ΕΛΛΗΝΟΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΛΛΗΝΟΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ"

Transcript

1

2 Θανάσης Διαλεκτόπουλος ΝΕΟΙ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ Πολλαπλές ελληνικές ταυτότητες ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΛΛΗΝΟΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ Θεσσαλονίκη 2008

3

4 Στην κόρη μου Ειρήνη-Χρυσοβαλάντου που έχει κατορθώσει τη σύνθεση δύο πολιτισμών

5 ΝΕΟΙ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ Πολλαπλές ελληνικές ταυτότητες Συγγραφή - Επιμέλεια: Θανάσης Διαλεκτόπουλος Συγγραφή κειμένων Μέρους Α & Γ : Συγγραφή κειμένων Μέρους Β : Φιλολογική επιμέλεια Μέρους Β : Σχεδιασμός εξωφύλλου: Επεξ. κειμένου - Ηλεκτρ. Σελιδ/ση Επιμέλεια έκδοσης: Θανάσης Διαλεκτόπουλος Νέοι της Διασποράς Θανάσης Διαλεκτόπουλος Τζώρτζης Μάρκου Εκδόσεις ΖΥΓΟΣ Αγγελάκη 39, Μαριάνα Πάγκαλου Ευχαριστούμε τους Νέους της Διασποράς που συνεργάστηκαν στη συγγραφή του Μέρους Β του παρόντος βιβλίου. Τα ονόματά τους αναφέρονται στο εκάστοτε κείμενο που δημοσιεύεται με δική τους ευθύνη. 2008, Θανάσης Διαλεκτόπουλος ISBN:

6 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος του εκδότη... 8 Εισαγωγή... 9 ΜΕΡΟΣ Α : ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1. Νεοελληνική Διασπορά Διασπορικές ταυτότητες Κοινωνικοποίηση νέων της Διασποράς Διαδικασία της κοινωνικοποίησης Τύποι κοινωνικοποίησης Διπολιτισμική-διγλωσσική ικανότητα ΜΕΡΟΣ Β : ΑΥTOΒΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΔΙΑΣΠΟΡΑΣ Αγγλία Μαργαρίτα Ευαγγέλου Αίγυπτος Βσιλική Πολίτη Αργεντινή Χριστίνα Ράδου Αρμενία Λεόνα Σαγκιρίδου Αυστραλία Μιχάλης Ψαρομάτης Αυστρία Ξανθή Μπερσή Βέλγιο Νίκος Τσεπελίδης Βουλγαρία Δημήτρης Κανάριεφ Γαλλία Αλεξάνδρα Θεοδωρίδη Γερμανία Ιωσήφ Σαββίδης Γεωργία Βαλέριος Τσακαλίδης Δανία Λευτέρης Χατζηιωαννίδης Ελβετία Θεογνωσία Σαββίδη Η.Π.Α Μαρίνα Θωμάτου Ιταλία Μάρκος Κουτσινότα Καναδάς Χαρούλα Σταθοπούλου Λουξεμβούργο Βασίλης Αλεξίου Νότια Αφρική Φρόσω Μουστάκη Ολλανδία Χρύσα Δήμα

7 Περιεχόμενα Ουγγαρία Ηλέκτρα Αγκάρντι Ουζμπεκιστάν Ρωμανός Σεβάστοφ Ρωσία Όλγα Αλέποβα Σουηδία Μιλτιάδης Σιδέρης Τουρκία Ιόλη Γεωργιάδη Τσεχία Νικόλα Σουμελίδου Φινλανδία Παρασκευή Βλάχου ΜΕΡΟΣ Γ : ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 4. Σύνοψη των αποτελεσμάτων Συμπεράσματα Πολλαπλές εκφάνσεις της ελληνικότητας στη διασπορά Σχέσεις ταυτότητας και ετερότητας Η σχέση με το εδώ και το εκεί Συμπεράσματα και προτάσεις Επίλογος Σημειώσεις Βιβλιογραφία

8 Ο συγγραφέας Δρ. Θανάσης Διαλεκτόπουλος Ο κ. Θανάσης Διαλεκτόπουλος είναι διδάκτορας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης στο Κρατικό Πανεπιστήμιο Χρόνινγκεν Ολλανδίας και στο ίδιο Πανεπιστήμιο υπήρξε διδάσκων καθηγητής του μαθήματος της Διαπολιτισμικής Παιδαγωγικής. Υπήρξε συνεργάτης στο πρόγραμμα «Παιδεία Ομογενών» που υλοποίησε το Πανεπιστήμιο Κρήτης στην παραγωγή διδακτικού υλικού για τους Έλληνες μαθητές του εξωτερικού. Στην Ελλάδα υπηρέτησε ως Σχολικός Σύμβουλος και στον ομογενειακό χωρό ως Συντονιστής Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελληνική Πρεσβεία Βρυξελλών με διπλωματικό καθεστώς. Περιοχή ευθύνης του ήταν το Βέλγιο, η Ολλανδία και το Λουξεμβούργο. Έχει πλούσιο συγγραφικό έργο σε βιβλία (μερικά από τα οποία έχουν μεταφραστεί και σε άλλες γλώσσες) και άρθρα του βρίσκονται σε πολλά επιστημονικά περιοδικά. Θεσσαλονίκη, Νοέμβριος 2008

9 ΠΡΟΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ Η Εταιρία Ελληνοευρωπαϊκών Μελετών αποφάσισε να εκδώσει το εξαιρετικής και πολλαπλής σπουδαιότητας πόνημα «ΝΕΟΙ ΤΗΣ ΔΙΑ- ΣΠΟΡΑΣ» του καθ. Δρ. Αθανάσιου Διαλεκτόπουλου μέλους της ΕΕΜ, ορμώμενη από τις επιλογές που της επιβάλλουν οι καταστατικοί σκοποί της, οι οποίοι είναι: «Η μελέτη, ανάπτυξη, διάδοση του κοινού Ευρωπαϊκού και παγκόσμιου πολιτισμού σε συνδυασμό με τις πολλαπλές αλληλεπιδράσεις και τις ιδιαίτερες κατά τόπους πολιτιστικές και πολιτισμικές παραδόσεις» Μελετώντας το παρών πόνημα διαπιστώσαμε τους προβληματισμούς που δημιουργούνται, άλλα και τα αισιόδοξα μηνύματα που προβάλλουν σχετικά με την Ελληνικότητα των νέων γενεών στη διασπορά τους. Οι Νέοι της Διασποράς υφίστανται τις αφομοιωτικές διαδικασίες και αλληλεπιδράσεις που δημιουργούνται από τις κοινωνίες στις νέες τους πατρίδες, διατηρώντας παρά ταύτα την Ελληνική πολιτισμική τους συνείδηση. Μέσα από τις γραμμές του συγγράμματος, προβάλλουν ανάγλυφα τα αισιόδοξα μηνύματα της Ελληνικής φυλής για δημιουργικότητα, για διαμόρφωση της πολυπολιτισμικής κοινωνίας στην οποία διαβιώνουν, αλλά κυρίως ως θεματοφύλακας της Ελληνικής γλώσσας και παράδοσης παγκόσμια. Η διατήρηση των στοιχείων νόστου προς την προγονική τους πατρίδα (Εκκλησία γλώσσα κουλτούρα) άλλα και η αφομοίωση καθώς και η προσφορά αγάπης και αφοσίωσης προς τη νέα τους πατρίδα, γεμίζει όλους εμάς με αισθήματα εκτίμησης και θαυμασμού για τους είκοσι έξι παγκόσμιους νέο-έλληνες, οι οποίοι καταγράφοντας και αποτυπώνοντας στις σελίδες του παρόντος πονήματος τα βιώματα στις νέες τους πατρίδες, είναι άξιοι προβολής και αναγνώρισης. Αξίζουν επίσης θερμά συγχαρητήρια εις τον οραματιστή και δημιουργό της παρούσης εκδόσεως καθώς και σε όλα αυτά τα νέα παιδιά για το υψηλό τους Ελληνικό φρόνημα, τις μαρτυρίες και τις μνήμες τους. Εκδότης Εταιρία Ελληνοευρωπαϊκών Μελετών Ο πρόεδρος Κωνσταντίνος Γεροντής

10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στην κατανόηση σημαντικών ζητημάτων της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας θα πρέπει να συνυπολογιστεί ο ρόλος των ελληνικών παροικιών του εξωτερικού. Το ανθρώπινο δυναμικό των πέντε περίπου εκατομμυρίων Ελλήνων εκτός συνόρων Ελλάδας σε όλο τον κόσμο συμμετέχει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε συλλογικές πρωτοβουλίες πανεθνικής αλληλεγγύης και η παρουσία του στη γενική διαδρομή του Ελληνισμού είναι ιδιαίτερης σημασίας. Η ελληνική διασπορά είναι η έκφραση της ελληνικής οικουμενικότητας. Με το πέρασμα από την πρώτη στη δεύτερη και τρίτη γενιά οι ταυτότητες των απόδημων μετασχηματίζονται, παράγονται και αναπαράγονται συνεχώς. Το ίδιο αναπαράγεται και μεταλλάσσεται η συνείδηση της εθνοτικής ομάδας στις παροικίες. Το μεγάλο στοίχημα για τις νέες γενιές είναι η διατήρηση στοιχείων ελληνικότητας στη σύνθεση της ταυτότητάς τους ατομικής και συλλογικής. Φυσικά η ελληνικότητα δεν είναι ένα σταθερό και αμετάβλητο μέγεθος, αλλά εξελίσσεται και αλλάζει περιεχόμενο από περίοδο σε περίοδο. Γράφει σχετικά ο Σ. Κωνσταντινίδης (Δαμανάκης, 2007:17): «Ειδικά η μεταναστευτική διασπορά έχει εισέλθει σε ένα μεταβατικό στάδιο, με το πέρασμα στη δεύτερη και τρίτη γενιά και τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας και του θεσμικού πλαισίου ανάπτυξής της. Ασφαλώς σε κάθε γεωγραφική περιοχή υπάρχουν οι ιδιαιτερότητες, οι ειδικές συνθήκες, τα επιμέρους προβλήματα και οι διαφορετικές δυνατότητες. Είναι γι αυτόν το λόγο που δεν μπορούμε να μιλάμε για μια ελληνική διασπορική ταυτότητα αλλά για πολλαπλές ταυτότητες που διαθέτουν όμως και σημαντικά κοινά στοιχεία. Ταυτότητες που επαναπροσδιορίζονται και αναδομούνται σε διαλεκτική σχέση με την Ελλάδα και το γεωγραφικό χώρο όπου βιώνουν». Το ζητούμενο επομένως για τις νέες γενιές είναι να συμμετέχουν στο κοινωνικό, πολιτιστικό, οικονομικό, πολιτικό γίγνεσθαι των γεωγραφικών χωρών όπου διαμένουν και ταυτόχρονα να συντηρούν την πολιτισμική τους ιδιαιτερότητα οικοδομώντας μια πολυεπίπεδη ταυτότητα από δια

11 Εισαγωγή φορετικές συνιστώσες. Δεδομένου ότι η κοινωνικοποίησή τους λαμβάνει χώρα κάτω από διπολιτισμικές-διγλωσσικές ή ακόμα πολυπολιτισμικέςπολυγλωσσικές συνθήκες η δόμηση της ταυτότητάς τους είναι μια ιδιαίτερα σύνθετη διαδικασία. «Σε αντίθεση με τους Έλληνες της Ελλάδας που δομούν μια ταυτότητα του εθνοπολιτισμικού εαυτού οι Έλληνες της διασποράς δομούν την ταυτότητά τους λειτουργώντας ως εθνοπολιτισμικοί άλλοι» (Δαμανάκης, 2007:28). Ζητήσαμε από νέους της διασποράς να καταθέσουν τα βιώματα, τις παραστάσεις και τις εμπειρίες τους από τη χώρα διαμονής και προέλευσης και να εκφράσουν τη σχέση τους με τα δύο κοινωνικοπολιτισμικά συστήματα. Από τις μαρτυρίες τους προέκυψε ότι στη διασπορά υπάρχουν πολλές εκφάνσεις της ελληνικότητας που δεν είναι ταυτόσημες με την ελλαδική νόρμα. Από αυτή τη διαπίστωση προκύπτει, μεταξύ των άλλων, το ζήτημα της σχέσης μεταξύ αυτών των πολλαπλών εκφάνσεων της ελληνικότητας. Η έρευνα έχει ως σημείο αναφοράς τη μελέτη του Μ. Δαμανάκη (2007) Ταυτότητες και Εκπαίδευση στη Διασπορά, όπου αναλύονται τα πλαίσια δόμησης της ελληνικότητας στη διασπορά. Ακολουθώντας ένα πολυεπίπεδο δομοαναλυτικό μοντέλο που αναπτύσσει ο ερευνητής προσπαθούμε να διερευνήσουμε τα επίπεδα και τις διαστάσεις της κοινωνικοποίησης των νέων ελληνικής καταγωγής στη διασπορά και να σκιαγραφήσουμε τις διάφορες εκφάνσεις της ελληνικότητάς στις μεταξύ τους σχέσεις αλλά και στη σχέση τους με το εθνικό κέντρο. Το πόνημα δομείται σε τρία μέρη: Στο Πρώτο Μέρος επιχειρούμε μια θεωρητική προσέγγιση του φαινομένου της νεοελληνικής διασποράς και αναλύεται το πλαίσιο εντός του οποίου λαμβάνουν χώρα οι διαδικασίες κοινωνικοποίησης των νέων της διασποράς και της δόμησης της εθνοπολιτισμικής τους ταυτότητας. Το Δεύτερο Μέρος περιλαμβάνει τις αυτοβιογραφικές παρουσιάσεις 26 νέων της διασποράς από διαφορετικές χώρες της γης, όπου βάσει ενός δομημένου ερωτηματολογίου δίνονται απαντήσεις σε ερωτήματα που αφορούν παράγοντες και διαδικασίες της κοινωνικοποίησής τους. Στο Τρίτο Μέρος επιχειρούμε να διερευνήσουμε τις σχέσεις ταυτότητας και ετερότητας μεταξύ των νέων και τη σχέση τους με τη χώρα προέλευσης και τη χώρα διαμονής. Παρουσιάζονται τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα της έρευνας και κατατίθενται προτάσεις

12 Εισαγωγή Αφορμή για τη διεξαγωγή της έρευνας αποτέλεσαν οι προβληματισμοί που δημιουργούνται σχετικά με την «ελληνικότητα» των νέων γενεών στη διασπορά μπροστά στις αφομοιωτικές διαδικασίες που ασκούνται από τα συστήματα των χωρών διαμονής. Ο κοινωνικός σκοπός της έρευνας είναι να «χαρτογραφηθεί» η κοινωνικοποίηση των νέων ελληνικής καταγωγής στις πολυπολιτισμικές κοινωνίες των χωρών διαμονής τους και να αποσαφηνιστεί ο πολυσύνθετος χαρακτήρας των παραγόντων που συνδέονται με την κοινωνικοποίηση ώστε να προκύψει μια ανάλυση που θα ευαισθητοποιήσει τους παραλήπτες, στους οποίους απευθυνόμαστε. Παραλήπτες της έρευνας δεν είναι μόνο οι ίδιοι οι απόδημοι και οι αρμόδιοι για τα μεταναστευτικά θέματα, αλλά και οι εκπαιδευτικοί που παρέχουν διδακτικό έργο στις παροικίες. Το σχολείο αποτελεί το θεματοφύλακα της ελληνικής γλώσσας και της παράδοσης και μπορεί να συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωση της εθνοπολιτισμικής ταυτότητας των νέων γενεών

13

14 ΜΕΡΟΣ Α ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

15

16 1. Νεοελληνική Διασπορά Ο όρος διασπορά, παρά την ελληνική του ετυμολογία, έχει βιβλική προέλευση (Παλ. Διαθ., Δευτ. 28, 25 και Καιν. Διαθ., Ιωαν. 7, 35) και ως φαινόμενο απασχόλησε ιδιαίτερα τους μελετητές τις περασμένες δεκαετίες. Σήμερα υπάρχουν πολλά επιστημονικά συγγράμματα γύρω από τη συγκριτική μελέτη των διασπορών και ένας από τους πρωτοπόρους της συγκριτικής μελέτης ο John Armstrong (1976, όπως τον παραθέτει ο R. Clogg 2000:76) ορίζει τη διασπορά ως «κάθε εθνοτική ομάδα που στερείται εδαφικής βάσης μέσα σε ένα κράτος αυτό σημαίνει πως είναι μια σχετικά μικρή μειονότητα σε κάθε τμήμα αυτού του κράτους». Οι μελετητές ανάλογα με το επιστημονικό τους υπόβαθρο προσεγγίζουν τον όρο διασπορά από τη δική τους οπτική γωνία και τον ερμηνεύουν ποικιλοτρόπως. Κατά τον ιστορικό Χασιώτη (1993:19) με τον όρο διασπορά «χαρακτηρίζεται γενικά το τμήμα εκείνο του ελληνικού λαού, το οποίο, παρ όλο που εκπατρίστηκε για διάφορους λόγους και εγκαταστάθηκε, έστω και με σχετική μόνο μονιμότητα, σε χώρες ή περιοχές εκτός του εθνικού χώρου, εξακολούθησε να συντηρεί με ποικίλους τρόπους τους υλικούς, τους πολιτισμικούς ή έστω τους συναισθηματικούς του δεσμούς με τη γενέτειρα και τη χώρα της άμεσης ή παλιότερης καταγωγής του». Ο Δαμανάκης (2004:26) οριοθετεί και κατανοεί τον όρο διασπορά με κοινωνιολογικά κριτήρια, «σε άμεση συνάρτηση με τη διαδικασία κοινωνικοποίησης και διαμόρφωσης ταυτότητας ατόμων που ζουν σε μεταναστευτικά περιβάλλοντα ή γενικότερα σε καταστάσεις συνάντησης και αλληλεπίδρασης πολιτισμών». Ο ερευνητής υιοθετώντας αλλά και διαφοροποιώντας συγχρόνως τον ορισμό του Hettlage (1991:3) εννοεί με τον όρο διασπορά «το γεωγραφικό διασκορπισμό εθνοτικών ομάδων οι οποίες αποκομμένες, αλλά όχι οπωσδήποτε και αποξενωμένες, από την ομάδα προέλευσης/αναφοράς τους, ή τον εθνικό κορμό, ζουν ως εθνοτικές ομάδες ή μειονότητες στα πλαίσια μιας πολιτισμικά διαφορετικής κοινωνίας, κινούνται μεταξύ δύο ομάδων αναφοράς και μεταξύ δύο πολιτισμικών συστημάτων και ως εκ τούτου διαμορφώνουν κάτω από ιδιαίτερες συνθήκες την ταυτότητά τους». Οι όροι εθνοτική ομάδα και εθνική μειονότητα που χρησιμοποιούνται στον παραπάνω ορισμό της διασποράς δεν είναι ταυτόσημοι. Ο Δαμανάκης (2007:47) διευκρινίζει σχετικά: «Η εθνοτική μειονότητα,

17 ΜΕΡΟΣ Α όπως και η εθνική μειονότητα, κατά κανόνα έχει ένα χαμηλό status, είναι εκτεθειμένη σε διακρίσεις και ανισότητες και υστερεί έναντι της εθνοτικής πλειονότητας στο πλαίσιο μιας εθνοτικά διαστρωματωμένης κοινωνίας. Αντίθετα, η εθνοτική ομάδα μπορεί να αποτελέσει ισότιμο μέλος μιας πολυεθνοτικής κοινωνίας η οποία είναι οργανωμένη σ ένα κράτος. ( ) Οι εθνικές μειονότητες είναι κατά κανόνα προϊόν της γένεσης των εθνικών κρατών, ενώ οι εθνοτικές ομάδες είναι συνήθως αποτέλεσμα της εκούσιας μετακίνησης πληθυσμών (μετανάστευσης), κυρίως για οικονομικούς λόγους». Η ιστορία της νεοελληνικής διασποράς ακολουθώντας την περιοδολόγηση του Χασιώτη (1993:35 κ.έ.) μπορεί να χωριστεί συμβατικά σε τρεις μεγάλες περιόδους, αν λάβουμε υπόψη τους μεγάλους σταθμούς της νεοελληνικής ιστορίας που εκτίνεται από την πτώση της Κωνσταντινούπολης (1453) μέχρι σήμερα. Η ελληνική διασπορά είναι η έκφραση της ελληνικής οικουμενικότητας που συνόδευε πάντα τον ελληνισμό στις διάφορες ιστορικές του περιπέτειες. Η πρώτη περίοδος καλύπτει το διάστημα των τεσσάρων τουλάχιστον αιώνων της Τουρκοκρατίας μέχρι τη δημιουργία του ελληνικού κράτους (1830). Η δεύτερη περίοδος αρχίζει με την ίδρυση του ελληνικού κράτους και τελειώνει με την έκρηξη του Β Παγκοσμίου Πολέμου και η τρίτη περίοδος ξεκινά «στα μέσα της δεκαετίας του 1940, διευρύνθηκε δραματικά στις δεκαετίες του 1950 και ιδιαίτερα του 1960 και, κατά κάποιο τρόπο, έκλεισε στη δεκαετία του 1970». Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 με την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και την ελεύθερη πλέον διακίνηση και εργασία των υπηκόων των χωρών μελών αλλάζει το περιεχόμενο της μετανάστευσης και οριοθετείται νέα περίοδος στη σύγχρονη ιστορία του απόδημου Ελληνισμού. Ανάλογα με τα οικονομικά, κοινωνικοπολιτισμικά, χωροχρονικά και κυρίως ιστορικά χαρακτηριστικά της η νεοελληνική διασπορά μπορεί να διαφοροποιηθεί στην ιστορική και στη μεταναστευτική διασπορά (Δαμανάκης, 2007:46 κ.έ.). Η πρώτη τοποθετείται στην περίοδο από την πτώση της Κωνσταντινούπολης μέχρι και τη μικρασιατική καταστροφή και είναι δημιούργημα ιστορικών εξελίξεων, πολλές φορές βίαιων (τεκταινόμενα στο εσωτερικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, εθνογένεση στα Βαλκάνια), χωρίς την εμπλοκή του εθνικού κέντρου (είτε διότι δεν υπήρχε είτε διότι αδυνατούσε). Η δεύτερη, η μεταναστευτική διασπορά, απαρχή της οποίας αποτελεί η εργατική μετανάστευση κυρίως προς τις Η.Π.Α στα

18 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ τέλη του 19 ου αιώνα, αναδεικνύεται ως νέα μορφή διασποράς κατά τις δεκαετίας του 1950, 1960 και 1970 αλλά σε ένα βαθμό μέχρι και σήμερα και είναι «προϊόν μιας εκούσιας και στις περισσότερες περιπτώσεις προσυμφωνημένης (ελεγχόμενης), μεταξύ του ελληνικού κράτους και του κράτους υποδοχής μετανάστευσης». Η ελληνική διασπορά σε μια χώρα συγκροτείται από το σύνολο των ελληνικών παροικιών στη χώρα αυτή. Παροικίες είναι οι κοινωνικές ομάδες που «αντλούν την ιδιαιτερότητά τους έναντι του κοινωνικού περίγυρου από την κοινή γεωγραφική και εθνική τους προέλευση», χωρίς να προϋποθέτουν την ενεργό συμμετοχή των μελών τους σε συλλογικές λειτουργίες (Χασιώτης, 1993:19). «Όταν οι πάροικοι συσσωματώνονται έστω και υποτυπωδώς σε εθνικοθρησκευτικές οργανώσεις, τότε η παροικία τους χαρακτηρίζεται γενικά (και άσχετα από τις κατά περίπτωση ονομασίες της) ως κοινότητα» (Χασιώτης, 1993:20). Οι παροικίες επιδιώκουν τη στενή συναισθηματική και ιδεολογική τους εξάρτηση από το εθνικό κέντρο ακόμα και αν τα μέλη τους είναι άτομα δεύτερης και τρίτης γενιάς που είτε μεγάλωσαν είτε γεννήθηκαν στις χώρες φιλοξενίας και η παραμονή τους έχει μονιμότερο ή και οριστικό χαρακτήρα. Οι Έλληνες της διασποράς έχουν έντονη την πίστη σε μια κοινή εθνοπολιτισμική καταγωγή. Ο Δαμανάκης (2007: 38) σημειώνει πως «αυτό που λειτούργησε και λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ των Ελλήνων, εντός και εκτός Ελλάδος, είναι, κατά κανόνα, η πίστη σε μια κοινή πολιτισμική καταγωγή και το συναίσθημα». «Με τον όρο ελληνισμός», γράφει ο ερευνητής, «εννοούμε μια παγκόσμια κοινότητα, η οποία, πέρα από τα πραγματολογικά, συγχρονικά και διαπιστώσιμα πολιτισμικά στοιχεία και την υλική βάση που διαθέτει, φέρει έντονα συναισθηματικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά και συμπεριλαμβάνει στους κόλπους της όλα εκείνα τα άτομα που με βάση τα παραπάνω χαρακτηριστικά αυτοπροσδιορίζονται ως Έλληνες και αυτοεντάσσονται σ αυτή την κοινότητα» (Δαμανάκης, 2007:27). Ως προς τη μελέτη της σύγχρονης ελληνικής διασποράς υπάρχει ένα σημαντικό έλλειμμα κάτι που τονίζει στον πρόλογο του βιβλίου του Η Ελληνική Διασπορά στον 20ό αιώνα ο R. Clogg (2004: 19) και οι υπάρχουσες καταγραφές δεν είναι πάντα αξιόπιστες, όπως διαφαίνεται στη μελέτη του Υπουργείου Εξωτερικών (1992: 17) για τον Ελληνισμό του Εξωτερικού. Στις ίδιες διαπιστώσεις προβαίνει και ο Χασιώτης (1993:167) που τονίζει ότι «η ακριβής καταγραφή του σημερινού ανθρώπινου δυναμικού

19 ΜΕΡΟΣ Α του αποδήμου Ελληνισμού είναι εξαιρετικά δύσκολη». Ο ερευνητής αποδίδει το πρόβλημα μεταξύ άλλων και στο γεγονός ότι «οι περισσότερες χώρες υποδοχής απογράφουν την εθνική προέλευση των μεταναστών είτε των δύο πρώτων γενιών είτε μόνο της πρώτης» και καταλήγει πως «δεν είμαστε σε θέση να σχηματίσουμε παρά μόνο μια κατά προσέγγιση εικόνα της αριθμητικής δύναμης των αποδήμων. Στηριζόμενοι λοιπόν σε στοιχεία που προσφέρουν, για τους κατά χώρες ομογενείς, τα δεδομένα των απογραφών (όταν υπάρχουν), στις γενικές εκτιμήσεις των ελληνικών προξενικών αρχών και στους υπολογισμούς ομογενειακών φορέων, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι χονδρικά το σύνολο του Αποδήμου Ελληνισμού κινείται σήμερα μεταξύ ενός ελαχίστου και ενός μεγίστου ατόμων». Αν σκεφτούμε πως το μότο της Α Τακτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού (Σ.Α.Ε) ήταν « Έλληνες 141 Χώρες Φωτεινά Αστέρια του Ίδιου Γαλαξία», μπορούμε να αναλογιστούμε το χάος που επικρατεί στον καθορισμό του αριθμού των απόδημων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο ποσοστό των απόδημων Ελλήνων ανά τον κόσμο. Σύμφωνα με μελέτη του Υπουργείου Εξωτερικών (1992:17) «ο ακριβής αριθμός των Ομογενών, που βρίσκονται εγκατεστημένοι εκεί, δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί, επειδή τα σχετικά στατιστικά στοιχεία αμφισβητούνται, τόσον από τους ίδιους τους Ομογενείς, όσον και από την Αρχιεπισκοπή, που θεωρούν την Ομογένεια των ΗΠΑ ιδιαιτέρως πολυάριθμη». Σε στοιχεία που παραθέτει η Έμκε-Πουλοπούλου (1986:37 κ.έ.) φαίνεται να μετανάστευσαν στις ΗΠΑ από το 1890 μέχρι το 1920 περίπου Έλληνες, ενώ μέχρι το 1940 προστέθηκαν ακόμα περίπου Το σύνολο του ελληνοαμερικανικού πληθυσμού ανέρχεται σήμερα σύμφωνα με δημογραφικούς υπολογισμούς της ελληνικής Πρεσβείας στην Ουάσινγκτον σε άτομα, κυρίως τρίτης γενιάς και πάνω (ΥΠ.ΕΞ, 1992:17). Η ίδρυση των πρώτων Ορθόδοξων Ελληνικών Κοινοτήτων στην Αυστραλία χρονολογείται ήδη στα τέλη του 19 ου αιώνα (Τάμης, 2001:23). Στις δεκαετίες του 1950 και 1960 έλαβε χώρα μαζική μετανάστευση στην Αυστραλία και ιδρύθηκαν πολλές Ελληνικές Κοινότητες. Σήμερα οι Έλληνες της Αυστραλίας αποτελούν την τρίτη σε μέγεθος εθνότητα της πολυεθνικής αυτής χώρας, μετά τη βρετανική («αγγλοκελτική») και την ιταλική (Χασιώτης, 1993:172). Επί του συνολικού πληθυσμού της Αυστραλίας οι Έλληνες καταλαμβάνουν ποσοστό 3-4% (ΥΠ.ΕΞ, 1992:193). Σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠ.ΕΞ (1992:193) ο αριθμός των ομογενών στην Αυστραλία κατά προσέγγιση κυμαίνεται σήμερα μεταξύ

20 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ και Από αυτούς οι είναι Ελληνοκύπριοι. Η μαζική μετανάστευση Ελλήνων σε ευρωπαϊκές χώρες ανάγεται κυρίως στα μεταπολεμικά χρόνια. Υπολογίζεται πως σήμερα οι απόδημοι Έλληνες σε χώρες της δυτικής Ευρώπης φτάνουν τα περίπου άτομα από τους οποίους οι προέρχονται από την Ελλάδα και από την Κύπρο (Χασιώτης, 1993:171). Σύμφωνα με άλλες πηγές ο κυπριακός απόδημος ελληνισμός στην Ευρώπη αριθμεί περίπου Ελληνοκυπρίους και ανά το παγκόσμιο γίγνεσθαι γύρω στους (Κληρίδης, 1999:13). Δυσκολίες παρουσιάζει ο υπολογισμός των Ελλήνων σε χώρες της ανατολικής Ευρώπης. Οι εναπομείναντες πολιτικοί πρόσφυγες σε χώρες του ανατολικού μπλοκ ανέρχονται περίπου σε άτομα (Χασιώτης, 1993:172). Η συντριπτική πλειονότητα των Ελλήνων στην ευρωπαϊκή ήπειρο είναι εγκαταστημένη στη Γερμανία. Εκτιμάται πως ο αριθμός τους κυμαίνεται γύρω στις (Δαμανάκης, 2007:164). Σε σύγκριση με τις λοιπές εθνότητες που ζουν στη Γερμανία, οι Έλληνες έρχονται τέταρτοι σε αριθμό μετά τους Τούρκους, τους Γιουγκοσλάβους και τους Ιταλούς (ΥΠ.ΕΞ, 1992:166). Σημειώνεται ότι οι περισσότεροι μετανάστες έφτασαν στην Ο.Δ.Γ στη δεκαετία του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του Η πλειονότητα των Ελλήνων ζει στα ομόσπονδα κρατίδια της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Βάδης-Βυρτεμβέργης και Βαυαρίας. Στις χώρες της πρώην Ε.Σ.Σ.Δ το ελληνικό στοιχείο σύμφωνα με τη σοβιετική απογραφή του έτους 1989 αριθμεί άτομα, ενώ βάσει μετριότερων ελληνικών υπολογισμών ανέρχεται στα άτομα (ΥΠ.ΕΞ, 1992:142). Μέχρι πρόσφατα οι ελληνικοί πληθυσμοί της Κοινοπολιτείας των Ανεξάρτητων Κρατών ήταν εγκατεστημένοι στις Δημοκρατίες κυρίως της Ουκρανίας ( ), της Γεωργίας ( ), της Ρωσίας (80.541), του Καζακστάν (49.930), του Ουζμπεκιστάν (7.500) και της Αρμενίας (7.400) (Κασιμάτη κ.ά, 1992:50-51). Ο κύριος όγκος των ομογενών προέρχεται από την ιστορική περιοχή του Πόντου και την ενδοχώρα της Μικράς Ασίας και εγκαταστάθηκε στο έδαφος της Σοβιετικής Ένωσης κατά τη διάρκεια του 19 ου και αρχών του 20 ου αιώνα είτε μετά από τους ρωσοτουρκικούς πολέμους είτε στη συνέχεια του πολέμου του 1908 και της Μικρασιατικής Καταστροφής. Η ελληνική μετανάστευση προς τον Καναδά αρχίζει στις αρχές του 20 ου αιώνα. Το 1912 ήταν ήδη εγκατεστημένα άτομα ελληνικής καταγωγής και το 1931 ο αριθμός τους αυξήθηκε στις (Κωνσταντινίδης, 2001:33). Η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων εγκαταστάθηκε στον Καναδά μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο όταν η καναδική κυβέρνηση υιοθέτησε μια πιο

21 ΜΕΡΟΣ Α φιλελεύθερη μεταναστευτική πολιτική για λόγους οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Η ελληνική μετανάστευση στον Καναδά έφτασε στο αποκορύφωμά της το 1967 και βαθμιαία παρήκμασε τα επόμενα χρόνια κυρίως λόγω του ότι οι Έλληνες εργάτες προτιμούσαν την προσωρινή μετανάστευση στη Γερμανία και επειδή καλυτέρευσε στο μεταξύ η ελληνική οικονομία μετά το 1974 (Κωνσταντινίδης, 2001:33). Δεδομένου ότι ο Καναδάς επιτρέπει τη διπλή ιθαγένεια, όλοι σχεδόν οι Έλληνες είναι Καναδοί υπήκοοι, παράλληλα όμως διατηρούν και την ελληνική τους ιθαγένεια. Σύμφωνα με την απογραφή του 1993 οι Έλληνες του Καναδά που δήλωσαν μόνο μία εθνική καταγωγή ήταν , ενώ εκείνοι που δήλωσαν διπλή καταγωγή Οι αριθμοί αυτοί δεν περιλαμβάνουν αναγκαστικά άτομα δεύτερης και τρίτης γενιάς τα οποία δε δηλώνουν πάντα την ελληνική τους καταγωγή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις ηγετών των ελληνοκαναδικών κοινοτήτων, το 1993 υπήρχαν πάνω από άτομα ελληνικής καταγωγής που ζούσαν στον Καναδά (Κωνσταντινίδης, 2001:33), ενώ άλλες πηγές ανεβάζουν τον αριθμό τους σε (ΥΠ.ΕΞ, 1992:31). Το τμήμα του απόδημου Ελληνισμού της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής έχει μεταναστεύσει κυρίως από την εποχή του Μεσοπολέμου και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του Οι χώρες που φοιλοξενούν τους μεγαλύτερους αριθμούς Ελλήνων είναι η Αργεντινή (20.000) και η Βραζιλία (25.000) (ΥΠ.ΕΞ, 1992:43 κ.έ.). Η ακριβής καταγραφή του Ελληνισμού της Αφρικής παρουσιάζει περισσότερα προβλήματα, απόρρεια της ρευστότητας της κοινωνικοπολιτικής εξέλιξης των χωρών της Μαύρης Ηπείρου. «Με δεδομένες τις αυξομειώσεις του αριθμού τους οι Έλληνες της Αφρικής υπολογίζονται κατά προσέγγιση σε άτομα περίπου» (ΥΠ.ΕΞ, 1992:83 κ.έ, όπως παραθέτει ο Χασιώτης, 1993:174). Σε χώρες της Μέσης και της Εγγύς Ανατολής η παρουσία των Ελλήνων υπολογίζεται σε άτομα κυρίως κυπριακής προέλευσης. Ας αναφερθεί ότι στις περιοχές αυτές της Ανατολής κατοικούν και αρκετές χιλιάδες αραβόφωνοι Έλληνορθόδοξοι πληθυσμοί κυρίως στο Ισραήλ, τη Συρία, το Λίβανο και την Ιορδανία όπως και ελληνόφωνοι Ισραηλινοί, οι περισσότεροι από τους οποίους δεν έχουν πλέον την ελληνική υπηκοότητα (ΥΠ.ΕΞ, 1992:65 κέ). Η ελληνική μετανάστευση υπήρξε πάντοτε ένα φαινόμενο που συνδεόταν με το εμπορικό πνεύμα του Έλληνα, παρ όλη την επαρχιακή καταγωγή του μεγαλύτερου μέρους των μεταναστών (Vermeulen κ.ά, 2000:136). Από ορισμένους ερευνητές του φαινομένου η ελληνική

22 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ μετανάστευση έχει οριστεί ως θετική επιλογή (Geck, 1979 και Hopf, 1987, όπως τους παραθέτει ο Γκότοβος, 1997:45), «όχι απλώς με την έννοια ότι βάσει της διακρατικής συμφωνίας προβλέπονταν διαδικασίες αξιολόγησης των υποψηφίων μεταναστών όσο κυρίως με την έννοια ότι αυτοί που μετακινήθηκαν ήταν άτομα δεκτικά στο καινούργιο, με προσδοκίες κοινωνικής κινητικότητας και με κριτική διάθεση απέναντι στο καθιερωμένο πλαίσιο οργάνωσης της καθημερινής τους ζωής». Το ελληνικό στοιχείο απανταχού της γης έχει να επιδείξει αξιοσημείωτες επιδόσεις στον οικονομικό, τον πολιτιστικό ακόμα και στον πολιτικό τομέα. Η οικονομική επιφάνεια π.χ. των Ελλήνων της Αφρικής παρά τις αντίξοες συνθήκες διαβίωσης στις χώρες της Μαύρης Ηπείρου ξεπερνά κατά πολύ τη δημογραφική τους εικόνα, ενώ η πολιτιστική δραστηριότητα των Ελλήνων της Γαλλίας στις τέχνες και στις ανθρωπιστικές επιστήμες είναι σημαντική (Χασιώτης, 2003:176). Όσον αφορά τον τομέα της πολιτικής η παρουσία ατόμων ελληνικής καταγωγής στην πολιτική σκηνή των χωρών διαμονής τους είναι εντυπωσιακή. Στην Αυστραλία, στην Αμερική και τελευταία στην Ευρώπη Έλληνες ομογενείς συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση του πολιτικού κλίματος της χώρας τους. Από την πρώτη περίοδο των εγκαταστάσεών τους οι Έλληνες μετανάστες επιδίωξαν την εθνοπολιτισμική τους συσπείρωση σε οργανωμένα δίκτυα. Μετά τη μεταπολίτευση αποφασίστηκε από το εθνικό κέντρο η ίδρυση Υφυπουργείου Απόδημου Ελληνισμού που έλαβε υπόσταση στο άρθρο 108 του συντάγματος του 1975: «1. Το κράτος μεριμνά για τη ζωή του απόδημου ελληνισμού και τη διατήρηση των δεσμών του με τη μητέρα Πατρίδα. Επίσης μεριμνά για την παιδεία και την κοινωνική και επαγγελματική προαγωγή των Ελλήνων που εργάζονται έξω από την επικράτεια». Με την αναθεώρηση του συντάγματος (2001) το άρθρο 108 συμπληρώθηκε με μια δεύτερη παράγραφο, στην οποία αναφέρεται: «2. Νόμος ορίζει τα σχετικά με την οργάνωση, τη λειτουργία και τις αρμοδιότητες του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού, που έχει ως αποστολή του την έκφραση όλων των δυνάμεων του απανταχού ελληνισμού». Το 1982 ιδρύθηκε η Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού στο πλαίσιο του τότε Υπουργείου Προεδρείας της Κυβέρνησης με αρμοδιότητα να μεριμνά για την προστασία των δικαιωμάτων και συμφερόντων του απόδημου ελληνισμού και γενικότερα να εισηγείται στην εκάστοτε ελληνική κυβέρνηση για όλα τα θέματα του απόδημου ελληνισμού (Π.Δ. 104/1983, άρθρο 2). Σήμερα η Γ.Γ.Α.Ε λειτουργεί ως υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών. Το 1989 ιδρύθηκε το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού (Σ.Α.Ε) «ως

23 ΜΕΡΟΣ Α το πλέον τολμηρό πολιτικό εγχείρημα του νεοελληνικού κράτους, όσον αφορά τους Έλληνες της διασποράς» (Δαμανάκης, 2004:41). Το Σ.Α.Ε ιδρύθηκε στο πλαίσιο της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού, με γνωμοδοτικές και εισηγητικές αρμοδιότητες σε θέματα κυβερνητικής πολιτικής για τον απόδημο ελληνισμό, κυρίως σε θέματα εκπαίδευσης, πολιτιστικής ταυτότητας, εργασιακών σχέσεων, συνθηκών διαβίωσης, παλιννόστησης κλπ.» (Ν 1867/1989, άρθρο 17). Στην «Α Οργανωτική Συνέλευση του Συμβουλίου Απόδημου Ελληνισμού» (1995) συνοψίστηκαν τα αποτελέσματα της συνέλευσης σε ένα ψήφισμα χαρακτηριστικό γνώρισμα του οποίου αποτελεί η ιδιαίτερη σημασία προς τις ελληνορθόδοξες αξίες και τα εθνικά θέματα. Συγκεκριμένα αναφέρεται (όπως παρατίθεται από το Δαμανάκη, 2007:63) : «Η συνέχιση της αγαστής συνεργασίας Εκκλησίας και έθνους αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο για το μέλλον των νέων γενεών, που γεννημένες μακριά από τη γη των προγόνων τους, αγωνιούν για τη διατήρηση των εθνικών και θρησκευτικών μας αξιών». «Πιστεύουμε ότι οι κοινές πολιτιστικές αξίες και παραδόσεις, η ελληνική γλώσσα και η ορθοδοξία αποτελούν το συνεκτικό ιστό του οικουμενικού Ελληνισμού των 17 εκατομυρίων ανά την υφήλιο. Ο ουσιαστικός συντονισμός που δρομολογεί σήμερα το Σ.Α.Ε αποβλέπει στην ενδυνάμωση της οικουμενικότητας του Ελληνισμού και στην αναβάθμιση των μεγάλων δυνατοτήτων του για την αντιμετώπιση των προκλήσεων εν όψει του 21 ου αιώνα». Στο ειδικό τεύχος του Οικονομικού Ταχυδρόμου με την ευκαιρία του συνεδρίου των Απόδημων ( Νοέμβριος 1997) γράφει ο Υφυπουργός Εξωτερικών: «ο σχεδιασμός και η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης στη σύλληψη της Στρατηγικής του Ελληνισμού προϋποθέτει την ανάπτυξη και λειτουργία μιας αμφίδρομης σχέσης, τόσο ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Διασπορά της, όσο και προς την αντίστροφη κατεύθυνση, της αυτοοργανωμένης ομογένειας προς τη χώρα καταγωγής, στη βάση τόσο της προνοιακής διάταξης του άρθρου 108 του Συντάγματος καθώς και του άρθρου 1 παρ. 3, που αναφέρεται στο Έθνος αντιστοίχως». Η προσφυγή σε μια εθνική ιδεολογία που θα αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία μιας κοινής εθνικής ταυτότητας μπορεί να λειτουργήσει ως συνδετικός ιδεολογικός κρίκος μεταξύ των Ελλήνων εντός και εκτός Ελλάδας. Στο πλαίσιο αυτής της ιδεολογικής προσέγγισης, ο οικουμενικός ελληνισμός παρομοιάζεται από τον Μητροπολίτη Ελβετίας Δαμασκηνό (1996:164, όπως τον παραθέτει ο Δαμανάκης 2007:65) με τον ανθρώπινο οργανισμό: «Δεσμοί αίματος και δεσμοί πνεύματος λειτουργούν για πολλούς αιώνες στο τοπικό και στο οικουμενικό σώμα του Ελληνισμού,

24 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ όπως λειτουργούν οι αισθήσεις στον ανθρώπινο οργανισμό, ώστε να του εξασφαλίσουν όχι μόνο την οργανική συνοχή, αλλά και την λειτουργική ευρωστία στη δύσβατη ατραπό των ιστορικών του πεπρωμένων». Σύμφωνα με το Δαμανάκη (2007:50) η «ελληνική διασπορά θα μπορούσε να παρομοιαστεί με ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό που όταν συνενωθούν τα μέρη του, συνδυαστεί αυτό με το μητροπολιτικό κέντρο, την Ελλάδα, και ενταχθεί στο διαμορφούμενο νέο παγκόσμιο περιβάλλον δεν δίδει απλώς μια εικόνα, αλλά και οι αποχρώσεις της εικόνας αυτής αποκτούν ένα ιδιαίτερο νόημα»

25

26 2. Διασπορικές ταυτότητες Το θέμα της εθνοπολιτισμικής ταυτότητας των ομογενών έχει απασχολήσει σοβαρά τους ερευνητές (βλ. Δαμανάκης, 1998, 1999α,β,γ, 2001α, 2007, Γκότοβος, 2002, 2004, Διαλεκτόπουλος, 2004, Παπαλεξοπούλου 2004). Γράφει σχετικά ο Κωνσταντινίδης (2004:48): «Πώς προσδιορίζεται αυτή η διασπορά σε επίπεδο ταυτότητας; Όταν αναφερόμαστε στην πρώτη γενιά των μεταναστών η ταυτότητα είναι σίγουρα ακόμη η ελληνική. Μπορεί να αλλοιώνεται ανάλογα με το βαθμό ενσωμάτωσης ή και αφομοίωσης του κάθε μετανάστη στην κοινωνία υποδοχής, αλλά πάντως η ελληνικότητα με ό,τι αυτό εξυπακούει, παραμένει. Μετά τη δεύτερη και ιδίως μετά την τρίτη γενιά, είναι αδύνατον να μιλούμε για ελληνική ταυτότητα. Υπάρχει μια μετεξέλιξη που οδηγεί είτε σε ένα είδος ενσωμάτωσης με μια νέα πολυπολιτισμική ταυτότητα είτε στην αφομοίωση που οδηγεί στην αποδοχή της κυρίαρχης ταυτότητας της κοινωνίας υποδοχής. Η πολυπολιτισμική ταυτότητα, ιδίως σε χώρες με ανοικτές κοινωνίες, διατηρεί στοιχεία της ελληνικότητας ο βαθμός των οποίων είναι ανάλογος με το βαθμό ενσωμάτωσης ή αφομοίωσης του ατόμου». Αν δεχτούμε ότι η ταυτότητα του ατόμου δεν είναι δεδομένη και δεν κληρονομείται αλλά διαμορφώνεται και εξελίσσεται κάτω από τις εκάστοτε ειδικές συνθήκες, τότε θα πρέπει να αναμένουμε η ταυτότητα (ή γενικότερα η προσωπικότητα) που διαμορφώνει το άτομο να βρίσκεται σε αντιστοιχία με το κοινωνικοπολιτισμικό του περιβάλλον (Εrikson, 1971:46). Κάτω από αυτές τις συνθήκες αντιμετωπίζεται το φαινόμενο της διασπορικής ταυτότητας. Μιας ταυτότητας που δομείται σε διαλεκτική σχέση με τη χώρα καταγωγής και τον τόπο διαμονής και ως εκ τούτου αποτελεί μια σύνθετη διαδικασία, δεδομένου ότι λαμβάνει χώρα κάτω από διπολιτισμικές-διγλωσσικές ή πολυπολιτισμικές-πολυγλωσσικές συνθήκες. Με τις παραπάνω υποθέσεις ως αφετηρία και, κατά συνέπεια, την πολιτισμική ετερότητα των μελών εθνοπολιτισμικών ομάδων της διασποράς, επιχείρησε ο Δαμανάκης (βλ. 1998, 1999α, 1999β) να δώσει απάντηση στο ερώτημα, «αν υπάρχουν και ποια είναι αυτά τα πολιτισμικά στοιχεία που ενώνουν τους απανταχού Έλληνες και που λειτουργούν ως

27 ΜΕΡΟΣ Α κοινά συνδετικά στοιχεία των πολλαπλών ταυτοτήτων τους». Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι τα κοινά στοιχεία εστιάζονται στη γλώσσα, στη θρησκεία, στην ιστορία και στην παράδοση. Όμως, από τις έρευνες του Δαμανάκη σε Έλληνες ομογενείς ανά τον κόσμο προέκυψε ότι ο παραπάνω ισχυρισμός δεν τεκμηριώνεται ικανοποιητικά. Για παράδειγμα, οι κρητικής καταγωγής μουσουλμάνοι της Συρίας υποστηρίζουν ότι το χριστιανικό θρήσκευμα δεν είναι απαραίτητο συνθετικό στοιχείο της ελληνικής τους ταυτότητας (Τσολακίδου, 1999:401). Επίσης, οι ταταρόφωνοι πληθυσμοί των λεγόμενων ελληνικών χωριών της Μαριούπολης, στην Ουκρανία, δε μιλούν επί αιώνες ελληνικά, δεν έχουν κοινά ήθη και έθιμα με τους Έλληνες του μητροπολιτικού χώρου, υπήρξαν επί πολύ χρόνο χωρίς θρησκευτική πρακτική και όμως θεωρούν τους εαυτούς τους Έλληνες (Βακαλιός, 1997:148). Στην περίπτωση των ταταρόφωνων πληθυσμών της Ουκρανίας, αν και δεν υπάρχουν ούτε τα συγχρονικά/πραγματολογικά ούτε τα διαχρονικά στοιχεία που συγκροτούν την ελληνική ταυτότητα τουλάχιστο όπως αυτή γίνεται αντιληπτή στον ελλαδικό χώρο, αυτό που τους κάνει να αυτοπροσδιορίζονται ως Έλληνες είναι μια διάσταση ιδεολογική. Ο Δαμανάκης (2007:139) τονίζει ότι το ελάχιστο κοινό στοιχείο όλων όσων αυτοπροσδιορίζονται ως Έλληνες είναι, κατά κανόνα, η προφορική παράδοση, η οποία εκφράζεται ως πίστη ή ως ιδεολόγημα ή ως μύθος περί μιας κοινής πολιτισμικής ή βιογενετικής καταγωγής ή απλά ως ένας συναισθηματικός δεσμός. Οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν τεκμήρια της ελληνικότητάς τους και όμως ισχυρίζονται ότι είναι Έλληνες, γιατί έτσι νιώθουν. Είναι το ελάχιστο αίσθημα που κουβαλούν μαζί τους και που πέρασε από γενιά σε γενιά. Η έκφανση αυτή της ελληνικότητας μπορεί να χαρακτηριστεί ως «συμβολική ελληνικότητα». Μέσα σ αυτό το πλαίσιο οι δεσμοί τους και η εντύπωση για την Ελλάδα αναπτύχθηκαν, όπως υποστηρίζει ο Βακαλιός (1997:145), σε ένα αφαιρετικό επίπεδο. Είναι αποτέλεσμα αφαιρετικής εξιδανίκευσης και αναφοράς στο μακρινό παρελθόν που φτάνει στα όρια του μύθου και απέχει πολύ από τη σύγχρονη πραγματικότητα. Αυτός όμως ο μύθος, αυτό το πολιτισμικό ελάχιστο, έχει, σύμφωνα με το Δαμανάκη (1998:123), ιδιαίτερη σημασία για το φορέα του, γιατί χρησιμοποιείται ως στοιχείο αυτοπροσδιορισμού και αυτοαντίληψης και κατά συνέπεια συνθετικό στοιχείο της ταυτότητας, της αυτοεικόνας και του αυτοσυναισθήματος που έχει το άτομο και η ομάδα. Βέβαια, οι ιδεολογίες που στερούνται υλικής βάσης ως προϊόντα αφαιρετικής εξιδανίκευσης και μυθοποίησης του παρελθόντος (χωρίς

28 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ συγχρονικά στοιχεία) έχουν περιορισμένα όρια αντοχής και δεν μπορούν να αντέξουν σε περίπτωση που έρθουν αντιμέτωπα με την πραγματικότητα. Όμως, όταν καλλιεργούνται συστηματικά και γίνονται συστατικά στοιχεία της πολιτισμικής ζωής μιας ομάδας, μετατρέπονται σε παράγοντα κοινωνικοποίησης των ατόμων και σε συνθετικό στοιχείο της ταυτότητάς τους και, κατά συνέπεια, δημιουργούν μια πραγματικότητα (Δαμανάκης, 2001β:30 κ.έ.). Η ιδεολογία, για παράδειγμα, ανάμεσα στους ορεινούς πληθυσμούς του Πακιστάν, τους λεγόμενους Καλάς, ότι κατάγονται από το γένος του Μ. Αλεξάνδρου αποτελεί ως εσωτερικευμένος πολιτισμικός μύθος μια εσωτερική, ψυχολογική πραγματικότητα και, μ αυτή την έννοια, συνθετικό στοιχείο της εθνοπολιτισμικής τους ταυτότητας. Γράφει ο Δαμανάκης (1998:124): «Από τη στιγμή που το πολιτισμικό ελάχιστο χρησιμοποιείται ως στοιχείο αυτοπροσδιορισμού του ατόμου ή της ομάδας και καθίσταται συνθετικό στοιχείο της αυτοαντίληψης, της αυτοεικόνας και του αυτοσυναισθήματος του ατόμου, αποκτά ιδιαίτερο νόημα για το άτομο και μπορεί να αναλυθεί και να τεκμηριωθεί, από τις κοινωνικές επιστήμες, ο κοινωνικοποιητικός του ρόλος. Από την άλλη πλευρά, η έννοια του αυτοπροσδιορισμού μπορεί να συνδεθεί με την έννοια της αυτονομίας του ατόμου, καθώς και τα ανθρώπινα δικαιώματα και άρα να τεκμηριωθεί και από φιλοσοφικής και κοινωνιολογικής πλευράς». Συνοψίζοντας μπορούμε να πούμε ότι η εθνοπολιτισμική ταυτότητα ατόμων και ομάδων που ζουν μακριά από τον εθνικό κορμό, στη διασπορά, μπορεί να εμφανίζεται στην πιο εξεζητημένη της μορφή απλά ως ιδεολόγημα, ως συναίσθημα, ως πίστη σε μια κοινή καταγωγή, χωρίς όμως να συνοδεύεται από συγχρονικά διαπιστώσιμα στοιχεία, όπως η γλώσσα, η θρησκεία, η ιστορία, οι θεσμοί, τα ήθη και τα έθιμα. Η ομάδα αυτή ατόμων διαθέτει στην καλύτερη των περιπτώσεων κάποια «ελληνογενή πολιτισμικά και γλωσσικά ψήγματα», αυτό που ο Δαμανάκης (2007:137) αποκαλεί «πολιτισμικό ελάχιστο». Στον αντίποδα της παραπάνω κατηγορίας τοποθετεί ο Δαμανάκης την ομάδα ατόμων τα οποία έχουν πλήρη συνείδηση της κοινωνικοπολιτισμικής τους καταγωγής, χειρίζονται τη γλώσσα ή διάλεκτο της χώρας καταγωγής, δραστηριοποιούνται ή έστω συμμετέχουν στην παροικιακή ζωή και διατηρούν επαφές με το μητροπολιτικό χώρο. Η εθνοπολιτισμική τους ταυτότητα μπορεί να μην έχει την έκφανση της χώρας καταγωγής ως πρότυπο, αλλά είναι πολύ κοντά σ αυτή με την έννοια ότι διαθέτει συγχρονικά στοιχεία όπως γλώσσα, θρησκεία, ιστορία, θεσμούς, ήθη-έθιμα, παραδόσεις. «Πρόκειται, δηλαδή, για μια εξωελλαδική αλλά εντούτοις ελλαδοκεντρικά προσανατολισμένη ελληνικότητα»

29 ΜΕΡΟΣ Α (Δαμανάκης, 2007:139). Αυτή η κατηγορία έκφανσης της ελληνικότητας συναντάται σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης και ιδιαίτερα στο χώρο της Γερμανίας λόγω της μικρής γεωγραφικής απόστασης από την Ελλάδα όπου λειτουργεί πλήθος αμιγών Ελληνικών Σχολείων γύρω από τα οποία αναπτύσσονται δυναμικά παράλληλες Ελληνικές Κοινότητες και δίκτυα. Η δυνατότητα που παρέχεται στους Έλληνες της Δυτικής Ευρώπης να εκφράζονται ως Έλληνες και συγχρόνως ως ευρωπαίοι πολίτες τους δίνει τη δυνατότητα θεωρητικά και πρακτικά να προσανατολίζονται και να έχουν ως άμεσο σημείο αναφοράς την Ελλάδα (Δαμανάκης, 2007:140). Αυτός ο προσανατολισμός στην ακραία του έκφανση μπορεί να καταστεί εθνοκεντρικός και η οργάνωση της παροικίας να πάρει αμυντικό και αντιφατικό χαρακτήρα, όπως είχε στις δεκαετίες του 1960 και 1970, τότε που καλλιεργήθηκε έντονα η ιδιότυπη εθνική ιδεολογία ως παράγοντας συνοχής με το εθνικό κέντρο. Ανάμεσα σ αυτούς τους δύο πόλους έχει εντοπίσει ο Δαμανάκης (2001β:27 κ.έ.) μια ποικιλία εκφάνσεων της ελληνικής εθνοπολιτισμικής ταυτότητας και της γλωσσικής επάρκειας, αποτέλεσμα των διαφορετικών παραστάσεων, των διαφορετικών ομοιωμάτων, των διαφορετικών εικόνων και διαφορετικών εμπειριών που έχει το κάθε άτομο. Με άλλα λόγια συναντάμε πολλαπλές ταυτότητες, γεγονός που παραπέμπει περισσότερο σε μια πολιτισμική ετερότητα παρά σε μια πολιτισμική ταυτότητα (Δαμανάκης, 2001β:33). Η ετερότητα υπάρχει μόνο εφόσον το Εγώ και ο Άλλος συμμετέχουν σε μια κοινή μοίρα. Πρέπει να τονιστεί ότι ο αυτοπροσδιορισμός και η απόκτηση αυτοαντίληψης, αυτοσυναισθήματος και αυτοεικόνας είναι διαδικασίες που συντελούνται στο εσωτερικό του ατόμου, πάντα όμως σε σχέση με τους άλλους. Αυτό σημαίνει ότι το Εγώ δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς το Εσύ. Ο εαυτός δεν υπάρχει παρά μέσα και διαμέσου των σχέσεων του με τους Άλλους. Δεν μπορεί να γνωρίσει την πληρότητα χωρίς τον Άλλο, έχει ανάγκη τους Άλλους, προσδοκά την αναγνώριση απ αυτούς, ακόμα και μέσα στη μοναξιά δε σταματάει να συναντιέται μαζί τους. Το άτομο καθορίζεται έτσι από την πολλαπλότητα των αλληλεπιδράσεων με τον περιβάλλοντα κόσμο. Τα μέλη μιας εθνοπολιτισμικής ομάδας αυτοπροσδιορίζονται σε σχέση με τα άλλα μέλη της παροικίας, τους αλλογενείς στη χώρα όπου ζουν και τους κατοίκους της χώρας προέλευσης. Πέρα από τον αυτοπροσδιορισμό του ατόμου στο πλαίσιο της διπολιτισμικής του κοινωνικοποίησης σημαντικό ρόλο σ αυτή τη διαδικασία παίζει και ο ετεροπροσδιορισμός του. Με τον όρο αυτό νοείται η στάση της κοινωνίας της χώρας προέλευσης και διαμονής απέναντί

30 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ του. Ένας αντιφατικός ετεροπροσδιορισμός μπορεί να έχει επιβλαβή αποτελέσματα. Αυτό φαίνεται καθαρά στην Ελλάδα στην περίπτωση των ελληνικής καταγωγής προσφύγων από παρευξείνιες χώρες. Αυτοί έχουν να διαχειριστούν μια σειρά εναλλακτικών προσδιορισμών ανάλογα με την εκάστοτε περίσταση: Το ελληνικό κράτος τους χαρακτηρίζει «Ελληνοπόντιους», η ελληνική κοινωνία τους αντιμετωπίζει ως «Ρωσοπόντιους», οι ίδιοι αυτοπροσδιορίζονται ως «Πόντιοι» και τα παιδιά τους μετακινούνται στα μεσοδιαστήματα αυτών των οριοθετήσεων. Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση των Ελλήνων της Γερμανίας, όπου στη μεν Γερμανία είναι οι αλλοδαποί (Auslδnder) στη δε Ελλάδα οι «Λαζογερμανοί». Σε αντιδιαστολή με την πολιτισμική ταυτότητα η οποία είναι προϊόν της κοινωνικοποίησης του ατόμου κάτω από συγκεκριμένες και πραγματικές συνθήκες οι ομογενείς είναι δυνατόν να εμφανίζουν μια εθνική ταυτότητα, η οποία είναι προϊόν της εξιδανίκευσης και της μυθοποίησης του παρελθόντος και δε συνοδεύεται από συγχρονικά στοιχεία. Αυτή αποκαλείται από το Δαμανάκη (1999α:46) «εικονική εθνική ταυτότητα». Ο ερευνητής αντιδιαστέλλει την εικονική εθνική ταυτότητα από την πολιτισμική ταυτότητα, καθώς η τελευταία στηρίζεται κυρίως σε συγχρονικά στοιχεία και έχει βιωματικό χαρακτήρα, διαμορφώνεται δηλαδή κυρίως μέσα από την ενεργό ενασχόληση του ατόμου με το άμεσο κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον. Ο Δαμανάκης (1999α:46) συμπεραίνει ότι στη χώρα διαμονής η εικονική εθνική ταυτότητα δεν αποτελεί πρόβλημα για το άτομο, αφού αυτό ζει σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία, η οποία ανέχεται την πολιτισμική ετερότητα. Καθώς η εικονική ταυτότητα δεν έρχεται αντιμέτωπη με την πραγματικότητα, το άτομο δεν αισθάνεται την αντίφαση μεταξύ εικονικής εθνικής ταυτότητας και πολιτισμικής ταυτότητας. Όμως, «σε περίπτωση παλιννόστησης ή μόνο άμεσης επαφής με την πραγματικότητα, αυτή η αντίφαση αναδεικνύεται και μπορεί ν αποβεί μοιραία για το άτομο, επειδή η πολιτισμική του ταυτότητα διαφοροποιείται από εκείνη των ελλαδιτών. Και το κυριότερο η εικονική εθνική ταυτότητα και η εξιδανικευμένη εικόνα που είχε για την Ελλάδα, καταρρέουν σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα που δεν του αφήνουν περιθώρια για ομαλή κοινωνικοπολιτισμική ένταξη ή έστω προσαρμογή» (Δαμανάκης, 1999α:47). Είναι πολλά τα παραδείγματα ατόμων ελληνικής καταγωγής δεύτερης και τρίτης μεταναστευτικής γενιάς που επισκέπτονται για πρώτη φορά την Ελλάδα και συναντούν μια εικόνα διαφορετική από εκείνη που συντηρούσαν μέσα από τις διηγήσεις των γονέων ή των παππούδων-γιαγιάδων τους στο ενδοοικογενειακό

31 ΜΕΡΟΣ Α περιβάλλον. Η εξιδανικευμένη εικόνα για Ελλάδα συχνά προϊόν του απώτερου πολιτισμικού παρελθόντος δε φαίνεται να συμβαδίζει με τη σκληρή πραγματικότητα

32 3. Κοινωνικοποίηση νέων της διασποράς Η μετανάστευση ως γεγονός φέρνει το άτομο αντιμέτωπο με νέες υποχρεώσεις όπως η γνωριμία με νέα πολιτισμικά πρότυπα και η δημιουργία νέων συμπεριφοριστικών προσδοκιών, καταστάσεις που συχνά ο μετανάστης βιώνει ως κοινωνικοπολιτισμική σύγκρουση. Η μετανάστευση μπορεί να θεωρηθεί κατ αυτόν τον τρόπο ως ένα παθολογικό φαινόμενο που οδηγεί σε συλλογικά και ατομικά προβλήματα (Lutz, 1993:63). Είναι η εξάλειψη και η δημιουργία παλιών και νέων σχέσεων αντίστοιχα, είναι ο φυσικός αποχωρισμός του οικείου περιβάλλοντος με το οποίο το άτομο ένιωθε ιδιαίτερα συνδεδεμένο. Ζητήματα τέτοιου είδους εύκολα προκαλούν κοινωνικές εντάσεις και προβλήματα. Με τον όρο κοινωνικοποίηση 1 ορίζεται η διαδικασία εξέλιξης της προσωπικότητας του ατόμου μέσα στα όρια της αμοιβαίας επίδρασής του με το υλικό και κοινωνικοπολιτισμικό του περιβάλλον (Matthijssen, 1972:36, Duindam, 1985:70, Hurrelmann, 1988:2). Απ τη διατύπωση αυτή απορρέει ότι η διαμόρφωση της προσωπικότητας ή, για να χρησιμοποιήσουμε ακολουθώντας το Δαμανάκη (1999α, 1999β, 2001β) τη σημερινή επιστημονική ορολογία, η διαμόρφωση της ταυτότητας του Εγώ (Ego-identity) δεν καθορίζεται από τα γενικά εκείνα στοιχεία που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της γενικότερης συγκρότησης του ατόμου και τα οποία είτε έχει κληρονομικά είτε έχει διαμορφώσει με βάση τις προσωπικές του εμπειρίες και ερεθίσματα, αλλά εξαρτάται κατά πολύ από τις άμεσες ή έμμεσες επιδράσεις του περιβάλλοντος. Απ αυτό προκύπτει ότι, αν αλλάξουν οι περιβαλλοντολογικοί, κοινωνικοποιητικοί παραγόντες, μπορεί να έχουμε αλλαγή στη διαδικασία και στο αποτέλεσμα της κοινωνικοποίησης (Δαμανάκης, 1999α:19). Κάτω απ αυτό το πρίσμα, η κοινωνικοποίηση των παιδιών των μεταναστών έχει διαφορετικό χαρακτήρα από εκείνη των παιδιών που μεγαλώνουν στην ίδια την πατρίδα τους, κυρίως επειδή η κοινωνικοποίηση των πρώτων πραγματοποιείται, κατά κανόνα, κάτω από διπολιτισμικέςδιγλωσσικές συνθήκες (Δαμανάκης, 2001β:17). Σε σχέση με τα παιδιά που μεγαλώνουν στη «δική» τους χώρα, τα παιδιά των μεταναστών έχουν να κάνουν με μια διαδικασία κοινωνικοποίησης που από τη φύση της είναι προβληματική (Pels 1991:2). Η κοινωνικοπολιτισμική συμπεριφορά τους και η ένταξη τους στην κοινωνία

33 ΜΕΡΟΣ Α της χώρας διαμονής γίνεται πιο περίπλοκη λόγω του ότι στην οικογένεια, στον κύκλο των συγγενών και στον κύκλο των φίλων με την ίδια εθνική προέλευση κυριαρχεί μια κουλτούρα που προσιδιάζει με αυτή της χώρας καταγωγής, το καλοκαίρι στις διακοπές βιώνουν τα παιδιά την ελλαδική κουλτούρα, ενώ στο σχολείο, στο δρόμο, στις παρέες με αυτόχθονες φίλες και φίλους, σε επαφές με διάφορους θεσμούς έρχονται σε επαφή με το κοινωνικοπολιτισμικό σύστημα της χώρας διαμονής. Αυτό που οι γονείς μετανάστες ονομάζουν «δικό τους» δεν μπορεί να είναι αυτόχρημα και των παιδιών που έχουν γεννηθεί στην ξένη χώρα. Το ερώτημα που προκύπτει αυθόρμητα είναι: «ποιος είμαι; ποια είναι η σχέση μου με το εδώ και το εκεί;». Εκεί όπου συναντώνται οι δύο πολιτισμοί, δηλαδή στο Εγώ των παιδιών της διασποράς, δημιουργούνται εντάσεις. Η διαδικασία κοινωνικοποίησης γίνεται ακόμα πιο σύνθετη και δύσκολη «λόγω των ευμετάβλητων οικονομικών, κοινωνικών, πολιτικών, πολιτισμικών και ιδεολογικών παραγόντων» στην κοινωνία υποδοχής και στην εκάστοτε εθνοτική μειονοτική ομάδα (Δαμανάκης, 2001β:17). Η διαδικασία της πολιτισμικής αλλαγής που υφίστανται τα παιδιά από τη μετανάστευση και η διαδικασία της αναγκαστικής προσαρμογής τους στο νέο πολιτισμικό και κοινωνικό περιβάλλον προκαλούν μια κατάσταση «αφαιρετικής πολιτισμικής ενσωμάτωσης» (subtractive acculturation), όπως την ονομάζουν οι Gibson κ.ά. (1991:367), κατά την οποία τα μεταναστόπουλα αντιμετωπίζουν το δίλημμα να διατηρήσουν την ιδιαίτερη (οικεία) ταυτότητά τους και να παραμείνουν κοινωνικά απομονωμένα στη χώρα εγκατάστασης ή να την αποβάλουν και να υιοθετήσουν τα χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές της κυρίαρχης κουλτούρας. Αυτό συχνά τους δημιουργεί αισθήματα μειονεξίας και αποκλεισμού μέσα σε μια πραγματικότητα άνισων μορφωτικών και οικονομικών ευκαιριών, γεγονός που έχει άμεσες συνέπειες στη διαδικασία της κοινωνικοποίησής τους. Ο Ellemers (1979:20) θεωρεί το να μεγαλώνει κανείς σε δύο κουλτούρες ως τον πυρήνα της προβληματικής της «δεύτερης γενιάς». Κάποιοι ερευνητές (Akpinar, 1978) θεωρούν την κοινωνικοποίηση της δεύτερης μεταναστευτικής γενιάς ως μία «μόνιμη διαπολιτισμική σύγκρουση» μεταξύ της κουλτούρας της χώρας καταγωγής και της κουλτούρας της χώρας μέσα στην οποία μεγαλώνει αυτή η γενιά. Σ αυτή τη σύγκρουση η αλλοεθνής οικογένεια είναι αυτή που αποτυγχάνει στη διαδικασία της κοινωνικοποίησης και τελικά οι νέοι αποκτούν ελλείψεις στην ταυτότητά τους (Αkpinar, 1978: 40). Συχνά υποστηρίζεται για τους νέους της διασποράς ότι «ζουν ανάμεσα σε δύο κουλτούρες και φυλακίζονται ανάμεσα σ αυτές» ή «κάθονται ανάμεσα σε δύο καρέκλες»

34 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ (Pels, 1980). Η Boos-Nόnning (όπως την παραθέτει η Pels, 1991:2) αναφέρεται μάλιστα σε «άτομα δίχως πολιτισμό» και ο Mόller (1980:36) σε «άτομα που ζουν στη χώρα του πουθενά». Αυτές οι εκφράσεις δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος που προκαλείται από τις πολιτισμικές διαφορές σε πολυπολιτισμικές κοινωνίες, καθώς το άτομο οδηγείται αναπόφευκτα σε κρίση ταυτότητας. 3.1 Διαδικασία της κοινωνικοποίησης Όπως έχει αναφερθεί η ταυτότητα του ατόμου διαμορφώνεται κάθε φορά κάτω από συγκεκριμένες οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικοπολιτισμικές συνθήκες και επηρεάζεται άμεσα απ αυτές. Επειδή στην περίπτωση των παιδιών μεταναστών τα καθημερινά βιώματα, οι εμπειρίες, οι παραστάσεις και οι γνώσεις τους προέρχονται από ένα διπολιτισμικό-διγλωσσικό περιβάλλον, θα πρέπει η Εγωσύνθεσή τους να έχει κάποιο διπολιτισμικό χαρακτήρα. Θεωρητικά, θα πρέπει στον ψυχοπνευματικό τους κόσμο να γίνεται μια σύνθεση των δύο πολιτισμών. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η Εγωσύνθεση δεν είναι απλά το σύνολο, δηλαδή το ποσοτικό άθροισμα, των εκάστοτε εμπειριών, βιωμάτων και ταυτίσεων αλλά ποιοτικά κάτι περισσότερο από το άθροισμα αυτό: έχει χαρακτήρα αφομοιωτικόποιοτικό, εφόσον βέβαια πετύχει ως διαδικασία (Erikson,1980:121). Οι Γερμανοί κοινωνιολόγοι Schrδder, Nikles και Griese (στο εξής για χάριν συντομίας απλά Schrδder) ακολουθώντας το παράδειγμα του Claessens (1972) ερεύνησαν το φαινόμενο της κοινωνικοποίησης παιδιών μεταναστών σε ξένα περιβάλλοντα και δημιούργησαν ένα είδος μεταναστευτικής θεωρίας στο βιβλίο τους Die Zweite Generation (Η δεύτερη γενιά) (1979) όπου κεντρικό ερώτημα είναι: «τι ηλικία μπορεί να έχει κάποιο παιδί όταν μεταναστεύει, ώστε να είναι δυνατό αργότερα να αναπτύξει μια ισορροπημένη προσωπικότητα;» Οι συγγραφείς αυτοί χώρισαν σε τρεις φάσεις τη διαδικασία κοινωνικοποίησης: - Πρώτη Φάση: η πρωτογενής κοινωνικοποίηση. Το παιδί αναπτύσσει θεμελιώδη συναισθήματα όπως για παράδειγμα την εμπιστοσύνη (την «αρχέτυπη» εμπιστοσύνη κατά τον Erikson) στους προστάτες του. Σ αυτή τη φάση θεμελιώνεται η κοινωνική συμπεριφορά του. Σύμφωνα με τον Schrδder (1979:67) εδώ δεν υπάρχουν ακόμη πολιτισμικές διαφορές. - Δεύτερη φάση: ο επιπολιτισμός 2 (enculturation). Αυτή η φάση

35 ΜΕΡΟΣ Α διαρκεί από το δεύτερο ως το έκτο έτος του παιδιού. Σ αυτή τη φάση αυξάνεται κατά πολύ η επιρροή του οικογενειακού περιβάλλοντος. Μέσω της επαφής με σημαντικούς Άλλους μαθαίνει το παιδί κάποιες μορφές συναισθημάτων, γλώσσας 3, σκέψης και συμπεριφοράς που συνδέονται με τον πολιτισμό για να χρησιμοποιήσουμε τον όρο της κοινωνικής ανθρωπολογίας καλλιεργεί τη βασική του προσωπικότητα. Σε αλληλεπίδραση με το φυσικό και κοινωνικό του περιβάλλον χρησιμοποιεί το παιδί με αυξανόμενο ρυθμό την ήδη υπάρχουσα γνώση και ικανότητες για να αποθησαυρίσει καινούργιες εμπειρίες και να αποκτήσει καινούργια γνώση και ικανότητες. Αναλαμβάνει έναν πολιτισμικό ρόλο και αναπτύσσει την πολιτισμική του θεμελιώδη προσωπικότητα, που δεν μπορεί να αποχωριστεί πλέον (Schrδder κ.ά, 1979:57. Πρβλ. Leseman, 1994:23). Με το να αναλαμβάνει το παιδί πολιτισμικό ρόλο στην (υπο)κουλτούρα του οικογενειακού περιβάλλοντος αρχίζει να προετοιμάζεται για την ανάληψη κοινωνικών ρόλων και εκτός αυτού του πρωτογενούς περιβάλλοντος. - Τρίτη φάση: η δευτερογενής κοινωνικοποίηση. Αυτή η φάση καταλαμβάνει την υπόλοιπη ζωή του. Το άτομο μαθαίνει να παίζει διάφορους κοινωνικούς ρόλους ιδιαίτερα έξω από την οικογένεια, στο σχολείο, στον κύκλο των ομηλίκων, που του δίνουν τη δυνατότητα να ικανοποιεί διάφορες κοινωνικές προσδοκίες του (Schrδder κ.ά, 1979:58). Τι συμβαίνει τώρα με τα παιδιά που εναλλάσσουν κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο αναφοράς, που μεγαλώνουν δίγλωσσα και έρχονται καθημερινά σε επαφή με σημαντικούς Άλλους, που έχουν διαφορετική εθνοτική καταγωγή; Όπως είδαμε η δεύτερη φάση του επιπολιτισμού επιδρά καθοριστικά στην εξέλιξη της προσωπικότητας του ατόμου. Γι αυτό το λόγο ο Schrδder διαχωρίζει τα παιδιά των μεταναστών σε κατηγορίες, με βάση την απάντηση στο ερώτημα αν μετανάστευσαν πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά τη φάση του επιπολιτισμού. Για την πρώτη ομάδα παιδιά που μεταναστεύουν μετά το έκτο έτος της ηλικίας τους έκλεισε η φάση του επιπολιτισμού στη χώρα προέλευσης. Εδώ γίνεται λόγος για μονοδιάστατη πολιτισμική θεμελιώδη προσωπικότητα. Περαιτέρω, η διαδικασία του προσπολιτισμού 4 ή κοινωνικοπολιτισμικής προσαρμογής (acculturation) συντελείται στο κοινωνικό σύστημα της χώρας διαμονής και στην υποκουλτούρα της εθνοτικής τους ομάδας. Στην περίπτωση αυτή, σύμφωνα με τον Schrδder, δε γίνεται λόγος για αφομοίωση

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ»

«Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» «Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ» Εισηγήτρια: Ανδριανή Ζαγκούτα Συνεργάτης Ειδικής Γραμματείας Παιδείας Ομογενών και Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Η παιδεία είναι μια ευρύτερη έννοια, που ακρογωνιαίο

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης

του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Δρ Παναγιώηης Γαλάνης Σσνηονιζηής Εκπαίδεσζης Γραθείοσ Εκπαίδεσζης Σηοσηγάρδης Κοινωνικοποίηση του παιδιού στο σπίτι και στο σχολείο Στους ρυθμούς με τους οποίους

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι

Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης. Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Τα Αίτια και οι Επιπτώσεις της Διεθνούς Μετανάστευσης Πραγματικοί Μισθοί, Παγκόσμια Παραγωγή, Ωφελημένοι και Ζημιωμένοι Η Παγκόσµια Μετανάστευση Το 2010, 214 εκατομμύρια άνθρωποι ήταν μετανάστες, κατοικούσαν

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΔΗΜΟΥ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΥ» Εισηγήτρια: Έφη Γουνελά Στέλεχος της ΕΕΤΑΑ ΑΠΟΔΗΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ & ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ Η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα: «Φορολογία Οµογενών»

Θέµα: «Φορολογία Οµογενών» Προς :Αξιότιµο Υπουργό Οικονοµικών κ. Ιωάννη Στουρνάρα Βιέννη, 14.12.2012 Αρ. πρωτ.: 29/2012 Κοιν.: Αξ.κ Αντώνη Σαµαρά, Πρωθυπουργό της Ελλάδας Αξ.κ. Γιώργο Μαυραγάνη, Υφυπουργό Οικονοµικών Αξ.κ. Κωνσταντίνο

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012)

ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Ο.Κ.Ε.) ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΥΨΗΛΗΣ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ (Ν. 4071/2012) Εισαγωγή Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 η Ελλάδα μετατράπηκε από χώρα

Διαβάστε περισσότερα

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ.

V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. V/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Η συμβολή της οικογένειας στην άσκηση κοινωνικής πολιτικής είναι μεγάλη και διαχρονική. Η μορφή και το περιεχόμενο, όμως, αυτής της συμβολής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΔΙΚΤΥΟΥ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ 2003-2005 Δύο χρόνια μετά την ιδρυτική του Συνέλευση το Δίκτυο, μέσα στα πλαίσια των αξόνων που αυτή έθεσε και με βάση τη μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL

Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Πίνακας αποτελεσμάτων της Ένωσης για την Καινοτομία το 2015. Σύνοψη Γλωσσική έκδοση ΕL Εσωτερική Αγορά, Βιομηχανία, Επιχειρηματικότη τα και ΜΜΕ ΣΥΝΟΨΗ Πίνακας επιδόσεων της Ένωσης για την Καινοτομία το

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012.

Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ. Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. Αθήνα, 3/12/2013 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) ανακοίνωσε σήμερα τα αποτελέσματα της έρευνας PISA 2012. 1 PISA 2012 ΜΕΣΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ ΧΩΡΩΝ/ΟΙΚΟΝΟΜΙΩΝ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα. Άννα Κοκκινίδου, Yπεύθυνη του Προγράμματος, σε συνεργασία με την κ. Κυριακή Σπανού. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Πρόγραμμα. Άννα Κοκκινίδου, Yπεύθυνη του Προγράμματος, σε συνεργασία με την κ. Κυριακή Σπανού. Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Oι Νέες Διαδρομές στην Ελληνική Γλώσσα- elearning.greek-language.gr Πρόγραμμα Διαδρομές στη Διδασκαλία της Ελληνικής Γλώσσας, Άννα Κοκκινίδου, Yπεύθυνη του Προγράμματος, σε συνεργασία με την κ. Κυριακή

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά δικαιώµατα που ισχύουν για µετανάστες σε αντικανονική κατάσταση

Βασικά δικαιώµατα που ισχύουν για µετανάστες σε αντικανονική κατάσταση Βασικά δικαιώµατα που ισχύουν για µετανάστες σε αντικανονική κατάσταση Έγγραφο θέσης της Κάριτας Ευρώπης (ΚΕ) για τα δικαιώµατα των µεταναστών σε αντικανονική κατάσταση Εισαγωγή Η Κάριτας Ευρώπης (ΚΕ)

Διαβάστε περισσότερα

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου.

μεταναστευτικό ζήτημα θετικό βήμα το εγχείρημα της συγκέντρωσης της σχετικής νομοθεσίας σε ενιαίο κείμενο νόμου. Ομιλία της Συνηγόρου του Πολίτη Καλλιόπης Σπανού στη Διεθνή Συνδιάσκεψη της ΟΚΕ στο πλαίσιο της Ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με θέμα: «Μια ολοκληρωμένη και κοινή μεταναστευτική

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 23 Ιανουαρίου 2013 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιαν. - Σεπτεµβρίου 2012 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ. Μετά από πολυπληθή αιτήματα των φοιτητών μας που συμμετέχουν σε όλο το εύρος των εκπαιδευτικών μας δράσεων, η Ακαδημία των Πολιτών προαναγγέλλει

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ. 2. Δομή μονάδες 15. 3 Έκφραση μονάδες 15. 4. Ορθογραφία μονάδες 5. 5. (Β 1) μονάδες 10. 6. ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ ΣΗΜΕΙΑ 1. Περιεχόμενο ΜΟΝΑΔΕΣ μονάδες 15 2. Δομή μονάδες 15 3 Έκφραση μονάδες 15 4. Ορθογραφία μονάδες 5 ΜΕΡΟΣ Β : ΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ 5. (Β 1) μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 9 Ιανουαρίου 2015 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Σεπτέµβριος 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κατάλογος διευκρινιστικού υλικού..................................... 18 Πρόλογος....................................................... 27 Ευχαριστίες......................................................

Διαβάστε περισσότερα

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011

Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 5 Σεπτεμβρίου 2014 Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011 ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Εσωτερική μετανάστευση Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος: Η οικονοµική, πολιτική και πολιτισµική κατάσταση του ελληνισµού στην Ο Γ

Α Μέρος: Η οικονοµική, πολιτική και πολιτισµική κατάσταση του ελληνισµού στην Ο Γ Αποτελεί προτεινόµενη ενδεικτική λύση Μελετήστε και δώστε τη δική σας προσωπική µατιά Σε περίπτωση αντιγραφής ή τυπογραφικών λαθών δε φέρουµε καµία ευθύνη. ΕΛΠ 43 Σχεδιάγραµµα δεύτερης γραπτής εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία

Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων. οργάνωση και λειτουργία Ο θεσμός των Ευρωπαϊκών Σχολείων οργάνωση και λειτουργία Μαρία Φουσέκα, φιλόλογος 1 Τα Ευρωπαϊκά Σχολεία είναι επίσημα εκπαιδευτικά ιδρύματα που συστάθηκαν, αρχικά, για τα παιδιά των υπαλλήλων της Ε.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ Η ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΟΙ Σ.Α.Δ.Φ. ΣΤΗ ΔΙΕΘΝΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ Η αναγκαιότητα για την εναρμόνιση της άμεσης φορολογίας των επιχειρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου

«ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου Πληθυσµιακή και Γλωσσική Ποικιλότητα «ιεθνούς Σχολείου» Ρόδου στη Ρόδο: Το Παράδειγµα του Κατερίνα Καλογεροπούλου, Φώτης Κοτζαµάνης, Λιάνα Κουµνάκη, Αγάπη Μπίτσκη, Βασιλική Πίνδη, Πάνος Σιώρος, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά

Νότια Ευρώπη. Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός. Ελληνικά Νότια Ευρώπη Οικονομική Κρίση: Αγροτικές/αστικές ανισότητες, περιφερειακή σύγκλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός Η πρόσφατη οικονομική κρίση επηρέασε εκατομμύρια Ευρωπαίων πολιτών με πολλούς να χάνουν

Διαβάστε περισσότερα

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία)

ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 (προσωρινά στοιχεία) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 30 Σεπτεµβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ (προσωρινά στοιχεία) Από

Διαβάστε περισσότερα

Αφίξεις µη κατοίκων κατά µέσο µεταφοράς:

Αφίξεις µη κατοίκων κατά µέσο µεταφοράς: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουαρίου-Ιουνίου 2014 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου

Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου Σχεδιαγράμματα Εκθέσεων Β! Γυμνασίου ΕΝΟΤΗΤΑ 3 Φιλία Προϋποθέσεις ορθής φιλίας: Σεβασμός στην προσωπικότητα του άλλου. Ειλικρίνεια και τιμιότητα. Κατανόηση προβλημάτων. Αλληλοβοήθεια. Κοινά ενδιαφέροντα.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ. Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Πειραιάς, 23 Οκτωβρίου 2013 ΑΦΙΞΕΙΣ ΜΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ: Ιανουάριος - Ιούνιος 2013 Από τα στοιχεία της Έρευνας Συνόρων που διενεργεί η ΤτΕ

Διαβάστε περισσότερα

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Αναδεικνύω τον τόπο μου μέσα από την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Σοφία Τσιροπούλου Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ν. Έβρου softsi@sch.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας

Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Φλώρινα, Δεκέμβριος 2012 Η εξωτερική μετανάστευση από και προς τη Δυτική Μακεδονία στην περίοδο 1990-2009 και οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας Χρήστος Νίκας Εισαγωγή Η εισροή μεταναστών στην Ελλάδα και

Διαβάστε περισσότερα

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη

Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και δια βίου μάθηση στην Ε.Ε: θεώρηση των θεσμών και των πρακτικών στις χώρες μέλη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠANEΠΙΣΤΗMIO ΘEΣΣΑΛΟNIKHΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ TOMEAΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: Γ. Κ. Ζαρίφης (208θ, ΠκΦ, τηλ: 2310997893, e mail: gzarifis@edlit.auth.gr) Π 1810

Διαβάστε περισσότερα

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 4: «Αναβάθμιση των συστημάτων αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης και σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας στις 8 Περιφέρειες Σύγκλισης» Στρατηγική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου

Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Σχέδιο Δράσης Φτώχεια και Εργασία: Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση διερεύνησης και άμβλυνσης του φαινομένου Ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους Το φαινόμενο της φτώχειας παραμένει κυρίαρχο στις σύγχρονες κοινωνίες

Διαβάστε περισσότερα

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ)

Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ 2013 ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Ε Λ Τ Ι Ο Τ Υ Π Ο Υ Πειραιάς, 31 Οκτωβρίου 2014 ΑΦΙΞΕΙΣ ΚΑΙ ΙΑΝΥΚΤΕΡΕΥΣΕΙΣ ΣΤΑ ΚΑΤΑΛΥΜΑΤΑ ΞΕΝΟ ΟΧΕΙΑΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΜΠΙΝΓΚ: ΕΤΟΥΣ ( ΟΡΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ) Από τα

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΠΟΧΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Η συγκέντρωση της τουριστικής ζήτησης σε λίγους μήνες του έτους Μέτρηση Εποχικότητας Διανυκτερεύσεις Αφίξεις Δαπάνες Δείκτες Συγκέντρωσης Herfindahl - Hirschman

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ Ε.Ε. ERASMUS +: ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΟΛΑΙΑ. Βασική Δράση 1: Μαθησιακή κινητικότητα των ατόμων Σχέδια κινητικότητας για νέους

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ Ε.Ε. ERASMUS +: ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΟΛΑΙΑ. Βασική Δράση 1: Μαθησιακή κινητικότητα των ατόμων Σχέδια κινητικότητας για νέους ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ Ε.Ε. ERASMUS +: ΤΟΜΕΑΣ ΝΕΟΛΑΙΑ Βασική Δράση 1: Μαθησιακή κινητικότητα των ατόμων Σχέδια κινητικότητας για νέους -Ανταλλαγές νέων -Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία -Κινητικότητα ατόμων που δουλεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών

Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Αντιδημαρχία Κοινωνικής Πολιτικής Δράσεις για την κοινωνική ένταξη των μεταναστών στο Δήμο Συκεών Α-ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΛΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ 2006-2010 Ο Δήμος Συκεών επιδιώκοντας να συμβάλει στην ισότιμη κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ

ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ REMACO ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ ΕΠΙΧEIΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΤΕΛΙΚΗ ΣΥΝΟΨΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ -1- 1. ΣΥΝΙΣΤΩΣΕΣ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2. ΣΚΟΠΟΣ & ΕΠΙΔΙΩΞΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ & ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 4. ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ 5. ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΑΝΑΛΥΣΗ SWOT

Διαβάστε περισσότερα

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας

Α. Ο εκκλησιασμός των μαθητών των σχολείων Α/θμιας και Β/θμιας ΘΕΜΑ: "Εκκλησιασμός και πρωινή προσευχή μαθητών" ΣΧΕΤ.: α) ΥΠΕΠΘ, Φ. 200.21/16/136240.26.11.1977 β) ΥΠΕΠΘ, Γ/6251/22-10-1979 γ) ΥΠΕΠΘ, Γ/2875/30-4-1981 δ) Π.Δ. 201/98 Με αφορμή ερωτήματα που τέθηκαν στο

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο:

Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ. Παρουσίαση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην Κύπρο: Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ Ο όρος μετανάστευση (migration), τόσο στις κοινωνικές επιστήμες όσο και στο Διεθνές Δίκαιο αναφέρεται στην, για διάφορους λόγους, γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα είτε κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Πολίτη/Ημερίδα Μικτές μεταναστευτικές ροές και προκλήσεις για την προστασία των προσφύγων

Συνήγορος του Πολίτη/Ημερίδα Μικτές μεταναστευτικές ροές και προκλήσεις για την προστασία των προσφύγων Συνήγορος του Πολίτη/Ημερίδα Μικτές μεταναστευτικές ροές και προκλήσεις για την προστασία των προσφύγων Καλλιόπη Στεφανάκη/Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Σύνοψη της παρουσίασης Βασικά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα

Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Δομές Κοινωνικής Υποστήριξης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, στην Ελλάδα Σίμος Δανιηλίδης, Δήμαρχος Συκεών Πρόεδρος Επιτροπής Κοινωνικής Πολιτικής Αλληλεγγύης και Απασχόλησης της Κεντρικής Ένωσης Δήμων και

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους;

Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Τί ισχύει στις άλλες χώρες της Ε.Ε. σχετικά µε την κτήση ιθαγένειας από τέκνα αλλοδαπών που γεννιούνται και/ή ανατρέφονται στην επικράτειά τους; Με το ν.3838/2010 εισήχθησαν στην ελληνική έννοµη τάξη ρυθµίσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία Βασικά μεγέθη & συγκριτικοί δείκτες ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, τις συνθήκες διαβίωσης και την οικονομία

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση.

Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Νέα Μέσα και Ψηφιακή Τηλεόραση: νέες προοπτικές για καινοτόμο εκπαίδευση. Ιωάννης Αντ. Παναγιωτόπουλος Γενικός Γραμματέας Μέσων Ενημέρωσης Κυρίες και κύριοι, Το 1970, ο μέσος όρος των αναλφάβητων σύμφωνα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Το θέμα που καλούμαι να πραγματευτώ είναι «ο Νέος Ευρωσκεπτικισμός και η Μετανάστευση».

Το θέμα που καλούμαι να πραγματευτώ είναι «ο Νέος Ευρωσκεπτικισμός και η Μετανάστευση». Καλησπερίζω το εκλεκτό κοινό. Καταρχάς, προτού ξεκινήσω, θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τους διοργανωτές της ημερίδας, καθώς αποτελεί ιδιαίτερη τιμή για εμένα να βρίσκομαι εδώ, ενώπιον όλων εσάς τη σημερινή

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»;

Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Τι σημαίνει ο όρος «βυζαντινόν»; Ο όρος«βυζαντινόν» αναφέρεται στο Μεσαιωνικό κράτος που εδιοικείτο από την Κωνσταντινούπολη, τη μεγάλη πόλη των ακτών του Βοσπόρου. Οι ιστορικοί χρησιμοποιούν τον όρο αυτόν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ

ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Οικοδομούμε μια νέα ζωή στο Οντάριο Οδηγός για τους καινούργιους μετανάστες Μαθαίνουμε να: ΒΕΛΤΙΩΝΟΥΜΕ ΤΙΣ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΜΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ Μόλις έχετε μεταναστεύσει στο Οντάριο και είναι πολύ φυσικό να έχετε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΗΜΟΥ ΘΕΡΜΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΕΜΒΕΛΕΙΑΣ Επιμέλεια: Δρ. Γεώργιος Κουλαουζίδης Ειδικός Σύμβουλος για θέματα Δια Βίου Μάθησης 2012 Ανάπτυξη και προβολή της οινοτεχνικής

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής»

Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της. Γεωμετρικής Εποχής» Διδακτική πρόταση 1: 1 Πώς οργανώνονταν οι άνθρωποι της Γεωμετρική ς Εποχής; Ερωτήματα - κλειδιά: 2 Πόσο μεγάλες ήταν οι ομάδες των ανθρώπων της Γεωμετρικής Εποχής; Υπήρχαν αρχηγοί στις ομάδες των ανθρώπων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΓΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΖΩΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΔΡΟΣ ΕΡΑΤΩΣ ΚΟΖΑΚΟΥ-ΜΑΡΚΟΥΛΛΗ ΣΤΗ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΔΕΥΤΕΡΑ 15 ΙΟΥΝΙΟΥ 2015, 11:00 πμ ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΣΩΜΑΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ (Χωροτάκτης Μηχανικός και Περιφερειολόγος) Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΟΜ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΣΩΜΑΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ (Χωροτάκτης Μηχανικός και Περιφερειολόγος) Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΟΜ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ 1 ΣΩΜΑΡΑΣ ΧΡΗΣΤΟΣ (Χωροτάκτης Μηχανικός και Περιφερειολόγος) ΕΡΕΥΝΑ Ο ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΡΟΜ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΑΡΙΣΑΣ Αυτό το άρθρο σκοπό έχει, να προβάλει τα προβλήματα, τις καταστάσεις και τις

Διαβάστε περισσότερα

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. Επιστήμη, Τεχνολογία και Βιομηχανία: Πίνακας Αποτελεσμάτων του ΟΟΣΑ 2005.

OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005. Επιστήμη, Τεχνολογία και Βιομηχανία: Πίνακας Αποτελεσμάτων του ΟΟΣΑ 2005. OECD Science, Technology and Industry: Scoreboard 2005 Summary in Greek Επιστήμη, Τεχνολογία και Βιομηχανία: Πίνακας Αποτελεσμάτων του ΟΟΣΑ 2005 Περίληψη στα ελληνικά Σύνοψη Η μακροπρόθεσμη τάση προς την

Διαβάστε περισσότερα

Education at a Glance: OECD Indicators - 2005 Edition. Μια ματιά στην Εκπαίδευση: Δείκτες του ΟΟΣΑ - Έκδοση 2005

Education at a Glance: OECD Indicators - 2005 Edition. Μια ματιά στην Εκπαίδευση: Δείκτες του ΟΟΣΑ - Έκδοση 2005 Education at a Glance: OECD Indicators - 2005 Edition Summary in Greek Μια ματιά στην Εκπαίδευση: Δείκτες του ΟΟΣΑ - Έκδοση 2005 Περίληψη στα ελληνικά Η εκπαίδευση και η δια βίου μάθηση διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία

Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία Η Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Ουκρανία ΞΕΝΙΑ ΑΡΤΑΜΟΝΟΒΑ Κυριακάτικο Σχολείο της Ελληνικής Κοινότητας του Χαρκόβου (Ουκρανία) Οι κοινωνικές αναταραχές του 20 ου αιώνα επηρέασαν και τις ελληνικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΟΛΥΚΕΝΤΡΟ Διοσκούρων 4 & Πολυγνώτου ΑΘΗΝΑ 105 55 Τηλ. 2103310080, Fax: 2103310083 E-mail: info@kpolykentro.gr Τριμηνιαία ενημέρωση για την απασχόληση, την ανεργία, τους μισθούς και τις συντάξεις

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΗΓΕΣΙΑ : ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ m143 Ισίδωρος Παχουνδάκης Καθηγητής Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού)

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού) ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού) Δρ. Μανόλης Αλεξάκης Συντονιστής Γραφείου Βρυξελλών Αθήνα 10-11 Οκτωβρίου 2014 Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΤΕΙ ΑΘΗΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ Εισαγωγή στην Αρχειονομία 1 ο Μάθημα Μια πρώτη ματιά... Κοινωνία της Πληροφορίας Η Η σημερινή εποχή χαρακτηρίζεται ως η εποχή της πληροφορίας.

Διαβάστε περισσότερα