη διάρκεια της «λιμναίας» (ύστερη ΜΝ/πρώιμη ΝΝ) και της «αμφίβιας» (ώριμη ΝΝ) φάσης της με τη χρήση διαφόρων αλιευτικών μεθόδων και εργαλείων (Θεοδωροπούλου, σε αυτό το τεύχος). Ανάμεσα σε εκατοντάδες αντικείμενα διαφορετικών κατηγοριών του υλικού πολιτισμού, που έχουν αποκαλυφθεί από το 1992 μέχρι σήμερα στις επιχώσεις του νεολιθικού Δισπηλιού, αναγνωρίζεται και η παρουσία αλιευτικού εξοπλισμού (π.χ. βαρίδια διχτυών, βλ. Αλματζή 2002: 137-9). Μεταξύ άλλων κατηγοριών αλιευτικών εργαλείων, διακριτή στο αρχαιολογικό υλικό του Δισπηλιού -αριθμητικά και μορφολογικά- είναι η ομάδα των αγκιστριών με τη χαρακτηριστική ανά τον κόσμο και τους αιώνες ανατομία τους (Anell 1955: ; von Brandt 1984). ΤΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΤΟΥ ΔΙΣΠΗΛΙΟΥ Περισσότερα από 40 αγκίστρια, που στην πλειονότητά τους διασώζονται ολόκληρα ή σχεδόν ολόκληρα και επιπλέον για την κατασκευή τους χρησιμοποιήθηκαν προετοιμασμένα υπόβαθρα από κέρατο ελαφιού, αποτελούν ένα έντονα ομοιογενές τεχνοσύνολο του Δισπηλιού. Το μεγαλύτερο τμήμα αυτών των αγκιστριών βρέθηκε στον κατώτερο οικιστικό ορίζοντα της θέσης («λιμναία» φάση) και οι εκπρόσωποί του χαρακτηρίζονται από υψηλού βαθμού κατασκευαστική

4 16 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ Εικ. 4. Αγκίστρια και ημίεργο αγκιστριού από την κατώτερη φάση («λιμναία») του Δισπηλιού (φωτο: Φώτης Υφαντίδης /Αρχείο Ανασκαφών Δισπηλιού). και μορφολογική ομοιότητα (Εικ. 4). Σε μεταγενέστερες οικιστικές περιόδους της θέσης («αμφίβια» και «χερσαία» φάση) είναι ευδιάκριτη στο διαθέσιμο υλικό η σημαντική μείωση του αριθμού των αγκιστριών. Η ελάττωση αυτή, πάντως, εάν είναι πράγματι αντιπροσωπευτική, δεν εναρμονίζεται με την αντίθετα αυξημένη αλιευτική δραστηριότητα κατά την «αμφίβια» φάση, όπως αυτό συνάγεται από τη μελέτη χιλιάδων καταλοίπων νεολιθικών αλιευμάτων. Στη φάση αυτή, μάλιστα, όπως προκύπτει από τη συσχέτιση είδους, μεγέθους και τρόπου ζωής των καταλοίπων της ιχθυοπανίδας, που έχουν ήδη μελετηθεί, φαίνεται ότι υπήρξε επέκταση των τόπων αλιείας στη Λίμνη και ενίσχυση των παραγω γικών αλιευτικών μεθόδων (Θεοδωροπούλου, σε αυτό το τεύχος). Συνεπώς, η παρατηρούμενη μείωση του αριθμού των αγκιστριών στις νεότερες επιχώσεις του Νεολιθικού Δισπηλιού θα πρέπει να συνδέεται με αλλαγές των αλιευτικών τεχνικών και της διαχείρισης του ιχθυοδυναμικού του υδροβιότοπου, ή ακόμη και με άλλου είδους κοινωνικές-οικονομικές ή και ιδεολογικές διαφοροποιήσεις της νεολιθικής κοινωνίας. Εκτός από την αναφερθείσα αριθμητική μείωση, στα αγκίστρια της «αμφίβιας» και της «χερσαίας» φάσης του Δισπηλιού αναγνωρίζεται μορφολογική απόκλιση από τα αντίστοιχα τέχνεργα της «λιμναίας» φάσης και επιπλέον η παρουσία μιας ποικιλίας μορφοτύπων. Συγκεκριμένα, παρατηρείται η χρήση -προπαντός στη «χερσαία» φάσηενός σαφώς ραδινότερου τύπου αγκιστριών (Εικ. 5α), ενώ με μεμονωμένα τέχνεργα επί του παρόντος τουλάχιστον εκπροσωπούνται και δύο άλλοι μορφότυποι, που δεν προσιδιάζουν στην κατασκευαστική και μορφολογική παράδοση του κυρίαρχου τύπου αγκιστριών της θέσης (Εικ. 5β). Τα δύο τελευταία αναφερθέντα και τεχνομορφολογικά αποκλίνοντα τέχνεργα από το

5 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 17 Εικ. 5α-ε. α) Ραδινά αγκίστρια από την ανώτερη φάση («χερσαία») του Δισπηλιού (φωτo: Αρχείο Γ. Στρατούλη). β) Αγκίστρι μεγάλου μεγέθους από τη «χερσαία» φάση του Δισπηλιού με δύο πλευρικές εγκοπές (φωτο: Αρχείο Ανασκαφών Δισπηλιού). γ) Αγκίστρια μικρού και μεσαίου μεγέθους από τη «λιμναία» φάση του Δισπηλιού (φωτo: Αρχείο Γ. Στρατούλη). δ) Αγκίστρια μεσαίου και μεγάλου μεγέθους με ή χωρίς πλευρικές εγκοπές από τη «λιμναία» φάση του Δισπηλιού (φωτo: Αρχείο Γ. Στρατούλη). ε) Ημίεργα αγκίστρια από κέρατο της κατώτερης φάσης του Δισπηλιού (φωτo: Αρχείο Γ. Στρατούλη). Δισπηλιό είναι παρόμοια -μεταξύ άλλωνμε νεολιθικά αγκίστρια από άλλες περιοχές των Κεντροδυτικών Βαλκανίων (Bačkalov 1979). Η παρουσία των εν λόγω διαφορετικών αγκιστριών στο υπό συζήτηση ομοιογενές αλιευτικό τεχνοσύνολο του Δισπηλιού μας επιτρέπει να διατυπώσουμε κάποιες πιθανές ερμηνευτικές εκδοχές. Θα μπορούσαν να θεωρηθούν προϊόντα των δικτύων ανταλλαγών και επικοινωνίας μεταξύ των νεολιθικών κοινωνιών των Κεντροδυτικών Βαλκανίων, των οποίων ενεργός πόλος ήταν και το Δισπηλιό. Ενδεχομένως, λοιπόν, να αποτέλεσαν «δώρο» ή «αντίδωρο» δεσμού συγγένειας, συνεργασίας ή φιλίας μεταξύ ατόμων ή οικογενειών του Δισπηλιού και άλλων οικισμών στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή βόρεια της Λίμνης της Καστοριάς και επομένως να υπήρξαν αντικείμενα ειδικής κοινωνικής αξίας ή και μνήμης. Τα αγκίστρια από τις νεολιθικές επιχώσεις του Δισπηλιού έχουν σχεδόν όλα το σχήμα ενός απλού U (Εικ. 5γ). Τα τρία διακρινόμενα τμήματά τους παρουσιάζουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά: α) το στέλεχός τους (shank) είναι επίμηκες και ευθύγραμμο και απολήγει συνήθως σε οξύληκτο άκρο, β) το καμπύλο τμήμα τους (bend), που συχνά διασώζει στοιχεία της διαδικασίας κατασκευής του αγκιστριού, είναι (κατά πλάτος) ίσο, ή λίγο μικρότερο από το -σημαντικό για το αποτελεσματικό αγκίστρωμα και κράτημα του ψαριού- άνοιγμα (gap) του τέχνεργου μεταξύ στελέχους και ενεργού άκρου (Stratouli 1998: 150), και γ) το αιχμηρό ενεργό άκρο τους (point) δε φέρει ενίσχυση από πτερύγιο/-α (barb/-s), ενώ το μήκος του, το οποίο ποικίλλει, είναι συνήθως ίσο (ή μικρότερο) με το (ή από το) ήμισυ του μήκους του στελέχους. Τα μόνα επιπλέον παρατηρούμενα μορφολειτουργικά στοιχεία στο υπό συζήτηση ομοιογενές τεχνοσύνολο είναι η παρουσία σε αρκετά αγκίστρια μικρού, μεσαίου ή μεγάλου μεγέθους μιας πλευρικής εγκοπής στο μέσο ή στο κάτω τμήμα (προς την καμπύλη) του στελέχους. Ακόμη, σε λίγα αγκίστρια μεσαίου και μεγάλου μεγέθους παρατηρούνται δυο ή και τρεις πλευρικές εγκοπές (Εικ. 5δ) καθώς και μια ή δυο εγκάρσιες εγκοπές στο μέσο και το άνω τμήμα του στελέχους. Οι εγκοπές στο μέσο και κυρίως στο άνω τμήμα του στελέχους των αγκιστριών είναι προφανές ότι υποβοηθούσαν το δέσιμο και τη συγκράτησή του με την πετονιά ή με άλλα στοιχεία του σύνθετου αλιευτικού ερ-

6 18 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ γαλείου, στο οποίο το δολωμένο αγκίστρι αποτελούσε ενεργό άκρο (π.χ. καλάμι/ψαρόβεργα, πολυάγκιστρο: για παραδο σιακά εργαλεία και τρόπους ψαρέματος στη Λίμνη της Καστοριάς βλ. Ρούσκας 1997: 87-95). Ας σημειωθεί ότι σε αρκετές περιπτώσεις είναι ευδιάκριτα στο άνω μισό του στελέχους αγκιστριών χωρίς εγκοπές τα ίχνη από την περίδεση στέρεου νήματος ή λεπτού σχοινιού. Μια τέτοιου είδους άμεση σύνδεση του αγκιστριού με την πετονιά, δηλαδή χωρίς άλλης μορφής υποστήριξη, όπως οι βοηθητικές εγκοπές, προϋποθέτει αξιόλογη εμπειρία και επιδεξιότητα κατασκευαστή και χρήστη. Και αυτή η βαθειά γνώση της αλληλεπίδρασης μεταξύ αλιευμάτων και αλιευτικού εργαλείου είναι πρόδηλη τόσο στο γενικό σχήμα, όσο και στις αναλογίες των επιμέρους τμημάτων των αγκιστριών του Δισπηλιού, ακόμη και σε μορφολειτουργικές λεπτομέρειες, όπως το σκόπιμα οξύληκτο άκρο του στελέχους τους, που έχει σχέση τόσο με την ευέλικτη κίνηση του αγκιστριού στο νερό, όσο και με την ευαισθησία της πετονιάς στη μετάδοση του χαρακτηριστικού για τον ψαρά σήματος αγκίστρωσης του ψαριού («τσιμπάει!»). Οι εγκοπές που παρατηρούνται στο κάτω τμήμα του στελέχους των αγκιστριών του Δισπηλιού πρέπει να εξυπηρετούσαν τη συγκράτηση του δολώματος (π.χ. σκουλήκι). Το μέγεθος του κυρίαρχου τύπου αγκιστριών του Δισπηλιού ποικίλλει, υποδεικνύοντας ανάλογη ποικιλία μεγέθους αλιευμάτων, δηλαδή βάρους μεταξύ γραμμαρίων και άνω των 1,5-2,0 κιλών. Εκπροσωπούνται λίγα αγκίστρια μικρού μεγέθους με μήκος 2,ο εκ, ενώ σχεδόν ισόποση είναι η εκπροσώπηση τέχνεργων μεσαίου μεγέθους με μέση τιμή μήκους περί τα 2,5 εκ καθώς και μεγαλύτερα αγκίστρια με μήκος που κυμαίνεται από 3,3 εκ μέχρι 4,6 εκ. Το συντριπτικά μεγαλύτερο τμήμα του υπό συζήτηση υλικού (περ. 70%) προέρχεται από επιχώσεις του κατώτερου ορίζοντα της θέσης, που περιλαμβάνει επεισόδια απόθεσης οικιστικών καταλοίπων της «λιμναίας» φάσης. Ο υψηλός βαθμός συσχέτισης των αγκιστριών με τις παλαιότερες επιχώσεις του Δισπηλιού συνάδει απόλυτα με την αφθονία στα ίδια στρώματα και άλλων κατηγοριών αρχαιολογικού υλικού. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται και πλούσια κατάλοιπα ιχθυοπανίδας. Από τη μελέτη τους συνάγεται αβίαστα το συμπέρασμα ότι στη διάρκεια των κατώτερων οικιστικών φάσεων του νεολιθικού Δισπηλιού αλιεύονταν μεγάλες ποσότητες ψαριών της οικογένειας των Κυπρινιδών, πρωτίστως γριβάδια πάνω από 3kg. Στα κατάλοιπα της ιχθυοπανίδας εκπροσωπούνται, όμως, και αρκετά μικρότερα είδη Κυπρινιδών, όπως η λεστιά, η κοκκινοφτέρα, ο κουτσουράς, το γλήνι, η μουρμουρίτσα, το τυλινάρι, το μουστακάτο και ο γουρουνομύτης. Αναμφισβήτητα, πάντως, όπως προκύπτει από τη μελέτη των καταλοίπων της ιχθυοπανίδας, οι νεολιθικοί κάτοικοι του Δισπηλιού χρησιμοποιούσαν κατά κύριο λόγο παραγωγικές τεχνικές, π.χ. διάφορα είδη διχτυών, για την αλίευση αποδοτικών ψαριών, όπως το γριβάδι και ο γουλιανός (Theodoropoulou 2007, Θεοδωροπούλου, σε αυτό το τεύχος). Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΑΓΚΙΣΤΡΙΩΝ Τα αγκίστρια του Δισπηλιού αποτελούν χωρίς καμία εξαίρεση προϊόντα ισχυρής μεταποίησης των πρώτων υλών που επελέγησαν για την κατασκευή τους και ακολούθως εντατικής μορφοποίησης των υπό κατεργασία υποβάθρων. Ειδικότερα, η κατασκευή του κυρίαρχου μορφότυπου αγκιστριών, όπως μπορούμε να την παρακολου θήσουμε από τα αναγνώσιμα ακόμη στοιχεία στο υλικό, ήταν τυποποιημένη. Στην ασφαλή αποκατάσταση των σταδίων κατασκευής αυτών των τέχνεργων συνέβαλε ουσιαστικά και η αναγνώριση στα κατάλοιπα του υλικού πολιτισμού της θέσης αρκετών (περισσότερα από 10) ημίεργων καθώς και υπόβαθρων κατεργασίας (Εικ. 5ε). Τα αρχικά στάδια της εγχειρηματικής αλυσίδας για την κατασκευή των αγκιστριών -ιδίως της κατώτερης φάσης- του Δισπηλιού

7 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 19 περιλάμβαναν την εντατική μεταποίηση κεράτων κόκκινου ελαφιού. Με απόσπαση των κλάδων από το κεντρικό στέλεχος του ελαφοκέρατος μέσω διαφόρων τεχνικών και στη συνέχεια την εγκάρσια διαίρεση του στελέχους και επιπλέον τη διχοτόμηση και την εκ νέου διαίρεση τμημάτων του στελέχους ή και κλάδων του ελαφοκέρατος με ελεγχόμενες τεχνικές (βλ. Στρατούλη 2002: 163) γινόταν εφικτή η απόκτηση των κατάλληλων υποβάθρων, τα οποία σε επόμενες φάσεις θα μορφοποιούνταν σε αγκίστρια. Ακολουθούσε η προετοιμασία των υποβάθρων, δηλαδή η κατεργασία τους με τεχνικές απόξεσης και κυρίως διαγώνιας τριβής, ώστε να επιτευχθεί η εξομάλυνση των επιφανειών τους και ταυτόχρονα το επιθυμητό πάχος του τοιχώματός τους. Στη συνέχεια, με διαδοχικές διανοίξεις οπών με τρυπάνι (βλ. Εικ. 6α-δ κατά McGlinchey χ.χ.), γνωστή τεχνική ακόμη και από θέσεις της Αρχαιότερης Νεολιθικής των Βαλκανίων, όπως η Νέα Νικομήδεια (Stratouli 1998: 146; Moundrea-Agrafioti 2003: 134), επι τυγχανόταν η αφαίρεση του κεντρικού τμήματος του υποβάθρου. Κατόπιν, με προσεκτική διεύρυνση και διαμόρφωση του αποσπασθέντος τμήματος μέσω τεχνικών απόξεσης και τριβής σχηματιζόταν το χαρακτηριστικό κενό και καμπύλο εσωτερικό τμήμα του αγκιστριού μορφής U. Με παρόμοιο τρόπο, δηλαδή με τη δημιουργία Εικ. 6α-δ. Κατασκευαστικά στάδια για την πλήρη διαμόρφωση ενός προετοιμασμένου υπόβαθρου κατεργασίας από κέρατο σε αγκίστρι. Κατά McGlinchey χ.χ. [http://www. primitiveways.com/fishing_ hook.html]. α) Χρήση χειροκίνητου τρυπανιού με αιχμηρό ενεργό άκρο από πυριτόλιθο για τη διάνοιξη σειράς οπών στο προετοιμα σμένο υπόβαθρο από κέρατο, στο οποίο έχει σχεδιαστεί το υπό κατασκευή αγκίστρι. β) Ολοκληρωμένη διάνοιξη οπών. γ) Απόσπαση κεντρικών τμημάτων για τη διαμόρφωση ενός σχήματος U. δ) Αποξέοντας το υπόβαθρο κατεργασίας με πυριτολιθικό εργαλείο γίνεται δυνατή η τελική διαμόρφωση του αγκιστριού.

8 20 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ μιας πλευρικής εγκοπής στο ημιτελές υπόβαθρο, η οποία στη συνέχεια διευρυνόταν με απόξεση, γινόταν εφικτή η διαμόρφωση της εξωτερικής περιφέρειας του αγκιστριού. Η τελική μορφή του τέχνεργου, στην οποία συμμετείχαν οι τεχνικές της απόξεσης και της τριβής, απαιτούσε ακόμη τη διαμόρφωση τόσο του οξύληκτου άκρου του στελέχους του αγκιστριού, όσο και του αιχμηρού ενεργού άκρου του, από το οποίο εξαρτιόταν η ικανότητα διείσδυσης του εργαλείου στο αλίευμα. Τέλος, εάν κρινόταν απαραίτητο, στο στέλεχος του αγκιστριού διαμορφώνονταν εγκοπές για την ενίσχυση της συγκράτησης της πετονιάς ή/και του δολώματος. Η παρουσία στις επιχώσεις του Δισπηλιού μερικών υπόβαθρων κατεργασίας/ημίεργων αγκιστριών σε διαφορετικά -πρώιμα και όψιμα- στάδια της εγχειρηματικής αλυσίδας κατασκευής των υπό μελέτη τέχνεργων μας επιτρέπουν μερικά ακόμη σχόλια. Πρώτα απ όλα η ύπαρξη αυτών των τέχνεργων (σε συνδυασμό με δεδομένα από άλλες κατηγορίες οστέινων και κυρίως κεράτινων εργαλείων της θέσης) συνιστά αδιαμφισβήτητη μαρτυρία για την υλοποίηση όλων των σταδίων κατασκευής/παραγωγής του βασικού τύπου αγκιστριών κατά πρώτο λόγο της κατώτερης φάσης εντός του δομημένου χώρου του οικισμού. Μεταξύ των υπό συζήτηση τέχνεργων, 3-4 είναι πραγματικά ημιτελή και όχι ατυχή προϊόντα κατεργασίας (Εικ. 5ε). Τα τέχνεργα αυτά πρέπει σκόπιμα να είχαν παραμείνει σε ημιτελικό στάδιο διαμόρφωσης του καμπύλου και κενού τμήματός τους καθώς και των περάτων τους. Ισως να ήταν αποθηκευμένα στην εργαλειοθήκη του κατασκευαστή/χρήστη τους ως πρότυπα/υποδείγματα για την τυποποιημένη κατασκευή άλλων, ή να προορίζονταν για την κάλυψη έκτακτων αναγκών. Στην τελευταία περίπτωση, η τελική μορφοποίησή τους, από την οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό το αγκίστρωμα και το κράτημα του ψαριού, θα προσαρμοζόταν στο είδος και το μέγεθος του αλιεύματος καθώς και στην τεχνική αλίευσης, στην οποία θα χρησιμοποιούνταν. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, τα ημιτελή αυτά αγκίστρια αποτελούν πρόσθετη μαρτυρία για οργανωμένη ενασχό ληση της νεολιθικής κοινωνίας του Δισπηλιού (ατόμων ή και ομάδων κυρίως της «λιμναίας» φάσης) και με τεχνικές του ψαρέματος με αγκίστρια. Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΜΕ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ Η αλιεία με αγκίστρια αποτελεί μια από τις παλαιότερες μεθόδους για την αξιοποίηση της θαλάσσιας, λιμναίας και ποτάμιας ιχθυοπανίδας (von Brandt 1984). Σε εθνογραφικές μελέτες καταγράφεται μια σειρά από πρώτες ύλες που χρησιμοποιούνται ανά τον κόσμο για την κατασκευή αγκιστριών, όπως οστά, όστρεα, καβούκι χελώνας και ξύλο, αλλά και μια πολυπληθής ποικιλία μορφότυπων αγκιστριών (Anell 1955: ). Ο αριθμός αγκιστριών που έχουν έρθει στο φως σε ανασκαφές παράκτιων και παραποτάμιων προ-νεολιθικών και νεολιθικών θέσεων του ελληνικού χώρου παραμένει εξαιρετικά ισχνός (σύγκρ. Stratouli 1998: 151-8). Δύο είναι μέχρι στιγμής τα πλέον πολυάριθμα σύνολα αγκιστριών από τον Αιγαιακό χώρο, τα οποία συμβαίνει να ομοιάζουν μορφολογικά. Το ένα, που αριθμεί 28 οστέινα αγκίστρια καθώς και εννέα ημίεργα (σε πρώιμα και όψιμα στάδια κατασκευής), προέρχεται από τις μεσολιθικές επιχώσεις των πρόσφατων ανασκαφών στο Σπήλαιο Κύκλωπα στα Γιούρα των Β. Σποράδων (Moundrea-Agrafioti 2003). Το άλλο πολυπληθές σύνολο είναι αυτό που συζητείται στην παρούσα εργασία και αποτελείται από 40 και πλέον αγκίστρια καθώς και περισσότερα από 10 ημίεργα με πρώτη ύλη κατασκευής τους κατά πρώτο λόγο τμήματα κέρατος ελαφιού, που αποκαλύφθηκαν στις επιχώσεις του νεολιθικού οικισμού στο Δισπηλιό Καστοριάς (Εικ. 7). Δύο ακόμη ολιγάριθμα σύνολα αγκιστριών από τον ελληνικό χώρο, και μάλιστα διαφορετικής μορφολογί-

9 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 21 Εικ. 7. Αγκίστρια μαζί με άλλα τέχνεργα και ζωικά κατάλοιπα από το Δισπηλιό (φωτο: Αρχείο Ανασκαφών Δισπηλιού). ας από τα προαναφερθέντα, χρήζουν μνείας: αυτό από τον οικισμό της Αρχαιότερης Νεολιθικής στη Νέα Νικομήδεια Ημαθίας, και ένα άλλο από τις νεολιθικές επιχώσεις στο Φράγχθι Αργολίδας (Stratouli 1998: 146-8, 152-4). H αλιεία με αγκίστρια γνωρίζει αρκετές τεχνικές (Ρούσκας 1997: 91, 94-5; von Brandt 1984), οι οποίες -σύμφωνα με γραπτές πηγές- χρησιμοποιούνταν και στην αρχαιότητα (Gallant 1985: 14-6). Οι τεχνικές αυτές διαφορο ποιούνται σημαντικά ως προς τη συμμετοχή του ψαρά, επαγγελματία ή ερασιτέχνη, στην αλιευτική διαδικασία. Και η συμμετοχή του ψαρά μπορεί να είναι ενεργητική, όταν ο ίδιος κρατά την πετονιά ή τη βέργα, με την οποία συνδέεται το αγκίστρι. Αντίθετα, είναι παθητική στην περίπτωση της τεχνικής ψαρέματος με πολυάγκιστρα ή παραγάδια, όπου τα αγκίστρια δένονται σε ισόποσες αποστάσεις σε σκοινί μερικών ή πολλών εκατοντάδων μέτρων, το οποίο βυθίζεται ή απλώνεται στο νερό με βαρίδια και πλωτήρες σήμανσης και ανασύρεται μετά από αρκετές ώρες. Αν και οι παραπάνω τεχνικές ποικίλλουν σημαντικά ως προς τον χρόνο εργασίας, που απαιτείται κάθε φορά να διαθέσει ο ψαράς στην αλιευτική διαδικασία, αλλά και στην προετοιμασία του αλιευτικού εξοπλισμού, η ημερήσια σοδειά αλιευμάτων της εν λόγω αλιευτικής μεθόδου είναι γενικά πολύ χαμηλή. Γι αυτό και η αλιεία με αγκίστρια, συγκρινόμενη μάλιστα με άλλες πολύ αποδοτικές αλιευτικές τεχνικές (π.χ. αλιεία με δίχτυα), θεωρείται μέθοδος εξαιρετικά χαμηλής παραγωγικότητας, η οποία μπορεί να διαδραμα τίσει μόνο δευτερεύοντα οικονομικό και ως εκ τούτου συμπληρω ματικό διατροφικό ρόλο (Gallant 1985; Stratouli 1996, 1998). Με βάση τα προαναφερθέντα για τη χαμηλή παραγωγικότητα της αλιείας με αγκίστρια, και επιπλέον γνωρίζοντας από τη μελέτη των καταλοίπων της ιχθυοπανίδας

10 22 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ του Δισπηλιού ότι οι νεολιθικοί αγρότεςψαράδες χρησιμοποιούσαν ποικιλία αποδοτικών αλιευτικών τεχνικών, νομίζω ότι μπορούμε να αναζητήσουμε τη συμβολή της εν λόγω αλιευτικής μεθόδου κυρίως σε κοινωνικά και όχι (μόνο) οικονομικά πεδία της νεολιθικής κοινωνίας. Η υπό συζήτηση αλιευτική τεχνική δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μπορούσε να χρησιμοποιείται σε διάφορες εποχές του έτους και επομένως να συνέβαλε ακόμη και το χειμώνα στον εμπλουτισμό της διατροφής των Νεολιθικών με φρέσκα, νόστιμα, αλλά και ιδιαίτερα υγιεινά εδέσματα λόγω της υψηλής περιεκτικότητας πολλών από τα είδη των ψαριών της λίμνης όχι μόνο σε ζωικές πρωτεϊνες, αλλά και σε εκτιμώμενα ω-λιπαρά. Τέτοιου είδους λιχουδιές, πάντως, θα πρέπει να ήταν περιζήτητες και σε γεύματα ιδιαίτερων κοινωνικών εκδηλώσεων, ή ακόμη και να αποτελούσαν μια μορφή «κοινωνικής αποθήκευσης» για την κοινότητα, τμήματά της ή επιμέρους νοικοκυριά. Δεν πρέπει, ίσως, να διαφύγει της προσοχής μας και η πιθανότητα ότι η συγκεκριμένη χρονοβόρα τεχνική αλιείας, που για την αποτελεσματική έκβασή της απαιτείται εκτός των άλλων και η επιδεξιότητα του κυνηγού-ψαρά, αποτελούσε για τη νεολιθική κοινωνία δραστηριότητα υψηλού κοινωνικού γοήτρου (βλ. και πρόσφατες μαρτυρίες για ψάρεμα των Καστοριανών στην ακρολιμνιά με καλάμι, οι οποίοι «πιάνοντας τσουκάνια [τσουκάνι ή τσιουκάνι: ψάρι της οικογένειας των Κυπρινιδών], τα περνούν στο λητάρι (σχοινί ή βέργα με κόμπο στην άκρη) και με περίσσιο καμάρι τα φέρνουν στο σπίτι τους»: Ρούσκας 1997: 137, σημ. 19). Ισως, πάλι, η υπό συζήτηση αλιευτική μέθοδος, επειδή είναι απαιτητική σε ατομικές δεξιότητες, να έπαιζε σημαντικό ρόλο μεταξύ άλλων σε εθιμικούς κανόνες και της νεολιθικής κοινωνίας του Δισπηλιού (κυρίως της «λιμναίας» φάσης), που συνδέονταν με κάποιο παραδοσιακό τυπικό τελετών μετάβασης, π.χ. αγοριών από την εφηβεία στην ενηλικίωση. Τελετουργικές διαδικασίες σχετικές με τελετές ενηλικίωσης, που περιλαμβάνουν αλιευτικές και κυνηγετικές δραστηριότητες για να διαγνωστούν οι ικανότητες και η ετοιμότητα μετάβασης ατόμων της ηλικιακής ομάδας των εφήβων στην κοινωνική κατηγορία των ενηλίκων, είναι γνωστές από ανθρωπολογικές μελέτες για πολλές παραδοσιακές κοινωνίες σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη, όπως οι Ainu της νήσου Hokkaido της Ιαπωνίας, οι Bontok Igorot της νήσου Luzon των Β. Φιλιππίνων, ή οι Maasai της ανατολικής αφρικανικής στέππας στη Ν. Κένυα και τη Β. Τανζανία

11 ΝΕΟΛΙΘΙΚΑ ΑΓΚΙΣΤΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ 23 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Αλματζή, Κ Η αλιεία σ ένα λιμναίο οικισμό. Στο Δισπηλιό, 7500 Χρόνια Μετά (επιστ. επιμ. Γ. Χ. Χουρμουζιάδης): Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Anell, B Contribution to the History of Fishing in the Southern Seas. Uppsala: Almquist & Wiksells [Studia Ethnographica Upsaliensia 9]. Bačkalov, A Predmeti od kosti I roga u preneolitu I neolitu Srbije (Bone and Antler Objects in the Pre- Neolithic and Neolithic of Serbia). Beograd: Archaeologia Jugoslavica. Χουρμουζιάδη, Ν. & Τ. Γιαγκούλης 2002 Προβλήματα και μέθοδοι προσέγγισης του χώρου. Στο Δισπηλιό, 7500 Χρόνια Μετά (επιστ. επιμ. Γ. Χ. Χουρμουζιάδης): Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Gallant, T. W A Fisherman s Tale: An Analysis of the Potential Productivity of Fishing in the Ancient World. Gent: CFBG [Miscellanea Graeca 7]. McGlinchey, P. χ.χ. Antler fishing hook. In Primitive Ways [http://www.primitiveways.com/fishing_ hook.html]. Moundrea-Agrafioti, A Mesolithic fish hooks from the Cave of Cyclope, Youra. In The Greek Mesolithic: Problems and Perspectives (ed. N. Galanidou & C. Perlès): London: The British School at Athens Studies [BSA Studies volume 10]. Ρούσκας, Γ Το Καστοριανό Καράβι. Αθήνα: Βιβλιοσυνεργατική. Stratouli, G Die Fischerei in der Ägäis während des Neolithikums: Zur Technik und zum potentiellen Ertrag. Prähistorische Zeitschrift 71(1): Knochenartefakte aus dem Neolithikum und Chalkolithikum Nordgriechenlands. Bonn: Habelt [BAM 32]. Στρατούλη, Γ Τα εργαλεία από λειασμένο λίθο, οστό και κέρατο. Στο Δισπηλιό, 7500 χρόνια Μετά (επιστ. επιμ. Γ. Χ. Χουρμουζιάδης): Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Σωφρονίδου, Μ Ο προϊστορικός λιμναίος οικισμός του Δισπηλιού Καστοριάς: Μια πρώτη εισαγωγή. Ανάσκαμμα 1: Theodoropoulou, T L exploitation des faunes aquatiques en Égée septentrionale aux périodes pré- et protohistoriques (2 volumes). Paris: Université de Sorbonne I Panthéon-Sorbonne [Thèse de doctorat]. Τσολάκης, Π Τα Καράβια της Καστοριάς. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. von Brandt, A Fish Catching Methods of the World. London: Fishing News Books.

12 24 ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΟΥΛΗ Summary Neolithic fish hooks from Dispilio, Kastoria, NW Greece Georgia Stratouli The Neolithic lakeside settlement of Dispilio offers a unique opportunity in Greek prehistory to have a clear insight into the ishing activities of a Neolithic community living by the lake. The important quantities of ishbones recovered from the excavation are the object of a thorough archaeoichtyological study, comprising species identi ication, ecological and quantitative reconstruction through the phases of the settlement, as well as questions regarding ishing tackle and methods, quantities and sizes of ish, methods of preparation and cooking, secondary uses. Fish stocks from the lake must have been a staple food throughout the use of the site, especially during the middle phase of occupation. Fishermen used to ish in the neighbouring shallow silty waters of the lake, using various methods, namely nets, hook and line, harpoons and ishtraps, for which the archaeological record from Dispilio provides evidence, such as netweights, stone hooks and silex points. Important catches of carp and cat ish, as well as a range of other Cyprinids, would arrive at the village on a regular basis, mainly from spring to autumn, sometimes also during winter. Fish would undergo a preliminary preparation in order to remove scales and guts, then they were either distributed, in pieces or as a whole, for direct consumption, or were dried and/or smoked and were destined for later consumption during harsh times. The pots and other cooking vessels found at Dispilio perfectly it the cooking, boiling or roasting, of ish. The study of ishbones reveals the omnipresence of the lake and its ish resources in the everyday life of the inhabitants of Dispilio, which would have ranged from the sole supply of an important staple food to the modi ication of robust bones to tools, the exploitation of their skin as well as the confection of personal ornaments made from ishbone or inspired from ish shape.

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΛΙΜΝΗ ΨΑΡΑΔΕΣ ΚΑΙ ΨΑΡΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΛΙΜΝΗ ΨΑΡΑΔΕΣ ΚΑΙ ΨΑΡΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΤΑΤΙΑΝΑ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΥ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ Η ΛΙΜΝΗ ΨΑΡΑΔΕΣ ΚΑΙ ΨΑΡΕΜΑΤΑ ΣΤΟ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΟ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ «Για ψαράς, για γουναράς» Η παλιά παροιμία που συνηθιζόταν για τους Καστοριανούς, αντικατοπτρίζει με

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ:

Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΣΤΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗ 2009 11-13 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Η ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ: ΧΩΡΟΣ ΤΑΦΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΣΤΟ ΝΕΟΛΙΘΙΚΟ ΟΙΚΙΣΜΟ ΑΥΓΗΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ Γεωργία Στρατούλη, Σέβη Τριανταφύλλου,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ ΕΙΡΗΝΗ Ι. ΠΕΤΡΟΥΤΣΑ * ΜΕΛΕΤΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΚΕΛΕΤΙΚΩΝ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΗΣ ΔΙΣΠΗΛΙΟ Το Δισπηλιό είναι ένας λιμναίος οικισμός, στη λίμνη Ορεστίδα της Καστοριάς, ο οποίος κατοικήθηκε από το τέλος της Μέσης

Διαβάστε περισσότερα

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια

Το σύνολο των βραχογραφιών και κάτω λεπτομέρεια ΠΡΟΝΕΟΛΙΘΙΚΗ ΚΡΗΤΗ Πριν από τις επιφανειακές έρευνες στην περιοχή του Πλακιά και της Πρεβέλης στη νότια Κρήτη, τα μόνα γνωστά προνεολιθικά ευρήματα προέρχονταν από το εσωτερικό του σπηλαίου Ασφέντου στο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014

ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 ΝΕΟΛΙΘΙΚΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ ΑΥΓΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΕΙΣ 2014 Η ΚΘ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων και η Επιστημονική Ομάδα των Ανασκαφών Αυγής οργανώνουν για πέμπτη χρονιά εκπαιδευτικές δράσεις με αφορμή

Διαβάστε περισσότερα

Ψάρεμα με σκάφος. αφιέρωμα Σκάφος & Ψάρεμα

Ψάρεμα με σκάφος. αφιέρωμα Σκάφος & Ψάρεμα Ψάρεμα με σκάφος Η επαφή με τη φύση, ιδιαίτερα εν όψει διακοπών, συμβάλλει στην ξεκούραση, στην ηρεμία και στη χαλάρωση, που όλοι χρειαζόμαστε. Τι καλύτερο λοιπόν από το ψάρεμα, μια ευχάριστη ασχολία για

Διαβάστε περισσότερα

Εικόνα 1. Σχηματική απεικόνιση του τι μπορεί να συμβεί κατά την είσοδο των ψαριών σε δίχτυα

Εικόνα 1. Σχηματική απεικόνιση του τι μπορεί να συμβεί κατά την είσοδο των ψαριών σε δίχτυα ΑΛΙΕΙΑ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Η συνολική βιομάζα ενός ή περισσοτέρων ειδών που αφαιρείται από το οικοσύστημα με το ψάρεμα είναι γνωστή ως αλίευμα. Ένα μέρος του αλιεύματος θα διακινηθεί μέσα από τις αγορές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων

Σχήμα 20: Τύποι πληθυσμιακών πυραμίδων IV.3. Οι πληθυσμιακές πυραμίδες Στην ανάλυση των πληθυσμιακών δομών κεντρικό ρόλο έχουν οι πληθυσμιακές πυραμίδες και οι αποκαλούμενοι δομικοί δείκτες. Η κατανομή του συνόλου των ατόμων ενός πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Leader του ΕΠΑΛ 2007-2013 για Ν. Εύβοια & Σκύρο

Πρόγραμμα Leader του ΕΠΑΛ 2007-2013 για Ν. Εύβοια & Σκύρο Πρόγραμμα Leader του ΕΠΑΛ 2007-2013 για Ν. Εύβοια & Σκύρο 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Προκηρύχτηκε το τοπικό πρόγραμμα Leader «Αειφόρου Ανάπτυξης Αλιευτικών Περιοχών Νότιας Εύβοιας και Σκύρου» και συγκεκριμένα για τις

Διαβάστε περισσότερα

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών

Ευγενία Δρακοπούλου. Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Ευγενία Δρακοπούλου Διευθύντρια Ερευνών Τομέας Νεοελληνικών Ερευνών Τηλ. +302107273570 Fax: +302107246212 E-mail: egidrak@eie.gr Website: http://eie.academia.edu/eugeniadrakopoulou http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/cvs/cv-drakopoulou-gr.html

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα MOFI. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες

Πρόγραμμα MOFI. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες Πρόγραμμα MOFI ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ & ΑΛΙΕΙΑ Αντιμετωπίζοντας τη σχέση αλληλεπίδρασης στις ελληνικές θάλασσες Συμμετέχοντες WWF Ελλάς Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Μαγνησίας Το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια

Πτυχιακή εργασία. Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Παραγωγή Βιοντίζελ από Χρησιμοποιημένα Έλαια Ελένη Χριστοδούλου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ

ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΥΝΟΨΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΡΙΣΜΑ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΤΟΥ ΥΠΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΡΜΑΡΑ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ ΣΤΟ ΒΡΕΤΑΝΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ Καθ. Θ. Σκουλίδης, Χηµικός Μηχανικός ρ. Κ. Κουζέλη, Χηµικός, Ινστιτούτο Λίθου ρ. Α.

Διαβάστε περισσότερα

Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ.

Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ. ΦΥΣΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ Σέβη Τριανταφύλλου, Επίκ. Καθηγήτρια Παλαιοανθρωπολογίας, Α.Π.Θ. Η φυσική ανθρωπολογία είναι η επιστήμη που ασχολείται με την μελέτη της εξέλιξης και προσαρμογής του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης;

Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Είναι αυτή η πρώτη πόλη της υτικής Ευρώπης; Μέρος της οχύρωσης Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που διενεργούνται στην περιοχή της La Bastida (Totana, Murcia στην Ισπανία) έχουν αποκαλύψει ένα επιβλητικό οχυρωματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΑΚΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Έλλη Φωτίου 2010364426 Επιβλέπουσα

Διαβάστε περισσότερα

Λιμναία όστρεα και χερσαία σαλιγκάρια

Λιμναία όστρεα και χερσαία σαλιγκάρια Ρένα Βεροπουλίδου * Λιμναία όστρεα και χερσαία σαλιγκάρια από το νεολιθικό Δισπηλιό Καστοριάς Εισαγωγή Οι ανασκαφές του Δισπηλιού (Χουρμουζιάδης, επιστ. επιμ. 2002) έχουν φέρει στο φως κατάλοιπα μαλακίων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΠΟΙΙΑ Ι: 3η Διάλεξη ΟΜΟΕ-Χ (Κριτήρια Ασφαλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ)

ΟΔΟΠΟΙΙΑ Ι: 3η Διάλεξη ΟΜΟΕ-Χ (Κριτήρια Ασφαλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ) ΟΔΟΠΟΙΙΑ Ι: 3η Διάλεξη ΟΜΟΕ-Χ (Κριτήρια Ασφαλείας Ι, ΙΙ και ΙΙΙ) Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Υπεύθυνος Μαθήματος Γαλάνης Αθανάσιος Πολιτικός Μηχανικός PhD Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΙΟΥ ΣΤΟ ΚΑΣΤΑΝΟΦΥΤΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΟΡΕΣΤΙΙΔΟΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2005 Μετά από πρόσκληση του Δημάρχου κ. Τοτονίδη Νίκο προς το Τοπικό Τμήμα Βόρειας Ελλάδας (ΤΟ.Τ.Β.Ε.) της Ελληνικής Σπηλαιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ &

TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & TEI ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΙΧΘΥΟΚΟΜΙΑΣ - ΑΛΙΕΙΑΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ & ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ Ηλεκρονικές σημειώσεις για την Παραγωγή Ιχθύων Γλυκού Νερού Επιμέλεια Περδικάρης Κώστας Ναθαναηλίδης Κοσμάς Γκούβα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΚΘ' ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΦΛΩΡΙΝΑ Άγιος Αχίλλειος Πρεσπών Το 2007 διενεργήθηκε σωστική ανασκαφή, με χρηματοδοτική συνεισφορά του ΥΠΠΟΤ, του Υπουργείου Μακεδονίας-Θράκης και του

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ

ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΤΟΠΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΑΞΟΝΑΣ 4 ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΛΙΕΙΑΣ 2007-2013 ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ 3 Δήμοι και 5 Κοινοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999)

Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999) Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.357-364 Η ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΗΛΙΚΙΑΚΩΝ ΣΤΡΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (1963-1999) Σωτηρόπουλος

Διαβάστε περισσότερα

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

3/6/2015. Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τιτίκα Δημητρούλια Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Τελευταία έρευνα στην Ελλάδα: 2000-2001 Αφορούσε την επαγγελματική κατάσταση των μεταφραστών Διεξήχθη μέσω σωματείων και συλλόγων ως επί το πλείστον

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Αγωγής 2013-2014 Ποτάμια και Λίμνες της Ευρώπης για την αειφορία και τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος Τάξη: Γ Τμήμα: Οικονομίας Καθηγήτριες: Ζαγγελίδου Ελπίδα Α.Καραπουλατίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ Προσφέροντας Εύκολα και Αποτελεσματικά Giving Easily and Efficiently ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ www.desmos.org info@desmos.org T: 2108119365 Μάρτιος 2013 Πώς γεννήθηκε ο Δεσμός; Αρχική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ

Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ Η ΒΡΑΧΟΣΚΕΠΗ ΣΤΗ ΘΕΣΗ ΚΕΦΑΛΑ ΠΕΤΡΑ ΣΗΤΕΙΑΣ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΟΣΤΑ Καθαρισμός και τακτοποίηση των οστών Την άνοιξη του 2008 (Μάρτιο-Απρίλιο), η κ. Ελευθερία Τσιχλή, μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Τα συστήµατα EUROPA 500. σχεδιάστηκαν για να. δηµιουργούν ανοιγόµενα. κουφώµατα. τέλειας λειτουργικότητας, µε υψηλή αισθητική. και άψογο φινίρισµα.

Τα συστήµατα EUROPA 500. σχεδιάστηκαν για να. δηµιουργούν ανοιγόµενα. κουφώµατα. τέλειας λειτουργικότητας, µε υψηλή αισθητική. και άψογο φινίρισµα. Τα συστήµατα EUROPA 500 σχεδιάστηκαν για να δηµιουργούν ανοιγόµενα κουφώµατα τέλειας λειτουργικότητας, µε υψηλή αισθητική και άψογο φινίρισµα. EUROPA 500 systems are designed in order to create opening

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ

ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 19 Γ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΕΣ ΜΕ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΥΛΙΚΟΥ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι βασικότερες κατεργασίες με αφαίρεση υλικού και οι εργαλειομηχανές στις οποίες γίνονται οι αντίστοιχες κατεργασίες, είναι : Κατεργασία Τόρνευση Φραιζάρισμα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΕΚΤΡΟΦΗ ΙΧΘΥΩΝ ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ Ε. ΠΑΠΟΥΤΣΟΓΛΟΥ ΟΜΟΤΙΜΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΕΦΗΡΜΟΣΜΕΝΗΣ Υ ΡΟΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗ ΑΞΙΑ ΙΧΘΥΩΝ ΚΑΙ ΕΥΕΡΓΕΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ ΠΟΣΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας

Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας monachus monachus & ψαράδες ψαράδες ψαράδες monachus monachus monachus monachus Αντίκτυπο στο είδος Αντίκτυπο στην αλιεία Βελτίωση της κατάστασης του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari

Οργάνωση Σεμιναρίου: Μαρίζα Μαρθάρη The seminar is organized by Marisa Marthari CYCLADIC SEMINAR ΚΥΚΛΑΔΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΤHE ARCHAEOLOGICAL SOCIETY AT ATHENS, 22 PANEPISTIMIOU ST. Η ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ 22 Πέμπτη, 30 Απριλίου 2015, 7 μ.μ. - Thursday, 30 April

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ 2009 ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΓΟ Μήκος χλμ. Σταθμοί Κόστος εκ. Γραμμή 1 Σιδηροδρομικός Σταθμός Νέα Ελβετία ΒΑΣΙΚΟ ΕΡΓΟ 9,6 9,6 13 13 1.052 1.052 & Υ Π Ε Χ Ω Δ Ε ΠΟΥΡΓΕΙΟ ΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΡΟΤΑΞΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια

Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια Οι αρχαίοι πύργοι της Σερίφου Οι αρχαίοι πύργοι, αυτόνομες οχυρές κατασκευές αποτελούν ιδιαίτερο τύπο κτιρίου με κυκλική, τετράγωνη ή ορθογώνια κάτοψη, περισσότερους από έναν ορόφους και στιβαρή κατασκευή.

Διαβάστε περισσότερα

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας.

Το χωριό της Κασσιόπης βρίσκεται 38χμ βόρεια της πόλης της Κέρκυρας, απέναντι από τα παράλια της Αλβανίας. Η Κασσιόπη είναι μια από τις πιο δημοφιλείς περιοχές της βορειοανατολικής ακτής της Κέρκυρας. Αυτό το μικρό γραφικό ψαράδικο χωριό έχει πληθυσμό περίπου 1200 κατοίκους. Η Κασσιόπη είναι το μεγαλύτερο χωριό

Διαβάστε περισσότερα

Το μικρό εγχειρίδιο για. Κατασκευές

Το μικρό εγχειρίδιο για. Κατασκευές Το μικρό εγχειρίδιο για Κατασκευές Κλάδος Οδηγών Μάιος 2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κάθε φορά που αναφερόμαστε σε μια κατασκευή είτε μικρή είτε μεγάλη, θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας πως χρειάζεται λεπτομερής σχεδιασμός

Διαβάστε περισσότερα

ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ

ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ http://www.e-stergiu.cm/index.php?lang=1 ΞΥΛΕΙΑ ΣΤΕΓΗΣ - ΣΥΝΘΕΤΗ ΞΥΛΕΙΑ Πλανισμένες δοκοί σύνθετης συγκολλητής ξυλείας εισαγωγής. Προσφέρουν υψηλή μηχανική αντοχη (GL24),διαθέτουν μικρό ειδικό βάρος (450kg/m

Διαβάστε περισσότερα

Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής

Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής Ερμηνευτική της Νεολιθικής Ειδωλοπλαστικής ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ΠΡΩΙΜΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΣΚΕΨΗ Οι τεράστια ανθρώπινη ικανότητα για μάθηση διακρίνει τον άνθρωπο από όλα τα άλλα γένη. Στην απώτερη Προϊστορία, η εξέλιξη της

Διαβάστε περισσότερα

98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ

98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ 98 Ο ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΚΠΕ ΑΡΓΥΡΟΥΠΟΛΗΣ «ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ» ΤΟ ΝΕΡΟ - Η ΘΑΛΑΣΣΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Συμπληρώστε τον πρωτότυπο τίτλο της Διδακτορικής διατριβής ΑΡ. ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ

ΑΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΗΣ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΤΙΤΛΟΣ Συμπληρώστε τον πρωτότυπο τίτλο της Διδακτορικής διατριβής ΑΡ. ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΡΙΟ Πανεπιστημιούπολη, Κτήρια Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών 15784 ΑΘΗΝΑ Τηλ.: 210 727 5190, email: library@di.uoa.gr,

Διαβάστε περισσότερα

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων»

«Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» 2η Διεθνής Έκθεση Τροφίμων & Ποτών FOOD EXPO GREECE Γαλακτοκομία Τυροκομία: η επόμενη 10ετία Κυριακή 15 Μαρτίου 2015 «Παραγωγή ασφαλών και υγιεινών προϊόντων» ΠΕΞΑΡΑ Ε.-ΚΤΗΝΙΑΤΡΟΣ,M.Sc. Π.Δ.Α-Τμήμα Ελέγχου

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας. Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Οι οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις της άνοιας Γιάννης Κυριόπουλος, MD, MPH, MSc, PhD Τομέας Οικονομικών της Υγείας, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας Εισαγωγή Ως ένα νόσημα με σοβαρό και υψηλό φορτίο

Διαβάστε περισσότερα

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.)

Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Προϊστορική οικία από το Ακρωτήρι Θήρας (16ος αι. π.χ.) Μελέτη: Κ. Παλυβού Κατασκευή: Ι. Γιαννόπουλος Ιδιοκτησία: Εταιρεία Μελέτης Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας/TEE Η λεγόμενη Ξεστή 3 ήταν σημαντικό δημόσιο

Διαβάστε περισσότερα

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -.

«-» vasalap@otenet.gr. andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. παιδαγωγικά ρεύµατα στο Αιγαίο Θεωρείο 10 «-» 1 vasalap@otenet.gr 2 andreadou@rhodes.aegean.gr - ( ), ( ). -. - -,. - ( ),, - ( ). - /, -. Abstract In the survey we investigated the views of those who

Διαβάστε περισσότερα

Αυτόματα συστήματα συρόμενης πόρτας

Αυτόματα συστήματα συρόμενης πόρτας Αυτόματα συστήματα συρόμενης πόρτας Ποιότητα είναι η δύναμή μας Η TORMAX υλοποιεί από κοινού με αξιόπιστους συνεργάτεςσε όλο τον κόσμο λύσεις συρόμενων πορτών για πολύ διαφορετικές ανάγκες. Η καρδιά του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

Test Data Management in Practice

Test Data Management in Practice Problems, Concepts, and the Swisscom Test Data Organizer Do you have issues with your legal and compliance department because test environments contain sensitive data outsourcing partners must not see?

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ

ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ, ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΕΠΙΠΛΩΣΗ ΦΑΡΜΑΚΕΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΤΜΗΜΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ Η ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η εταιρεία, δραστηριοποιείται από το 1983, με αντικείμενο την μελέτη, το σχεδιασμό και την επίπλωση καταστημάτων.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth

ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ. πηγή:nasa - Visible Earth ΠΑΓΕΤΩΝΕΣ πηγή:nasa - Visible Earth ρ. Ε. Λυκούδη Αθήνα 2005 Παγετώδης δράση Οι παγετώνες καλύπτουν σήµερα το 1/10 περίπου της γήινης επιφάνειας. Η δράση των παγετώνων, αποτέλεσε ένα σηµαντικό µορφογενετικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ. Διατροφική Πολιτική. Αντωνία Τριχοπούλου

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ. Διατροφική Πολιτική. Αντωνία Τριχοπούλου ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ Διατροφική Πολιτική Αντωνία Τριχοπούλου ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Υπό την Αιγίδα του Υπουργείου Υγείας 27 Απριλίου 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΤΛΑΝΤΑΣ ΤΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΝΕΟ ΣΧ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ

ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΟΣ ΘΕΜΑΤΙΚΟΣ ΑΤΛΑΝΤΑΣ ΤΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΝΕΟ ΣΧ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΔΙΑΙΡΕΣΗΣ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΕΡΡΩΝ ΤΜΗΜΑ ΓΕΩΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑΣ Υπεύθυνη Δήλωση Η παρακάτω υπογράφουσα δηλώνω ότι είμαι συγγραφέα τη παρούσα πτυχιακή εργασία. Κάθε τη, είναι πλήρω αναγνωρισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ

Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Α.1.1.α.6 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΙΠΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ 1. ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ 1.1 Πληθυσµός Κατά την εκπόνηση του

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο

ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΑ ΛΥΜΕΝΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΚΕΦ. 2ο ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΤΡΟΦΙΚΑ ΠΛΕΓΜΑΤΑ-ΑΛΥΣΙΔΕΣ-ΠΥΡΑΜΙΔΕΣ 1. Αντλώντας στοιχεία από το διπλανό τροφικό πλέγμα να βρεθούν τα εξής: α. Πόσες και ποιες τροφικές αλυσίδες δημιουργούνται;

Διαβάστε περισσότερα

Quantifying the Financial Benefits of Chemical Inventory Management Using CISPro

Quantifying the Financial Benefits of Chemical Inventory Management Using CISPro of Chemical Inventory Management Using CISPro by Darryl Braaksma Sr. Business and Financial Consultant, ChemSW, Inc. of Chemical Inventory Management Using CISPro Table of Contents Introduction 3 About

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΠΟΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ HACCP ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΕΣ ΓΑΛΑΚΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΡΧΙΑ ΛΕΜΕΣΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΠΛΟΥ I

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΠΙΠΛΟΥ I 34 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ & ΑΡΧΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ (Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ. ΙΙ) ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΕΩΝ: 2.2.2.α. Αναμόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

Και το Βορειοανατολικό Αιγαίο την περιοχή που προσδιορίζουν τα στίγματα

Και το Βορειοανατολικό Αιγαίο την περιοχή που προσδιορίζουν τα στίγματα Ref. Ares(2014)1496263-12/05/2014 Ονομάζομαι Μανιάτης Ερμόλαος,είμαι ψαράς από την Ελλάδα και στέλνω αυτό το έγγραφο προς την Ευρωπαική Επιτροπή, σχετικά με τη διαβούλευση που θα γίνει για να συγκεντρωθούν

Διαβάστε περισσότερα

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων

Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Ανταγωνιστικότητα, Δίκτυα Διανομής και Εμπορία Βιολογικής Αιγοπροβατοτροφίας Δρ. Ηλίας Βλάχος Λέκτορας Διοίκηση Επιχειρήσεων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Αγρίνιο, 17-18 Ιανουαρίου 2004 1 Ερευνητικές Ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ & ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΚΒ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΩΝ & ΚΛΑΣΙΚΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΑ Θ Ε Α Τ Ρ Ο ΛΙΝΔΟΥ ΧΟΡΗΓΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΡΟΔΟΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2011 1 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελ. 2 2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΝΗΜΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Φ Φ φ ΕΠΑΝ ΙΙ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Φ Φ φ ΕΠΑΝ ΙΙ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Φ Φ φ ΕΠΑΝ ΙΙ: ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ «ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ των ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» ΕΞΩΣΤΡΕΦΕΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές πληροφορίες μαθήματος: Τίτλος CE07_S04 Πιστωτικές. Φόρτος εργασίας μονάδες:

Γενικές πληροφορίες μαθήματος: Τίτλος CE07_S04 Πιστωτικές. Φόρτος εργασίας μονάδες: Γενικές πληροφορίες μαθήματος: Τίτλος Μεταλλικές Κωδικός CE07_S04 μαθήματος: Κατασκευές ΙI μαθήματος: Πιστωτικές Φόρτος εργασίας μονάδες: 5 150 (ώρες): Επίπεδο μαθήματος: Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό Τύπος

Διαβάστε περισσότερα

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό

02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Κεφάλαιο 02-04 σελ. 1 02-04-00: «Ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας Δυναμικό Όπως επισημάνθηκε στο κεφάλαιο 01-04, η πρώτη ύλη για τα «ιδιαίτερα» κλάσματα βιομάζας είναι μη επικίνδυνα απόβλητα, κυρίως παραγόμενα

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια.

Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες ή Καστέλλια. ΑΡΧΑΙΑ ΚΑΛΙΝΔΟΙΑ ΣΥΝΟΨΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟΥ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΠΟΛΗΣ: Ο αρχαιολογικός χώρος του Καλαμωτού βρίσκεται 2 χλμ. νότια του χωριού και είναι γνωστός στους κατοίκους του με την ονομασία Τούμπες

Διαβάστε περισσότερα

Εγκύκλιος Οδηγίες εφαρμογής των διατάξεων του νόμου 3299/2004 σχετικά με την έναρξη υλοποίησης των επενδυτικών σχεδίων.

Εγκύκλιος Οδηγίες εφαρμογής των διατάξεων του νόμου 3299/2004 σχετικά με την έναρξη υλοποίησης των επενδυτικών σχεδίων. ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΓΚΡΙΣΗΣ & ΕΛΕΓΧΟΥ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Αθήνα 22-10 - 2008 Αριθμ. Πρωτ. 48175 Ταχ. Δ/νση : Νίκης 5-7, Αθήνα Ταχ. Κώδικας

Διαβάστε περισσότερα

του συγκροτήματος Dunes στην Costa Navarino

του συγκροτήματος Dunes στην Costa Navarino 224 B a r b o u n i b e a c h b a r Barbouni beach bar του συγκροτήματος Dunes στην Costa Navarino Αρχιτεκτονική μελέτη: k-studio Το Barbouni Beach Bar είναι ένα εστιατόριο-bar στην παραλία, που λειτουργεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Πολιτικές και Δέσμη Νομοθετικών Παρεμβάσεων Για μία Ελλάδα φιλική στις Επιχειρήσεις

Σχέδιο Δράσης Πολιτικές και Δέσμη Νομοθετικών Παρεμβάσεων Για μία Ελλάδα φιλική στις Επιχειρήσεις Σχέδιο Δράσης Πολιτικές και Δέσμη Νομοθετικών Παρεμβάσεων Για μία φιλική στις Επιχειρήσεις 1. Η Πρωτοβουλία για την Άρση των Εμποδίων στην Επιχειρηματική Δραστηριότητα Η αποκατάσταση της ανταγωνιστικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Νέα σειρά παγομηχανών BELOGIA made in Italy.

Νέα σειρά παγομηχανών BELOGIA made in Italy. ice systems 2 ICE SYSTEMS Νέα σειρά παγομηχανών BELOGIA made in Italy. Οι παγομηχανές Belogia Ice Systems κατασκευάζονται με υψηλές προδιαγραφές ποιότητας και εξυπηρετούν τις ανάγκες των σύγχρονων επαγγελματιών.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή.

ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ. ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΑΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΟ ΠΑΛΙΟΦΡΑΝΤΖΙ (ΠΑΛΙΟΥΦΡΑΝΤΖΙ) Του Αντιστρατήγου ε.α. Παναγιώτη Πανταζή. Είναι γνωστά τα της Μάχης του Σπερχειού. ΒΙΒΛΙΟ ΕΝ ΕΚΑΤΟ (ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΣΠΕΡΧΕΙΟΥ). Στο σηµερινό χωριό Φραντζί

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009

ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 ΤΕΧΝΙΚΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Ο ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ Δρ. ΜΑΡΙΑ ΦΕΡΕΝΤΙΝΟΥ 2008-2009 Τοπογραφικοί Χάρτες Περίγραμμα - Ορισμοί - Χαρακτηριστικά Στοιχεία - Ισοϋψείς Καμπύλες - Κατασκευή τοπογραφικής τομής

Διαβάστε περισσότερα

Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Eur.Ing. Δρ. Φ. Σκιττίδης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ xi ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑΣ (ή ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ή ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ) ΜΕ Η/Υ (COMPUTER AIDED MANUFACTURING SYSTEMS CAM) 1.1 Ιστορικό 1 1.2 Μηχανές με αριθμητικό έλεγχο (Numerically

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ. με τη διατύπωση συγκεκριμένου Αναπτυξιακού Σχεδίου, με την στήριξη του Σχεδίου από μια ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Π 1. SWOT ΑΝΑΛΥΣΗ Στα πλαίσια του παρόντος επιχειρησιακού προγράμματος πρωτοβουλίας LEADER+ θα ενταχθούν περιοχές που θέλουν και μπορούν να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μια ολοκληρωμένη, βιώσιμη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 1. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 203. Η προσέγγιση εστιάζει στις χαρακτηριστικές ιδιότητες της καινοτοµικής επιχείρησης και όλα τα χαρακτηριστικά των δραστηριοτήτων καινοτοµίας και

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα

Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα Πρόγραµµα εξεταστικής Σεπτεµβρίου 2013 ανά διδάσκοντα FARRINGTON ANDREW 2 09:00-12:00 ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Π.Ν. Ιστορική Γεωγραφία και ηµογραφία του Ρωµαϊκού Κράτους Η Ελληνική Αναγέννηση Οικονοµική και Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Δεν γίνεται καμία αναφορά στο υφιστάμενο λιμάνι στον Κόκκινο Πύργο.

Δεν γίνεται καμία αναφορά στο υφιστάμενο λιμάνι στον Κόκκινο Πύργο. σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης Περιφέρειας Κρήτης (ΠΠΧΣΑΑ) σελ. 1 από 9 Προς την επιτροπή Διαβούλευσης Εξ ορισμού, στα πλαίσια του Χωροταξικού Σχεδιασμού Περιφερειακού Επιπέδου προσδιορίζονται, με προοπτική

Διαβάστε περισσότερα

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education

UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education www.xtremepapers.com UNIVERSITY OF CAMBRIDGE INTERNATIONAL EXAMINATIONS International General Certificate of Secondary Education GREEK 0543/03 Paper 3 Speaking Role Play Card One 1 March 30 April 2010

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΕΦΟΡΕΙΑ ΠΑΛΑΙΟΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ-ΣΠΗΛΑΙΟΛΟΓΙΑΣ ΝΟΤΙΑΣ ΕΛΛΑΔΟΣ Κατά τη δεκαετία 2000-2010 η ΕΠΣΝΕ, παράλληλα προς τις σωστικές ανασκαφές και αυτοψίες της σε σπήλαια και θέσεις παλαιοανθρωπολογικού ενδιαφέροντος,

Διαβάστε περισσότερα

PVC + ABS Door Panels

PVC + ABS Door Panels PVC + ABS Door Panels Η εταιρεία «ΤΕΧΝΗ Α.Ε.» ιδρύθηκε στην Ξάνθη, το 1988 με αντικείμενο τις ηλεκτροστατικές βαφές μετάλλων. Με σταθερά ανοδική πορεία, καταφέρνει να επεκτείνει τις δραστηριότητες της

Διαβάστε περισσότερα

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς

WWW.KINDYKIDS.GR. Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς WWW.KINDYKIDS.GR Όταν η ζωή στο νηπιαγωγείο γίνεται παιχνίδι! Το Site για γονείς και νηπιαγωγούς Το υλικό αυτό αποτελεί πνευματική ιδιοκτησία του KindyKids.gr και διανέμεται δωρεάν. ΖΩΑ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΟΥΝ

Διαβάστε περισσότερα

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος

Νίκος Χαριτωνίδης. Πρόλογος Πρόλογος Τα νωπά ψάρια είναι ιδιόµορφα προϊόντα, λόγω του µεγάλου βαθµού ευπάθειας και της µικρής διάρκειας ζωής τους. Τα χαρακτηριστικά αυτά, αυξάνουν κατά πολύ τις πιθανότητες, το προϊόν να φθάσει ακατάλληλο

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρχιτεκτονική των οικισμών

Η Αρχιτεκτονική των οικισμών Η Αρχιτεκτονική των οικισμών Ιωάννης Ασλάνης, Δρ. Προϊστορικής Αρχαολογίας, ΚΕΡΑ Η εσωτερική οργάνωση των οικισμών με τον τρόπο διάταξης των σπιτιών και των άλλων κτισμάτων και η τεχνική κατασκευής τους

Διαβάστε περισσότερα

1. Επεμβάσεις συντήρησης

1. Επεμβάσεις συντήρησης Έκθεση εργασιών συντήρησης αρχιτεκτονικών καταλοίπων στον αρχαιολογικό του Αζοριά κατά την ανασκαφική περίοδο του 2014 της Σ. Χλουβεράκη, Επιστημονική Συνεργάτιδα, ΙΝΣΤΑΠ Κέντρο Μελέτης Αν Κρήτης Αρ. Αδειας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς και γιατί μετακινούμαστε;

Πώς και γιατί μετακινούμαστε; 137 Πώς και γιατί μετακινούμαστε; Διδακτική πρόταση 1: Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι της Νεολιθικής Εποχής; Πώς μετακινούνταν; Πού έκτιζαν τα χωριά τους; Ερωτήματα-κλειδιά Γιατί μετακινούνταν οι άνθρωποι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ ΟΙ «ΓΚΡΙΖΕΣ ΖΩΝΕΣ» ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ Αναστάσιος Λεγάκις Ζωολογικό Μουσείο, ΤΜ. Βιολογίας, Πανεπ. Αθηνών Διημερίδα: Έτος βιοποικιλότητας, η επόμενη μέρα και η ελληνική πραγματικότητα, Δίκτυο

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικά πορίσματα

Επιστημονικά πορίσματα Παράρτημα II Επιστημονικά πορίσματα και λόγοι για την ανάκληση ή την τροποποίηση των όρων των αδειών κυκλοφορίας και λεπτομερής αιτιολόγηση των αποκλίσεων από τη σύσταση της PRAC 69 Επιστημονικά πορίσματα

Διαβάστε περισσότερα

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου

Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου Απο τουσ Πρωτουσ Ανθρωπουσ ωσ το Νεολιθικο Πολιτισμο Κεφάλαιο 1 Από τους πρώτους ανθρώπους ως το νεολιθικό πολιτισμό 2.000.000--3000 π.χ. περίπου H εξέλιξη του ανθρώπου κράτησε εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Η φροντίδα του σκύλου σας

Η φροντίδα του σκύλου σας Η φροντίδα του σκύλου σας Άνθρωποι και σκύλοι ζουν μαζί εδώ και περισσότερο από 10.000 χρόνια. Ο σκύλος υπηρετεί τον άνθρωπο ως σύντροφος, φύλακας, τσοπανόσκυλο ή οδηγός για τυφλούς και ανθρώπους με ειδικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus)

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ. (Monachus monachus) ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΑ ΕΙ Η ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΦΩΚΙΑ (Monachus monachus) Η Μεσογειακή Φώκια είναι το µόνο είδος φώκιας που συναντάται στη Μεσόγειο και αποτελεί ένα από τα πλέον απειλούµενα είδη θαλάσσιων θηλαστικών στον

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας

Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Σεμινάριο Ομάδων Εργασίας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας Πρακτική στους διαγωνισμούς προμήθειας υλικών στις Ευρωπαϊκές χώρες Χριστόφορος. Ολύμπιος Καρδιολογικό Τμήμα, Γ.Ν. Ελευσίνας ΘΡΙΑΣΙΟ Πρακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα