Η ρητορική κατασκευή ταυτοτήτων στη συµβουλευτική για την κακοποίηση γυναικών: Μία ανάλυση περίπτωσης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η ρητορική κατασκευή ταυτοτήτων στη συµβουλευτική για την κακοποίηση γυναικών: Μία ανάλυση περίπτωσης"

Transcript

1 Θύµα ή επιζώσα; Η ρητορική κατασκευή ταυτοτήτων στη συµβουλευτική για την κακοποίηση γυναικών: Μία ανάλυση περίπτωσης Κατερίνα ρούγα, Μαρία Παπαθανασίου, Αντρέας Τσονίδης ΚΕΘΙ Θεσσαλονίκης, Μάιος 2001 Κέντρο Ερευνών για Θέµατα Ισότητας Συγγρού 30 Θεσσαλονίκη

2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Περίληψη 2 Εισαγωγή 3 Ι. Η παρούσα έρευνα 5 ΙΙ. Μέθοδος 5 ΙΙΙ. Ανάλυση 1. Καταλαµβάνοντας τη θέση του θύµατος 2. ιεκδικώντας τη θέση της επιζώσας ΙV. Συζήτηση 13 Βιβλιογραφία 17 1

3 Abstract Traditionally, battered women have been viewed as victims, and only recently have they been assigned the role of survivor. Also, these roles have usually been seen as mutually exclusive and conflicting. In this paper we examine how such roles, far from being given and fixed, can be constructed discursively and rhetorically in talk in interaction, by analysing the transcripts of a counselling session with a woman who suffers physical abuse by her husband. We focus on the ways participants attend to the woman's dilemma of (not) leaving the relationship and how the identities of victim and/or survivor are made relevant to her and become meaningful within the interaction. By grounding our analysis on participants' own orientations we aim to show how the woman shifts positions from victim to survivor in a way that allows for flexible self-definitions according to what is at stake within the interaction, but also in the context of marital power relations. Περίληψη Παραδοσιακά, οι κακοποιηµένες γυναίκες έχουν θεωρηθεί ως θύµατα και µόνο πρόσφατα τους έχει αποδοθεί ο ρόλος της επιζώσας. Επίσης, αυτοί οι ρόλοι συνήθως έχουν θεωρηθεί ως αµοιβαία αποκλειόµενοι και συγκρουόµενοι. Στη µελέτη αυτή εξετάζουµε τον τρόπο που τέτοιοι ρόλοι, αντί να είναι δοσµένοι και άκαµπτοι, µπορούν να κατασκευαστούν µέσω του (δια)λόγου και ρητορικά στη διαδραστική επικοινωνία η εξέταση αυτή βασίζεται στην ανάλυση του αποµαγνητοφωνηµένου κειµένου µιας συµβουλευτικής συνεδρίας µε µία γυναίκα η οποία υφίσταται σωµατική κακοποίηση από τον σύζυγό της. Εστιάζουµε στους τρόπους που και οι δύο συµµετέχοντες/ουσες τοποθετούνται απέναντι στο δίληµµα της γυναίκας του να (µην) φύγει από τη σχέση και πώς οι ταυτότητες του θύµατος και/ή της επιζώσας αποκτούν νόηµα γι αυτήν µέσα στην αλληλεπίδραση. Βασίζοντας την ανάλυσή µας στους προσανατολισµούς των ίδιων των συµµετεχόντων/ουσών, στοχεύουµε να δείξουµε πώς η γυναίκα αλλάζει θέση από τη θέση του θύµατος στη θέση της επιζώσας µε έναν τρόπο που επιτρέπει ευέλικτους αυτοπροσδιορισµούς σύµφωνα µε το τι διακυβεύεται µέσα στην αλληλεπίδραση, αλλά και στο πλαίσιο των συζυγικών σχέσεων δύναµης. 2

4 Εισαγωγή Το ερώτηµα γιατί µία γυναίκα που υφίσταται βία παραµένει στη σχέση κακοποίησης, αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα ζητήµατα στη βιβλιογραφία και έρευνα σχετικά µε την κακοποίηση των γυναικών. Στη διερεύνηση του θέµατος αυτού δύο θεωρητικές προσεγγίσεις κυριαρχούν. Η πρώτη εστιάζει στις ψυχολογικές επιπτώσεις της κακοποίησης οι οποίες προσδίδουν µε τη σειρά τους χαρακτηριστικά θύµατος στην κακοποιηµένη γυναίκα (Walker & Browne, 1985). Πιο συγκεκριµένα, θεωρείται ότι η γυναίκα που έχει βιώσει συχνά επεισόδια έντονης βίας αναπτύσσει σε γνωστικό, συναισθηµατικό και συµπεριφορικό επίπεδο µία αντίδραση µαθηµένης αβοηθησίας, όπου εκτιµά ότι η κατάσταση δεν επιδέχεται αλλαγή και ότι η ίδια δεν έχει τη δυνατότητα ελέγχου της. Σταδιακά η γυναίκα αντιλαµβάνεται τον εαυτό της χωρίς δυνατότητες αντίδρασης και χωρίς επιλογές πέρα από αυτή της παθητικής αποδοχής της κατάστασης µε στόχο την ελαχιστοποίηση του κινδύνου (Walker, 1993). Επίσης, υποστηρίζεται ότι η συχνή έκθεση στη βία του συντρόφου προκαλεί µία σειρά από ψυχοσυναισθηµατικές αντιδράσεις, όπως χαµηλή αυτοπεποίθηση, παθητική αντιµετώπιση, υψηλή εξάρτηση από το θύτη, άγχος και κατάθλιψη, κοινωνική αποµόνωση, αυτοενοχοποίηση, συµµόρφωση προς το θύτη, στρεβλές αποδόσεις αιτίας, κατάχρηση ουσιών και έντονο στρες, που συνθέτουν το ψυχολογικό προφίλ µιας γυναίκας εξαιρετικά ευάλωτης και ανίσχυρης απέναντι στη βία (Browne & Herbert, 1997). Σύµφωνα λοιπόν µε αυτή τη θεώρηση, η κακοποιηµένη γυναίκα αδυνατεί να φύγει από τη σχέση κακοποίησης καθώς µέσω της έντονης θυµατοποίησής της παγιδεύεται στη δυναµική της βίας, εναποθέτοντας τις ελπίδες της για βελτίωση της κατάστασης στην προσδοκώµενη αλλαγή του συντρόφου της παρά στη δική της αντίδραση, η οποία παραµένει παθητική. Η δεύτερη προσέγγιση αντιλαµβάνεται τη γυναίκα που υφίσταται κακοποίηση ως ένα άτοµο το οποίο συνεκτιµά ρεαλιστικά τους κινδύνους που ενέχει για την ίδια και τα µέλη της οικογένειάς της η παραµονή ή η φυγή της από τη σχέση κακοποίησης ή από το σπίτι και αναπτύσσει τεχνικές επιβίωσης ώστε να προστατεύσει αυτήν και την οικογένειά της από τις επιπτώσεις της βίας (Gondolf & Fisher, 1988 Harway, 1993). Η θεωρητική αυτή προσέγγιση δίνει µεγαλύτερη έµφαση στους "εξωτερικούς" παράγοντες (οικονοµικούς, κοινωνικούς, πολιτισµικούς, διαπροσωπικούς) οι οποίοι κρατούν τη γυναίκα περιορισµένη στη σχέση κακοποίησης (Gelles & Cornell, 1990). Μία σειρά από λόγους είναι πιθανό να αποθαρρύνουν ή να αποτρέπουν την κακοποιηµένη γυναίκα από το να φύγει, όπως η ενδεχόµενη οικονοµική της εξάρτηση από το σύζυγο ή σύντροφο, ο στιγµατισµός που συχνά συνοδεύει τη φυγή από το σπίτι, ειδικά σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας, η ανησυχία για το µέλλον των παιδιών της όταν αυτή είναι µητέρα, η ενοχοποίηση για το ότι τα παιδιά θα χάσουν τον πατέρα τους, η δυσκολία στο να βρει εργασία, η έλλειψη υποστήριξης από το συγγενικό και κοντινό της περιβάλλον, 3

5 και το σηµαντικότερο, ο φόβος για εκδίκηση και αντίποινα από τη µεριά του συντρόφου (Gelles & Cornell, 1990 Goodman & Greager-Fallon, 1995). Οι κοινωνικοί αυτοί λόγοι συχνά µπορεί να συνοδεύονται από ανησυχίες που συνδέονται µε την ψυχοσυναισθηµατική κατάσταση της γυναίκας, όπως ο φόβος µπρος στη µοναξιά ή η χαµηλή αυτοπεποίθηση. Ωστόσο, µέσω της θεώρησης αυτής επιχειρείται µία αλλαγή εστίασης από τις ενδοψυχικές και συµπεριφορικές διεργασίες θυµατοποίησης προς µία κατανόηση της αντίδρασης της γυναίκας στη βία µέσα στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο που αυτή συµβαίνει. Τονίζεται έτσι ο ρόλος της κακοποιηµένης γυναίκας όχι ως παθητικής αποδέκτριας της βίας αλλά ως επιζώσας και ως κοινωνικού δράστη που προσπαθεί να προστατεύσει τον εαυτό της και τα αγαπηµένα της πρόσωπα µέσα σε συνθήκες συχνά εχθρικές ή τουλάχιστον µη υποστηρικτικές προς το θύµα της βίας (Bowker, 1993). Όπως υποστηρίζουν οι Gelles και Cornell (1990) οι περισσότερες κακοποιηµένες γυναίκες κάθε άλλο παρά παθητικά αντιδρούν, καταφεύγοντας συχνά στην αστυνοµία, σε κοινωνικές υπηρεσίες, σε καταφύγια ή σε δικηγόρους. Ωστόσο, στις αντιδράσεις τους αυτές πολύ συχνά αντιµετωπίζουν πολλούς από τους αποτρεπτικούς παράγοντες που αναφέραµε προηγουµένως, γεγονός που συνήθως τις εµποδίζει να αποφασίσουν την τελική φυγή τους από τη σχέση. Ένα στοιχείο που φαίνεται να έχει ιδιαίτερη σηµασία είναι η διαπίστωση ότι η απόφαση για εγκατάλειψη ή όχι της σχέσης αποτελεί πολύ συχνά µια µακρά και περίπλοκη διαδικασία η οποία συνήθως δεν είναι γραµµική και σταθερή (Davies, Lyon & Monti-Catania, 1998). Επίσης, νεώτερες απόψεις αµφισβητούν ότι η επιλογή της παραµονής συνεπάγεται το ρόλο του θύµατος και της φυγής το ρόλο της ενεργούς δράστη. Αντιµετωπίζεται έτσι ως επιζώσα όχι µόνο η γυναίκα που επιλέγει να φύγει αλλά και εκείνη η οποία µένει και προσπαθεί να αντιµετωπίσει τη βία µε ένα πλήθος από διαφορετικές στρατηγικές, µερικές από τις οποίες έχει υποτεθεί ότι συνδέονται µε το "ρόλο" του θύµατος (Davies, Lyon & Monti-Catania, 1998). Όπως φαίνεται από την αντιπαράθεση των δύο θεωρητικών προσεγγίσεων συχνά χαρακτηριστικά του ενός "ρόλου" µπορεί να συνυπάρχουν µε αυτά του αντίθετου. Πολύ εύστοχα οι Eisikovits και Buchbinter (2000) παρατηρούν ότι οι "ρόλοι" του θύµατος και της επιζώσας δεν πρέπει να αντιµετωπίζονται ως παγιωµένοι και δοσµένοι, ούτε ως κατ' ανάγκη ανταγωνιστικοί. Αντίθετα, τονίζουν, είναι χρησιµότερο να βλέπουµε τους ρόλους αυτούς διαδραστικά, µέσα στο πλαίσιο κοινωνικής διαντίδρασης όπου αποκτούν νόηµα και όπου γίνονται αντικείµενο διαπραγµάτευσης από τα εµπλεκόµενα άτοµα, ανάλογα µε το τι διακυβεύεται κάθε φορά. Με αυτή την έννοια αποτελούν περισσότερο σχετικά εύπλαστες κοινωνικές κατασκευές τις οποίες η γυναίκα χρησιµοποιεί για να αυτοπροσδιοριστεί, παρά σαφώς προσδιορισµένους ρόλους που ενδύεται ανάλογα µε την ψυχολογική ή κοινωνική της κατάσταση. 4

6 Ι. Η παρούσα έρευνα Η ερευνητική εργασία που παρουσιάζουµε εδώ αποτελεί µέρος ενός µεγαλύτερου και σε εξέλιξη ερευνητικού έργου, που πραγµατοποιείται στο Κέντρο Ερευνών για Θέµατα Ισότητας (ΚΕΘΙ) Θεσσαλονίκης, µε αντικείµενο τη διερεύνηση του λόγου κακοποιηµένων γυναικών σχετικά µε την ενδοοικογενειακή βία. Στη µελέτη αυτή εξετάζουµε πώς οι ταυτότητες του θύµατος και της επιζώσας κατασκευάζονται ρητορικά µέσα στο λόγο µίας γυναίκας που υφίσταται συζυγική βία, κατά τη διάρκεια µιας συµβουλευτικής συνεδρίας. Επιχειρούµε να καταδείξουµε τους τρόπους µε τους οποίους οι ταυτότητες αυτές επιτελούνται και επιτυγχάνονται µέσα στη "θεραπευτική" συνοµιλία χωρίς να αποτελούν ήδη δοσµένους ρόλους για τη συµβουλευόµενη. ΙΙ. Μέθοδος Ως υλικό της έρευνάς µας χρησιµοποιήσαµε την 20σέλιδη µεταγραφή µιας µαγνητοφωνηµένης συµβουλευτικής συνεδρίας, η οποία επιλέχτηκε µεταξύ άλλων αποµαγνητοφωνηµένων συνεδριών ως πιο πλούσια σε ότι αφορά τη ρητορική διαπραγµάτευση του υπό εξέταση διλήµµατος και των ταυτοτήτων του θύµατος ή της επιζώσας. Η συνεδρία της οποίας αποσπάσµατα παρουσιάζουµε εδώ είναι η δεύτερη και πραγµατοποιήθηκε στο ΚΕΘΙ, µε σύµβουλο τον τρίτο συγγραφέα της παρούσας µελέτης. Η Κατερίνα ζητώντας την παροχή ψυχολογικής συµβουλευτικής ανέφερε ως σηµαντικότερο πρόβληµα την έντονη σωµατική και ψυχολογική βία που επί σειρά ετών υφίσταται από το σύζυγό της. Η συµβουλευόµενη εµφανίζεται µε ψευδώνυµο, ενώ κάποια στοιχεία παρουσιάζονται αλλοιωµένα ώστε να µην είναι δυνατή η αναγνώρισή της. Η συµµετοχή της στην ερευνητική διαδικασία έγινε κατόπιν ενηµέρωσης και συναίνεσής της. Το υλικό αυτό αναλύθηκε µε τη χρήση τεχνικών της ανάλυσης συνοµιλίας και της ανάλυσης λόγου (Antaki, 1994 Potter & Wetherell, 1987 Wood & Kroger, 2000). εν είναι δυνατό λόγω χώρου να επιχειρήσουµε εδώ µία έστω συνοπτική παρουσίαση των µεθόδων αυτών. Πρέπει ωστόσο να τονίσουµε ότι το ενδιαφέρον µας επικεντρώνεται στην εξέταση του λόγου ως διαντίδραση και στη µέσω αυτού κατασκευή του παραπάνω διλήµµατος, καθώς και στους τρόπους µε τους οποίους οι ταυτότητες του θύµατος ή της επιζώσας συγκροτούνται ώστε να αφορούν τη συµµετέχουσα. Με αυτή την έννοια, επιχειρούµε µια αναλυτική προσέγγιση η οποία είναι προσανατολισµένη προς τον και τη συµµετέχουσα ακολουθώντας τον τρόπο µε τον οποίο οι ίδιοι νοηµατοδοτούν τη συνοµιλία τους, παρά στις δικές µας θεωρητικές - αναλυτικές κατασκευές. Επίσης κάνουµε συχνή χρήση της έννοιας της "θέσης υποκειµένου" (Davies & Harré, 1990), καθώς µας επιτρέπει µια πιο ευέλικτη, εναλλακτική εκδοχή έναντι αυτής του "ρόλου", 5

7 δίνοντας έµφαση στο τρόπο µε τον οποίο οι οµιλητές δηµιουργούν και διαπραγµατεύονται θέσεις για τον εαυτό τους ή το/τη συνοµιλητή/τριά τους καθώς αλληλεπιδρούν συνοµιλιακά. ΙΙΙ. Ανάλυση Στην ανάλυση που παρουσιάζουµε εδώ εστιάζουµε στον τρόπο µε τον οποίο η Κατερίνα, στα αποσπάσµατα που παραθέτουµε από τη συµβουλευτική συνοµιλία, κατασκευάζει για τον εαυτό της δύο φαινοµενικά αντίθετες θέσεις υποκειµένου, αυτές του θύµατος και της επιζώσας της συζυγικής βίας. Οι θέσεις αυτές συγκροτούνται στη βάση του διλήµµατος εάν θα µείνει ή θα φύγει από τη σχέση κακοποίησης, και µε τρόπο που επιτρέπει την οµαλή, µέσα στο λόγο της, µετάβαση από τη µία θέση στην άλλη. Είναι ενδιαφέρον ότι ενώ σύµφωνα µε τις προαναφερθείσες θεωρητικές προσεγγίσεις σε αυτό το δίληµµα, η επιλογή της φυγής θα ήταν αυτή που θα προσανατόλιζε σαφέστερα τη γυναίκα προς ένα ρόλο αντίστασης στη συζυγική βία, εδώ είναι η παραµονή που τελικά προσανατολίζει την Κατερίνα στη θέση της αντιστεκόµενης. 1. Καταλαµβάνοντας τη θέση του θύµατος Στο απόσπασµα αυτό παρακολουθούµε το σύµβουλο και την Κατερίνα, στην αρχή της συνεδρίας, καθώς από κοινού συγκροτούν την κατάσταση που αντιµετωπίζει η Κατερίνα ως δίληµµα και διατυπώνουν µια πρώτη εκδοχή του διλήµµατος αυτού. Καθώς οι δύο συνοµιλητές ξεδιπλώνουν το δίληµµα, ακούµε την Κατερίνα να τοποθετεί αρχικά τον εαυτό της ως µια γυναίκα η οποία γνωρίζει καλά ότι δεν θέλει µε κανένα τρόπο τον άντρα της, κάτι που καθιστά σαφές από την αρχή της συνεδρίας. Η επίγνωση αυτή παρέχει στην Κατερίνα ένα σαφές έρεισµα (Goffman, 1981) για να υποστηρίξει την επιλογή της φυγής, κάτι που θα µπορούσε να οδηγήσει σε µια ταυτότητα κοινωνικού δράστη και επιζώσας. Η δυνατότητα αυτή ωστόσο υποσκάπτεται από την άµεση αναφορά της Κατερίνας στην έλλειψη πόρων που θα στήριζαν µια τέτοια επιλογή και στη γενική αίσθηση φόβου απέναντι στη ζωή και το ενδεχόµενο της µοναξιάς, χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν περισσότερο σε µια ταυτότητα θύµατος. Με αυτήν την έννοια η Κατερίνα δηλώνει µέσα από το λόγο της, µε τρόπο που θα προσπαθήσουµε να καταδείξουµε µέσα από την ανάλυση που ακολουθεί, έναν αρκετά σαφή προσανατολισµό στο να παραµείνει στη σχέση ως µία επιλογή που σε µεγάλο βαθµό της επιβάλλουν οι περιστάσεις, απέναντι στις οποίες δηλώνει µάλλον αδύναµη να αντιδράσει. 6

8 Απόσπασµα 1 Σ: Σύµβουλος, Κ: Κατερίνα 01 Σ: Αν κατάλαβα [καλά ] 02 Κ: [Ναι, ναι] 03 Σ: ε:: συνοψίζεται σε δύο τρία πράγµατα η προηγούµενη: 04 [κουβέντα, αν, αν προσπαθήσουµε να θυµηθούµε (ασαφές)] 05 Κ: [Α ναι, ναι, ναι, ε ναι βέβαια ] 06 Σ: ότι:: µου 'χες πει ότι ε:: γι' αυτόν δεν νιώθεις τίποτα πια 07 Κ: [Τίποτα!] 08 Σ: [Ούτε ] ερωτικά ούτε σεξουαλικά και λοιπά, ε:: 09 Κ: Και µε κανέναν άλλο τρόπο! 10 Σ: Και µε κανέναν άλλο τρόπο 11 Κ: χα χα 12 Σ: Και παρόλ' αυτά είχες πει ότι σε ένα [βαθµό] 13 Κ: [Μµ ] 14 Σ: το ότι υπάρχει αυτός ο άνθρωπος στο σπίτι, 15 σε ένα βαθµό σε βολεύει λες [(ασαφές) ] 16 Κ: [Με βολεύει] 17 Σ: Λες πρέπει να πω ότι έχει και κάτι καλό, είναι κουβαλητής 18 Κ: Είναι κουβαλητής (ασαφές) από κει και πέρα τίποτ' άλλο 19 Σ: Από κει πέρα τίποτ' άλλο, ε:: 20 Κ: Το µόνο που κάνει είναι να κουβαλάει. 21 Σ: Ωραία. Και αυτό το πράγµα σε έ:κανε: σ' έβαζε σ' ένα 22 δίληµµα, ας πούµε, λες τώρα εγώ τι να κάνω 23 Κ: Λέω πού να πάω 24 Σ: Πού να [πάω ] 25 Κ: [Θα µε] φάνε οι λύκοι έξω, [χα χα ] 26 Σ: [Μµ µµ] 27 Κ: Ε πού να τρέχω εγώ τώρα, νοίκια [και (.) ] 28 Σ: [Αυτό είναι] πάνω κάτω 29 αυτό που κουβεντιάζαµε την προηγούµενη 30 [φορά, ότι:: ] 31 Κ: [Ναι αυτό ακριβώς] 32 Σ: από τη µια µεριά είσαι ξεκάθαρη ότι αυτόν τον άνθρωπο 33 δεν θέλω πια 34 Κ: εν τον θέλω ούτε µε σφαίρες 35 Σ: ούτε να τον [βλέπω ] 36 Κ: [Με τίποτα] καθόλου 37 Σ: ε:: αλλά από την άλλη:: νιώθεις ανασφάλεια, λες πού θα πά:ω 7

9 38 Κ: Πού θα πάω, φοβάµαι, τη ζωή φοβάµαι 39 Σ: Μµ µµ 40 Κ: εν µπορώ µόνη µου να ζήσω, φοβάµαι (.) Έτσι νιώθω. Η στιχοµυθία αυτή αρχίζει µε το σύµβουλο να επιχειρεί µια σύνοψη της προηγούµενης συµβουλευτικής συνεδρίας, τοποθετώντας έτσι τη συνοµιλία στο πλαίσιο της συµβουλευτικής, καλώντας ταυτόχρονα την Κατερίνα να πάρει ενεργό µέρος σε αυτή. Ο σύµβουλος και η Κατερίνα προχωρούν στις γραµµές 06 έως 20 στη συνοπτική απόδοση της προηγούµενης συνεδρίας µε τη µορφή µιας διληµµατικής κατάστασης. Το δίληµµα τίθεται ως τέτοιο καταρχήν από το σύµβουλο, ενώ και οι δύο µαζί προχωρούν στην αποσαφήνιση του περιεχοµένου του. Βάση του διλήµµατος αποτελεί η αποστροφή που νιώθει η Κατερίνα για το σύζυγό της από τη µία και η "διαπίστωση" από την άλλη ότι είναι κουβαλητής και άρα βοηθά οικονοµικά την Κατερίνα. Είναι σηµαντικό ότι η αποστροφή της Κατερίνας προς το σύζυγό της θεµελιώνεται ρητορικά µε µια σειρά από ακραίες διατυπώσεις (Pomerantz, 1987) ("τίποτα", "µε κανένα άλλο τρόπο", "ούτε") που δεν αφήνουν περιθώρια αµφισβήτησης της στάσης της προς αυτόν. Επίσης, σηµειώστε τη χρήση αντωνυµιών για την αναφορά στο σύζυγο ("αυτόν", "αυτός ο άνθρωπος"), αντί του "σύζυγος" ή "άντρας" για παράδειγµα, οι οποίες εµπεδώνουν έτσι µια αίσθηση πλήρους διάστασης µεταξύ αυτού και της Κατερίνας. Αφού έχει ήδη θεµελιωθεί επαρκώς η αποστροφή αυτή, ο σύµβουλος περνά στη διατύπωση του δεύτερου στοιχείου που εµπεριέχει αυτή η κατάσταση. Το ότι πρόκειται για µια διληµµατική κατάσταση σηµατοδοτείται αρχικά από τη φράση "και παρόλ' αυτά" (σειρά 12), η οποία λειτουργεί ως δείκτης λόγου (Shiffrin, 1987) που δηλώνει ακριβώς ασυνέπεια ή ασυµφωνία. Η ασυµφωνία αυτή υποδηλώνεται επίσης µε την σκιαγράφηση του συζύγου από το σύµβουλο ως κουβαλητή που σε ένα βαθµό ίσως "βολεύει" µε την παρουσία του την Κατερίνα. Ωστόσο, η πρόταση αυτή διατυπώνεται µε µία προσπάθεια µετριασµού από το σύµβουλο ("σε ένα βαθµό", "και κάτι καλό", σειρές 15 και 17), σε αντίθεση µε τις προηγούµενες αλλά και µια σειρά από νέες ακραίες διατυπώσεις που προσφέρονται από την Κατερίνα ("από κει και πέρα τίποτε άλλο", "το µόνο που κάνει", σειρές 18 και 20), η οποία έτσι σπεύδει, αν και συµφωνεί µε την διαπίστωση του συµβούλου, να επαναβεβαιώσει τη διάστασή της µε το σύζυγο. Η υπόθεση ότι η παρουσία ενός συζύγου "κουβαλητή" ίσως να τη βολεύει θα µπορούσε να ενέχει αρνητικές συνδηλώσεις για το πρόσωπό της, καθώς θα ήταν δυνατό να σηµαίνει ότι η παραµονή της στο σπίτι κρύβει ιδιοτελή κίνητρα. Ωστόσο, τυχόν τέτοιες συνδηλώσεις αποδυναµώνονται εφόσον η Κατερίνα, όπως θα δούµε, δεν παραιτείται εντελώς της δυνατότητας να φύγει. Ο σύµβουλος κατόπιν δηλώνει µε την ενδεικτική φράση "ωραία" (σ. 21) ότι τα στοιχεία του διλήµµατος έχουν οριστεί ικανοποιητικά ώστε να προχωρήσει πλέον ανοικτά στην αναγνώριση και ονοµασία αυτής της κατάστασης ως διλήµµατος. Κατά το 8

10 σύµβουλο πρόκειται για ένα δίληµµα που επιβάλλεται στην Κατερίνα και το οποίο την αφήνει µε το ερώτηµα "τι να κάνω". Είναι σηµαντικό ότι η Κατερίνα έρχεται να διορθώσει και να επαναδιατυπώσει το δίληµµα ως εξής: αντί του "δεν τον θέλω αλλά τι να κάνω αφού η παρουσία του ίσως και να µε βολεύει", όπως έχει αποδοθεί από το σύµβουλο, η ίδια προχωράει στο "δεν τον θέλω αλλά πού να πάω". Με τον τρόπο αυτό η Κατερίνα υποδεικνύει τη φυγή από το σπίτι και τη συζυγική σχέση ως µια πιθανή λύση, ταυτόχρονα όµως η ίδια η ερώτηση ("πού να πάω") και η αναφορά της στα ενοίκια που θα πρέπει να πληρώνει, υπονοµεύουν και καθιστούν εξαιρετικά προβληµατική την επιλογή αυτή. Αυτό επιτυγχάνεται ακόµη περισσότερο µε την ιδιωµατική φράση "θα µε φάνε οι λύκοι έξω" (σειρά 25), η οποία µε ένα εξαιρετικά ακραίο τρόπο σκιαγραφεί την κατάσταση έξω από στο σπίτι ως περικλείουσα κινδύνους για την επιβίωση της Κατερίνας. Η ιδιωµατική αυτή φράση συντελεί πρωτίστως στο να σηµατοδοτήσει το κλείσιµο της συζήτησης στο σηµείο αυτό (Drew & Holt, 1989) και να δηλώσει µε σχετική σαφήνεια την προτίµηση της Κατερίνας προς τη µία επιλογή (να µείνει) και όχι την άλλη (Edwards, 1998). Με βάση τη διόρθωση αυτή ο σύµβουλος παίρνει την πρωτοβουλία να διατυπώσει εκ νέου και µε τη συναίνεση της Κατερίνας το δίληµµα στην τελική του όµως µορφή. Τονίζει πως είναι ξεκάθαρο ότι η Κατερίνα δεν θέλει το σύζυγό της, κάτι που η ίδια ενισχύει χρησιµοποιώντας µια ακόµη ιδιωµατική φράση που δεν επιδέχεται περαιτέρω συζήτηση ("ούτε µε σφαίρες" σειρά 34). Από την άλλη τονίζει το αίσθηµα ανασφάλειας που της δηµιουργεί το ενδεχόµενο της φυγής της. Η Κατερίνα κλείνει αυτή τη στιχοµυθία προεκτείνοντας τη διατύπωση του συµβούλου περί ανασφάλειας, ώστε να περιλάβει µια γενική αίσθηση φόβου απέναντι στη ζωή καθώς και απέναντι στην προοπτική να µείνει µόνη της. Συµπερασµατικά, σε αυτό το απόσπασµα παρατηρούµε ότι η Κατερίνα παρουσιάζει µε δική της πρωτοβουλία τη φυγή ως µια πιθανή απάντηση στο πρόβληµα της διάστασης µε το σύζυγό της. Ωστόσο, σπεύδει η ίδια να αποδυναµώσει πλήρως το ενδεχόµενο αυτό και να καταστήσει σαφές πως λόγοι έξω από τον έλεγχό της, όπως η οικονοµική και συναισθηµατική ανασφάλεια, της επιβάλλουν την παραµονή της στο σπίτι. Με αυτή την έννοια δηλώνει στο απόσπασµα αυτό και ένα προσανατολισµό προς τη θέση του θύµατος τόσο λόγω οικονοµικών παραγόντων (ενοίκια) όσο και ψυχοσυναισθηµατικών (φόβος και µοναξιά). 2. ιεκδικώντας τη θέση της επιζώσας Στο δεύτερο απόσπασµα συναντούµε την Κατερίνα σε ένα σηµείο όπου µόλις έχει περιγράψει στο σύµβουλο την κατάσταση την οποία αντιµετωπίζει στο σπίτι από το σύζυγο και τα παιδιά. Τονίζει συγκεκριµένα πως έχει χάσει τον έλεγχο του σπιτιού, ότι 9

11 κανείς εκεί µέσα δεν τη σέβεται, ενώ µάλιστα φτάνουν να τη διώχνουν από το ίδιο της το σπίτι. Ενώ η κατάσταση όπως περιγράφεται παραπέµπει σε έντονη θυµατοποίηση, παρατηρούµε ωστόσο στο απόσπασµα που ακολουθεί µία σαφή επαναδιατύπωση του διλήµµατος µε τέτοιο τρόπο ώστε να παρέχει στην Κατερίνα την υποκειµενική θέση ενός ατόµου ενεργού δράστη και όχι θύµατος των περιστάσεων. Η µετάβαση σε αυτή τη θέση επιτυγχάνεται αφού πρώτα έχει εµπεδωθεί επαρκώς στο κείµενο η δυσµενής θέση στην οποία οδηγείται η Κατερίνα λόγω του διωγµού της από το σπίτι. Όπως και στο προηγούµενο απόσπασµα έχουµε λοιπόν µία µετάβαση σε αντιτιθέµενες θέσεις, µόνο που εδώ η µετάβαση γίνεται από µια θέση θύµατος σε αυτήν της επιζώσας. Απόσπασµα 2 Σ: Σύµβουλος, Κ: Κατερίνα 01 Κ Κάπως έτσι είναι -όχι κάπως έτσι, έτσι είναι (.) Άστα να 02 πάνε (.) Να σε µαγνητοφωνήσω µια φορά καµιά φασαρία 03 µες το σπίτι; (.) Να δεις τι γίνεται, χαµό:ς (.) Αφού λέει φύγε 04 θα γίνει έγκληµα (.) Θ' σ' σκοτώ:σω (.) 05 Κι εγώ εκεί ((φυσάει καπνό)) 06 Σ Εκεί, τι εκεί; 07 Κ Εκεί! ε φεύγω. 08 Σ Αχά! 09 Κ Λέω δεν φεύγω! 'πο δω µέ:σα δεν θα µε: -πετάξεις έξω του 10 λέω συ! 'δω µέ:σα, χα χα χα, δεν πρόκειται να φύγω. 11 Και τον εκβιάζω κι εγώ έτσι που µιλάω, ναι ((φυσάει καπνό)) 12 Σ Το κρατάω λίγο αυτό το τελευταίο. Οπότε (.) αυτό τι µου 13 δείχνει, ότι ε:: υπάρχουν δύο πράγµατα, απ' τη µια λες 14 ε:: (.) 15 Κ Απ' [τη µια λέω] 16 Σ [Τι θα γίνει] θα φύγω 17 Κ ναι κι απ' την άλλη του λέω δεν φεύγω. 18 Σ Απ' την άλλη λες ότι δεν φεύγεις. [ ] 19 Κ Πώς; Εγώ ξέρεις γιατί του λεω δεν φεύγω, δε: φεύγω από 20 δω µέσα γιατί εγώ εδώ µέσα του λεω δούλεψα! Συ δεν είσαι 21 ο µά::γκας [να µε] πετάξεις εµένα έξω 22 Σ [Μµ ] 23 Κ εγώ από δω µέ:σα θα στάξεις για να φύγω Η Κατερίνα αρχίζει αυτό το απόσπασµα παρουσιάζοντας την κατάσταση µέσα στο σπίτι ως ιδιαίτερα δυσάρεστη ("φασαρία", "χαµό:ς", σειρές 02-03), απελπιστική ("Άστα να 10

12 πάνε", σειρά 01-02) αλλά και επικίνδυνη για την ίδια ("Θα γίνει έγκληµα", "θ' σ' σκοτώσω", σειρά 04). Όπως µπορεί να φανεί µέσα στο κείµενο, φροντίζει η περιγραφή της να αποκτήσει αληθοφάνεια ώστε να µην προσφέρεται προς αµφισβήτηση. Η εγκυρότητα της αφήγησής της βασίζεται στην συγκρότηση αυτών που περιγράφει όχι ως απλές περιγραφές αλλά ως γεγονότα (Edwards & Potter, 1992), κάτι που επιτελείται µε διάφορους τρόπους. Πρώτα, µέσω ενός επανορθωτικού µηχανισµού όπου αφού έχει πρώτα δώσει µια µετριασµένη περιγραφή της κατάστασης, διορθώνει τη δήλωσή της παρουσιάζοντας µια απόλυτη εκδοχή ("Κάπως έτσι είναι -όχι κάπως έτσι, έτσι είναι"). εύτερο, προτείνοντας στο σύµβουλο να του µαγνητοφωνήσει µία φασαρία στο σπίτι. Η πρόταση αυτή λειτουργεί όχι ως κάτι που ενδέχεται να πραγµατοποιηθεί, αλλά µάλλον ως µια έµµεση αναφορά στη µαγνητοφώνηση από το σύµβουλο αυτής της ίδιας της συµβουλευτικής συνεδρίας για ερευνητικούς σκοπούς. Μπορεί έτσι να εκληφθεί ως µία πρόσκληση προς το σύµβουλο να επεκτείνει την έρευνά του στο σπίτι της ώστε να τεκµηριώσει την αφήγησή της. Μάλιστα η πρόσκληση προς το σύµβουλο "ακούγεται" µέσα στο ίδιο το κείµενο ("να σε µαγνητοφωνήσω", "να δεις τι γίνεται" σ ). Η ρεαλιστικότητα των όσων ισχυρίζεται η Κατερίνα ενισχύεται επίσης µε την αποστροφή στο λόγο της, µέσω της µετάβασης από τον πλάγιο στο ευθύ λόγο όταν περιγράφει τις απειλές που δέχεται από το σύζυγό της (σειρές 03-04), κάτι που κάνει περισσότερο ζωντανή την αφήγησή της (Edwards & Potter, 1992) καθώς επίσης και από τις πολλές παύσεις που δείχνουν να υποβοηθούν την απόδοση µιας αίσθησης προβληµατισµού και προσωπικής εµπλοκής στο περιεχόµενο της αφήγησης (Riessman, 1992). Όλα τα προηγούµενα δείχνουν να εµπεδώνουν µία αίσθηση αφόρητης κατάστασης, η οποία λογικά θα µπορούσε να οδηγήσει είτε σε περαιτέρω θυµατοποίηση, είτε σε φυγή. Οι γραµµές αυτές ωστόσο κλείνουν µε µία απρόσµενη στροφή στο λόγο της Κατερίνας, που αρχίζει µε τη φράση "κι εγώ εκεί" (σειρά 05), µε τρόπο που προσανατολίζει προς την παραµονή της στο σπίτι, όχι υποµένοντας τη βία αλλά αντιστεκόµενη σε αυτήν. Το ότι η φράση αυτή διαφέρει και δηµιουργεί µία τοµή στην αφήγησή της υποδηλώνεται και από την αντίδραση του σύµβουλου, ο οποίος ξεχωρίζει αυτή τη φράση και ζητά από την Κατερίνα να του εξηγήσει τη σηµασία της. Η Κατερίνα στις επόµενες σειρές παρουσιάζει για πρώτη φορά στη συνεδρία µία άλλη, νέα εκδοχή, που αλλάζει και τη µορφή του διλήµµατος. Ενώ ως τώρα, όπως είδαµε και από το προηγούµενο απόσπασµα, είναι προσανατολισµένη προς το να παραµείνει στο σπίτι επικαλούµενη οικονοµικές και συναισθηµατικές ανασφάλειες, εδώ προσανατολίζεται προς την παραµονή της όχι ως µία επιβεβληµένη από τα πράγµατα επιλογή, ελλείψει άλλων, αλλά ως µία πράξη αντίστασης και επαναπροσδιορισµού των σχέσεων δύναµης και εξουσίας µέσα στο ζευγάρι. Αυτή η στροφή προσανατολισµού επιτυγχάνεται στο κείµενο µε πολλούς τρόπους. Καταρχάς µε τη συγκεκριµένη χρήση του επιρρήµατος "εκεί", η οποία έρχεται σε αντίθεση µε προηγούµενη συχνή χρήση του στο κείµενο (που δεν αναλύεται εδώ), όπου υποδήλωνε αποστασιοποίηση από το σπίτι και µία αίσθηση έλλειψης 11

13 ελέγχου. Αντίθετα, εδώ η λέξη "εκεί", συνοδευόµενη από έµφαση στον επιτονισµό και ακολουθούµενη από τη φράση "δεν φεύγω" (σειρά 07), καταδείχνει επίµονη παρουσία και διεκδίκηση του ίδιου αυτού χώρου, του σπιτιού. Επιπλέον, η Κατερίνα υιοθετεί ένα διαφορετικό ύφος οµιλίας, χρησιµοποιώντας ενεργητική εκφώνηση (Edwards & Potter, 1992), δηλαδή ευθύ λόγο και αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο, καθώς και συντµήσεις και έµφαση στον επιτονισµό των λέξεων ("'πο δω µέ:σα", "δω µέ:σα ", "συ", σειρές 09-10), ρητορικά τεχνάσµατα που συγκροτούν την αφήγησή της ως περιγραφή ενός ζωντανού διαλόγου στον οποίο έχει πρωταγωνιστικό ρόλο, κάτι που άλλωστε σηµατοδοτείται και από τη συχνή χρήση του ρήµατος "λέω" και "µιλάω". Τα ρητορικά και υφολογικά αυτά στοιχεία προσδίδουν επίσης µία δραµατικότητα στην αφήγησή της που κρατά τον ακροατή καθηλωµένο σε αυτή (Riessman, 1992). Τρίτον, το ίδιο το περιεχόµενο της αφήγησής της µας προσανατολίζει να δούµε την ενεργό συµµετοχή της σε µία συγκρουσιακή κατάσταση: ενώ ο σύζυγός της τη διώχνει εκείνη αρνείται να φύγει και τον "εκβιάζει" έτσι που µιλάει. Τέλος, το µέρος αυτό του αποσπάσµατος (σειρές 05-11) οριοθετείται σαφώς στην αρχή και το τέλος του από ένα µη λεκτικό στοιχείο, το έντονο φύσηµα καπνού από το τσιγάρο που η Κατερίνα καπνίζει, µία ενέργεια που προσδίδει ένα στοιχείο αποφασιστικότητας στα λόγια της. Ο σύµβουλος αντιλαµβάνεται το γύρισµα αυτό στην αφήγησή της και σπεύδει να το εισαγάγει σε ένα νέο δίληµµα. Είναι ενδιαφέρον ότι σε αυτή την προσπάθεια τον ακολουθεί αµέσως η Κατερίνα, η οποία µάλιστα παίρνει την πρωτοβουλία όχι µόνο να συµπληρώσει αλλά και να ολοκληρώσει την διατύπωση του διλήµµατος στη σειρά 17. Το δίληµµα τώρα επαναδιατυπώνεται ως εξής: "Απ' τη µία λέω θα φύγω και απ' την άλλη του λέω δεν φεύγω" µε σαφή όµως προσανατολισµό προς το να µείνει. Ωστόσο, εφόσον η κατάσταση περικλείει ένα δίληµµα, η παραµονή της Κατερίνας χρειάζεται ακόµη να εξηγηθεί. Η Κατερίνα προβαίνει σε µία εξήγηση η οποία συνδέει την απόφασή της να παραµείνει µε την (οικονοµική ή άλλη) συνεισφορά της στο σπίτι, κάτι που έρχεται και σε αντιδιαστολή µε την περιγραφή του άντρα της στο πρώτο απόσπασµα ως "κουβαλητή". Η εξήγηση αυτή, αν και προσφέρεται στο σύµβουλο, διατυπώνεται ωστόσο σαν να απευθύνεται προς το σύζυγο, σε µία ζωντανή συνοµιλία µαζί του. Η αµεσότητα της αφήγησης που επιτυγχάνεται µε τον τρόπο αυτό, καθώς και η έµφαση στον επιτονισµό, σε συνδυασµό µε το συγκρουσιακό περιεχόµενο του διαλόγου αυτού [πολλαπλές άµεσες αναφορές στη διεκδίκηση της παρουσίας της στο σπίτι κυρίως µε τη αλλεπάλληλη χρήση της ρηµατικής φράσης "δεν φεύγω", µε υποκείµενο την ίδια, σε αντιπαράθεση µε τη ρηµατική φράση "να µε πετάξεις έξω" όπου η Κατερίνα τοποθετείται σε θέση αντικειµένου (Edwards & Potter, 1992), καθώς και των τοπικών επιρρηµάτων "εδώ µέσα" σε αντιδιαστολή µε το επίρρηµα "έξω"], συγκροτούν σαφώς το λόγο της ως λόγο αντίστασης και φέρνουν στο προσκήνιο τις σχέσεις εξουσίας µέσα στο ζευγάρι. Το στοιχείο της διαπραγµάτευσης στο πλαίσιο ενός παιχνιδιού δύναµης µεταξύ των δύο συζύγων καταδεικνύεται επίσης, πρώτον, από την 12

14 φράση "θα στάξεις για να φύγω" (σειρά 23), µε σαφή αναφορά σε µια οικονοµική συνδιαλλαγή όπου ο σύζυγος θα κληθεί να πληρώσει ακριβό αντίτιµο για να καταφέρει να διώξει την Κατερίνα. Και δεύτερον, µε την ιδιαίτερη χρήση της λέξης "µάγκας": η Κατερίνα αρνείται στο σύζυγό της τη "µαγκιά" που θα έπρεπε να έχει για να τη διώξει, µια δήλωση που ακούγεται µέσα σε ένα πλαίσιο που βρίθει από συνδηλώσεις "µαγκιάς", οι οποίες διατρέχουν όλο το απόσπασµα και πάνω στις οποίες άλλωστε κατασκευάζεται η εικόνα της Κατερίνας ως αποφασισµένης να διεκδικήσει την παρουσία της στο σπίτι. Με αυτή την έννοια η Κατερίνα γίνεται ίσως αυτό που αρνείται στον άντρα της, δηλαδή "µάγκας". Είναι ενδιαφέρον ότι η Κατερίνα διαµορφώνει "χαρακτηριστικά" επιζώσας, η οποία όχι µόνο ασκεί δεξιότητες επιβίωσης αλλά και αντιστέκεται σθεναρά στη βίαιη επιβολή της συζυγικής εξουσίας, αφού προηγουµένως έχει επαρκώς παρουσιάσει τη δεινή της θέση, ως θύµατος, µέσα στη σχέση και το σπίτι. Επίσης, είναι εξίσου σηµαντικό ότι η θέση της αυτή δεν την οδηγεί στη φυγή αλλά στην παραµονή της στο σπίτι. Με µία Φουκωϊκή χροιά, σύµφωνα µε την οποία όπου υπάρχει εξουσία υπάρχει και αντίσταση, η Κατερίνα αρνείται στο σύζυγό της το δικαίωµα να τη διώξει από το σπίτι και µένει σε αυτό αντιστεκόµενη. IV. Συζήτηση Όπως ελπίζουµε φαίνεται από την ανάλυσή µας, οι "ρόλοι" που θεωρείται ότι µία κακοποιηµένη γυναίκα λαµβάνει σε σχέση µε την εµπειρία της συζυγικής βίας, καθώς και οι κατασκευές ταυτότητας που τις συνοδεύουν δεν είναι δοσµένοι. Στην περίπτωση που παρουσιάζουµε εδώ αποτελούν προϊόν επίµονης και αρκετά επιδέξιας διαπραγµάτευσης, όχι µόνο στη συνοµιλία µεταξύ της Κατερίνας και του συµβούλου, αλλά και στο διάλογο που αναπαραγάγει η ίδια µε τρίτους, δηλαδή το σύζυγό της ή τα παιδιά της. Οι θέσεις του θύµατος και της επιζώσας κατασκευάζονται σταδιακά και µέσα από µικρές λεπτοµέρειες στο λόγο των δύο συνοµιλητών, όπου και γίνονται αντικείµενο διαπραγµάτευσης και επιχειρηµατολόγησης. Η Κατερίνα τοποθετείται ως θύµα ή ως επιζώσα σε σχέση πάντα µε τη διαπραγµάτευση του διλήµµατος αν θα παραµείνει ή θα φύγει από τη σχέση κακοποίησης, κάτι που διατρέχει τα δύο αποσπάσµατα καθώς και συνολικά τη συνεδρία. Ιδιαίτερα σηµαντικό είναι το ότι η Κατερίνα, αν και σαφώς προσανατολισµένη προς µία θέση αντίστασης που της προσδίδει χαρακτηριστικά επιζώσας, φτάνει σε αυτήν έχοντας περάσει προηγουµένως από τη θέση του θύµατος. Η Κατερίνα επιχειρώντας να εξηγήσει τον προσανατολισµό της προς το να παραµείνει στο σπίτι παρά τη βία, επικαλείται µια αίσθηση γενικευµένου φόβου. Η Hydén (1999) αναφέρεται στην αίσθηση αδιαφοροποίητου φόβου ως µία θεµατική που διαφαίνεται στις περισσότερες αναφορές γυναικών που έχουν υποστεί κακοποίηση και βρίσκονται σε µία διεργασία 13

15 χωρισµού. Τονίζει ωστόσο ότι ο φόβος, πέρα από στοιχείο θυµατοποίησης, αποτελεί και παράγοντα που ωθεί τη γυναίκα σε µία θέση αντίστασης, καθώς η ίδια µέσω του φόβου συνειδητοποιεί τι δεν θέλει από τη παρούσα εµπειρία της. Παρόµοια, η Κατερίνα φτάνει στη θέση της επιζώσας και της αντίστασης χρησιµοποιώντας το φόβο που επικαλείται, ώστε να παραµείνει και να διεκδικήσει τη θέση της στο σπίτι της. Ακόµη, σύµφωνα µε την ανάλυση της Hydén (1999), ο χωρισµός και η εγκατάλειψη της σχέσης ενέχει τόσο ένα στοιχείο νίκης όσο και ήττας για τη γυναίκα καθώς οι κίνδυνοι αλλά και τα προσωπικά και κοινωνικά διακυβεύµατα είναι ιδιαίτερα σηµαντικά. Σε αυτό το πλαίσιο, φωτίζεται και νοηµατοδοτείται ο προσανατολισµός της Κατερίνας να παραµείνει στο σπίτι ως δράση (και όχι παθητική αντίδραση) που ενδεχόµενα διεκδικεί στο πεδίο της συζυγικής σχέσης µία προσωπική νίκη. Το ενδεχόµενο αυτό έρχεται στο προσκήνιο και µέσω του παιχνιδιού δύναµης µέσα στο ζευγάρι. Η µετάβαση από τη θέση του θύµατος σε αυτήν της επιζώσας συντελείται καθώς η Κατερίνα προσπαθεί να επανακτήσει το έλεγχο της σχέσης και της οικογένειάς της µε το να "χάνει" τον έλεγχο του εαυτού της και να καταφεύγει σε λεκτική βία (Riessman, 1992 Eisikovits & Buchbinder, 2000 ), όπως υποδηλώνει µε τη φράση της "τον εκβιάζω κι εγώ έτσι που µιλάω". Σύµφωνα µε τα παραπάνω, η Κατερίνα δεν "είναι" τίποτε από τις δύο κατηγορίες, του θύµατος και της επιζώσας, αν αυτές εννοούνται ως κλειστές και αµοιβαία αποκλειόµενες κατηγορίες. Μπορεί ωστόσο να κινείται µεταξύ των δύο, αναζητώντας συµβουλευτική υποστήριξη ως κακοποιηµένη γυναίκα µε χαρακτηριστικά θύµατος, ή διεκδικώντας µία πρωταγωνιστική θέση στην διαπραγµάτευση της συζυγικής εξουσίας. Η θέση του θύµατος µπορεί να λειτουργεί όπως λένε οι Eisikovits και Buchbinder (2000) ως ένας χώρος όπου η κακοποιηµένη γυναίκα καταφεύγει για να ξαποστάσει, ώσπου να αναλάβει ξανά τη θέση της επιζώσας. Αυτή η διαπίστωση ωστόσο, δεν µας εµποδίζει, όπως λένε και οι ίδιοι συγγραφείς, να υιοθετούµε στην πολιτική ή συµβουλευτική προσέγγιση των κακοποιηµένων γυναικών, ως κύρια µεταφορά αυτήν της επιζώσας, καθώς συνάδει σαφώς περισσότερο µε τη διεργασία ενδυνάµωσης των γυναικών αυτών. Επιτρέπει ωστόσο στις γυναίκες αυτές τη δυνατότητα ενός έστω προσωρινού αυτοπροσδιορισµού ανάλογα µε τις δυνατότητες που έχουν κάθε στιγµή να αντιµετωπίσουν τα πολλαπλά και σύνθετα διακυβεύµατα που συνοδεύουν την αντίδρασή τους στην ενδοοικογενειακή βία (Eisikovits & Buchbinder, 2000). Το δίληµµα λοιπόν που διατρέχει όλη τη συνεδρία για το αν θα µείνει ή αν θα φύγει, δεν είναι σε καµία περίπτωση αδιάφορο για την Κατερίνα. Αντίθετα, είναι ένα δίληµµα µε σοβαρά διακυβεύµατα για την ίδια. Εποµένως πρόκειται για ένα ιδεολογικό δίληµµα, ή καλύτερα µια σειρά από ιδεολογικά διλήµµατα (Billig κ.ά., 1988), µε σοβαρές διακυβεύσεις για την κατασκευή και αναπαράσταση πολλαπλών και ιδιαίτερα σηµαντικών προσωπικών και κοινωνικών ταυτοτήτων. Αφορά πρωτίστως, όπως δείχνει και η ανάλυσή µας, τη διαπραγµάτευση της θέσης της στις σχέσεις εξουσίας και δύναµης µέσα στο ζευγάρι. Ταυτόχρονα όµως αφορά την κατασκευή και προφύλαξη της 14

16 ταυτότητάς της ως καλή µητέρα, νοικοκυρά και σύζυγος, αλλά και ως καλή άνθρωπος γενικότερα. Με λίγα λόγια έχει να κάνει µε την ανάγκη να παρουσιάσει και να διατηρήσει ένα καλό πρόσωπο απέναντι στο σύµβουλο καθώς διαπραγµατεύεται τόσο σηµαντικά ζητήµατα (Edwards & Potter, 1992). Η επιλογή µας να εστιάσουµε στο δίληµµα το ίδιο και στη συνεπακόλουθη συγκρότηση των ταυτοτήτων του θύµατος ή της επιζώσας και όχι τόσο στη ρητορική συγκρότηση της ταυτότητας µιας καλής ανθρώπου που της ασκείται άδικη βία, αφορά κυρίως στη σπουδαιότητα που αποκτά το δίληµµα αυτό σε αποφάσεις εξαιρετικά σηµαντικές για τη ζωή και επιβίωση των γυναικών που έχουν υποστεί έντονη βία (Davies, Lyon & Monti-Catania, 1998 Gelles & Cornell, 1990). εν παραγνωρίζουµε ωστόσο ότι η µελέτη µας µπορεί να εµπλουτιστεί µε την παράλληλη εξέταση των ταυτοτήτων αυτών όπως αυτές συγκροτούνται εντός αλλά και πέρα του διλήµµατος παραµονής ή φυγής από τη βίαιη σχέση, στο υπόλοιπο κείµενο. 15

17 Επεξήγηση σύµβολων µεταγραφής [ ] Κείµενο µέσα σε αγκύλες υποδηλώνει επικάλυψη των οµιλητών/τριών (.) Παύση Η υπογράµµιση δείχνει έµφαση στον επιτονισµό - Η παύλα υποδηλώνει απότοµη διακοπή ή έναρξη του λόγου (ασαφές) Υλικό που δεν ακούγεται καθαρά : Οι άνω-κάτω τελείες υποδηλώνουν ηχητική προέκταση του προηγούµενου γράµµατος (( )) Οι διπλές παρενθέσεις περιλαµβάνουν πληροφορίες για µη λεκτικά στοιχεία της συνοµιλίας [ ] Τα αποσιωπητικά υποδηλώνουν κείµενο που έχει παραλειφθεί Ευχαριστίες Οι συγγραφείς θα ήθελαν να ευχαριστήσουν τη συµµετέχουσα για την συνεισφορά της στην παρούσα έρευνα, τις συναδέλφους τους στο ΚΕΘΙ, την οικογενειακή ψυχοθεραπεύτρια Σοφία Χατζηγελέκη για τις πολύ χρήσιµες ιδέες της, καθώς και τα µέλη της Οµάδας Ανάγνωσης DΨ. 16

18 Βιβλιογραφία Antaki, C. (1994). Explaining and Arguing: The Social Organization of Accounts. London: Sage. Billig, M., Condor, S., Edwards, D., Gane, M., Middleton, D. και Radley, A. (1988). Ideological Dilemmas: A Social Psychology of Everyday Thinking. London: Sage. Brown, K. και Herbert, M. (1997). Preventing Family Violence. Chichester: Wiley. Bowker, L.H. (1993). A battered woman's problems are social, not psychological. Στο R.J. Gelles και D.R. Loseke (Επ.), Current Controversies on Family Violence. London: Sage. Davies, B. και Harré, R. (1990). Positioning: The discursive production of selves. Journal for the Theory of Social Behaviour, 20, Davies, J.M., Lyon, E. και Monti-Catania, D. (1998). Safety Planning with Battered Women: Complex Lives/Difficult Choices. London: Sage. Drew, P. και Holt, E. (1989). Complainable matters: The use of idiomatic expressions in making complaints. Social Problems, 35, Edwards, D. (1998). The relevant thing about her: Social identity categories in use. Στο C. Antaki και S. Widdicombe (Επ.), Identities in Talk. London: Sage. Edwards, D. και Potter, J. (1992). Discursive Psychology. London: Sage. Eisikovits, Z. και Buchbinder, E. (2000). Locked in a Violent Embrace: Understanding and Intervening in Domestic Violence. London: Sage. Gelles, R.J. και Cornell, C.P. (1990). Intimate Violence in Families. Second Edition. London: Sage. Goffman, E. (1981). Forms of Talk. Oxford, UK: Blackwell. Gondolf, E.W. και Fisher, E.R. (1988). Battered Women as Survivors: An Alternative to Treating Learned Helplessness. Lexington, MA: Lexington Books. Goodman, M.S. και Greager-Fallon, B. (1995). Pattern Changing for Abused Women. London: Sage. Harway, M. (1993). Battered women: Characteristics and causes. Στο M. Hansen και M. Harway (Επ.), Battering and Family Therapy: A Feminist Perspective. London: Sage. Hydén, M. (1999). The world of the fearful: Battered women's narratives of leaving abusive husbands. Feminism & Psychology, 9, Pomerantz, A. (1986). Extreme case formulations: A new way of legitimating claims. Human Studies, 9, Potter, J. και Wetherell, M. (1987). Discourse and Social Psychology: Beyond Attitudes and Behaviour. London: Sage. Riessman, C.K. (1992). Making sense of marital violence: One woman's narrative. Στο G.C. Rosenwald και R.L. Ocberg (Επ.), Storied Lives: The Cultural Politics of Selfunderstanding. New-Haven, CT: Yale University Press. 17

19 Schiffrin, D. (1987). Discourse Markers. Cambridge: Cambridge University Press. Walker, L.E.A. και Browne, A. (1985). Gender and victimization by intimates. Journal of Personality, 53, Walker, L.E.A. (1993). The battered woman syndrome. Στο R.J. Gelles και D.R. Loseke (Επ.), Current Controversies on Family Violence. London: Sage. Wood, L. A. και Kroger, R. O. (2000). Doing Discourse Analysis: Methods for Studying Action in Talk and Text. London: Sage. 18

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Αποσπάσµατα από την οµιλία στο ηµοτικό Σχολείο Γουβών, 15 Νοεµβρίου 2014, µε τίτλο: ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Οι όροι «εκφοβισµός» (bullying) και «θυµατοποίηση» (victimization)

Διαβάστε περισσότερα

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900

Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Η Λειτουργία της Γραμμής SOS 15900 Καμηλέρη Ράνια: Ψυχολόγος, Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια, MSc, Στέλεχος/Σύμβουλος Γραμμής SOS 15900 Υποέργο 5 με τίτλο: «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ (SOS)

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις

Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις «Βία κατά των γυναικών: Ένα πρόβλημα, πολλές όψεις» Συνέδριο ΓΓΙΦ - ΥΠΕΣ Αθήνα 25/11/2014 Βία κατά των γυναικών: Ένα διαχρονικό πρόβλημα, πολλές όψεις Θεοδώρα Κατσιβαρδάκου Προϊστάμενη Διεύθυνσης Υπηρεσιών

Διαβάστε περισσότερα

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION

1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION 1.7.2015 Ble Pavillon XENIA KOURTOGLOU PRESENTATION I Didn't Sign Up for This Ξένια Κούρτογλου Founder & Managing Partner Focus Bari S.A Co-founder e-satisfaction Τι θα δούμε I. Οι δυνάμεις της αλλαγής

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014

Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Γεώργιος Ν.Λυράκος Μάθηµα Ψυχολογία της Υγείας Φυσικοθεραπεία ιάλεξη 8η 2014 Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες ένας αριθµός εναλλακτικών µοντέλων για τον πόνο πέραν του ιατρικού ενσωµατώνουν ψυχολογικούς(αντίληψη,

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ

ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΟ STRESS STRESS: ΠΙΕΣΗ Στρεσσογόνος παράγοντας Οτιδήποτε κάνει τον άνθρωπο να βιώνει στρες Είναι μια αλλαγή στην ομοιόσταση του ατόμου Παράγοντες που προκαλούν στρες Ενδογενείς Εξωγενείς Ενδογενείς

Διαβάστε περισσότερα

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία 1 Αδάµ Χαρβάτης, Ψυχολόγος, MSc, Phd Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία Επεξεργασία των σχετικών ιδεών και πρακτικών της Αφηγηµατικής Θεραπείας, στηριγµένη και εµπνευσµένη από

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Η ενδο-οικογενειακή βία ως έμφυλη βία. Πωλίνα Καστράνη Συμβουλευτική ψυχολόγος Διδάκτωρ Α.Π.Θ.

Η ενδο-οικογενειακή βία ως έμφυλη βία. Πωλίνα Καστράνη Συμβουλευτική ψυχολόγος Διδάκτωρ Α.Π.Θ. Η ενδο-οικογενειακή βία ως έμφυλη βία Πωλίνα Καστράνη Συμβουλευτική ψυχολόγος Διδάκτωρ Α.Π.Θ. Η ενδο-οικογενειακή βία Ορισμός: «Κάθε σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βία που ασκείται σε βάρος του θύματος

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗ = ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 27 Φεβρουαρίου, 2014 Παναγιώτα Χριστοδούλου Κοινωνική Λειτουργός ΜΑ, Υπ. Διδάκτορας Ορισμός Εμπορίας Προσώπων Σύμφωνα με τον περί Καταπολέμησης της Εμπορίας και

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση γραπτού λόγου

Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση γραπτού λόγου Επίπεδο Γ Τρίτη διδακτική πρόταση Πονοκέφαλος και θυμός Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: 1 διδακτική ώρα ενήλικες κατανόηση της δομής του κειμένου και δείκτες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΔΑ: Β4ΛΗΝ-4ΣΙ. Αριθµ. Πρωτ.: ΓΓΙΦ/2791 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ

ΑΔΑ: Β4ΛΗΝ-4ΣΙ. Αριθµ. Πρωτ.: ΓΓΙΦ/2791 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ Αθήνα, 13/6/2012 Αριθµ. Πρωτ.: ΓΓΙΦ/2791 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΑΝΑΡΤΗΤΕΟ ΣΤΟ ΙΑ ΙΚΤΥΟ Η ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΘΕΜΑ: Κανονισµός

Διαβάστε περισσότερα

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;»

«Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» «Πούλα τα όσο θες... πούλα ας πούµε το καλάµι από 200 ευρώ, 100. Κατάλαβες;» Οπου (Α) ο καλούµενος - χρήστης της υπ' αριθ. 698... (µέλος της Χ.Α.) Οπου (Β) ο καλών Ηµεροµηνία: 20/09/2013 Εναρξη: 22:12':00''

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΑ ΜΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ Ε Λ Ε Ν Η Κ Α Ρ Α Υ Ι Α Ν Ν Η, P S Y. D. Ε Γ Γ Ε Γ Ρ Α Μ Μ Ε Ν Η Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Ψ Υ Χ Ο Λ Ο Γ Ο Σ Λ Ε Ι Τ Ο Υ Ρ Γ Ο Σ Κ Λ Ι Ν Ι Κ Η Σ Α

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ, ΕΞΕΛΙΞΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 μάθημα Διδάσκουσα Δήμητρα Ιορδάνογλου ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ ΟΡΙΣΜΟΙ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Η ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Ένα σύνολο μη γνωστικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία»

Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία» Παρουσίαση στο VIII Ετήσιο Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Συμβουλευτικής (E.A.C) «Διαζύγιο: Απόκρυψη ή Προετοιμασία» Εισαγωγή Θα αναφερθώ περιληπτικά στο φαινόμενο του διαζυγίου, την συχνά επώδυνη διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ

Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΗ ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ Τρόποι θετικής προσαρμογής Ελένη Τσαχαγέα Κλινική Ψυχολόγος Επιστ. Συνεργάτης Νευρολογικό Τμήμα Γ.Ν.Α «Γιώργος Γεννηματάς» Σκοπός Ομιλίας Να παρουσιάσει το

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Βία και κακοποίηση στην οικογένεια

Βία και κακοποίηση στην οικογένεια Βία και κακοποίηση στην οικογένεια Λουΐζα Θεοφάνους, Συμβουλευτική Ψυχολόγος Η βία στην οικογένεια φέρνει βία στην κοινωνία. Γι αυτό η βία στην οικογένεια δεν αποτελεί προσωπική ή οικογενειακή υπόθεση

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΜΑΘΗΜΑ: ΈΚΦΡΑΣΗ ΈΚΘΕΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΤΑΞΗ: Α ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΙΝΗΤΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ: ΕΡΓΑΛΕΙΟ Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ Η εποχή µας µπορεί να χαρακτηριστεί ως εποχή της επικοινωνίας. Η τεχνολογική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας WWP Work with Perpetrators of Domestic Violence in Europe Daphne II Project 2006-2008 1 Σηµαντικά σηµεία της τεκµηρίωσης και αξιολόγησης των προγραµµάτων εργασίας µε άντρες δράστες ενδοοικογενειακής βίας

Διαβάστε περισσότερα

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια.

Aγχώδεις διαταραχές. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Αυτό το φυλλάδιο εξηγεί τι είναι οι αγχώδεις διαταραχές και πώς μπορείτε να βρείτε βοήθεια. Οι αγχώδεις διαταραχές, όπως η Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή, η Διαταραχή Πανικού και η Κοινωνική Φοβία, συνήθως

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Συγγραφείς: Κολίρη, Μ.Ε, Μαλογιάννης, Ι., Καπετανάκη, Δ., Καραπιπέρη, Α., Σωτηράκου, Α. & Κατσαδώρος, Κ.

Συγγραφείς: Κολίρη, Μ.Ε, Μαλογιάννης, Ι., Καπετανάκη, Δ., Καραπιπέρη, Α., Σωτηράκου, Α. & Κατσαδώρος, Κ. Τίτλος έρευνας: «Δουλεύοντας με αλλοδαπές γυναίκες θύματα βίας και σωματεμπορίας: πιλοτική έρευνα για την εφαρμογή της φόρμας καταγραφής κλινικών και πολιτισμικών στοιχείων». Συγγραφείς: Κολίρη, Μ.Ε, Μαλογιάννης,

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Συνεδρίου. Θεμ. Συνεδρία 1: Ζητήματα ψυχικής υγείας και ασθένειας

Πρόγραμμα Συνεδρίου. Θεμ. Συνεδρία 1: Ζητήματα ψυχικής υγείας και ασθένειας Πέμπτη, 1 Νοεμβρίου Ώρα Ολυμπιακό Μουσείο 18.00-19.00 Εγγραφή 19.00-20.30 Τελετή έναρξης Χαιρετισμοί Τιμητική εκδήλωση προς τιμήν της Καθηγήτριας κυρίας Μ. Μαλικιώση-Λοϊζου Εναρκτήρια ομιλία της τιμώμενης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

Τι είναι φόβος και τι φοβια;

Τι είναι φόβος και τι φοβια; ΦΟΒΟΙ - ΦΟΒΙΕΣ Τι είναι φόβος και τι φοβια; Φόβος: η δυσάρεστη συναισθηματική κατάσταση που δημιουργείται απέναντι σε πραγματικό κίνδυνο, ή απειλή. Φοβία: ο επίμονος φόβος που παγιδεύει το άτομο περιορίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015

(Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ Δ3-5_3 1 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ. Vocational Technology Enhanced Learning (VocTEL) 2015 ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ (Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.) «Αρχιμήδης ΙΙΙ Ενίσχυση Ερευνητικών ομάδων στην Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε.» Υποέργο: 3 Τίτλος: «Σχεδιασμός, Ανάπτυξη και Αξιολόγηση Σεναρίων Μικτής

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr Εισαγωγή Έρευνα Stedima: Ισότητα και Ισορροπία στην εργασιακή και προσωπική ζωή των ανωτάτων στελεχών Γιώργος Ντάκος, Πρόεδρος & Διευθύνων Σύμβουλος, Ροζίνα Κωστιάνη, Ρέα Μάνεση, STEDIMA S.A. www.stedima.gr

Διαβάστε περισσότερα

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος;

Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Σύντομη Περιγραφή Διερεύνησης Οξέα (Π. ΤΟΦΗ) Ποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματος; Στόχος της διερεύνησης ήταν να διαφανεί το αν κάποια υγρά επηρεάζουν μέρη του σώματός μας. Αρχικά, θελήσαμε να διερευνήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την

λεκτικός, σωματικός, ψυχολογικός, διαδικτυακός, κ.α.). ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την ! Ο Olweus (1993: 9) ορίζει ως εκφοβισμό «την κατάσταση κατά την οποία ο μαθητής εκτίθεται επανειλημμένα και για κάποιο χρονικό διάστημα σε αρνητικές πράξεις άλλου ή άλλων μαθητών, οι οποίες εκδηλώνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α )

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΕΠΑΛ (Ομάδα Α ) (Οι απαντήσεις είναι ενδεικτικές και προσαρμοσμένες στις δυνατότητες γραφής των μαθητών της Γ Λυκείου.) (Πλαγιότιτλοι - κύρια σημεία του κειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ. Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη Απολογιστικά Στοιχεία: Ιούλιος Δεκέμβριος 2012 Πρόγραμμα «αντι-στίγμα» Τι είναι η Γραμμή Βοήθειας για την Κατάθλιψη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ

ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Α ΛΥΚΕΙΟΥ ΕΚΘΕΣΗ Ο ψηφιακός κόσµος των παιδιών Κάποτε τα παιδιά χάνονταν όλη µέρα στους δρόµους, σήµερα χάνονται στις λεωφόρους του διαδικτύου. Ο µέσος 11χρονος σε µια δυτική χώρα έχει το δικό

Διαβάστε περισσότερα

MAN IN TKTR. [ GR ] hellenic -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

MAN IN TKTR. [ GR ] hellenic ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- RO Prevent and combat violence against children, young people and women and to protect victims and groups at risk [ GR ] hellenic -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Διαβάστε περισσότερα

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό!

Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Επιμέλεια-μετάφραση: Αλέξανδρος Νικολόπουλος, Ph.D. Ένα ερωτηματολόγιο που θα σας βοηθήσει να γνωρίσετε καλύτερα τον αγωνιστικό σας εαυτό! Πόσο ψυχολογικά προετοιμασμένος μπορεί να είστε πριν από έναν

Διαβάστε περισσότερα

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί;

Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Γονείς και Έφηβοι Λίγο Πριν τις Πανελλαδικές: Τρόποι Αποδοτικής Μελέτης και Διαχείρισης του Άγχους Τι είναι το Άγχος και τι το Προκαλεί; Τι είναι το άγχος; Άγχος είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά το

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού

Παραδοτέο Π.1 (Π.1.1) Εκθέσεις για προµήθεια εκπαιδευτικού υλικού 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕ ΟΝΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΕΠΕΑΕΚ ΙΙ Μέτρο 2.2 Αναµόρφωση Προγραµµάτων Προπτυχιακών Σπουδών ιεύρυνση Τριτοβάθµιας Κατ. Πράξης 2.2.2.α Αναµόρφωση Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

Το τέλος -ένας µονόλογος-

Το τέλος -ένας µονόλογος- Το τέλος -ένας µονόλογος- Γυναίκα µόνη, όµορφη, τριακονταετής. Καθιστή, µετά όρθια, πάντα µόνη. Χώρος κλειστός, ελάχιστα φωτεινός, παλιά ωραίος. Η ατµόσφαιρα έχει κάτι το πένθιµο. Το πρόσωπο κάτι το µόνιµο

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

μύθοι και πραγματικότητες για τις σχέσεις

μύθοι και πραγματικότητες για τις σχέσεις Η σωματική κακοποίηση είναι πιο σοβαρή από τη λεκτική (ΜΥΘΟΣ) Η λεκτική κακοποίηση μπορεί να είναι εξίσου επώδυνη και τρομακτική με τη σωματική. Το να μας υποτιμούν ή να μας πειράζουν συνεχώς μπορεί να

Διαβάστε περισσότερα

Εάν δεν ξέρεις πια τι να κάνεις. Εξειδικευµένοι φορείς υποστήριξης. Τηλεφωνικές. Φορείς φιλοξενίας και στήριξης

Εάν δεν ξέρεις πια τι να κάνεις. Εξειδικευµένοι φορείς υποστήριξης. Τηλεφωνικές. Φορείς φιλοξενίας και στήριξης Εάν δεν ξέρεις πια τι να κάνεις Τηλεφωνικές γραµµές Φορείς φιλοξενίας και στήριξης Γνωρίζεις ότι υπάρχουν άνθρωποι που µπορούν να σου προσφέρουν βοήθεια; Ποιοι είναι οι πιθανοί συνοµιλητές σου; Ο/Η γιατρός

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING)

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ (CYBERBULLYING) ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΗΛΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΠΕ19 Ζητούμενο η θετική στάση... Λοιπον σήµερα ο µπαµπάς θα σε προστατέψει απο τον ηλεκτρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Απαντήσεις λυρισµό 2.

Απαντήσεις λυρισµό 2. Απαντήσεις 1. Η λιτότητα, η εκφραστική καθαρότητα, ο δωρικός χαρακτήρας της αφήγησης, το απλό και λιτό ύφος, ο αφαιρετικός και συνάµα περιεκτικός λόγος, είναι µερικά από εκείνα τα χαρακτηριστικά γνωρίσµατα

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012

Η χαμηλή αυτοπεποίθηση - Βοηθείστε το παιδί σας. Επιμέλεια football-academies Τρίτη, 27 Μάρτιος 2012 Εισηγήσεις που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά σας - Μια μαγική λέξη που κάνει τους ανθρώπους και κυρίως τα παιδιά να αισθάνονται άνετα, πολύ καλά με τον εαυτό τους και τους άλλους. ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ τα αρνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλουμε κάποιον στο Διαδίκτυο, μπορεί να θεωρηθεί δυσφήμιση ή εξύβριση ή κακόβουλη πράξη Ενδέχεται να επισύρει τιμωρία

Το να συκοφαντούμε ή να προσβάλουμε κάποιον στο Διαδίκτυο, μπορεί να θεωρηθεί δυσφήμιση ή εξύβριση ή κακόβουλη πράξη Ενδέχεται να επισύρει τιμωρία Το διαδίκτυο στη ζωή µας ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ Φεβρουάριος, 2014 1 Θα µένατε ποτέ σε ένα πάρκο χωρίς επιτήρηση να συζητάτε, να παίζετε και δηµιουργείτε σχέσεις µε αγνώστους; 2 Θα µπαίνατε σε µια αίθουσα

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου

Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Αποκατάσταση Καρδιοπαθούς Ασθενούς Ο ρόλος του Ψυχιάτρου Πανταζής Α. Ιορδανίδης Διδάκτωρ Ψυχιατρικής Α.Π.Θ Καθηγητής Ψυχολογίας & Διατροφής, ΑΤΕΙ Ιορδανίδης,, 10/3/11 1 ρ.πανταζής Ιορδανίδης, 10/3/11 2

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ. Πτυχιακή εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΓΕΩΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Πτυχιακή εργασία ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΙ ΑΛΓΟΡΙΘΜΟΙ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΚΤΙΡΙΩΝ Εβελίνα Θεμιστοκλέους

Διαβάστε περισσότερα

Σ. Χαρτάλου, Ι. Μαλογιάννης

Σ. Χαρτάλου, Ι. Μαλογιάννης Περιγραφή Ατοµικής Περίπτωσης Μεσήλικης Γυναίκας µε Στοιχεία Οριακής και Παρανοειδούς ιαταραχής Προσωπικότητας και Υπερφαγική Συµπτω πτωµατολογία 12 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14-17 Μαΐου

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ελληνικό Στατιστικό Ινστιτούτο Πρακτικά 18 ου Πανελληνίου Συνεδρίου Στατιστικής (2005) σελ.49-54 ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗ ΤΟΥΣ. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΘΕΜΑ: Ο ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗ ΣΕ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕ ΚΑΡΚΙΝΟ ΜΑΣΤΟΥ ΠΟΥ ΥΠΟΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΗΜΕΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

Η Βία κατά των Γυναικών μέσα στην Οικογένεια

Η Βία κατά των Γυναικών μέσα στην Οικογένεια 1 Η Βία κατά των Γυναικών μέσα στην Οικογένεια Η βία κατά των γυναικών μέσα στην οικογένεια αποτελεί πρόβλημα με προεκτάσεις σε ατομικό, διαπροσωπικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Πέρα από τις επιπτώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Α21 CAMPAIGN Η ΛΥΣΗ ΜΑΣ

Α21 CAMPAIGN Η ΛΥΣΗ ΜΑΣ Α21 CAMPAIGN Η ΛΥΣΗ ΜΑΣ ---------------Η ΛΥΣΗ ΜΑΣ ---------------- Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΜΑΣ ΠΡΟΛΗΨΗ Αποτρέπουµε την εµπορία ενθρώπων µέσα από την ενηµέρωση και την εκπαίδευση. Έχουµε δηµιουργήσει παρουσιάσεις και

Διαβάστε περισσότερα