Η ουλή του Οδυσσέα : Διακειµενικότητα και ερµηνεία στην Αριάγνη [1962] του Τσίρκα. Μαρία Αθανασοπούλου*

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ουλή του Οδυσσέα : Διακειµενικότητα και ερµηνεία στην Αριάγνη [1962] του Τσίρκα. Μαρία Αθανασοπούλου*"

Transcript

1 Η ουλή του Οδυσσέα : Διακειµενικότητα και ερµηνεία στην Αριάγνη [1962] του Τσίρκα Μαρία Αθανασοπούλου* Στο δεύτερο τόµο της µυθιστορηµατικής Τριλογίας του Στρατή Τσίρκα, Ακυβέρνητες Πολιτείες ( ), στην Αριάγνη, που εκτείνεται µυθοπλαστικά από τις 13 Δεκεµβρίου του 1942 ως τον Ιούνιο του 1943, και εκτυλίσσεται βασικά στο Κάιρο, στο κέντρο του ενδιαφέροντος τίθενται οι προετοιµασίες των αντιφασιστικών δράσεων εντός της 1 ης και της 2 ης Ελληνικής Ταξιαρχίας, που βρίσκονται στρατοπεδευµένες στη Μέση Ανατολή, και η καταστολή τους από τους Συµµάχους [δηλ. τα γεγονότα του Μάρτη του 43 ως προανάκρουσµα της εξέγερσης του Απριλίου 1944, που καλύπτεται στη Νυχτερίδα]. Στις αναλήψεις του έργου, γίνονται εκτενείς αναφορές στην εθνικο-απελευθερωτική εξέγερση των Αιγυπτίων κατά της βρετανικής Προστασίας το 1919, ενώ, στο παρόν του έργου, αναδεικνύεται η αρµονική συνεργασία των εξ Ελλάδος, µε τους Έλληνες Αιγυπτιώτες και τους Άραβες, στην προσπάθεια κοινής τους αντίστασης απέναντι, πάλι, στους Άγγλους συµµάχους και στις παρεµβάσεις τους στα ελληνικά κι αραβικά πράγµατα. Ακούγεται, µε άλλα λόγια, εδώ, εντονότερα το αντι-αποικιακό θέµα. 1 Πρωταγωνιστές της Αριάγνης, η φερώνυµη «µάνα-κουράγιο» Αριάδνη Σαρίδη (Ελληνίδα εξ Αιγύπτου, της εργατικής τάξης), ο κεντρικός ήρωας της Τριλογίας, πρωταγωνιστής και του πρώτου τόµου, Μάνος Σιµωνίδης, που πια συµµετέχει στην αντιφασιστική δραστηριότητα, παρακάµπτοντας τις αµφιβολίες του για την αυταρχικότητα της ηγεσίας του, το Ανθρωπάκι (µια καρικατούρα των αυταρχικών ηγεσιών των Κ.Κ. σε Ελλάδα και Αίγυπτο, η οποία, κατά την δήλωση του Τσίρκα, συντίθεται από τα αρνητικά χαρακτηριστικά περισσοτέρων προσώπων), οι σύντροφοι Φωτερός και Γαρέλλας, και ο Φάνης, Γενικός Γραµµατέας της ΑΣΟ (εκτελεστικού βραχίονα του ΕΑΜ στη Μέση Ανατολή), που σχεδιάζεται πάνω στο πρόσωπο του ικαριώτη αγωνιστή Γιάννη Σαλλά. 2 Παρελαύνουν ακόµη σε δεύτερο ρόλο δέκα περίπου άλλα πρόσωπα, Έλληνες, Ευρωπαίοι και Άραβες, από όλες τις κοινωνικές τάξεις. Ενδεικτικά, από ελληνικής πλευράς ξεχωρίζουν ο φιλόδοξος πολιτευτής Μερτάκης, δορυφόρος της εξόριστης Ελληνικής Κυβέρνησης Τσουδερού ( ) στο Κάιρο, και «πελάτης» των Άγγλων, µε την αδηφάγο σύζυγό του Ντόρα, και τα παιδιά της Αριάδνης Σαρίδη -- ο ένστολος Μιχάλης και ο ράθυµος Σταµάτης (ο πρώτος προάγει τις αντιφασιστικές δράσεις, ο δεύτερος τις υποσκάπτει). Από αγγλικής πλευράς ξεχωρίζει ο σύνδεσµος της Intelligence, που σταδιακά στρέφεται εναντίον των οµοϊδεατών του βρίσκοντας τραγικό θάνατο από ξυλοδαρµό, Ρούµπυ Ρίτσαρντς, ήρωας που *Μαρία Αθανασοπούλου: Επίκουρος Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας - Θεωρίας της Λογοτεχνίας, Τµήµα Θεάτρου, ΑΠΘ. Έχει δηµοσιεύσει τα βιβλία: Θεόδωρου Ντόρρου, Στου Γλυτωµού το Χάζι (Αθήνα 2005), Το Ελληνικό Σονέτο ( ): Μια µελέτη ποιητικής (Θεσσαλονίκη 2011), Κ.Π. Καβάφη, Τα θεατρικά ποιήµατα (Αθήνα 2014) και πλήθος άρθρων γύρω από τη νεοελληνική πεζογραφία και ποίηση των τελευταίων δύο αιώνων, τις σχέσεις λογοτεχνίας και εθνικής ταυτότητας, τη θεωρία των λογοτεχνικών ειδών και τις διακαλλιτεχνικές σχέσεις ποίησης - ζωγραφικής - θεάτρου. Τακτική συνεργάτρια της επιθεώρησης βιβλίου The Books Journal, έχει µεταφράσει, µεταξύ άλλων, το έργο του J. Hawthorn, Ξεκλειδώνοντας το Κείµενο, για λογαριασµό των Πανεπιστηµιακών Εκδόσεων Κρήτης. 1 Ενδιαφέρον ιστορικο-πολιτικό πλαίσιο ανάγνωσης του δεύτερου τόµου της Τριλογίας προτείνει ο Αλέξ. Αργυρίου (Αργυρίου , 290). Ιδιαίτερη προσοχή στο αντιαποικιακό θέµα της Αριάγνης δίνει ο Γ. Παπαθεοδώρου (Παπαθεοδώρου 2001, κεφ. 4ο). 2 Ο Πεχλιβάνος έχει ερευνήσει τα βιωµατικά πρότυπα ορισµένων από αυτούς τους ήρωες (Πεχλιβάνος 2008, 250 κ.ε.).

2 γνωρίζουµε στη Λέσχη και επανεµφανίζεται στην Αριάγνη, κατά το µπαλζακικό σύστηµα της retour des personnages του Τσίρκα. Από τις λοιπές ευρωπαϊκές εθνικότητες ξεχωρίζουν: ο Γενικός Γραµµατέας του Κ.Κ. Γαλλίας Ριγκώ, ο Γερµανός αναχωρητής Κουρτ Στέτλιν, η µοιχαλίδα ιταλοεβραία της Θεσσαλονίκης Αλέγρα. Από αραβικής πλευράς, ο Γιούνες µε τα παιδιά του Ναµπουλιόν και Χασάν, και τα χαµίνια της παρέας του πρώτου, που αλωνίζουν το Κάιρο, ως αγγελιοφόροι και βοηθοί των αντιφασιστικών δράσεων. 3 Όλοι οι ήρωες µιλούν στο βιβλίο, και, αναλόγως προς τον βαθµό εγγραµµατοσύνης τους, αναπτύσσουν διακειµενικές συσχετίσεις στον λόγο τους (άλλοτε περισσότερο, άλλοτε λιγότερο αληθοφανώς), προς ποικίλα γραµµατειακά είδη. Στην παρούσα ανακοίνωση, συνεχίζοντας έρευνα που παρουσίασα στο 4o συνέδριο της ΕΕΝΣ για την λειτουργία των διακειµενικών αναφορών στον πρώτο τόµο της Τριλογίας, τη Λέσχη [1960], (Γρανάδα, 2010), 4 συζητώ τη λειτουργία των διακειµενικών αναφορών ως εντοιχισµένων οδηγιών ανάγνωσης στην Αριάγνη [1962]. Με ενδιαφέρει να αναζητήσω το τι σηµαίνουν για την αφηγηµατική ιδεολογία του κειµένου οι διακειµενικές επιλογές του δεύτερου τόµου. Με ενδιαφέρουν ακόµα ορισµένες από τις προβεβληµένες σκηνές ερµηνείας-ανάγνωσης στις οποίες επιδίδονται οι «αποικιοκράτες» ήρωες προς εξήγηση του κόσµου τους (µε ευτυχές ή ατυχές αποτέλεσµα), και ακόµα το γεγονός ότι εδώ ακούµε για πρώτη φορά και τη φωνή των αποικιοκρατούµενων Αιγυπτίων, και του ντόπιου, παροικιακού ελληνισµού, να αναφέρονται στη δική τους παράδοση κίνηση που συνάδει (και στο επίπεδο των λογοτεχνικών αναφορών) µε τη γενικότερη µέριµνα του τόµου να προβληθεί το αντι-αποικιακό αίτηµα. Από το 2010, η έρευνα έχει προχωρήσει θεαµατικά ώστε θα έλεγε κανείς ότι παραβιάζω ανοικτές θύρες. Θυµίζω ενδεικτικά τις ειδικές µελέτες των Δηµητρακάκη, Ιατρού, και Moënnig, και τις εποπτικές των Παπαργυρίου και Πεχλιβάνου. Ο Πεχλιβάνος, µετά από εκτενή αρχειακή έρευνα, έδειξε ότι οι αντιδράσεις των αναγνωστών της Λέσχης, εκπεφρασµένες είτε ιδιωτικά (σε αλληλογραφίες), είτε δηµόσια (σε βιβλιοκρισίες), οδήγησαν τον Τσίρκα στη συγγραφή της συνέχειάς της στους τόµους της Αριάγνης και της Νυχτερίδας, φθάνοντας έτσι στο σχήµα της Τριλογίας - για το οποίο ιδέα δεν είχε όταν ξεκινούσε το Για την Παπαργυρίου, το παιχνίδι των διακειµενικών αναφορών του Τσίρκα, παράλληλα µε την θραυµατική του αφήγηση, οδηγούν τον αναγνώστη πέρα από τη «νοσηρή» διαύγεια του ρεαλιστικού σηµείου (κατά την τοποθέτηση του Barthes), σε µια ερµηνευτική άσκηση γύρω από την πλοκή, που, σε δεύτερο 3 Η κριτική έχει συζητήσει τη συµµετοχή του αστικού τοπίου της Τριλογίας στη διαµόρφωση της πλοκής του έργου (Παπαθεοδώρου 2000, ). Το µοντέλο του πλάνητα-αφηγητή που γνωσιολογικά «σαρώνει» την πόλη έχει πάντως επινοηθεί παλαιότερα, στη Μελαγχολία του Παρισιού (1869) του Charles Baudelaire αν και αυτή είναι µια απλουστευτική, µονοφωνική εκδοχή του µοντέλου. Στην Αριάγνη η ετεροχθονία των έξ Ελλάδος συνδυάζεται µε την αυτοχθονία των Αιγυπτιωτών και των Αράβων προς ένα σύνθετο, «πολυφωνικό» βλέµµα πάνω στην πόλη, που φέρει πολιτικές συνδηλώσεις. Η κριτική έχει ήδη εντοπίσει την πολιτικοποίηση του αστικού χώρου στην Τριλογία (Papargyriou 2009, ). Διαφωνώ πάντως µε την θέση ότι στον πρώτο τόµο της Τριλογίας, Η Λέσχη, ο χώρος δεν είναι πολιτικοποιηµένος, αλλά µάλλον αντιµετωπίζεται µε κοσµοπολίτικους όρους. Θεωρώ, αντίθετα, ότι στη Λέσχη δίνεται έµφαση στην αναπαράσταση της διαδικασίας «Εγκατάστασης» στην Παλαιστίνη, που ετοίµασε την ίδρυση του ισραηλινού κράτους στόχο που η µεσοπολεµική ελληνική αριστερά είχε υιοθετήσει. 4 (Αθανασοπούλου 2011, ) 5 (Πεχλιβάνος 2008)

3 χρόνο, αποτελεί άσκηση πολιτικής ερµηνείας. 6 Για τον Δηµητρακάκη, τα εικαστικά, όπως τα λογοτεχνικά διακείµενα της Αριάγνης, συνιστούν ενδιάθετο οδηγό χαρακτηρισµού των ηρώων, και αποτίµησης των τεκταινοµένων εντός της Τριλογίας, στη βάση της διερεύνησης των περίπλοκων γενετικών σχέσεων (διπλής κατεύθυνσης) που αναπτύσσονται ανάµεσα στο βίωµα, την εµπειρία της ζωής, και το βίωµα της τέχνης. 7 Για την Ιατρού, η οποία στο τελευταίο της άρθρο εστιάζει στον Καβάφη του Τσίρκα: «Η ανάγνωση του Καβάφη από τον Τσίρκα είναι εντέλει µια ανάγνωση σαφώς ισχυρή, παρεµβατική, αλλά και ευέλικτη [...] εγγεγραµµένη στους αρµούς της πλοκής, εκεί όπου ο είρων του εν µέρει - εν µέρει µολύνει µε την υποδόρια πολυσηµία του την προσχηµατική καθαρότητα των κόσµων που αντιπαρατίθενται στην Τριλογία». 8 Με τον Moënnig συµπίπτουµε σε αρκετές παρατηρήσεις γύρω από την λειτουργία των αναφορών στον Καβάφη και τον αγγλοσαξονικό µοντερνισµό στην Τριλογία, µε έµφαση στη Λέσχη. 9 Εκείνος οργανώνει και αναλύει το διακειµενικό υλικό κατά ήρωα (και εστιάζοντας στον Δρ. Ρίτσαρντς), εγώ κατά είδος (ποίηση-πεζογραφία-δοκίµιο). 10 Η ερευνητική συγκοµιδή των τελευταίων ετών πάνω στο θέµα των διακειµενικών ανακλήσεων στις Ακυβέρνητες Πολιτείες είναι, συνεπώς, πλούσια. Πάντως, µπορούν να ειπωθούν περισσότερα, ακόµα και µετά τη δηµοσίευση του πλούσιου παραθεµατικού υποµνήµατος της Προκοπάκη στην έκδοση του Κέδρου του Διακειµενικές ανακλήσεις, λοιπόν, στην Αριάγνη, και σκηνές της ανάγνωσης. Ως προς το πρώτο ζητούµενο, όπως έχει ήδη αναλυθεί από τους ερευνητές -µεταξύ αυτών και η υποφαινόµενη-, έντονη γίνεται, πάλι, η παρουσία του «µεγάλου» δυτικού κανόνα στο έργο. 12 Baudelaire, Eliot (των «Τεσσάρων Κουαρτέτων» [1942/3], όχι πια της «Έρηµης Χώρας» [1922]), Καβάφης (µε την «Ιθάκη» [1911], και αρκετά ερωτικά ποιήµατα), Pound (ως συνεκδοχή του Σεφέρη, του λόγιου «γραµµατέα της Πρεσβείας» του κειµένου) 13, µα και οι ροµαντικοί και µεταροµαντικοί John Keats και Charles Swinburne, και ο Samuel Taylor Coleridge [αναφορά που δεν εντοπίζει η Προκοπάκη] µε το ποίηµα Kubla Khan για την βίαιη διακοπή της έµπνευσης ( ), και ακόµα, αναπάντεχα ο αναγεννησιακός Gongora. Αναφέρονται ονοµαστικά ή υπονοούνται οι ποιητές αυτοί, είτε απλώς υπενθυµίζονται από κάποια τεχνική τους (βλ. την αρχετυπική flanerie του Μάνου στον «Λαβύρινθο», που ανακαλεί τον Baudelaire ενώ ο ίδιος δεν κατονοµάζεται ή την επανερχόµενη θεµατοποίηση της µνηµονικής λειτουργίας της όσφρησης 6 (Papargyriou 2011, ). Ορθά υπογραµµίζει η Παπαργυρίου ότι, για την εποχή που γράφτηκε, το τέχνασµα της «σπασµένης» αφήγησης, και της κατανοµής της στα πρόσωπα του δράµατος που την αναπαράγουν µέσα από τη δική τους οπτική γωνία ήταν πρωτοποριακό. Είχε µόλις εφαρµοστεί στους Κεκαρµένους (1955) του Ν. Κάσδαγλη. 7 (Δηµητρακάκης 2013, ) 8 (Ιατρού 2013, 71-81) 9 Το δικό µου ερευνητικό ενδιαφέρον µάλλον προηγείται βλ. την σχετική ανακοίνωσή µου σε colloquium του Τµήµατος Φιλολογίας του Πανεπιστηµίου Κρήτης, στις (Moënnig 2013, 83-93) 11 Όλες οι παραποµπές στην παρούσα εργασία γίνονται στην σχολιασµένη έκδοση της Τριλογίας του 2005 (Τσίρκας 2005). Ορισµένες ελλείψεις σηµειώνονται στις σηµειώσεις της επιµελήτριας Χρ. Προκοπάκη ως προς τις εικαστικές αναφορές του Τσίρκα (δευτερευόντως ως προς τις λογοτεχνικές αναφορές του), λιγότερο ως προς τα αναφερόµενα ιστορικά γεγονότα. Οι ελλείψεις και τα πλεονάσµατα του υποµνήµατος αναδεικνύουν την ιστορικότητα της πράξης της ανάγνωσης. 12 (Bloom 2007, 14 κ.ε.) 13 (Τσίρκας 2005, 87)

4 που οδηγεί στον Proust). 14 Εµφανίζονται, επίσης, στην Αριάγνη, σπουδαίοι πεζογράφοι του 19 ου (Hugo, Zola), και του 20ού αιώνα (Hemingway, Wolf - αν ακολουθήσουµε την ερµηνεία της Προκοπάκη, 15 και τέλος, ειδικά για τον συγκεκριµένο τόµο, οι συγγραφείς πολιτικών µυθιστορηµάτων Jean-Richard Bloch και Romain Rolland). Πρόκειται για µια πλούσια διακειµενική συγκοµιδή. Ωστόσο, αναθεωρώντας την εντύπωση ότι στην Αριάγνη κυριαρχεί η ανάκληση των «µεγάλων» πεζογράφων και ποιητών, ας επιµείνουµε στην, έστω µη-συστηµική, παρουσία και άλλων διακειµενικών αναφορών, οι οποίες υπονοµεύουν τον κυρίαρχο «υψηλό» λογοτεχνικό κανόνα του βιβλίου, προς µια αισθητική της «σπασµένης» ολότητας, της µερικότητας, του partis pris, προς µια αισθητική της προσωπικής ανάγνωσης. Αυτή η τάση αποτελεί, υποστηρίζω, καινοτοµία της Αριάγνης σε σχέση µε τη Λέσχη, και είναι συνειδητή επιλογή. Η µείξη των κωδίκων του «υψηλού» και του «χαµηλού» της λογοτεχνικής τοπιογραφίας που κατασκευάζει δια αναφορών και ανακλήσεων το βιβλίο, η πρόταση «υβριδιοποίησης» του καλλιτεχνικού γούστου που εµµέσως συστήνει, απηχεί γραµµατολογικά το βασικό θεµατικό µοτίβο του έργου, της χειραφέτησης των µη-προνοµιούχων πληθυσµών (των Έλληνων της παροικίας, των Αράβων), κατευθύνοντας τις τεχνοτροπιακές επιλογές της Αριάγνης πέρα από εκεί που τις πήγε Η Λέσχη. Ενδεικτικό παράδειγµα, η ανθολογία Other Men s Flowers του A.P. Wavell, του 1944 µια εξόχως προσωπική ανθολογία αγαπηµένων ποιηµάτων, παυσίλυπον ενάντια στη φρίκη του πολέµου, που συνέταξε ο διοικητής των βρετανικών δυνάµεων στη Μέση Ανατολή για το 1941, Archibald Wavell ( ). 16 Πρόκειται για ένα βιβλίο που νοµιµοποιεί την ενδοτικότητα του κεντρικού ήρωα Ρίτσαρντς στην οµοφυλοφιλία, έστω και αν αυτό προϋποθέτει την εικαστική διαµεσολάβηση της «Μαντόνας των Κερασιών» του φλαµανδού Joost Van Cleves (Α ), για την οποία ο Wavell θα γράψει το άτεχνο εκφρασιακό σονέτο µε το οποίο κλείνει την ανθολογία του Sonnet for the Madonna of the Cherries, και το οποίο ολοκληρώνεται στους στίχους: «For all that loveliness, that warmth, that light, / Blessed Madonna, I go back to fight». 17 Όπως πειστικά, εν προκειµένω, δείχνει µέσω παράλληλων χωρίων η Προκοπάκη, ο Wavell στο συγκεκριµένο σονέτο διδάσκεται από, αλλά δεν συναγωνίζεται, τον Eliot της «Τετάρτης των Τεφρών» (1930). 18 Η σύγκριση αποδεικνύει τον Wavell ποιητή ευκαιριακό, ποιητή ελάσσονα. Και παρά ταύτα, το σονέτο του προκρίνεται για µνηµονική/διακειµενική ανάκληση στο σηµείο αυτό της Αριάγνης, έναντι του καταγωγικού ποιήµατος του Έλιοτ. Η επιλογή του λογοτεχνικού υπο-προϊόντος έναντι του «αριστουργήµατος» είναι συνειδητή. Με την υπαινικτική ανάκληση του Sonnet for the Madonna of the Cherries, ενός ποιητικού «µανιφέστου αφανούς», στο συγκεκριµένο χωρίο της Αριάγνης δικαιώνεται, ασφαλώς, η προσπάθεια του Τσίρκα για ιστορικά τεκµηριωµένες αναπαραστάσεις της ιστορικότητας των συγγραφέων, των βιβλίων, και των αναγνώσεών τους, αλλά και συνειδητά υπονοµεύεται η πινακοθήκη των «Μεγάλων» της δυτικής παράδοσης της Αριάγνης. Η ανάδειξή του µέσα στο 14 (Τσίρκας 2005, 118 και 173 αντίστοιχα) 15 (Τσίρκας 2005, 175) 16 (Τσίρκας / Προκοπάκη 2005, 374) 17 (Wavell 1952, 439) 18 (Τσίρκας / Προκοπάκη 2005, 375)

5 έργο υπηρετεί την υβριδιοποίηση των λογοτεχνικών παραδόσεων που εδώ φαίνεται να καλωσορίζει ο Τσίρκας, προβαίνοντας εµµέσως σε ένα γραµµατολογικό σχόλιο πολιτικής υφής. Τέλος, ας σηµειώσουµε ότι στη συγκεκριµένη σκηνή σκηνοθετείται ένα είδος freeze-frame, µια ακινητοποίηση της ιστορίας εν τη εξελίξει της, πριν φθάσουµε στα γεγονότα που µας κληροδότησαν την ανθολογία όπως την γνωρίζουµε σήµερα. Η σκηνή παρουσιάζει το αντίγραφο της «Μαντόνας» του Cleves στο κοµοδίνο του Ρίτσαρντς, µε αφιέρωση του Wavell («πιστοποιώντας» τη λατρεία του δωρητή για τον πίνακα), ωστόσο βρισκόµαστε ακόµη στα Με άλλα λόγια, ο συνταγµατάρχης δεν έχει ακόµη γράψει το σονέτο του, που φέρει στο βιβλίο την ηµεροµηνία συγγραφής: 29 Απριλίου 1943, όµως, ελέω Τσίρκα, έχει αποτυπωθεί η επιθυµία του να µιλήσει για τον πίνακα. Τα παραδείγµατα µπορούν να πολλαπλασιαστούν µε µια λίστα που θα πρέπει ασφαλώς να περιλαµβάνει τον προ-ροµαντικό ποιητή William Cowper ( ) και το άτεχνο, κατά τη γνώµη των πρώτων κριτικών, συνειρµικό διδακτικό ποίηµα του 1785, The Task (που ανακαλείται µε ηµιστίχιό του, το οποίο απευθύνει ο Ρίτσαρντς στην Ντόρα Μερτάκη, But war s a game, αισθητικοποιώντας τη φρίκη του πολέµου), 19 και τον άγνωστο σήµερα Ρωµανό Μανάρα, κατά κόσµον: Γεώργιο Χατζηγεωργιάδη, ποιητή-ναυτεργάτη που ούτε ο Φωτερός δεν έχει διαβάσει αν και στο έργο αναπαρίσταται ως ναυτεργάτης-, σε αντίθεση µε τον Μάνο που τον αποκαλεί «δάσκαλο». 20 Πρόκειται για σχήµατα ερµηνείας, εκ µέρους των ηρώων, τα οποία, µολονότι ιστορικοποιούν µε ακρίβεια το αναγνωστικό και διανοητικό τους σύµπαν, σε επίπεδο λογοτεχνικής κανονοποίησης χτυπούν µια παράφωνη νότα. Τούτο είναι εµπρόθετο, και στόχο έχει να πολιτικοποιήσει την πράξη της ανάγνωσης, ή της «από στήθους» ανάγνωσης των ηρώων, προβαίνοντας επίσης σε µια ενδιάθετη ταξική περιγραφή, και ηθική αξιολόγησή τους. Mια αντίστοιχη πρακτική αναπτύσσει ο Τσίρκας σε σχέση µε τις σκηνοθετηµένες στιγµές ερµηνείας στο βιβλίο: σε ορισµένες περιπτώσεις παραµένουν «ανοιχτές», η ερµηνεία είτε είναι αβέβαιη είτε δεν επιτυγχάνεται, και αυτή η τροπή της κατάστασης έχει επίσης πολιτικό χρώµα. Σαφώς, οι κύριες σκηνές ερµηνείας της Αριάγνης µε καταφυγή στο εξηγητικό (κρυπτογραφικό-αποκρυπτογραφικό) µέσο της λογοτεχνίας πυκνώνουν µε αναφορά στις τελευταίες µέρες του ελληνιστή Ρίτσαρντς, εντεταλµένου της Intelligence στο Κάιρο, που σταδιακά τίθεται υπέρ του ελληνικού ζητήµατος (κι αυτό δεν είναι άσχετο µε τη συνολικά παραβατική προσωπικότητά του: ο Ρούµπυ αποδεικνύεται, ήδη στη Λέσχη, οµοφυλόφιλος). Ο διανοούµενος Ρούµπυ, όπως γίνεται σαφές ήδη στη Λέσχη, κεντρικά εµπλέκεται στο διακειµενικό καµβά ολόκληρης της Τριλογίας: στον τρίτο τόµο, τη Νυχτερίδα, ένα καβαφικό pastiche θα αποτελέσει τη λογοτεχνικά κωδικοποιηµένη διαθήκη του. Έτσι, στην Αριάγνη, ενώ περιµένει, στο πέµπτο κεφάλαιο, να απολαύσει το νεαρό Ναµπουλιόν, τον επισκέπτεται «Ο Σταµάτης, ο δευτερότοκος της Αριάδνης». Eµβληµατική η αντίδρασή του στην εξέλιξη αυτή, κατά το εύρηµα του Τσίρκα: «Ήταν σα να ετοιµαζόταν ν απολαύσει ένα καινούργιο Κουαρτέτο του Έλιοτ, και ξαφνικά τον αναγκάζανε να διαβάσει δέκα σελίδες από το Ζερµινάλ του Ζολά». 21 Πρόκειται για µια αντιπαράθεση του ποιητικού 19 (Τσίρκας 2005, 175) 20 (Τσίρκας 2005, 76) 21 (Τσίρκας 2005, 103)

6 στοχασµού που αντιπροσωπεύει το πρώτο έργο [-1942/3], στον νατουραλισµό του πεζού κειµένου για τη ζωή στα ορυχεία [1885] που αντιπροσωπεύει το δεύτερο σηµειώνει η επιµελήτρια. 22 Επαρκής ο συσχετισµός, όχι πλήρης. Ας δούµε λίγο το εξηγητικό πλαίσιο που δηµιουργούν τα δύο έργα. Σε σχέση µε τα ιστορικά δεδοµένα, ας θυµηθούµε ότι την επαύριο της Γαλλικής Επανάστασης, οι συντελεστές της έδωσαν το όνοµα Ζερµινάλ στο µήνα Απρίλιο. Κατά τη διαστρωµάτωση των διακειµενικών ανακλήσεων της Αριάγνης, άρα, το λανθάνον, δεύτερο νόηµα της αναφοράς ρίχνει ένα αναθεωρητικό φως στο πρώτο. Ο Ρούµπυ δείχνει να αντιµετωπίζει µε αισθητικούς όρους την εξέγερση στις ελληνικές ένοπλες δυνάµεις της Μέσης Ανατολής (η κορύφωση της οποίας συνέβη Απρίλιο του 1944), συσχετίζοντάς τη λογοτεχνικά µε τη Γαλλική Επανάσταση, τελικά όµως προτιµώντας, αντί της εµπράγµατης στόχευσής της, το µεταφυσικό στοχασµό γύρω από αυτή (όπως οδηγεί να εικάσουµε η δεύτερη αναφορά στον Έλιοτ). Σε σχέση µε ζητήµατα τεχνοτροπίας που περιβάλλουν το βιβλίο, ας σηµειώσουµε ότι: η δράση του Germinal, δέκατου-τρίτου µυθιστορήµατος στην εικοσάτοµη σειρά Rougon-Macquart, που τοποθετείται στα τελευταία χρόνια της Δεύτερης Αυτοκρατορίας, επιχειρεί να συναγωνισθεί -και ως προς αυτό σηµαίνουσα είναι η χρονική τοποθέτησή της- τη σκηνοθεσία, τις τεχνικές (λ.χ. την επαναφορά ηρώων από τόµο σε τόµο, µε διαφορετικό κάθε φορά ειδικό βάρος) και τη θεµατική του Μπαλζάκ. Επανέρχεται εδώ, µε άλλα λόγια, η προβληµατική που εισηγήθηκε ο Τσίρκας στη Λέσχη, σε σχέση µε το κατά πόσον µπορεί η Αριστερά, ειδικότερα ο εγγράµµατος αριστερός Αιγυπτιώτης, να αποδεχθεί το µεγάλο ευρωπαϊκό µυθιστόρηµα του 19 ου αιώνα, επιστέγασµα του αστικού πολιτισµού, ως οργανικό κοµµάτι του διανοητικού της/του σύµπαντος. 23 Με τη διαφορά ότι, καθώς τα ιστορούµενα γεγονότα της Αριάγνης έπονται χρονικά αυτών της Λέσχης, έτσι και ο στοιχειοθετούµενος χάρτης του ευρωπαϊκού λογοτεχνικού κανόνα της αφορά στην επόµενη γενιά πεζογράφων, θέτοντας µε τον τρόπο αυτό και το ζήτηµα της (α-)συνέχειας ή υβριδιοποίησης δηµιουργιών και παραδόσεων στη ροή των γενεών. Τέλος ας σηµειώσουµε, σχετικά µε τον αναπαραστατικό κώδικα που προτείνει το έργο ότι το Germinal ακολουθεί ως προς τους κανόνες συγγραφής του το µανιφέστο του ιδίου του Ζολά, Le Roman Experimental (1880) όπου πειστικά υποστηρίζεται ότι το υλικό τεκµηρίωσης που συλλέγει ο µυθιστοριογράφος γύρω από ένα γεγονός είναι αποκλειστικά υπεύθυνο για τη δοµή και το περιεχόµενο του έργου του. Δίνεται έτσι απόλυτη προτεραιότητα στο διακριβώσιµο γεγονός αντί του επινοηµένου - µια θέση που, κατά παράδοξη αντιστροφή µειώνει την αντανακλαστική δυναµική του νατουραλιστικού έργου υπάγοντάς τη στη σφαίρα των ειδολογικά ελεγχόµενων συµβάσεων οι οποίες το προκαθορίζουν. Το πλάγιο σχόλιο στοχεύει στην καρδιά των επικριτών της Λέσχης: η σύµβαση της αναφορικότητας, η οποία ενέπλεξε τον συγγραφέα της σε περιπέτειες, δεν είναι παρά ακριβώς αυτό: µια σύµβαση που, εκ των πραγµάτων, λειτουργεί στρεβλωτικά προς την, υπό εκκρεµότητα, εξωκειµενική αλήθεια της. 24 Ως προς τα Τέσσερα Κουαρτέτα [1943] του Έλιοτ, που στο σηµείο αυτό ανακαλούνται, θεωρώ ότι η χρήση τους στόχο έχει να σηµάνει τον επικείµενο θάνατο του Ρίτσαρντς. Το ύστερο 22 (Τσίρκας / Προκοπάκη 2005, 374) 23 Το θέµα συζητείται εκτενώς στο πρώτο µέρος της εργασίας µου (Αθανασοπούλου 2011, ). 24 (Zola 1998, Introduction )

7 αυτό έργο αφορά στους φόβους που δηµιουργεί το γήρας, όντας παράλληλα µια προσευχή για υποµονή, ταπεινότητα και λύτρωση. Σηµαντικό ρόλο παίζουν σε αυτό και οι ερωτικές µνήµες, σε αντίστιξη των οποίων έρχεται η επίµονη παράκληση για την επίτευξη ασκητικής ζωής. Πρόκειται, επίσης, για ένα έργο γεµάτο λογοτεχνικές αναφορές, αυτο-αναφορές, και αυτοπαραθέµατα. 25 Με τη σύγκριση των δύο κειµένων, ο Ρίτσαρντς -γίνεται σαφές- προκρίνει το αισθητικό έναντι του πολιτικού, το ιδιωτικό έναντι του δηµόσιου, την ερωτική καταβύθιση στο παρελθόν έναντι της κοινωνικά προσανατολισµένης µέριµνας για το µέλλον, τον dilettante, όχι τον αγωνιστή. 26 Έτσι, λοιπόν, οι λογοτεχνικές αναφορές του Ρίτσαρντς δίνουν το στίγµα ενός στρώµατος διακειµενικών ανακλήσεων στην Αριάγνη που υποστηρίζει τον δυτικό λογοτεχνικό κανόνα. Η µυθοπλασία χρησιµοποιείται από µέρους του ως µέσο ερµηνείας του περιβάλλοντος κόσµου, εκ πρώτης όψεως δια της αντανακλαστικής µεθόδου (όµως τελικά αντεστραµµένης: από τη λογοτεχνία στη ζωή, όχι ανάποδα), 27 όµως ποτέ το σχήµα αυτό δεν αποκτά γραµµατολογική συστηµατικότητα και ειδολογική καθαρότητα. Αν και κίνειται γενικά στην ίδια υφολογική νότα, δείχνοντας προτίµηση στους γάλλους και τους έλληνες παρακµιακούς του ύστερου 19 ου και των αρχών του 20ού αιώνα, σταθερά µερικός παραµένει ο χαρακτήρας των αναφορών του, το patchwork που δηµιουργεί, σπάζοντας τον αισθητικό κανόνα του ενιαίου έργου, του αρραγούς συνόλου, και ανακλώντας επ άπειρον την εικόνα του στους µερικούς, µικρούς καθρέφτες της µυθοπλασίας. Η κρυπτογραφική αυτή προσέγγιση στη λογοτεχνία ως µέσο ερµηνείας δια στόµατος Ρίτσαρντς, η ερµηνευτική του βάθους που εισηγείται, αποτελεί -για τον κόσµο του κειµένου- σύµµετρη εξωτερική εκδήλωση της καταστατικής υπαρξιακής του συνθήκης, του ανοιχτού µυστικού της οµοφυλοφιλίας του. Τεχνοτροπιακά παραπέµπει, δε, διαρκώς στην σπασµένη ολότητα του µοντερνιστικού έργου à la Έλιοτ ή ενός µετα-µοντερνισµού avant la lettre, ανάλογα πώς κάνει κανείς τις οριοθετήσεις του. 28 Όµως, αυτό δεν είναι το µόνο παράδειγµα χρήσης της λογοτεχνίας από τους ήρωες του έργου ως µέσου σχολιασµού του κόσµου τους. Καθαρά διαγράφεται και ένα αντι-παράδειγµα. Στην Αριάγνη, πια, όπως έχει συχνά επισηµανθεί, οι Έλληνες και οι Αιγυπτιώτες αντιστασιακοί, αλλά και οι Άραβες, εµφανίζονται ριζικά διαφοροποιούµενοι από τους Άγγλους «Συµµάχους» και κυρίαρχους, και τούτη η σταδιακή αφύπνιση συµπαρασύρει και τη σχέση τους µε τη λογοτεχνία, και τις αναφορές που χρησιµοποιούν για να αναγνώσουν τον κόσµο, και µε τη σειρά τους να χαρακτηριστούν από αυτές. Ας δούµε την Αριάγνη Σαρίδη, όταν της πρωτοφέρνουν τον Μάνο στο σπίτι της στο Κάιρο. Ο ξένος, όπως κατ επανάληψη αναφέρεται στο χωρίο καθώς έχουµε εστίαση µέσα από το βλέµµα της (φράση που προτείνει άλλωστε και 25 (Lentricchia 1994, ) 26 Παραδειγµατική εκδήλωση της ιεράρχησης αυτής, η κρυπτογραφηµένη, παρωδιακή αναφορά του Ρίτσαρντς προς τους προϊσταµένους της Intelligence, που συντάσσεται στις : «Προοίµιο: Επειδή γίνηκε η παρατήρηση πως ο υποφαινόµενος γυρίζει στον ίδιο και τον ίδιο µαχαλά, ιδού και µια τουριστική έξοδος προς το χώρο της «λαγγεµένης Ανατολής». Όσο για το χρόνο, οι ταχτικοί αναγνώστες των αναφορών πρέπει νοερά να κάνουν ελπίζει να µπορούν ένα πήδηµα, για να έρθουν στη χτεσινή µέρα, Τετάρτη 24 Φεβρουαρίου 1943, Ανατολή ηλίου 6.32, Δύσις 5.57, Σελήνη 19 ηµερών. Ας περάσουµε όµως στην πραγµατικότητα, όπως είπε κάποιος, που ανυποµονούσε να κουβεντιάσει για τα πρόσωπα της Ανθρώπινης Κωµωδίας του. Συχνά η λαίδη Γκοντάιβα θύµιζε στον Ρολάνδο την υπόσχεσή του να την ξεναγήσει ένα απόγεµα στα παζάρια του Χαν Χαλίλ [...]» (Τσίρκας 2005, 175). 27 Ως υπο-περίπτωση αυτής αντιλαµβάνοµαι τη µέθοδο της αντικειµενικής συστοιχίας. 28 (Νάτσινα 2012, )

8 έναν παραλληλισµό µε την Οδύσσεια) της αρέσει. Όµως «το σηµάδι στο κούτελο έκανε την Αριάγνη να τα χάνει κοµµάτι. Ξορκισµένο να ναι µε τον απήγανο». 29 Το ενδιαφέρον της σκηνής έγκειται στην ασυµµετρία της: βλέποντας µε τα µάτια της Αριάγνης, ο αναγνώστης αναγνωρίζει το οδυσσειακό πλέγµα που ανακινεί ο συγγραφέας στο στήσιµο του ήρωά του. Σκηνοθετείται εδώ, µπορεί να υποστηρίξει κανείς, µια στιγµή ερµηνείας του κόσµου δια της καταφυγής στην ραψωδία σ της Οδύσσειας, όπου µε την επιστροφή του ήρωα στην Ιθάκη η παραµάνα Ευρίκλεια, πλένοντάς του τα πόδια, τον αναγνωρίζει πρώτη από ένα φυσικό σηµάδι. Ο Μάνος, ως άλλος Οδυσσέας, θα αναλάβει σωµατικά µε τις φροντίδες της Αριάδνης / Ευρίκλειας, και θα επανέλθει στην δράση. Πρόκειται για µια στιγµή ενδιάθετης διακειµενικότητας (δεν αναφέρεται ο Όµηρος), όµως πολλά στοιχεία της σκηνοθεσίας του χώρου, των προσώπων, και των λέξεων µας οδηγούν στη συσχέτιση. Η Αριάγνη ωστόσο, δεν συνειδητοποιεί την αναφορά της, αν και µοιράζεται µε τον αναγνώστη και το συγγραφέα το ίδιο διακειµενικό σύµπαν. Εκδήλωση της τεχνικής του ταξικού προσδιορισµού των ηρώων στη βάση του βαθµού εγγραµµατοσύνης τους, η σκηνή αποτελεί επίσης, θεωρώ, και υπαινικτική δήλωση των θέσεων του Τσίρκα γύρω από το ζήτηµα της ερµηνείας συνολικότερα. Τα οµηρικά έπη «µπορούν να αναλυθούν [...] αλλά δεν µπορούν να καταστούν αντικείµενο ερµηνείας», τούτο διότι «τα οµηρικά ποιήµατα δεν κρύβουν τίποτε, δεν περιλαµβάνουν καµµιά διδαχή ή µυστικό, δεύτερο νόηµα», θυµίζει µε την θεµελιακή θέση του ο Auerbach. 30 Με τη νύξη στην «οδυσσειακή ουλή» του Μάνου, το σηµάδι στο κούτελο, ο Τσίρκας κάνει ένα αναθεωρητικό σχόλιο πάνω στην προοπτική αφήγηση, στην ερµηνευτική της υποψίας, που εισηγήθηκε η Λέσχη (και που βρίσκει την φυσική της προέκταση στον Ρούµπυ της Αριάγνης), εµµένοντας στην εµπράγµατη διάσταση του δεύτερου µέρους τής - εν εξελίξει - Τριλογίας του, στην επιθυµία για µια ανοιχτή παραθεµατική αφήγηση, προς ένα εµβληµατικά ανοιχτό τέλος. Ως προς το θέµα της ταξικής διαστρωµάτωσης των ηρώων του, ανάλογως προς τον βαθµό εγγραµµατοσύνης τους, αναφέρω απλώς παρενθετικά ότι διακρίνω εδώ και τη ροµαντική θέση ότι ο αγνός λαός ασύνειδα κατέχει τη σοφία της [εθνικής] παράδοσης, την οποία οι διανοούµενοί του κατακτούν µε καιρό και µε κόπο. Ο διανοούµενος ήρωας, και πίσω από τον ώµο του ο αναγνώστης ερµηνεύουν, οι αθώοι πρωταγωνιστές του έργου βιώνουν την αφηγηµατική αλήθεια. Μες από το τέχνασµα αυτό, συντελείται στην Αριάγνη η συστοίχιση των διαφοροποιηµένων πολιτικά (και ταξικά και φυλετικά) οµάδων ηρώων της στη βάση των οικείων τους αντίστοιχα εθνικών ή θρησκευτικων κειµενικών παραδόσεων, και των εξαρτώµενων από αυτές ερµηνευτικών πρακτικών. Σηµαντικό, στην κατεύθυνση αυτή, το ότι ακούµε για πρώτη φορά στην Αριάγνη, και τη φωνή των ντόπιων πληθυσµών, των αποικιοκρατούµενων Αιγυπτίων εδώ, να αναφέρονται στη δική τους λογοτεχνική παράδοση - κίνηση που θα πρέπει να εκλάβουµε ως πρόβλεψη στο σύµπαν του κειµένου [που όµως, ας µην το ξεχνάµε, γράφεται µετά την νασσερική επανάσταση] του δικαιώµατός τους να αντιπροσωπεύσουν πολιτικά και να αναπαραστήσουν µυθοπλαστικά οι ίδιοι τον κόσµο τους. 31 Είναι σηµαντικό, άρα, να συνειδητοποιήσουµε ότι η Αριάγνη 29 (Τσίρκας 2005, 107) 30 (Auerbach 1968, σε µετάφραση δική µου) 31 Πρόκειται για µια πτυχή της χρήσης της διακειµενικότητας, που δεν εµφανίζεται στη Λέσχη - αν και η δράση εκεί διαδραµατίζεται παράλληλα µε την περίοδο της Εγκατάστασης [ ] των Εβραίων στην Παλαιστίνη, κατά

9 ολοκληρώνεται µε µια τέτοια αφήγηση µέσα στην αφήγηση, µια ιστορία του Χαρούν αλ Ρασίντ, ηγεµόνα του χαλιφάτου της Βαγδάτης κατά τον 9 ο αιώνα, στον οποίο αποδίδεται η σύνθεση των Χιλίων και Μίας Νυχτών, που ο µικρός τυφλός ήρωας Σεχ Σαλτάµ απευθύνει στην ηρωϊδα: «Ο Σαλτάµ άρχισε να λέει για ένα ταξίδι του Σεβάχ στις θάλασσες της Ιγγιλτέρας: Ναυάγησε και βρέθηκε σε µια σπηλιά, που όποιος έµπαινε µέσα, γύριζε, γύριζε, και δεν ήξερε να βγει. Και στη σπηλιά κατοικούσε ένα θεριό, ένα χταπόδι µε κουδούνια, που έτρωγε ανθρώπους. Κι η κόρη του Χαρούν ελ Ρασίδ είχε δώσει στον Σεβάχ ένα κουβάρι...». 32 Και είναι σηµαντικό επίσης να συνειδητοποιήσουµε ότι στην αφήγηση, η Αριάγνη απαντά µε τη γνωστή ερµηνευτική απορία της: «Άι στο καλό! Που πήγαινε και τις έβρισκε τις ιστορίες του, ο στραβούλιακας». 33 Πρόκειται µια παραδειγµατικά ανοιχτή κατάληξη, η οποία αφήνει εκκρεµές το ζήτηµα της επίτευξης ή µητου αντι-αποικιακού αγώνα για τους Αιγυπτίους του (σε παραλληλία προς το αβέβαιο τέλος της πορείας προς τη Ράκκα της Δεύτερης Ταξιαρχίας). Για τον προσεκτικό αναγνώστη βέβαια η απάντηση βρίσκεται ήδη εγγεγραµµένη στην ειρωνική αντιστροφή του παλαιού µύθου του Σεβάχ (που δεν ταξίδεψε στην Αγγλία, µα στις νότιες θάλασσες) από τον νεαρό Σαλτάµ, η οποία υπαινίσσεται ότι, για τον νεαρό αφηγητή και την ερµηνευτική κοινότητα που εκπροσωπεί, Αποικία είναι πια η Δύση, ή έχει πάψει να υπάρχει. Δεν θα επιµείνω στη γνωστή σκηνή στο έβδοµο κεφάλαιο της Αριάγνης, όπου ο Μάνος πηγαίνει να συναντήσει τον Ρίτσαρντς στο διαµέρισµά του, µετά από παράκληση του τελευταίου, µε στόχο να τον προειδοποιήσει για τη σχεδιαζόµενη καταστολή της ελληνικής αντιφασιστικής δράσης στις Ένοπλες Δυνάµεις, από τους Συµµάχους. 34 Με αυτή την αφορµή, ο Καβάφης, ο Έλιοτ, ο Μπωντλαίρ εµφανίζονται ρητά στη συζήτηση των δύο λογίων, πλαισιώνοντας µια αποτίµηση των διανοητικών επιτευγµάτων του 19 ου και του 20ού αιώνα. 35 [Το ενδιαφέρον της σκηνής έγκειται κατ αρχήν στον διαλογικό χαρακτήρα της (που τονίζει τους κοσµοθεωρητικούς δεσµούς των δύο ηρώων, εγγράφοντάς τους σε ένα κοινό διακειµενικό σύµπαν) κατά δεύτερο λόγο, στην προβολή της από στήθους ανάγνωσης, της µνηµονικής ανάγνωσης, ως µιας ακόµη έκφανσης της σχέσης µας µε το λογοτεχνικό έργο. Στην προκειµένη περίπτωση το έργο είναι η εµβληµατική «Ιθάκη» [1911], που υπογραµµίζει µε την παρουσία της την αισθησιακά προσανατολισµένη ύπαρξη του Ρίτσαρντς, ενώ ο παραθεµατισµός, η εκφώνηση, αφορά τον στ. 21: «όσο µπορείς πιο άφθονα ηδονικά µυρωδικά», του συµβολιστικού ποιήµατος, που µερικώς επαναλαµβάνει σαν αντηχείο (καθώς αντηχείο είναι και η µνήµη) τον αµέσως πιο πάνω, επίσης εµβληµατικό στ. 20: «και ηδονικά µυρωδικά κάθε λογής».] Πρόκειται για µια ευτυχισµένη σκηνή ερµηνείας µέσα στο κείµενο, εφόσον αν και διαφωνούν στη συνέχεια όσον αφορά τον την οποία αισθητή κάνει την παρουσία της, για πρώτη φορά, και συντονισµένη µε το εθνικό αίτηµα, λογοτεχνική παραγωγή στα εβραϊκά. 32 (Τσίρκας 2005, 357) 33 (Τσίρκας 2005, 357) 34 Εκεί ο Ρούµπυ «χορέψε µια παντοµίµα διανοητικής µαγγανείας» για το Μάνο, υποστηρίζοντας ότι στο σπίτι του έµενε κάποτε η µούσα του Μπωντλαίρ, Απολλωνία Σαµπατιέ (Τσίρκας 2005, 137). 35 Διαβάζω: «- Ο άλλος δρόµος; / - Είναι αυτός που διάλεξα. Τον διατυπώνει τόσο επιγραµµατικά ένας δικός σας ποιητής: όσο µπορείς πιο άφθονα ηδονικά µυρωδικά. / - Καβάφης, είπα. / - Μάλιστα. Πόσο λυπούµαι που γνώρισα τα ποιήµατά του µόνο τελευταία. Ο Έλιοτ κι ο Καβάφης είναι οι ποιητές του 20ού αιώνα. Σ αυτό παραδέχουµαι πως υπάρχει πρόοδος. Γιατί ο 19ος µας έδωσε µόνο τον Μπωντλαίρ. // Αντίφαση» (Τσίρκας 2005, 131).

10 λογοτεχνικό κανόνα που προέκρινε ο Έλιοτ οι πρωταγωνιστές κατανοούν αµέσως το νόηµα ο ένας του άλλου, µοιραζόµενοι τον ίδιο ορίζοντα αναγνώσεων και προσδοκιών. 36 Αντίθετα, θα ολοκληρώσω την παρούσα περιδιάβασή µου στις εγκιβωτισµένες στιγµές ερµηνείας-ανάγνωσης της Αριάγνης επιµένοντας σε δύο σκηνές ερµηνείας-ανάγνωσης χωρίς ευτυχή κατάληξη µες το έργο. Στην πρώτη, ο Φάνης και ο Μάνος σχεδιάζουν το τηλεγράφηµα µε το οποίο ζητούν επειγόντως από το Ανθρωπάκι να µεταβεί στο Κάιρο, ώστε να τους δεχτεί ο Γ.Γ. του Κ.Κ. Γαλλίας που βρίσκεται στην πόλη, και εµφανίζεται στο κείµενο µε το ψευδώνυµο Ριγκώ. Εδώ η ερµηνεία θεµατοποιείται ως πράξη στο προσκήνιο του κειµένου µε αβέβαιο το ποθητό αποτέλεσµα: «Κατεπείγον. Νοσοκοµείο Χαντάσα. Για γιατρό Νίνα Μιέλι. Γεροσόλυµα. Στείλετε αµέσως ξαναλέω αµέσως ταχτικό σας θεραπευτή νευρώσεων. Όµηρος Κηφισιάς». - Καλά που δεν ξηµερώνει Σάββατο, µήτε Πρωταπριλιά, είπε ο Φάνης. - Μείνε ήσυχος, θα της το δώσουνε. Θα πειραχτεί, το ξέρω. Μα στο σοκ της αυτό λογαριάζω για να καταλάβει πόσο γρήγορα πρέπει να κάνει. Μόνο να ερµηνέψει σωστά το «ταχτικό σας» και το «Όµηρος». Εκεί βρίσκεται το κλειδί. Κι αν µπλέξει µε τη λογοκρισία, έχει πάντα την υπεκφυγή πως δεν ξέρει κανένα Κηφισιά ή πως θα πρόκειται για φάρσα. 37 Αντίστοιχο χρώµα έχει η αναφορά στο γράµµα που στέλνει η Νίνα σε προηγούµενο σηµείο του έργου, από την Παλαιστίνη, στον Μάνο, ώστε να τον ενηµερώσει για τα καθέκαστα στην Ιερουσαλήµ, µετά την αναχώρησή του: Το άλλο γράµµα ήτανε από τη Νίνα, τη γιάτρισσα. Πολύ σκεπασµένα, µου έγραφε πως κάποια ψυχή που µου χάρισε κάποτε µισό µπουκάλι αράκ (κατάλαβα: η Ραπέσκου) µου µηνούσε πως ο χειµώνας γινόταν επικίνδυνος (χειµώνας; Α, ο Ουίντερ) και να φυλάγοµαι. Πρόσθεσε κάτι πιο σκοτεινό που δεν µπόρεσα να ξεδιαλύνω: Η εγκυµοσύνη εξελίσσεται οµαλά. Η µιλαίδη ξανάρθε. Ο φίλος της σκοτώθηκε. Σε ζητάει, µα δεν ξέρουν που είσαι. Μιλαίδη, δηλαδή η Νάνσυ. Θα σκοτώθηκε ο Ρον. Δεν ξέρουν, δηλαδή η Έµµη δεν ξέρει. Μα ποια ήτανε έγκυος; Μήπως έπρεπε να το συνδέσω µε τις απειλές του Ουίντερ; Κάτι σαν: ο φάκελός σου όλο και φουσκώνει; Μπα. Και γιατί ν αρχίζει: Αν και δε µου απάντησες... ; Χάθηκε το γράµµα της; Κι από που γνώριζε την Έµµη; Και γιατί να µε ζητάει η Νάνσυ; Προβλήµατα. Το µυαλό µου δε λειτουργούσε ακόµη κανονικά». 38 Τόσο στη συζήτηση γύρω από το σχεδιαζόµενο τηλεγράφηµα, όσο και κυρίως στην αποκωδικοποίηση της επιστολής της Νίνας προν τον Μάνο, οι ψυχολογικές εµπλοκές των παραληπτών των επιστολικών κειµένων (εδώ: ο απωθηµένος έρωτας του Μάνου για την Έµµη), εµποδίζουν το πλήρες ανάπτυγµα του νοήµατός τους. Στον ασταθή κόσµο της προσωπικής εµπειρίας, λοιπόν, όπου το περιβάλλον αναφοράς των λέξεων αλλάζει µε ρυθµούς πέρα από τον έλεγχό µας, η πράξη της ερµηνείας αποδεικνύεται περισσότερο επισφαλής, από ότι στον σταθερό κόσµο του µνηµειωµένου κειµένου. Με τον τρόπο αυτό, η παιδαγωγική αξία της λογοτεχνίας έρχεται, εξ αντιθέτου, πάλι στο προσκήνιο, πάλι µε γραµµατολογικό πρόταγµα. Πρόκειται, ωστόσο, για µια λογοτεχνία, καλύτερα: για ένα λογοτεχνικό κανόνα έκκεντρο και εκλεκτικιστικό, που αµφισβητεί τις ευρωκεντρικές παραδοχές της ανάγνωσης, στον οποίο το αραβικό παράδειγµα (όπως, λόγου χάριν, αναπτύσσεται από τον σύγχρονο του Στρατή Τσίρκα, 36 Σηµειώνω παρενθετικά τη φασµατική απουσία / παρουσία του Σεφέρη σε αυτό το χωρίο, αλλά και παντού στην Αριάγνη, σε συµφραζόµενα στα οποία οµαλά θα µπορούσε να εντάσσεται - και για τον οποίο έχουµε απλώς την αµφιθυµική αναφορά σε εκείνο «το γραµµατέα της Πρεσβείας, που θεωρούσε υποχρεωτικό να θίγει το ζήτηµα του Έζρα Πάουντ όταν βρισκόταν µε άγγλο διανοούµενο» (Τσίρκας 2005, 87). 37 (Τσίρκας 2005, 147) 38 (Τσίρκας 2005, 68-69)

11 Αιγύπτιο συγγραφέα Ναγκίµπ Μαφούζ) διαρκώς υπονοµεύει τις δυτικόφρονες αναγνωστικές παραδοχές µας. 39 Βιβλιογραφία Ι. Ελληνόγλωσσες Πηγές Αθανασοπούλου, Μαρία: «Η Ταυτότητα της Ανάγνωσης. Διακειµενικές Σχέσεις στη Λέσχη του Τσίρκα». Στο: Κωνσταντίνος Δηµάδης (Επιµ.), Ταυτότητες στον ελληνικό κόσµο (από το 1204 έως σήµερα): Πρακτικά Δ Συνεδρίου Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών (Γρανάδα, 9-12 Σεπτεµβρίου 2010). τ. Β, Αθήνα 2011: Αργυρίου, Αλέξανδρος: «Στρατής Τσίρκας». Στο: Αλέξ. Αργυρίου (Επιµ.): Η Μεταπολεµική Πεζογραφία. Από τον πόλεµο του 40 ως τη δικτατορία του 67. τ. 7. Αθήνα: Σοκόλης : Δηµητρακάκης, Γιάννης: «Εικαστικά Διακείµενα στην Αριάγνη». Στο: «Με τη Σφραγίδα του Καλλιτέχνη». 100 χρόνια από τη γέννηση του Στρατή Τσίρκα. Επιστηµονικό Συµπόσιο (Λευκωσία Λεµεσός, 7-8 Οκτωβρίου 2011). Αθήνα: Σχολή Μωραΐτη / Εταιρεία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισµού και Γενικής Παιδείας 2013: Ιατρού, Μαρία: «Συνδυάζοντας εντυπώσεις και µέρες. Καβαφικές αναφορές στις Ακυβέρνητες Πολιτείες». Σύγχρονα Θέµατα (Ιούλιος - Δεκέµβριος 2013): Μαφούζ, Ναγκίµπ: Ενώπιον του Θρόνου. µτφρ. Πέρσα Κουµούτση. Αθήνα: Ψυχογιός Moënnig, Ulrich: «Τα κίνητρα; Βιολογικά, σεξουαλικά, ψυχολογικά, αισθητικά, ηθικά. Κάθε σχολή θα έδινε κι από µια ερµηνεία : Ο Δρ. Ρόµπερτ Ρίτσαρντς και τα αναγνώσµατά του στις Ακυβέρνητες Πολιτείες». Σύγχρονα Θέµατα (Ιούλιος - Δεκέµβριος 2013): Νάτσινα, Αναστασία: «Για τα όρια του µεταµοντερνισµού στην ελληνική πεζογραφία κατά το τελευταίο τέταρτο του 20ού αιώνα». Στο: Αγγ. Καστρινάκη - Αλ. Πολίτης - Δ. Τζιόβας (Επιµ.), Για µια ιστορία της ελληνικής λογοτεχνίας του εικοστού αιώνα. Προτάσεις ανασυγκρότησης, θέµατα και ρεύµατα. Ηράκλειο: Πανεπιστηµιακές Εκδόσεις Κρήτης 2012: Παπαθεοδώρου, Γιάννης: «Ένα τοπίο φορτωµένο µνήµες. Η Αλεξάνδρεια στις Ακυβέρνητες Πολιτείες του Στρατή Τσίρκα». Στο: Δ. Ν. Καρύδης, Όλγα Βογιατζόγλου, Μαριάνθη Κοτέα, Βασίλης Κολώνας, Δηµήτρης Φιλιππίδης (Επιµ.), Η πόλη στους νεότερους χρόνους. Μεσογειακές και βαλκανικές όψεις (19ος-20ός αι.): Πρακτικά του Β διεθνούς συνεδρίου (Αθήνα, Νοεµβρίου 1997). Αθήνα: Μνήµων 2000: Παπαθεοδώρου, Γιάννης: Oι Φωνές των Άλλων. Aνέκδοτη Διδακτορική Διατριβή. Αθήνα: ΕΚΠΑ Πεχλιβάνος, Μίλτος: Από τη Λέσχη στις Ακυβέρνητες Πολιτείες. Η στίξη της ανάγνωσης. Αθήνα: Πόλις Τσίρκας, Στρατής: Ακυβέρνητες Πολιτείες. Αριάγνη, φιλ. επιµ. - σηµειώσεις - σχόλια Χρύσα Προκοπάκη. Αθήνα: Κέδρος 2005 ΙΙ. Ξενόγλωσσες Πηγές: Auerbach, Erich: Mimesis: The Representation of Reality in Western Literature. µτφρ. Willard R. Trask. Princeton University Press Bloom, Harold: Ο Δυτικός Κανόνας. Τα βιβλία και τα σχολεία των εποχών. µτφρ. Κ. Ταβαρτζόγλου, εισαγ.-επιµ. Δ. Αρµάος. Αθήνα: Gutenberg Θεωρώ γόνιµο τον συσχετισµό της σκηνής του «Μεγάλου Ζικρ» (Τσίρκας 2005, ) και της κηδείας του Ναµπουλιόν (Τσίρκας 2005, ) της Αριάγνης προς «ηθογραφικές» αναπαραστάσεις της ζωής των τοπικών µικροαστικών κοινοτήτων στην Αίγυπτο, από τον Μαφούζ (ενδεικτικά: Μαφούζ 2011).

12 Lentricchia, Frank: Modernist Quartet. Cambridge University Press 199. Papargyriou, Eleni: The Poetics of Transit; Exile, diaspora and repatriation in Stratis Tsirkas s novels. Στο: D. Tziovas (Επιµ.), Greek Diaspora and Migration since Society, Politics and Culture. Λονδίνο: Ashgate 2009: Papargyriou, Eleni: Drifting Cities, Reading Games in the Greek Novel. Οξφόρδη: Legenda Wavell, A.P.: Other Men s Flowers. An Anthology of Poetry Compiled by A.P. Wavell [Fiel Marshal Earl Wavell]. Λονδίνο: Jonathan Cape [1944]. Zola, Émile: Germinal, µτφρ.-φιλ. επιµ. Peter Collier - Robert Lethbridge. Oxford World s Classics 1998.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

αριάγνη Στρατής Τσίρκας Π Ρ Ο Τ Σ Η Δ Ι Λ Ι Γ Λυκείου Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε.

αριάγνη Στρατής Τσίρκας Π Ρ Ο Τ Σ Η Δ Ι Λ Ι Γ Λυκείου Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε. αριάγνη Π Ρ Ο Τ Α Σ Η Δ Ι Δ Α Σ Κ Α Λ Ι Α Σ Γ Λυκείου Στρατής Τσίρκας Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε. Στόχοι: Να μελετηθούν: Οι ανθρώπινες σχέσεις ανάμεσα σε ξένους και ντόπιους. Οι προσωπογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

Στρατής Τσίρκας: Αριάγνη (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 152-159)

Στρατής Τσίρκας: Αριάγνη (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 152-159) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Στρατής Τσίρκας: Αριάγνη (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 152-159) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία: 1. Ο Τσίρκας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254)

Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Νικηφόρου Βρεττάκου: «ύο µητέρες νοµίζουν πως είναι µόνες στον κόσµο» (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 253-254) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Τι εκφράζει

Διαβάστε περισσότερα

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά,

Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, http://www.amis-kazantzaki.gr./ Γεννήθηκε το 1883 στο Ηράκλειο της Κρήτης Υπήρξε φιλόσοφος, ποιητής, θεατρικός συγγραφέας Έργα: µυθιστορήµατα, ποίηση, θεατρικά, ταξιδιωτικά Τα πιο γνωστά του έργα: Αναφορά

Διαβάστε περισσότερα

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν

Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Σ Μ Ο Σ Μ Α Θ Η Μ Α Τ Ω Ν ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΝΕΣ ΝΕΦ 206. Νεοελληνική πεζογραφία (1914 σήμερα) Διδάσκων: Μιχ. Γ. Μπακογιάννης Εαρινό εξάμηνο 2010-2011 Ιστορία της νεοελληνικής πεζογραφίας

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58)

Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 1. ΚΕΙΜΕΝO Οδυσσέας Ελύτης: Η Μαρίνα των βράχων (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 55-58) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ 27-05-2004 1. Πράγματι, τα προαναφερθέντα αποτελούν κυρίαρχα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ελύτη, που πιστοποιούνται σαφέστατα- και στο δοθέν ποίημα. Συγκεκριμένα:

Διαβάστε περισσότερα

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288)

Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Μίλτου Σαχτούρη: «Η Αποκριά» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σσ. 287-288) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ ΣΟΦΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ: Κ.Π. ΚΑΒΑΦΗΣ, ΤΟ ΑΡΧΕΙΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ Εισαγωγικά: Τι είναι λογοτεχνικό αρχείο; Τι περιέχει το αρχείο ενός ποιητή; Ποιος είναι ο πονοκέφαλος ενός εκδότη; Τι ηθικά διλήμματα

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

:: Alexandria and Cavafis- Chronic of a city and her poet. :: Eurocinema Festrival III.

:: Alexandria and Cavafis- Chronic of a city and her poet. :: Eurocinema Festrival III. Αρχείο εκδηλώσεων Παραρτήµατος Αλεξάνδρειας :: Πέρασµα στη Μεσόγειο Το Παράρτηµα στην Αλεξάνδρεια του Ελληνικού Ιδρύµατος Πολιτισµού εγκαινιάζει στις 22 Ιανουαρίου 2010 την ατοµική έκθεση του εικαστικού

Διαβάστε περισσότερα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα

15/9/2009. 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Νέα Αθηναϊκή Σχολή Λογοτεχνία Β Λυκείου Εισαγωγή Επιμέλεια: Τ. Γιακουμάτου www.netschoolbook.gr 1880 ποίηση & πεζογραφία στρέφονται προς νέες κατευθύνσεις Νέα εκφραστικά μέσα Εσωτερική αναδιάρθρωση κράτους-στόχος

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53)

Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Γιάννης Ρίτσος: Ανυπόταχτη Πολιτεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 51-53) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Τίτλος: Ιστορίες δωματίων Βαθμίδα: 2 Τάξη: Ε Διάρκεια: 6 Χ 80 Περιγραφή Ενότητας Οι μαθητές και οι μαθήτριες μέσα από διάφορες δραστηριότητες που αφορούν στο δωμάτιό τους

Διαβάστε περισσότερα

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ

ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΟ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΑΛ (ΟΜΑΔΑ Β') ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 25 ΜΑΪΟΥ 2012 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ Α1.

Διαβάστε περισσότερα

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82)

Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 1. KEIMENO Βιτσέντζου Κορνάρου: Ερωτόκριτος β. [Ήρθεν η ώρα κι ο καιρός] (στίχοι 767-818) (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 80-82) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Σε ποιο

Διαβάστε περισσότερα

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας

#VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας Ημερομηνία 29/06/2015 Μέσο Συντάκτης Link athensvoice.gr AV Team http://goo.gl/azhlca 29/06/2015-13:00 0 Σχόλια #VresXrono για το βιβλίο της εβδομάδας «Τελευταίο αίνιγμα», Marisha Pessl, εκδ. Διόπτρα Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188)

Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Μακρυγιάννης: Αποµνηµονεύµατα (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου σσ. 185-188) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. α) Ποιες σκέψεις διατυπώνει ο Μακρυγιάννης στο εξεταζόµενο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26)

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κωνσταντίνος Καβάφης: Η Σατραπεία (Κ.Ν.Λ. Γ Λυκείου, σσ. 25-26) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµ- µατολογικά στοιχεία:

Διαβάστε περισσότερα

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007

ÈÅÌÁÔÁ 2007 ÏÅÖÅ. Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» Επαναληπτικά Θέµατα ΟΕΦΕ 2007 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ ιονύσιο Σολωµό «Ο Κρητικό» 3 3 4 σαν πέτρες µε βυθίζουν! 4 Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ. Θέµατα της Επτανησιακής Σχολής που απαντούν στα δοθέντα αποσπάσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2

Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Ο συγγραφέας Θάνος Κονδύλης και το «Έγκλημα στην αρχαία Αμφίπολη Σάββατο, 10 Οκτωβρίου 2015-10:2 Συνέντευξη στη Μαίρη Γκαζιάνη «Τελικά οι σύγχρονοι Έλληνες φέρουμε στο αίμα μας το dna των αρχαίων προγόνων

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του.

Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Γρηγόριος Ξενόπουλος, απόπειρα παρουσίασης της ζωής και του έργου του. Στοιχεία για τη ζωή του Ο Γ. Ξενόπουλος γεννήθηκε στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης το 1867 και πέθανε στην Αθήνα το 1951. Καταγόταν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι

Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές -αφηγηματικοί τρόποι Αφηγηματικές τεχνικές Οι λειτουργίες του αφηγητή 0 αφηγητής μπορεί να είναι πρόσωπο της αφήγησης, με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο, ή μπορεί να είναι αμέτοχος

Διαβάστε περισσότερα

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου!

Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πως σας ήρθε η ιδέα; Ε.Τ.: Μας παιδεύει ο Έρωτας και στήνει παιχνίδια ο κατεργάρης! Που γράψατε το βιβλίο σας; Ε.Τ.: Στον καναπέ μου! Πόσο χρόνο σας πήρε η συγγραφή; Ε.Τ.: Κοιμάμαι + τρώω + περπατάω +

Διαβάστε περισσότερα

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164)

Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Κλέφτικο τραγούδι: [Της νύχτας οι αρµατολοί] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σσ. 163-164) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Αφού µελετήσετε τη διήγηση του Κολοκοτρώνη

Διαβάστε περισσότερα

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο

Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426. Διδακτικό σενάριο Ομήρου Οδύσσεια Ραψωδία α 1-426 Διδακτικό σενάριο Πόπη Χριστοφόρου-Πούγιουρου, Φιλόλογος Λειτουργός Γραφείου Αναλυτικών Προγραμμάτων Λευκωσία 2012 Δυο λόγια για το διδακτικό σενάριο Η ακόλουθη διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16

μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 περιεχόμενα μάθημα πρώτο: αστρολογία & σχέσεις 6 μαθημα δεύτερο: Βασικοί ορισμοί και κανόνεσ 9 MAΘΗΜΑ ΤΡΙΤΟ: Το συναισθηματικό μας υπόβαθρο 16 ΜΑΘΗΜΑ ΤΕΤΑΡΤΟ: με ποιον τρόπο αγαπάμε 42 ΜΑΘΗΜΑ ΠΕΜΠΤΟ: με

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

29η ΓΙΟΡΤΗ ΒΙΒΛΙΟΥ 12-28 ΜΑΪΟΥ 2006 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ

29η ΓΙΟΡΤΗ ΒΙΒΛΙΟΥ 12-28 ΜΑΪΟΥ 2006 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ 12-28 ΜΑΪΟΥ 2006 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Παρασκευή 12/5 - Κυριακή 28/5 Ώρες: Kαθημερινά 18:00-22:30 Παρασκευή & Σάββατο: 18:00-23:00 Κυριακή: 10:00-14:00 & 18:00-22:30 Έκθεση σπάνιων βιβλίων και φωτογραφιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Φθινόπωρο - Χειμώνας 2013. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κων/νου 48, Αθήνα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ. Φθινόπωρο - Χειμώνας 2013. Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κων/νου 48, Αθήνα ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ Φθινόπωρο - Χειμώνας 2013 Χώρος εκδηλώσεων: Αμφιθέατρο Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών Βασ. Κων/νου 48, Αθήνα Διοικητικό Συμβούλιο: Κατιάννα Μίχα Σάββας Κονταράτος Χρυσάνθη Μωραΐτη-Καρτάλη

Διαβάστε περισσότερα

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου

Από ξύλο και ασήμι φτιαγμένο το νέο βιβλίο της Δήμητρας Παπαναστασοπούλου Ημερομηνία 19/3/2015 Μέσο Συντάκτης Link artpress.sundaybloody.com Βασίλης Κάργας http://artpress.sundaybloody.com/?it_books=%ce%b1%cf%80%cf%8c- %CE%BE%CF%8D%CE%BB%CE%BF-%CE%BA%CE%B1%CE%B9- %CE%B1%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B9-

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Άξονες Προτεραιότητας 1,2,3, -Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011 Βασική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΤΑΞΗ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Σ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 23 ΜΑΪΟΥ 2002 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙ ΩΝ: ΤΕΣΣΕΡΙΣ (4) ΚΕΙΜΕΝΟ O εικοστός αιώνας δικαίως χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη

Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής. Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Το διπλό βιβλίο-δημήτρης Χατζής Χαρά Ζαβρού Γ 6 Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Καθηγήτρια: Βασιλική Σελιώτη Γενικά Δημήτρης Χατζής Περιεχόμενα «Το διπλό βιβλίο» Περίληψη Ιστορικό πλαίσιο Τίτλος του έργου Δομή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα με θέμα : «Δράσεις και προγράμματα στοχευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης κατά το σχολικό έτος 2013-2014» Θεσσαλονίκη, 20/06/2014

Ημερίδα με θέμα : «Δράσεις και προγράμματα στοχευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης κατά το σχολικό έτος 2013-2014» Θεσσαλονίκη, 20/06/2014 Ημερίδα με θέμα : «Δράσεις και προγράμματα στοχευμένης εκπαιδευτικής παρέμβασης κατά το σχολικό έτος 2013-2014» Θεσσαλονίκη, 20/06/2014 Στο σχολείο λειτουργεί Τ.Ε. και στις τρεις τάξεις. Το Τ.Ε. παρακολούθησαν

Διαβάστε περισσότερα

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Τομέας Νεοελληνικής Φιλολογίας Τμήμα Φιλολογίας EΚΠΑ Επιστημονικό συνέδριο Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Πέμπτη 28 Νοεμβρίου - Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2013 Αίθουσα «Αντώνης Τρίτσης»

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου.

Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Καλύτερη-Βαθύτερη γνωριμία με την τέχνη της λογοτεχνίας. Ενδελεχής μελέτη της σχέσης λογοτεχνίας και κινηματογράφου. Εύρεση κοινών στοιχείων των δύο αυτών μορφών τέχνης. Είναι κλασσικό βιβλίο. Ενδιαφέρουσα

Διαβάστε περισσότερα

Πέρσα Κουμούτση: "Απαιτείται χρόνος για να ωριμάσουν μέσα μας καινούριες ιδέες"

Πέρσα Κουμούτση: Απαιτείται χρόνος για να ωριμάσουν μέσα μας καινούριες ιδέες Πέρσα Κουμούτση: "Απαιτείται χρόνος για να ωριμάσουν μέσα μας καινούριες ιδέες" Συνέντευξη στην Πωλίνα Γουρδέα gourdeakoumoutsi.jpg Με αφορμή το τελευταίο μυθιστόρημα της Πέρσας Κουμούτση Στους δρόμους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ Το κωμικό και η Ποιητική της Ανατροπής Ενότητα 5: Ειρωνικό προσωπείο: το παράδειγμα του Γιάννη Σκαρίμπα Κατερίνα Κωστίου Τμήμα Φιλολογίας ενότητα 5 Ειρωνικό

Διαβάστε περισσότερα

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55)

Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ Ουίλλιαµ Σαίξπηρ: «Σονέτο XVIII» (Ν.Ε.Λ. Β Λυκείου, Α5, σσ. 54-55) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς;

Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; Ζωγραφιά: Β. Χατζηβαρσάνης 2014, ΚΠΕ Ελευθερίου Κορδελιού & Βερτίσκου Γ φάση: Γιατί έτσι κι όχι αλλιώς; 95 Οδηγίες για τις δραστηριότητες της Γ φάσης Έχοντας συζητήσει για την κατάσταση της γειτονιάς μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ. Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Α1. Η επίδραση του Ευρωπαϊκού Ρομαντισμού είναι πρόδηλη στο έργο του Σολωμού. Το μεταφυσικό στοιχείο εντοπίζεται λόγου χάρη στο στίχο 54 όπου ανιχνεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά):

Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ. Σήμερα (αρνητικά): Ενότητα 3 η - ΦΥΣΗ Θετικά: μας ηρεμεί μας χαλαρώνει μας ψυχαγωγεί (ταξίδια, εκδρομές, συναντήσεις) μας παρέχει τα βασικά είδη διατροφής και επιβίωσης (αέρας, νερό, τροφή) Σήμερα (αρνητικά): Ο άνθρωπος:

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες

Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες Σύγχρονες Κινηματογραφικές Θεωρίες 2015-2016 - Χειμερινό Εξάμηνο Διδάσκων: Σωτήρης Πετρίδης e- mail επικοινωνίας: sotospetridis@yahoo.gr Υπό την επίβλεψη της Μ. Κακλαμανίδου Περιγραφή του μαθήματος: Σκοπός

Διαβάστε περισσότερα

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494

Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 Α' ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 1 η σκηνή: στίχοι 437-494 1.α. Από τον Πρόλογο στο Επεισόδιο: Η Ελένη, μαζί με τις γυναίκες που αποτελούν το Χορό του δράματος, μπαίνουν μέσα στο παλάτι προκειμένου να ζητήσουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270)

Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: Τέλλου Άγρα: «Αµάξι στη βροχή» (Κ.Ν.Λ. Β Λυκείου, σ. 270) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Στοιχεία που αφορούν στο συγγραφέα, λογοτεχνικό περιβάλλον και λοιπά γραµµατολογικά στοιχεία: 1. Η αναπόληση

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο

Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Από την Α Λυκείου µέχρι το Πανεπιστήµιο Α ΛΥΚΕΙΟΥ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών η οµάδα προσανατολισµού θετικών σπουδών 1 η οµάδα προσανατολισµού ανθρωπιστικών σπουδών 3 η οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ»

«ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» «ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΜΑΣ» ΤΑΞΗ Γ1 2 ο Δ Σ ΓΕΡΑΚΑ ΔΑΣΚ:Αθ.Κέλλη ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Κατά τη διάρκεια της περσινής σχολικής χρονιάς η τάξη μας ασχολήθηκε με την ανάγνωση και επεξεργασία λογοτεχνικών βιβλίων

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ

ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σας παρουσιάουμε μερικά βιβλία που έχουν σχέση με τη γραφή και την ψυχανάλυση. Γιατί τι άλλο είναι μια συνεδρία, από μία συν-γραφή σε διαρκή εξέλιξη; Ελπίζουμε να τα βρείτε ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101)

[Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 1. ΚΕΙΜΕΝΟ: [Ήλιε µου και τρισήλιε µου] (Κ.Ν.Λ. Α Λυκείου, σ. 101) 2. ΠΑΡΑ ΕΙΓΜΑΤΑ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 2.1. Παραδείγµατα ερωτήσεων ελεύθερης ανάπτυξης 1. Γιατί η µάνα απευθύνεται στον ήλιο για να της πει πού βρίσκεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Ο θαυμαστός κόσμος της ΑΛΚΗΣ ΖΕΗ ΜΑΡΑΘΩΝΙΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ για τους μαθητές και τις μαθήτριες της Δ, Ε και ΣΤ Δημοτικού Νοέμβριος 2011-Μάιος 2012 Υπό την αιγίδα του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Μαραθώνιος

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική

Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Το παιδί και το παιχνίδι μέσα από τη Νεοελληνική ζωγραφική Η εικαστική διαπραγμάτευση της σχέσης του παιδιού με το παιχνίδι-με την έννοια είτε του δρώμενου είτε του αντικειμένου ορίζεται από συνιστώσες

Διαβάστε περισσότερα

2 η τηλεδιάσκεψη (Εικονική Τάξη) Σχέδιο µαθήµατος Α) Γενικά Στοιχεία 1. άσκαλοι(ες): Ένας δάσκαλος από κάθε σχολείο 2. Τόπος, χρόνος, αριθµός µαθητών Σχολείο ιδακτική Ώρα Τάξη/ Τµήµα Αριθµός Μαθητών 2

Διαβάστε περισσότερα

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ

Papadoperakiselid(eikones)_Layout 1 /2211/12 2:10 PM Page 3 ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ ΘΩΜΑΣ ΠΑΠΑΔΟΠΕΡΑΚΗΣ Η ΕΚΙΜ ευχαριστεί τους Ελένη Παπαδοπεράκη, Μιχάλη Βασιλάκη, Μανώλη Μπετεινάκη, Κωνσταντίνο Σταυρακάκη, Στέλιο & Λένια Καστρινάκη & την εταιρία ΠΛΑΣΤΙΚΑ ΚΡΗΤΗΣ για τη συμβολή τους στην

Διαβάστε περισσότερα

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα.

Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Θεογονία: Πώς ξεκίνησαν όλα. Μέσα από τα πολύχρωµα σύννεφα του ουρανού της Μυθοχώρας ξεπροβάλλει ο Πήγασος, το φτερωτό άλογο που χάρισε ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, στο γιο του τον Βελλερεφόντη.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις

ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ-Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΨΗΣ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Η ακαδημαϊκή επιτυχία συνδέεται με την αναγνωστική ικανότητα καθώς και με τις ικανότητες του γραμματισμού. Έτσι, οι μαθητές με αναπτυγμένες

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007

2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης. Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 2 ο Εργαστήρι Λεσχών Ανάγνωσης Πάρος 2-6 Ιουλίου 2007 Περίληψη Η Αλίκη µισεί τα µαθηµατικά και θεωρεί πως δε χρησιµεύουν σε τίποτα. Μια µέρα που κάθεται και διαβάζει στο πάρκο, ένα παράξενο άτοµο την προσκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα