ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ"

Transcript

1 ΟΝΟΜΑ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗ: ΑΛΕΞΙΟΥ ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΕΜ:2800 ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΙΣ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΕΙ ΚΑΒΑΛΑΣ ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: ΜΑΡΜΑΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΧΟΛΗ:ΣΤΕΦ ΤΜΗΜΑ:ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΚΑΒΑΛΑ, ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2012

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ... 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 5 ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕΛΕΤΗΣ Περιοχή ποταμού Καλαμά και Έλους Καλοδικίου Περιοχή ποταμού Αχέροντα Περιοχή ποταμού Αώου - Εθνικός Δρυμός Βίκου- Αώου... 7 ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 7 Σύμβαση CITES... 7 Σύμβαση της Βέρνης... 8 Σύμβαση Ramsar... 8 Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της IUCN... 8 Οδηγία 79/409/ΕΟΚ... 8 Οδηγία 92/43/ΕΕ Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο Natura Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας... 9 WCMC Plants Database Δίκτυο NATURA ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑ ΚΑΙ ΕΛΟΥΣ ΚΑΛΟΔΙΚΙΟΥ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ ΒΙΟΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΠΙΕΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΒΟΣΚΗΣΗ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ

3 1.3.6 ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΕΚΧΕΡΣΩΣΕΙΣ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΑΤΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΑ - ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΑ ΟΧΛΗΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ - ΗΧΟΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΨΥΧΗ ΔΙΑΝΟΙΞΗ ΔΡΟΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΧΕΡΟΝΤΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ ΒΙΟΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΠΙΕΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΒΟΣΚΗΣΗ ΑΛΙΕΙΑ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ ΕΚΧΕΡΣΩΣΕΙΣ ΑΜΜΟΛΗΨΙΑ - ΧΑΛΙΚΟΛΗΨΙΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ - ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΑ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΑΤΩΝ ΟΧΛΗΣΗ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑΣ - ΗΧΟΡΥΠΑΝΣΗ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΨΥΧΗ ΚΥΝΗΓΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΑΩΟΥ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΟΣ ΔΡΥΜΟΣ ΒΙΚΟΥ- ΑΩΟΥ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ

4 3.2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ ΒΙΟΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΠΙΕΣΕΙΣ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΒΟΣΚΗΣΗ ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΔΑΦΩΝ ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΥΔΑΤΩΝ ΡΥΠΑΝΣΗ - ΑΠΟΒΛΗΤΑ - ΑΠΟΡΡΙΜΑΤΑ ΠΑΡΑΝΟΜΗ ΑΛΙΕΙΑ ΠΑΡΑΝΟΜΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΨΥΧΗ ΔΙΑΝΟΙΞΗ ΔΡΟΜΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο ΣΥΖΗΤΗΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ

5 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σήμερα, ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι συνειδητοποιούν τον βαθμό αλλοίωσης και καταστροφής του φυσικού περιβάλλοντος, γεγονός που οδήγησε πριν από ένα αιώνα στο θεσμό των προστατευόμενων περιοχών. Στόχος του θεσμού ήταν η προστασία των ζωντανών οργανισμών και των ιδιαιτέρων αξιών της φύσης. Σύμφωνα με τον Κασιούμη (1993), «προστατευόμενες περιοχές είναι χερσαίες ή υδάτινες εκτάσεις με ιδιαίτερα φυσικά, οικολογικά ή τοπιακά χαρακτηριστικά που προστατεύονται νομοθετικά και βρίσκονται κάτω από ειδικό καθεστώς διαχείρισης, με κύριο σκοπό, τη διατήρηση των ιδιαίτερων αξιών τους, καθώς και την κατάλληλη αξιοποίηση τους για την εξυπηρέτηση οικολογικών, κοινωνικών και οικονομικών αναγκών, προς όφελος της παρούσας και των μελλοντικών γενεών". Οι κυριότερες κατηγορίες προστατευόμενων περιοχών είναι οι εθνικοί δρυμοί, τα αισθητικά δάση, τα διατηρητέα μνημεία της φύσης, τα αποθέματα της πανίδας και οι υγροβιότοποι διεθνούς σπουδαιότητας. Για την αποτελεσματική προστασία των προστατευόμενων περιοχών, καθοριστικός παράγοντας είναι η ύπαρξη νομοθεσίας. Έτσι στη χώρα μας δημιουργήθηκαν προστατευόμενες περιοχές και θεσπίστηκε κατάλληλο νομικό καθεστώς προστασίας, συμμετέχοντας στην προσπάθεια που γίνεται παγκοσμίως για τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Η παρούσα μελέτη εκπονήθηκε με σκοπό την αναγνώριση και αξιολόγηση της οικολογικής αξίας των στοιχείων του φυσικού περιβάλλοντος και του βιοτικού περιεχομένου (χλωρίδα και πανίδα) συγκεκριμένων περιοχών που ανήκουν στην περιφέρεια Ηπείρου, την αναγνώριση της οικολογικής αξίας των περιοχών αυτών ως προς τους υπάρχοντες τύπους οικοτόπων (φυσικής βλάστησης) και ιδιαίτερων γεωτόπων, δηλαδή σπάνιων ή ασυνήθιστων γεωλογικών σχηματισμών, όπως οι χαράδρες, και τέλος την ανάλυση της σημασίας και των επιπτώσεων των ανθρωπογενών επεμβάσεων σε αυτές. ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΜΕΛΕΤΗΣ 1. Περιοχή ποταμού Καλαμά και Έλους Καλοδικίου Ο ποταμός Καλαμάς, ή Θύαμις ή Θύαμης, είναι ο μεγαλύτερος σε μήκος ποταμός της Ηπείρου και ο έβδομος μεγαλύτερος τη Ελλάδας. Θύαμις είναι το αρχαίο όνομά του, ενώ Καλαμάς αποκαλούνταν στο παρελθόν ο μεγαλύτερος παραπόταμός του, αλλά με το πέρασμα του χρόνου οι δύο ονομασίες ταυτίστηκαν. Το 5

6 συνολικό μήκος του είναι 115 χιλιόμετρα και οι πηγές του βρίσκονται στο όρος Δούσκο, κοντά στα σύνορα του νομού Ιωαννίνων με την Αλβανία. Περιλαμβάνει πλήθος παραποτάμων και πηγών και σχεδόν ολόκληρη η λεκάνη απορροής του (1800Km²) ανήκει στην Ελλάδα. Διαρρέει τα εδάφη δέκα δήμων από τις πηγές ως τις εκβολές του. Διασχίζει το οροπέδιο που σχηματίζεται ανάμεσα στα όρη Κασιδιάρης και Μιτσικέλι, στα νότια του Κασιδιάρη κατευθύνεται προς τη Θεσπρωτία και τελικά εκβάλλει στο Ιόνιο Πέλαγος, στα βόρεια της Ηγουμενίτσας, όπου και σχηματίζει Δέλτα. Το Έλος Καλοδικίου αποτελεί μια λιμναία έκταση που βρίσκεται στα νότια του Νομού Θεσπρωτίας, στα όρια με το Νομό Πρεβέζης, σε ένα οροπέδιο που δημιουργήθηκε σε υψόμετρο περίπου 100 μέτρων μεταξύ των βουνών της Πάργας και της οροσειράς του Μαργαριτίου. Αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγροτόπους στην Ελλάδα με μεγάλη αισθητική και οικολογική αξία. Αποτελεί Περιοχή Κοινοτικού Ενδιαφέροντος (SCI) και έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura Μαζί με άλλους υγρότοπους της περιοχής έχει χαρακτηριστεί ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας (Special Protected Area - SPA) και τέλος, σύμφωνα με τους χαρακτηρισμούς του άρθρου 19 παρ. 2 του Ν.1650/86, έχει προταθεί να χαρακτηριστεί ως περιοχή προστασίας της φύσης λόγω της μεγάλης οικολογικής και βιολογικής του αξίας. Η σημαντικότητα του έγκειται στο μεγάλο πλήθος πουλιών που φιλοξενεί, καθώς βρίσκεται στη δυτική μεταναστευτική οδό των πουλιών στην Δυτική Ελλάδα και αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του δικτύου μεταναστευτικών σταθμών, ενώ έχει ιδιαίτερα φυσικά χαρακτηριστικά (είναι έλος γλυκού νερού με πλούσια βλάστηση από νούφαρα, κ.α.). 2. Περιοχή ποταμού Αχέροντα Ο Αχέροντας είναι ποταμός που ανήκει στην περιφέρεια της Ηπείρου. Το μεγαλύτερο τμήμα του ανήκει στον Νομό Πρέβεζας αλλά διασχίζει και τους Νομούς Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας. Οι πηγές του είναι πολλές: οι πρώτες βρίσκονται στο Όρος Τόμαρος του Ν. Ιωαννίνων, και οι υπόλοιπες στα όρη Σουλίου και Παραμυθιάς της Θεσπρωτίας και στο χωριό Βουβοπόταμος κοντά στη Γλυκή. Ο Αχέροντας εκβάλλει στο Ιόνιο Πέλαγος, στο χωριό Αμμουδιά του Νομού Πρεβέζης, όπου σχηματίζει Δέλτα, από το οποίο διαμορφώνονται τα δύο κύρια έλη της περιοχής, της Σπλάντζας και της Βαλανιδορράχης. Ο Αχέροντας, λόγω της παράδοσης και της περιβαλλοντικής του αξίας, προσελκύει πλήθος επισκεπτών από τις πηγές έως και τις 6

7 εκβολές του. Το μήκος του ανέρχεται στα 52Km, ενώ από τα νερά του αρδεύονται περίπου στρέμματα, εκ των οποίων βρίσκονται στο Νομό Θεσπρωτίας και στο Νομό Πρεβέζης. Εναλλακτικά ο Αχέροντας ήταν γνωστός και ως Μαυροπόταμος, Φαναριώτικος ή Καμαριώτικο ποτάμι. 3. Περιοχή ποταμού Αώου - Εθνικός Δρυμός Βίκου- Αώου Ο ποταμός Αώος, που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του Εθνικού Δρυμού Βίκου-Αώου, διατρέχει τις πλαγιές της Τύμφης, της Τραπεζίτσας και του Ραδοβουνίου και διασχίζει ιδιαίτερα πυκνή βλάστηση. O Εθνικός Δρυμός Βίκου- Αώου είναι μια περιοχή προστατευόμενου φυσικού πλούτου που βρίσκεται στο Ζαγόρι της Ηπείρου στα βόρεια των Ιωαννίνων και διακρίνεται για τις έντονες εναλλαγές στο φυσικό τοπίο, όπου κατάφυτες πυκνές εκτάσεις αλληλοδιαδέχονται απότομους γκρεμούς. Η επίσημη ανακήρυξη του ως εθνικός δρυμός έγινε το 1973, ενώ εντάχθηκε στο ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura Η περιοχή αποτελεί έναν από τους δέκα εθνικούς δρυμούς της Ελλάδας και περιλαμβάνει το φαράγγι του Βίκου, τμήμα της οροσειράς της Τύμφης, τη χαράδρα του Αώου και μια σειρά από παραδοσιακούς οικισμούς. Η περιοχή περιλαμβάνει ένα εξαιρετικά σπάνιο και ευαίσθητο οικοσύστημα και γι αυτό το λόγο δεν επιτρέπεται καμία ανθρώπινη δραστηριότητα εντός αυτής, εκτός της περιήγησης και αναψυχής. Το φαράγγι του Βίκου έχει μήκος 12Km, βάθος άνω των 1000m (αποτελεί το βαθύτερο φαράγγι του πλανήτη) και πλάτος από 100 ως 1000m (έχει καταγραφεί ως το φαράγγι με το μικρότερο άνοιγμα παγκοσμίως στο βιβλίο Γκίνες). Η χαράδρα του Αώου έχει μήκος συνολικά 8Km ενώ το πλάτος της κυμαίνεται από 300 ως 2500m. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σύμβαση CITES (Σύμβαση της Ουάσιγκτον για το Διεθνές Εμπόριο των Απειλούμενων Ειδών Άγριας Πανίδας και Χλωρίδας. Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora, 1973). Ρυθμίζει το διεθνές εμπόριο ειδών της αυτοφυούς χλωρίδας και άγριας πανίδας που απειλούνται με εξαφάνιση. Τα κράτη-μέρη της Σύμβασης, έχουν συμφωνήσει στην τήρηση και εφαρμογή ενιαίων αρχών, κανόνων και συγκεκριμένων διαδικασιών διακίνησης και εμπορίας των ειδών της άγριας πανίδας και χλωρίδας, προκειμένου να προστατευθούν σε παγκόσμιο επίπεδο είδη που απειλούνται με εξαφάνιση (www.ypeka.gr). 7

8 Σύμβαση της Βέρνης για τη διατήρηση της άγριας ζωής και του φυσικού περιβάλλοντος της Ευρώπης ( ). Υπογράφτηκε τον Σεπτέμβριο του 1979 και τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του Στην Ελλάδα έχει υιοθετηθεί με τον Ν. 1335/83. Σύμβαση Ramsar, υπογράφηκε το 1971 στο Ιράν, στην πόλη Ramsar και κυρώθηκε στην Ελλάδα το Καθορίζει ότι τα κράτη μέλη της υποχρεούνται να υποδεικνύουν κατάλληλους υγρότοπους στην επικράτειά τους και να εφαρμόζουν εθνικά σχέδια διαχείρισης, προστασίας και εκμετάλλευσης αυτών των περιοχών που θα ευνοούν τη διατήρηση των υγροτόπων και της ορνιθοπανίδας τους με τη δημιουργία ζωνών προστασίας. Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της IUCN (IUCN Red List of Threatened Species). Καθιερώθηκε το 1948, είναι το πλέον περιεκτικό ευρετήριο για την παγκόσμια κατάσταση φυσικής προστασίας ειδών φυτών και ζώων (www.iucnredlist.org/). Οδηγία 79/409/ΕΟΚ Προβλέπει τη λήψη κατάλληλων μέτρων για την προστασία, διατήρηση και ορθολογική διαχείριση των άγριων πτηνών που απαντούν στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την κατάταξή τους σε κατηγορίες ως εξής: κατηγορία Ι, είδη σπάνια, απειλούμενα με εξαφάνιση ή ιδιαίτερα ευαίσθητα στις ανθρώπινες επεμβάσεις, κατηγορία ΙΙ, είδη που μπορούν να ανεχτούν κάποιο βαθμό εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένου και του κυνηγιού, κατηγορία ΙΙΙ, είδη που έχουν διαφορετικές δυνατότητες και ικανότητες επιβίωσης στα διάφορα κράτη της ΕΕ. Οδηγία 92/43/ΕΕ Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο Natura 2000 «για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας», είναι ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Αποσκοπεί στην προστασία της βιολογικής ποικιλότητας στην Ευρώπη, μέσω της διατήρησης των φυσικών οικοτόπων και της άγριας χλωρίδας και πανίδας. Στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας αναφέρονται οι τύποι οικοτόπων κοινοτικού ενδιαφέροντος και στο Παράρτημα ΙΙ τα είδη πανίδας και χλωρίδας. Στο παράρτημα ΙΙΙ δίδονται τα κριτήρια αξιολόγησης βάσει των οποίων αναγνωρίζονται οι Περιοχές Κοινοτικού Ενδιαφέροντος (SCI) που χαρακτηρίζονται ως Ειδικές Ζώνες Διατήρησης καθώς και οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας (SPA) της Οδηγίας 79/409 για τη διατήρηση της άγριας ορνιθoπανίδας. Η Ελλάδα εναρμονίστηκε 8

9 με την Οδηγία 92/43/ΕΕ με την έκδοση της υπ αριθμ /3028/98 ΚΥΑ (ΦΕΚ 1289/Β/98). Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας Πρωτοεκδόθηκε το 1992 χωρίς να περιλαμβάνει τα ασπόνδυλα και επικαιροποιείται μετά από 17 ολόκληρα χρόνια. Πρόκειται για μια έκδοση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, σε συνεργασία με την Ελληνική Ζωολογική Εταιρία και τις οργανώσεις WWF Ελλάς, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Ελληνική Ερπετολογική Εταιρεία, Ινστιτούτο Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας και τους πολλούς έλληνες ζωολόγους. Η έκδοσή του χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα ΕΠΠΕΡ - Γ' ΚΠΣ (www.ypeka.gr). WCMC Plants Database. Ηλεκτρονική βάση δεδομένων που περιλαμβάνει όλα τα απειλούμενα είδη χλωρίδας του κόσμου (http://www.unep-wcmcapps.org/species/plants/overview.htm). Εμπεριέχει τέσσερις βάσεις δεδομένων από διάφορες γεωγραφικά διαμερίσματα: The Nature Conservancy που αφορά στη Βόρεια και Νότια Αμερική) (http://www.nature.org/) Australian Nature Conservation Agency που αφορά στην Αυστραλία (http://www.anca.org.au/) National Botanical Institute που αφορά στη Νότιο Αφρική (http://www.nbi.org.za/pages/default.aspx) και Flora Europaea που αφορά στην Ευρώπη (http://rbgweb2.rbge.org.uk/fe/fe.html) Δίκτυο NATURA Σε εφαρμογή της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, η χώρα μας ανέλαβε την υποχρέωση να υλοποιήσει ένα έργο που χρηματοδοτήθηκε από την Ε.Ε. κατά 75% και τα (τέως) Υπουργεία ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και Γεωργίας. Το έργο «Καταγραφή, αναγνώριση και χαρτογράφηση των τύπων οικοτόπων και των ειδών χλωρίδας και πανίδας της Ελλάδας» εκτελέστηκε από το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας, μέσω του Ελληνικού Κέντρου Υγροτόπων που συντόνιζε 100 επιστήμονες από διάφορα Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Ινστιτούτα. 9

10 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Ο ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΚΑΛΑΜΑ ΚΑΙ ΕΛΟΥΣ ΚΑΛΟΔΙΚΙΟΥ 1.1 ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ Τα δυο τμήματα της ευρύτερης περιοχής μελέτης (λεκάνη απορροής του Καλαμά, λεκάνη απορροής του Έλους Καλοδικίου) εντάσσονται διοικητικά στην Περιφέρεια Ηπείρου με έδρα τα Ιωάννινα. Το μεγαλύτερο τμήμα της λεκάνης απορροής του Καλαμά βρίσκεται στο Νομό Θεσπρωτίας με έδρα την Ηγουμενίτσα, ενώ τμήματά της επεκτείνονται και στο Νομό Ιωαννίνων. Η λεκάνη απορροής Καλοδικίου βρίσκεται εξ ολοκλήρου στο Νομό Θεσπρωτίας. Στην περιοχή περιλαμβάνονται οι περιοχές ενδιαφέροντος (i) Εκβολές (Δέλτα) Καλαμά (GR ) (ii) Έλος Καλοδικίου (GR ) και (iii) Στενά Καλαμά (GR ) που είναι προστατευόμενες και εντάχθηκαν στο δίκτυο NATURA 2000, με απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2008) που ενέκρινε τον Κατάλογο των Τόπων Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ: Sites of Community Importance-SCI) για τη Μεσογειακή Βιογεωγραφική Περιοχή (2008/335/ΕΚ, ). Εικόνα 1. Η θέση του ποταμού Καλαμά (http://www.kalamas-acherontas.gr) 10

11 Στην ευρύτερη περιοχή ανήκουν και κάποιες άλλες τοποθεσίες, χαρακτηρισμένες ως Ζώνες Ειδικής Προστασίας, με βάση την Οδηγία 79/409/ΕΟΚ, συγκεκριμένα: Υγρότοπος Εκβολών Καλαμά και νήσος Πρασούδι (GR ), Έλη Καλοδικίου, Μαργαριτίου, Καρτέρι & Λίμνη Προντάνη (GR ), Στενά Παρακάλαμου (GR ), Όρη Παραμυθιάς, Στενά Καλαμά και Στενά Αχέροντα (GR ), Όρη Τσαμαντά, Φιλιατών, Φαρμακοβούνι, Μεγάλη Ράχη (GR ). Εικόνα 2. Ο Ποταμός Καλαμάς (http://www.tsamantas.com). Το Έλος Καλοδικίου, όσο και το Δέλτα και Στενά Καλαμά, είναι περιοχές με μεγάλη ποικιλία σε τύπους οικοτόπων ιδιαίτερης σημασίας, πολλοί εκ των οποίων περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Επίσης δύο (2) από αυτούς αποτελούν οικότοπους προτεραιότητας με ιδιαίτερη οικολογική αξία. Στην ευρύτερη περιοχή απαντώνται και άλλοι τύποι οικοτόπων που δεν περιλαμβάνονται στα Παραρτήματα των Οδηγιών 92/43/EE και 79/409/EE αλλά θεωρούνται μεγάλης σημασίας, όπως επίσης και οικότοποι περιορισμένης έκτασης με μικρούς πληθυσμούς σπανίων ειδών που παρουσιάζουν επιστημονικό ή οικολογικό ενδιαφέρον. Γενικά η περιοχή Δέλτα και Στενά Καλαμά χωρίζεται σε δύο οικολογικά διακριτές ενότητες που ανήκουν στο Νομό Θεσπρωτίας και στη φυτογεωγραφική 11

12 περιοχή της Νότιας Πίνδου. Οι δύο περιοχές διαφέρουν μεταξύ τους ως προς την έκταση, την οικολογική τους κατάσταση, τον περιεχόμενο αριθμό φυτικών ειδών αλλά και ως προς τον τύπο και την ένταση των ανθρωπογενών επιδράσεων σε κάθε μία από αυτές. Όλη η περιοχή παρουσιάζει μεγάλη ποικιλότητα σε τύπους οικοτόπων με σημαντικά φυτικά είδη και κατά συνέπεια έχει ιδιαίτερο επιστημονικό και διαχειριστικό ενδιαφέρον. Το Δέλτα του Καλαμά περιλαμβάνεται στην αλυσίδα των υγροτόπων της Δυτικής Ελλάδας. Εδώ απαντούν 14 τύποι οικοτόπων της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ (16 εάν συμπεριληφθούν και δύο ελληνικοί τύποι που δεν υπάρχουν στο Παράρτημα Ι) που δημιουργούν ένα σύνθετο μωσαϊκό βλάστησης. Ένας εκ των οικοτόπων αυτών, ο οικότοπος Λιμνοθάλασσες (κωδ. 1150) είναι προτεραιότητας. Τα Στενά περιλαμβάνουν τέσσερις (4) τύπους οικοτόπων της Οδηγίας (συνολικά 7 εάν συμπεριληφθούν και τρεις ελληνικοί τύποι που δεν υπάρχουν στο Παράρτημα Ι), οι οποίοι καταλαμβάνουν μικρότερη έκταση από τους οικοτόπους του Δέλτα αλλά βρίσκονται σε πολύ καλή οικολογική κατάσταση. Εικόνα 3. Το Έλος Καλοδικίου (http://labastia.blogspot.com) Το Έλος Καλοδικίου ανήκει επίσης στο Νομό Θεσπρωτίας και βρίσκεται στη Νότια Πίνδο. Αποτελεί έναν εσωτερικό υγρότοπο που περιλαμβάνει πέντε (5) τύπους οικοτόπων της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και 2 ελληνικούς. Ιδιαίτερης σημασίας είναι ο οικότοπος «ασβεστούχοι βάλτοι με Cladium mariscus και Carex davalliana» (κωδ. 12

13 7210) που αποτελεί τύπο προτεραιότητας και μάλιστα με άμεση προτεραιότητα για προστασία και διαχείριση στο σύνολο της επικράτειάς του στους Τόπους Κοινοτικής Σημασίας του δικτύου Natura 2000 στην Ευρώπη. 1.2 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΚΛΙΜΑΤΟΛΟΓΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Ποταμός Καλαμάς Η λεκάνη του ποταμού Καλαμά έχει τυπικό, μεσογειακό κλίμα, με ήπια ψυχρή εποχή, ξηρό καλοκαίρι με λίγες βροχές (υψηλότερες βροχοπτώσεις παρατηρούνται από το φθινόπωρο ως αργά την άνοιξη) και ετήσιο θερμομετρικό εύρος χαμηλό. Οι συνθήκες αυτές σε συνδυασμό με τις χαμηλές χιονοπτώσεις και χαμηλή παρουσία πάχνης και ισχυρών ανέμων διευκολύνουν την πραγματοποίηση ανθρώπινης δραστηριότητας στην περιοχή. Οι κλιματικές συνθήκες της περιοχής παρουσιάζονται με βάση τα δεδομένα του σταθμού της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας Κέρκυρας, περιόδου Η μέση θερμοκρασία αέρα παρουσιάζει ένα ελάχιστο τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο, ενώ από το Μάρτιο είναι αισθητή η άνοδός της που συνεχίζεται μέχρι τον Ιούλιο και Αύγουστο, οπότε και φτάνει στη μέγιστη τιμή της. Μέση ετήσια θερμοκρασία είναι ο C. H σχετική υγρασία, εξαιρουμένων των θερινών μηνών, υπερβαίνει το 70% με το μέγιστο της να παρατηρείται τον Νοέμβριο και το ελάχιστο τον Ιούλιο. Υγρότεροι μήνες είναι ο Νοέμβριος και ξηρότεροι ο Ιούλιος και ο Αύγουστος. Όσον αφορά στις βροχοπτώσεις, ο πιο βροχερός μήνας είναι ο Δεκέμβριος και ο ξηρότερος ο Ιούλιος. Το ύψος βροχής υπερβαίνει τα 100mm ετησίως κατατάσσοντας την περιοχή στις βροχερότερες της Ελλάδας. Ένα άλλο χαρακτηριστικό της περιοχής είναι ότι ο ψυχρός αέρας των ορεινών όγκων που περιβάλλουν την κοιλάδα του Καλαμά κατέρχεται και αναμειγνύεται με τις θερμότερες και υγρότερες αέριες, σχηματίζοντας ομίχλες. Στο φαινόμενο επιδρά και η διαμόρφωση του εδάφους, η γειτνίαση με υδάτινους όγκους, οι αίθριες με νηνεμία νύχτες κατά τους ψυχρούς μήνες και άλλοι παράγοντες Έλος Καλοδικίου Στην περίμετρο της περιοχής που μας ενδιαφέρει δεν υπάρχουν μετεωρολογικοί σταθμοί σε λειτουργία. Για το λόγο αυτό, οι κλιματικές συνθήκες της περιοχής παρουσιάζονται με βάση τα δεδομένα των σταθμών (i) της Μετεωρολογικής 13

14 Υπηρεσίας Κέρκυρας, επειδή απέχει μόνο 50Km σε ευθεία απόσταση και βρίσκεται στις ίδιες περίπου συνθήκες (ii) του βροχομετρικού σταθμού της Παραμυθιάς, του οποίου οι μετρήσεις θεωρούνται αντιπροσωπευτικές των βροχοπτώσεων της υπό εξέταση περιοχής και (iii) του υδροηλεκτρικού εργοστασίου Λούρου της Δ.Ε.Η., το οποίο βρίσκεται σε διαφορετική λεκάνη αλλά τα στοιχεία του είναι πολύ αξιόπιστα. Το κλίμα της περιοχής είναι μεσογειακό με σχετικά θερμό και γλυκό χειμώνα. Η μέση μηνιαία θερμοκρασία παρουσιάζει ένα μέγιστο κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο με θερμότερο τον Αύγουστο και ψυχρότερο τον Ιανουάριο. Η σχετική υγρασία παρουσιάζει μέγιστο τον Νοέμβριο (77,4%) και ελάχιστο τον Ιούλιο (περίπου 60%), με μέση ετήσια σχετική υγρασία το 70,7%, δηλαδή το κλίμα είναι υγρό. Σχετικά με το ύψος βροχοπτώσεων, οι περισσότερες καταγράφονται από τον Οκτώβριο έως τον Μάρτιο με μέγιστο τους μήνες Νοέμβριο και Δεκέμβριο (185mm) και ελάχιστο τον Ιούλιο (9mm). Ως ξηρή περίοδος θεωρείται το εξάμηνο Απρίλιος - Σεπτέμβριος και υγρή το Οκτώβριος Μάρτιος. Το μέσο ετήσιο ύψος βροχής για την περίοδο ήταν περίπου 1100mm ΓΕΩΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ Η λεκάνη απορροής του ποταμού Καλαμά φαίνεται ότι έχει υποστεί δύο κύρια επεισόδια ανύψωσης και διάβρωσης. Κατά τη διάρκεια του Κατωτέρου Πλειστόκαινου ήταν λίμνη με αποτέλεσμα τα υπολείμματα των λιμναίων αποθέσεων να απαντώνται διάσπαρτα σε διάφορα σημεία εκτός της λεκάνης απορροής αλλά και βόρεια από το Φαράγγι. Κατά το Μέσο Πλειστόκαινο όμως, οι τεκτονικές κινήσεις σχημάτισαν της οροσειράς του Κασιδιάρη που με τη σειρά της συντέλεσε στο άνοιγμα του φαραγγιού του Σουλόπουλου αποστραγγίζοντας τη λίμνη. Γενικά, η γεωμορφολογία, γεωλογία και τεκτονική δομή της λεκάνης απορροής του Καλαμά ανήκουν στην Ιόνιο γεωτεκτονική ζώνη που εκτείνεται από την Αλβανία και καταλαμβάνει όλη τη Δυτική Ελλάδα καταλήγοντας στην ΒΔ Πελοπόννησο Στενά Καλαμά Η περιοχή αυτή ορίζεται από το φαράγγι μήκους 4Km που έχει διανοίξει ο ποταμός μεταξύ των χωριών Ραβενή και Πέντε Εκκλησιές (Οζντίνα). Η κλίση του είναι πολύ μεγάλη με σχεδόν κατακόρυφα πρανή στα χαμηλά. Η διάβρωση δίνει πλούσιο υλικό πλευρικών κορημάτων, τα οποία εμφανίζονται ισχυρά συγκολλημένα 14

15 σε πολλές θέσεις. Σε μερικές από αυτές λόγω των πλημμυρών του ποταμού δημιουργούνται σπηλαιώσεις και καταπτώσεις Δέλτα Καλαμά Ο υγρότοπος των εκβολών του Καλαμά περιλαμβάνει τη νέα και την παλαιά κοίτη του ποταμού, ένα σημαντικό αριθμό αρδευτικών και αποστραγγιστικών καναλιών και ένα σύνολο από παράκτιες προσχωσιγενείς ελώδεις εκτάσεις που κατακλύζονται συχνά από τη θάλασσα. Οι επίπεδες δελταϊκές εκτάσεις έχουν υψόμετρο 0-12m, ενώ παρατηρούνται και υψηλοί λόφοι (Μαύρο Όρος, Μαστιλίτσα κ.α.), με μέγιστο υψόμετρο εκείνο του Μαύρου Όρους (509m). Οι αμμώδεις προσχώσεις του ποταμού μετακινούνται συνέχεια από τα κύματα και τα παράκτια ρεύματα με διεύθυνση κυρίως Ν.Α και τείνουν να κλείσουν τους σχηματιζόμενους όρμους Έλος Καλοδικίου Το έλος Καλοδικίου βρίσκεται σε υψόμετρο 100m, σε ένα οροπέδιο μεταξύ των βουνών της Πάργας δυτικά και της οροσειράς του Μαργαριτίου ανατολικά. Βρίσκεται στη λεκάνη Μαργαριτίου, μια κλειστή επιμήκη λεκάνη, έκτασης 69Km 2, με γενική διεύθυνση ΒΒΔ-ΝΝΑ, μέγιστο πλάτος περίπου 9,5Km και μήκος 17,5Km. Η περιοχή περιλαμβάνει τρία τμήματα: (i) το ανατολικό όπου βρίσκονται τα όρη του Μαργαριτίου (ii) το δυτικό όπου εκτείνονται τα όρη της Πάργας και (iii) το κεντρικό που καταλαμβάνεται από την πεδιάδα Μαργαριτίου και το έλος Καλοδικίου. Η λεκάνη περιβάλλεται από έντονο και τραχύ ανάγλυφο που διακόπτεται από επίπεδες περιοχές. Το έλος Καλοδικίου έχει συνολική έκταση περίπου 4Km 2, από την οποία μικρό τμήμα χρησιμοποιείται για γεωργική και κτηνοτροφική χρήση, ενώ το υπόλοιπο είναι υδροβιότοπος και καλύπτεται από νερά. Το υψόμετρο του υγροτόπου αυτού είναι της τάξης των 120m. Εμφανίζει ελώδη μορφή, είναι επίπεδος ή περιφερειακά εμφανίζει κλίση μέχρι 2%. Περιβάλλεται από έντονο ανάγλυφο ασβεστολιθικών σχηματισμών, εκτός από το δυτικό άκρο, στο οποίο υπάρχει ένα στενό άνοιγμα προς την πεδιάδα του Μαργαριτίου, και όπου έχει κατασκευαστεί τεχνητό φράγμα. Στα δυτικά παρατηρείται επίσης ένας μικρός ασβεστολιθικός λοφίσκος με υψόμετρο 160m, ενώ προς το ΒΑ άκρο μία ευρεία υπερυψωμένη κατά 4-5m ζώνη που χρησιμοποιείται ως βοσκότοπος και χωρίζει το έλος στα δύο. 15

16 Η ευρύτερη περιοχή ανήκει στην Ιόνια ζώνη και έχει την ανάλογη γεωλογία και τεκτονική που παρατίθεται κατωτέρω ΓΕΩΛΟΓΙΑ Τα αλπικά ιζήματα της Ιονίου ζώνης αρχίζουν με γύψο στο κατώτερο επίπεδο, ενώ τα υπερκείμενα πετρώματα περιλαμβάνουν δολομίτες και ασβεστόλιθους της σειράς της Βίγλας και τέλος φλύσχη και Μεταλπικά ιζήματα. Από τα κατώτερους προς τους ανώτερους λιθοστρωματογραφικούς ορίζοντες, η ακολουθία είναι: 1. Γύψος (G), η οποία αν και δεν παίζει σημαντικό ρόλο στην υδρολογία της περιοχής, μπορεί να αλλοιώσει την ποιότητα των νερών, Τριαδικά λατυποπαγή (Τb), Ασβεστόλιθοι Τριαδικού με Cardita (Ti), Κάτω ιουρασικοί δολομίτες (Jid) και ασβεστόλιθοι Σινιών και Παντοκράτορα (Jik). 2. Σχιστόλιθοι με Ποσειδώνιες που παίζουν σημαντικό ρόλο στην υδρογεωλογία και Δογγέριοι ασβεστόλιθοι (Jmk) και ασβεστόλιθοι Ammonitico Rosso (AR). 3. Ασβεστόλιθοι Βιγλών. 4. Ασβεστόλιθοι Ανώτερου Σενώνιου. 5. Ασβεστόλιθοι Παλαιόκαινου- Ηώκαινου 6. Φλύσχης που συντελεί καθοριστικά στη διαμόρφωση των υπογείων υδροφόρων οριζόντων. 7. Νεώτερα ιζήματα και αποθέσεις (νεογενή ιζήματα από μάργες, άμμους, κροκαλοπαγή, παλαιό και σύγχρονο αλλούβιο, πλευρικά κορήματα, λατυποπαγή πλαγιών, ολισθημένα κομμάτια και κώνοι κορημάτων Δέλτα Καλαμά Το Δέλτα του Καλαμά σχηματίζεται από προσχώσεις του ποταμού που αποτελούνται από αποθέσεις φερτών υλικών του εδάφους και προϊόντων αποσάθρωσης των πετρωμάτων της λεκάνης απορροής του Καλαμά. Στην κορυφή της πεδιάδας της Θυάμιδος, η οποία σχηματίζεται μεταξύ των ελών στη νότια παράκτια ζώνη και της σημερινής κοίτης του ποταμού, επικρατούν πυριτικές προσχώσεις, νεογενείς αμμούχες μάργες και σύγχρονοι κώνοι κορρημάτων. Η ευρύτερη περιοχή δομείται από τεταρτογενή ιζήματα και ανθρακικά πετρώματα ποικίλης ηλικίας. Στα βόρεια της πεδιάδας επικρατεί φλύσχης από εναλλαγές ψαμμιτών και ιλιωδών κόκκινων και πράσινων αργίλων που αποσαρθρώνονται εύκολα. Στα ΝΑ επικρατούν Τριαδικά λατυποπαγή, ενώ αξιοσημείωτη είναι η 16

17 παρουσία γύψου στα ανατολικά, η χημική αποσάθρωση της οποίας εμπλουτίζει τα νερά και τα εδάφη του Δέλτα με θεϊκά ιόντα Έλος Καλοδικίου Στην περιοχή του έλους Καλοδικίου απαντώνται: 1. ΑΛΠΙΚΟΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΙ Τριαδικά λατυποπαγή στα νοτιοανατολικά της λεκάνης που αποτελούνται από κροκάλες και λατύπες ασβεστόλιθων, δολομιτών και γύψων με αργιλοαμμώδη συνδετικά υλικά. Ασβεστόλιθοι Κ.-Μ. Λιασίου, λεπτοκοκκώδεις, λευκοί μέχρι γκρίζοι, άστρωτους μέχρι παχυστρωματώδεις, δολομιτιωμένοι με μεταβαλλόμενο βαθμό. 2. ΑΠΟΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ Καστανέρυθροι πηλοί από αργίλους που είναι προϊόντα εξαλλοίωσης των ασβεστόλιθων με απασβεστωμένες ψηφίδες κατά θέσεις. Καστανόφαιοι πηλοί, ο σχηματισμός μετάβασης μεταξύ των προηγούμενων πηλών και των τελματικών αποθέσεων, αποτελούνται από αργίλους σκούρουμαύρου χρώματος με μικρό ποσοστό ψηφίδων κατά θέσεις και οργανική ουσία. Τελματικές αποθέσεις, αποτελούνται από Τύρφη και αναπτύσσονται σε όλη την έκταση ελώδους βλάστησης ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑ Στενά Καλαμά Όπως προαναφέρθηκε, η περιοχή είναι ένα βαθύ φαράγγι με ελάχιστες ζώνες απόθεσης εδαφικών υλικών, εκτός από τα σημεία του ποταμού που σχηματίζονται μαιανδρισμοί, όπου εναποτίθεται αμμοχάλικο. Στα υψηλά τμήματα του φαραγγιού, και κυρίως στη ζώνη του φλύσχη, υπάρχουν αργιλικές αποθέσεις σε επίπεδα με μορφή ταρατσών. Τα πλευρικά κορήματα έχουν ως επί τω πλείστο βραχώδη χαρακτηριστικά Δέλτα Καλαμά Το έδαφος των εκβολών του ποταμού Καλαμά προέκυψε από το μητρικό υλικό, τις τοπογραφικές συνθήκες και το κλίμα της περιοχής. Το μητρικό υλικό αποτελείται από πρόσφατες αποθέσεις φερτών υλικών του ποταμού που 17

18 αποτελούνται από εδαφικό υλικό και προϊόντα αποσάθρωσης των πετρωμάτων της λεκάνης του Καλαμά. Είναι ένα μίγμα άμμου, ιλύος και αργίλου, ασβεστολιθικής ορυκτολογικής προελεύσεως ή προϊόντων αποσάθρωσης του φλύσχη. Κατά το σύστημα FAO-UNESCO, στην περιοχή αναγνωρίστηκαν οι κατηγορίες εδαφών: Calcaric Fluvisols Gleyic Fluvisols αλατούχα Gleyic fluvisols αλκαλιωμένα Gleyic Fluvisols αλατουχοαλκαλιωμένα Eutric Histosols Chronic Luvisols. Με βάση τις διαπλάσεις της βλάστησης και συνεπεία της διάβρωσης, της επιφανειακής επιρροής, της μακρόχρονης επίδρασης του κλίματος και των ανθρωπογενών παρεμβάσεων, οι εδαφικές συνθήκες περιγράφονται ως εξής (Σούλης, 1969): Αμμώδεις παραλίες, πρόκειται για αμμώδη υλικά που προέρχονταν από τη θάλασσα και συσσωρεύτηκαν κατά μήκος της παραλίας. Χοδρόκοκκα εδάφη πρόσφατων αλλουβιακών αποθέσεων, δηλαδή αργιλώδους ή ιλυοαργιλώδους σύστασης με υψηλή περιεκτικότητα σε άργιλο, η οποία μειώνεται με το βάθος, ενώ στα βαθύτερα στρώματα κυριαρχεί άμμος. Είναι εδάφη βασικού ph 8,0-9,0, μεγάλης περιεκτικότητας σε ελεύθερο ανθρακικό ασβέστιο (5% έως 30%), μέτριας έως υψηλής αλατότητας (5000 έως μs/cm) και μικρής έως μέτριας αλκαλικότητας. Λεπτόκοκκα εδάφη προσφάτων αλλουβιακών αποθέσεων, βασικής αντίδρασης (ph = 8,0-9,0), πλούσια σε ελεύθερο ανθρακικό ασβέστιο (5 έως 30%), μέτριας έως υψηλής αλατότητας (7.000 έως μs/cm) και ελαφριάς έως ισχυρής αλκαλικότητας. Εδάφη καλλιεργούμενων εδαφικών εκτάσεων, γόνιμα και παραγωγικά, σχηματισθέντα πάνω σε πρόσφατες αλλουβιακές αποθέσεις, ιλυοπηλώδους έως ιλυοαργιλώδους μηχανικής σύστασης, βασικής αντίδρασης (ph 8,0 έως 8,4), με αρκετό ελεύθερο ανθρακικό ασβέστιο (5-20%), περιεχόμενη οργανική ουσία επιφανειακού στρώματος 2,5-6,1% και γύρω στο 1,0% σε βάθος>80cm, χαμηλή 18

19 περιεκτικότητα σε ευδιάλυτα άλατα (ηλεκτρική αγωγιμότητα μικρότερη από μs/cm) και πολύ μικρό βαθμό αλκαλίωσης. Εδάφη παραποτάμιων διαπλάσεων, κατά μήκος της παλιάς και νέας κοίτης του Καλαμά, παρόμοια με τα καλλιεργούμενων γεωργικών εκτάσεων, βαθιά, πηλώδους έως ιλιοαργιλοπηλώδους υφής, μικρής περιεκτικότητας σε ευδιάλυτα άλατα και γενικά γόνιμα που αποστραγγίζουν και αερίζονται καλά. Εδάφη περιοχών που άμεσα περιβάλλουν τους υγρότοπους, πολύ υποβαθμισμένα, πάνω σε σκληρούς ασβεστόλιθους, αβαθή, πετρώδη, συνεχώς διακοπτόμενα από συμπαγής βράχους, αργιλοπηλώδους υφής και ισχυρής λεπτής κοκκώδους ή γωνιώδους δομής, ph 7,5-8,0 με ή χωρίς ελεύθερο ανθρακικό ασβέστιο, πολύ καλής αποστράγγισης, ξηρά κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους. Κατά θέσεις, με μικρότερη κλίση, υπάρχει σχετικά περισσότερο χώμα και καλλιεργούνται ελαιόδεντρα με μικρές αποδόσεις. Οι εκτάσεις αυτές επηρεάζουν τον υγρότοπο των εκβολών του Καλαμά με τις επιφανειακές και υπόγειες απορροές και το εδαφικό υλικό της διάβρωσης ΥΔΡΟΛΟΓΙΑ Ποταμός Καλαμάς H Δυτική Ελλάδα δέχεται, όπως είναι γνωστό, πολλές βροχοπτώσεις. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη μορφολογία του εδάφους, έχει ως αποτέλεσμα το πυκνό υδρογραφικό δίκτυο του ποταμού Καλαμά με κατεύθυνση ροής των νερών προς το Ιόνιο πέλαγος. Το μήκος του φτάνει τα 113Km και η επιφάνεια απορροής του τα 1747Km 2. Η ροή του είναι συνεχής και ως επί το πλείστον τυρβώδης. Το Δέλτα του Καλαμά περιλαμβάνει την παλιά και την νέα κοίτη του ποταμού (μετά το 1958 έγινε εκτροπή των νερών του ποταμού με την κατασκευή φράγματος στην κοινότητα Ραγίου), ένα εκτεταμένο δίκτυο αρδευτικών και αποστραγγιστικών καναλιών και πολλές παράκτιες προσχωσιγενείς ελώδεις εκτάσεις που περιοδικά κατακλύζονται από τη θάλασσα. Τα στενά του Καλαμά περιλαμβάνουν την περιοχή γύρω από το ποτάμι, λίγο μετά τα σύνορα μεταξύ Ν. Ιωαννίνων και Ν. Θεσπρωτίας, δηλαδή την περιοχή στο βόρειο μέρος του όρους της Παραμυθιάς. Εντός της λεκάνης του ποταμού Καλαμά υπάρχουν πολλές μεγάλες πηγές νερού. Ο ποταμός Καλαμάς σχετίζεται με τις εξής δραστηριότητες της ευρύτερης περιοχής: 19

20 1. Χρησιμοποιείται για την ύδρευση 9 κοινοτήτων του Ν. Θεσπρωτίας (στοιχεία Νομαρχίας, 1985). 2. Χρησιμοποιείται για την άρδευση των εκτάσεων που βρίσκονται γύρω από το δέλτα (κάμπος Σαγιάδας, Ραγίου, Κεστρίνης, Ασπροκκλησίου και Ν. Σελεύκειας). 3. Αποτελεί τον τελικό αποδέκτη των επεξεργασμένων λυμάτων του λεκανοπεδίου Ιωαννίνων κατά τη μη αρδευτική περίοδο. 4. Αποτελεί τον τελικό αποδέκτη των ρύπων από την εφαρμογή λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων στις καλλιεργούμενες εκτάσεις της περιοχής. 5. Αποτελεί τον αποδέκτη των ρύπων της ασκούμενης κτηνοτροφίας στην περιοχή του δέλτα. 6. Αποτελεί τον αποδέκτη των στερεών απορριμμάτων των οικισμών της περιοχής Έλος Καλοδικίου Ο υγρότοπος του Καλοδικίου τροφοδοτείται από τις επιφανειακές και υποεπιφανειακές απορροές νερού από τους ασβεστολιθικούς σχηματισμούς. Το υδρογραφικό δίκτυο γύρω από το έλος είναι απλό και αποτελείται από ρέματα πρώτης τάξης και μικρού μήκους που αναπτύσσονται στα ασβεστολιθικά πετρώματα. Σύμφωνα με τους Γεωργιάδη & συνεργάτες (1994), η περιοχή έχει ξεπεράσει το στάδιο του ευτροφισμού 1 και τείνει να μετατραπεί σε βαλτώδη έκταση. Οι εκτάσεις της ευρύτερης περιοχής που βρίσκονται σε υψόμετρο χαμηλότερο των 110m μέτρων καλύπτονται με νερό για 8 με 10 μήνες το χρόνο, αν και τα τελευταία χρόνια πιστεύεται ότι ο υγρότοπος χάνει σημαντικές ποσότητες νερού υποεπιφανειακά από γεωτρήσεις που έγιναν σε χαμηλότερες θέσεις στην περιοχή της Πάργας. Ο υγρότοπος του έλους Καλοδικίου σχετίζεται με τις εξής δραστηριότητες της ευρύτερης περιοχής: 1 Το φαινόμενο του ευτροφισμού είναι ένα από τα μείζονα προβλήματα ρύπανσης των υδάτων που προκαλείται από αυξημένες συγκεντρώσεις θρεπτικών στοιχείων στο νερό - κυρίως αζώτου και φωσφόρου που προκύπτουν τόσο από τη κτηνοτροφική όσο και από τη γεωργική δραστηριότητα, τα οποία με τη σειρά τους προκαλούν ραγδαία ανάπτυξη βακτηρίων και αλγών που ζουν σε αυτό δημιουργώντας ένα επικάλυμμα στην υδάτινη επιφάνεια που σκιάζει το εσωτερικό του νερού. Αυτό έχει ως συνέπεια την αδυναμία ανάπτυξης των φωτοσυνθετικών οργανισμών του πυθμένα και τον θάνατό τους που προκαλεί εκ νέου ανάπτυξη βακτηρίων. Τα βακτήρια αυτά υπερκαταναλώνουν το διαθέσιμο οξυγόνο του νερού με αποτέλεσμα το θάνατο των ψαριών και εν συνεχεία όλων των ζώντων οργανισμών του πυθμένα και τελικά τη δημιουργία ενός νεκρού οικοσυστήματος. Η ποιότητα του νερού υποβαθμίζεται, η χλωρίδα και η πανίδα των νερών μεταβάλλονται και η αισθητική αξία του περιβάλλοντος εκμηδενίζεται. 20

21 1. Αποτελεί τον αποδέκτη των ρύπων από τις καλλιεργούμενες εκτάσεις και την ασκούμενη κτηνοτροφία της περιοχής. 2. Αποτελεί τον αποδέκτη των υγρών απόβλητων των οικισμών της περιοχής. 3. Αποτελεί τον αποδέκτη των στραγγισμάτων των χώρων διάθεσης στερεών απορριμμάτων των οικισμών της περιοχής Ποσότητα και ποιότητα υπόγειων νερών Δέλτα Καλαμά Η υπόγεια τροφοδοσία στο δέλτα του Καλαμά είναι ακόμα θετική. Ο υδροφόρος ορίζοντας των προσχώσεων προς το παρόν δεν αντλείται και παρατηρείται περίσσεια γλυκού νερού. Είναι επίσης πιθανόν, το ίδιο θετική να είναι και η υπόγεια τροφοδοσία της πεδινής ζώνης της Σαγιάδας με γλυκό νερό Έλος Καλοδικίου Το υδατικό ισοζύγιο για το έλος Καλοδικίου όπως φαίνεται από τη μελέτη των Γκόφα και συνεργάτες (1996) είναι ασφαλές. Το έλος αυτό δημιουργήθηκε από το τεχνητό φράγμα που κατασκευάστηκε το 1930 από τους κατοίκους της περιοχής για την ανάσχεση και εκμετάλλευση των νερών για άρδευση. Το φράγμα αυτό παρουσιάζει διαρροές από το σώμα του αλλά και από κάτω και πλευρικά, με αποτέλεσμα τη διαφυγή μεγάλων ποσοτήτων νερού προς την πεδιάδα του Μαργαριτίου, αν και πριν την κατασκευή του ξεραινόταν κάθε καλοκαίρι λόγω της μικρής χωρητικότητάς του. Σήμερα ο πυθμένας του έλους είναι στεγανός μέχρι τα 107,70m υψόμετρο, σημείο στο οποίο η λεκάνη καλύπτεται από αδιαπέρατα αργιλικά ιζήματα μεγάλου πάχους. Στο βόρειο τμήμα του, στο υψόμετρο αυτό υπάρχουν καταβόθρες και η στάθμη του υπόγειου υδροφορέα είναι γενικά χαμηλότερη από αυτή του έλους με αποτέλεσμα όταν η στάθμη του έλους υπερβεί τα 107,7m να πραγματοποιούνται εκροές μέσω των καταβοθρών στον υπόγειο υδροφορέα βόρεια του έλους. Η ετήσια στάθμη του νερού στο έλος κυμαίνεται ανάλογα με τις βροχοπτώσεις. Οι εισροές είναι κυρίως επιφανειακές με ετήσια τιμή από 2,3 έως 5,6 εκατ. m 3 ανάλογα με τις υδρολογικές συνθήκες. Οι εκροές οφείλονται στις προαναφερόμενες εκροές προς τον υπόγειο υδροφορέα βόρεια του έλους, τις διαρροές από το τεχνητό λίθινο φράγμα και την εξάτμιση (με βάση τα στοιχεία του 21

22 σταθμού Λούρου της ΔΕΗ, το μέσο ετήσιο ύψος εξάτμισης ανέρχεται στα 1271,4mm). Οι γεωτρήσεις στο βόρειο τμήμα του έλους δεν το επηρεάζουν άμεσα καθώς όπως προαναφέρθηκε, η στάθμη των υπόγειων νερών είναι χαμηλότερη από αυτήν του έλους. Αντίθετα, οι γεωτρήσεις στο νότιο τμήμα που αφορούν την ύδρευσης της Πάργας μπορούν να υποβιβάσουν τη στάθμη των υπόγειων νερών και να μειώσουν τις εισροές ΒΙΟΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Η ευρύτερη περιοχή μελέτης παρουσιάζει γενικά μεγάλη ποικιλομορφία τύπων οικοτόπων και φυτοκοινωνιών, ιδιαίτερα στο Δέλτα Καλαμά και το έλος Καλοδικίου. Τα Στενά Καλαμά χαρακτηρίζονται από την παρουσία σπάνιων φυτικών ειδών αλλά έχουν σημαντικά μικρότερη ποικιλομορφία τύπων οικοτόπων και φυτοκοινωνιών. Πιο συγκεκριμένα, στο Δέλτα Καλαμά η βλάστηση χαρακτηρίζεται από την παρουσία 19 φυσικών οικοτόπων που αντιστοιχούν σε 21 φυτοκοινωνίες και 3 τύπους φυτοκοινοτήτων. Στο έλος Καλοδικίου, απαντούν 18 φυτοκοινωνίες συγκεκριμένα στην περιοχή του έλους και επιπλέον μία (1) φυτοκοινωνία και ένας (1) τύπος φυτοκοινότητας στην περιβάλλουσα βλάστηση, συνολικά δε καταγράφονται 14 τύποι οικοτόπων, 19 φυτοκοινωνίες και 1 φυτοκοινότητα. Στα Στενά Καλαμά έχουν καταγραφεί 7 τύποι οικοτόπων, 2 φυτοκοινωνίες και 3 τύποι φυτοκοινοτήτων ΧΛΩΡΙΔΑ Στο Δέλτα και τα στενά Καλαμά, δεν έχουν βρεθεί φυτικά είδη που να θεωρούνται σπάνια ή προστατευόμενα και να υπόκεινται στη Συνθήκη της Βέρνης, τον Κατάλογο CITES, την IUCN Red Data Book ή στο προεδρικό Διάταγμα 67/81. Ωστόσο, υπάρχει ένα είδος, το Trachelium rumelianum (Sieber) Boiss, Οικ. Campanulaceae, το οποίο εντάσσεται σε καθεστώς προστασίας, σύμφωνα με την W.C.M.C. Plants Database. Επίσης, κάποια άλλα είδη θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά για τη διατήρηση και διαχείριση της περιοχής: 1. Alnus glutinosa (Σκλήθρο) 2. Azolla filiculoides (Αζώλη) 3. Campanula spatulata subsp. spruneriana 4. Cyclamen hederifolium (Κυκλάμινο). 5. Dictamnus albus (Ρακοβότανο) 22

23 6. Iris pseudocorus (Νερόκρινος) 7. Lilium martagon 8. Malcolmia bicolor 9. Moltkia petraea (Μόλτκια η πετρώδης) 10. Petrorhagia obcordata 11. Quercus ithaburensis subsp. macrolepis (Δρυς η μακρολέπια) Δέλτα Καλαμά Στην περιοχή απαντάται αζωνική βλάστηση και χερσαία βλάστηση των λοφωδών σχηματισμών, βιοκλιματικά καθοριζόμενη. Η αζωνική βλάστηση περιλαμβάνει: 1. Αμμόφιλη βλάστηση, δεν εμφανίζει μεγάλη ποικιλομορφία και αντιπροσωπεύεται από μία θεροφυτική, μεσουγρόφιλη, αλονιτρόφιλη (ή αμμονιτρόφιλη) φυτοκοινωνία και μία αποκλειστικά αμμόφιλη που βρίσκεται προς το εσωτερικό όπου μειώνονται η εδαφική υγρασία, η αλατότητα και η ποσότητα φυτικών υπολειμμάτων. 2. Αλοφυτική βλάστηση, η ποικιλότητά της οφείλεται στις διακυμάνσεις υγρασίας και αλατότητας και επηρεάζεται από τα ιδιαίτερα μορφολογικά και λοιπά εδαφολογικά χαρακτηριστικά. Περιλαμβάνει πέντε φυτοκοινωνίες και δύο υποφυτοκοινωνίες. 3. Βλάστηση υγρών λιβαδιών με Juncus sp., δηλαδή βιότοποι που δημιουργήθηκαν από την είσοδο γλυκού νερού λόγω της λειτουργίας αρδευτικών καναλιών σε περιοχές που παλαιότερα ήταν αλίπεδα. Έχει υποστεί μεγάλη υποβάθμιση και τα υγρά λιβάδια που έχουν απομείνει καλύπτονται από υγρο-νιτρόφιλη βλάστηση που προκύπτει από την ανάμιξη με ζιζάνια των γεωργικών καλλιεργειών. 4. Υδρόβια βλάστηση, περιλαμβάνει φυτοκοινωνίες με τελείως βυθισμένα, υδρόβια φυτά και φυτοκοινωνίες με ριζωμένα στον πυθμένα ή όχι, είδη με επιπλέοντα άνθη ή φύλλα. 5. Ελοφυτική βλάστηση, χαρακτηρίζεται κυρίως από διαπλάσεις καλαμώνων. 6. Θαμνώνες με αρμυρίκια (Tamarix sp), συστάδες πυκνές, με ύψος 3-4m, από φυτικά είδη ανθεκτικά στις πλημμύρες και την αλατότητα του εδάφους που μπορούν να αναπτύσσονται σε εδάφη κατακλυζόμενα από αλμυρά, υφάλμυρα ή γλυκά νερά αλλά και σε μη κατακλυζόμενα. 23

24 7. Παρόχθια βλάστηση με Salix alba, S. fragilis, Populus alba, Alnus glutinosa, Ulmus minor, Platanus orientalis και Fraxinus angustifolia, υγρόφιλα είδη που αναπτύσσονται σε έδαφος που δεν επηρεάζεται από το αλμυρό νερό αλλά τροφοδοτείται συνεχώς από το γλυκό νερό των ποταμών που περιέχει άφθονα θρεπτικά στοιχεία. Πρόκειται για παραποτάμια δάση που αποτελούν φυσικούς σχηματισμούς υψηλής οικολογικής αξίας, αλλά στην συγκεκριμένη περιοχή έχουν υποστεί μεγάλες καταστροφές λόγω των εκχερσώσεων και άλλων ασκούμενων ανθρωπογενών πιέσεων και επεμβάσεων. Η χερσαία βλάστηση των λοφωδών σχηματισμών, η οποία είναι βιοκλιματικά καθοριζόμενη, διαφοροποιείται ανάλογα και με το μητρικό πέτρωμα, τις υδατικές συνθήκες, το ανάγλυφο του εδάφους και τις ανθρώπινες πιέσεις και δραστηριότητες (Tomaselli, 1976). Περιλαμβάνει: 1. Βλάστηση που ανήκει στον θερμομεσογειακό όροφο, δηλαδή θαμνώνες με Juniperus phoenicea, Euphorbia dendroides και τη θερμόφιλη σειρά του Quercus coccifera. 2. Βλάστηση που ανήκει στην ευμεσογειακή ζώνη, δηλαδή μακκία με Quercus coccifera και φρύγανα με Phlomis fruticosa και δασικές συστάδες με Quercus ithaburensis ssp. macrolepis και άλλα είδη φυλλοβόλων δρυών Στενά Καλαμά Στην περιοχή απαντάται αζωνική βλάστηση και βιοκλιματικά καθοριζόμενη βλάστηση. Οι αζωνικές διαπλάσεις περιλαμβάνουν καλά ανεπτυγμένες συστάδες όπου το κυρίαρχο είδος είναι το Platanus orientalis, ενώ απαντώνται και διάφορα άλλα φυτικά είδη όπως: Arum italicum, Tamus communis, Clematis flamula, Rubus ulniflorus, Hedera helix, Ulmus campestris, Crataegus monogyna, Brachypodium sylvaticum, Cyclamen hederifolium, Poa sp., Pteridium aquillium, Piptatherum milliaceum, Rumex conglomeratus, Carex distachya, Dactylis glomerata, Lithospermum purpurocaeruleum και σποραδικά τα Alnus glutinosa, Salix alba, S. amplexicaulis, S. eleagnus και Tamarix sp. Η βιοκλιματικά καθοριζόμενη βλάστηση περιλαμβάνει: 1. Μακκία βλάστηση, ευμεσογειακή ζώνη βλάστησης (Ντάφη, 1973, Clavac et al., 1974), αείφυλλη, σκληρόφυλλη, όπου απαντώνται κυρίως πουρνάρια (Quercus coccifera), Q. calliprinos, και Φιλλυρέα (Phillyrea latifolia) (Barbero-Quezel, 24

25 1976). Στους ξηρούς σταθμούς συναντάμε θερμόφιλα είδη όπως ελιά (Olea europaea) και μαστιχόδενδρο (Pistacia lentiscus), ενώ στους υγρούς και ιδίως στα m, Φράξο (Fraxinus ornus) και Carpinus orientalis. 2. Δασικές συστάδες με Quercus frainetto που είναι το κυρίαρχο φυτικό είδος, ενώ απαντώνται και τα Q. pubescens, Carpinus orientalis, Fraxinus ornus, Campanula spatulata, Lathyrus laxiflorus, Lotus corniculatus, Fragaria vesca, Anemone blanda, και τα ορχεοειδή Epipactis heleborine, Platanthera chlorantha, Ophris scolopax. Τα δάση αυτά έχουν μεγάλη αισθητική αξία που συμβάλει κατά πολύ στην οικοτουριστική ανάπτυξη της περιοχής και της προσδίδει μια ιδιαίτερη φυσιογνωμία. 3. Δασικές συστάδες με Quercus ithaburensis ssp. macrolepis, οι οποίες έχουν απομείνει από παλιά δάση που υποβαθμίστηκαν από τη συνεχή επιρροή υπερβόσκησης, κοπής δένδρων, πυρκαγιών, εκχερσώσεων κ.α. Στην περιοχή απαντώνται και τα είδη Phlomis fruticosa, Asparagus acutifolius, Urginea maritima, Micromeria juliana, τα οποία κατατάσσονται στο μεσομεσογειακό όροφο βλάστησης (Ντάφη, 1973, Clavac et al., 1979, Μαυρομμάτη, 1980). 4. Φρυγανικές διαπλάσεις με κυρίαρχο είδος την ασφάκα (Phlomis fruticosa) και δευτερεύοντα τα Salvia officinalis, Cistus creticus, Micromeria juliana, Dictamus albus κ.ά. Οι διαπλάσεις αυτές έχουν προέλθει από την υποβάθμιση της μακκίας βλάστησης εξαιτίας υπερβόσκησης, πυρκαγιών και διάβρωσης του εδάφους. Μάλιστα σε αρκετά σημεία έχει εμφανιστεί ο ασβεστόλιθος που ήταν το μητρικό πέτρωμα. 5. Βραχόφιλες διαπλάσεις που καλύπτουν τους ασβεστολιθικούς βράχους της περιοχής, οι οποίοι σε πολλά σημεία είναι κάθετοι ή εμφανίζουν ισχυρές κλίσεις. Οι βράχοι αυτοί έχουν κατά κανόνα μικρή φυτοκάλυψη, συνήθως με χασμόφυτα είδη, κυρίως Moltkia petraea, και δευτερευόντως Asplenium trichomonas, Ceterach officinarum, Sedum ruber, Aurinia saxatilis subsp. orientalis, Campanula versicoloris, Ephedra fragilis subsp. campylopoda, Asperula chlorantha, Inula candida subsp. verbascifolia, Alyssum repens, Centranthus ruber κ.ά Ευρύτερη περιοχή Έλους Καλοδικίου Στην περιοχή απαντάται αζωνική και περιβάλλουσα χερσαία βλάστηση. Οι αζωνικές διαπλάσεις περιλαμβάνουν 18 φυτοκοινωνίες που μπορούν να ενταχθούν σε επτά (7) ομάδες διαπλάσεων (Gilissen et Wiecherink, 1996). 25

26 1. 1η Ομάδα, χαρακτηρίζεται από την παρουσία των ειδών Phragmites australis, Sium latifolium, Sparganium erectum, Lycopus europaeus, Myosotis palustris, Phalaris arundinacea, Oenanthe fistulosa, Eleocharis palustris και Typha angustifolia, γι αυτό και οι φυτοκοινωνίες της εντάσσονται στην Κλάση Phragmitetea. 2. 2η Ομάδα, με χαρακτηριστικά είδη που κατατάσσονται σε μια φυτοκοινωνία και στην κλάση Potametea: Potamogeton crispus, P. natans, Myriophyllum spicatum, Ceratophyllum demersus, Hydrocharis morsus-ranas. 3. 3η Ομάδα, πρόκειται για μια φυτοκοινότητα με τρεις φυτοκοινωνίες, μία που προτιμά τα μεσοτροφικά ή ευτροφικά νερά με βάθος 0,5-3m και αναπτύσσεται σε τυρφώδη εδάφη και δύο που περιέχουν ευτροφικές φυτοκοινωνίες σε βαθιά νερά 4. 4η Ομάδα, περιλαμβάνει μια φυτοκοινωνία που εμφανίζεται σε πλημμυρισμένες με νερό εκτάσεις, με μέτρια περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία και κατά θέσεις πλούσια ποώδη βλάστηση με χαρακτηριστικό κυρίαρχο είδος το Agrostis stolonifera και δεύτερο το Urticularia australis. 5. 5η Ομάδα, εδώ συναντούνται τα είδη Gratiola officinalis, που είναι το κυρίαρχο και συναντάται στα αμμώδη έως αργιλώδη αναχώματα του έλους που κατακλύζονται τη χειμερινή περίοδο, και τα Urticularia australis, Galium palustre, Alisma plantago-aquatica και Agrostis stolonifera. 6. 6η Ομάδα, περιλαμβάνει μια ευαίσθητη στον παγετό φυτοκοινωνία που καταλαμβάνει αμμώδη τμήματα, περιοδικά κατακλυζόμενα από νερό και χαρακτηρίζεται από τα είδη Vitex agnus-castus, Galium palustre και Agrostis stolonifera. 7. 7η Ομάδα, η φυτοκοινότητα συναντάται συνήθως σε ευτροφικά έλη, κατέχει θέσεις με σημαντικές μεταβολές του υδατικού επιπέδου και χαρακτηρίζεται από την καθολική κυριαρχία του είδους Ludwigia palustris. Η περιβάλλουσα χερσαία βλάστηση είναι βιοκλιματικά καθοριζόμενη, εντάσσεται στην ευμεσογειακή ζώνη βλάστησης (Ντάφη, 1973, Horvat et al, 1974) και διακρίνεται σε δύο ενότητες: Η πρώτη χαρακτηρίζεται από τις διαπλάσεις (μακκία) του Quercus coccifera και η δεύτερη από τις φρυγανικές διαπλάσεις της Phlomis fruticosa (ασφάκα). 1. Μακκία βλάστηση, τοπικά πυκνή, σχεδόν αδιαπέραστη, σε πολλά σημεία πολύ υποβαθμισμένη από υπερβόσκηση, κοπή κ.α., με συνέπεια να παρατηρείται έντονη 26

27 διάβρωση των σκληρών ασβεστόλιθων. Παρατηρείται κυριαρχία των ειδών Quercus coccifera (Q. calliprinos) και Phillyrea latifolia. 2. Φρυγανικές διαπλάσεις με εκτεταμένους σχηματισμούς ασφάκας (Ρhlomis fruticosa), όπου απαντώνται επίσης τα είδη Phagnalon graecum, Micromeria juliana, Cistus creticus, Osyris alba, Teucrium divaricatum, Calycotome villosa, Coridothymus capitatus και Sarcopoterium spinosum. Παρατηρείται επίσης έντονη διάβρωση με συνέπεια τη εμφάνιση του μητρικού ασβεστολιθικού πετρώματος και τελικά τη μεταφορά των υλικών διάβρωσης προς το έλος Καλοδικίου. Γενικά, τα περισσότερα φυτικά είδη που απαντώνται στο έλος Καλοδικίου έχουν υγροτοπικό χαρακτήρα. Δε βρέθηκαν απειλούμενα, σπάνια και προστατευόμενα φυτικά είδη, αν και υπάρχουν είδη σπάνια ή κινδυνεύοντα όπως το υδρόβιο Cladium mariscus που σχηματίζει μια χαρακτηριστική φυτοκοινωνία, το Nypmhaea alba που αναπτύσσεται σε θέσεις υπήνεμες και σε κινούμενα νερά, προσδίδοντας μεγάλη αισθητική αξία στις φυτοκοινωνίες που σχηματίζει, αλλά οι πληθυσμοί του είναι ιδιαίτερα υποβαθμισμένοι, και τέλος το Ranunculus trichophyllus, ευρωπαϊκής προέλευσης που δημιουργεί εντυπωσιακούς σχηματισμούς μέσα στα νερά. Από το σύνολο των φυτικών ειδών της περιοχής, τα Campanula spatulata subsp. spatulata και Petrorhagia obcordata subsp. epirotica είναι ενδημικά των Βαλκανίων και μάλιστα το δεύτερο υπάρχει μόνο στην Ελλάδα και τις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας ΠΑΝΙΔΑ Δέλτα του ποταμού Καλαμά ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ Τα είδη ορνιθοπανίδας της περιοχής κατατάσσονται σε δύο ομάδες, μία που περιλαμβάνει 53 είδη του παραρτήματος I της κοινοτικής οδηγίας 79/409 «για την /διατήρηση των αγρίων πτηνών» και μία που περιλαμβάνει 117 είδη που δεν αναφέρονται στο ως άνω παράρτημα. Ιδιαίτερης σημασίας είναι το γεγονός ότι τα 53 είδη της πρώτης ομάδας αποτελούν το 31% του συνόλου των ειδών που απαντώνται στην περιοχή. Αρκετά από αυτά περιλαμβάνονται στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Σπονδυλοζώων της Ελλάδας, όπως η Λαγγόνα, ο Αργυροπελεκάνος, ο Αργυροτσικνιάς, η Λεπτομύτα, η Χουλιαρομύτα, η Χαλκόκοτα, το Φερεντίνι, η 27

28 Βαρβάρα, η Αβοκέττα, ο Στικταετός, ο Βασιλαετός, ο Κραυγαετός, ο Θαλασσαετός κ.ά. Η περιοχή αποτελεί σημαντικό χώρο διαχείμασης για τους Ερωδιούς (Egretta garzetta, Egretta alba, Ardea cinerea Οικ. Ardeidae) και ιδιαίτερα τον Αργυροτσικνιά. ΑΜΦΙΒΙΑ ΚΑΙ ΕΡΠΕΤΑ Στο Δέλτα του Καλαμά, απαντώνται ορισμένα ενδημικά είδη των Βαλκανίων, όπως το Rana epeirotica και τα ερπετά Algyroides nigropunctatus, Podarcis taurica ionica και Coluber gemonensis. Τα είδη αμφιβίων και ερπετών που απαντώνται στην περιοχή αναφέρονται αναλυτικά στον πίνακα 1. ΠΙΝΑΚΑΣ 1. Αμφίβια και ερπετά που έχουν καταγραφεί στο δέλτα Καλαμά ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΟΝΟΜΑ ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ 92/43 ΚΟΚΚΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΛΗΘΥ- ΣΜΟΥ 1. Bufo bufo χωματόφρυνος C 2. Bufo viridis πρασινόφρυνος C 3. Hyla arborea δενδροβάτραχος C 4. Rana ridibunda ηπειρωτικός λιμνοβάτραχος 5. Emys orbicularis βαλτοχελώνα * C 6. Mauremys caspica ποταμοχελώνα * C 7. Testudo hermanni ονυχοχελώνα * C 8. Testudo marginata κρασπεδοχελώνα * R 9. Caretta caretta θαλάσσια χελώνα καρέτα C * R 10. Ophisaurus apodus φιδόσαυρα R 11. Algyroides nigropunctatus 12. Lacerta trilineata πρασινόσαυρα C 13. Podarcis taurica ionica βαλκανόσαυρα C 14. Coluber caspius αστραπόφιδο R 15. Coluber gemonensis δενδρογαλιά R 16. Coluber najadum σαϊτα R 17. Elaphe quatorlineata λαφίτης * 18. Malpolon monspessulanus σαυρόφιδο-σαπίτης * C R 28

29 19. Natrix natrix νερόφιδο C 20. Natrix narix κυβόφιδο C 21. Vipera ammodytes οχιά, αστρίτης C ΕΠΕΞΗΓΗΣΕΙΣ: * : είναι στη λίστα προτεραιότητας προστασίας του είδους από το Παράρτημα ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ. Εκτίμηση πληθυσμού, C: κοινό (common), R: σπάνιο (rare), V: πολύ σπάνιο (very rare), P: παρόν αλλά έλλειψη στοιχείων. ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ Στο Δέλτα του Καλαμά, απαντώνται ορισμένα ενδημικά είδη των Βαλκανίων, όπως τα θηλαστικά Microtus tomasii, και τα Apodemus epimelas mistacinus και Apodemus flavicolis brauneri. Όλα τα είδη στην περιοχή αναφέρονται στον Πίνακα 2, όπου αναλύεται και η κατάσταση του πληθυσμού, η σημαντικότητα κάθε είδους και το θεσμικό πλαίσιο προστασίας τους. ΠΙΝΑΚΑΣ 2. Είδη θηλαστικών που έχουν καταγραφεί στο δέλτα Καλαμά ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΟΝΟΜΑ ΚΟΙΝΟ ΟΝΟΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗ ΜΑ ΙΙ 92/43 ΚΟΚΚΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ 1. Erinaceus concolor σκαντζόχοιρος C 2. Neomys anomalus βαλτομυγαλίδα * C 3. Crocιdura suaveolens κηπομυγαλίδα C 4. Microtus (Terricola) thomasi σκαπτοποντικός του Thomas C 5. Apodemus mystacinus βραχοποντικός 6. Apodemus sylvaticus δασοποντικός 7. Apodemus flavicolis κρικοποντικός C 8. Rattus rattus μαυροποντικός C 9. Rattus nirvegicus δεκατιστής C 10. Mus musculus σταχτοποντικός 11. Myocastor coypus μυοκάστορας, νούτρια C 12. Vulpes vulpes αλεπού 13. Mustela nivalis νυφίτσα C 14. Martes foina κουνάβι C 15. Meles meles ασβός C 29

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα

AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα AND014 - Εκβολή όρμου Λεύκα Περιγραφή Η εκβολή του όρμου Λεύκα βρίσκεται περίπου 5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Αρνάς (ή Άρνη) στην Άνδρο. Πρόκειται για εκβολή ρύακα σχεδόν μόνιμης ροής, που τροφοδοτεί

Διαβάστε περισσότερα

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι).

τον Τόμαρο και εκβάλλει στον Αμβρακικό και ο Άραχθος πηγάζει από τον Τόμαρο και εκβάλλει επίσης στον Αμβρακικό (Ήπειρος, Ζαγόρι). Γεωγραφικά στοιχεία και κλίμα. Τα κυριότερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του νομού Ιωαννίνων είναι οι ψηλές επιμήκεις οροσειρές και οι στενές κοιλάδες. Το συγκεκριμένο μορφολογικό ανάγλυφο οφείλεται αφενός

Διαβάστε περισσότερα

SAM003 - Έλος Γλυφάδας

SAM003 - Έλος Γλυφάδας SAM003 - Έλος Γλυφάδας Περιγραφή Το έλος Γλυφάδας βρίσκεται βορειοανατολικά του Ηραίου, στην νοτιοδυτική πλευρά του αεροδρομίου Σάμου, στο Δήμο Σάμου. Περιλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό GR412342000

Διαβάστε περισσότερα

SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου

SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου SAM002 - Έλος Μεσοκάμπου Περιγραφή Το έλος Μεσοκάμπου βρίσκεται περίπου 3 χιλιόμετρα νότια - νοτιοδυτικά από το Παλαιόκαστρο, στο Δήμο Σάμου. Περιλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό GR412341000 και

Διαβάστε περισσότερα

MIL006 - Εκβολή Αγκάθια

MIL006 - Εκβολή Αγκάθια MIL006 - Εκβολή Αγκάθια Περιγραφή Η εκβολή στα Αγκάθια βρίσκεται στον ομώνυμο όρμο, 4,4 χιλιόμετρα περίπου βορειοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για εκβολή χειμάρρου σε άμεση αλληλεπίδραση

Διαβάστε περισσότερα

AND002 - Έλος Άχλα. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία

AND002 - Έλος Άχλα. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία AND002 - Έλος Άχλα Περιγραφή Το έλος Άχλα βρίσκεται περίπου 4,5 χιλιόμετρα βόρεια βορειοανατολικά του οικισμού Στενιές της Άνδρου. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος και από το ΕΚΒΥ με κωδικό GR422345000 και

Διαβάστε περισσότερα

AND011 - Έλος Καντούνι

AND011 - Έλος Καντούνι AND011 - Έλος Καντούνι Περιγραφή Το έλος Καντούνι βρίσκεται νότια - νοτιοανατολικά στο όριο του χωριού Κόρθι στην Άνδρο. Πρόκειται για υποβαθμισμένη εκβολή που τροφοδοτείται από έναν ρύακα σχεδόν μόνιμης

Διαβάστε περισσότερα

AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα)

AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) AND018 - Εκβολή ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Άμπουλου (όρμος Μεγάλη Πέζα) βρίσκεται περίπου 4,5 χιλιόμετρα βόρεια του οικισμού Μακρομάνταλο στην Άνδρο. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος)

PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) PAR011 - Αλυκές Λάγκερη (Πλατιά Άμμος) Περιγραφή Ο υγρότοπος των Αλυκών Λάγγερη βρίσκεται περίπου 4 χιλιόμετρα βορειανατολικά της Νάουσας στην Πάρο. Πρόκειται για υγρότοπο που αποτελείται από δύο εποχιακά

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 10 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΒΛΑΣΤΗΣΗ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 10 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΒΛΑΣΤΗΣΗ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 10 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΒΛΑΣΤΗΣΗ Εαρινό 2010 2011 2011 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ της ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ 1 Η βλάστηση αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του υγροτοπικού συστήματος καθορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας

AND001 - Έλος Βιτάλι. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία. Καθεστώτα προστασίας AND001 - Έλος Βιτάλι Περιγραφή Το έλος Βιτάλι βρίσκεται περίπου 2,5 χιλιόμετρα ανατολικά του ομώνυμου οικισμού στην Άνδρο. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος και από το ΕΚΒΥ με κωδικό GR422343000 και όνομα "Έλος

Διαβάστε περισσότερα

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη

25/11/2010. Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό Παρόχθια ζώνη ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα Χειμερινό 2010 2011 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές)

AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) AND007 - Εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) Περιγραφή Η εκβολή Γιάλια (Ρύακα Αφουρσές) βρίσκεται περίπου 1 χιλιόμετρο νοτιοανατολικά του οικισμού Στενιές Άνδρου. Πρόκειται για έναν σχετικά υποβαθμισμένο υγρότοπο

Διαβάστε περισσότερα

22. ΛΙΜΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Νοτιοδυτικά της πόλης των Χανίων στον δρόµο προς τον Οµαλό φαράγγι Σαµαριάς. Κατάλληλος χώρος στάθµευσης κοντά στην

22. ΛΙΜΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Νοτιοδυτικά της πόλης των Χανίων στον δρόµο προς τον Οµαλό φαράγγι Σαµαριάς. Κατάλληλος χώρος στάθµευσης κοντά στην 22. ΛΙΜΝΗ ΑΓΙΑΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Νοτιοδυτικά της πόλης των Χανίων στον δρόµο προς τον Οµαλό φαράγγι Σαµαριάς. Κατάλληλος χώρος στάθµευσης κοντά στην εκκλησία πάνω στο δρόµο και εντός του οικισµού, στα νότια

Διαβάστε περισσότερα

AND012 - Έλος Βόρη. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία

AND012 - Έλος Βόρη. Περιγραφή. Γεωγραφικά στοιχεία. Θεμελιώδη στοιχεία AND012 - Έλος Βόρη Περιγραφή Το έλος Βόρη βρίσκεται περίπου 4,5 χιλιόμετρα βόρεια - βορειοδυτικά του οικισμού Βουρκωτή στην Άνδρο. Ο υγρότοπος περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς για τους υγρότοπους

Διαβάστε περισσότερα

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού)

AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) AIG001 - Εκβολή Μαραθώνα (Βιρού) Περιγραφή Η εκβολή Μαραθώνα (Βιρού ή «Λίμνη») βρίσκεται περίπου 1,6 χιλιόμετρα βόρεια βορειοδυτικά από τον οικισμό Αιγηνίτισσα και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ Η Λίμνη Παραλιμνίου είναι ένας εποχικός σημαντικός υδροβιότοπος της Κύπρου με σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας και έδωσε το όνομα και στην παρακείμενη πόλη, το Παραλίμνι.

Διαβάστε περισσότερα

SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου

SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου SAM009 - Εκβολή Ποτάμι Καρλοβάσου Περιγραφή Ο υγρότοπος της εκβολής Ποτάμι Καρλοβάσου, βρίσκεται 2,5 χιλιόμετρα βοριοδυτικά του οικισμού Λέκα και υπάγεται διοικητικά στον Δήμο Σάμου. Πρόκειται για εκβολή

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 29/10/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 3 η Παρόχθιες Ζώνες στην Ελλάδα ΕΑΡΙΝΟ 2010 2011 1 Παρόχθια ζώνη Σε κάθε ποταμό υπάρχει παρόχθια ζώνη Μια πολύπλοκη και ευαίσθητη περιοχή που συνδέει

Διαβάστε περισσότερα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα

AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα AIG003 - Εκβολή ρύακα Αννίτσα Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Αννίτσα βρίσκεται περίπου 1,4 χιλιόμετρα ανατολικά - νοτιοανατολικά από τον οικισμό Άλωνες και υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Αίγινας. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

THA002 - Βάλτα Ραχωνίου

THA002 - Βάλτα Ραχωνίου THA002 - Βάλτα Ραχωνίου Περιγραφή Η Βάλτα Ραχωνίου βρίσκεται περίπου 2,7 χιλιόμετρα βόρεια - βορειοανατολικά του οικισμού Πρίνος, στη Θάσο και περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς για τους υγρότοπους

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ

ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΕΣ ΛΙΜΝΕΣ ΤΗΣ ΔΕΗ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 μέχρι σήμερα, έχουν κατασκευαστεί από τη ΔΕΗ Α.Ε. και βρίσκονται σε λειτουργία, 15 μεγάλα και 9 μικρά Υδροηλεκτρικά

Διαβάστε περισσότερα

SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή)

SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) SAT010 - Λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) Περιγραφή H λιμνοθάλασσα Κουφκή (η Κουφκή) βρίσκεται περίπου 2 χλμ. νοτιοδυτικά του οικισμού Καμαριώτισσα στη Σαμοθράκη. Περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΚΑΡΛΑΣ Θ. Παπαδημητρίου, Π. Σιδηρόπουλος, Δ. Μιχαλάκης, Μ. Χαμόγλου, Ι. Κάγκαλου Φορέας Διαχείρισης Περιοχής Οικοανάπτυξης Κάρλας

Διαβάστε περισσότερα

EUB003 - Έλος Ψαχνών ή Κολοβρέχτης

EUB003 - Έλος Ψαχνών ή Κολοβρέχτης EUB003 - Έλος Ψαχνών ή Κολοβρέχτης Περιγραφή Το έλος Ψαχνών ή Κολοβρέχτης βρίσκεται περίπου 3 χιλιόμετρα βόρεια της Νέας Αρτάκης, στο Δήμο Χαλκιδέων. Έχει καταγραφεί ως υγρότοπος από το ΕΚΒΥ με κωδικό

Διαβάστε περισσότερα

MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου

MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου MIL019 - Εποχικό αλμυρό λιμνίο όρμου Αγ. Δημητρίου Περιγραφή Το εποχιακό αλμυρό λιμνίο Αγ. Δημητρίου βρίσκεται στον ομώνυμο όρμο, 2,3 χιλιόμετρα περίπου βόρεια του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται

Διαβάστε περισσότερα

SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά

SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά SAT002 - Εκβολή ρύακα Φονιά Περιγραφή Ο ρύακας Φονιάς και η εκβολή του βρίσκονται 11,3 χλμ.α-βα της Χώρας στη νήσο Σαμοθράκη. Πρόκειται στην ουσία για δύο εκβολές σε απόσταση μερικών μέτρων η μια από την

Διαβάστε περισσότερα

PAR006 - Έλος Χρυσής Ακτής

PAR006 - Έλος Χρυσής Ακτής PAR006 - Έλος Χρυσής Ακτής Περιγραφή Το έλος Χρυσής Ακτής βρίσκεται περίπου 1,2 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του οικισμού Δρυός στην Πάρο. Πρόκειται για μικρό εποχιακό λιμνίο υφάλμυρου νερού με περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές

Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές Οι λίμνες στις τέσσερις εποχές Λίμνη Κερκίνη Το πρόβλημα της λίμνης Κερκίνης εντοπίζεται στο νερό, στη διαχείριση του νερού. Η μεγάλη διακύμανση της στάθμης του νερού επηρεάζει διάφορα σπάνια είδη που

Διαβάστε περισσότερα

MIL003 - Λιμνοθάλασσα Ριβάρι

MIL003 - Λιμνοθάλασσα Ριβάρι MIL003 - Λιμνοθάλασσα Ριβάρι Περιγραφή Η λιμνοθάλασσα Ριβάρι βρίσκεται 1,2 χιλιόμετρα περίπου νοτιοανατολικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για λιμνοθάλασσα με σχετικά μεγάλο άνοιγμα προς τη

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5

Περιεχόµενα. 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 Έργου: Page 2 of 21 Περιεχόµενα 1 Εισαγωγή 4 2 Η όδευση του αγωγού σε τµήµατα 5 2.1 Πεδιάδα του Αξιού (Kp 0 65) 5 2.2 Όρος Βέρµιο (Kp 65 105) 8 2.3 Λεκάνη της Πτολεµαΐδας (Kp 105 125) 13 2.4 Όρος Άσκιο

Διαβάστε περισσότερα

MIL009 - Λίμνη ορυχείου Χονδρού Βουνού 1

MIL009 - Λίμνη ορυχείου Χονδρού Βουνού 1 MIL009 - Λίμνη ορυχείου Χονδρού Βουνού 1 Περιγραφή Οι λίμνες ορυχείων Χονδρού Βουνού βρίσκονται περίπου 7 χιλιόμετρα Ανατολικά του Αδάμα στην περιοχή Κόμια στη Μήλο. Πρόκειται για λίμνες που δημιουργήθηκαν

Διαβάστε περισσότερα

KRI146 - Έλος παραλίας Κόκκινου Πύργου (Καταλυκή)

KRI146 - Έλος παραλίας Κόκκινου Πύργου (Καταλυκή) KRI146 - Έλος παραλίας Κόκκινου Πύργου (Καταλυκή) Περιγραφή Η Καταλυκή (Έλος παραλίας Κόκκινου Πύργου) βρίσκεται στο δήμο Φαιστού, περίπου 2 χιλιόμετρα δυτικά βορειοδυτικά του Τυμπακίου. Πρόκειται για

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η Λειτουργίες και αξίες των υγροτόπω. Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 4 η και αξίες των υγροτόπω 03/12/10 Εαρινό 2010 2011 Εμπλουτισμός των υπόγειων υδροφόρων στρωμάτων Ρόλο παίζουν οι φυσικές ιδιότητες του εδάφους και του γεωλογικού

Διαβάστε περισσότερα

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών

ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών ιαχείριση Υδατικών Οικοσυστηµάτων: Μεταβατικά ύδατα ρ. Παναγιώτης ΠΑΝΑΓΙΩΤΙ ΗΣ /ντης Ερευνών Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών Μεταβατικά ύδατα (transitional waters) σύµφωνα µε την Οδηγία Πλαίσιο για τα

Διαβάστε περισσότερα

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000»

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000» Ανοικτή Εκδήλωση Ενημέρωσης με θέμα: «Προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου NATURA 2000 στην Κρήτη» Αξός Μυλοποτάμου, 29 Μαΐου 2016 «Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000» Δρ. ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΡΟΜΠΟΝΑΣ Φυσικός

Διαβάστε περισσότερα

MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1

MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 MIL016 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 Περιγραφή Η λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 1 βρίσκεται περίπου 3,5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για μικρό λιμνίο που

Διαβάστε περισσότερα

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ)

γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) γεωγραφικό γλωσσάρι για την πέμπτη τάξη (από το βιβλίο «Μαθαίνω την Ελλάδα» του ΟΕΔΒ) Α Κεφ. αβιοτικό κάθε στοιχείο που δεν έχει ζωή 4 αιολική διάβρωση Η διάβρωση που οφείλεται στον άνεμο 5 ακρωτήριο ακτογραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό.

Σε αντίθεση με τις θάλασσες, το νερό των ποταμών δεν περιέχει σχεδόν καθόλου αλάτι - γι' αυτό το λέμε γλυκό νερό. Κέντρο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Καστρίου 2013 Tι είναι τα ποτάμια; Τα ποτάμια είναι φυσικά ρεύματα νερού. Δημιουργούνται από το νερό των βροχών και των λιωμένων πάγων, που κατεβαίνει από πιο ψηλές περιοχές

Διαβάστε περισσότερα

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Προστατευόμενεςπεριοχέςως εργαλεία διατήρησης και διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος Σωτήρης Ορφανίδης Δρ. Βιολόγος-Αναπληρωτής Ερευνητής Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘΙΑΓΕ) Ινστιτούτο Αλιευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος

Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000. Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Διαχείριση περιοχών Δικτύου Natura 2000 Μαρίνα Ξενοφώντος Λειτουργός Περιβάλλοντος Τμήμα Περιβάλλοντος Το Δίκτυο Natura 2000 Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Οικολογικών Περιοχών το οποίο δημιουργήθηκε το 1992 με την

Διαβάστε περισσότερα

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση

Δασική Εδαφολογία. Εδαφογένεση Δασική Εδαφολογία Εδαφογένεση Σχηματισμός της στερεάς φάσης του εδάφους Η στερεά φάση του εδάφους σχηματίζεται από τα προϊόντα της αποσύνθεσης των φυτικών και ζωικών υπολειμμάτων μαζί με τα προϊόντα της

Διαβάστε περισσότερα

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ

Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ. και ΚΛΙΜΑ Το κλίμα της Ευρώπης Το κλίμα της Ευρώπης Για να περιγράψουμε την ατμοσφαιρική κατάσταση, χρησιμοποιούμε τις έννοιες: ΚΑΙΡΟΣ και ΚΛΙΜΑ Καιρός: Οι ατμοσφαιρικές συνθήκες που επικρατούν σε μια περιοχή, σε

Διαβάστε περισσότερα

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων

Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων Περιφερειακή Ημερίδα Ενδιαφερομένων Φορέων του έργου GP-WIND Πάτρα 29 Σεπτεμβρίου 2011 Αιολικά Πάρκα Παναχαϊκού & Περιβαλλοντική Παρακολούθηση Πιθανών Επιπτώσεων Κων/νος Γ. Κωνσταντακόπουλος, ΑΔΕΠ Α.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

KRI148 - Εκβολή ρύακα Πλατύ

KRI148 - Εκβολή ρύακα Πλατύ KRI148 - Εκβολή ρύακα Πλατύ Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Πλατύ βρίσκεται σε κοντινή απόσταση, ανατολικά από την Αγία Γαλήνη, στο Δήμο Αγίου Βασιλείου. Ο ρύακας δέχεται τα νερά από ένα σχετικά μεγάλο τμήμα

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

SAT007 - Έλος Παλαιάπολης

SAT007 - Έλος Παλαιάπολης SAT007 - Έλος Παλαιάπολης Περιγραφή Το έλος Παλαιάπολης βρίσκεται 6,3 χλμ. Α-ΒΑ του οικισμού Καμαριώτισσα στη Σαμοθράκη. Πρόκειται για έλος που σχηματίζεται κάτω από ένα μεγάλο βράχο όπου βρίσκονται τα

Διαβάστε περισσότερα

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους

μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΛΟΓΙΑΣ μελετά τις σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και με το περιβάλλον τους Οι οργανισμοί αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον τους σε πολλά επίπεδα στα πλαίσια ενός οικοσυστήματος Οι φυσικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER

Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER Η ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΛΙΜΝΗΣ ΠΑΡΑΛΙΜΝΙΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑΣ Ή ΘΗΣΑΥΡΟΣ; ΙΑΚΩΒΟΣ ΤΖΙΩΡΤΖΙΗΣ, ΒΙΟΛΟΓΟΣ ENALIA PHYSIS ENVIRONMENTAL RECEARCH CENTER ΣΥΝΟΨΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή στο δίκτυο NATURA 2000 2. Βασικά υδρολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ):

Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μετεωρολογία Κλιματολογία (ΘΕΩΡΙΑ): Μιχάλης Βραχνάκης Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΙ Θεσσαλίας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 6 ΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. Η ΓΗ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2. ΗΛΙΑΚΗ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3. ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΦΥΣΙΚΟΧΗΜΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ΡΟΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ Η ροή του νερού μεταξύ των άλλων καθορίζει τη ζωή και τις λειτουργίες των έμβιων οργανισμών στο ποτάμι. Διαμορφώνει το σχήμα του σώματός τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Το μητρώο των προστατευόμενων περιοχών σύμφωνα με τα οριζόμενα, που περιγράφεται στο Άρθρο 6 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες (Παράρτημα IV

Διαβάστε περισσότερα

7. ΑΛΜΥΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Βρίσκεται 10 χλµ δυτικά της πόλης του Ηρακλείου µε πρόσβαση τόσο από παλιό παραλιακό δρόµο (Αµµουδάρα) είτε και από

7. ΑΛΜΥΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Βρίσκεται 10 χλµ δυτικά της πόλης του Ηρακλείου µε πρόσβαση τόσο από παλιό παραλιακό δρόµο (Αµµουδάρα) είτε και από 7. ΑΛΜΥΡΟΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: Βρίσκεται 10 χλµ δυτικά της πόλης του Ηρακλείου µε πρόσβαση τόσο από παλιό παραλιακό δρόµο (Αµµουδάρα) είτε και από τη νέα εθνική οδό. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Ο ποταµός δέχεται τα νερά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ H Οδηγία 2006/118/ΕΚ ορίζει τα υπόγεια ύδατα ως πολύτιμο φυσικό πόρο, που θα πρέπει να προστατεύεται από την υποβάθμιση και τη ρύπανση. Το γεγονός αυτό είναι ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ελλάδα και την Κρήτη»

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ελλάδα και την Κρήτη» Ανοικτή εκδήλωση με θέμα: «Περιβάλλον Πολιτισμός: Πυλώνες για τη βιώσιμη ανάπτυξη στο Δήμο Αγίου Βασιλείου» Σπήλι, Κυριακή 28 Αυγούστου 2016 «Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου

SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου SAT001 - Εκβολή ποταμού Βάτου Περιγραφή Η εκβολή του χειμάρρου Βάτου δεν είναι προσβάσιμη με δρόμο από τη στεριά. Προσεγγίζεται μόνο με σκάφος και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 17 χλμ. μακριά από το λιμάνι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα

ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Χλωρίδα και Πανίδα ΤΡΙΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Χλωρίδα και Πανίδα ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ Ερωτήσεις της µορφής σωστό-λάθος Σηµειώστε αν είναι σωστή ή λάθος καθεµιά από τις παρακάτω προτάσεις περιβάλλοντας µε ένα κύκλο το αντίστοιχο

Διαβάστε περισσότερα

2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ

2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ 2ο ΕΠΑΛ ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ PROJECT 2014-15 ΘΕΜΑ: ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΑΣ Κατανομή του νερού στη φύση Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό.

Διαβάστε περισσότερα

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών

Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Μητρώο Προστατευόμενων Περιοχών Το μητρώο των προστατευόμενων περιοχών σύμφωνα με τα οριζόμενα, που περιγράφεται στο Άρθρο 6 της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες (Παράρτημα IV

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ. Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΑΜΜΑΤΟΣ «ΚΑΘΑΡΑ ΠΟΤΑΜΙΑ ΖΩΝΤΑΝΕΣ ΠΟΛΕΙΣ» ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΕΛΤΑ Εθελοντικός Οργανισμός για τη Προστασία Αστικού Περιβάλλοντος ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ Η περιοχή εφαρμογής του πιλοτικού προγράμματος αφορά

Διαβάστε περισσότερα

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ

ΙΖΗΜΑΤΑ -ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΗΣΙΑ ΒΡΟΧΟΠΤΩΣΗ ΓΕΩΛΟΓΙΑ ΑΝΕΜΟΣ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΙΖΗΜΑΤΑ - ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΙΖΗΜΑΤΩΝ ΚΥΚΛΟΣ ΝΕΡΟΥ Αρχικός µηχανισµός: ιάβρωση των Πετρωµάτων ανάντη των φραγµάτων. Ορισµός ιάβρωσης ιάβρωση = Η αποκόλληση και µετακίνηση σωµατιδίων πετρώµατος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Εκτίμηση χημικής κατάστασης των υπόγειων υδατικών συστημάτων

ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ. Εκτίμηση χημικής κατάστασης των υπόγειων υδατικών συστημάτων ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Εκτίμηση χημικής ς των υπόγειων υδατικών συστημάτων Με την Υπουργική Απόφαση 1811/2011 (ΦΕΚ 3322 Β /2011) καθορίζονται οι ανώτερες αποδεκτές για τη συγκέντρωση συγκεκριμένων,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος

ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ. Δρ Γεώργιος Μιγκίρος ΔΙΑΒΡΩΣΗ ΕΞΩΜΑΛΥΝΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΑΝΑΓΛΥΦΟΥ Δρ Γεώργιος Μιγκίρος Καθηγητής Γεωλογίας ΓΠΑ Ο πλανήτης Γη έτσι όπως φωτογραφήθηκε το 1972 από τους αστροναύτες του Απόλλωνα 17 στην πορεία τους για τη σελήνη. Η

Διαβάστε περισσότερα

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία

iv. Παράκτια Γεωμορφολογία iv. Παράκτια Γεωμορφολογία Η παράκτια ζώνη περιλαμβάνει, τόσο το υποθαλάσσιο τμήμα της ακτής, μέχρι το βάθος όπου τα ιζήματα υπόκεινται σε περιορισμένη μεταφορά εξαιτίας της δράσης των κυμάτων, όσο και

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα.

Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Πρότυπα οικολογικής διαφοροποίησης των μυρμηγκιών (Υμενόπτερα: Formicidae) σε κερματισμένα ορεινά ενδιαιτήματα. Γεωργιάδης Χρήστος Λεγάκις Αναστάσιος Τομέας Ζωολογίας Θαλάσσιας Βιολογίας Τμήμα Βιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική

Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Εθνικό Πάρκο Υγροτόπων ΚοτυχίουΚοτυχίου Στροφυλιάς Φορέας ιαχείρισης Υγροτόπων Κοτυχίου Στροφυλιάς Καραµπέρου Γεωργία, ασολόγος-συντονίστρια έργου Αρετή Ζαχαροπούλου, Περιβαλλοντολόγος Βασιλική Ορφανού,

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια. ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ»

Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια. ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ» Γ ΚΠΣ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ ΜΕΤΡΟ 2.2, ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΠΡΑΞΗΣ 2.6.1.ια ΕΡΓΟ: «ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ - ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ-Ενίσχυση ερευνητικών ομάδων του ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ» ΥΠΟΕΡΓΟ 1: «Εφαρμογή του Περιβαλλοντικού Συστήματος Στήριξης Αποφάσεων Expert

Διαβάστε περισσότερα

"ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ"

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ "ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ ΤΩΝ ΦΡΥΓΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ" Δρ. Νικόλαος Α. Θεοδωρίδης ΓΕΝΙΚΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΔΑΣΩΝ & ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΜΕΝΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

PAR001 - Έλος Κολυμπήθρες

PAR001 - Έλος Κολυμπήθρες PAR001 - Έλος Κολυμπήθρες Περιγραφή Το έλος Κολυμπήθρες βρίσκεται 2 χιλιόμετρα δυτικά της Νάουσας και σε επαφή με ένα διάσημο τόπο κολύμβησης (Κολυμπήθρες) λόγω των γεωλογικών του σχηματισμών. Περιλαμβάνεται

Διαβάστε περισσότερα

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας.

ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της Θαλάσσιας Βιολογίας και της Ωκεανογραφίας. ΛΙΜΝΟΛΟΓΙΑ Η Λιμνολογία είναι μία σχετικά νέα επιστήμη: πρώτη αναφορά το 1895 από τον Ελβετό F. A. Forel στο βιβλίο του με τίτλο: Le Leman: Monographie limnologique. Αποτελεί υποσύνολο της επιστήμης της

Διαβάστε περισσότερα

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του.

Παρά το γεγονός ότι παρατηρείται αφθονία του νερού στη φύση, υπάρχουν πολλά προβλήματα σε σχέση με τη διαχείρισή του. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το νερό είναι ανανεώσιμος πόρος και αποτελεί ζωτικό στοιχείο για την επιβίωση του ανθρώπου, της πανίδας, της χλωρίδας και τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος. Η ύπαρξη και η επάρκειά του είναι

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ

Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ. Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Εργασία στο μάθημα: ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ Θέμα: ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΣ 1 Ονομ/μο φοιτήτριας: Κουκουλιάντα Στυλιανή Αριθμός μητρώου: 7533 Υπεύθυνος καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Έδαφος και Πετρώματα

Έδαφος και Πετρώματα Το έδαφος = ένα σύνθετο σύνολο από μεταλλεύματα, νερό και αέρα Επηρεάζει αμφίδρομα τους ζώντες οργανισμούς Τα πετρώματα αποτελούν συμπλέγματα μεταλλευμάτων τα οποία συνδέονται είτε μέσω συνδετικών κόκκων

Διαβάστε περισσότερα

ρ. ρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ

ρ. ρ. MSc Νίκη Ευελπίδου, ΕΚΠΑ Το Εθνικό Πάρκο Σχοινιά Μαραθώνα βρίσκεται στην Αττική και στην πεδιάδα του Μαραθώνα, στην ομώνυμη περιοχή. Το δάσος του Σχοινιά Μαραθώνα βρίσκεται στο Β.Α. τμήμα της Αττικής, σε απόσταση 45χλμ. από την

Διαβάστε περισσότερα

SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου

SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου SAT013 - Εκβολή Ξηροποτάμου Περιγραφή Η εκβολή Ξηροποτάμου βρίσκεται περίπου 5,4 χιλιόμετρα νότια - νοτιοδυτικά από τον οικισμό της Σαμοθράκης. Πρόκειται για έναν εποχικό ρύακα που δέχεται νερό από μια

Διαβάστε περισσότερα

3/20/2011 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

3/20/2011 ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ Ι. Οι εργασίες θα ακολουθούν τη διδασκόμενη ύλη. ΙΙ. Θα γίνεται εκτενής χρήση του Διαδικτύου & άλλων ελληνικών και διεθνών ββλ βιβλιογραφικών πηγών. ΙΙΙ. Η παράδοση

Διαβάστε περισσότερα

SAT009 - Εκβολή ρύακα Κατσαμπά

SAT009 - Εκβολή ρύακα Κατσαμπά SAT009 - Εκβολή ρύακα Κατσαμπά Περιγραφή Η εκβολή Κατσαμπά βρίσκεται 3,4 χλμ Α-ΒΑ της Καμαριώτισσας στη νήσο Σαμοθράκη. Πρόκειται για την μικρή εκβολή του χειμάρρου Κατσαμπά, ενός ρύακα περιοδικής ροής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ INTERREG IIIA / PHARE CBC ΕΛΛΑΔΑ ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ: ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ Καθηγητής Βασίλειος A. Τσιχριντζής Διευθυντής, Εργαστήριο Οικολογικής Μηχανικής και Τεχνολογίας

Διαβάστε περισσότερα

SAT003 - Λιμνοθάλασσα Αγίου Ανδρέα

SAT003 - Λιμνοθάλασσα Αγίου Ανδρέα SAT003 - Λιμνοθάλασσα Αγίου Ανδρέα Περιγραφή Η λιμνοθάλασσα Αγίου Αντρέα βρίσκεται περίπου 1,8 χλμ. δυτικά - νοτιοδυτικά της Καμαριώτισσας, του Δήμου Σαμοθράκης. Περιλαμβάνεται στην απογραφή του WWF Ελλάς

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015

ΦΑΚΕΛΟΣ ΕΡΓΟΥ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ 2015 Αντικείμενο: «Ειδική Λιβαδοπονική Μελέτη για την περιφερειακή ζώνη του Ε.Δ. Αίνου» ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΙΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ, ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Οι υγρότοποι της Θεσπρωτίας στο διεθνές προσκήνιο Δρ. Τσιακίρης Ρήγας

Οι υγρότοποι της Θεσπρωτίας στο διεθνές προσκήνιο Δρ. Τσιακίρης Ρήγας Οι υγρότοποι της Θεσπρωτίας στο διεθνές προσκήνιο Δρ. Τσιακίρης Ρήγας Δασολόγος-Σύμβουλος του Αναπλ. Υπουργού Περιβάλλοντος & Ενέργειας Μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Φορέα Διαχείρισης Στενών και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ 3 Ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ (2 Ο κεφάλαιο) ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα που αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

Υ Α Δ Τ Α ΙΝΑ ΟΙΚ ΙΝΑ ΟΙΚ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ Α Κ Ποϊραζ Ποϊραζ δης Χειμερινό

Υ Α Δ Τ Α ΙΝΑ ΟΙΚ ΙΝΑ ΟΙΚ ΣΥΣΤΗΜΑ ΣΥΣΤΗΜΑ Α Κ Ποϊραζ Ποϊραζ δης Χειμερινό Κ. Ποϊραζίδης Χειμερινό 2010 2011 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΥΛΗΣ Ενότητα 1: Εισαγωγή στους υγροτόπους 1.1. Λίμνες 1.2. Έλη 1.3. Υφάλμυρα νερά 1.4. Τρεχούμενα νερά Ενότητα 2: ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ LIFE ENVIRONMENT «ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΙ ΥΓΡΟΤΟΠΟΙ ΚΑΙ ΛΙΜΝΟ ΕΞΑΜΕΝΕΣ: ΕΠΙ ΕΙΞΗ ΠΟΛΥΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΣΤΟ ΝΗΣΙ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ» LIFE00ENV/GR/000685 ΟΙΚΟΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟΣ Ο ΗΓΟΣ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΡΗΤΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι µια γης

Διαβάστε περισσότερα

MIL017 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 2

MIL017 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 2 MIL017 - Λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 2 Περιγραφή Η λίμνη ορυχείων Μπροστινής Σπηλιάς 2 βρίσκεται περίπου 3,5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του οικισμού Εμπορειός στη Μήλο. Πρόκειται για λιμνίο που δημιουργήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

PAR004 - Έλος Μώλου ή Κέφαλου

PAR004 - Έλος Μώλου ή Κέφαλου PAR004 - Έλος Μώλου ή Κέφαλου Περιγραφή Το έλος Μώλου (ή έλος Κεφάλου) βρίσκεται περίπου 1,5 χιλιόμετρα ανατολικά - βορειοανατολικά από τον οικισμό Μάρμαρα και απλώνεται στο βόρειο τμήμα της παραλίας του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας

ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας ΔΑΣΙΚΑ & ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 13/06/2013 Δήμος Βισαλτίας Τί είναι ένα Οικοσύστημα; Ένα οικοσύστημα είναι μια αυτο-συντηρούμενη και αυτορυθμιζόμενη κοινότητα ζώντων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΛΕΤΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΤΕΜΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΧΕΙΜΑΡΟΥ ΙΑΚΟΝΙΑΡΗ

ΜΕΛΕΤΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΤΕΜΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΧΕΙΜΑΡΟΥ ΙΑΚΟΝΙΑΡΗ Ο.ΑΝ.Α.Κ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ Υ ΑΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΟΥ ΗΜΟΥ ΤΕΜΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΧΕΙΜΑΡΟΥ ΙΑΚΟΝΙΑΡΗ Σ.Ν. ΠΑΡΙΤΣΗΣ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΙΟΥΝΙΟΣ 2001

Διαβάστε περισσότερα

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό

Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ 03/12/10 Κ. Ποϊραζίδης Εισήγηση 9 η ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ Εαρινό 2010 2011 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ 1 Ηαποκατάσταση υγροτόπων δεν έχει ένα γενικά αποδεκτό ορισμό: Με την ευρύτερη ερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΕΛΛΑΔΑΣ & Περιφερειακό Τμήμα Ηπείρου του ΤΕΕ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΟΡΘΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΜΕΓΑΛΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ. Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης. Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΧΗΜΕΙΑΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΤΟΥ ΕΥΤΡΟΦΙΣΜΟΥ ΣΤΟΝ ΜΑΛΙΑΚΟ ΚΟΛΠΟ Αν. Καθηγητης Μ.Δασενακης Δρ Θ.Καστριτης Ε.Ρουσελάκη Φ.Σάλτα Κύκλος αζώτου Κύκλος φωσφόρου Kύκλος πυριτίου

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ

ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων ΥΔΑΤΙΝΑ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ Ενότητα 1: Εισαγωγή Eαρινό 2013-2014 Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative Commons εκτός και αν αναφέρεται διαφορετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Κεφάλαιο 5 ο : Οικοσυστήµατα ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΗΣ Η µελέτη των αλληλεπιδράσεων µεταξύ των µορφών ζωής και του περιβάλλοντός τους είναι η επιστήµη της οικολογίας. Το οικολογικό σύστηµα των οργανισµών και

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογή ΜΠΕ 2. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή

Εφαρμογή ΜΠΕ 2. Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Εφαρμογή ΜΠΕ 2 Δρ Σταυρούλα Τσιτσιφλή Χώροι Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων ΧΥΤΑ είναι ο συνδυασμός ενός χώρου ειδικά επιλεγμένου, διαμορφωμένου και εξοπλισμένου και ενός τρόπου λειτουργίας, διαχείρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ. Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός

ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ. Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός ΚΕΝΤΡΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΙΛΙΠΠΙΑ ΑΣ Λούρος Ζηρός - Αμβρακικός Λίμνη Ζηρού ΙΟΝΙΟ ΠΕΛΑΓΟΣ ΟΙ ΜΑΘΗΤΕΣ: Να γνωρίσουν καλύτερα τα τρία αυτά διαφορετικά οικοσυστήματα(τις δυνατότητές τους, τα προβλήματά

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης

Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Έρευνες για τεχνητό εμπλουτισμό των υπόγειων νερών της Κύπρου με νερό τριτοβάθμιας επεξεργασίας (παραδείγματα από Λεμεσό και Κοκκινοχώρια) Κώστας Κωνσταντίνου Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Υπουργείο Γεωργίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ»

ΣΥΝΟΨΗ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΠΟΤΑΜΟΥ ΝΕΣΤΟΥ» ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 2000-2006 ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ 75% ΑΠΟ ΤΟ Ε. Τ. Π. Α. ΚΑΙ 25% ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Εργαστήριο Οικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

KRI107 - Εκβολή ρύακα Καρτερού

KRI107 - Εκβολή ρύακα Καρτερού KRI107 - Εκβολή ρύακα Καρτερού Περιγραφή Η εκβολή του ρύακα Καρτερού βρίσκεται σε κοντινή απόσταση, βορειοδυτικά του ομώνυμου οικισμού, στο Δήμο Ηρακλείου. Συμπεριλαμβάνεται στην εθνική απογραφή με κωδικό

Διαβάστε περισσότερα

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ελλάδα και την Κρήτη»

«Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ελλάδα και την Κρήτη» Ημερίδα με θέμα: «Περιοχές NATURA 2000: Ευκαιρία ή εμπόδιο για την ανάπτυξη;» Ρέθυμνο, Πέμπτη, 28 Ιουλίου 2016 «Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών ΝATURA 2000 στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ελλάδα και την Κρήτη»

Διαβάστε περισσότερα

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο)

Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο. Αιγαίο) Η οδηγία για τα νερά κολύμβησης και η επίδραση της μυδοκαλλιέργειας στην ποιότητα νερών του Θερμαϊκού κόλπου (Βόρειο Αιγαίο) Δρ. Σοφία Γαληνού-Μητσούδη Αλεξάνδρειο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης Τμήμα Τεχνολογίας Αλιείας

Διαβάστε περισσότερα