ΑΝΕΡΓΙΑ: ΕΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΝΕΡΓΙΑ: ΕΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΑΝΕΡΓΙΑ: ΕΝΑ ΣΥΓΧΡΟΝΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ. ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΤΗΣ ΣΤΕΡΓΙΟΥ ΑΛΕΞΙΑΣ, Α.Ε.Μ. 669 ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ: Πρωτοπρεσβύτερος ΓΚΙΚΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, Αναπληρωτής Καθηγητής ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2012

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ. 4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 6 Α ΜΕΡΟΣ ΑΝΕΡΓΙΑ: ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο : Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ.. 12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο : ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 2.1. Ορισμός Ανεργίας Είδη Ανεργίας Ιστορική Αναδρομή Στατιστικά Στοιχεία ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο : ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 3.1. Ψυχολογικές Επιπτώσεις της Ανεργίας Κοινωνικές Επιπτώσεις της Ανεργίας.. 40 Β ΜΕΡΟΣ ΠΟΙΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο : ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Η Έννοια της Εργασίας στην Παλαιά Διαθήκη - Η Εργασία ως Δημιουργικότητα Η Έννοια της Εργασίας στην Καινή Διαθήκη Η Έννοια της Εργασίας στην Ορθόδοξη Χριστιανική Γραμματεία Η Εργασία στη Λατρεία της Εκκλησίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 Ο : Η ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ 63 2

3 5.1. Η Βάση της Ποιμαντικής Διακονίας είναι η Αγάπη Ο Ρόλος των Ποιμένων Το Φιλανθρωπικό Έργο της Εκκλησίας Καλλιέργεια Εθελοντικού Πνεύματος Η Εκκλησία ως Άμεσος Εργοδότης Συνεργασία Κράτους-Εκκλησίας για την Αντιμετώπιση της Ανεργίας Η Συμβολή Άλλων Ορθόδοξων Εκκλησιών στο Φιλανθρωπικό Έργο της Εκκλησίας της Ελλάδος Το παράδειγμα της Εκκλησίας της Ρωσίας Το παράδειγμα της Εκκλησίας της Κύπρου Το παράδειγμα της Εκκλησίας της Αμερικής ΕΠΙΛΟΓΟΣ..85 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΠΗΓΕΣ. 97 3

4 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Η Συμβουλευτική Ψυχολογία που ασκώ επαγγελματικά και η πολύχρονη ενασχόλησή μου με τις δραστηριότητες της Ι. Μ. Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας, στην ευχαριστιακή κοινότητα της οποίας είμαι κοινωνός, με παρακίνησαν να ασχοληθώ με τον τομέα της Ποιμαντικής Ψυχολογίας. Μετά, λοιπόν, την εισαγωγή, κατόπιν εξετάσεων στο ΜΠΣ με τίτλο Παιδαγωγική-Ποιμαντική Ψυχολογία και την ολοκλήρωση των εγκύκλιων σπουδών, κλήθηκα να επιλέξω το θέμα της διπλωματικής μου εργασίας. Η επιλογή του θέματος είχε σαν βάση δύο παράγοντες: α) το γεγονός ότι η ανεργία αποτελεί το πιο μεγάλο πρόβλημα στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και επιδεινώθηκε περαιτέρω κατά την περίοδο συγγραφής της εργασίας, και β) το προσωπικό μου ενδιαφέρον, καθώς εκείνη την περίοδο ήμουν και η ίδια άνεργη. Το φαινόμενο της ανεργίας αποτελεί αντικείμενο μελέτης για διάφορους επιστημονικούς κλάδους, όπως οι οικονομικές, οι ανθρωπιστικές και οι κοινωνικές επιστήμες. Ωστόσο στην παρούσα εργασία θα προσπαθήσουμε να το προσεγγίσουμε από μια διαφορετική πλευρά. Τι είναι η ανεργία και πώς την ορίζουμε; Ποια είναι η μορφή της στη σύγχρονη κοινωνία; Ποιες οι επιπτώσεις της σε κοινωνικό και ατομικό επίπεδο; Με ποιον τρόπο μπορούν να βοηθηθούν οι άνεργοι; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα που θα προσπαθήσουμε να απαντήσουμε σε αυτή την εργασία, στόχος της οποίας είναι να ειδωθεί το πρόβλημα της ανεργίας πέρα από τον καθαρά βιοποριστικό του χαρακτήρα, και μέσα από το πρίσμα της ποιμαντικής μέριμνας της Εκκλησίας για τον άνθρωπο. 4

5 Στο πρώτο μέρος, λοιπόν, προτού παρουσιαστεί το πρόβλημα της ανεργίας μέσα από τον ορισμό του φαινομένου, τις μορφές με τις οποίες εμφανίζεται αυτό και τα στατιστικά στοιχεία που το αφορούν, γίνεται μια αναφορά στη σημασία που έχει η εργασία για τη ζωή του ανθρώπου. Έπειτα, περιγράφονται οι ψυχοκοινωνικές διαστάσεις του προβλήματος, όπως αυτές φαίνονται μέσα από την ανασκόπηση σχετικών ερευνών. Στο δεύτερο μέρος, γίνεται αναφορά σε αγιογραφικά χωρία και πατερικά κείμενα τα οποία ανάγουν την εργασία σε δημιουργία, και στη συνέχεια παρουσιάζεται το φιλανθρωπικό έργο της Εκκλησίας και οι δράσεις της σχετικά με το πρόβλημα της ανεργίας και τις συνέπειές του. Η όλη προσπάθεια, που ολοκληρώθηκε με τη βοήθεια του Θεού, στηρίχτηκε στην πολύτιμη συμβολή του π. Αθανάσιου Γκίκα, ο οποίος με υπομονή, ενθάρρυνση και μεθοδικότητα με καθοδήγησε και συνέβαλε καθοριστικά στη συγγραφή της διπλωματικής αυτής εργασίας. 5

6 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Κατά περιόδους έχουν απασχολήσει την ανθρωπότητα πολλά και διάφορα προβλήματα, όπως επιδημίες, πόλεμοι, κοινωνικές και πολιτικές επαναστάσεις, οικονομικές κρίσεις. Μετά την πτώση του ο άνθρωπος, κυριευμένος από ανασφάλειες και φοβίες, άρχισε να δείχνει σημάδια ιδιοτέλειας. Ήθελε να έχει δικά του όσο το δυνατόν περισσότερα από τα αγαθά που του έδωσε ο Θεός. Νόμιζε πως η συσσώρευση πλούτου και υλικών αγαθών ήταν ο μοναδικός σκοπός της ζωής του και ότι μόνο μέσα από το αέναο κυνήγι της ευδαιμονίας θα έβρισκε τη χαρά και την ικανοποίηση που τόσο του έλειπε. Η απομάκρυνσή του από το Θεό τον οδήγησε σε τέτοιο σημείο πλάνης, ώστε να πιστεύει πως όσο περισσότερα υλικά αγαθά αποκτούσε, τόσο πιο πολλά χρόνια θα ζούσε. Αντί για τη χαρά όμως, ο άνθρωπος βρήκε το άγχος, τη μοναξιά και τη δυστυχία, γιατί ζούσε τη ζωή του σαν αθάνατος, απομακρυνόμενος ωστόσο διαρκώς από την πηγή της αθανασίας. Χαρακτηριστικό της κατάστασης αυτής είναι το παράδειγμα του άφρονα πλουσίου 1. Στην παραβολή αυτή παρακολουθούμε τον πλούσιο άνδρα να μεριμνά και να αγωνιά για τη συντήρηση των υλικών αγαθών που απέκτησε, χωρίς να μπορεί να δει πέρα από τον εαυτό του και την ατομική του απόλαυση. Βέβαια, η συγκέντρωση αγαθών που εξυπηρετούν τη ζωή αποτελεί μία πολύ φρόνιμη και λογική ενέργεια για τον άνθρωπο και μάλιστα για τον οικογενειάρχη, διότι από την εργατικότητα και την προνοητικότητά του εξαρτάται η ζωή των μελών της οικογενείας του. Άλλωστε την οκνηρία κανείς ποτέ δεν την επαίνεσε. Και όμως, ο πλούσιος 1 Βλ. Λκ. 12:

7 της παραβολής, ο οποίος φρόντιζε για την αποταμίευση των αγαθών του, προσφωνείται από τον ίδιο τον Θεό άφρων. Διότι, από τη σκέψη του δεν είχε αποκλείσει μόνον τον συνάνθρωπο, αλλά και τον ίδιο τον Θεό, τον χορηγό του πλούτου του. Επομένως, δεν τον καθιστά άφρονα η προνοητικότητα, αλλά η υπερβολική προσκόλλησή του στην ύλη και η παντελής απουσία του Θεού από τα σχέδιά του. Ο απόστολος Παύλος γράφει στον μαθητή του Τιμόθεο: «ἔχοντες δὲ διατροφὰς καὶ σκεπάσματα, τούτοις ἀρκεσθησόμεθα. Οἱ δὲ βουλόμενοι πλουτεῖν ἐμπίπτουσιν εἰς πειρασμὸν καὶ παγίδα καὶ ἐπιθυμίας πολλὰς ἀνοήτους καὶ βλαβεράς, αἵτινες βυθίζουσι τοὺς ἀνθρώπους εἰς ὄλεθρον καὶ ἀπώλειαν» 2. Η αφθονία των αγαθών, όπως αναφέρθηκε νωρίτερα, αντί να προσφέρει άνεση στο σύγχρονο άνθρωπο, τον φόρτωσε με επιπλέον φροντίδες για την ικανοποίηση των ψεύτικων αναγκών που η ίδια του δημιούργησε. Η διαβρωτική δύναμη της ιδιοτέλειας και της πλεονεξίας άλλαξε τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων μετατρέποντάς τις σε ψυχρές εμπορικές συναλλαγές, οι οποίες ευνοούν τους ισχυρότερους σε βάρος των αδυνάτων. Έτσι, ξεκίνησε η εκμετάλλευση του ανθρώπου εις βάρος άλλου ανθρώπου και κατ' επέκταση ενός λαού εις βάρος άλλου λαού. Στην πορεία των αιώνων, δυστυχώς, καταγράφηκαν πολλά περιστατικά εκμετάλλευσης μεταξύ των ανθρώπων, είτε σε προσωπικό είτε σε κοινωνικό επίπεδο. Πολλά από αυτά αφορούν τις περιοχές της Αφρικής και της Ασίας, αλλά και των μικρών λαών της γης, που υποχρεώνονται να αγοράσουν όπλα και προϊόντα από άλλους μεγαλύτερους και πλουσιότερους λαούς, επειδή η φτώχεια και η ανέχεια τούς ανάγκασε να δανειστούν από αυτούς χρήματα. Ακόμη, δεν είναι λίγα τα παραδείγματα κακομεταχείρισης και εκμετάλλευσης 2 Τιμ. Α 6:

8 ανθρώπων του λεγόμενου «τρίτου κόσμου» από ανθρώπους που θεωρητικά βίωναν τη χριστιανική πίστη, με πρόσχημα τη διάδοση της χριστιανικής διδασκαλίας στα πλαίσια των ιεραποστολών. Σήμερα, στην αρχή της δεύτερης δεκαετίας του 21 ου αιώνα, οι άνθρωποι καλούνται να αντιμετωπίσουν μια τεράστια κρίση παγκόσμιου βεληνεκούς. Μια κρίση, η οποία μολονότι παρουσιάζεται ως οικονομική, κρύβει μέσα της στοιχεία ηθικής, πολιτιστικής και κοινωνικής παρακμής. Μια παρακμή, η οποία έχει τις ρίζες της στον αποπροσανατολισμό του σύγχρονου ανθρώπου από την πορεία προς τη θέωση, στην αποθέωση της ύλης. Το γρήγορο και μεγαλύτερο κέρδος με τη λιγότερη δυνατή προσπάθεια ήταν το σύνθημα της προηγούμενης γενιάς, το οποίο αβίαστα υιοθέτησε και η σημερινή. Ωστόσο, τα αποτελέσματα της χρόνιας ασυδοσίας είναι πλέον φανερά και απαιτούν από τους σύγχρονους πολίτες αλλαγή νοοτροπίας και συμπεριφοράς. Η κρίση έφερε μια διασάλευση της κοινωνικής ζωής του τόπου μας. Εκεί που εστιάζεται αυτή η καινούργια κατάσταση για τους σύγχρονους Έλληνες είναι η έλλειψη χρημάτων, η επιβολή πολλαπλών φόρων, η δραματική και ατελεύτητη περικοπή μισθών και συντάξεων, η ανεργία, η αύξηση των αυτοκτονιών, η αναχώρηση σπουδαίων νέων επιστημόνων στο εξωτερικό, ο υποσιτισμός των παιδιών, ο ονειδισμός της Ελλάδας διεθνώς, η απαξίωση των πολιτικών προσώπων και γενικά η επικράτηση ενός κλίματος απελπισίας. Οι άνθρωποι στην Ελλάδα σήμερα αισθάνονται πως οποιαδήποτε προσπάθεια διεκδίκησης είναι μάταιη 3. 3 Το αίσθημα αυτό μπορούμε να το παρομοιάσουμε με το φαινόμενο εκείνο που οι Overmeier και Seligman (1967) ονομάζουν «μαθημένη μη αναζήτηση βοήθειας» (learned helplessness). Βλ. Μ. Μάνιου-Βακάλη, Μάθηση-Μνήμη-Λήθη, Θεσσαλονίκη, 1995, Art of Text, σελ

9 Η ανεργία, που αποτελεί το κυρίαρχο σύμπτωμα της σημερινής παγκόσμιας κρίσης, δεν επιτρέπει στους ανθρώπους να ονειρευτούν ένα καλύτερο μέλλον. Αντίθετα, μειώνει την αισιοδοξία τους για την πραγματοποίηση των προσδοκιών τους και επιδρά αρνητικά στην πνευματική τους ζωή και στην ψυχοσύνθεσή τους. Αν θεωρήσουμε ότι κάθε άνθρωπος μεταφέρει στην εργασία τις ανάγκες του και αναμένει την εκπλήρωσή τους μέσα από αυτήν, τότε ανεργία σημαίνει αυτόματα αδυναμία ικανοποίησης των ανθρώπινων αναγκών. Ο Allan Richardson 4 υπογραμμίζει ότι «o άνθρωπος είναι έτσι φτιαγμένος, ώστε, όχι μόνο δεν μπορεί να ικανοποιεί τις υλικές του ανάγκες χωρίς να εργάζεται, αλλά και δεν μπορεί να ικανοποιεί τις πνευματικές του ανάγκες, ή να πραγματοποιεί τη λειτουργία του ως ανθρώπινη ύπαρξη». Η Εκκλησία, η οποία βιώνει σαφέστατα στην θεολογία της την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων με ταυτόχρονη αίσθηση ευθύνης και υποχρέωσης, δεν μένει απαθής στις ανησυχητικές διαστάσεις που λαμβάνει το φαινόμενο στις μέρες μας. Θα ήταν, βέβαια, ουτοπία να ισχυριστεί κανείς ότι η Εκκλησία θα μπορούσε να επιβάλει λύσεις στο πρόβλημα αυτό. Άλλωστε, ο πολιτισμός μας, καίτοι χριστιανικών καταβολών, δεν νιώθει- πολλές φορές- την ευαισθησία να θυμηθεί την χριστιανική του ταυτότητα και να προσπαθήσει ιδιαίτερα να λειτουργήσει με ισότητα προς τους πολίτες. Παρηγορείται με την χορήγηση των επιδομάτων ανεργίας, όπου είναι δυνατόν, με την υποαπασχόληση ή την ετεροαπασχόληση και με το όραμα μιας ανάπτυξης που δεν αναφέρεται στον 4 A. Richardson, The Biblical Doctrine of Work, London, 1954, SCM Press, σελ

10 άνθρωπο, αλλά στα οικονομικά μεγέθη. Η ανεργία, επομένως, είναι πρόβλημα κατεξοχήν πολιτικό και ζήτημα οικονομικών επιλογών 5. Πολλοί νομίζουν πως είναι ευθύνη του φορέα της Εκκλησίας να βρει λύσεις για την αντιμετώπιση της ανεργίας και της οικονομικής δυσπραγίας που αυτή έχει επιφέρει και ότι αποκλειστικό έργο της Εκκλησίας είναι να μοιράζει συσσίτια και να δημιουργεί κοινωφελή ιδρύματα. Αυτές οι δράσεις της Εκκλησίας, όμως, που αφορούν την κοινωνική πρόνοια και τη φιλανθρωπία είναι μόνο συμπληρωματικές των ελλείψεων και αδυναμιών του κρατικού φορέα. Διότι, ο ρόλος της είναι διαφορετικός και περιλαμβάνει τη διδασκαλία του Ευαγγελίου και τη μέριμνα για τη σωτηρία της ψυχής όλων των ανθρώπων μέσω της μυστηριακής ζωής. Η σύγχρονη Εκκλησία λοιπόν οφείλει να εμπνεύσει εκ νέου στους Έλληνες την προσωπική τους αυτάρκεια, την μεταξύ τους φιλαλληλία και την ελπίδα στην πρόνοια του Θεού. 5 Θ. Μουρτζανού, «Εκκλησία και ανεργία: μια διαφορετική προσέγγιση», Πληροφόρηση, Βόλος, Δεκέμβριος

11 Α ΜΕΡΟΣ ΑΝΕΡΓΙΑ: ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ 11

12 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ο Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ Από τη στιγμή που ένα παιδί μπορεί να αντιληφθεί τον εαυτό του και να επικοινωνήσει με τον κόσμο των μεγάλων, συνηθίζεται να το ρωτούν: «Τι σκέφτεσαι να γίνεις όταν μεγαλώσεις;» Η ερώτηση αυτή σε ένα τόσο πρώιμο αναπτυξιακό στάδιο φανερώνει την αξία που έχει η εργασία στη ζωή του ανθρώπου. Επίσης, το γεγονός ότι τα παιδιά απαντούν σε αυτή την ερώτηση, δείχνει ότι η επιλογή επαγγέλματος είναι μια εξελικτική διαδικασία, η οποία ξεκινά από την παιδική ηλικία και συνήθως ολοκληρώνεται χρονικά κατά τη διάρκεια της εφηβικής και νεανικής ηλικίας. Αφορά δε μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις που καλείται ο άνθρωπος να πάρει. Διότι αποτελεί μέρος του γενικότερου σχεδιασμού της ζωής, εφόσον επηρεάζει την προσωπικότητά του κάθε ανθρώπου, τον τρόπο που ζει στην καθημερινότητά του, τις προσωπικές του επιλογές, τον τρόπο που οργανώνει την οικογενειακή και κοινωνική του ζωή. Αλλά και όλα αυτά με τη σειρά τους επηρεάζουν την επιλογή της εργασίας, χωρίς να είναι ξεκάθαρο πάντα τι προηγείται και τι ακολουθεί. Πρόκειται για έναν κύκλο που απλά επιβεβαιώνει τον άρρηκτο δεσμό ανάμεσα στην προσωπική και την επαγγελματική ζωή του ανθρώπου. «Το να είναι κανείς άνθρωπος και το να εργάζεται, παρουσιάζονται σαν δύο έννοιες αξεχώριστα περιπλεγμένες» 6. Εργασία αποκαλείται κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα που ασκείται με στόχο τη δημιουργία ενός χρήσιμου αποτελέσματος. Μπορεί να είναι είτε 6 Π. Α., Σινόπουλου, Εργασία και σχέσεις αλληλεγγύης οικογενειακού τύπου. Η οικογένεια ως μονάδα εργασίας του λαού της Παλαιάς Διαθήκης, Αθήνα, 1997, ΕKKE, σελ

13 χειρωνακτική είτε πνευματική, ενώ δεν αποκλείεται να συνδυάζει και τα δύο. Οι Sayles και Strauss γράφουν: «Η εργασία του ανθρώπου είναι μία από τις πλέον σπουδαίες δραστηριότητες στη ζωή του -αν όχι η πιο σπουδαία. Εκείνοι που δεν έχουν εργασίες οι οποίες να τους ικανοποιούν, σπάνια είναι τελείως ικανοποιημένοι από τη ζωή τους» 7. Η εργασία επηρεάζει τη συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου, την αντίληψη του Εαυτού του και την εκτίμηση που λαμβάνει από τους γύρω του. Σύμφωνα με τον Freud, η εργασία είναι ο ισχυρότερος δεσμός του ανθρώπου με την πραγματικότητα 8. Ο συνδυασμός δύο ικανοτήτων του ανθρώπου -της ικανότητας να αγαπά και της ικανότητας να εργάζεταιαποτελούν τους βασικούς παράγοντες για τη φυσιολογική του λειτουργία και την ψυχική του ισορροπία. Κατά συνέπεια δημιουργούν τις προϋποθέσεις, ώστε να μπορέσει ο άνθρωπος να φτάσει στην αυτοπραγμάτωσή 9 του. Η έννοια της αυτοπραγμάτωσης είναι πολυσυζητημένη, απλή στη σημασία της αλλά περίπλοκη στο να επιτευχθεί. «Στην Ανθρωπιστική Ψυχολογία είναι η ενεργοποίηση και ανάπτυξη όλων των ικανοτήτων του ατόμου σε μέγιστο βαθμό, η κατανόηση και αποδοχή του εαυτού του και η εναρμόνιση των στοιχείων της συμπεριφοράς του» 10. Η έννοια της αυτοπραγμάτωσης αφορά την τάση του οργανισμού να εξελιχθεί από μια 7 L. Sayles and G. Strauss, Human Behavior in Organizations, Englewood Cliffs New Jersey, 1966, Prentice-Hall, σελ Όπως αναφέρεται στο M. Jahoda, Employment and Unemployment: A Social-Psychological Analysis, Cambridge, 1982, Cambridge University Studio Press, σελ Σύμφωνα με τη θεωρία του αμερικανού ανθρωπιστή ψυχολόγου Abraham Maslow, η αυτοπραγμάτωση αποτελεί την ύψιστη ανθρώπινη ανάγκη προς εκπλήρωση. Βλ. A. Maslow, Ψυχολογία της Ύπαρξης, Αθήνα, Diodos. Βλ. και ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ σελ Βλ. Α. Χουντουμάδη-Λ. Πατεράκη, Σύντομο Ερμηνευτικό Λεξικό Ψυχολογικών Όρων, Αθήνα-Γιάννενα, 1997, Δωδώνη, σελ

14 απλή οντότητα σε μια σύνθετη και να μεταβεί από την εξάρτηση στην ανεξαρτησία 11. Ο χώρος της εργασίας αποτελεί θαυμάσιο μέσο απόκτησης ανεξαρτησίας και πλαίσιο ανάδειξης των ξεχωριστών ικανοτήτων και δεξιοτήτων κάθε ανθρώπου, καθώς μέσα από τη συνεργασία αλλά και τις τριβές με τους συναδέλφους, δίνεται στον καθένα η ευκαιρία να μάθει καλύτερα τον εαυτό του, να τον αξιολογήσει, να τον βελτιώσει και, επομένως, να φτάσει στην αυτοπραγμάτωση. Η πλειοψηφία των ανθρώπων επωφελείται από την εργασιακή σχέση στους εξής τομείς: οργάνωση χρόνου, κοινωνικές επαφές, ανάπτυξη προσωπικού κύρους και ταυτότητας, συμμετοχή σε κοινωνικούς σκοπούς, καθώς επίσης και σε ψυχαγωγικές και κοινωνικές δραστηριότητες 12. Επιπλέον, η εργασία συμβάλλει στην κοινωνική ένταξη των ατόμων, στην καταξίωση αυτών και στη δημιουργία κλίματος ψυχολογικής ηρεμίας, αξιοπρέπειας και ασφάλειας, που συντελεί στον καθορισμό της ταυτότητας του κάθε ατόμου. Η εργασία κάθε ανθρώπου καθορίζει, επίσης, σε μεγάλο βαθμό με ποιούς τρόπους και σε ποιές ομάδες ανήκει ή δεν ανήκει κάποιος μέσα στην ευρύτερη κοινωνία, σε τι τύπο σπιτιού ζει, ποιοί είναι οι φίλοι του και τι εκπαίδευση θα πάρουν τα παιδιά του 13. Το πόσο ευλογημένη είναι η εργασία αποδεικνύεται και από τη στέρησή της, όταν, δηλαδή, το άτομο μένει άνεργο. Πέρα από τις υλικές στερήσεις, οι άνεργοι στη συντριπτική τους πλειοψηφία σπρώχνονται στο περιθώριο. Η κοινωνική προσφορά τους χάνεται, ενώ πολλές φορές 11 P.A. Lawrence & J.P. Oliver, Θεωρίες Προσωπικότητας. Έρευνα και εφαρμογές, Αθήνα, 1999, Τυπωθήτω: Γ. Δάρδανος, σελ E. Liebow, Remarks to the National Advisory Mental Health Council, Washington, 1976, σελ Π. Σταθόπουλου, «Απασχόληση και Ψυχική Διαταραχή», Αθήνα, 1987, Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, σελ

15 ακολουθεί και αλλοίωση των χαρακτηριστικών της προσωπικότητάς τους. Σε γενικές γραμμές ο άνεργος πλήττεται στον πιο ευαίσθητο πυρήνα της προσωπικής του υπόστασης, στην αίσθηση της ατομικής του επάρκειας και αυτοπεποίθησης. Αισθάνεται ότι είναι ανήμπορος και ανίσχυρος να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες και να βρει νέους τρόπους να προσφέρει στο περιβάλλον του, με άμεση συνέπεια τη φυγή, τη ματαίωση και την παραίτηση με αρνητικές επιπτώσεις τόσο σε κοινωνικό όσο και σε ατομικό επίπεδο 14. Ειδικά σε ό,τι αφορά τους νέους ανθρώπους ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος αναφέρει ότι: «Νεότης γάρ αργίας επιλαβομένη, θηρίου παντός αγριωτέρα γίνεται» 15. Η ανεργία, θα λέγαμε με λίγα λόγια, οδηγεί σε κρίση τη συνολική εικόνα του Εαυτού Κ. Κωστόπουλου, «Η εργασία στην Ορθόδοξη Χριστιανική παράδοση: κοινωνικό λειτούργημα», Πεμπτουσία, τ. 26 Απρ.-Ιούλ, 2008, σελ Εις το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, Ομιλία ΛΖ 6, PG 57, Ακολουθεί αναλυτική αναφορά στις κοινωνικές και ψυχολογικές συνέπειες της ανεργίας στο τρίτο κεφάλαιο της εργασίας. 15

16 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ο ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 2.1. ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ Ένας συμβατικός ορισμός της ανεργίας θεωρεί ως άνεργο ένα άτομο που είναι ικανό για εργασία, επιθυμεί να εργαστεί και έχει προβεί σε ενέργειες για την ανεύρεση εργασίας, χωρίς εντούτοις να έχει καταφέρει να βρει μία θέση απασχόλησης 17. Ο συνήθης ορισμός της ανεργίας, δηλαδή το σύνολο των ατόμων που αναζητούν εργασία και δε βρίσκουν, οδηγεί στη θεώρησή της ως ένα μέγεθος που προκύπτει από τη διαφορά ανάμεσα στα αποθέματα εργατικού δυναμικού (προσφορά εργασίας) και στις ευκαιρίες απασχόλησης (ζήτηση εργασίας). Έτσι, οι άνεργοι προσδιορίζονται με βάση την παρακάτω σχέση: Άνεργοι = Εργατικό δυναμικό Απασχολούμενοι Το απόθεμα των ανέργων συνίσταται στα άτομα που, μολονότι είναι ικανά και επιθυμούν να εργαστούν με τους μισθούς που επικρατούν στην αγορά, δεν έχουν απασχόληση. Η ανεργία βέβαια δεν αποτελεί έλλειψη εργασίας γενικά, αλλά έλλειψη αμειβόμενης εργασίας. Οι άνεργοι διαφέρουν από τους εκτός αγοράς εργασίας στο ότι οι πρώτοι αναζητούν 17 Κ. Ρόντου & Ε. Παπάνη, «Κοινωνικά δίκτυα, κινητικότητα και ανεργία», ανακτημένο 20/10/2010 από: 16

17 ενεργά να βρουν απασχόληση, ενώ οι εκτός αγοράς εργασίας είτε δεν έχουν ψάξει ποτέ είτε έχουν παραιτηθεί από το ψάξιμο 18. Σύμφωνα λοιπόν με την παραπάνω σχέση, το ποσοστό ανεργίας εξαρτάται όχι μόνο από τον αριθμό των ανέργων, αλλά και από το μέγεθος του εργατικού δυναμικού και υπολογίζεται ως εξής: Ποσοστό ανεργίας = Άνεργοι * 100 / Εργατικό Δυναμικό Επειδή το εργατικό δυναμικό αυξάνεται σταθερά καθώς αυξάνεται ο πληθυσμός, ακόμα και μια μικρή μείωση στη ζήτηση εργατών προκαλεί μεγάλη άνοδο της ανεργίας για ορισμένες ομάδες, όπως είναι οι νέοι 19. Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να αναφερθεί ο ορισμός ενός ανέργου, για τον οποίο έχουν γίνει μια σειρά από συζητήσεις σε επιστημονικό και σε πολιτικό επίπεδο. Σύμφωνα λοιπόν με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού (ΕΕΔ), που διεξάγει η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, ως άνεργοι ορίζονται τα άτομα ηλικίας 15 ετών και άνω, που συγκεντρώνουν όλες τις παρακάτω προϋποθέσεις: δεν εργάζονται, δηλαδή δεν εργάστηκαν ούτε μία ώρα την τελευταία πριν από την ημέρα της έρευνας ημερολογιακή εβδομάδα ούτε είχαν μία εργασία από την οποία απουσίαζαν προσωρινά λόγω ασθένειας, άδειας, ταξιδιού αναψυχής, απεργίας, καιρικών συνθηκών, επισκευής μηχανημάτων ή καταστήματος κλπ., 18 Ξ. Πετρινιώτη, Αγορές εργασίας: Οικονομικές θεωρίες και έρευνες, Αθήνα, 1989, Παπαζήσης, σελ Δ. Ν. Γράβαρη, Αίτια και τύποι ανεργίας: η αποκατάσταση μιας σχέσης, στο συλλογικό έργο: Κοινωνική θεωρία και πολιτική ευθύνη. Συντροφικό αντιχάρισμα στο Ν. Πετραλιά, 2008, Gutenberg-Δαρδανός, σελ

18 ζητούν εργασία, είτε ως μισθωτοί, είτε για να αρχίσουν μία δική τους εργασία, είναι διαθέσιμα και μπορούν να αναλάβουν αμέσως την εργασία που τυχόν θα έβρισκαν (μέσα σε δύο εβδομάδες), είχαν κάνει (στη διάρκεια των τεσσάρων εβδομάδων πριν από την Έρευνα) κάποιες συγκεκριμένες ενέργειες για να βρουν εργασία (π.χ. γράφτηκαν σε Γραφεία Απασχόλησης του ΟΑΕΔ, απευθύνθηκαν σε εργοδότες ή σε γνωστούς τους, παρακολουθούσαν αγγελίες σε εφημερίδες κλπ.) 20. Ο ορισμός αυτός διαφοροποιείται αρκετά από τον ορισμό που χρησιμοποιεί ο ΟΑΕΔ για να ορίσει τους ανέργους. Σύμφωνα, λοιπόν, με τον ΟΑΕΔ άνεργοι είναι τα πρόσωπα ηλικίας 15 ετών και άνω, ικανά για εργασία, εγγεγραμμένα στα Γραφεία Απασχόλησης του ΟΑΕΔ, επιδοτούμενα και μη και διαθέσιμα προς άμεση ανάληψη εργασίας ΕΙΔΗ ΑΝΕΡΓΙΑΣ Η ανεργία γενικά είναι ένα φαινόμενο που παρουσιάζει μεγάλη ετερογένεια. Οι διάφορες τυπολογίες που έχουν κατασκευαστεί αποσκοπούν ακριβώς στο να προσεγγίσουν αυτή την ετερογένεια μέσω της κατηγοριοποίησης. Μία βασική διάκριση είναι αυτή μεταξύ εκούσιας και ακούσιας ανεργίας, εννοώντας με την εκούσια ότι υπάρχει ένας αριθμός ατόμων που καταγράφονται από τις στατιστικές ως άνεργοι, παρά το ότι δεν 20 Ε. Ιερεμιάδη, Ανεργία των γυναικών και πολιτική απασχόλησης, Αθήνα, 2008, σελ Ξ. Πετρινιώτη, Αγορές εργασίας: Οικονομικές θεωρίες και έρευνες, Αθήνα, 1989, Παπαζήσης, σελ

19 επιθυμούν να βρουν δουλειά. Άλλη διάκριση γίνεται με βάση τη χρονική διάρκεια της ανεργίας, όπου έχουμε τη βραχυχρόνια και τη μακροχρόνια 22 ανεργία 23. Επίσης, με βάση τα αίτια δημιουργίας της ανεργίας διακρίνονται τα παρακάτω είδη: Η ανεργία τριβής είναι αυτή που προκαλείται από το χρονικό διάστημα αναζήτησης εργασίας, που μεσολαβεί όταν οι εργαζόμενοι αλλάζουν δουλειά. Είναι βραχυχρόνια ανεργία, προϋποθέτει την ύπαρξη κενών θέσεων εργασίας και οφείλεται στην ατελή πληροφόρηση των ατόμων, που εμποδίζει την αυτόματη κινητικότητα της εργασίας. Αυτό σημαίνει, ότι υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας, αλλά όσοι αναζητούν εργασία δεν το γνωρίζουν, ενώ από την άλλη πλευρά οι και εργοδότες δεν γνωρίζουν ότι υπάρχουν άτομα διαθέσιμα και ικανά να τις αναπληρώσουν 24. Γενικότερα οφείλεται στην έλλειψη ενός αποτελεσματικού συστήματος πληροφοριών για ύπαρξη ανέργων και επιχειρήσεων με κενές θέσεις εργασίας 25. Η διαρθρωτική ανεργία οφείλεται στην αναντιστοιχία που υπάρχει ανάμεσα στις εργασιακές δεξιότητες, δηλαδή τα προσόντα που διαθέτουν οι άνεργοι, και των απαιτήσεων των εργοδοτών για δεξιότητες και προσόντα προκειμένου να συμπληρώσουν κενές θέσεις εργασίας. 22 Μακροχρόνια θεωρείται η ανεργία όταν ξεπερνά το χρονικό διάστημα των 12 μηνών. 23 Μ. Καραμεσίνη, σημειώσεις για το μάθημα: Ανεργία και πολιτικές απασχόλησης, Αθήνα, 2006, σελ Όπ. π. 25 Γ. Σκουτέλη, Η ανεργία: Αίτια και Λύσεις, Αθήνα,1996, International Forum, σελ

20 Προϋπόθεση συνεπώς είναι η ύπαρξη κενών θέσεων εργασίας 26. Υπάρχει ωστόσο και η άποψη ότι η διαρθρωτική ανεργία δεν προϋποθέτει ύπαρξη κενών θέσεων εργασίας, αλλά ανεπάρκεια της ζήτησης έναντι της προσφοράς εργασίας, που οφείλεται στις ατέλειες της λειτουργίας της αγοράς εργασίας. Αντίθετα, η ανεργία ελλιπούς ζήτησης ή κυκλική ανεργία δημιουργείται λόγω της ελλιπούς συνολικής ζήτησης για προϊόντα 27. Η κυκλική ανεργία ακολουθεί τις μεταπτώσεις της οικονομικής δραστηριότητας. Προέρχεται από την πτώση της παραγωγικής δραστηριότητας σε φάσεις ύφεσης του οικονομικού κύκλου. Είναι μικρή σε περιόδους αυξημένης δραστηριότητας, ενώ αυξάνει όσο η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνεται. Το επίπεδο του εσωτερικού προϊόντος καθορίζει πρακτικά τις ανάγκες σε εργατικά χέρια σε μια δεδομένη στιγμή. Κάθε επιβράδυνση της παραγωγής ελαττώνει τις ανάγκες της οικονομίας για εργασία για το δεδομένο ύψος μισθών και οι επιχειρήσεις ζητούν λιγότερη εργασία. Η ελάττωση της ζήτησης εργασίας ακολουθείται από ελάττωση της διάρκειας εργασίας, από απολύσεις, από μη ανανέωση συμβολαίων εργασίας και συνεπώς από αύξηση της ανεργίας 28. Μία άλλη μορφή ανεργίας είναι η τεχνολογική, η οποία προέρχεται από την υποκατάσταση της ανθρώπινης εργασίας με μηχανές 29. Πλήττει ιδιαίτερα τις βιομηχανοποιημένες περιοχές και μπορεί να 26 Βλ. Κ. Ρόντου & Ε. Παπάνη, «Κοινωνικά δίκτυα, κινητικότητα και ανεργία», ανακτημένο 20/10/2010 από: 27 Μ. Καραμεσίνη, σημειώσεις για το μάθημα: Ανεργία και πολιτικές απασχόλησης, Αθήνα 2006, σελ Σ. Ρωτσιάμη, Ανεργία και πληθωρισμός, 2006, σελ Μ. Καραμεσίνη, όπ. π. 20

21 χαρακτηριστεί και ως ακούσια, στις περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει μικρή αύξηση των τιμών των αγαθών που καταναλώνουν τα άτομα σε σχέση προς το συνολικό μισθό τους και που, τόσο η συνολική προσφορά εργασίας που θα ήταν πρόθυμη να προσφερθεί στον τρέχοντα χρηματικό μισθό, όσο και η συνολική ζήτηση για εργασία σε αυτόν τον μισθό, θα είναι μεγαλύτερες από το ισχύον επίπεδο απασχόλησης. Με άλλα λόγια, ένα άτομο μπορεί να χαρακτηριστεί ως «ακούσιος άνεργος» όταν, όντας χωρίς εργασία, θα ήταν πρόθυμο να εργαστεί με έναν μισθό χαμηλότερο από τον ισχύοντα νομοθετικά 30. Παρατηρείται ότι η τεχνολογία ταυτόχρονα καταργεί θέσεις εργασίας και δημιουργεί άλλες. Γενικά καταστρέφει θέσεις εργασίας χαμηλού κόστους και χαμηλής παραγωγικότητας και δημιουργεί άλλες περισσότερο παραγωγικές, εξειδικευμένες και υψηλότερου μισθού 31. Υπάρχει, τέλος και η λεγόμενη εποχική ανεργία, η οποία οφείλεται στο χαμηλότερο επίπεδο παραγωγικής δραστηριότητας που μαστίζει ορισμένους κλάδους της οικονομίας συγκεκριμένες εποχές του χρόνου. Οι μεταβολές αυτές της παραγωγής συνοδεύονται από αντίστοιχες μεταβολές της απασχόλησης εργατικού δυναμικού και συνεπώς από μεταβολές της ανεργίας. Χαρακτηριστικό της εποχιακής ανεργίας είναι ότι επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο και είναι προσωρινή και μικρής σχετικά διάρκειας 32. Χαρακτηριστικά επαγγέλματα που πλήττονται από αυτό το είδος της ανεργίας είναι τα τουριστικά επαγγέλματα, οι οικοδόμοι, οι εργάτες 30 Κ. Ρόντου & Ε. Παπάνη, «Κοινωνικά δίκτυα, κινητικότητα και ανεργία» ανακτημένο 20/10/2010 από: 31 Σ. Ρωτσιάμη, Ανεργία και πληθωρισμός, 2006, σελ Όπ. π., σελ

22 γης και (στην Ελλάδα) κατά την τελευταία δεκαετία οι αναπληρωτές καθηγητές της μέσης εκπαίδευσης και οι δάσκαλοι 33. Ωστόσο, επειδή η ανεργία είναι ένα φαινόμενο που βιώνεται διαφορετικά από την κάθε κατηγορία ατόμων, διακρίνονται και κατηγορίες που συνδέονται με τις ατομικές επαγγελματικές διαδρομές. Έχουμε λοιπόν την επαναλαμβανόμενη ανεργία, που αφορά κυρίως ομάδες όπως οι νέοι που εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά εργασίας 34, οι γυναίκες που εντάσσονται ξανά στην απασχόληση μετά από προσωρινή αποχώρηση (π.χ. λόγω εγκυμοσύνης / λοχείας) και οι ανειδίκευτοι εργαζόμενοι. Αυτές οι ομάδες χαρακτηρίζονται από αστάθεια ως προς την απασχόληση. Ένας άλλος τύπος είναι η ανεργία αναπροσαρμογής, η οποία αναφέρεται κυρίως σε άνδρες μεσαίων ηλικιών και ειδικευμένους εργαζόμενους, που έμειναν άνεργοι συνήθως λόγω οικονομικών προβλημάτων των επιχειρήσεων και οδηγούνται σε συναφή επαγγέλματα. Ακόμα, υπάρχει και η λεγόμενη ανεργία αποκλεισμού, που συναντάται σε ηλικιωμένα άτομα ή νέους χωρίς προσόντα 35. Οι παραπάνω κατηγοριοποιήσεις της ανεργίας αφορούν το φαινόμενο γενικά. Υπάρχουν όμως και είδη ανεργίας που συνδέονται ειδικά με τις ιδιαιτερότητες της γυναικείας ανεργίας. Αυτά είναι η δεδηλωμένη, η άδηλη και η λεγόμενη «κρυπτοανεργία». Η δηλωμένη ανεργία είναι αυτή που δύναται να μετρηθεί, ενώ η άδηλη ανεργία αφορά τις γυναίκες που καταφεύγουν στις παραδοσιακές προσωπικές ή οικογενειακές γνωριμίες 33 Κ. Ρόντου & Ε. Παπάνη, όπ. π. 34 Τέτοιοι θεωρούνται όλοι όσοι αποφοιτούν από τη δευτεροβάθμια ή την τριτοβάθμια εκπαίδευση και ξεκινούν την αναζήτηση επαγγελματικής απασχόλησης για πρώτη φορά. 35 Μ. Καραμεσίνη, σημειώσεις για το μάθημα: Ανεργία και πολιτικές απασχόλησης, Αθήνα 2006, σελ

23 προκειμένου να εξασφαλίσουν μια θέση εργασίας. Η «κρυπτοανεργία» αφορά ειδικά εκείνες τις κατηγορίες γυναικών που αποφασίζουν να μείνουν εκτός της αγοράς εργασίας ανάλογα με τις συνθήκες της οικογενειακής τους ζωής, κυρίως πρόκειται για παντρεμένες γυναίκες, με αποτέλεσμα να καταγράφονται ως οικονομικά ανενεργές, ενώ στην πραγματικότητα είναι άνεργες ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ Η ανεργία ως οικονομικό-κοινωνικό φαινόμενο έχει τις ρίζες του στον αρχαίο ελληνικό κόσμο, αφού οι αποικίες στα παράλια της Ιωνίας ή της Κάτω Ιταλίας αποτέλεσαν πρόσφορο μέσο αποκέντρωσης ενός πλεονάζοντος κοινωνικού δυναμικού. Ακόμη, στη Ρώμη είναι χαρακτηριστικό ότι η ανεργία έπαιξε σημαντικό ρόλο στην παρακμή ή έστω στην αποδυνάμωση του κρατικού συστήματος. Το φαινόμενο της ανεργίας, βέβαια, έγινε πιο έντονο στη βιομηχανική εποχή και το καπιταλιστικό σύστημα με τις αντιφάσεις που το συνοδεύουν. Κατά την περίοδο μεταξύ του Β Παγκοσμίου Πολέμου και των αρχών δεκαετίας του 1970 ανεργία και πληθωρισμός έκαναν κοινή την εμφάνισή τους, γεγονός που προκάλεσε πολλές δυσκολίες στον τρόπο αντιμετώπισης της πρώτης. Στη συνέχεια, η ανεργία αυξήθηκε σε τρεις φάσεις: αρχικά, μετά την πρώτη πετρελαϊκή κρίση του , μετά τη δεύτερη πετρελαϊκή κρίση του και μετά την απότομη κάμψη της ζήτησης του Σε αρκετές χώρες της Ευρώπης παρουσιάστηκε το φαινόμενο να αυξάνεται απότομα το ποσοστό ανεργίας 36 Λ. Μ. Μουσούρου, Γυναίκα και απασχόληση: δέκα ζητήματα, Αθήνα, 2003, Gutenberg, σελ

24 μετά από τις προαναφερθείσες διαταράξεις της οικονομίας, αλλά να μην επανέρχεται στα προηγούμενα επίπεδα μετά την πάροδο της κρίσης. Στις χώρες-μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ο αριθμός των ανέργων αυξήθηκε από 10 εκατομμύρια το 1973 σε περισσότερο από 35 εκατομμύρια προς τα τέλη της δεκαετίας του Το 1995 τα ποσοστά τις ανεργίας παρέμειναν σταθεροποιημένα σε υψηλά επίπεδα χωρίς εμφανείς τάσεις μείωσης. Το ποσοστό ανεργίας για τις χώρες της Ευρωπαϊκής ζώνης διαμορφώθηκε στο 10% και αποτέλεσε τη βασικότερη κοινωνική πληγή και τροχοπέδη στην πορεία προς την πρόοδο και την ευημερία. Στην Ελλάδα ο αριθμός των ανέργων οριζόταν το 1996 στο 10,3%. Επίσης, η ανεργία αυξήθηκε δραματικά και στις χώρες της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης. Κατά τη δεκαετία του 2000, το φαινόμενο της ανεργίας παρουσίασε μια ανεπαίσθητη βελτίωση, μολονότι τα ποσοστά ανεργίας παρέμεναν σε πολύ υψηλά επίπεδα 37. Τέλος, σήμερα, στην αρχή της δεύτερης δεκαετίας του 2000, τα επίπεδα της ανεργίας είναι πιο υψηλά από ποτέ. Σχετικά με την Ελλάδα, θα λέγαμε ότι η κρίσιμη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει δεν είναι πρωτόγνωρη. Στο σημείο αυτό θα αναφερθούν ενδεικτικά ορισμένες παλαιότερες περιπτώσεις δανεισμού της Ελλάδας από άλλες χώρες. Μετά την επανάσταση του 1821, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ήταν ο πρώτος που συνήψε δάνειο με την Αγγλία για λογαριασμό του ελληνικού κρατιδίου. Έπειτα, στη 1 Μαρτίου 1945, μετά τη γερμανική κατοχή, το Δ.Ν.Τ. ήρθε στη χώρα μας με τη λεγόμενη βοήθεια UNRRA (United Nations Relief and Rehabilitation Administration) 38, η οποία στάλθηκε από τις Η.Π.Α. Στη συνέχεια, τη δεκαετία του 50, μετά τον εμφύλιο πόλεμο, είχαμε 37 Βλ. Α. Κακαβιά, Η τεχνολογική ανεργία,, Αθήνα, 2008, σελ Η μετάφραση στα ελληνικά είναι: Διασυμμαχική Οργάνωση Αρωγής και Αποκατάστασης. 24

25 μαζική εξωτερική μετανάστευση σε χώρες όπως η Γερμανία, η Αυστραλία και η Αμερική, οπότε έφυγαν εκατομμύρια άνεργοι Έλληνες. Η υπόθεση Ανεργία, επομένως, είναι ένα κομμάτι της νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας. Ο λόγος δεν είναι τόσο πολιτικός, αλλά έχει να κάνει με τη νοοτροπία μας, δηλαδή με την έλλειψη αγωνιστικότητας, την αδυναμία εθνικού συντονισμού και τον ατομικισμό μας. Έτσι, φτάσαμε και σήμερα να ζούμε πάλι αυτό που συμβαίνει κάθε σαράντα με πενήντα χρόνια. Δηλαδή, αρχικά μεγάλη προσπάθεια και κόπος, ανάπτυξη, κατάκτηση υλικών αγαθών και πλούτου, κι έπειτα σπατάλη, ανεμελιά, κατάρρευση και ανεργία 39. Σήμερα, ο φορέας που είναι υπεύθυνος στην Ελλάδα για την άσκηση και την παρακολούθηση της εφαρμογής της πολιτικής απασχόλησης είναι το Υπουργείο Απασχόλησης και Κοινωνικής Προστασίας. Η οργάνωση των δράσεων για την απασχόληση βασιζόταν από το 1998 στα Εθνικά Σχέδια Δράσης για την Απασχόληση (ΕΣΔΑ), τα οποία καταρτίστηκαν με βάση το θεσμό της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής Απασχόλησης (ΕΣΑ) που καθιερώθηκε το 1997 σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημαντικό σημείο στην υλοποίηση αυτής της πολιτικής έπαιξαν και οι στόχοι που τέθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας το Οι στόχοι αυτοί, σχετικά με τη δημιουργία της δυναμικότερης οικονομίας της γνώσης παγκοσμίως στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτέλεσαν σημείο αναφοράς στην πολιτική για τα μετέπειτα χρόνια, αφού τα Ε.Σ.Δ.Α. συμπληρώθηκαν και εξειδικεύτηκαν στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια που ακολούθησαν, και το χρονικό τους πλαίσιο ήταν η επόμενη δεκαετία. Απώτερος σκοπός ήταν η δημιουργία καλύτερων θέσεων εργασίας, με τη μεγαλύτερη δυνατή κοινωνική συνοχή. 39 Βλ. αρχιμ. Ι. Καρασακαλίδη, «Εκκλησία και ανεργία», δημοσιευμένο στο: και ανακτημένο 20/08/

26 Έτσι, με βάση την Ε.Σ.Α., το 1998 υπήρξε για πρώτη φορά Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Απασχόληση, το οποίο διαρθρωνόταν σε 4 βασικούς Πυλώνες. Αυτοί ήταν οι εξής: Βελτίωση της Απασχολησιμότητας Ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος και δημιουργία θέσεων εργασίας Ενθάρρυνση της προσαρμοστικότητας των επιχειρήσεων και των εργαζομένων τους Ενίσχυση της ισότητας των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών 40. Σημαντικό ρόλο στο σχεδιασμό, στη διαμόρφωση και στην υλοποίηση των πολιτικών απασχόλησης -ενεργητικών και παθητικών- έχει και ο Οργανισμός Απασχόλησης του Εργατικού Δυναμικού (ΟΑΕΔ). Ο Οργανισμός αυτός, που ιδρύθηκε το 1954 και αρχικά αναφερόταν ως Οργανισμός Απασχόλησης και Ασφάλισης της Ανεργίας (ΟΟΑΑ), ενώ μετονομάστηκε σε ΟΑΕΔ το , είναι το κύριο όργανο εφαρμογής της Κυβερνητικής Πολιτικής για την απασχόληση, ώστε να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες προϋποθέσεις ταχείας προσαρμογής της προσφοράς εργασίας προς τις απαιτήσεις της ζήτησης, σε αρμονία με το εκάστοτε Πρόγραμμα Οικονομικής Ανάπτυξης της Χώρας και τις συναφείς κατευθύνσεις και οδηγίες του Υπουργού Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Ειδικότερα, ο Οργανισμός μεριμνά για: τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό του εργατικού δυναμικού, 40 Ε. Ιερεμιάδη, Ανεργία των γυναικών και πολιτική απασχόλησης, Αθήνα, 2008, σελ Όπ. π., σελ

27 την Τεχνική Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση του εργατικού δυναμικού τη διευκόλυνση της επαφής μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εργασίας και διάφορες παροχές, όπως την με προϋποθέσεις επιδότηση ανέργων, τη συμπλήρωση των επιδομάτων κύησης και μητρότητας που παρέχει το Ι.Κ.Α. κ.λ.π. 42. Αυτό, βέβαια, που είναι φανερό από τον τρόπο ανάπτυξης και εφαρμογής των πολιτικών είναι ότι βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και δράσεις, αφού πολλές φορές περιορίζονται στη διαχείριση των Προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ότι απουσιάζει η πρωτοβουλία από πλευράς των ελληνικών φορέων άσκησης πολιτικής. Δηλαδή, ουσιαστικά στην Ελλάδα οι πολιτικές και τα προγράμματα που εφαρμόζονται καταλήγουν στο να προσπαθούν να προσαρμόσουν τα ευρωπαϊκά δεδομένα στις κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες της ελληνικής πραγματικότητας ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 44 Η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία 45, επισημαίνει ότι η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα ανάμεσα στις 27 της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου τα ποσοστά 42 Οργανισμός, Αποστολή-Στόχοι. 43 Ε. Ιερεμιάδη, Ανεργία των γυναικών και πολιτική απασχόλησης, Αθήνα, 2008, σελ Βλ. πίνακες στατιστικών δεδομένων στο ΠΑΡΑΤΗΜΑ, σελ Η Eurostat είναι η Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην οποία διαβιβάζουν εμπιστευτικά στατιστικά στοιχεία οι εθνικές στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών. 27

28 ανεργίας δε μειώνονται ανάλογα με την απόκτηση περισσότερων τυπικών προσόντων. Η Ελλάδα κατέχει σήμερα πανευρωπαϊκό ρεκόρ στην ανεργία των πτυχιούχων και παράλληλα κατατάσσεται στη δεύτερη θέση όσον αφορά την ετεροαπασχόληση 46. Η ετεροαπασχόληση ορίζεται ως η απασχόληση σε θέση εργασίας της οποίας το αντικείμενο δεν αντιστοιχεί καθόλου ή αντιστοιχεί λίγο στην ακαδημαϊκή εκπαίδευση του πτυχιούχου 47. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του σωματείου συμβασιούχων εργασιακών συμβούλων του ΟΑΕΔ, κ. Γιώργο Μακράκη, «η ανεργία στη χώρα μας είναι ιδιαίτερα σημαντική σε όλες τις ηλικίες, αλλά όσον αφορά τους νέους είναι σαφώς μεγαλύτερη». Ο κ. Μακράκης αποδίδει την τόσο μεγάλη δυσκολία εξεύρεσης εργασίας των νέων και μάλιστα πτυχιούχων ανθρώπων στο γεγονός ότι δεν υπάρχουν επαρκείς θέσεις εργασίας, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Η προσφορά δηλαδή είναι εξαιρετικά μεγαλύτερη από τη ζήτηση. «Μόλις για το 5-10% των αποφοίτων πανεπιστημιακών σχολών υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας πάνω στο αντικείμενό τους», υποστηρίζει ο κ. Μακράκης. Σημειώνει, επίσης, ότι «Το μεγαλύτερο ποσοστό ανεργίας των νέων πτυχιούχων το αντιμετωπίζουν οι απόφοιτοι θεωρητικών σχολών, γιατί οι συγκεκριμένες σχολές δεν παράγουν εξειδίκευση και καλώς ή κακώς ζούμε στην εποχή της εξειδίκευσης. Δεν είναι τυχαίο ότι είναι ελάχιστο το ποσοστό των ανέργων πτυχιούχων πληροφορικής που έρχονται σε μας. Το μεγαλύτερο ποσοστό είναι απόφοιτοι της Παντείου, των Κοινωνικών Επιστημών, της Φιλοσοφικής και της Θεολογικής Σχολής, αφού οι απόφοιτοι των συγκεκριμένων σχολών μόνο ως 46 Ελλάδα: Η χώρα των πτυχιούχων ανέργων. Δημοσιευμένο 18/01/2010 στο: 47 Ε. Γεώργα, Ετεροαπασχόληση και επαγγελματικός διαχωρισμός πτυχιούχων ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα ανά επιστημονικό κλάδο σπουδών, Αθήνα, 2009, σελ

29 καθηγητές μέσης εκπαίδευσης μπορούν να απορροφηθούν και οι θέσεις είναι ελάχιστες» 48. Σύμφωνα με τα στοιχεία του μητρώου του ΟΑΕΔ, το σύνολο των ανέργων με κριτήριο την αναζήτηση εργασίας για τον μήνα Αύγουστο του 2012 ανήλθε σε άτομα, από τα οποία (ποσοστό 42,73%) είναι εγγεγραμμένα στο μητρώο του ΟΑΕΔ για χρονικό διάστημα ίσο ή και περισσότερο των 12 μηνών. Την ίδια χρονική στιγμή ο υψηλότερος αριθμός ανέργων που αναζητούσε εργασία εμφανίζεται στην Περιφέρεια Αττικής ( άνεργοι) και στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας ( άνεργοι), καθώς οι δύο αυτές Περιφέρειες συγκεντρώνουν τον υψηλότερο πληθυσμό στο σύνολο της χώρας. Οι επιδοτούμενοι άνεργοι ανέρχονται στους , ενώ κατατέθηκαν άλλες νέες αιτήσεις για το επίδομα ανεργίας. Επίσης, στο σύνολο της χώρας παρατηρείται μείωση των ανέργων αναζητούντων εργασία από τον προηγούμενο μήνα σε άτομα και με ποσοστιαία μεταβολή -0,99%, με μόνη εξαίρεση την περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, η οποία παρουσίασε ποσοστιαία αύξηση μεγέθους 0.10%. Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι από τον πληθυσμό που αναζητά εργασία το 58,72% είναι γυναίκες και το 63,64% ανήκει στην ηλικιακή ομάδα κάτω των 30 ετών. Τέλος, σε ό,τι αφορά το εκπαιδευτικό επίπεδο των ανέργων, το χαμηλότερο ποσοστό (1,10%) αντιστοιχεί σε ανθρώπους χωρίς εκπαίδευση και το υψηλότερο ποσοστό (46,62) αφορά στους αποφοίτους Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 12/01/ «Συνοπτική έκθεση Στοιχείων Ανέργων και Επιδοτουμένων, Αύγουστος 2012». Δημοσιευμένη στο: 29

30 Ένα ακόμη φαινόμενο που παρατηρείται όλο και πιο συχνά τα τελευταία δύο χρόνια είναι το κλείσιμο διάφορων καταστημάτων. Ενδεικτικά αναφέρω ότι στη Θεσσαλονίκη οι κλειστές εμπορικές επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν το 27,5% 50, ενώ στην Αθήνα 1 στα 3 καταστήματα που λειτουργούσαν το 2008, σήμερα έχει κλείσει. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΕΕ (Εθνική Συνομοσπονδία Ελληνικού Εμπορίου), τον Μάρτιο του 2012 το ποσοστό των κλειστών επιχειρήσεων μόνο στους κεντρικούς εμπορικούς δρόμους έφτανε το 29,6%, ενώ έξι μήνες μετά, το ίδιο ποσοστό κυμαίνεται περίπου στο 31% (ένα χρόνο πριν το ίδιο ποσοστό μετά βίας ξεπερνούσε το 24%) Λ. Τσιάμη, «Ερημώνει το εμπορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης», δημοσιευμένο 28/07/2012 στο: 51 Ν. Χ. Ρουσανόγλου, «Κλειστό ένα στα τρία εμπορικά καταστήματα στο κέντρο της Αθήνας», δημοσιευμένο 29/09/2012 στο: 30

31 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ 3.1. ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ Το φαινόμενο της ανεργίας έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας της διεθνούς βιβλιογραφίας τα τελευταία 80 χρόνια και έχει επισημανθεί η πολυδιάστατη επίδρασή του στην ψυχολογία των ανθρώπων που το αντιμετωπίζουν. Οι έρευνες αυτές έχουν αποδείξει ότι υπάρχει στενή αιτιώδης σχέση μεταξύ ανεργίας και ψυχολογικών προβλημάτων 52, διότι η ανεργία και η ανασφάλεια για την μελλοντική επαγγελματική κατάσταση μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας άγχους 53. Οι περισσότεροι ερευνητές συμφωνούν ότι η απώλεια της εργασίας αυξάνει τον κίνδυνο ψυχικών διαταραχών και των σωματικών επιπτώσεών τους. Έτσι, πολλές μελέτες συγκλίνουν στην παραδοχή μίας ισχυρής συνάφειας ανάμεσα στην ανεργία και στην αύξηση της κατάθλιψης, του άγχους, της χρήσης ουσιών και της αντικοινωνικής συμπεριφοράς 54. Σε πολλές μελέτες τονίζεται το γεγονός ότι η ανεργία βιώνεται ως τραυματική εμπειρία δεδομένου ότι ανατρέπει το όλο πλαίσιο της ζωής του ανθρώπου, το οποίο σε μεγάλο βαθμό συγκροτείται από τις οικονομικές, 52 Βλ. F. McKee-Ryan, Z. Song, C. Wanberg and A. Kinicki, Psychological and physical wellbeing during unemployment: a meta-analytic study, Journal of Applied Psychology, Vol. 90(1), Jan. 2005, p. 60, Βλ. επίσης H. Meltzer, B. Gill, M. Petticrew and K. Hinds, The prevalence of psychiatric morbidity among adults living in private households, London, 1995, HMSO, p A. Hammarstrom, Health consequences of youth unemployment-review from a gender perspective, Social Science and Medicine, Vol. 38(5), 1994, p Murphy & Athanasou, The effects of unemployment on mental health, Journal of Occupational and Organizational Psychology, Vol. 72, 1999, p

32 κοινωνικές, ψυχολογικές κ.λ.π. λειτουργίες και προεκτάσεις της εργασίας. Η ανεργία, ως αναγκαστική έξοδος από το χώρο της απασχόλησης, για πολλούς ανθρώπους σημαίνει μια δραστική μείωση του εισοδήματος καθώς και στέρηση της δυνατότητας να διαδραματίζουν κοινωνικά αποδεκτούς και αξιοθαύμαστους ρόλους. Επισημαίνεται ότι η ανεργία είναι τραυματική εμπειρία, εφ όσον θεωρείται βασική αξία της κοινωνίας η οικονομική ανεξαρτησία, και ότι η ανεργία αναστέλλει τις προσδοκίες των ατόμων και των οικογενειών τους και συχνά μάλιστα συρρικνώνει τις επιδιώξεις για κοινωνική ανέλιξη. Η ανεργία ως στέρηση των οικονομικών αγαθών και του κοινωνικού κύρους που παρέχει η εργασία, θεωρείται σοβαρή αιτία ψυχικών διαταραχών. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποίησε ο κ. Μακράκης, με θέμα «Ανεργία και Υγεία», το 41% των ανέργων έχει αυξημένο άγχος, καταθλιπτικές τάσεις, αϋπνία και αντιμετωπίζει ψυχολογικά προβλήματα, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό των εργαζομένων είναι μόλις 16%. 55. Η απώλεια της εργασίας επηρεάζει την αυτοεκτίμηση των ανέργων μέσω ενός πλέγματος αλληλεπιδράσεων συναισθημάτων ενοχής λόγω αυτής της απώλειας, αλλά και λόγω της απώλειας οικονομικών πόρων 56. Οι τηλεφωνικές γραμμές ψυχολογικής στήριξης καταγράφουν αυξημένο αριθμό κλήσεων για ψυχολογικά προβλήματα σχετιζόμενα με την οικονομική κρίση. Η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη του Προγράμματος «Αντιστίγμα» του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγιεινής (ΕΠΙΨΥ), τους τελευταίους μήνες έχει 55 Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2007, σε δείγμα 500 ανέργων, όλων των ηλικιών, και 100 εργαζομένων, όλων των ηλικιών και όλων των εκπαιδευτικών επιπέδων, σε Καισαριανή, Βύρωνα και Παγκράτι και τα αποτελέσματά της δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 12/01/ Δ. Πατέλης, Όψεις της ανεργίας: κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις, ΙΝΕ-ΓΣΕΕ Νοέμβριος

33 καταγράψει αυξημένο αριθμό κλήσεων με θεματολογία σχετική με οικονομικά προβλήματα και δυσκολίες στον τομέα της εργασίας. Στο 27% των κλήσεων τα αιτήματα για παροχή ψυχολογικής βοήθειας συνδέονται με την οικονομική κρίση και τη δυσχερή κατάσταση που επικρατεί στον εργασιακό τομέα. Τα στοιχεία της Γραμμής Βοήθειας εμφανίζουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης να πλήττουν περισσότερο τους άνδρες (65%) και την κατ εξοχήν παραγωγική ηλικιακή ομάδα (30-45 ετών), άτομα δηλαδή που κατά κανόνα έχουν να αντιμετωπίσουν πολλαπλές υποχρεώσεις (οικογενειακές και άλλες). Αλλά και τα άτομα νεότερης ηλικίας (18-30 ετών) βλέπουν με έντονο άγχος την έλλειψη επαγγελματικών προοπτικών και τους όρους που προδιαγράφουν το εργασιακό μέλλον τους. Πολλοί από τους καλούντες δηλώνουν ανήμποροι να αντιμετωπίσουν τη δυσχερή και αδιέξοδη, πολλές φορές, κατάσταση στην οποία βρέθηκαν, φθάνοντας σε σημείο να σκέφτονται ακόμη και την αυτοκτονία ως ύστατη λύση. Στη χώρα μας ο αριθμός των αυτοκτονιών αυξήθηκε φθάνοντας το 2010 τους 24 θανάτους, ενώ απόπειρες αυτοκτονίας έγιναν περισσότερες 57. Η οικογενειακή κατάσταση είναι παράγοντας καθοριστικός για τη στήριξη της ψυχικής υγείας του ατόμου σε καταστάσεις οικονομικής κρίσης. Από μελέτες προκύπτει ότι η ύπαρξη συζύγου ή σταθερού συντρόφου μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο συναισθηματικό στήριγμα, αλλά και χειροπιαστή βοήθεια για την αντιμετώπιση των οικονομικών αναγκών μέσω της οικονομικής συμβολής του 58. Επίσης, μελέτες δείχνουν ότι και η ηλικία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, με τα άτομα μέσης ηλικίας να υποφέρουν 57 Γ. Μπούρα & Λ. Λύκουρα, «Η οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία», Εγκέφαλος, τ.48(2), 2011,σελ A. Vaananen, J. Vahtera, J. Pentti, & M. Kivimaki, Sources of social support as determinants of psychiatric morbidity after severe life events: Prospective cohort study of female employees, Journal of Psychosomatic Research, Vol. 58, 2005, p

34 περισσότερο από την ανεργία 59, χωρίς ωστόσο να λείπουν και τα ερευνητικά δεδομένα όπου το γεγονός της ανεργίας μετά τις σπουδές οδηγεί σε σημαντική επιδείνωση της ψυχικής υγείας 60. Οι «ευαίσθητοι» εργαζόμενοι ή τα άτομα που νοσούν ήδη από κάποιο ψυχικό νόσημα ανήκουν και αυτοί στις ομάδες του πληθυσμού που πλήττονται σαφώς περισσότερο από την οικονομική κρίση. Η εργασιακή ανασφάλεια, στην περίπτωση τους, καθώς και το στρες που αυτή επιφέρει, λειτουργούν ιδιαιτέρως ψυχοπιεστικά, εντείνοντας τις ήδη υπάρχουσες δυσκολίες του ατόμου. Επιπλέον, μεσούσης της οικονομικής κρίσης και οι εργοδότες γίνονται λιγότερο «ανεκτικοί», εντοπίζουν τους «αδύναμους κρίκους» και τους απολύουν γρηγορότερα. Ένας φαύλος κύκλος δημιουργείται, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο, όπου η ψυχική ασθένεια οδηγεί στην απώλεια της εργασίας και στη φτώχεια, αλλά και όπου η ανεργία οδηγεί στην εμφάνιση ή στην επιδείνωση της ψυχικής ασθένειας 61. Σημαντικές είναι και οι επιπτώσεις των οικονομικών κρίσεων στα παιδιά. Πρώιμες αντίξοες εμπειρίες μπορεί να τροποποιήσουν τη δομική και λειτουργική ανάπτυξη του εγκεφάλου του παιδιού, συμβάλλοντας στην αρνητική έκβαση της ψυχικής υγείας στο μέλλον. Η κακή κοινωνικοοικονομική κατάσταση των γονέων σχετίζεται επίσης με χαμηλή ικανότητα εστίασης της προσοχής των παιδιών. Η πρώιμη έκθεση της 59 H.S., Broomhall, & A.H., Winefield, A.H., A comparison of the affective well-being of young and middle-aged unemployed men matched for length of unemployment, British Journal of Medical Psychology, Vol. 63, 1990, p K. Paul, & K. Moser, Unemployment impairs mental health: Meta-analyses, Journal of Vocational Behavior, Vol. 74, 2009, p S. Aro, H. Aro, I. Keskimaki, Socio-economic mobility among patients with schizophrenia or major affective disorder. A 17-year retrospective follow-up, British Journal of Psychiatry, Vol. 166, 1995, p

35 μητέρας σε στρες λόγω κατάθλιψης, άγχους ή υποσιτισμού κατά την εγκυμοσύνη, αυξάνει τη δραστηριότητα του άξονα υποθάλαμος-υπόφυσηεπινεφρίδια στο βρέφος, με αποτέλεσμα την τροποποιημένη απάντηση στα στρεσογόνα ερεθίσματα 62. Επιπλέον, η ανεργία προκαλεί ισχυρή αίσθηση αγωνίας, άγχος, απώλεια αυτοπεποίθησης και μνήμης, ανικανότητα συγκέντρωσης, υπνηλία, μερική σεξουαλική ανικανότητα, απογοήτευση και απαισιοδοξία, υψηλή ερεθιστικότητα και διαταραχές στο επίπεδο σχέσεων. Τα παραπάνω αυξάνουν τις πιθανότητες ενδοοικογενειακών εντάσεων, κακοποίησης και διαζυγίων. Δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε στην Αγγλία (1982) για να διαπιστωθεί πώς επιδρά η ύπαρξη είτε η απουσία εργασίας στη συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου έδειξε ότι οι άνεργοι και όσοι εργάζονταν ευκαιριακά ανέφεραν πολύ πιο συχνά δυσάρεστες συναισθηματικές καταστάσεις. Σε ανάλογη έρευνα στην Αυστραλία παρατηρήθηκε ότι οι απόφοιτοι μέσης εκπαίδευσης που δεν βρήκαν δουλειά ήταν λιγότερο ευτυχισμένοι από εκείνους που βρήκαν, αισθάνονταν πλήξη και ανία, εχθρότητα προς την κοινωνία και δοκίμαζαν αισθήματα μοναξιάς και αδυναμίας. Πολλοί ερευνητές που ασχολούνται με τη μελέτη της κατάστασης των ανέργων εντοπίζουν την εμφάνιση απάθειας, αδυναμίας και μερικές φορές ψυχικού κλονισμού. Συνήθως τα έσοδα των ανέργων είναι αισθητά χαμηλότερα από αυτά των εργαζομένων, ωστόσο ακόμα και στις περιπτώσεις που τα έσοδα είναι ίσα, οι εργαζόμενοι είναι πιο ευτυχισμένοι απ τους ανέργους. Έχει επισημανθεί ότι οι γυναίκες αντιδρούν λιγότερο νοσηρά στην απώλεια της εργασίας απ ότι οι άνδρες, εκτός από τις 62 Γ. Μπούρα & Λ. Λύκουρα, «Η οικονομική κρίση και οι επιπτώσεις της στην ψυχική υγεία», Εγκέφαλος, τ.48(2), 2011, σελ

36 περιπτώσεις που είναι κεφαλή της οικογένειας. Επίσης, αντιμετωπίζουν πιο ψύχραιμα την απώλεια της εργασίας των ανδρών τους. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες μελέτες για τις εμπειρίες των ανέργων και των οικογενειών τους η ανεργία θεωρείται γενικά ανεπιθύμητο γεγονός που συμβάλλει στην ψυχολογική δυσλειτουργία, μειώνοντας τον αυτοσεβασμό και επιδεινώνοντας τις διαπροσωπικές σχέσεις στην οικογένεια. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής λόγω της απώλειας εισοδήματος επιτείνουν την αποξένωση και την ψυχολογική δυσθυμία μεταξύ άλλων και λόγω της παραίτησης από δαπανηρές μορφές ψυχαγωγίας. Τα άτομα που παραμένουν άνεργα για μεγάλο χρονικό διάστημα απομακρύνονται από τις κοινωνικές συναναστροφές τους και διακατέχονται από έντονα συναισθήματα πικρίας και θυμού απέναντι στις επιχειρήσεις στις οποίες εργάζονταν, στις συνδικαλιστικές τους οργανώσεις που θεωρούν ότι δεν τους προασπίστηκαν επαρκώς και γενικά στο κοινωνικό σύστημα που τους στερεί τη δυνατότητα να διαδραματίσουν παραγωγικό ρόλο. Η ανεργία ωθεί τις συζύγους των ανέργων στην εργασία, γεγονός που αντιστρέφει τους κοινωνικούς ρόλους των συζύγων, οδηγώντας συχνά σε απώλεια του κύρους, του σεβασμού, αλλά και σε υπονόμευση της θέσης του άνεργου άνδρα ως οικογενειάρχη. Οι έρευνες για τις κοινωνικές- ψυχολογικές επιπτώσεις της ανεργίας δείχνουν ότι αυτές επιδρούν ηθικά βαρύτερα στους εργαζόμενους ηλικίας ετών, που έχουν οικογένεια και σταθερή αντίληψη της κοινωνικής και οικονομικής τους θέσης, η οποία υπονομεύεται από την ανεργία. Βαρύτερα βιώνουν αυτές τις επιπτώσεις οι ειδικευμένοι εργαζόμενοι και ιδιαίτερα όσοι έχουν υψηλές κοινωνικές προσδοκίες και έχουν κατακτήσει κατά το 36

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΜΟΡΦΕΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΑΝΕΡΓΙΑ ΟΡΙΣΜΟΣ Η κατάσταση έλλειψης εργασίας, κατά την οποία υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, προσφέρονται λίγες θέσεις εργασίας, ενώ υπάρχουν πάρα πολλοί ενδ9ιαφερόμενοι. Είναι έννοια

Διαβάστε περισσότερα

2. Ορισμός, μέτρηση και ετερογένεια του φαινομένου της ανεργίας

2. Ορισμός, μέτρηση και ετερογένεια του φαινομένου της ανεργίας 2. Ορισμός, μέτρηση και ετερογένεια του φαινομένου της ανεργίας Ενώ σ όλα τα κοινωνικά συστήματα που έχουν υπάρξει ιστορικά έχει παρατηρηθεί υπόαξιοποίηση των εργασιακών δυνατοτήτων των μελών της κοινωνίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση»

«Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Συνέδριο «Κοινωνία σε κρίση, αυτοδιοίκηση σε δράση» Έκθεση ΠΟΛΙΣ, Θεσσαλονίκη 21-22 / 11/ 2013 «Κοινωνικές Δράσεις στη Νέα Προγραμματική Περίοδο» Αγγελική Ωραιοπούλου Προϊσταμένη ΕΔΑ Περιφέρειας Κεντρικής

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Ηλεκτρολόγοι Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών 1 2 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.: Νόρμα Βαβάτση - Χριστάκη,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ. Τριμηνιαία Έρευνα. Α Τρίμηνο 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ Τριμηνιαία Έρευνα Α Τρίμηνο 2012 Αθήνα, Απρίλιος 2012 2 Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Α Τρίμηνο 2012 3 4 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ στην αγορά εργασίας των ετών 2005 & 2006 Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Χημικοί Τμήμα Χημικών Μηχανικών 1 Μελέτη απορρόφησης του ΑΠΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕΩΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2011 Άνεργοι [Αναζητούντες εργασία] Λοιποί [Μη αναζητούντες εργασία] [1] >= 12 Μήνες [2] 267.924 34.817

Διαβάστε περισσότερα

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης

Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης Γραφείο Επαγγελματικού Προσανατολισμού και Πληροφόρησης Νέων Δήμου Ρεθύμνης ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του παρόντος είναι να παρουσιάσει τον τρόπο δημιουργία και λειτουργίας Γραφείου Επαγγελματικού Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

www.emfasisfoundation.org

www.emfasisfoundation.org www.emfasisfoundation.org Emfasis Foundation 2 Περιεχόμενα Emfasis σελ. 4 Ο σκοπός μας σελ. 4 Κοινωνική Εργασία Δρόμου (Social Street Work) σελ. 5-6 Τι είναι αυτό που μας ορίζει σελ. 6-7 Οι ομάδες μας

Διαβάστε περισσότερα

Εάν το ποσοστό υποχρεωτικών καταθέσεων είναι 25% και υπάρξει μια αρχική κατάθεση όψεως 2.000 σε μια εμπορική Τράπεζα, τότε η μέγιστη ρευστότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από αυτή την κατάθεση είναι: Α.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ 4 1. Εγγεγραμμένοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013»

ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ Ε.Π. «EΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ 2007-2013» ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 «Μέσο-μακροπρόθεσμη στήριξη του ανθρώπινου δυναμικού που υφίσταται τις συνέπειες απρόβλεπτων τοπικών η

Διαβάστε περισσότερα

(ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ

(ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΘΕΜΑ ΤΗΝ ΑΝΕΡΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΤΗΣΙΩΝ 76-10434 ΑΘΗΝΑ - email vbrinia@aueb.gr - ASOE GR, www.aueb.gr (ΥΑ 39460/Γ2/21-3-2013, ΦΕΚ Β 689/26-3-13) ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015

ΟΑΕΔ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΜΗΤΡΩΟ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΣ 2015 2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΓΓΕΓΡΑΜΜΕΝΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ο : ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 129 133, έκδοση 2014 : σελίδες 124 129 ) 3.3.2 Παρακίνηση 3.3.2.1 Βασικές έννοιες Η υλοποίηση του έργου και η επίτευξη των στόχων στις

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας

3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας 3.2 Η εμπειρική προσέγγιση της προσφοράς εργασίας - Η επίδραση της ζήτησης επί της προσφοράς εργασίας Η νεοκλασική θεωρία της προσφοράς εργασίας που αναπτύξαμε προηγουμένως υποστηρίζει ότι οι επιλογές

Διαβάστε περισσότερα

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών

Αρετή Ευθυμίου. Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Αρετή Ευθυμίου Υπεύθυνη Κέντρων Ημέρας Εταιρεία Νόσου Alzheimer & Συναφών Διαταραχών Αθηνών Ποιος είναι ο Φροντιστής Σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει το δίκτυο EUROCARERS (www.eurocarers.org), φροντιστής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μορφές απασχόλησης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέες μορφές απασχόλησης. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Νέες μορφές απασχόλησης 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Ποιες είναι οι νέες μορφές απασχόλησης; Σύμβαση ορισμένου χρόνου Μερική απασχόληση Προσωρινή απασχόληση Σύμβαση έργου Υπεργολαβία Εκ

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ

Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ Ε.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΑΠΡΟΒΛΕΠΤΩΝ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 01: «ΜΈΣΟ-ΜΑΚΡΟΠΡΌΘΕΣΜΗ ΣΤΉΡΙΞΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΎ ΠΟΥ ΥΦΊΣΤΑΤΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΈΠΕΙΕΣ ΑΠΡΌΒΛΕΠΤΩΝ ΤΟΠΙΚΏΝ Ή ΤΟΜΕΑΚΏΝ ΚΡΊΣΕΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΈΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ

γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ γραπτή εξέταση στo μάθημα ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Γ ΕΠΑΛ Τάξη: Γ ΕΠΑΛ Τμήμα: Βαθμός: Ονοματεπώνυμο: Καθηγητές: Κείμενο «Όπλο επιβίωσης» η δια βίου εκπαίδευση και η κατάρτιση. Στο ευρωπαϊκό προσκήνιο τίθεται

Διαβάστε περισσότερα

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή

Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Ελλάδα Ανισότητες: από την καταγραφή στην ανατροπή Η μελέτη της Ευαγγελίας Παπαπέτρου για την απασχόληση - ανεργία και τις μισθολογικές διαφορές ανδρών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΑ 1. Περιεχόμενο ΜΟΝΑΔΕΣ μονάδες 15 2. Δομή μονάδες 15 3 Έκφραση μονάδες 15 4. Ορθογραφία μονάδες 5 ΜΕΡΟΣ Β : ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ 5. (Β 1) μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας.

Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση της 8 ης ημέρας της γυναίκας. Αθήνα Μάρτιος 2011 ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΦΙΛΕΛΛΗΝΩΝ & ΨΥΛΛΑ 2 105 57 ΑΘΗΝΑ Τηλ 213.16.16.900 Fax 2103246165 Email: adedy@adedy.gr, adedy1@adedy.gr ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ Πέρασαν 101 χρόνια από την καθιέρωση

Διαβάστε περισσότερα

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές

Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Κυπριακή οικονομία: προκλήσεις και προοπτικές Εισαγωγική ομιλία του Αθανάσιου Ορφανίδη, Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, στο επιμορφωτικό σεμινάριο του Συνδέσμου Οικονομολόγων Καθηγητών Κύπρου

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ ΝΕΩΝ ΑΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ 1996-1998 ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ ΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2000

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ

Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014. Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Η κοινωνική ασφάλιση των ΕΒΕ: ΟΑΕΕ 2014 Τομέας Κοινωνικής Πολιτικής ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ Βασικότερος και παράλληλα αναπόφευκτος κίνδυνος όλων των κοινωνιών αποτελεί η γήρανση του πληθυσμού. Για την αντιμετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ Λευκωσία, 17 Δεκεμβρίου 2013 ΠΡΟΣ: ΑΠΟ: ΘΕΜΑ: Όλα τα Μέλη Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων ΜΕΤΡΑ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΓΙΑ ΜΕΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ Κύριε, Το Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων σας πληροφορεί ότι τη Τετάρτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ

ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΝΑΣΧΕΣΗΣ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ανεργία, ως αποτέλεσμα της ύφεσης και των διαρθρωτικών προβλημάτων της ελληνικής οικονομίας, αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα στη χώρα.

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι!

Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Η συγγραφέας και ψυχολόγος Γιούλη Μιγγείρου στο agrinio-life Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι! Με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό λόγο, η κυρία Μιγγείρου στο νέο της βιβλίο Μαμά, μπαμπά σας χρειάζομαι, που

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας

Μελέτη απορρόφησης αποφοίτων του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Μελέτη απορρόφησης του Α.Π.Θ. στην αγορά εργασίας Επιστημονικός Κλάδος: Καλών Τεχνών Τμήματα Εικαστικών & Εφαρμοσμένων Τεχνών, Θεάτρου, Μουσικών Σπουδών 1 Ιδρυματικά Υπεύθυνη Γραφείου Διασύνδεσης Α.Π.Θ.:

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια

Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια Χαιρετισμός της Γενικής Γραμματέως Ισότητας των Φύλων κ.βάσως Κόλλια «Στηρίζουμε τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, προωθούμε τη συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εκδήλωση της Δομής Ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ Αναστασία Αλευριάδου Αν. Καθηγήτρια ΠΤΝ ΠΔΜ Υπεύθυνη Δράσεων Συμβουλευτικής ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΟΡΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α.

2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. 2. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΟΥ Ο.Π.Α. 2.1. Επαγγελματική Κατάσταση Απασχόληση Πτυχιούχων του Τμήματος Στατιστικής του Ο.Π.Α. Από το σύνολο των πτυχιούχων

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος

Εισαγωγή. Προφίλ του δείγματος ΕΡΕΥΝΑ Stedima: ΤΟ COACHING ΣΕ ΣΤΕΛΕΧΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος Αναστασία Μπαλάρη, Ανάλυση στοιχείων & Επεξεργασία ερωτηματολογίου Εισαγωγή Η Stedima παρουσιάζει παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Μεταφορές Μεταφορές Καταναλωτής Ε

Μεταφορές Μεταφορές Καταναλωτής Ε ΚΕΦ. 1 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του μαθήματος των Οικονομικών είναι να προσφέρει τις αναγκαίες οικονομικές γνώσεις, ώστε να αντιλαμβανόμαστε σωστά τον τρόπο λειτουργίας της Οικονομίας,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία - Επάγγελμα. Ανάλυση 1 εννοιών

Εργασία - Επάγγελμα. Ανάλυση 1 εννοιών Εργασία - Επάγγελμα Ανάλυση 1 εννοιών Τι είναι εργασία επάγγελμα Εργασία : Η σωματική και πνευματική απασχόληση του ανθρώπου που αποβλέπει σε παραγωγικό σκοπό. Όλα τα καταναλωτικά αγαθά είναι προϊόντα

Διαβάστε περισσότερα

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»

Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Πρώτη ενότητα: «Η ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» Επιχειρηματίας είναι ο άνθρωπος που κινητοποιεί τους απαραίτητους πόρους και τους εκμεταλλεύεται παραγωγικά για την υλοποίηση μιας επιχειρηματικής ευκαιρίας με σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας

Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας Το φυσικό ποσοστό της ανεργίας Κεφάλαιο 26 Εισαγωγή στην Μακροοικονομική Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Διαχωρισμός ειδών ανεργίας Τοπρόβληματηςανεργίαςσυνήθως χωρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο «Πράσινη Οικονομία, Κοινωνική Συνοχή και Απασχόληση»

Σχέδιο «Πράσινη Οικονομία, Κοινωνική Συνοχή και Απασχόληση» Σχέδιο «Πράσινη Οικονομία, Κοινωνική Συνοχή και Απασχόληση» Άστρος Αρκαδίας 30/11/2012 Εισηγήτριες: Βασιλική Λάτση Άννα Κοδέλλα Παρουσίαση Σχεδίου Το Σχέδιο εντάσσεται στο πλαίσιο της Δράσης 3: «Τοπικές

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ

ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ στην ΕΡΓΑΣΙΑ Το σύνδρομο της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) Μιλτιάδης Δεληχάς μέλος Ομάδας Εργασίας της SLIC Επιθεωρητής Ασφάλειας & Υγείας στην Εργασία Ακτινοφυσικός MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ

Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος. Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Ψυχοκοινωνικοί βλαπτικοί παράγοντες του εργασιακού περιβάλλοντος Γ. Ραχιώτης Ειδικός ιατρός εργασίας Λέκτορας Επιδημιολογίας ΠΘ Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Τροποποίηση της σχέσης του ανθρώπου με το περιβάλλον.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΓΥΝΑΙΚΕΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ Στη διαδικασία διαμόρφωσης των κοινωνιών, συνέβαλλε και η γυναικεία εργασία κάτω βέβαια από διάφορες μορφές ανισοτιμίας. Σταδιακά όμως, μέσω των γυναικείων συνδικαλιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο γονέων παιδιών με αναπηρία Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες με παιδιά με και ευνοϊκών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ. ΠΑΡΟΧΕΣ- ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ. ΠΑΡΟΧΕΣ- ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ ΟΑΕΔ_ΚΠΑ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΟΑΕΔ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΑΝΕΡΓΙΑΣ. ΠΑΡΟΧΕΣ- ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ Εισηγήτρια: Αχλαδά Λία, Ψυχολόγος- Ψυχοθεραπεύτρια gestalt, Εργασιακός Σύμβουλος, ΚΠΑ2 ΦΛΩΡΙΝΑΣ 11/4/2013 1 ΟΑΕΔ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΙΕΚ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ: Βοηθός Φαρμακείου Ημ/νια: 19/11/2013 ΕΞΑΜΗΝΟ: Α Χειμερινό Μάθημα: Ασφάλεια και Υγιεινή Εισηγητής : Εμμανουήλ Ε. Νικόλαος Ενότητα: Εισαγωγή ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΙΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΒΑΣΙΚΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων

Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία. Τα 5 Cs: Οι 5 κατηγορίες κινδύνου αποτελεσματικής διαχείρισης ταλέντων Παγκόσμια Έρευνα Κινδύνου Αποτελεσματικής Διαχείρισης Ταλέντων Γενικά Στοιχεία Από το Μάιο έως τον Αύγουστο του 2013, η KPMG International σε συνεργασία με την διεθνώς αναγνωρισμένη εταιρεία ερευνών Brandon

Διαβάστε περισσότερα

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP

Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών. Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP Ανθεκτικότητα & Αισιοδοξία: Ενισχύοντας τον Άνθρωπο σε περιόδους Κρίσης και Αλλαγών Μαζουροπούλου Χριστίνα Ψυχολόγος ΕΑΡ Consultant Hellas EAP 1 Οι Άνθρωποι μας 2 Συνέπειες Οικονομικής Κρίσης σε Εργαζομένους

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης

Γενικές αρχές διοίκησης. μιας μικρής επιχείρησης Γενικές αρχές διοίκησης μιας μικρής επιχείρησης Η επιχείρηση αποτελεί μια παραγωγική - οικονομική μονάδα, με την έννοια ότι συνδυάζει και αξιοποιεί τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, κεφάλαιο, γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ

ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ ΠΩΣ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕΤΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΨΥΧΙΚΑ ΥΓΙΕΣ-ΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ 7 ΒΗΜΑΤΩΝ Το φυλλάδιο «Ένας οδηγός για την προαγωγή της ψυχικής υγείας στο χώρο εργασίας- πηγή βοήθειας για τους εργοδότες» απευθύνεται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη. Επιχειρηματικότητας Γυναικών

Ανάπτυξη. Επιχειρηματικότητας Γυναικών Ανάπτυξη Επιχειρηματικότητας Γυναικών Ημερίδα: «Μετατρέποντας τις δεξιότητες σε επιχειρηματική δυνατότητα με βιώσιμη προοπτική, μέσω της συνέργειας, της καινοτομίας, της δικτύωσης» Νάνσυ Παπαλεξανδρή Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ»

«ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΜΕΝΕΙ ΕΚΤΟΣ» «Κ Α Ν Ε Ι Σ Δ Ε Ν Μ Ε Ν Ε Ι Ε Κ Τ Ο Σ» π ρ ό γ ρ α μ μ α π ρ ό λ η ψ η ς κ α ι π α ρ έ μ β α σ η ς γ ι α ν έ ο υ ς σ ε κ ί ν δ υ ν ο έ λ λ ε ι ψ η ς σ τ έ γ η ς φ ο ρ έ α ς υ λ ο π ο ί η σ η ς με την

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Νέοι, δικαιώματα και πολιτικές της κρίσης: άμεσα θύματα, χαμένες γενιές;

Νέοι, δικαιώματα και πολιτικές της κρίσης: άμεσα θύματα, χαμένες γενιές; Νέοι, δικαιώματα και πολιτικές της κρίσης: άμεσα θύματα, χαμένες γενιές; ΚΑΘ. ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΑΜΕΣΙΝΗ Πάντειο Πανεπιστήμιο ΕΙΕΑΔ, Ανοιχτή Συζήτηση «Η ανεργία των νέων στην περίοδο της οικονομικής κρίσης: δεδομένα

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014 ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΙΝΕ / ΓΣΕΕ ΜΕ ΘΕΜΑ : Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Τη δραστική μείωση του εισοδήματος και της καταναλωτικής δύναμης των μισθωτών σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ Μητροπόλεως 12-14, 10563, Αθήνα. Τηλ.: 210 5202250-60-70, Fax: 2105229167, e-mail: oee@oe-e.gr Εισήγηση του Προέδρου του Οικονομικού Επιμελητηρίου

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών

Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Μία νέα προσέγγιση µελέτης του εργασιακού στρες και εφαρµογή της σε κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης πελατών Σ. ΠΑΠΑ ΟΠΟΥΛΟΣ (1), Ν. ΜΑΡΜΑΡΑΣ (2) (1) (2) ΕΡΓΟΝΟΜΙΑ ΕΠΕ, Ελ. Βενιζέλου 63-71, 142 31 Νέα Ιωνία,

Διαβάστε περισσότερα

Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE

Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE Για πρώτη φορά κάτω από 4 εκατομμύρια ο ενεργός πληθυσμός Μελέτη Απασχόλησης της ICAP Group στα πλαίσια της Έκδοσης LEADING EMPLOYERS IN GREECE Για δεύτερη χρονιά η ICAP Group εκπόνησε αναλυτική Μελέτη

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη τύπου της Ένωσης Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) 8-6-2015

Συνέντευξη τύπου της Ένωσης Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) 8-6-2015 Συνέντευξη τύπου της Ένωσης Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) 8-6-2015 Η Ένωση Γυναικών Λάρισας (μέλος ΟΓΕ) καλεί όλες τις γυναίκες της λαϊκών στρωμάτων της πόλης μας να συμμετάσχουν στο συλλαλητήριο που διοργανώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΑ AΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Σπουδές, Απασχόληση & Εργασιακή Ένταξη

ΕΡΕΥΝΑ AΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Σπουδές, Απασχόληση & Εργασιακή Ένταξη ΕΡΕΥΝΑ AΠΟΦΟΙΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ Σπουδές, Απασχόληση & Εργασιακή Ένταξη Ποσοτική Έρευνα με τη μέθοδο των τηλεφωνικών συνεντεύξεων Μάιος Σεπτέμβριος 2009 Τμήμα Πολιτικής

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες

Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες Μυρτώ - Σμαρώ Γιαλαμά Α.Μ.: 1207 Μ 075 Διεθνής Πολιτική Οικονομία Μάθημα: Γεωπολιτική των Κεφαλαιαγορών Κεφάλαιο 21: Αντιμετωπίζοντας τις συναλλαγματικές ισοτιμίες 1. Τι είναι η παγκόσμια αγορά συναλλάγματος;

Διαβάστε περισσότερα

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά

Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά Το Βήµα 13/01/2002 Αυξάνονται τα µονοµελή νοικοκυριά * Η γήρανση του πληθυσµού και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας αποθαρρύνουν τους νέους για τη δηµιουργία οικογένειας Της ΜΑΡΙΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ Η ηρωίδα στην

Διαβάστε περισσότερα

Εργαζόμενος - Εργοδότης

Εργαζόμενος - Εργοδότης Οικονομική δραστηριότητα στην Αρχαία Ελλάδα Εργαζόμενος - Εργοδότης Καταναλωτή Επενδυτές Εργαστήρι 1 Η Πρώτη του Μάη δεν είναι αργία είναι απεργία Εικόνες από την απεργία στο Σικάγο 1886 8ώρες δουλειά

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα «ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΙ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΙ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ»

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα «ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΙ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΙ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ» Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Ηπείρου Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας Τμήμα Χρηματοοικονομικής και Ελεγκτικής ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα «ΑΝΕΡΓΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑΡΟΙ ΠΤΥΧΙΟΥΧΟΙ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ» Επιβλέπων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ CAPITAL CONTROLS ΣΤΙΣ ΜΜΕ

ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ CAPITAL CONTROLS ΣΤΙΣ ΜΜΕ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ CAPITAL CONTROLS ΣΤΙΣ ΜΜΕ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ CAPITAL CONTROLS ΣΤΙΣ ΜΜΕ Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;»

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. «Η Επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα 2012-13: Ενδείξεις ανάκαμψης της μικρής επιχειρηματικότητας;» ΙΔΡΥΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ FOUNDATION FOR ECONOMIC & INDUSTRIAL RESEARCH Τσάμη Καρατάσου 11, 117 42 Αθήνα, Tηλ.: 210 92 11 200-10, Fax: 210 92 33 977, www.iobe.gr 11 Tsami Karatassou, 117

Διαβάστε περισσότερα