ΕΚΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΑΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΑΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ 1"

Transcript

1 ΛΗΔΑ ΣΤΕΡΓΙΟΤ ΕΚΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΑΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ 1 Αντί εισαγωγής, ας σταθούμε στην επεξήγηση του τίτλου εξετάζοντας αρχικά το ζήτημα της «πρόσκτησης διαπολιτισμικών δεξιοτήτων» και τη σύνδεσή του με το φαινόμενο του εκπατρισμού. Είναι πλέον κοινά αποδεκτό ότι οι απαιτούμενες δεξιότητες για τη χρήση μιας ξένης γλώσσας δεν είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της γλωσσολογίας εφόσον η γλώσσα με τη συμβολική της υπόσταση είνια φορέας πολιτισμού, εκφράζει και νοηματοδοτεί κανόνες και τρόπους συμπεριφοράς, αξίες και ερμηνευτικά συστήματα της καθημερινής ζωής2. Η αποδοχή άλλωστε αυτού του δεδομένου φαίνεται και στη λεγάμενη επικοινωνιακή μέθοδο η οποία επικρατεί εδώ και χρόνια στη διδασκαλία /εκμάθηση των ξένων γλωσσών. Η επικοινωνιακή δεξιότητα που αποτελεί στόχο της προσέγγισης αυτής είναι συνάρτηση επιμέρους συνισταμένων, γλωσσικών και εξωγλωσσικών, μεταξύ των οποίων και η κοινωνικοπολιτισμική δεξιότητα. Αυτή η συνισταμένη παραπέμπει στη γνώση και οικειοποίηση των κοινωνικών κανόνων και των αρχών στις οποίες στηρίζεται η διάδραση μεταξύ ατόμων και θεσμών (Moirand, 1990: 20). Συζητούμε λοιπόν την ικανότητα αναγνώρισης και κατανόησης κοινωνικών και πολιτισμικών δεδομένων άλλων απ αυτά που παρέχει το οικείο πολιτισμικό πλαίσιο. 1. Η εργασία αυτή παρουσιάστηκε στο 3ο Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία της Ελληνικής ως ξένης γλώσσας, της 22 /23 Οκτωβρίου 2004, στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 2. Ο όρος «πολιτισμός» νοείται εδώ στην ευρεία του έννοια παραπέμποντας στην «...ιστορική κληρονομιά, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τη λαϊκή παράδοση, καθώς και όλους τους κανόνες, τους τρόπους συμπεριφοράς, τις αξίες και τα ερμηνευτικά σχήματα της καθημερινής ζωής των ατόμων ενός οργανωμένου κοινωνικού συνόλου» (Δαμανάκης Μ., 2003: 30). Σχετικά με τη διαφοροποίηση των εννοιών «πολιτισμός» (civilisation) και «πολιτισμικό μόρφωμα» (culture), βλ. Αγραφιώτης. Δ., 2000:

2 190 Λήδα Στεργίου Σε συνθήκες πολυπολιτισμικότητας καί, πολυγλωσσίας, το αίτημα της περιγραφής, αλλά κυρίως της κατανόησης της «διαφορετικότητας» καθίσταται επιτακτικό. Αυτήν ακριβώς την κατανόηση των κοινωνικών και εκπαιδευτικών προβλημάτων που σχετίζονται με την πολιτισμική ποικιλία επιχειρεί να διευκολύνει η διαπολιτισμική προσέγγιση. Χρησιμοποιούμε τον όρο «πολυπολιτισμικότητα» προκειμένου να καταδείξουμε την κατάσταση εκείνη κατά την οποία διαφορετικοί μεταξύ τους πολιτισμοί συναντώνται κάτω από συνθήκες πληθυσμιακής κινητικότητας και μεταναστευτικών ρευμάτων. Η συνάντηση όμως αυτών των πολιτισμών δεν είναι στη ουσία παρά η συνάντηση ατόμων, «φορέων πολιτισμού». Άρα, η κατανόηση την οποία επιζητούμε τελικά είναι η κατανόηση του άλλου, του άλλου ομιλητή, του άλλου πολίτη, του άλλου ανθρώπου με την δική του ιδιαίτερη ιστορία που, καθορισμένη σε πολύ μεγάλο βαθμό από κοινωνικοπολιτισμικούς παράγοντες, του εξασφαλίζει συγκεκριμένους τρόπους διαχείρισης της κοινωνικής πραγματικότητας. Προϋπόθεση για την εν λόγω κατανόηση είναι το «άνοιγμα» στον «άλλο». Αυτό το άνοιγμα δεν είναι ούτε απλή ούτε εύκολη υπόθεση, η ιστορία άλλωστε το έχει αποδείξει πλείστες όσες φορές. Προϋποθέτει μάλιστα το άνοιγμα στον εαυτό, τη συνειδητοποίηση της δικής μας θέσης, συνθήκη που μπορεί να ευνοήσει την κατανόηση και αποδοχή της θέσης του άλλου. Στη συνέχεια της ίδιας λογικής βρίσκεται η έννοια της ενσυναίσθησης που αποτελεί και βασικό στόχο της διαπολιτισμικής μάθησης. Η ενσυναίσθηση ορίζεται ως "ικανότητα γνωστικής και συναισθηματικής τοποθέτησης του «εγώ» στη θέση του «άλλου», με τη σημασία της αποδοχής και ένταξης των προσδοκιών «του» στη συμπεριφορά μου απέναντι σ «αυτόν». (Γκόβαρης X., 2001: 178). Η απόκτηση μιας τέτοιας ικανότητας προϋποθέτει την κατανόηση των κοινωνικών συνθηκών που καθορίζουν τις εκάστοτε συμπεριφορές, καθώς και την αντιμετώπιση του άλλου ως προσώπου και όχι ως μιας αφηρημένης οντότητας που εκφράζει την évvota της «ξενότητας». Σε κάθε περίπτωση, το πέρασμα από το «μέσα» στο «έξω», από το οικείο στο ανοίκειο, από τον εαυτό στον άλλο, απαιτεί αδιάκοπη προσπάθεια γνώσης και επίγνωσης των διαδικασιών που καθορίζουν τις στάσεις και των δύο μελών της σχέσης. Ο εκπατρισμός είναι μία συνθήκη δοκιμασίας για το άτομο που τον βιώνει καθώς το ζήτημα της ταυτότητας, ατομικής καί κοινωνικής, αποσταθεροποιείται και τίθεται υπό διαπραγμάτευση. Σε συνθήκες εκπατρισμού ενεργοποιούνται πλήθος κοινωνιοψυχολογικών μηχανισμών προκειμένου να επιτευχθεί από το άτομο μια ταυτοτική ισορροπία.

3 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητα 191 Σ αυτή τη διαδικασία εξισορρόπησης, η γλώσσα είναι από τα στοιχεία που παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο καθώς μεταφράζει τη ρήξη ή τη σύζευξη (συμπεριλαμβανομένων και των ενδιάμεσων αποχρώσεων) μεταξύ δύο κόσμων, δύο πολιτισμικών συστημάτων, αυτού που εκφράζει η μητρική και εκείνου που εκφράζει η ξένη /δεύτερη γλώσσα. Με άλλα λόγια, οι γλωσσικές επιλογές μαρτυρούν την επιλογή ταυτοτικών στρατηγικών (Kastersztein J., 1990: 30-33), τρόπων δηλαδή αντιμετώπισης κρίσεων ταυτότητας. Ας έρθουμε τώρα στον χώρο της διδασκαλίας της ελληνικής ως ξένης/ δεύτερης γλώσσας. Η πρόταση που εξετάζεται εδώ είναι η μελέτη κειμένων τα οποία, περιγράφοντας και αναλύοντας εμπειρίες εκπατρισμού, προσφέρουν τη δυνατότητα κατανόησης τέτοιων ιδιαίτερων κοινωνιοψυχολογικών διαδικασιών. Από καθαρά διδακτική άποψη, η προσφορά τους είναι σημαντική δεδομένου ότι πρόκειται για αυθεντικά κείμενα επικεντρωμένα στον σπουδαστή3. Γραμμένα στην ελληνική γλώσσα που αποτελεί τη γλώσσα-στόχο προσφέρουν δυνατότητα γλωσσικής εξάσκησης. Σε επίπεδο περιεχομένου, τα κείμενα αυτού του τύπου προσφέρουν αυξημένα κίνητρα μάθησης εφόσον η εμπειρία του εκπατρισμού αφορά άμεσα τον σπουδαστή της γλώσσας ο οποίος βρίσκεται στο επίκεκτρο. Σε επίπεδο διαπολιτισμικών /επικόινωνιακών δεξιοτήτων, προσφέρεται η δυνατότητα αναλυτικής μελέτης και συνειδητοποίησης των μηχανισμών με βάση τους οποίους επιχειρείται η προσέγγιση της ετερότητας, και παράλληλα ο καθορισμός της ταυτότητας σε συνθήκες απομάκρυνσης από τη χώρα καταγωγής. Πιο συγκεκριμένα, θα ασχοληθούμε με το αυτοβιογραφικό κείμενο Μια νέα πατρίδα έξω απ το παράθυρό μου (2002, Αθήνα, Γαβριηλίδη). Πρόκειται για το έργο του Θοδωρή Καλλιφατίδη, Έλληνα μετανάστη στη Σουηδία. Ο συγγραφέας γεννήθηκε στη Λακωνία το 1938, έμεινε στην Αθήνα από το 1956 έως το 1964 οπότε και έφυγε για τη Σουηδία της οποίας είναι μόνιμος κάτοικος εδώ και 40 χρόνια. Σπούδασε φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης όπου καί δίδαξε αργότερα. Όταν βρέθηκε στη Σουηδία, σε ηλικία 26 ετών, δεν μιλούσε ούτε μια λέξη σουηδικά. Σε πέντε χρόνια από την εγκατάστασή του εκεί, εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή στη σουηδική γλώσσα. Έκτοτε ακολούθησαν πολλές εκδόσεις στα σουηδικά, κυρίως μυθιστορημάτων του τα οποία έχουν μεταφραστεί σε δέκα γλώσσες. Ας περάσουμε τώρα στο συγκεκριμένο έργο για να δούμε τον τρόπο με τον οποίο περιγράφεται από τον συγγραφέα το βίωμα του εκπατρισμού. 3. Σχετικά με τα πλεονεκτήματα των αυθεντικών κειμένων και ειδικότερα των βιογραφιών στο πλαίσιο διαπολιτισμικής επεξεργασίας, βλ. Hess R., 1999:

4 192 Αή8α Στεργίου Κεντρικοί άξονες της ανάλυσής μας θα είναι το αίσθημα του «ξένου» και η προοδευτική διαχείρισή του, καθώς και η εμπλοκή της γλώσσας στη διαδικασία αναζήτησης ταυτοτικής σταθερότητας. Το βιβλίο ξεκινάει με την περιγραφή ενός περιστατικού που λαμβάνει χώρα στη Σουηδία και στο οποίο πρωταγωνιστούν ο Έλληνας συγγραφέας, ένας Σουηδός και ένα ζευγάρι Σουηδών που παρίστανται κατά τύχη. Κάποιο πρωινό, σε έναν δρόμο, ο αφηγητής δέχεται μια αιφνιδιαστική ξενοφοβική λεκτική επίθεση εκ μέρους του Σουηδού, η οποία προκαλεί την υποστήριξη του περαστικού ζευγαριού. Η πρώτη επίπτωση, σε ψυχικό επίπεδο, είναι η ταραχή που δημιουργείται στον δέκτη της απορριπτικής αυτής επιθετικότητας. Το αντίδοτο σ αυτή την ψυχική ταραχή θα είναι η εκ των υστέρων διανοητική επεξεργασία του συμβάντος εκ μέρους του αφηγητή. Μέσω της εκλογίκευσης, θα προσπαθήσει να αποστασιοποιηθεί από τα συγκεκριμένα πρόσωπα και θα ερμηνεύσει την επίθεση ως έκφραση του τελευταίου ίσως, πλην όμως αναφαίρετου δικαιώματος το οποίο διαθέτει ο Σουηδός επιτιθέμενος: του δικαιώματος της εντοπιότητας. Για τον αποστερημένο και απελπισμένο αυτόν «ντόπιο», ο «ξένος» λειτουργεί ως αποδιοπομπαίος τράγος καθώς συμβολίζει τον ανώνυμο υπεύθυνο του προσωπικού και κοινωνικού του αδιεξόδου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δηλαδή, έχουμε να κάνουμε με την αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο «ξένος» εξαιτίας της «φύσης» του έχει τη δυνατότητα να απειλήσει και να ανατρέψει την υπάρχουσα ισορροπία καθώς προσπαθεί να διαρρήξει την αυστηρά διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο «μέσα» και στο «έξω», στο «γνωστό» και το «άγνωστο» και ως εκ τούτου, μόνο ως εχθρός μπορεί να γίνει αντιληπτός. Σ αυτό το σημείο θα πρέπει να σημειωθεί και η αναγκαιότητα διαφοροποίησης των εννοιών «ξένος» και «άλλος». Κοινό χαρακτηριστικό και των δύο είναι η διαφορετικότητα, το ζήτημα όμως τίθεται στον τρόπο με τον οποίο αυτή η διαφορετικότητα γίνεται αντιληπτή. Στην περίπτωση του «ξένου» που είδαμε παραπάνω, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ ταυτότητας και ετερότητας δεν επιτρέπει παρά την ύπαρξη μιας σχέσης βίας. Αντίθετα, στην περίπτωση του «άλλου», η ανάπτυξη σχέσης, όχι μόνο είναι πάντα δυνατή αλλά και απαραίτητη καθώς η επαφή με τον «άλλο» είναι αυτή που επιτρέπει τον καθορισμό του «εαυτού»4. Επιστρέφοντας στο κείμενο του Θοδωρή Καλλιφατίδη, θα λέγαμε σχηματικά πώς το εισαγωγικό περιστατικό προσφέρει ένα ζωντανό παράδειγμα 4. Σχετικά με την προβληματική περί της «φυσικής» απειλητικότητας του «ξένου», καθώς και του διαχωρισμού τοιν εννοιών «ξένος» και «άλλος», βλ. Γκόβαρης X., 2002, Σχετικά με τον ίδιο διαχωρισμό που ενέχει τη δυνατότητα ή μη ύπαρξης σχέσης, βλ. Auge Μ., 1999:

5 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητι 193 αυτής της αντιληπτικής διαφοροποίησης. Για τον επιθετικό Σουηδό, ο αφηγητής συμβολίζει τον «ξένο», τον εχθρό με τον οποίο καμία δημιουργική σχέση δεν είναι επιθυμητή και άρα εφικτή. Αντίθετα, για το ζευγάρι των Σουηδών που παρίστανται και επιχειρούν να τον προστατεύσουν από τις λεκτικές ριπές, ο αφηγητής συμβολίζει τον «άλλο» η σχέση με τον οποίο υπάρχει εν δυνάμει, και μάλιστα συνιστά πηγή πλούτου εφόσον μπορεί να παράσχει γνώση και αυτογνωσία. Σε κάθε περίπτωση, η ιδιότητα του «ξένου» συνοδεύει τον αφηγητή καθ όλη τη μακρά διάρκεια της μεταναστευτικής του πορείας. Συχνά εμφανίζεται να λειτουγεί γι αυτόν ως κάποιου είδους στίγμα εγείροντας το κεντρικό αίτημα αντιμετώπισης αυτής της κατάστασης που μπορεί να προσδιοριστεί ως «ζήτημα αποδοχής» (Goffman Ε., 2001: 71-77). Γενικεύοντας, ο εκπατρισμένος καλείται να διαχειριστεί το δύσκολο ζήτημα της εξισορρόπησης πολλών και διαφορετικών συστατικών της ταυτότητάς του η οποία μεταβάλλεται μέσα από την διάδραση με το νέο κοινωνικό περιβάλλον. Η διαδικασία αυτή που χαρακτηρίζεται από κινητικότητα και παράλληλα από αστάθεια έχει ένα ψυχικό κόστος για το άτομο που τη βιώνει. Οι στρατηγικές που μπορεί να επιλέξει, κυρίως ασυνείδητα, προκειμένου να οδηγηθεί σε μία λύση, ποικίλουν εξαιρετικά. Σχηματικά θα λέγαμε πως οι στρατηγικές αυτές αρθρούνονται γύρω από δύο βασικούς άξονες την ομοιομορφοποίηση (similirasation) και την διαφοροποίηση (différenciation) ως προς την κυρίαρχη ομάδα. Ο καθορισμός ωστόσο αυτών των δύο άκρων δεν αποκλείει καθόλου την ύπαρξη εναλλαγής και ετεροχρονισμένης συνύπαρξης των δύο αυτών γενικών τάσεων (Kastersztein J., 1990: 36). Στη συνέχεια, θα προσπαθήσουμε να διακρίνουμε τους τρόπους με τους οποίους εκφράζεται η κρίση που προκαλεί το αίσθημα του «ξένου» καθώς και η αντιμετώπισή της από τον αφηγητή του συγκεκριμένου έργου. Τα πρώτα χρόνια της παραμονής στη χώρα υποδοχής, τη Σουηδία εν προκειμένω, χαρακτηρίζονται από μία επιφανειακή απομόνωση σύμφωνα με τον συγγραφέα. Η απομόνωση αυτή είναι κατά πάσα πιθανότητα το αποτέλεσμα της απομάκρυνσης από τη χώρα προέλευσης και του απαραίτητου χρόνου προσαρμογής στη χώρα υποδοχής και σηματοδοτεί μία περίοδο μετάβασης. Πίσω, πριν απ αυτήν τη μοναξιά βρίσκεται το γνωστό, το αγαπητό αλλά και αυτό που έχει πικράνει και απογοητεύσει τον αφηγητή. Μπροστά βρίσκεται το νέο, τό δύσκολο, το άγνωστο αλλά και το ελπιδοφόρο. Όσο περνάει ο καιρός, ο αφηγητής μοιάζει να απομακρύνεται τόσο από την πηγή όσο και από τον στόχο. Το κυρίαρχο αίσθημα είναι αυτό του «ξένου» εν μέσω δύο τόπων και πολιτισμών: «Η καθημερινότητα μου καθοριζόταν από την ανάγκη μου να μην είμαι ξένος ούτε για τους Σουηδούς ούτε για τους Έλληνες. Και φυσικά αυτό με έκανε ξένο και στους δύο» (σ. 17). Ας σημειω

6 194 Λήδα Στεργίου θεί εδώ, πως κεντρικός εκφραστής της διάστασης αυτής υπήρξε η γλώσσα. Η χρήση της ελληνικής γλώσσας παρουσία Σουηδών, καθώς και της σουηδικής παρουσία Ελλήνων ενεργοποιούσε, σύμφωνα με τον αφηγητή, αισθήματα ντροπής και αμηχανίας καθώς και στις δύο περιπτώσεις υπογραμμιζόταν το φαινόμενο της «ξενότητάς» του. Μπορούμε λοιπόν να παρατηρήσουμε πως η αντίληψη της ταυτότητας ως διττής, αποτελούμενης από συστατικά ασύμβατα μεταξύ τους, οδηγεί σε αδιέξοδο τον αφηγητή ο οποίος περνάει από το επίπεδο της εξωγενούς κρίσης ταυτότητας (αυτής δηλαδή που προκαλείται από την πίεση του περιβάλλοντος) στο επίπεδο της ενδογενούς κρίσης ταυτότητας. Η ενδογενής κρίση χαρακτηρίζεται από την ψυχολογική πίεση που νιώθει το άτομο όταν διακατέχεται από αντικρουόμενες επιθυμίες όπως αυτή της απόλυτης προσαρμογής στις απαιτήσεις του κοινωνικού περιβάλλοντος και στην επιθυμία διαφοροποίησης απ αυτό (Kastersztein J., 1990: 41). Η παρατεταμένη λοιπόν αποξένωση τόσο από τους Έλληνες όσο και από τους Σουηδούς, δηλαδή η αδυναμία ταύτισης τόσο με την «έσω-ομάδα» όσο και με την «έξωομάδα», δίνει τη θέση της στην αποξένωση από τον ίδιο τον εαυτό ο οποίος εμφανίζεται ανήμπορος να απαντήσει στο κρίσιμο ερώτημα «ποιος είμαι;». Μη μπορώντας να τακτοποιήσει τα διαφορετικά κομμάτια που θα δώσουν μορφή σε ένα διπολιτισμικό παζλ, ο αφηγητής βρίσκεται σε μια κατάσταση «υπαρξιακής αμηχανίας» ή «αμηχανίας της ξενιτιάς» όπως την ονομάζει ο Θοδωρής Καλλιφατίδης. Αυτό το δεύτερο και βαθύτερο επίπεδο μοναξιάς προσομοιάζει σε μία εσωτερική εξορία στη διάρκεια της οποίας κλυδωνίζονται σταθερές, εκκρεμούν θεμελιώδη ερωτήματα, σε σημείο ώστε να εκλείπουν τελικά για τον συγγραφέα, τα μέσα αξιολόγησης της ζωής (σ. 114). Αυτή η ρευστότητα, η σύγχυση και η ψυχική ναυτία θα οδηγήσουν τον αφηγητή σε ένα άλλου είδους ταξίδι, απολύτως εσωτερικό, στόχος του οποίου θα είναι η ισορροπία, το άνοιγμα στον κόσμο και η ικανότητα αποδοχής και διαχείρισης της πολυμορφίας και πολυπλοκότητάς του. Θα λέγαμε πως στην προσπάθειά του να ενσωματωθεί στο νέο περιβάλλον, ο συγγραφέας προσεγγίζει ενίοτε και τη λύση της αφομοίωσης, εφόσον κάτι τέτοιο μοιάζει να υπόσχεται την άρση του ανεπιθύμητου χαρακτηριστικού του «ξένου»- Το αποτέλεσμα όμως αυτής της διαδικασίας κάθε άλλο παρά επιθυμητό αποδεικνύεται εφόσον ο αφηγητής, προσπαθώντας να ξεφύγει από τον εαυτό του, τον «παλιό του εαυτό» όπως λέει, καταλήγει νά χάσει και τον «παλιό» και τον «νέο» εαυτό υφιστάμενος τις συνέπειες που αναφέρθηκαν παραπάνω. Αυτό λοιπόν που επιλέγει ως αντιμετώπιση του αδιεξόδου στο οποίο βρίσκεται είναι η αναζήτηση των συστατικών στοιχείων της ταυτότητάς του,

7 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητα 195 προσωπικής, εθνοτικής, πολιτισμικής, και η παρατήρηση της εξέλιξής τους. Η αναδόμηση λοιπόν της ταυτότητας αντιστοιχεί, θα λέγαμε, σ αυτό που ονομάζει ο συγγραφέας «ανάγκη (αναζήτησης) της προσωπικής μυθολογίας». Ειδικά για την περίπτωση του μετανάστη, ο συγγραφέας θεωρεί πως η πορεία της ζωής του θα πρέπει να γίνεται αντιληπτή ως το αποτέλεσμα τριών μυθολογιών: της κληρονομημένης, της κατασκευασμένης και της μυθολογίας της ξένης χώρας ή ετεροπροσδιορισμένης αν μπορούμε να την ονομάσουμε έτσι. Με αυτή τη σειρά αλλά και διαπλέκοντας μέσα στην αφήγηση του τα διάφορα στάδια διαμόρφωσης της ταυτότητάς του, ο Θοδωρής Καλλιφατίδης επιχειρεί να αναβιώσει και να συνειδητοποιήσει τις βάσεις πάνω στις οποίες έστησε το οικοδόμημα της ζωής του. Όπως χαρακτηριστικά λέει, «χρειάστηκα πάνω από σαράντα χρόνια για να ανακαλύψου ότι βαθιά μες στην ψυχή μου προϋπήρχαν τα μονοπάτια κι οι δρόμοι που θα ακολουθούσα σε όλη μου τη ζωή. Ό,τι κι αν έμαθα στο μεταξύ δεν ήταν αρκετά ισχυρό για να αλλάξω πορεία. Το τρένο μου κυλούσε ανεπηρέαστο, τραβηγμένο από εκείνο το ακαθόριστο άρωμα πάνω στις ράγες που ήδη υπήρχαν» (σ ). Ωστόσο, η επίγνωση του καθοριστικού ρόλου τον οποίο παίζει το σύστημα αναφοράς στη διαμόρφωση στάσεων και αντιλήψεων δεν λειτουργεί περιοριστικά αποκλείοντας την ενσωμάτωση νέων στοιχείων προερχόμενων από το κοινωνικοπολιτισμικό σύστημα της ξένης χώρας με την οποία βρίσκεται σε επαφή ο αφηγητής. Αντίθετα, ο συγγραφέας, ενθυμούμενος τα πρώτα στάδια της μεταναστευτικής του πορείας, δηλώνει τη θετική του προδιάθεση απέναντι στην ξένη χώρα, διάθεση που ερμηνεύει ως προϊόν της πολιτιστικής του κληρονομιάς και των ηθικών και κοινωνικών αρχών που αυτή συνεπάγεται. «Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει» έλεγαν στο χωριό του και αφ ης στιγμής αντιμετώπισε τη Σουηδία ως το μελλοντικό του σπίτι, δεν μπορούσε παρά να την υποστηρίξει (σ , 83-84). Έχουμε δηλαδή να κάνουμε με μία αμιγώς διαπολιτισμική προσέγγιση στο βαθμό που, ο αφηγητής αφενός αντιμετωπίζει με σεβασμό και περιέργεια τα δύο πολιτισμικά συστήματα που βρίσκονται σε επαφή, χωρίς αυτό να σημαίνει έλλειψη κριτικής, αφετέρου εκδηλώνει σαφώς τη διάθεση συμμετοχής του σε μία πραγματικότητα που αντικατοπτρίζει την αλληλεπίδραση των δύο αυτών συστημάτων. Σε αυτό το σημείο ας σημειώσουμε πως, παρόλη τη δυσκολία εξισορρόπησης ετερογενών στοιχείων, το μοίρασμα του ανθρώπου ανάμεσα σε δύο «κόσμους αναπαραστάσεων» έχει να του προσφέρει, πέρα από πλούσια εμπειρία σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, και την πολυτέλεια επιλογής και τελικά υιοθέτησης στοιχείων που συνάδουν περισσότερο με την ατομική του ταυτότητα, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει με τον ίδιο τρόπο, όταν

8 196 Λήδα Στεργίου η κίνηση είναι περιορισμένη σε ένα και μόνο σύστημα αντίληψης της πραγματικότητας. Η ανάγκη διατήρησης μιας φυσικής απόστασης από τον άλλο που διακρίνει στους Σουηδούς, σε αντίθεση με τους Έλληνες, είναι παράδειγμα μιας τέτοιας δυνατότητας επιλογής, πάντα με βάση το κείμενο του Θοδωρή Καλλιφατίδη. Άμεσα συνδεδεμένη μ αυτή την ανάγκη φυσικής απόστασης, εντοπίζεται μέσα από τα λόγια του αφηγητή και η ανάγκη σεβασμού και διατήρησης μιας καθαράς ατομικής σφαίρας, πράγμα που όχι μόνο δεν γίνεται αντιληπτό ως έλλειψη ενδιαφέροντος και αγάπης το ζήτημα αυτό τίθεται με αφορμή τη σχέση με τη Σουηδή σύζυγό του αλλά αντίθετα ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία, εκδήλωση και διατήρηση τέτοιων συναισθημάτων. Αυτός ο τρόπος κίνησης των Σουηδών μοιάζει να ταιριάζει περισσότερο στην ιδιοσυγκρασία του αφηγητή ο οποίος, σαν να την αναζητούσε από πάντα, όχι μόνο την υιοθετεί αλλά της οφείλει και ένα πολύτιμο αίσθημα ελευθερίας που νιώθει (σ , ). Το τελευταίο θέμα στο οποίο θα εστιάσουμε την προσοχή μας είναι το θέμα της γλώσσας. Το έργο του Θοδωρή Καλλιφατίδη είναι πλουσιότατο σε προβληματισμό σχετικά με το ζήτημα αυτό. Εμείς, στο πλαίσιο αυτής της συνοπτικής εξέτασης θα περιοριστούμε σε ορισμένα σχόλια μόνο. Η γλώσσα ως συμβολική συμπεριφορά σχετίζεται άμεσα με την ταυτότητα εφόσον προβάλλει στοιχεία για τους ομιλητές και τις στάσεις που αυτοί υιοθετούν απέναντι στον εαυτό τους και στους άλλους. Σε συνθήκες διαπολιτισμικής συνάντησης, οι γλωσσικές επιλογές και στάσεις είναι καθοριστικής σημασίας δεδομένου ότι μαρτυρούν τάσεις διαφοροποίησης ή ταύτισης με τις εμπλεκόμενες ομάδες. Στην περίπτωση του Θοδωρή Καλλιφατίδη, η γλώσσα φαίνεται να λειτουργεί ως βασικότατο μέσο ενσωμάτωσης στη σουηδική κοινωνία. Η σουηδική γλώσσα, άγνωστη στον αφηγητή πριν τη μετακίνησή του φτάνει πολύ σύντομα να γίνει εργαλείο έκφρασης, δημιουργίας και κοινωνικής αναγνώρισης. Η εκμάθηση της ξένης γλώσσας υπαγορεύεται εδώ από κίνητρα ενσωμάτωσης (Κωστούλα - Μακράκη Ν., 2001: ), δηλαδή από την επιθυμία του αφηγητή να γίνει αποδεκτό μέλος της σουηδικής κοινότητας, να κατανοήσει σε βάθος και να μοιραστεί το πολιτισμικό της σύστημα. Κι αυτές οι επιθυμίες εκφράζονται σαφώς εξαρχής. Ο συγγραφέας υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο της γλώσσας στην επίτευξη αυτού του στόχου λέγοντας πως «η πείρα κάθε λαού διαφυλάσσεται στη γλώσσα του. Είναι η λάβα που βγαίνει από το ηφαίστειο της ψυχής του. Γι αυτό το να μάθεις μιαν άλλη γλώσσα σε βάθος είναι σα να κάνεις ένα μεγάλο ταξίδι σε μιαν άλλη συνείδηση κι άποψη για τον κόσμο και τη ζωή» (σ. 66).

9 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητα 197 Η πρόθεσή του να πραγματοποιήσει αυτό το δύσκολο ταξίδι υποστηρίζεται από μια συναισθηματική εμπλοκή συμβολικού χαρακτήρα που προκύπτει από την πρώτη του τυχαία επαφή με την ξένη γλώσσα, πριν ακόμη μεταναστεύσει στον τόπο όπου αυτή μιλιέται. Μια ταινία του Μπέργκμαν, Η πηγή της παρθένον, που είδε ο αφηγητής το 1963, μια εποχή που «όλα ήταν για πούλημα»5 όπως λέει ο ίδιος, του γνώρισε τη σουηδική γλώσσα που τον γοήτευσε με την απλότητα, τη λακωνικότητα6 και τελικά την τιμιότητά της που έρχόταν ακριβώς σε αντίθεση με την κοινωνική πραγματικότητα της Ελλάδας όπως τη βίωνε ο συγγραφέας. Μαζί μ αυτά, η φράση που άκουσε αργότερα από μια φίλη του, ότι «σ αυτή τη γλώσσα μπορεί κανείς να γράψει παραμύθια», τον έκαναν να αγαπήσει και, ως συνέπεια αυτού, να επιθυμήσει να μάθει σε βάθος τα σουηδικά (σ ).7 Από αυτή την αφετηρία ξεκινώντας, ο αγώνας του αφηγητή με την ξένη γλώσσα συνδέεται άμεσα με τον αγώνα για την ενσωμάτωση του στη σουηδική κοινότητα. Η ανάγκη αναγνώρισης και η αναζήτησή της, που είναι μια από τις θεμελιώδεις διαστάσεις κάθε επικοινωνίας, καθίσταται εντονότατη σε συνθήκες εκπατρισμού και εκφράζεται σε ποικίλα επίπεδα (Lipianski E. Μ.: 1990, ). Ένα πρώτο επίπεδο είναι αυτό της ύπαρξης ή της ορατότητας, δηλαδή της ανάγκης του ατόμου να υπάρξει στα μάτια των άλλων, των μελών της κυρίαρχης ομάδας εν προκειμένω. Για να μην είναι κανείς διαφανής, ανύπαρκτος, πρέπει να ακουστεί, να ληφθεί υπ όψιν, να καταστεί κοινωνικά ορατός. Στην περίπτωση του Θοδωρή Καλλιφατίδη, η επίτευξη αυτού του στόχου, συνειδητού ή ασυνείδητου, είναι πασιφανής. Όπως σημειώνει ο ίδιος, «έγρα- 5. «Είδα την ταινία ξανά και ξανά. Ήταν...η πρώτη μου επαφή με τη δουλειά του (Μπέργκμαν), αλλά ακόμη περισσότερο με συγκίνησαν τα σουηδικά σα γλώσσα, η μουσικότητά της με τους διπλούς τόνους και τα κλειστά κι ανοιχτά φωνήεντα. Επιπλέον η απλότητα του διαλόγου, κάθε λέξη σήμαινε κάτι, σε αντίθεση με τη ζωή μας τότε, όταν όλα ήταν για πούλημα κι η δημόσια συζήτηση ήταν μια υπαίθρια αγορά για ψέματα και αθετημένες υποσχέσεις», (σ. 82). 6. Ο αφηγητής δηλώνει την αδυναμία του για τις μονοσύλλαβες σουηδικές λέξεις που προσδίδουν στη γλώσσα σαφήνεια και λακωνικότητα. Η λακωνικότητα φαίνεται να σχετίζεται άμεσα με την τιμιότητα μιας γλώσσας για τον Θοδωρή Καλλιφατίδη που κατάγεται από την Λακωνία και για τον οποίο το λακωνίζει εστί φιλοσοφείν αποτελεί πιθανότατα εσωτερικευμένο αξιολογικό κριτήριο. 7. «Πώς μπορείς να μάθεις μια γλώσσα όταν δεν την αγαπάς; Και πώς μπορείς να μην αγαπάς μια γλώσσα που σου επιτρέπει να γράψεις παραμύθια;...δεν πήγα στη Σουηδία αποφασισμένος να βρω αφορμές να μην την εκτιμήσω. Πήγα για να χτίσω μια νέα ζωή μ αυτούς τους ανθρώπους και με τη γλώσσα τους. Πώς μπορούσα να πετάξω στα σκουπίδια την πιο αναγκαία προϋπόθεση, δηλαδή ότι θα μπορούσα να τους αγαπήσω;» (σ. 83).

10 198 Λήδα Στεργίου ψ(ε) βιβλία, άρθρα, έδιν(ε) διαλέξεις και συνεντεύξεις, είχ(ε) γνώμη για τα πάντα, πήρ(ε) βραβεία και τιμητικά διπλώματα, μετάλλια και παράσημα» (σ. 15). Σ ένα δεύτερο επίπεδο αναζήτησης της αναγνώρισης, υπάρχει η επιθυμία του ατόμου να ανήκει στην κυρίαρχη ομάδα αποτελώντας μέρος του «εμείς». Σ αυτό το επίπεδο, συχνά η διαφορά εκλαμβάνεται ως εμπόδιο ενώ η ομοιότητα ως στόχος. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο αφηγητής, ως εκπατρισμένος, επιθυμεί να μη διαχωρίζεται από την κοινωνία των Σουηδών. Ωστόσο, η αναγνώριση που έχει επιτύχει σαν συγγραφέας και με όπλο του τη γλώσσα, απευθύνεται στον «επιτυχημένο ξένο» διατηρώντας έτσι την απόσταση την οποία ο ίδιος θέλει να εξαλείψει. Η ανάγκη επιδοκιμασίας και έγκρισης περνάει μέσα από μια διαδικασία σύγκρισης του ατόμου με τα μέλη της κυρίαρχης ομάδας. Αυτή η κοινωνική σύγκριση βρίσκει συχνά αρνητική υποδοχή από τους συμμετέχοντες, εν προκειμένω από τους Σουηδούς. Σύμφωνα με τα λόγια του αφηγητή, εκλάμβαναν την προσπάθειά του να μην είναι «ξένος» ως μια απόπειρα να τους ξεγελάσει (σ. 61). Η ουσιαστική αξιοποίηση (valorisation) του εαυτού, η επιθυμητή επιδοκιμασία έρχεται τελικά όταν το άτομο είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει τον φόβο της απόρριψης και να περάσει στο τελευταίο επίπεδο της εξατομίκευσης. Σ αυτό τό επίπεδο, το άτομο εκφράζει την ανάγκη να αναγνωριστεί με την ατομική του ταυτότητα, την ιδιαιτερότητά του, τη διαφορετικότητά του. Μέσα από το εσωτερικό ταξίδι ο αφηγητής μοιάζει να τοποθετεί στη θέση τους τα διάφορα στοιχεία της ταυτότητάς του αναγνωρίζοντας σε καθένα από αυτά, όχι μόνο το δικαίωμα, αλλά και την αναγκαιότητά της ύπαρξής τους. Η γλώσσα κατέχει εξέχουσα θέση στην όλη διαδικασία εξισορρόπησης. Ύστερα από τη μάχη και τη νίκη με την ξένη γλώσσα, ο αφηγητής αφήνεται να ανακαλύψει ξανά τη μητρική του γλώσσα και να της αποδώσει σωτήριο ρόλο: «Ήταν σα να έπεφτα, η πτώση φαινόταν αναπόφευκτη, μα ξαφνικά φρενάρισε από ένα αλεξίπτωτο που άνοιξε μόνο του. Εκείνο το αλεξίπτωτο ήταν η γλώσσα μου. Δε θα χανόμουν όσο θα μορούσα να ζεσταθώστο τζάκι της γλώσσας μου, έστω κι από μακριά» (σ ). Η γλώσσα, με βάση την οποία αντιλαμβανόμαστε και οργανώνουμε τον κόσμο που μας περιβάλλει ήδη από τα πρώτα βήματά μας, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ταυτότητά μας, ατομική, πολιτισμική, εθνοτική. Η ουσιαστική και διαρκής επαφή με μια άλλη γλώσσα, με έναν άλλον πολιτισμό, με μιαν άλλη χώρα, επηρεάζει σημαντικά την εξέλιξη και διαμόρφωση της ταυτότητας που κάθε άλλο παρά στατική είναι. Η διαδικασία της διάδρασης ετερογενών κοινωνικών και πολιτισμικών δεδομένων είναι επίπονη για τον εκπατρισμένο ο οποίος προσπαθεί να σταθεροποιήσει ποικίλα, διαφορετικά και

11 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητι 199 συχνά αντικρουόμενα στοιχεία, τείνοντας προς τη σύνθεση μιας διπολιτισμικής ταυτότητας. Στην περίπτωση θετικής έκβασης αυτής της προσπάθειας, το άτομο καταφέρνει να λειτουργεί σε δύο πολιτισμικά συστήματα, μετακινούμενος ανάμεσα σε δύο συστήματα αξιών και ταυτιζόμενος με δύο εθνοτικές ομάδες (Κωστούλα - Μακράκη Ν., 2001: 97). Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο, αυτό υπογραμμίζεται άλλωστε από τον αφηγητή πολύ συχνά. Χρειάζεται καλή πρόθεση, αγωνιστικότητα, υπομονή και αυτογνωσία. Αυτή του την προσπάθεια πιστεύουμε πως θέλησε να καταθέσει ο Θοδωρής Καλλιφατίδης περιγράφοντας μια διαδικασία προσωπικής εξέλιξης, αποτέλεσμα της οποίας φαίνεται να είναι η έκφραση και η αποδοχή του εαυτού μέσα από τη συνειδητοποίηση και συμφιλίωση με τις διαφορετικές διαστάσεις της ταυτότητάς του, έτσι όπως την αντιλαμβάνεται ο ίδιος αλλά και οι άλλοι. Στο τέλος αυτής της αφηγηματικής διαδρομής, η αίσθηση που μας μένει είναι πως η συνάντηση με τον «άλλο» προϋποθέτει τη συνάντηση με τον εαυτό, καθώς και την προθυμία δοκιμασίας βεβαιοτήτων και επιθυμιών. Ο πλούτος μιας τέτοιας εμπειρίας συνίσταται στο «άνοιγμα του κόσμου», στη διεύρυνση του πεδίου δράσης καί σκέψης. Στο συγκεκριμένο έργο που μας απασχόλησε, ο πλούτος αυτός παίρνει τη μορφή μιας νέας πατρίδας που ανοίγεται έξω απ το παράθυρο του αφηγητή. Με όσα ειπώθηκαν παραπάνω προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε και να συζητήσουμε ορισμένα από τα ζητήματα που σχετίζονται με την εμπειρία του εκπατρισμού έτσι όπως παρουσιάζονται στο έργο του Θοδωρή Καλλιφατίδη το οποίο βρίθει ερεθισμάτων προβληματισμού και συζήτησης. Πιστεύουμε πως ένα τέτοιο κείμενο θα είχε να προσφέρει πολλά στο πλαίσιο της εκμάθησης της ελληνικής ως ξένης /δεύτερης γλώσσας. Εκτός απ αυτά που αναφέρθηκαν στην εισαγωγή, ας σημειώσουμε εδώ τη δυνατότητα συζήτησης μέσα στην τάξη. Λόγω της θεματολογίας του το κείμενο αυτό ή άλλα παρόμοια, μπορεί να προσφέρουν ικανό κίνητρο έκφρασης εκ μέρους των σπουδαστών. Πέρα από την εξάσκηση στον προφορικό λόγο, ο κατάλληλος χειρισμός τέτοιων συζητήσεων μπορεί να προσφέρει εξαιρετικές δυνατότητες έκφρασης βιωμάτων και σκέψεων, δημιουργίας ερωτημάτων και αναζήτησης απαντήσεων σε συλλογικό και σε ατομικό επίπεδο. Θα μπορούσε κανείς να εκφράσει την ένστασή του ως προς την καταλληλότητα τέτοιου είδους κειμένων υποστηρίζοντας πως μιλώντας για «διαφορά» τη δημιουργούμε. Ίσως οι αλλοδαποί μαθητές και σπουδαστές δεν χρειάζεται να ακούσουν και να μιλήσουν για τα προβλήματα των «ξένων». Θεωρώντας πως η προτεινόμενη προσέγγιση θα έπρεπε πρωτίστως να δοκιμαστεί πειραματικά, μπορούμε ωστόσο να σημειώσουμε ότι βασίζεται σε διδακτικές προσεγγίσεις στόχος των οποίων είναι η ανάπτυξη κριτικής σκέ

12 200 Λήδα Στεργίου ψης, η συνειδητοποίησα του περίπλοκου της συμπεριφοράς καθώς και η δυσκολία περιγραφής των διαδικασιών που οδηγούν στη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων8. Η προσέγγιση αυτή ευνοεί την προσπάθεια και όχι την αποφυγή αντιμετώπισης των διενέξεων και των συγκρούσεων. Βασική αρχή της είναι πως η συνειδητοποίηση των δυσκολιών και η αυτογνωσία είναι σημαντικά όπλα για τον περιορισμό του εγωκεντρισμού και το άνοιγμα στον «άλλο». 8. Βλ. σχετικά Abdallah - Pretceille Μ., 1996, : (Education au conflit, Unesco/situations experientielles, Pedagogie de la rupture), Cohen-Emerique M., 1999, : 303 (Le choc culturel).

13 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητι 201 Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία Αγραφιώτης Δ., 2000, «Πολιτισμικό/πολιτιστικό: Το αβέβαιον της οριοθέτησης» στο «εμείς» και οι «άλλοι», αναφορά στις τάσεις και τα σύμβολα, ΕΚΚΕ, Αθήνα, Τυπωθήτω, Γιώργος Δάρδανος. Auge Μ., 1999, Για μια Ανθρωπολογία των Σύγχρονων Κόσμων, Αθήνα, Αλεξάνδρεια. Δαμανάκης Μ., 2003, Η Εκπαίδευση των Παλιννοστούντων και Αλλοδαπών Μαθητών στην Ελλάδα, Διαπολιτισμικη Προσέγγιση, Αθήνα, Gutenberg. Γκόβαρης X., 2001, Εισαγωγή στη Διαπολιτισμικη Εκπαίδευση, Αθήνα, Ατραπός. Goffman Ε., 2001, Στίγμα. Σημειώσεις για τη διαχείριση της φθαρμένης ταυτότητας, Αθήνα, Αλεξάνδρεια. Καλλιφατίδης Θ., 2002, Μια νέα πατρίδα έξω απ το παράθυρό μου, Αθήνα, Γαβριηλίδης. Κωστούλα - Μακράκη Ν., 2001, Γλώσσα και Κοινωνία, Αθήνα, Μεταίχμιο. Τοντόροφ Τ., 1999, Ο εκπατρισμένος, Αθήνα, Πόλις. Ξενόγλωσση βιβλιογραφία Abdallah - Pretceille Μ., 1996, Vers une pedagogie inter culturelle, Paris, Anthropos. Camilleri C., 1990, «Identité et gestion de la disparite culturelle» στο Strategies Identitaires, Paris, Puf. σ Cohen - Emerique M., 1999, «Le choc culturel, méthode de formation et outil de recherche» στο Guide de Vin ter culturel en formation, Paris, Retz, σ Hess R., 1999, «Les écrits biographiques dans l exploration interculturelle» στο Guide de Vinter culturel en formation, Paris, Retz, σ Kastersztein J., 1990, «Les strategies identitaires des acteurs sociaux: approche dynamique des finalités» στο Strategies Identitaires, Paris, Puf, σ Lipianski E. M., 1990, «Identité subjective et interaction» στο Strategies Identitaires, Paris, Puf, σ Moirand S., 1990, Enseigner a communiquer en langue étrangère, Paris, Hachette.

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πρόγραμμα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης E-Learning Διαπολιτισμική Εκπαίδευση E-learning Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος Οικονομικής

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΝΟΣΤΟΥΝΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ Τερψιχόρη Γκιόκα Μέλος ΠΟΔ Αττικής Η «Συμβουλευτική Ψυχολογία» είναι ο εφαρμοσμένος κλάδος της Ψυχολογίας, ο οποίος διευκολύνει την δια βίου προσωπική

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ Η Ν Ι

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες

Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Διαπολιτισμική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία με μετανάστες Πολιτισμική επίγνωση Διαπολιτισμική ενσυναίσθηση Πολιτισμική επάρκεια Πολιτισμική ενδυνάμωση Διαπολιτισμική διαμεσολάβηση Παράγοντες κινδύνου

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 10: Μοντέλα εκπαίδευσης μειονοτήτων Αναστασία Κεσίδου

Διαβάστε περισσότερα

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Δεύτερη γλώσσα (1/2) Όταν ένας ομιλητής μαθαίνει ή/και χρησιμοποιεί μια Χ γλώσσα ως δεύτερη,

Διαβάστε περισσότερα

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας

Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Δρ Γεωργία Αθανασοπούλου Σχ. Σύμβουλος Δυτικής Αττικής και Ν. Φωκίδας Η ΓΛΩΣΣΑ! Η γλώσσα είναι το μέσο με το οποίο σκεφτόμαστε και επικοινωνούμε με τους άλλους, αλλά και ένα μέσο με το οποίο δημιουργούμε

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Ανιχνεύοντας το παρελθόν Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Ανιχνεύοντας το παρελθόν Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Βυζαντινό Μουσείο Ιωαννίνων 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ιωαννίνων Ανιχνεύοντας το παρελθόν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων

Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Οριζόντια αντιστοίχιση Στόχων Μεθόδων Δραστηριοτήτων - Εποπτικού Υλικού - Αξιολόγησης Α. Στόχοι σε επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΟΠΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που

Κάθε επιλογή, κάθε ενέργεια ή εκδήλωση του νηπιαγωγού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας είναι σε άμεση συνάρτηση με τις προσδοκίες, που ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι προσδοκίες, που καλλιεργούμε για τα παιδιά, εμείς οι εκπαιδευτικοί, αναφέρονται σε γενικά κοινωνικά χαρακτηριστικά και παράλληλα σε ατομικά ιδιοσυγκρασιακά. Τέτοια γενικά κοινωνικο-συναισθηματικά

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΥΚΛΟΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Βασίλης Καραγιάννης Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στα τμήματα Β2 και Γ2 του 41 ου Γυμνασίου Αθήνας και διήρκησε τρεις διδακτικές ώρες για κάθε τμήμα. Αρχικά οι μαθητές συνέλλεξαν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2017 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ Κείμενο Η γλώσσα ως αξία Μιλώντας για τη γλώσσα ως αξία-πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)»

«Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» «Παιδαγωγική προσέγγιση της ελληνικής ιστορίας και του πολιτισμού μέσω τηλεκπαίδευσης (e-learning)» Εισαγωγικά Στη σημερινή πρώτη μας συνάντηση θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε με απλό και ευσύνοπτο τρόπο

Διαβάστε περισσότερα

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1

Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 Το Αληθινό, το Όμορφο και η απόλυτη σχέση τους με την Νοημοσύνη και τη Δημιουργία Σελ.1 (ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ - ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ) Μια σύνοψη: Κατανοώντας ορισμένες λέξεις και έννοιες προκύπτει μια ανυπολόγιστη αξία διαμορφώνεται

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση

Μαθησιακά Αποτελέσματα Matrix Ελληνική Έκδοση , Matrix, Ελληνική έκδοση Matrix Ελληνική Έκδοση Συντάχθηκε από: LMETB Μεταφράστηκε από: CARDET , Matrix Εισαγωγικό Επίπεδο (για μαθητές ηλικίας 12 14 χρονών) Προσωπικό προφίλ ( ) (να θεωρηθούν από τη

Διαβάστε περισσότερα

Μπορεί να συναντηθεί ο έφηβος με το δάσκαλο; Προσέγγιση των δυσκολιών στη σχέση μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή

Μπορεί να συναντηθεί ο έφηβος με το δάσκαλο; Προσέγγιση των δυσκολιών στη σχέση μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Μπορεί να συναντηθεί ο έφηβος με το δάσκαλο; Προσέγγιση των δυσκολιών στη σχέση μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή Αυτή, δεν είναι μία κανονική παρουσίαση. Είναι μόνο μία αφορμή για προβληματισμό. Παρατηρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

«Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα».

«Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα». «Η εξοικείωση των Διευθυντών (εκπαιδευτικών) με τη δυναμική της ομάδας με έμφαση στη βελτίωση της επικοινωνίας και των σχέσεων στη σχολική κοινότητα». ΣΩΤΗΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 1 ης ΠΕΡΙΦ.

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI Θέματα διάλεξης Το στάδιο ανάπτυξης της συγκεκριμένης λογικής σκέψης Tο στάδιο ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΑΠΟΔΕΛΤΙΩΣΗ Ημερομηνία 10/3/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://www.in.gr Τζωρτζίνα Ντούτση http://www.in.gr/entertainment/book/interviews/article/?aid=1500064083 Νικόλ Μαντζικοπούλου: Το μυστικό για την επιτυχία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή των Ικανοτή των

Περιγραφή των Ικανοτή των Περιγραφή των Ικανοτή των * Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η παρούσα δημοσίευση (ανακοίνωση) δεσμεύει μόνο τον συντάκη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!!

Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016 Η Ισμήνη Μπάρακλη, απαντά στο «κουτσομπολιό» της αυλής!!! «Ώρες να χα να σ ακούω», ήταν μια αυθόρμητη πρόταση που... έφυγε από το στόμα μου, αναγκάζοντας την Ισμήνη να χαμογελάσει

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων

Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Λογοτεχνικό Εξωσχολικό Ανάγνωσμα Περιόδου Χριστουγέννων Τίτλος βιβλίου: «Μέχρι το άπειρο κι ακόμα παραπέρα» Συγγραφέας: Άννα Κοντολέων Εκδόσεις: Πατάκη ΕΡΓΑΣΙΕΣ: 1. Ένας έφηβος, όπως είσαι εσύ, προσπαθεί

Διαβάστε περισσότερα

«Άρτος και Ευρωπαϊκή Ένωση»

«Άρτος και Ευρωπαϊκή Ένωση» «Άρτος και Ευρωπαϊκή Ένωση» Εκπαιδευτικός: Βαμβουνάκη Άρτεμις (ΠΕ 70) Επιβλέπων επιμορφωτής: Μανωλάκης Κωνσταντίνος Σχολείο Διεξαγωγής: Εκπαιδευτήρια Μαυροματάκη-Μητέρα Χανιά, Μάιος 2017 Εισαγωγή Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό

Όταν φεύγουν τα σύννεφα μένει το καθαρό Ημερομηνία 9/6/2016 Μέσο Συντάκτης Link http://plusmag.gr/ Αλεξάνδρα Παναγοπούλου http://plusmag.gr/article/%cf%84%ce%b1%ce%bd_%cf%86%ce%b5%ce%b3%ce%bf%cf %85%CE%BD_%CF%84%CE%B1_%CF%83%CE%BD%CE%BD%CE%B5%CF%86%CE%B1_%CE%B

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

Ας γνωρίσουμε την Ενωμένη Ευρώπη

Ας γνωρίσουμε την Ενωμένη Ευρώπη TEACHERS4EUROPE 2ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΑΜΑΡΙΑΣ Ας γνωρίσουμε την Ενωμένη Ευρώπη ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΜΑΝΑ ΤΑΞΗ Β Γυμνασίου 1 Α. ΘΕΜΑ : Σενάριο - Σχέδιο Διδασκαλίας Α1. Ταυτότητα Σεναρίου Σχεδίου Διδασκαλίας Διαπολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης.

Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης. Μέρος 3. Ικανότητα ανάληψης δράσης. - 2 - Συσσωρευµένη γνώση και ικανότητες Ευαισθητοποίηση και αξιολόγηση της ατοµικής ικανότητας ανάληψης δράσης. Κοινωνική δεξιότητα Ικανότητα εκµάθησης Μεθοδικότητα

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες.

Για να μπορέσουν να κατανοήσουν πλήρως τη νέα κατάσταση και να αποδεχτούν πως είναι οριστική, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί μήνες. Όταν οι γονείς χωρίζουν-οι συνέπειες ενός διαζυγίου στα παιδιά. Ο χωρισμός των δύο γονέων, θεωρείται ένα από τα πιο στρεσσογόνα συμβάντα για όλα τα μέλη που αποτελούν μια οικογένεια. Τα παιδιά βιώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Διγλωσσία και Εκπαίδευση

Διγλωσσία και Εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 5: Διγλωσσία και Ζητήματα Εκπαίδευσης Διδάσκουσα: Ρούλα Τσοκαλίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο

Παράρτημα Ι. Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών. Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Παράρτημα Ι Κλίμακα Διερεύνησης Προσδοκιών Ερωτηματολόγιο Οι Προσδοκίες μου από το σεμινάριο Σημειώστε τον βαθμό συμφωνίας ή διαφωνίας σας με τις παρακάτω προτάσεις, με βάση την επεξήγηση που ακολουθεί:

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί

στις οποίες διαμορφώθηκαν οι ιστορικοί και οι πολιτισμικοί όροι για τη δημοκρατική ισότητα: στη δυτική αντίληψη της ανθρώπινης οντότητας, το παιδί 160 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τα δικαιώματα του παιδιού και οι συνέπειες της αναγνώρισής τους σε διεθνές επίπεδο αντιπροσωπεύουν μια τεράστια αλλαγή των αντιλήψεων και των νοοτροπιών για το παιδί, γεγονός που συνοδεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ. Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Φιλία Ίσαρη Επίκουρη Καθηγήτρια Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΣΥΝ-ΒΟΥΛΕΥΟΜΑΙ=συνεξετάζω με κάποιον το πρόβλημα του και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Preventing Hnur Related Vilence by educatin and dialgue thrugh Immigrant NGOs ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Ερωτήσεις και συζήτηση για το βιβλίο «Στα 20 ξεκινάς να σαπίζεις» ΟΝΟΜΑ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ: Örebr Cunty Administrative

Διαβάστε περισσότερα

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία;

Πότε πήρατε την απόφαση να γράψετε το πρώτο σας μυθιστόρημα; Ήταν εξαρχής στα σχέδιά σας να πορευθείτε από κοινού ή ήταν κάτι που προέκυψε τυχαία; Δευτέρα, Ιουνίου 23, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΛΙΑ ΖΩΤΟΥ ΚΑΙ ΘΟΔΩΡΗ ΚΑΡΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Η Λία Ζώτου και ο Θοδωρής Καραγεωργίου γεννήθηκαν σε δύο γειτονικά χωριά της Καβάλας. Η Λία σπούδασε στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

Διάλογοι Σελίδα.1

Διάλογοι Σελίδα.1 Διάλογοι 2012-2013 Σελίδα.1 Επιφυλλίδα - Οπισθόφυλλο Η ουσία της έννοιας Νοημοσύνη Ζούμε σε έναν κόσμο όπου τα πράγματα τα ρυθμίζουν οι Αρχές και όχι οι επιθυμίες και οι στόχοι μας. Τα γεγονότα με σταθερότητα

Διαβάστε περισσότερα

«Ταξίδι γεύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

«Ταξίδι γεύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» «Ταξίδι γεύσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση» Εκπαιδευτικός: Βαμβουνάκη Άρτεμις (ΠΕ 70) Επιβλέπων επιμορφωτής: Μανωλάκης Κωνσταντίνος Σχολείο Διεξαγωγής: Εκπαιδευτήρια Μαυροματάκη-Μητέρα Χανιά, Μάιος 2016 Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Συστήματα Επικοινωνιών και Δίκτυα

ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ. Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Συστήματα Επικοινωνιών και Δίκτυα ΕΘΝΙΚΟ & ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝ/ΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ: ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών: Συστήματα Επικοινωνιών και Δίκτυα ΑΚ. ΕΤΟΣ: -3 Αξιολόγηση της εργασίας MyProject Όνομα Χαρακλιά

Διαβάστε περισσότερα

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών

Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών Πηγή: Δημάκη, Α. Χαϊτοπούλου, Ι. Παπαπάνου, Ι. Ραβάνης, Κ. Φύλο και διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: μια ποιοτική προσέγγιση αντιλήψεων μελλοντικών νηπιαγωγών. Στο Π. Κουμαράς & Φ. Σέρογλου (επιμ.). (2008).

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2016-2017 Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

1. Έρευνα για το Σχολικό κλίμα

1. Έρευνα για το Σχολικό κλίμα Βασικές Πληροφορίες ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Έρευνα για το Σχολικό κλίμα...2 1.1 Αναγκαιότητα...2 1.2 Στόχοι της έρευνας...2 2. Το Ερωτηματολόγιο...3 2.1 Δομή...3 2.2 Δείγμα...3 2.3 Μορφή...3 3. Φορέας Υλοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές προσεγγίσεις της επιπολιτισμοποίησης. Επίπεδα ανάλυσης Περιγραφικά μοντέλα Στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης

Θεωρητικές προσεγγίσεις της επιπολιτισμοποίησης. Επίπεδα ανάλυσης Περιγραφικά μοντέλα Στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης Θεωρητικές προσεγγίσεις της επιπολιτισμοποίησης Επίπεδα ανάλυσης Περιγραφικά μοντέλα Στρατηγικές επιπολιτισμοποίησης Ανέλιξη του αριθμού των δημοσιεύσεων με τον όρο επιπολιτισμοποίηση μεταξύ 1930-2010

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης

Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης Πολυπολιτισμικότητα και Σχεδιασμοί Μάθησης 5: Ορισμοί και πολυπολιτισμική πραγματικότητα στο ελληνικό σχολείο Αρβανίτη Ευγενία ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών Άδειες Χρήσης Το παρόν υλικό διατίθεται με τους

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Πολιτισμός και σχολικές πρακτικές: αναζητάμε τη σχέση τους, προβληματιζόμαστε και κρίνουμε.

ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ. Πολιτισμός και σχολικές πρακτικές: αναζητάμε τη σχέση τους, προβληματιζόμαστε και κρίνουμε. Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Το σεμινάριο αυτό Απευθύνεται σε εκπαιδευτικούς Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης όλων των ειδικοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ Είμαστε τυχεροί που είμαστε δάσκαλοι Α ΛΥΚΕΙΟΥ 20\ 11\2016 ΚΕΙΜΕΝΟ: Υπάρχει ιδανικός ομιλητής της γλώσσας; Δεν υπάρχει στη γλώσσα «ιδανικός ομιλητής». Θα διατυπώσω εδώ μερικές σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο Εισαγωγή στις βασικές έννοιες Προτεινόμενη Βιβλιογραφία Elliot, S. N., Kratochwill, T. R., Cook, J. L., & Travers, J. F. (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία: Αποτελεσματική

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1

Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 1 1 a) H πραγματική ζωή κρύβει χαρά, αγάπη, στόχους, όνειρα, έρωτα, αλλά και πόνο, απογοήτευση, πίκρες, αγώνα. αν λείπουν όλα αυτά τα συναισθήματα και οι ανατροπές, αν χαθεί η καρδιά και η ψυχή, η ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΛΠ42 / Αρχαιολογία στον Ελληνικό Χώρο Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΛΠΟΛ Σπουδές στον Ελληνικό Πολιτισμό Θεματική Ενότητα ΕΛΠ42

Διαβάστε περισσότερα

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο

Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο Καλές πρακτικές στο πολυπολιτισμικό σχολείο «Αγαπημένο μου ημερολόγιο»: ένα πλαίσιο και στρατηγικές ενίσχυσης του κλίματος αποδοχής στην προσχολική εκπαίδευση Εύη Κομπιάδου 1. Εισαγωγή Η πρακτική που ακολουθεί

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη

Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Μετανάστευση, πολυπολιτισμικότητα και εκπαιδευτικές προκλήσεις: Πολιτική - Έρευνα - Πράξη Αθήνα, 14-15 Μαΐου 2010 ηρητήριο _2010 1 Τα πολυτροπικά κείμενα ως εργαλείο προώθησης της

Διαβάστε περισσότερα

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη

Βετεράνοι αθλητές. Απόδοση & Ηλικία. Βασικά στοιχεία. Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Αθλητισμός Επιδόσεων στη 2η και 3η Ηλικία. Γενικευμένη θεωρία για τη Διατήρηση η της αθλητικής απόδοσης 710: 8 η Διάλεξη Μιχαλοπούλου Μαρία Ph.D. Περιεχόμενο της διάλεξης αυτής αποτελούν: Αγωνιστικός αθλητισμός

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο

Ο καθημερινός άνθρωπος ως «ψυχολόγος» της προσωπικότητάς του - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχο Έ να πολύ μεγάλο ποσοστό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν έντονο άγχος, δυσθυμία, «κατάθλιψη» έχει την «τάση» να αποδίδει λανθασμένα τις ψυχικές αυτές καταστάσεις, σε έναν «προβληματικό εαυτό του», (μία δυστυχώς

Διαβάστε περισσότερα

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1

Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Η ΝΟΗΤΙΚΗ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ: Η Σχετικότητα και ο Χρονισμός της Πληροφορίας Σελ. 1 Μια σύνοψη του Βιβλίου (ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ): Η πλειοψηφία θεωρεί πως η Νόηση είναι μια διεργασία που συμβαίνει στον ανθρώπινο εγκέφαλο.

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Δράση Teachers 4 Europe

Εκπαιδευτική Δράση Teachers 4 Europe Εκπαιδευτική Δράση Teachers 4 Europe «Κάνε τη Διαφορά! Δράσεις κατά του ρατσισμού και υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο περιβάλλον της Ε.Ε.» Ζερβού Κυριακή ΠΕ 70 Δασκάλα/ΠΕ 13 Νομικός 6 ο Διαπολιτισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα)

ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΚΕ 800 Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (κοινωνικοποίηση διαπολιτισμικότητα) Ενότητα 9: Μετανάστευση και διαπολιτισμική εκπαίδευση Αναστασία

Διαβάστε περισσότερα

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη...

Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... Ευχαριστώ Ολόψυχα για την Δύναμη, την Γνώση, την Αφθονία, την Έμπνευση και την Αγάπη... τον Δάσκαλο μου, Γιώργο Καραθάνο την Μητέρα μου Καλλιόπη και τον γιο μου Ηλία-Μάριο... Ευχαριστώ! 6 ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα