Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download ""

Transcript

1 4 η ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΑΚΗΣ ΑΝΤΙΚΑΡΚΙΝΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2010

2 Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης 4 η ιοίκηση Υγειονοµικής Περιφέρεια Μακεδονίας και Θράκης Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Τµήµα Πρόληψης Αγωγής και Προαγωγής της Υγείας ΕΓΧΕΙΡΙ ΙΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΑΠΝΙΣΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ «ΖΩ ή ΚΑΠΝΙ...ΖΩ» ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΠΑΠΑ ΗΜΗΤΡΙΟΥ Μ. ΚΥΡΙΑΚΗ Κτηνίατρος- Λειτουργός ηµόσιας Υγείας (Μph - ΕΣ Υ) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

3 ΠΡΟΛΟΓΟΣ Το τµήµα Πρόληψης, Αγωγής και Προαγωγής της Υγείας του Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ», εργάζεται µε χαρά στην κατεύθυνση της πρόληψης του καρκίνου. Τί κάνει όµως κανείς για να προλάβει τον καρκίνο; Κύριες κατευθύνσεις σε παγκόσµιο επίπεδο είναι η αντικαπνιστική αγωγή και γενικότερα η πρόληψη των εξαρτήσεων (καπνός, αλκοόλ και ναρκωτικά), η αγωγή υγιεινής διατροφής, η προώθησης της άθλησης κλπ. Η υγεία είναι ίσως το αγαθό που βάζουµε όλοι σε προτεραιότητα. Αλήθεια είναι τυχαία η κατάσταση της υγείας ενός ατόµου, δε φέρουµε καµία ευθύνη εµείς για τις ασθένειες που θα έρθουν στη ζωή µας; Πολλές φορές ευχόµαστε «να έχουµε υγεία και τα άλλα θα τα βρούµε». Μήπως όµως το άτοµο επηρεάζει την υγεία του µε λανθασµένη διατροφή, πληµµελή υγιεινή, αποφυγή της άσκησης ή στρεσσικά συναισθήµατα; Μπορεί η καλή υγεία να είναι αποτέλεσµα εκπαίδευσης και σωστής καθοδήγησης; Σε αυτά τα ερωτήµατα χρειάζεται να απαντήσουµε στο πλαίσιο αναβάθµισης της ποιότητας της Ζωής µας, στο πλαίσιο της οποίας εντάσσεται η πρόληψη χρόνιων νοσηµάτων, όπως ο καρκίνος, ο σακχαρώδης διαβήτης και καρδιαγγειακά νοσήµατα, καθώς και η ανάληψης της ευθύνης του εαυτού µας, η ικανότητα λήψης αποφάσεων και η αυτοδιαχείριση. Μπορούµε να δούµε την Αγωγή Υγείας, την εκπαίδευση µε στόχο την καλή υγεία, ως ένα εργαλείο Προαγωγής της Υγείας. Ένα σηµαντικό εργαλείο για την προώθηση ιδεών και γνώσεων και την καλλιέργεια στάσεων ζωής, όπως την καλή υγιεινή, την υγιεινή διατροφή και άσκηση, που θα διασφαλίσουν την υγεία του ατόµου στο µέλλον, ως σωµατική, ψυχική και κοινωνική ευεξία. Ο ιοικητής του Α.Ν.Θ. «ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ» Αριστείδης Μουσιώνης Γιατρός 3

4 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ...3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ...4 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...5 ΣΚΟΠΟΣ...7 ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ...8 ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ...11 ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ...13 ΦΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑΣ...14 ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΕ ΟΜΑ Α...15 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ...18 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ...19 ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ...19 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ η ΕΝΟΤΗΤΑ...25 Γνωριµία Συµβόλαιο Με Τον Εαυτό Μας η ΕΝΟΤΗΤΑ...29 Γνωριµία µε τη νικοτίνη- εθισµό...29 Ο ΤΣΙΠΙΛΟΣ ΚΑΙ Η ΟΝΑ ΝΙΚΟΤΙΝΗ η ΕΝΟΤΗΤΑ...38 «Οι βοηθοί της υποχθόνιας Νικοτίνης» η ΕΝΟΤΗΤΑ...41 «Πώς ξεγελά τους ανθρώπους η όνα Νικοτίνη» - Η διαφήµιση...41 Η ΑΛΕΠΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΜΜΕΝΗ ΟΥΡΑ η ΕΝΟΤΗΤΑ...47 «Η παγίδα»- Γιατί δεν µπορούν οι καπνιστές να ξεφύγουν από τα δίχτυα της όνας Νικοτίνης; η ΕΝΟΤΗΤΑ...56 «Η µαριονέτα»...56 Ποιος κινεί τα νήµατα; η ΕΝΟΤΗΤΑ...59 «Η απελευθέρωση της µαριονέτας» Πώς θα κόψουµε τα νήµατα; η ΕΝΟΤΗΤΑ...63 «Η ελεύθερη µαριονέτα»...63 Ποιός κινεί τώρα τα νήµατα; Πώς θα την προστατέψουµε; η ΕΝΟΤΗΤΑ...67 «Επιχειρούµε να βοηθήσουµε τους άλλους»- δηµιουργία αντικαπνιστικής διαφήµισης η ΕΝΟΤΗΤΑ-«Αξιολόγηση»...70 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...72 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ...74 ΣΥΝΑΦΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΜΕΛΕΤΗ

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η σύγχρονη εκπαίδευση και όχι µόνο στηρίζεται στην πληροφορία. Η κοινωνία µας έχει µετατραπεί σε µία κοινωνία πληροφορίας. Είναι όµως η Αγωγή Υγείας απλή πληροφόρηση και θα αρκούσε να δίνουµε στα παιδιά µας µονόπλευρη πληροφόρηση; Είναι αυτό ικανό να τους µετατρέψει σε ψυχοσωµατικά ισορροπηµένους ανθρώπους που να έχουν τον έλεγχο των ζωών τους; Οι Weare & Gray (1995) υποστηρίζουν ότι δεν µπορούµε να διδάξουµε στους νέους τη φροντίδα για τη σωµατική τους υγεία αν δεν λάβουµε υπόψη µας τις ψυχικές και κοινωνικές τους ανάγκες. Για παράδειγµα, αν επιδιώκουµε την πρόληψη του καπνίσµατος, δε θα βοηθήσουµε ιδιαίτερα δίνοντας πληροφορίες για τις συνέπειες που έχει στη σωµατική υγεία. Οι κίνδυνοι του καπνίσµατος δεν είναι άµεσοι και η επισήµανσή τους δε βοηθά τους νέους που θέλουν να νιώθουν αποδεκτοί από τους φίλους τους. Χρειάζεται λοιπόν να µάθουν να αντιστέκονται στις πιέσεις. Εξάλλου, πόσοι από µας δε γνωρίζουµε τί είναι το καλύτερο για την υγεία µας και όµως δεν το εφαρµόζουµε; Τί είναι αυτό που χρειάζεται να γίνει; Το 1973 στην αναφορά της για την Αγωγή Υγείας, η Προεδρική Επιτροπή (President s Committee) των ΗΠΑ αναφέρει ότι: «Αγωγή Υγείας είναι η διαδικασία που γεφυρώνει το χάσµα µεταξύ πληροφόρησης για την υγεία και της εφαρµογής της στην πράξη» (Breckon, 1998). Αυτή η γέφυρα είναι απαραίτητη από την προσχολική ή την πρωτοσχολική ηλικία, για να εδραιωθούν «καλές» συνήθεις για την προάσπιση και προαγωγή της υγείας των νηπίων και αργότερα των εφήβων και ενηλίκων. Η επιστηµονική πληροφορία ότι η πιο έγκαιρη και αποτελεσµατική παρέµβαση, σύµφωνα µε έρευνες και µελέτες αγωγής και προαγωγής της υγείας, πραγµατοποιείται στις πρώτες βαθµίδες της εκπαίδευσης, θα έπρεπε να είναι αρκετή για να στρέψει την προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση. Οι ερευνητές συµφωνούν ότι «η υγεία ενός πληθυσµού εξαρτάται κατά 20% από βιολογικούς παράγοντες, κατά 20-30% από το φυσικό και κοινωνικό 5

6 περιβάλλον, κατά 10-20% από τις υπηρεσίες υγείας και κατά 40-50% από την ανθρώπινη συµπεριφορά» Τούντας (2002). Καταλαβαίνει κανείς τη σηµασία της εκπαίδευσης και της δυνατότητας παρέµβασης στο 40-50%. Εδώ ακριβώς είναι που εργάζεται το Τµήµα Πρόληψης- Αγωγής και Προαγαωγής της Υγείας του Α.Ν.Θ. ΘΕΑΓΕΝΕΙΟ. Στην αποφυγή ανθυγιεινών συµπεριφορών και την εγκαθίδρυση υγειών στάσεων απέναντι στον εαυτό, στους άλλους και τη Ζωή. Το παραµύθι, το θεατρικό παιχνίδι και γενικότερα η βιωµατική εκπαίδευση αποτελούν τη βάση του προγράµµατος, που υλοποιείται µε γνώµονα τη θεωρία της συµπεριφορικής αγωγής και της συναισθηµατικής εκπαίδευσης. Η βιωµατική µέθοδος αγωγής, θεωρείται η πιο κατάλληλη και αποτελεσµατική µέθοδος για την Αγωγή Υγείας. Για τούτο παρατίθεται ένα εκτεταµένο θεωρητικό µέρος στη συνέχεια του εγχειριδίου. Η γνώση και η µάθηση δεν διδάσκεται, αλλά βιώνεται. Η εκπαίδευση θα πρέπει να στηρίζεται σε µάθηση, που να έχει νόηµα για τους µαθητές, να είναι βιωµατική.» Έχει τεκµηριωθεί ερευνητικά, ότι «η χρήση της βιωµατικής µεθόδου αυξάνει τη µάθηση και συµβάλλει στην αλλαγή συµπεριφοράς, ενώ ενισχύει την αυτοεκτίµηση του ατόµου». Η από καθέδρας φλυαρία δεν είναι καθόλου ελκυστική. Ο Καζαντζάκης ( ) µας το λέει αυτό χαρακτηριστικά µε το παράδειγµα του δασκάλου που αγωνίζεται να παραδώσει τους κανόνες της Γραµµατικής την ώρα που οργιάζει η ανοιξιάτικη φύση από ευωδιές και κελαηδήµατα πουλιών, για να του πει ο πιο απλοϊκός µαθητής της τάξης: «Πάψε, άσκαλε, ν ακούσουµε τ Αηδόνι!». Πρέπει να αγγίξουµε την καρδιά των παιδιών, όχι απλά να γεµίζουµε το µυαλό τους µε γνώσεις. Αυτή είναι η πρόκληση: να ακούσουµε όλοι µαζί το αηδόνι, να επικοινωνήσουµε µε τους µαθητές µας, να τους αγαπήσουµε και να τους πούµε µε το παράδειγµα µας, τι πρέπει να κάνουν... 6

7 ΣΚΟΠΟΣ Σκοπός του προγράµµατος είναι να προλάβει την καπνιστική συνήθεια, πριν αναπτυχθεί, πριν ακόµα φλερτάρει κανείς µε την ιδέα, να αφυπνίσει τα παιδιά ως προς τα πρότυπα και τη διαδικασία της µίµησης, να διδάξει την αλήθεια γύρω από το νόµιµο ναρκωτικό, νικοτίνη, να καταλάβουν τι είναι εθισµός, τι σηµαίνει αυτό για το σώµα και το πνεύµα ενός ανθρώπου, πόσο δύσκολο είναι να ξεφύγει κανείς από τα δίχτυα της Νικοτίνης. Όλα αυτά αφορούν το πρώτο µισό του προγράµµατος, στο δεύτερο µέρος του προγράµµατος γίνεται προσέγγιση περισσότερο της συµπεριφοράς των παιδιών, τοποθετούνται οι βάσεις για να αναπτυχθεί η δεξιότητας της άρνησης και η ικανότητα της διάκρισης, δεξιότητες που θα είναι ιδιαίτερα χρήσιµες στην εφηβική ζωή των µαθητών. ε θα ήταν όµως δυνατό να υπάρχουν σε αυτή την κρίσιµη καµπή της Ζωής τους, αν δεν δουλέψουµε γονείς και εκπαιδευτικοί νωρίτερα. Αυτό το «νωρίτερα» αφορά την προσχολική, την πρωτοσχολική Ζωή και την πρωτοβάθµια εκπαίδευση γενικότερα. Αν αφήσουµε σηµαντικά θέµατα για αργότερα, θα µας προλάβουν τα γεγονότα και είναι πολύ πιο δύσκολο να εργαστείς για να αλλάξεις τα πράγµατα. Η πρόληψη είναι πάντα η καλύτερη επιλογή. Εισαγωγικά, δίνεται η θεωρητική βάση για τη βιωµατική εκπαίδευση, ώστε να γνωρίσουν καλύτερα οι συντονιστές την τεχνική και µαζί µε το βοήθηµα που έχουν στα χέρια τους να καταφέρουν να εφαρµόσουν τις νέες αυτές τεχνικές εκπαίδευσης, που έχουν αποδειχθεί µακράν αποτελεσµατικότερες. Θα ήταν ευχής έργο, αν µπορούσαµε ερευνητικά να παρακολουθήσουµε µία οµάδα παιδιών σε όλη την πορεία των σχολικών τους χρόνων, να τους βοηθήσουµε να αναπτύξουν αυτές τις δεξιότητες και να δούµε πώς στη συνέχεια αυτές θα τους εξυπηρετήσουν στην εφηβική ή νεανική τους ζωή. Η συγγραφέας Κυριακή Παπαδηµητρίου 7

8 ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΤΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ Για παράδειγµα, αν επιδιώκουµε την πρόληψη του καπνίσµατος, δε θα βοηθήσουµε ιδιαίτερα δίνοντας πληροφορίες για τις συνέπειες που έχει στη σωµατική υγεία. Οι κίνδυνοι του καπνίσµατος δεν είναι άµεσοι και η επισήµανσή τους δε βοηθά τους νέους που νιώθουν αποδεκτοί από τους φίλους τους. Χρειάζεται λοιπόν να µάθουν να αντιστέκονται στις πιέσεις. Αυτό σηµαίνει ότι είναι απαραίτητο να διδαχθούν να λένε «όχι» και να έχουν αυτοπεποίθηση, ώστε να νιώθουν καλά µε τον εαυτό τους, ακόµα και αν οι φίλοι τους, τους κοροϊδεύουν. Η πρόκληση συνεπώς, για τους εκπαιδευτικούς, άλλα και για τους ερευνητές, είναι πως θα βρουν εκείνες τις εκπαιδευτικές µεθόδους, στρατηγικές ή προγράµµατα που θα «θωρακίζουν» τους µαθητές µε τέτοιου είδους δεξιότητες ζωής. Ο βαθµός της αυτοεκτίµησής µας στηρίζεται στην αυτογνωσία µας. Αυτή διαφοροποιείται από χιλιάδες πεποιθήσεις που έχουµε για τον εαυτό µας, από τις οποίες άλλες είναι θετικές και άλλες αρνητικές, µερικές πιο ουσιαστικές και άλλες λιγότερο. εδοµένου ότι η αυτογνωσία θεωρείται ένας από τους θεµέλιους λίθους της ψυχικής και συναισθηµατικής µας υγείας, είναι σηµαντικό να κατανοήσουµε πως δηµιουργούνται αυτές οι πεποιθήσεις. Οι πεποιθήσεις που έχουµε για τον εαυτό µας µαθαίνονται, δεν κληρονοµούνται. εν είναι εύκολη υπόθεση να τραβήξεις την προσοχή του µαθητή και ακόµα καλύτερα να τον «κερδίσεις». εν είναι τυχαίο ότι άτοµα µε έντονες προσωπικές αδυναµίες δεν µπορούν να σταθούν στην τάξη. Η αµεσότητα µπορεί να είναι ένας παράγοντας που να βοηθήσει την επικοινωνιακή σχέση δάσκαλου- µαθητή. Η αµεσότητα και η ύπαρξη σχέσης ανάµεσα στο διδακτέο και τους διδασκόµενους αποτελούν τη βασική προϋπόθεση για κάθε γνήσια µαθησιακή προσπάθεια του σχολείου (Gudjons, 1989). Η αµεσότητα αυτή και η σχέση διδακτέου- διδασκόµενου, σύµφωνα µε τον Brunnhuber, υλοποιούνται µόνο µέσα στον κοινωνικό περίγυρο που κινείται και ζει στο σχολείο (Brunnhuber, 1988). Η τέχνη του να διδάξεις σχετίζεται 8

9 µε το να «ζωντανέψεις» τη Ζωή στα µαθηµατικά ή την Ιστορία. Η θεωρία δεν µπορεί να γοητέψει τα παιδιά.h σχολική ζωή γίνεται προβληµατική και επιζήµια για το µαθητή, επειδή επιµερίζει την αναζήτησή της σε πολύ περιορισµένους χώρους, µε αποτέλεσµα ένα µεγάλο µέρος των µαθητών να βρίσκονται έξω από τον κύκλο των ενδιαφερόντων τους, ενώ θα µπορούσαν να αποδώσουν σε άλλους τοµείς. Να καταφέρει ο δάσκαλος να κινητοποιήσει τους µαθητές, µέσα από τα ενδιαφέροντά τους να ακούσουν το µάθηµα, είναι ένα ζήτηµα υψηλής σηµασίας. Το να κερδίσεις την προσοχή αυτών των µαθητών είναι µόνο το πρώτο βήµα για την «µετάγγιση» γνώσεων και αξιών, που θα τους είναι πολύτιµες στην πρακτική τους Ζωή. Ιδιαίτερα όλα τα θέµατα Αγωγής Υγείας είναι πρακτικά και ζωτικής σηµασίας για την υγεία και τη ηµόσια Υγεία. Έτσι, τα θέµατα στα πλαίσια της Βιωµατικής Εκπαίδευσης είναι ζωντανά, παρµένα από την καθηµερινή ζωή, τα οικονοµικά και κοινωνικά προβλήµατα, τις σχέσεις των ανθρώπων κ.λ.π. «Πάντως η τάση του σχολείου να ζει µακριά από την πραγµατικότητα είναι έντονη και η αδιαφορία του για τον κόσµο των παιδιών δεδοµένη»(gudjons, 1979). Kαι «αυτό ισχύει, όχι µόνο για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστηµα, αλλά για όλα σχεδόν τα σχολεία της γης, που διστάζουν ακόµα να γκρεµίσουν τους τοίχους τους, ώστε να µπει λίγο φως από την καθηµερινότητα στη ζωή τους» (Χρυσαφίδης, 2006). Αποτελεί πρόκληση η µετατροπή του εκπαιδευτικού συστήµατος από ένα τραίνο που κινείται σε γνωστές σιδηροτροχιές σε ένα αερόστατο που θα κινηθεί σε ύψη ώστε να δει κανείς τη Ζωή στην ολότητά της και να κάνει τις συνδέσεις µε την καθηµερινότητα των διδαγµάτων των µαθηµάτων και κυρίως να αναπτύξει τις δεξιότητες που θα του φανούν χρήσιµες στο στίβο της Ζωής. Η βιωµατική εκπαίδευση στην Αγωγή Υγείας έχει τα εξής βασικά χαρακτηριστικά (Χρυσαφίδης, 1998): Προσοµοίωση της πραγµατικότητας και των συνθηκών που αντιµετωπίζουν καθηµερινά οι εκπαιδευτικοί, οι εργαζόµενοι στον εργασιακό τους χώρο ή οι µαθητές στο σχολικό ή οικογενειακό τους περιβάλλον για τις ανάγκες του µαθήµατος. 9

10 Περιβάλλον συναισθηµατικής ασφάλειας, που προτρέπει τον πειραµατισµό και τη µάθηση µέσα από τη δοκιµή και το λάθος, χωρίς επίκριση. Οι τεχνικές εργασίας, που χρησιµοποιούνται για τη διδασκαλία των θεµάτων που επεξεργάζεται η οµάδα είναι «ζωντανές», ενώ υπάρχει η εµπλοκή και των τριών οδών πρόσληψης πληροφοριών (οπτική, ακουστική, κιναισθητική οδός). Η γνώση παράγεται από τους ίδιους τους εκπαιδευόµενους µε τη βοήθεια του συντονιστή και όχι από το ίδιο τον συντονιστή, που παύει να είναι πηγή αυθεντίας. Η βιωµατική µάθηση στηρίζεται στο βίωµα. Τα βιώµατα, σύµφωνα µε την ψυχολογία, εγκαθίστανται στην ψυχή µας µέσα από έντονα συναισθήµατα, όπως χαρά, πόνο, συγκίνηση, ικανοποίηση κ.α. και επηρεάζουν ή κατευθύνουν τις πεποιθήσεις µας, τις ιδέες µας, τις στάσεις µας και τη συµπεριφορά µας. Ειδικότερα, τα οφέλη της βιωµατικής εκπαίδευσης µπορούµε να πούµε ότι συνοψίζονται στα ακόλουθα: «στην προσέλκυση της προσοχής των µελών της οµάδας µέσα από την αµεσότητα και τελικά την ενεργητική συµµετοχή, στη συµβολή στην κατανόηση και εσωτερίκευση των γνώσεων και των κινήτρων να εγκαθιδρύσουν και να διαφυλάξουν την υγεία τους, στην κατανόηση του εαυτού (αυτογνωσία) και των εµπειριών. Γνώση απαραίτητη για την ανάλυση, κατανόηση και επανατροφοδότηση των συµπεριφορών, στη δυνατότητα για επιλογή στάσεων και συµπεριφορών, στη µακρόχρονη αλλαγή νοοτροπίας, στην ευαισθητοποίηση περισσότερο των ατόµων να προστατεύουν την υγείας τους, στην απόκτηση ή βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων και στις διαπροσωπικές σχέσεις. στη ρεαλιστική και ορθολογιστική αντιµετώπιση των σχετικών µελλοντικών καταστάσεων στη ζωή» (Χατζηνικολάου, 2006). 10

11 H βιωµατική εκπαίδευση είναι ουσιαστικά ο τρόπος να µαθαίνουµε σ όλη µας τη Ζωή. Τη Ζωή γενικότερα, µπορεί να τη δει κανείς σαν ένα µεγάλο και διαρκές σχολείο, όπου όλοι είµαστε συµµαθητές και το µάθηµα της ηµέρας είναι το γεγονός, η εµπειρία. Ζούµε µια κατάσταση, νιώθουµε διάφορα συναισθήµατα, τα επεξεργαζόµαστε και καταλήγουµε σε συµπεράσµατα και γενικές αρχές, «αποθηκεύουµε» και «µεταφέρουµε» τις αρχές αυτές και σε άλλες εκδηλώσεις της ζωής µας. «Η βιωµένη εµπειρία γίνεται το χαρακτηριστικό γνώρισµα της εκπαίδευσης» (Giroux, 1989). ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΘΟ ΟΥ Οι τεχνικές που χρησιµοποιούνται βρίσκονται παρασάγγας µακριά από τις παραδοσιακές διαλέξεις και τους από καθέδρας µονολόγους. Αντίθετα κινούν το ενδιαφέρον, κινητοποιούν τις αισθήσεις, ενθαρρύνουν τη συµµετοχή, αποφεύγουν την κυριαρχία του συντονιστή, ενσωµατώνουν το θεατρικό παιχνίδι, τη ζωγραφική κ.α. βοηθήµατα. Η επιλογή των τεχνικών εξαρτάται από: Τις ανάγκες των συµµετεχόντων, τις ικανότητές τους, τα θέµατα που θα καλυφθούν, το διαθέσιµο χρόνο και χώρο, καθώς και την εµπειρία του συντονιστή. Οι τεχνικές που αναφέρονται επιγραµµατικά παρακάτω, συνδυάζονται, στοχεύοντας στην ενεργοποίηση και τη βίωση- συνειδητοποίηση των µελών της οµάδας. Οι κυριότερες τεχνικές είναι: Ενεργοποίηση ή παιχνίδια για ζέσταµα: χρησιµοποιούνται στην αρχή για να σπάσει ο πάγος (ice braking). Καταιγισµός ιδεών: η µεγάλη οµάδα χωρίζεται σε µικρότερες, ώστε να γίνουν πιο ευέλικτες και τα άτοµα περισσότερο εκδηλωτικά και παρουσιάζονται στην ολοµέλεια οι ιδέες όλων των οµάδων. Συνήθως έχουµε παραγωγή πολλών ιδεών σε σύντοµο χρονικό διάστηµα. 11

12 Συζήτηση: αποτελεί σηµαντικό εργαλείο για τη διερεύνηση θεµάτων, στάσεων, αξιών και συµπεριφοράς, αλλά και αξιολόγηση της µάθησης, διόρθωση λαθών και επιλογή της επόµενης θεµατικής ενότητας, σύµφωνα µε τις ανάγκες της οµάδας. Σχέδιο Ζωγραφική - Κολλάζ: όταν η συζήτηση είναι δύσκολη, είναι εναλλακτικός τρόπος για να εκµαιεύουµε ιδέες, απόψεις, πεποιθήσεις ή φόβους. Οπωσδήποτε δεν ενδιαφέρει το καλλιτεχνικό αποτέλεσµα. Μελέτη Περιπτώσεων: µπορεί να είναι ένα πραγµατικό γεγονός ή ένα παραµύθι πάνω στο θέµα που µελετάµε. Είναι έτσι σχεδιασµένες, ώστε να ωθήσουν στην οµάδα την πληροφόρηση που έχει επιλεγεί, αλλά κυρίως την ώθηση για να εξετάσουν στάσεις ή αξίες ή να αναζητήσουν τις δεξιότητες που ίσως χρειαστούν για να αντιµετωπίσουν το πρόβληµα που τέθηκε. Προτιµώνται περιπτώσεις όπου ο ήρωας αντιµετωπίζει ένα πρόβληµα ή ένα δίληµµα και οι συµµετέχοντες θα ασκηθούν στην ανεύρεση εναλλακτικών λύσεων, την αποτίµηση των συνεπειών και τελικά στη λήψη της απόφασης. Παίξιµο ρόλων: το κάναµε µικρά παιδιά στο παιχνίδι µας. Είναι η χρήση του απλού δράµατος, όπου οι συµµετέχοντες παίζουν καταστάσεις από τη Ζωή. Χρησιµοποιείται για να καταλάβουν καλύτερα τον εαυτό τους. Μέσα από αυτή την εµπειρία µπορούν να κατανοήσουν καλύτερα τις αιτίες, τα αποτελέσµατα της συµπεριφοράς τους και να εφεύρουν τρόπους βελτίωσης. Ερωτηµατολόγια ή κουίζ: για τη µετάδοση γνώσεων και νέων πληροφοριών. Γίνεται µε διασκεδαστικό τρόπο. Οπτικοακουστικά µέσα: σκοπεύει να διδάξει ή να τονίσει ιδιαίτερα σηµεία ή εστιάζει στη διερεύνηση εµπειριών ή στάσεων (Dixon & Mullinar, 1994, WHO/EURO, 1995, Κρεµαστινού, 2000) 12

13 ΟΦΕΛΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Μια βιωµατική µαθησιακή προσέγγιση θα βοηθήσει πρώτα τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς και στη συνέχεια µε τη βοήθεια των πρώτων, τα παιδιά, να ερευνήσουν τις αξίες, τη στάση και τον τρόπο συµπεριφοράς τους, τις επιθυµίες και τις ελπίδες τους. Είναι σηµαντικό να επιτρέψουµε στα παιδιά να εκφράσουν τις σκέψεις, τα συναισθήµατα και τις απόψεις τους, καθώς επίσης να αξιοποιήσουν τις γνώσεις και τις εµπειρίες που ήδη διαθέτουν. Αυτή η επικοινωνία, ιδιαίτερα µέσω της έκφρασης των συναισθηµάτων των παιδιών, βελτιώνει την ποιότητα της σχέσης δασκάλου παιδιού και των παιδιών µεταξύ τους και αντικατοπτρίζεται στην καθηµερινότητα στο σχολείο. Αναµένεται δηλαδή, σαν παράπλευρο αποτέλεσµα, η βελτίωση τόσο των σχέσεων των παιδιών µεταξύ τους, όσο και της σχέσης µεταξύ του δασκάλου και των µαθητών. Ειδικότερα, τα οφέλη της βιωµατικής εκπαίδευσης µπορούµε να πούµε ότι συνοψίζονται στα ακόλουθα: «στην προσέλκυση της προσοχής των µελών της οµάδας µέσα από την αµεσότητα και τελικά την ενεργητική συµµετοχή, στη συµβολή στην κατανόηση και εσωτερίκευση των γνώσεων και των κινήτρων να εγκαθιδρύσουν και να διαφυλάξουν την υγεία τους, στην κατανόηση του εαυτού (αυτογνωσία) και των εµπειριών. Γνώση απαραίτητη για την ανάλυση, κατανόηση και επανατροφοδότηση των συµπεριφορών, στη δυνατότητα για επιλογή στάσεων και συµπεριφορών, στη µακρόχρονη αλλαγή νοοτροπίας, στην ευαισθητοποίηση περισσότερο των ατόµων να προστατεύουν την υγείας τους, στην απόκτηση ή βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων και στις διαπροσωπικές σχέσεις. στη ρεαλιστική και ορθολογιστική αντιµετώπιση των σχετικών µελλοντικών καταστάσεων στη ζωή» (Χατζηνικολάου, 2006). 13

14 H βιωµατική εκπαίδευση είναι ουσιαστικά ο τρόπος να «µαθαίνουµε» σ όλη µας τη Ζωή. Τη Ζωή γενικότερα, µπορεί να τη δει κανείς σαν ένα µεγάλο και διαρκές σχολείο, όπου όλοι είµαστε συµµαθητές και το µάθηµα της ηµέρας είναι το γεγονός, η εµπειρία. Ζούµε µια κατάσταση, νιώθουµε διάφορα συναισθήµατα, τα επεξεργαζόµαστε και καταλήγουµε σε συµπεράσµατα και γενικές αρχές, «αποθηκεύουµε» και «µεταφέρουµε» τις αρχές αυτές και σε άλλες εκδηλώσεις της ζωής µας. «Η βιωµένη εµπειρία γίνεται το χαρακτηριστικό γνώρισµα της εκπαίδευσης» (Giroux, 1989). ΦΑΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑΣ Οι φάσεις της εκπαιδευτικής διαδικασίας που χρησιµοποιεί τις παραπάνω τεχνικές είναι: I. Φάση προετοιµασίας: Ουσιαστικά πρόκειται για προετοιµασία της οµάδας για τις διεργασίες που θα ακολουθήσουν. Πολλές φορές µπορεί να είναι συζήτηση ή παιχνίδια ενεργοποίησης, ανάπτυξης εµπιστοσύνης µεταξύ των µελών της οµάδας κ.α. II. Φάση εκτέλεσης: είναι το κυρίως θέµα. Το θεατρικό παιχνίδι είναι µία τεχνική που θα µπορούσε να αναπτυχθεί. III. Φάση κλεισίµατος: είναι εξίσου σηµαντική. Τότε δίνεται η ευκαιρία στα µέλη να εκφράσουν τα συναισθήµατά τους σχετικά µε τους χαρακτήρες και τις καταστάσεις στις οποίες συµµετείχαν, να µοιραστούν τι έµαθαν και να αποφορτιστούν. Επιπλέον, είναι η ανατροφοδότηση της δουλειάς που έγινε για τον συντονιστή. Όπως και η ενεργοποίηση, οι ασκήσεις κλεισίµατος είναι µικρές σε διάρκεια και εµπλέκουν όλους τους συµµετέχοντες. Όπως θα δείτε και στις δέκα αναλυµένες ενότητες, η δοµή της καθεµία από αυτές κινείται αυστηρά πάνω σε αυτές τις τρεις φάσεις. Tα αναµενόµενα αποτελέσµατα της βιωµατικής µεθόδου στην Αγωγή Υγείας έχουν διπλό όφελος. Πείθουν το άτοµο να προστατεύσει την υγεία του και βοηθούν τα άτοµα να αποκτήσουν ή να βελτιώσουν δεξιότητες της προσωπικότητας τους. 14

15 ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΣΕ ΟΜΑ Α Σύµφωνα µε µελέτες που προέρχονται από το χώρο της σχολικής εκπαίδευσης, η µάθηση σε οµάδες έχει θετικές επιπτώσεις σε τρεις τοµείς: στο γνωστικό, στον ψυχολογικό και στον κοινωνικό (Ματσαγγούρας, 1995). Ο ίδιος αναφέρει ότι βασίζεται στις αρχές της µαθησιακής δράσης συνεργασίας (cooperative learning movement), που προσπάθησε να συνενώσει τις παιδαγωγικές, διδακτικές, ψυχολογικές και κοινωνικές αρχές στην υπηρεσία της διδακτικής πράξης. Χρησιµοποιείται για τη διδασκαλία γνώσεων και κοινωνικογνωστικών δεξιοτήτων, αξιών και στάσεων (Ματσαγγούρας, 1995). Η «οµαδική εργασία» αποτελεί τοµέα της Παιδαγωγικής που αναφέρεται στη σχολική δράση και τονίστηκε µε έµφαση κυρίως στη δεκαετία του 70 (Meyer, 1969, Gudjons, 1979, Petersen, 1989). Έρευνες γύρω από τις δυνατότητες της οµαδικής εργασίας έχουν αποδείξει ότι τα αποτελέσµατα είναι εντυπωσιακά, όχι µόνο στον τοµέα της σύσφιξης των κοινωνικών σχέσεων, αλλά και ως προς την ποιότητα των γνώσεων που επιτυγχάνονται (Meyer, 1997). Στο πλαίσιο της Βιωµατικής Επικοινωνιακής διδασκαλίας, η οµαδικότητα και η κοινή δράση αποτελούν τα κυριότερα χαρακτηριστικά της γνωρίσµατα. Η οµάδα δραστηριοποιείται σύσσωµη σε κοινά εγχειρήµατα ή επιµερίζει τη δράση της µε βάση επιµέρους ενδιαφέροντα και τις διαφορετικές αναζητήσεις των µελών της, βαδίζοντας σε µοντέλα που είναι γνωστά µε τον όρο «διαφοροποιηµένη διδασκαλία». Σ αυτή την περίπτωση η ιδιαιτερότητα και η ποικιλία ενδιαφερόντων κινούνται στο πλαίσιο της συνεργατικότητας και της κοινής προσπάθειας (Frommer, 1981). Στις οµάδες είναι µεγαλύτερη η επικοινωνία και η συνεργασία. Ο Lindgren (1967) αναπαριστά τους τύπους επικοινωνίας µεταξύ δασκάλου και µαθητών. Η οµάδα επιδρά στα µέλη της, µέσω µιας σειράς µηχανισµών, που είναι πολύ σηµαντικοί για την Αγωγή Υγείας, που σκοπό έχει να πείσει τα άτοµα ν αλλάξουν λανθασµένες πεποιθήσεις, στάσεις και συµπεριφορά: Η οµάδα παρέχει το πλαίσιο για τη σκέψη και τη δράση του ατόµου. 15

16 Ενισχύει ή καταστέλλει την παρόρµηση του ατόµου. Ενισχύει άµεσα συγκεκριµένες ατοµικές συµπεριφορές. Επιδρά έµµεσα στη συµπεριφορά των µελών, διαφοροποιώντας τις πεποιθήσεις τους και τις στάσεις τους Η οµάδα επηρεάζει τα µέλη της µέσα από τους κοινωνικούς κανόνες που δηµιουργεί. Επιπλέον, σύµφωνα µε τον Ματσαγγούρα, η µάθηση σε οµάδες έχει θετικές επιπτώσεις σε τρεις τοµείς: στο γνωστικό, το ψυχολογικό και το κοινωνικό (Ματσαγγούρας, 1995). 1. Επιπτώσεις στο γνωστικό τοµέα: Ο Piaget (1979) θεωρεί ότι η συνεργασία και µόνο σε επίπεδο οµάδας οδηγεί το παιδί σε ανώτερες πνευµατικές λειτουργίες. Η οµάδα δίνει την ευκαιρία στους µαθητές να περιγράψουν κάτι, να το επεξηγήσουν, αλλά και να αιτιολογήσουν τη σκέψη τους. Από την άλλη όµως, η αντιπαράθεση και η σύγκρουση των απόψεων µέσα στην οµάδα, βοηθά το παιδί να καταπολεµήσει τον εγωιστικό τρόπο σκέψης του. Ο λόγος του εκπαιδευτικού περιορίζεται, δίνοντας την ευκαιρία στο µαθητή να επεκταθεί σηµαντικά, φθάνοντας στο σηµείο να διατυπώσει υποθέσεις και συµπεράσµατα. Οι µαθητές θέτουν από µόνοι τους κανόνες λειτουργίας και πειθαρχίας της οµάδας και µε αυτό τον τρόπο αναπτύσσουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες. Σε θέµατα ζωής οι «συµµαθητές» αποτελούν καλό «δάσκαλο», ενώ σε θέµατα γνώσεων η παρέµβαση του εκπαιδευτικού είναι απαραίτητη. Σε 122 έρευνες που έγιναν µεταξύ 1924 και 1981 έδειξαν πως η µάθηση σε οµάδες προάγει την ακαδηµαϊκή µάθηση περισσότερο από τα ανταγωνιστικά και ατοµικά διδακτικά σχήµατα (Ματσαγγούρας, 1995). 2. Επιπτώσεις στον ψυχολογικό τοµέα: Από έρευνες που έχουν γίνει σε τάξεις που χρησιµοποιούν την οµαδική εργασία έχει δειχθεί ότι έχουν καλύτερο ψυχολογικό κλίµα, γιατί παρουσιάζουν µεγαλύτερη συνοχή και µικρότερα επίπεδα άγχους. Επίσης, έχουν αναφερθεί θετικά συναισθήµατα, από τους µαθητές, διότι µπορούν να εκφράζουν τις σκέψεις τους και να νιώθουν περισσότερο ανεξάρτητοι και υπεύθυνοι (Ματσαγγούρας, 1995). 16

17 3. Η οµαδική διδασκαλία βοηθάει στην ευκολότερη κοινωνικοποίηση του παιδιού, αφού η υιοθέτηση κοινωνικά αποδεκτών στάσεων και συµπεριφορών είναι απόρροια αποφάσεων της µαθητικής οµάδας και δεν επιβάλλονται από τον εκπαιδευτικό. (Ματσαγγούρας, 1995). Ακόµη, η οµαδική εργασία δίνει την ευκαιρία στους µαθητές να συµµετέχουν στην επίλυση των προβληµάτων, που αντιµετωπίζει η οµάδα και να λαµβάνουν µέρος στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, γεγονός που καλλιεργεί τη δηµοκρατικότητα των ατόµων (Μασσιάλας, 1984). Πίνακας (Γ-3): παράγοντες που δένουν τα µέλη της οµάδας ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΝΟΥΝ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ o Η ανάπτυξη σχέσεων µεταξύ των µελών. o Η ικανοποίηση αλλά και η περηφάνια που νιώθουν από τη συµµετοχή τους στην οµάδα. o Η ανάπτυξη κοινής γλώσσας επικοινωνίας. o Η ανάπτυξη ευθύνης και υποχρέωσης. o Η αναγνώριση κοινών ενδιαφερόντων και σκοπών. o Η ανταπόκριση στην ικανή ηγεσία. o Η απουσία καταστάσεων που επηρεάζουν αρνητικά το κλίµα συνοχής. o Η αντίληψη ότι η οµάδα λειτουργεί αποτελεσµατικά. o Πηγή: Douglas,

18 ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ Όσον αφορά το ιδανικό µέγεθος µιας οµάδας εκπαίδευσης αυτό κυµαίνεται ανάλογα µε τις ανάγκες των ατόµων, το χώρο και τη δεξιότητα του συντονιστή. «Σε γενικές γραµµές οι ειδικοί συµφωνούν ότι οι οµάδες στις οποίες γίνεται η οµαδικά εστιασµένη συνέντευξη θα πρέπει να αποτελούνται από επτά ως δέκα άτοµα, αλλά ο αριθµός µπορεί να κυµαίνεται από τέσσερα µέχρι δώδεκα» (Kruger, 1988). Οι Stewart και Shamdasani (1990) προτείνουν τη συµµετοχή οκτώ ως δέκα ατόµων και ορίζουν τη διάρκεια κάθε συνάντησης από µιάµιση ως δύο ώρες. Ο Bellenger και οι συνεργάτες του (1976) θεωρούν επίσης «ιδανικό µέγεθος την οµάδα η οποία αποτελείται από οκτώ ως δώδεκα άτοµα και υποστηρίζουν ότι µε λιγότερα από οκτώ άτοµα επιβαρύνονται πάρα πολύ τα µέλη της οµάδα, ενώ µε περισσότερα από δώδεκα περιορίζεται κατά πολύ ο χρόνος έκφρασης των συµµετεχόντων». Ο Wells (1974) αναφέρει ότι «το µέγεθος της οµάδας εξαρτάται από το διαθέσιµο χώρο και τις ικανότητες του συντονιστή, αλλά συµπληρώνει ότι οι περισσότεροι συντονιστές επιλέγουν οµάδες έξι έως δέκα ατόµων». Επειδή σε µια σχολική τάξη ο αριθµός των µαθητών είναι πολύ µεγαλύτερος, προτείνονται λύσεις, όπως χωρισµός σε οµάδες και εκ περιτροπής δουλειά µαζί τους. Γενικά, θα πρέπει να αποφεύγονται οι πολύ µικρές (<4 ατόµων) και οι πολύ µεγάλες (>15 ατόµων) οµάδες. 18

19 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ ΤΗΣ ΟΜΑ ΑΣ Ο συντονιστής για να µπορέσει να φέρει σε πέρας την οργάνωση, το συντονισµό, την καθοδήγηση και γενικότερα τη διαχείριση της οµάδας θα πρέπει να έχει κάποιες δεξιότητες, αλλά και εµπειρία. Ακόµα και η εξειδίκευση σε συγκεκριµένη ηλικιακή οµάδα θα ήταν ευπρόσδεκτη και θα διευκόλυνε το έργο του. Ως Οργάνωση Οµάδας εννοείται, ποιος- πού πότε- πόσο και γιατί. Ποιος θα συµµετέχει, που και πότε θα πραγµατοποιούνται οι συναντήσεις, τη διάρκεια και τη συχνότητά τους, καθώς και τα θέµατα συζήτησης. ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ Ένα εγχειρίδιο δεν είναι πανάκια για το συντονιστή, είναι όµως ένα βοήθηµα στο οποίο µπορεί να ανατρέχει όταν έχει προβληµατισµούς. Η εµπειρία είναι σίγουρα αναντικατάστατος δρόµος προς τη γνώση. Αλλά ας δούµε τι πιστεύουν εξειδικευµένοι επιστήµονες για το πώς πρέπει να είναι και πώς να συµπεριφέρεται ο συντονιστής µιας οµάδας, όπως αυτής που θα δηµιουργηθεί από σας για την ευέλικτη ζώνη και θα θέµατα αγωγής υγείας: Ο συντονιστής οφείλει να αισθάνεται άνετα µε ότι κάνει και να πιστεύει σε αυτό (Kottler, 1991). Να αναγνωρίζει ότι αποτελεί πρότυπο για την οµάδα όσον αφορά τον τρόπο που έρχεται σε επαφή µαζί µε τα µέλη της, αλλά και για την επικοινωνία και τον τρόπο επίλυσης προβληµάτων. Να πιστεύει στην ανατροφοδότηση και στην ενθάρρυνση, ως τις βασικότατες δυνάµεις για την επίτευξη θετικών αλλαγών. Έχει αναγνωριστεί η σπουδαιότητα της συχνής χρήσης της ανατροφοδότησης και των τεχνικών ενθάρρυνσης στη διαδικασία της οµάδας (Gilmore, 1973, Garfield, 1980). Ο συντονιστής οφείλει να ενθαρρύνει τις σχέσεις και τους δεσµούς της οµάδας (Gilmore, 1973). Να αναπτύσσεται µία σχέση συνεργασίας, στο πλαίσιο της οποίας θα υπάρχει αµοιβαίος σεβασµός, ανταλλαγή εµπειριών 19

20 και συναισθηµάτων και η ανάπτυξη δεσµών ανάµεσα στα µέλη της οµάδας (Gilmore, 1973, Υalom, 1895). Oι αποτελεσµατικοί συντονιστές ενθαρρύνουν τα µέλη της οµάδας να δεσµευθούν απέναντι στο πρόγραµµα, εκτελώντας τις ασκήσεις και συµµετέχοντας ενεργά στις δραστηριότητες (Dinkmeyer & Dinkmeyrer, 1982).Oφείλει να δηµιουργεί θετικό κλίµα µέσα στην οµάδα. Η αµοιβαία κατανόηση και η ενσυναίσθηση ανάµεσα στα µέλη είναι απαραίτητες, καθώς επιτρέπουν σε κάθε µέλος να παίρνει το ρίσκο της αποκάλυψης και της ανάλογης αντιµετώπισης του από την οµάδα (Moore, 1997). H αυτονοµία, η εµπιστοσύνη και η αυτοσυνειδητότητα ενθαρρύνονται από το συντονιστή και αποτελούν βασικό στόχο της διαδικασίας (Brammer & Shostrom, 1982). O συντονιστής καλλιεργεί την υπευθυνότητα για τις πράξεις και τα κίνητρα των µελών της οµάδας ως σύνολο (Brammer & Shostrom, 1982). Τέλος, ο συντονιστής διασφαλίζει τα προσωπικά στοιχεία, που προκύπτουν κατά τις συναντήσεις και δεσµεύεται τόσο αυτός όσο και τα µέλη της οµάδας να κρατήσουν το απόρρητο. Το απόρρητο των στοιχείων που προκύπτουν από τις συνεδρίες αποτελεί βασικό ζήτηµα που αυξάνει την εµπιστοσύνη στο πλαίσιο της οµάδας και ισχύει σε κάθε συνεδρία ιατρικού, θεραπευτικού ή εκπαιδευτικού χαρακτήρα. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ Οι δεξιότητες που οφείλει να καλλιεργεί ο συντονιστής είναι: Kαλλιέργεια της ενσυναίσθησης, της ευαισθησίας και της κατανόησης. Κατανοεί, χωρίς να κρίνει. Στόχος της ενσυναίσθησης είναι η πλήρης κατανόηση του συναισθήµατος που εκφράζει το εκάστοτε µέλος της οµάδας. Χρησιµοποιεί όλες τις αισθήσεις του, για να παρακολουθήσει ότι λαµβάνει χώρα µέσα στην οµάδα. Παρατηρεί και καταγράφει τις αποχρώσεις κάθε νοήµατος, τονισµού της φωνής, λεπτών αλλαγών στις εκφράσεις του 20

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ.

Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών. Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. Εκπαιδευτικές παρεµβάσεις για πρόληψη καπνίσµατος: Σχεδιασµός και αποτελέσµατα εφαρµογών Μαρία Χασάνδρα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ, Π.Θ. ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙ ΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕ ΙΑΣΜΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙ ΕΙΑΣ Κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας»

Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» «Πρακτική Εφαρμογή Προγράμματος Αγωγής Στοματικής Υγείας» Ματίνα Στάππα, Οδοντίατρος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών Πάρεδρος Αγωγής Υγείας Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Η εφαρμογή των προγραμμάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί;

ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο. Η μέρα αυτή λοιπόν σκοπό έχει να μας κάνει να πούμε όχι στο κάπνισμα. Μπορείτε να μου πείτε γιατί; Δασκάλα: Λουίζα Σόλου Πιττάκαρα Μάιος 2008 ΜΑΘΗΜΑ 1 Ο Στόχοι: Τα παιδιά: να ονομάζουν τις δυσάρεστες συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία, την κοινωνία, το περιβάλλον και την οικονομία να συμπεράνουν και

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ...

ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ... ΣΧΕΔΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ημερομηνία... Σχ. Έτος:.... Αριθ. Πρωτ.... ΣΧΟΛΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ... Δ/ΝΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ... ΓΡΑΦΕΙΟ.... ΤΗΛ... ΔΗΜΟΣ / ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΧΟΛΕΙΟΥ..........

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι.

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι. «Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ Αισώπου Β., Αλαµπάνου Ε., Κυρίτση Ι., Τσιώτρα

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία»

Ά κύκλος Βιωµατικών Εργαστηρίων Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε θέµα: «Άγχος και Κατάθλιψη στην Εκπαίδευση και στην Εργασία» Περίληψη εισήγησης µε θέµα: Τι είναι άγχος και τι κατάθλιψη. Πώς εµφανίζονται στον εκπαιδευτικό και στον επαγγελµατικό χώρο. Το Άγχος και η Κατάθλιψη αποτελούν ίσως δύο από τις πιο πολυσυζητηµένες έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς

Πρόγραμμα_SPA. Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς Πρόγραμμα: Πρόληψη άγχους στους Εκπαιδευτικούς οργανισμούς 1. Εισαγωγή 1.1. Γενική εισαγωγή στο εργασιακό άγχος Η φύση της εργασιακής ζωής έχει αλλάξει σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών.

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού

Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400 Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού 400.01 Δύο ημέρες 16 ώρες Επιλογή Στελεχών: Ξεχωρίζοντας τους Καλύτερους Με την ολοκλήρωση του σεμιναρίου οι συμμετέχοντες θα έχουν σχηματίσει ολοκληρωμένη αντίληψη όλων

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!»

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:«ΠΩ,ΠΩ, ΠΟΣΟ ΜΕΓΑΛΩΣΕΣ!!!!» Υπεύθυνες Προγράμματος: Κιοσκερίδου Αικατερίνη Σχολική Νοσηλεύτρια. Παπαγερίδου Φωτεινή Κοινωνική Λειτουργός ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ: Διαφυλικές

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα.

Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι από τα σημαντικότερα κοινωνικά προβλήματα. Το ΚΕΣΑΝ - Κέντρο Πρόληψη Ηρακλείου, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ, λειτουργεί με σκοπό την πρόληψη της χρήσης ψυχοδραστικών

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Πρακτική Άσκηση. Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Κεφάλαιο 6 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 Με το κεφάλαιο αυτό ολοκληρώνεται το ταχύρυθµο πρόγραµµα επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών, δίνοντας παραδείγµατα εφαρµογών των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών, αναζήτησης πληροφοριών

Διαβάστε περισσότερα

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο

6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο 6.5 Ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων και δραστηριοτήτων ανά γνωστικό αντικείμενο Το εκπαιδευτικό σενάριο Η χρήση των Τ.Π.Ε. στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση θα πρέπει να γίνεται με οργανωμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε.

Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή. Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Πώς θα υλοποιήσω ένα πρόγραµµα Αγωγής Υγείας για τη διατροφή Νικόλαος Ευσταθίου (Μ.ed.) Υπεύθυνος Αγωγής Υγείας Α /νση Π.Ε. Αθηνών Βήµατα για ένα σχέδιο εργασίας Α φάση: Επιλογή και διερεύνηση του θέµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ 3ο ΕΔΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ Σχ. Έτος 2013-2014 ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ Συντονίστρια: Ορφανίδου Πήνελόπη Συμμετέχοντες Εκπαιδευτικοί: Ορφανίδου Πηνελόπη ΠΕ 25 Μαυρίδου Ελένη ΠΕ 30 Μούζα Στελλίνα ΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 1 Εκπαίδευση ενηλίκων 2

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού

Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Εμπνεύστε το παιδί σας να κατακτήσει τη ζωή του! Ελατε να ξεκλειδωσουμε μια-μια τις πορτες που οδηγουν στην αυτοεκτιμηση και στην επιτυχια του! Οργάνωση της καθημερινής μελέτης του παιδιού Η μελέτη των

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων

Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Γνωρίζω τον κανονισμό των μαθητικών κοινοτήτων Με τη δραστηριότητα αυτή οι μαθητές, χωρισμένοι σε ομάδες εργασίας, καλούνται να μελετήσουν τον κανονισμό λειτουργίας των μαθητικών κοινοτήτων και να συμπληρώσουν

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΙΑΤΡΙΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ 1449 ΛΕΥΚΩΣΙΑ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΧΟΛΙΑΤΡΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας

Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Αναπτύσσοντας Υγιείς σχέσεις με τα παιδιά στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον μέσα από την βελτίωση της επικοινωνίας Δρ. Χρήστος Παναγιωτόπουλος Αναπληρωτής Καθηγητής Παιδικής και Εφηβικής Ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ιακοϖή καϖνίσµατος: Παρουσίαση ενός εγχειριδίου για θεραϖευτές και θεραϖευόµενους K. Ευθυµίου & Α. Σοφιανοϖούλου, Ινστιτούτο Έρευνας και Θεραϖείας της Συµϖεριφοράς ιακόϖτουµε το κάϖνισµα ζούµε ξανά ελεύθεροι

Διαβάστε περισσότερα

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής

Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Τράντα Βασιλική Β εξάμηνο Ειδικής Αγωγής Ο Μικρός Πρίγκιπας έφτασε στη γη. Εκεί είδε μπροστά του την αλεπού. - Καλημέρα, - Καλημέρα, απάντησε ο μικρός πρίγκιπας, ενώ έψαχνε να βρει από πού ακουγόταν η

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ

ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΑΣΚΗΣΗ ΥΓΕΙΑ ΖΩΝΤΑΝΙΑ ΣΗΜΕΡΑ? Πως? ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΒΑΛΕΝΤΙΝΑ ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ 6+1 συμβουλές για να διατηρήσετε τα κίνητρά σας για άσκηση ισχυρά! Πολλοί είναι αυτοί που ξεκινούν ένα πρόγραμμα γυμναστικής γεμάτοι

Διαβάστε περισσότερα

Δεν καπνίζω Γυμνάζομαι!!

Δεν καπνίζω Γυμνάζομαι!! Δεν καπνίζω Γυμνάζομαι!! Πρόγραμμα Αγωγής Υγείας Εφαρμογή σε σχολεία Κοσμίδου Ευδοξία ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 8 μαθημάτων «Δεν καπνίζω γυμνάζομαι» 1. Αξιολόγηση, ομάδες μαθητών και δραστηριότητες αρχικής ευαισθητοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΑΜΟΙΒΕΣ, ΠΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΕΣΩΤΕΡΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΣΤΗΦΥΣΙΚΗΑΓΩΓΗ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη

Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας. Ιωαννίνων. Αριθμητικός Γραμματισμός. Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας Ιωαννίνων Αριθμητικός Γραμματισμός Εισηγήτρια : Σεντελέ Καίτη ΘΕΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ «Προγραμματισμός-Οργάνωση και υλοποίηση μιας διδακτικής ενότητας στον Αριθμητικό Γραμματισμό» ΠΡΟΣΘΕΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους)

ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) ΕΝΤΑΣΗ ΗΛΕΚΤΡΙΚΟΥ ΡΕΥΜΑΤΟΣ (Ε.Χαραλάμπους) Όνομα Παιδιού: Ναταλία Ασιήκαλη ΤΙΤΛΟΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ: Πως οι παράγοντες υλικό, μήκος και πάχος υλικού επηρεάζουν την αντίσταση και κατ επέκταση την ένταση του ρεύματος

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr

Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr ΣΤΑ ΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Θεραπευτική διαδικασία Γεώργιος Ευσταθίου, gefstath@psych.uoa.gr 1. Εισαγωγική φάση εδραίωση θεραπευτικής συµµαχίας 2. Γνωσιακή διερεύνηση 3. ιατύπωση περίπτωσης 4. Σχεδιασµός θεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

«Η µετάβαση των νηπίων στο ηµοτικό Σχολείο. ράσεις εκπαιδευτικής παρέµβασης και ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης».

«Η µετάβαση των νηπίων στο ηµοτικό Σχολείο. ράσεις εκπαιδευτικής παρέµβασης και ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡ/ΚΗ /ΝΣΗ Π.Ε. &.Ε. ΑΤΤΙΚΗΣ 49 η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Ρ. ΑΝ ΡΕΑΣ Ν. ΖΕΡΓΙΩΤΗΣ Ταχ. /νση : Εθν.

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος

Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Ηβραχείαςµορφής Συµβουλευτική διαδικασία Η εφαρµογή του Γνωσιακού-Συµπερι φοριστικού µοντέλου ψυχοθεραπείας στη διακοπή του καπνίσµατος Μέθοδοι διακοπής καπνίσµατος Το διαθεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα

Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα ΥΠΑΙΘΠΑ / ΙΕΠ ΕΡΓΟ : Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου της σχολικής μονάδας: Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης (ΑΕΕ) Η Αξιολογηση του Εκπαιδευτικού Έργου- Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη σχολική μονάδα Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε πώς λειτουργούν στην πραγµατικότητα οι κοινοβουλευτικές επιτροπές στο www.hellenicparliament.gr.

Μάθετε πώς λειτουργούν στην πραγµατικότητα οι κοινοβουλευτικές επιτροπές στο www.hellenicparliament.gr. Η «Βουλή των Εφήβων»: πώς θα δουλέψουµε φέτος Η φετινή χρονιά για τη «Βουλή των Εφήβων» είναι πολύ σηµαντική: είναι χρονιά ανανέωσης σε όλα τα επίπεδα, µε στόχο να πετύχουµε βαθύτερο και ουσιαστικότερο

Διαβάστε περισσότερα

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο

Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ «Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ» Ν Η Π Ι Α Γ Ω Γ Ε Ι Ο ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ Α. ΣΚΟΠΟΣ ΤΟΥ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟΥ Σκοπός του Νηπιαγωγείου είναι να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτυχθούν σωματικά, συναισθηματικά,

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ»

«ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ» «ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΗΣ ΣΤΕΛΕΧΩΣΗΣ ΤΩΝ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ : Κωνσταντινίδου Εύα Επιβλέπουσα καθηγήτρια : ηµητριάδου Αλεξάνδρα ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στις µέρες µας επικρατεί µια παγκόσµια

Διαβάστε περισσότερα

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας

Προγράµµατα άσκησης και υγείας. Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Προγράµµατα άσκησης και υγείας Θεοδωράκης Γιάννης Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Θέµατα που θα αναπτυχθούν Ποια είναι τα θεωρητικά σηµεία που πρέπει να λαµβάνονται υπόψη για θέµατα παρεµβάσεων και συµπεριφορών

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ τεύχος Β Ελένη ΚΑΜΠΕΡΗ - ΤΖΟΥΡΙΑΔΟΥ Σχολική Σύμβουλος Προσχολικής Αγωγής Σταυρούλα ΠΑΝΤΑΖΗ Νηπιαγωγός ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2004 1 λίγα λόγια για τις δραστηριότητες Στο τεύχος αυτό περιλαμβάνονται:

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό. Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ανάπτυξη ψυχολογικών δεξιοτήτων μέσα από τον αθλητισμό Ψούνη Λίνα ΚΦΑ, Ψυχολόγος. MSc, υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ποιες είναι οι ψυχολογικές Ο όρος «Εξάσκηση Ψυχολογικών Δεξιοτήτων» χρησιμοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή *

ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ. Του ρα Κώστα Γ. Κονή * ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΩΣΤΕ ΣΗΜΑΣΙΑ ΣΤΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Του ρα Κώστα Γ. Κονή * Το θέµα των πωλήσεων ήταν και θα παραµείνει πάντοτε πρώτο στις προτεραιότητες κάθε επιχείρησης. Μάλλον, θα έπρεπε να ήταν το πρώτο θέµα πάντοτε

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576

C A R E E R H O G A N D E V E L O P ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ. Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 S E L E C T D E V E L O P L E A D H O G A N D E V E L O P C A R E E R ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑΣ Έκθεση για: Jane Doe ID: HB290576 Ημερομηνία: Αύγουστος 02, 2012 2

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα