ΕΚΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΑΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ 1

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΕΚΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΑΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ 1"

Transcript

1 ΛΗΔΑ ΣΤΕΡΓΙΟΤ ΕΚΠΑΤΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΠΟΑΙΤΙΣΜΙΚΟΤΗΤΑ 1 Αντί εισαγωγής, ας σταθούμε στην επεξήγηση του τίτλου εξετάζοντας αρχικά το ζήτημα της «πρόσκτησης διαπολιτισμικών δεξιοτήτων» και τη σύνδεσή του με το φαινόμενο του εκπατρισμού. Είναι πλέον κοινά αποδεκτό ότι οι απαιτούμενες δεξιότητες για τη χρήση μιας ξένης γλώσσας δεν είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της γλωσσολογίας εφόσον η γλώσσα με τη συμβολική της υπόσταση είνια φορέας πολιτισμού, εκφράζει και νοηματοδοτεί κανόνες και τρόπους συμπεριφοράς, αξίες και ερμηνευτικά συστήματα της καθημερινής ζωής2. Η αποδοχή άλλωστε αυτού του δεδομένου φαίνεται και στη λεγάμενη επικοινωνιακή μέθοδο η οποία επικρατεί εδώ και χρόνια στη διδασκαλία /εκμάθηση των ξένων γλωσσών. Η επικοινωνιακή δεξιότητα που αποτελεί στόχο της προσέγγισης αυτής είναι συνάρτηση επιμέρους συνισταμένων, γλωσσικών και εξωγλωσσικών, μεταξύ των οποίων και η κοινωνικοπολιτισμική δεξιότητα. Αυτή η συνισταμένη παραπέμπει στη γνώση και οικειοποίηση των κοινωνικών κανόνων και των αρχών στις οποίες στηρίζεται η διάδραση μεταξύ ατόμων και θεσμών (Moirand, 1990: 20). Συζητούμε λοιπόν την ικανότητα αναγνώρισης και κατανόησης κοινωνικών και πολιτισμικών δεδομένων άλλων απ αυτά που παρέχει το οικείο πολιτισμικό πλαίσιο. 1. Η εργασία αυτή παρουσιάστηκε στο 3ο Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία της Ελληνικής ως ξένης γλώσσας, της 22 /23 Οκτωβρίου 2004, στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. 2. Ο όρος «πολιτισμός» νοείται εδώ στην ευρεία του έννοια παραπέμποντας στην «...ιστορική κληρονομιά, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τη λαϊκή παράδοση, καθώς και όλους τους κανόνες, τους τρόπους συμπεριφοράς, τις αξίες και τα ερμηνευτικά σχήματα της καθημερινής ζωής των ατόμων ενός οργανωμένου κοινωνικού συνόλου» (Δαμανάκης Μ., 2003: 30). Σχετικά με τη διαφοροποίηση των εννοιών «πολιτισμός» (civilisation) και «πολιτισμικό μόρφωμα» (culture), βλ. Αγραφιώτης. Δ., 2000:

2 190 Λήδα Στεργίου Σε συνθήκες πολυπολιτισμικότητας καί, πολυγλωσσίας, το αίτημα της περιγραφής, αλλά κυρίως της κατανόησης της «διαφορετικότητας» καθίσταται επιτακτικό. Αυτήν ακριβώς την κατανόηση των κοινωνικών και εκπαιδευτικών προβλημάτων που σχετίζονται με την πολιτισμική ποικιλία επιχειρεί να διευκολύνει η διαπολιτισμική προσέγγιση. Χρησιμοποιούμε τον όρο «πολυπολιτισμικότητα» προκειμένου να καταδείξουμε την κατάσταση εκείνη κατά την οποία διαφορετικοί μεταξύ τους πολιτισμοί συναντώνται κάτω από συνθήκες πληθυσμιακής κινητικότητας και μεταναστευτικών ρευμάτων. Η συνάντηση όμως αυτών των πολιτισμών δεν είναι στη ουσία παρά η συνάντηση ατόμων, «φορέων πολιτισμού». Άρα, η κατανόηση την οποία επιζητούμε τελικά είναι η κατανόηση του άλλου, του άλλου ομιλητή, του άλλου πολίτη, του άλλου ανθρώπου με την δική του ιδιαίτερη ιστορία που, καθορισμένη σε πολύ μεγάλο βαθμό από κοινωνικοπολιτισμικούς παράγοντες, του εξασφαλίζει συγκεκριμένους τρόπους διαχείρισης της κοινωνικής πραγματικότητας. Προϋπόθεση για την εν λόγω κατανόηση είναι το «άνοιγμα» στον «άλλο». Αυτό το άνοιγμα δεν είναι ούτε απλή ούτε εύκολη υπόθεση, η ιστορία άλλωστε το έχει αποδείξει πλείστες όσες φορές. Προϋποθέτει μάλιστα το άνοιγμα στον εαυτό, τη συνειδητοποίηση της δικής μας θέσης, συνθήκη που μπορεί να ευνοήσει την κατανόηση και αποδοχή της θέσης του άλλου. Στη συνέχεια της ίδιας λογικής βρίσκεται η έννοια της ενσυναίσθησης που αποτελεί και βασικό στόχο της διαπολιτισμικής μάθησης. Η ενσυναίσθηση ορίζεται ως "ικανότητα γνωστικής και συναισθηματικής τοποθέτησης του «εγώ» στη θέση του «άλλου», με τη σημασία της αποδοχής και ένταξης των προσδοκιών «του» στη συμπεριφορά μου απέναντι σ «αυτόν». (Γκόβαρης X., 2001: 178). Η απόκτηση μιας τέτοιας ικανότητας προϋποθέτει την κατανόηση των κοινωνικών συνθηκών που καθορίζουν τις εκάστοτε συμπεριφορές, καθώς και την αντιμετώπιση του άλλου ως προσώπου και όχι ως μιας αφηρημένης οντότητας που εκφράζει την évvota της «ξενότητας». Σε κάθε περίπτωση, το πέρασμα από το «μέσα» στο «έξω», από το οικείο στο ανοίκειο, από τον εαυτό στον άλλο, απαιτεί αδιάκοπη προσπάθεια γνώσης και επίγνωσης των διαδικασιών που καθορίζουν τις στάσεις και των δύο μελών της σχέσης. Ο εκπατρισμός είναι μία συνθήκη δοκιμασίας για το άτομο που τον βιώνει καθώς το ζήτημα της ταυτότητας, ατομικής καί κοινωνικής, αποσταθεροποιείται και τίθεται υπό διαπραγμάτευση. Σε συνθήκες εκπατρισμού ενεργοποιούνται πλήθος κοινωνιοψυχολογικών μηχανισμών προκειμένου να επιτευχθεί από το άτομο μια ταυτοτική ισορροπία.

3 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητα 191 Σ αυτή τη διαδικασία εξισορρόπησης, η γλώσσα είναι από τα στοιχεία που παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο καθώς μεταφράζει τη ρήξη ή τη σύζευξη (συμπεριλαμβανομένων και των ενδιάμεσων αποχρώσεων) μεταξύ δύο κόσμων, δύο πολιτισμικών συστημάτων, αυτού που εκφράζει η μητρική και εκείνου που εκφράζει η ξένη /δεύτερη γλώσσα. Με άλλα λόγια, οι γλωσσικές επιλογές μαρτυρούν την επιλογή ταυτοτικών στρατηγικών (Kastersztein J., 1990: 30-33), τρόπων δηλαδή αντιμετώπισης κρίσεων ταυτότητας. Ας έρθουμε τώρα στον χώρο της διδασκαλίας της ελληνικής ως ξένης/ δεύτερης γλώσσας. Η πρόταση που εξετάζεται εδώ είναι η μελέτη κειμένων τα οποία, περιγράφοντας και αναλύοντας εμπειρίες εκπατρισμού, προσφέρουν τη δυνατότητα κατανόησης τέτοιων ιδιαίτερων κοινωνιοψυχολογικών διαδικασιών. Από καθαρά διδακτική άποψη, η προσφορά τους είναι σημαντική δεδομένου ότι πρόκειται για αυθεντικά κείμενα επικεντρωμένα στον σπουδαστή3. Γραμμένα στην ελληνική γλώσσα που αποτελεί τη γλώσσα-στόχο προσφέρουν δυνατότητα γλωσσικής εξάσκησης. Σε επίπεδο περιεχομένου, τα κείμενα αυτού του τύπου προσφέρουν αυξημένα κίνητρα μάθησης εφόσον η εμπειρία του εκπατρισμού αφορά άμεσα τον σπουδαστή της γλώσσας ο οποίος βρίσκεται στο επίκεκτρο. Σε επίπεδο διαπολιτισμικών /επικόινωνιακών δεξιοτήτων, προσφέρεται η δυνατότητα αναλυτικής μελέτης και συνειδητοποίησης των μηχανισμών με βάση τους οποίους επιχειρείται η προσέγγιση της ετερότητας, και παράλληλα ο καθορισμός της ταυτότητας σε συνθήκες απομάκρυνσης από τη χώρα καταγωγής. Πιο συγκεκριμένα, θα ασχοληθούμε με το αυτοβιογραφικό κείμενο Μια νέα πατρίδα έξω απ το παράθυρό μου (2002, Αθήνα, Γαβριηλίδη). Πρόκειται για το έργο του Θοδωρή Καλλιφατίδη, Έλληνα μετανάστη στη Σουηδία. Ο συγγραφέας γεννήθηκε στη Λακωνία το 1938, έμεινε στην Αθήνα από το 1956 έως το 1964 οπότε και έφυγε για τη Σουηδία της οποίας είναι μόνιμος κάτοικος εδώ και 40 χρόνια. Σπούδασε φιλοσοφία στο πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης όπου καί δίδαξε αργότερα. Όταν βρέθηκε στη Σουηδία, σε ηλικία 26 ετών, δεν μιλούσε ούτε μια λέξη σουηδικά. Σε πέντε χρόνια από την εγκατάστασή του εκεί, εξέδωσε την πρώτη του ποιητική συλλογή στη σουηδική γλώσσα. Έκτοτε ακολούθησαν πολλές εκδόσεις στα σουηδικά, κυρίως μυθιστορημάτων του τα οποία έχουν μεταφραστεί σε δέκα γλώσσες. Ας περάσουμε τώρα στο συγκεκριμένο έργο για να δούμε τον τρόπο με τον οποίο περιγράφεται από τον συγγραφέα το βίωμα του εκπατρισμού. 3. Σχετικά με τα πλεονεκτήματα των αυθεντικών κειμένων και ειδικότερα των βιογραφιών στο πλαίσιο διαπολιτισμικής επεξεργασίας, βλ. Hess R., 1999:

4 192 Αή8α Στεργίου Κεντρικοί άξονες της ανάλυσής μας θα είναι το αίσθημα του «ξένου» και η προοδευτική διαχείρισή του, καθώς και η εμπλοκή της γλώσσας στη διαδικασία αναζήτησης ταυτοτικής σταθερότητας. Το βιβλίο ξεκινάει με την περιγραφή ενός περιστατικού που λαμβάνει χώρα στη Σουηδία και στο οποίο πρωταγωνιστούν ο Έλληνας συγγραφέας, ένας Σουηδός και ένα ζευγάρι Σουηδών που παρίστανται κατά τύχη. Κάποιο πρωινό, σε έναν δρόμο, ο αφηγητής δέχεται μια αιφνιδιαστική ξενοφοβική λεκτική επίθεση εκ μέρους του Σουηδού, η οποία προκαλεί την υποστήριξη του περαστικού ζευγαριού. Η πρώτη επίπτωση, σε ψυχικό επίπεδο, είναι η ταραχή που δημιουργείται στον δέκτη της απορριπτικής αυτής επιθετικότητας. Το αντίδοτο σ αυτή την ψυχική ταραχή θα είναι η εκ των υστέρων διανοητική επεξεργασία του συμβάντος εκ μέρους του αφηγητή. Μέσω της εκλογίκευσης, θα προσπαθήσει να αποστασιοποιηθεί από τα συγκεκριμένα πρόσωπα και θα ερμηνεύσει την επίθεση ως έκφραση του τελευταίου ίσως, πλην όμως αναφαίρετου δικαιώματος το οποίο διαθέτει ο Σουηδός επιτιθέμενος: του δικαιώματος της εντοπιότητας. Για τον αποστερημένο και απελπισμένο αυτόν «ντόπιο», ο «ξένος» λειτουργεί ως αποδιοπομπαίος τράγος καθώς συμβολίζει τον ανώνυμο υπεύθυνο του προσωπικού και κοινωνικού του αδιεξόδου. Στη συγκεκριμένη περίπτωση δηλαδή, έχουμε να κάνουμε με την αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο «ξένος» εξαιτίας της «φύσης» του έχει τη δυνατότητα να απειλήσει και να ανατρέψει την υπάρχουσα ισορροπία καθώς προσπαθεί να διαρρήξει την αυστηρά διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο «μέσα» και στο «έξω», στο «γνωστό» και το «άγνωστο» και ως εκ τούτου, μόνο ως εχθρός μπορεί να γίνει αντιληπτός. Σ αυτό το σημείο θα πρέπει να σημειωθεί και η αναγκαιότητα διαφοροποίησης των εννοιών «ξένος» και «άλλος». Κοινό χαρακτηριστικό και των δύο είναι η διαφορετικότητα, το ζήτημα όμως τίθεται στον τρόπο με τον οποίο αυτή η διαφορετικότητα γίνεται αντιληπτή. Στην περίπτωση του «ξένου» που είδαμε παραπάνω, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ ταυτότητας και ετερότητας δεν επιτρέπει παρά την ύπαρξη μιας σχέσης βίας. Αντίθετα, στην περίπτωση του «άλλου», η ανάπτυξη σχέσης, όχι μόνο είναι πάντα δυνατή αλλά και απαραίτητη καθώς η επαφή με τον «άλλο» είναι αυτή που επιτρέπει τον καθορισμό του «εαυτού»4. Επιστρέφοντας στο κείμενο του Θοδωρή Καλλιφατίδη, θα λέγαμε σχηματικά πώς το εισαγωγικό περιστατικό προσφέρει ένα ζωντανό παράδειγμα 4. Σχετικά με την προβληματική περί της «φυσικής» απειλητικότητας του «ξένου», καθώς και του διαχωρισμού τοιν εννοιών «ξένος» και «άλλος», βλ. Γκόβαρης X., 2002, Σχετικά με τον ίδιο διαχωρισμό που ενέχει τη δυνατότητα ή μη ύπαρξης σχέσης, βλ. Auge Μ., 1999:

5 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητι 193 αυτής της αντιληπτικής διαφοροποίησης. Για τον επιθετικό Σουηδό, ο αφηγητής συμβολίζει τον «ξένο», τον εχθρό με τον οποίο καμία δημιουργική σχέση δεν είναι επιθυμητή και άρα εφικτή. Αντίθετα, για το ζευγάρι των Σουηδών που παρίστανται και επιχειρούν να τον προστατεύσουν από τις λεκτικές ριπές, ο αφηγητής συμβολίζει τον «άλλο» η σχέση με τον οποίο υπάρχει εν δυνάμει, και μάλιστα συνιστά πηγή πλούτου εφόσον μπορεί να παράσχει γνώση και αυτογνωσία. Σε κάθε περίπτωση, η ιδιότητα του «ξένου» συνοδεύει τον αφηγητή καθ όλη τη μακρά διάρκεια της μεταναστευτικής του πορείας. Συχνά εμφανίζεται να λειτουγεί γι αυτόν ως κάποιου είδους στίγμα εγείροντας το κεντρικό αίτημα αντιμετώπισης αυτής της κατάστασης που μπορεί να προσδιοριστεί ως «ζήτημα αποδοχής» (Goffman Ε., 2001: 71-77). Γενικεύοντας, ο εκπατρισμένος καλείται να διαχειριστεί το δύσκολο ζήτημα της εξισορρόπησης πολλών και διαφορετικών συστατικών της ταυτότητάς του η οποία μεταβάλλεται μέσα από την διάδραση με το νέο κοινωνικό περιβάλλον. Η διαδικασία αυτή που χαρακτηρίζεται από κινητικότητα και παράλληλα από αστάθεια έχει ένα ψυχικό κόστος για το άτομο που τη βιώνει. Οι στρατηγικές που μπορεί να επιλέξει, κυρίως ασυνείδητα, προκειμένου να οδηγηθεί σε μία λύση, ποικίλουν εξαιρετικά. Σχηματικά θα λέγαμε πως οι στρατηγικές αυτές αρθρούνονται γύρω από δύο βασικούς άξονες την ομοιομορφοποίηση (similirasation) και την διαφοροποίηση (différenciation) ως προς την κυρίαρχη ομάδα. Ο καθορισμός ωστόσο αυτών των δύο άκρων δεν αποκλείει καθόλου την ύπαρξη εναλλαγής και ετεροχρονισμένης συνύπαρξης των δύο αυτών γενικών τάσεων (Kastersztein J., 1990: 36). Στη συνέχεια, θα προσπαθήσουμε να διακρίνουμε τους τρόπους με τους οποίους εκφράζεται η κρίση που προκαλεί το αίσθημα του «ξένου» καθώς και η αντιμετώπισή της από τον αφηγητή του συγκεκριμένου έργου. Τα πρώτα χρόνια της παραμονής στη χώρα υποδοχής, τη Σουηδία εν προκειμένω, χαρακτηρίζονται από μία επιφανειακή απομόνωση σύμφωνα με τον συγγραφέα. Η απομόνωση αυτή είναι κατά πάσα πιθανότητα το αποτέλεσμα της απομάκρυνσης από τη χώρα προέλευσης και του απαραίτητου χρόνου προσαρμογής στη χώρα υποδοχής και σηματοδοτεί μία περίοδο μετάβασης. Πίσω, πριν απ αυτήν τη μοναξιά βρίσκεται το γνωστό, το αγαπητό αλλά και αυτό που έχει πικράνει και απογοητεύσει τον αφηγητή. Μπροστά βρίσκεται το νέο, τό δύσκολο, το άγνωστο αλλά και το ελπιδοφόρο. Όσο περνάει ο καιρός, ο αφηγητής μοιάζει να απομακρύνεται τόσο από την πηγή όσο και από τον στόχο. Το κυρίαρχο αίσθημα είναι αυτό του «ξένου» εν μέσω δύο τόπων και πολιτισμών: «Η καθημερινότητα μου καθοριζόταν από την ανάγκη μου να μην είμαι ξένος ούτε για τους Σουηδούς ούτε για τους Έλληνες. Και φυσικά αυτό με έκανε ξένο και στους δύο» (σ. 17). Ας σημειω

6 194 Λήδα Στεργίου θεί εδώ, πως κεντρικός εκφραστής της διάστασης αυτής υπήρξε η γλώσσα. Η χρήση της ελληνικής γλώσσας παρουσία Σουηδών, καθώς και της σουηδικής παρουσία Ελλήνων ενεργοποιούσε, σύμφωνα με τον αφηγητή, αισθήματα ντροπής και αμηχανίας καθώς και στις δύο περιπτώσεις υπογραμμιζόταν το φαινόμενο της «ξενότητάς» του. Μπορούμε λοιπόν να παρατηρήσουμε πως η αντίληψη της ταυτότητας ως διττής, αποτελούμενης από συστατικά ασύμβατα μεταξύ τους, οδηγεί σε αδιέξοδο τον αφηγητή ο οποίος περνάει από το επίπεδο της εξωγενούς κρίσης ταυτότητας (αυτής δηλαδή που προκαλείται από την πίεση του περιβάλλοντος) στο επίπεδο της ενδογενούς κρίσης ταυτότητας. Η ενδογενής κρίση χαρακτηρίζεται από την ψυχολογική πίεση που νιώθει το άτομο όταν διακατέχεται από αντικρουόμενες επιθυμίες όπως αυτή της απόλυτης προσαρμογής στις απαιτήσεις του κοινωνικού περιβάλλοντος και στην επιθυμία διαφοροποίησης απ αυτό (Kastersztein J., 1990: 41). Η παρατεταμένη λοιπόν αποξένωση τόσο από τους Έλληνες όσο και από τους Σουηδούς, δηλαδή η αδυναμία ταύτισης τόσο με την «έσω-ομάδα» όσο και με την «έξωομάδα», δίνει τη θέση της στην αποξένωση από τον ίδιο τον εαυτό ο οποίος εμφανίζεται ανήμπορος να απαντήσει στο κρίσιμο ερώτημα «ποιος είμαι;». Μη μπορώντας να τακτοποιήσει τα διαφορετικά κομμάτια που θα δώσουν μορφή σε ένα διπολιτισμικό παζλ, ο αφηγητής βρίσκεται σε μια κατάσταση «υπαρξιακής αμηχανίας» ή «αμηχανίας της ξενιτιάς» όπως την ονομάζει ο Θοδωρής Καλλιφατίδης. Αυτό το δεύτερο και βαθύτερο επίπεδο μοναξιάς προσομοιάζει σε μία εσωτερική εξορία στη διάρκεια της οποίας κλυδωνίζονται σταθερές, εκκρεμούν θεμελιώδη ερωτήματα, σε σημείο ώστε να εκλείπουν τελικά για τον συγγραφέα, τα μέσα αξιολόγησης της ζωής (σ. 114). Αυτή η ρευστότητα, η σύγχυση και η ψυχική ναυτία θα οδηγήσουν τον αφηγητή σε ένα άλλου είδους ταξίδι, απολύτως εσωτερικό, στόχος του οποίου θα είναι η ισορροπία, το άνοιγμα στον κόσμο και η ικανότητα αποδοχής και διαχείρισης της πολυμορφίας και πολυπλοκότητάς του. Θα λέγαμε πως στην προσπάθειά του να ενσωματωθεί στο νέο περιβάλλον, ο συγγραφέας προσεγγίζει ενίοτε και τη λύση της αφομοίωσης, εφόσον κάτι τέτοιο μοιάζει να υπόσχεται την άρση του ανεπιθύμητου χαρακτηριστικού του «ξένου»- Το αποτέλεσμα όμως αυτής της διαδικασίας κάθε άλλο παρά επιθυμητό αποδεικνύεται εφόσον ο αφηγητής, προσπαθώντας να ξεφύγει από τον εαυτό του, τον «παλιό του εαυτό» όπως λέει, καταλήγει νά χάσει και τον «παλιό» και τον «νέο» εαυτό υφιστάμενος τις συνέπειες που αναφέρθηκαν παραπάνω. Αυτό λοιπόν που επιλέγει ως αντιμετώπιση του αδιεξόδου στο οποίο βρίσκεται είναι η αναζήτηση των συστατικών στοιχείων της ταυτότητάς του,

7 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητα 195 προσωπικής, εθνοτικής, πολιτισμικής, και η παρατήρηση της εξέλιξής τους. Η αναδόμηση λοιπόν της ταυτότητας αντιστοιχεί, θα λέγαμε, σ αυτό που ονομάζει ο συγγραφέας «ανάγκη (αναζήτησης) της προσωπικής μυθολογίας». Ειδικά για την περίπτωση του μετανάστη, ο συγγραφέας θεωρεί πως η πορεία της ζωής του θα πρέπει να γίνεται αντιληπτή ως το αποτέλεσμα τριών μυθολογιών: της κληρονομημένης, της κατασκευασμένης και της μυθολογίας της ξένης χώρας ή ετεροπροσδιορισμένης αν μπορούμε να την ονομάσουμε έτσι. Με αυτή τη σειρά αλλά και διαπλέκοντας μέσα στην αφήγηση του τα διάφορα στάδια διαμόρφωσης της ταυτότητάς του, ο Θοδωρής Καλλιφατίδης επιχειρεί να αναβιώσει και να συνειδητοποιήσει τις βάσεις πάνω στις οποίες έστησε το οικοδόμημα της ζωής του. Όπως χαρακτηριστικά λέει, «χρειάστηκα πάνω από σαράντα χρόνια για να ανακαλύψου ότι βαθιά μες στην ψυχή μου προϋπήρχαν τα μονοπάτια κι οι δρόμοι που θα ακολουθούσα σε όλη μου τη ζωή. Ό,τι κι αν έμαθα στο μεταξύ δεν ήταν αρκετά ισχυρό για να αλλάξω πορεία. Το τρένο μου κυλούσε ανεπηρέαστο, τραβηγμένο από εκείνο το ακαθόριστο άρωμα πάνω στις ράγες που ήδη υπήρχαν» (σ ). Ωστόσο, η επίγνωση του καθοριστικού ρόλου τον οποίο παίζει το σύστημα αναφοράς στη διαμόρφωση στάσεων και αντιλήψεων δεν λειτουργεί περιοριστικά αποκλείοντας την ενσωμάτωση νέων στοιχείων προερχόμενων από το κοινωνικοπολιτισμικό σύστημα της ξένης χώρας με την οποία βρίσκεται σε επαφή ο αφηγητής. Αντίθετα, ο συγγραφέας, ενθυμούμενος τα πρώτα στάδια της μεταναστευτικής του πορείας, δηλώνει τη θετική του προδιάθεση απέναντι στην ξένη χώρα, διάθεση που ερμηνεύει ως προϊόν της πολιτιστικής του κληρονομιάς και των ηθικών και κοινωνικών αρχών που αυτή συνεπάγεται. «Αν δεν παινέψεις το σπίτι σου, θα πέσει να σε πλακώσει» έλεγαν στο χωριό του και αφ ης στιγμής αντιμετώπισε τη Σουηδία ως το μελλοντικό του σπίτι, δεν μπορούσε παρά να την υποστηρίξει (σ , 83-84). Έχουμε δηλαδή να κάνουμε με μία αμιγώς διαπολιτισμική προσέγγιση στο βαθμό που, ο αφηγητής αφενός αντιμετωπίζει με σεβασμό και περιέργεια τα δύο πολιτισμικά συστήματα που βρίσκονται σε επαφή, χωρίς αυτό να σημαίνει έλλειψη κριτικής, αφετέρου εκδηλώνει σαφώς τη διάθεση συμμετοχής του σε μία πραγματικότητα που αντικατοπτρίζει την αλληλεπίδραση των δύο αυτών συστημάτων. Σε αυτό το σημείο ας σημειώσουμε πως, παρόλη τη δυσκολία εξισορρόπησης ετερογενών στοιχείων, το μοίρασμα του ανθρώπου ανάμεσα σε δύο «κόσμους αναπαραστάσεων» έχει να του προσφέρει, πέρα από πλούσια εμπειρία σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής, και την πολυτέλεια επιλογής και τελικά υιοθέτησης στοιχείων που συνάδουν περισσότερο με την ατομική του ταυτότητα, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει με τον ίδιο τρόπο, όταν

8 196 Λήδα Στεργίου η κίνηση είναι περιορισμένη σε ένα και μόνο σύστημα αντίληψης της πραγματικότητας. Η ανάγκη διατήρησης μιας φυσικής απόστασης από τον άλλο που διακρίνει στους Σουηδούς, σε αντίθεση με τους Έλληνες, είναι παράδειγμα μιας τέτοιας δυνατότητας επιλογής, πάντα με βάση το κείμενο του Θοδωρή Καλλιφατίδη. Άμεσα συνδεδεμένη μ αυτή την ανάγκη φυσικής απόστασης, εντοπίζεται μέσα από τα λόγια του αφηγητή και η ανάγκη σεβασμού και διατήρησης μιας καθαράς ατομικής σφαίρας, πράγμα που όχι μόνο δεν γίνεται αντιληπτό ως έλλειψη ενδιαφέροντος και αγάπης το ζήτημα αυτό τίθεται με αφορμή τη σχέση με τη Σουηδή σύζυγό του αλλά αντίθετα ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία, εκδήλωση και διατήρηση τέτοιων συναισθημάτων. Αυτός ο τρόπος κίνησης των Σουηδών μοιάζει να ταιριάζει περισσότερο στην ιδιοσυγκρασία του αφηγητή ο οποίος, σαν να την αναζητούσε από πάντα, όχι μόνο την υιοθετεί αλλά της οφείλει και ένα πολύτιμο αίσθημα ελευθερίας που νιώθει (σ , ). Το τελευταίο θέμα στο οποίο θα εστιάσουμε την προσοχή μας είναι το θέμα της γλώσσας. Το έργο του Θοδωρή Καλλιφατίδη είναι πλουσιότατο σε προβληματισμό σχετικά με το ζήτημα αυτό. Εμείς, στο πλαίσιο αυτής της συνοπτικής εξέτασης θα περιοριστούμε σε ορισμένα σχόλια μόνο. Η γλώσσα ως συμβολική συμπεριφορά σχετίζεται άμεσα με την ταυτότητα εφόσον προβάλλει στοιχεία για τους ομιλητές και τις στάσεις που αυτοί υιοθετούν απέναντι στον εαυτό τους και στους άλλους. Σε συνθήκες διαπολιτισμικής συνάντησης, οι γλωσσικές επιλογές και στάσεις είναι καθοριστικής σημασίας δεδομένου ότι μαρτυρούν τάσεις διαφοροποίησης ή ταύτισης με τις εμπλεκόμενες ομάδες. Στην περίπτωση του Θοδωρή Καλλιφατίδη, η γλώσσα φαίνεται να λειτουργεί ως βασικότατο μέσο ενσωμάτωσης στη σουηδική κοινωνία. Η σουηδική γλώσσα, άγνωστη στον αφηγητή πριν τη μετακίνησή του φτάνει πολύ σύντομα να γίνει εργαλείο έκφρασης, δημιουργίας και κοινωνικής αναγνώρισης. Η εκμάθηση της ξένης γλώσσας υπαγορεύεται εδώ από κίνητρα ενσωμάτωσης (Κωστούλα - Μακράκη Ν., 2001: ), δηλαδή από την επιθυμία του αφηγητή να γίνει αποδεκτό μέλος της σουηδικής κοινότητας, να κατανοήσει σε βάθος και να μοιραστεί το πολιτισμικό της σύστημα. Κι αυτές οι επιθυμίες εκφράζονται σαφώς εξαρχής. Ο συγγραφέας υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο της γλώσσας στην επίτευξη αυτού του στόχου λέγοντας πως «η πείρα κάθε λαού διαφυλάσσεται στη γλώσσα του. Είναι η λάβα που βγαίνει από το ηφαίστειο της ψυχής του. Γι αυτό το να μάθεις μιαν άλλη γλώσσα σε βάθος είναι σα να κάνεις ένα μεγάλο ταξίδι σε μιαν άλλη συνείδηση κι άποψη για τον κόσμο και τη ζωή» (σ. 66).

9 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητα 197 Η πρόθεσή του να πραγματοποιήσει αυτό το δύσκολο ταξίδι υποστηρίζεται από μια συναισθηματική εμπλοκή συμβολικού χαρακτήρα που προκύπτει από την πρώτη του τυχαία επαφή με την ξένη γλώσσα, πριν ακόμη μεταναστεύσει στον τόπο όπου αυτή μιλιέται. Μια ταινία του Μπέργκμαν, Η πηγή της παρθένον, που είδε ο αφηγητής το 1963, μια εποχή που «όλα ήταν για πούλημα»5 όπως λέει ο ίδιος, του γνώρισε τη σουηδική γλώσσα που τον γοήτευσε με την απλότητα, τη λακωνικότητα6 και τελικά την τιμιότητά της που έρχόταν ακριβώς σε αντίθεση με την κοινωνική πραγματικότητα της Ελλάδας όπως τη βίωνε ο συγγραφέας. Μαζί μ αυτά, η φράση που άκουσε αργότερα από μια φίλη του, ότι «σ αυτή τη γλώσσα μπορεί κανείς να γράψει παραμύθια», τον έκαναν να αγαπήσει και, ως συνέπεια αυτού, να επιθυμήσει να μάθει σε βάθος τα σουηδικά (σ ).7 Από αυτή την αφετηρία ξεκινώντας, ο αγώνας του αφηγητή με την ξένη γλώσσα συνδέεται άμεσα με τον αγώνα για την ενσωμάτωση του στη σουηδική κοινότητα. Η ανάγκη αναγνώρισης και η αναζήτησή της, που είναι μια από τις θεμελιώδεις διαστάσεις κάθε επικοινωνίας, καθίσταται εντονότατη σε συνθήκες εκπατρισμού και εκφράζεται σε ποικίλα επίπεδα (Lipianski E. Μ.: 1990, ). Ένα πρώτο επίπεδο είναι αυτό της ύπαρξης ή της ορατότητας, δηλαδή της ανάγκης του ατόμου να υπάρξει στα μάτια των άλλων, των μελών της κυρίαρχης ομάδας εν προκειμένω. Για να μην είναι κανείς διαφανής, ανύπαρκτος, πρέπει να ακουστεί, να ληφθεί υπ όψιν, να καταστεί κοινωνικά ορατός. Στην περίπτωση του Θοδωρή Καλλιφατίδη, η επίτευξη αυτού του στόχου, συνειδητού ή ασυνείδητου, είναι πασιφανής. Όπως σημειώνει ο ίδιος, «έγρα- 5. «Είδα την ταινία ξανά και ξανά. Ήταν...η πρώτη μου επαφή με τη δουλειά του (Μπέργκμαν), αλλά ακόμη περισσότερο με συγκίνησαν τα σουηδικά σα γλώσσα, η μουσικότητά της με τους διπλούς τόνους και τα κλειστά κι ανοιχτά φωνήεντα. Επιπλέον η απλότητα του διαλόγου, κάθε λέξη σήμαινε κάτι, σε αντίθεση με τη ζωή μας τότε, όταν όλα ήταν για πούλημα κι η δημόσια συζήτηση ήταν μια υπαίθρια αγορά για ψέματα και αθετημένες υποσχέσεις», (σ. 82). 6. Ο αφηγητής δηλώνει την αδυναμία του για τις μονοσύλλαβες σουηδικές λέξεις που προσδίδουν στη γλώσσα σαφήνεια και λακωνικότητα. Η λακωνικότητα φαίνεται να σχετίζεται άμεσα με την τιμιότητα μιας γλώσσας για τον Θοδωρή Καλλιφατίδη που κατάγεται από την Λακωνία και για τον οποίο το λακωνίζει εστί φιλοσοφείν αποτελεί πιθανότατα εσωτερικευμένο αξιολογικό κριτήριο. 7. «Πώς μπορείς να μάθεις μια γλώσσα όταν δεν την αγαπάς; Και πώς μπορείς να μην αγαπάς μια γλώσσα που σου επιτρέπει να γράψεις παραμύθια;...δεν πήγα στη Σουηδία αποφασισμένος να βρω αφορμές να μην την εκτιμήσω. Πήγα για να χτίσω μια νέα ζωή μ αυτούς τους ανθρώπους και με τη γλώσσα τους. Πώς μπορούσα να πετάξω στα σκουπίδια την πιο αναγκαία προϋπόθεση, δηλαδή ότι θα μπορούσα να τους αγαπήσω;» (σ. 83).

10 198 Λήδα Στεργίου ψ(ε) βιβλία, άρθρα, έδιν(ε) διαλέξεις και συνεντεύξεις, είχ(ε) γνώμη για τα πάντα, πήρ(ε) βραβεία και τιμητικά διπλώματα, μετάλλια και παράσημα» (σ. 15). Σ ένα δεύτερο επίπεδο αναζήτησης της αναγνώρισης, υπάρχει η επιθυμία του ατόμου να ανήκει στην κυρίαρχη ομάδα αποτελώντας μέρος του «εμείς». Σ αυτό το επίπεδο, συχνά η διαφορά εκλαμβάνεται ως εμπόδιο ενώ η ομοιότητα ως στόχος. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο αφηγητής, ως εκπατρισμένος, επιθυμεί να μη διαχωρίζεται από την κοινωνία των Σουηδών. Ωστόσο, η αναγνώριση που έχει επιτύχει σαν συγγραφέας και με όπλο του τη γλώσσα, απευθύνεται στον «επιτυχημένο ξένο» διατηρώντας έτσι την απόσταση την οποία ο ίδιος θέλει να εξαλείψει. Η ανάγκη επιδοκιμασίας και έγκρισης περνάει μέσα από μια διαδικασία σύγκρισης του ατόμου με τα μέλη της κυρίαρχης ομάδας. Αυτή η κοινωνική σύγκριση βρίσκει συχνά αρνητική υποδοχή από τους συμμετέχοντες, εν προκειμένω από τους Σουηδούς. Σύμφωνα με τα λόγια του αφηγητή, εκλάμβαναν την προσπάθειά του να μην είναι «ξένος» ως μια απόπειρα να τους ξεγελάσει (σ. 61). Η ουσιαστική αξιοποίηση (valorisation) του εαυτού, η επιθυμητή επιδοκιμασία έρχεται τελικά όταν το άτομο είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει τον φόβο της απόρριψης και να περάσει στο τελευταίο επίπεδο της εξατομίκευσης. Σ αυτό τό επίπεδο, το άτομο εκφράζει την ανάγκη να αναγνωριστεί με την ατομική του ταυτότητα, την ιδιαιτερότητά του, τη διαφορετικότητά του. Μέσα από το εσωτερικό ταξίδι ο αφηγητής μοιάζει να τοποθετεί στη θέση τους τα διάφορα στοιχεία της ταυτότητάς του αναγνωρίζοντας σε καθένα από αυτά, όχι μόνο το δικαίωμα, αλλά και την αναγκαιότητά της ύπαρξής τους. Η γλώσσα κατέχει εξέχουσα θέση στην όλη διαδικασία εξισορρόπησης. Ύστερα από τη μάχη και τη νίκη με την ξένη γλώσσα, ο αφηγητής αφήνεται να ανακαλύψει ξανά τη μητρική του γλώσσα και να της αποδώσει σωτήριο ρόλο: «Ήταν σα να έπεφτα, η πτώση φαινόταν αναπόφευκτη, μα ξαφνικά φρενάρισε από ένα αλεξίπτωτο που άνοιξε μόνο του. Εκείνο το αλεξίπτωτο ήταν η γλώσσα μου. Δε θα χανόμουν όσο θα μορούσα να ζεσταθώστο τζάκι της γλώσσας μου, έστω κι από μακριά» (σ ). Η γλώσσα, με βάση την οποία αντιλαμβανόμαστε και οργανώνουμε τον κόσμο που μας περιβάλλει ήδη από τα πρώτα βήματά μας, καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την ταυτότητά μας, ατομική, πολιτισμική, εθνοτική. Η ουσιαστική και διαρκής επαφή με μια άλλη γλώσσα, με έναν άλλον πολιτισμό, με μιαν άλλη χώρα, επηρεάζει σημαντικά την εξέλιξη και διαμόρφωση της ταυτότητας που κάθε άλλο παρά στατική είναι. Η διαδικασία της διάδρασης ετερογενών κοινωνικών και πολιτισμικών δεδομένων είναι επίπονη για τον εκπατρισμένο ο οποίος προσπαθεί να σταθεροποιήσει ποικίλα, διαφορετικά και

11 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητι 199 συχνά αντικρουόμενα στοιχεία, τείνοντας προς τη σύνθεση μιας διπολιτισμικής ταυτότητας. Στην περίπτωση θετικής έκβασης αυτής της προσπάθειας, το άτομο καταφέρνει να λειτουργεί σε δύο πολιτισμικά συστήματα, μετακινούμενος ανάμεσα σε δύο συστήματα αξιών και ταυτιζόμενος με δύο εθνοτικές ομάδες (Κωστούλα - Μακράκη Ν., 2001: 97). Το εγχείρημα δεν είναι εύκολο, αυτό υπογραμμίζεται άλλωστε από τον αφηγητή πολύ συχνά. Χρειάζεται καλή πρόθεση, αγωνιστικότητα, υπομονή και αυτογνωσία. Αυτή του την προσπάθεια πιστεύουμε πως θέλησε να καταθέσει ο Θοδωρής Καλλιφατίδης περιγράφοντας μια διαδικασία προσωπικής εξέλιξης, αποτέλεσμα της οποίας φαίνεται να είναι η έκφραση και η αποδοχή του εαυτού μέσα από τη συνειδητοποίηση και συμφιλίωση με τις διαφορετικές διαστάσεις της ταυτότητάς του, έτσι όπως την αντιλαμβάνεται ο ίδιος αλλά και οι άλλοι. Στο τέλος αυτής της αφηγηματικής διαδρομής, η αίσθηση που μας μένει είναι πως η συνάντηση με τον «άλλο» προϋποθέτει τη συνάντηση με τον εαυτό, καθώς και την προθυμία δοκιμασίας βεβαιοτήτων και επιθυμιών. Ο πλούτος μιας τέτοιας εμπειρίας συνίσταται στο «άνοιγμα του κόσμου», στη διεύρυνση του πεδίου δράσης καί σκέψης. Στο συγκεκριμένο έργο που μας απασχόλησε, ο πλούτος αυτός παίρνει τη μορφή μιας νέας πατρίδας που ανοίγεται έξω απ το παράθυρο του αφηγητή. Με όσα ειπώθηκαν παραπάνω προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε και να συζητήσουμε ορισμένα από τα ζητήματα που σχετίζονται με την εμπειρία του εκπατρισμού έτσι όπως παρουσιάζονται στο έργο του Θοδωρή Καλλιφατίδη το οποίο βρίθει ερεθισμάτων προβληματισμού και συζήτησης. Πιστεύουμε πως ένα τέτοιο κείμενο θα είχε να προσφέρει πολλά στο πλαίσιο της εκμάθησης της ελληνικής ως ξένης /δεύτερης γλώσσας. Εκτός απ αυτά που αναφέρθηκαν στην εισαγωγή, ας σημειώσουμε εδώ τη δυνατότητα συζήτησης μέσα στην τάξη. Λόγω της θεματολογίας του το κείμενο αυτό ή άλλα παρόμοια, μπορεί να προσφέρουν ικανό κίνητρο έκφρασης εκ μέρους των σπουδαστών. Πέρα από την εξάσκηση στον προφορικό λόγο, ο κατάλληλος χειρισμός τέτοιων συζητήσεων μπορεί να προσφέρει εξαιρετικές δυνατότητες έκφρασης βιωμάτων και σκέψεων, δημιουργίας ερωτημάτων και αναζήτησης απαντήσεων σε συλλογικό και σε ατομικό επίπεδο. Θα μπορούσε κανείς να εκφράσει την ένστασή του ως προς την καταλληλότητα τέτοιου είδους κειμένων υποστηρίζοντας πως μιλώντας για «διαφορά» τη δημιουργούμε. Ίσως οι αλλοδαποί μαθητές και σπουδαστές δεν χρειάζεται να ακούσουν και να μιλήσουν για τα προβλήματα των «ξένων». Θεωρώντας πως η προτεινόμενη προσέγγιση θα έπρεπε πρωτίστως να δοκιμαστεί πειραματικά, μπορούμε ωστόσο να σημειώσουμε ότι βασίζεται σε διδακτικές προσεγγίσεις στόχος των οποίων είναι η ανάπτυξη κριτικής σκέ

12 200 Λήδα Στεργίου ψης, η συνειδητοποίησα του περίπλοκου της συμπεριφοράς καθώς και η δυσκολία περιγραφής των διαδικασιών που οδηγούν στη λήψη συγκεκριμένων αποφάσεων8. Η προσέγγιση αυτή ευνοεί την προσπάθεια και όχι την αποφυγή αντιμετώπισης των διενέξεων και των συγκρούσεων. Βασική αρχή της είναι πως η συνειδητοποίηση των δυσκολιών και η αυτογνωσία είναι σημαντικά όπλα για τον περιορισμό του εγωκεντρισμού και το άνοιγμα στον «άλλο». 8. Βλ. σχετικά Abdallah - Pretceille Μ., 1996, : (Education au conflit, Unesco/situations experientielles, Pedagogie de la rupture), Cohen-Emerique M., 1999, : 303 (Le choc culturel).

13 Εκπατρισμός και διαπολιτισμικότητι 201 Ελληνόγλωσση βιβλιογραφία Αγραφιώτης Δ., 2000, «Πολιτισμικό/πολιτιστικό: Το αβέβαιον της οριοθέτησης» στο «εμείς» και οι «άλλοι», αναφορά στις τάσεις και τα σύμβολα, ΕΚΚΕ, Αθήνα, Τυπωθήτω, Γιώργος Δάρδανος. Auge Μ., 1999, Για μια Ανθρωπολογία των Σύγχρονων Κόσμων, Αθήνα, Αλεξάνδρεια. Δαμανάκης Μ., 2003, Η Εκπαίδευση των Παλιννοστούντων και Αλλοδαπών Μαθητών στην Ελλάδα, Διαπολιτισμικη Προσέγγιση, Αθήνα, Gutenberg. Γκόβαρης X., 2001, Εισαγωγή στη Διαπολιτισμικη Εκπαίδευση, Αθήνα, Ατραπός. Goffman Ε., 2001, Στίγμα. Σημειώσεις για τη διαχείριση της φθαρμένης ταυτότητας, Αθήνα, Αλεξάνδρεια. Καλλιφατίδης Θ., 2002, Μια νέα πατρίδα έξω απ το παράθυρό μου, Αθήνα, Γαβριηλίδης. Κωστούλα - Μακράκη Ν., 2001, Γλώσσα και Κοινωνία, Αθήνα, Μεταίχμιο. Τοντόροφ Τ., 1999, Ο εκπατρισμένος, Αθήνα, Πόλις. Ξενόγλωσση βιβλιογραφία Abdallah - Pretceille Μ., 1996, Vers une pedagogie inter culturelle, Paris, Anthropos. Camilleri C., 1990, «Identité et gestion de la disparite culturelle» στο Strategies Identitaires, Paris, Puf. σ Cohen - Emerique M., 1999, «Le choc culturel, méthode de formation et outil de recherche» στο Guide de Vin ter culturel en formation, Paris, Retz, σ Hess R., 1999, «Les écrits biographiques dans l exploration interculturelle» στο Guide de Vinter culturel en formation, Paris, Retz, σ Kastersztein J., 1990, «Les strategies identitaires des acteurs sociaux: approche dynamique des finalités» στο Strategies Identitaires, Paris, Puf, σ Lipianski E. M., 1990, «Identité subjective et interaction» στο Strategies Identitaires, Paris, Puf, σ Moirand S., 1990, Enseigner a communiquer en langue étrangère, Paris, Hachette.

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης

Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας. Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Η στοχοθεσία της Ελληνικής ως δεύτερης και ως ξένης γλώσσας Α. Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μίου Κρήτης Δεύτερη γλώσσα (1/2) Όταν ένας ομιλητής μαθαίνει ή/και χρησιμοποιεί μια Χ γλώσσα ως δεύτερη,

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΜΗ ΒΙΑΣ ΤΩΝ ΑΛΛΟΔΑΠΩΝ ΚΑΙ ΓΗΓΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΣΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ Νικόλαος Χ. Μπέκας Greek classroom of Masterστην "Κοινωνική Παιδαγωγική και μάχη ενάντια στη νεανική

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής.

Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Η έννοια της κοινωνικής αλλαγής στη θεωρία του Tajfel. Ο Tajfel θεωρούσε ότι η κοινωνική ταυτότητα είναι αιτιακός παράγοντας κοινωνικής αλλαγής. Τρεις κατηγορίες κοινωνικών καταστάσεων είναι για τον Tajfel

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος

Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Σχολικό πλαίσιο Οικογένεια με αυτιστικό παιδί Δώρα Παπαγεωργίου Κλινική Ψυχολόγος Η απώλεια του «ονειρεμένου παιδιού» Οι γονείς βιώνουν μιαν απώλεια. Βιώνουν την απώλεια του παιδιού που έκτισαν μέσα στο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ. συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ (ψυχοκοινωνική προσέγγιση) συγγραφέας ΓΙΑΝΝΑ ΦΙΛΑΟΥ Στο βιβλίο με τίτλο ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, η συγγραφέας Γιάννα Φιλάου καταγράφει και αναλύει τις ανθρώπινες

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης

Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς. 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης. Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας- Θράκης 63o Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης Με τα μάτια του παππού και της γιαγιάς 1 Σχολείο: 63 ο Δημοτικό σχολείο Θεσσαλονίκης Συμμετέχοντες Τάξη / Τμήμα: ΣΤ

Διαβάστε περισσότερα

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12

Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Η εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας Ασπασία Χατζηδάκη, Επ. Καθηγήτρια Π.Τ.Δ.Ε 2011-12 Βασικοί όροι και έννοιες- Δεύτερη # Ξένη γλώσσα Δεύτερη γλώσσα είναι οποιαδήποτε γλώσσα κατακτά ή μαθαίνει ένα άτομο

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr

Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr Διαπολιτισμική μεσολάβηση και ο ρόλος του εκπαιδευτικού Ευγενία Αρβανίτη, ΤΕΕΑΠΗ, Πανεπιστήμιο Πατρών earvanitis@upatras.gr 1 4/30/2014 Σχολικές κοινότητες μάθησης εστιάζουν στην προσωπικότητα του μαθητή

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Μετανάστευση και κινηματογράφος Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Μετανάστευση και κινηματογράφος Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης 3ο Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Μετανάστευση και κινηματογράφος ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Ζ

Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Ζ Διδακτική της Πληροφορικής ΙΙ Ομάδα Ζ Γούλιας Νίκος Σκούρτης Τάσος Πινήτας Γιώργος Λαζαρίδης Λάζαρος Πεχλιβανίδου Κατερίνα Μαρμαροκόπος Γιώργος Σταγκοπούλου Αλεξάνδρα «Μαθαίνοντας Έξω από την Τάξη» Δ.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς

Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων. Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Συμβούλιο της Ευρώπης Για έφηβους 12 15 χρόνων Οδηγός προς τους εκπαιδευτικούς 1. Σε γενικές γραμμές α) Τι είναι το Ευρωπαϊκό Πορτφόλιο Γλωσσών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα

Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα Εισαγωγή Συμπεριφορικοί παράγοντες στα προβλήματα της σχέσης του ζευγαριού Συμπεριφορικές παρεμβάσεις Συμπεράσματα ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η συμπεριφορική θεραπεία ζεύγους συνδέεται με ορισμένες τεχνικές οι οποίες βασίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά

Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΧΟΛΕΙΟ. Χανιά Νιώθω, νιώθεις, νιώθει.νιώθουμε ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Σμαράγδα Τσιραντωνάκη, ΠΕ70 ΣΧΟΛΕΙΟ Ιδιωτικά Εκπαιδευτήρια Θεοδωρόπουλου Χανιά Μάϊος 2015 Σελίδα 1 από 10 1. Συνοπτική περιγραφή της καλής πρακτικής Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΘΕΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Η σιωπή των αλλοδαπών: αναφορά στην εκπαίδευση των «ελλειμματικών» μαθητών. Στεργίου Λ., Λέκτορας, Π.Τ.Ν., Παν. Ιωαννίνων

Η σιωπή των αλλοδαπών: αναφορά στην εκπαίδευση των «ελλειμματικών» μαθητών. Στεργίου Λ., Λέκτορας, Π.Τ.Ν., Παν. Ιωαννίνων Η σιωπή των αλλοδαπών: αναφορά στην εκπαίδευση των «ελλειμματικών» μαθητών Στεργίου Λ., Λέκτορας, Π.Τ.Ν., Παν. Ιωαννίνων Περίληψη Στο πλαίσιο της εισήγησης αυτής θα γίνει συνοπτική αναφορά σε θεμελιώδεις

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης

ποδράσηη Το Βυζαντινό Κάστρο Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού 9ο ΕΠΑΛ Θεσσαλονίκης Το Βυζαντινό Κάστρο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Μουσείο Μπενάκη 110ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών Χαλί πετά, ιστορία αρχινά! ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Κοινωνική Συνοχή Ομιλία ΠΖ

Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Κοινωνική Συνοχή Ομιλία ΠΖ Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Κοινωνική Συνοχή Ομιλία ΠΖ «Πας μη Έλλην βάρβαρος» Αυτή η αντίθεση παρόλο που προβάλει ως προαιώνια, εμφανίζεται κατά τον 5 ο αιώνα και παγιώνεται μόνο μετά τη νίκη των Ελλήνων

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

«Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Διδάσκω και διερευνώ τη διδασκαλία μου σε μια πολυπολιτισμική τάξη»

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Παραμύθι και διαπολιτισμικές διαδρομές

Παραμύθι και διαπολιτισμικές διαδρομές Παραμύθι και διαπολιτισμικές διαδρομές Σύντομες εννοιολογικές αποσαφηνίσεις Το παραμύθι -Οι πηγές του Είναι το παλιότερο είδος του έντεχνου λόγου. Γεννήθηκε όταν οι άνθρωποι δημιούργησαν ομάδες και συγκεντρώνονταν

Διαβάστε περισσότερα

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες

Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Προσδοκώμενα αποτελέσματα: Στη διάρκεια του μαθήματος οι φοιτητές/τριες Μουσεία και Εκπαίδευση (υποχρεωτικό 3,4 εξ.) Περιγραφή του μαθήματος - στόχοι: Το μάθημα εξετάζει τις κοινωνικές, πολιτισμικές και ιστορικές διαστάσεις της ανάπτυξης του θεσμού του μουσείου και η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΑΣΠΑΙΤΕ ΕΠΑΙΚ 2013-2014 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΔΙΔΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ «Ο ΕΝΣΤΕΡΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΞΙΩΝ-ΕΝΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ» ΣΤΑΜΑΤΑΚΗ ΜΑΡΙΑ ΤΣΕΜΕΚΙΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ ΣΥΝΤΥΧΑΚΗΣ ΜΑΝΩΛΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007

1 / 15 «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο για τους µαθητές της 3 ης Γυµνασίου. Μάρτιος 2007 1 / 15 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Έρευνα υποστηριζόµενη από τη Γενική ιεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισµού της Ε.Ε., στο πλαίσιο του προγράµµατος Σωκράτης «ΟΙ ΓΛΩΣΣΕΣ ΚΑΙ ΕΓΩ» Ερωτηµατολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟ ΒΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Μόνο με το αίσθημα μπορείς να διδάξεις. Αν καθήσεις στην έδρα η ποίηση θα φύγει από το παράθυρο. «Κώστας Μόντης» Βασικές αρχές: 1) Το λογοτεχνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ 400 ΩΡΩΝ ΣΤΗ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ. Μετά από πολυπληθή αιτήματα των φοιτητών μας που συμμετέχουν σε όλο το εύρος των εκπαιδευτικών μας δράσεων, η Ακαδημία των Πολιτών προαναγγέλλει

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Γνώση του εαυτού μας

Γνώση του εαυτού μας Γνώση του εαυτού μας Self awareness Η αυτογνωσία αναφέρεται σε: Συναισθήματα Σκέψεις Ενδιαφέροντα Ισχυρά & αδύνατα σημεία Αξίες Ικανότητες Στόχους Δεξιότητες Προτιμητέο στιλ επικοινωνίας 1 Γνώση του εαυτού

Διαβάστε περισσότερα

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

888 ΧΡΟΝΙΑ. Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014. χεν θεσσαλονίκης ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Πρόγραμμα Κοινωνικής Υπηρεσίας 2013-2014 888 ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΗΝ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ χεν θεσσαλονίκης Μητροπόλεως 18 546 24 Θεσσαλονίκη Τηλ.: 2310-276 144 Fax: 2310 276 144 E-mail: xenthesalonikis1@windowslive.com

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07

Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα. Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η Γυναίκα στην Αρχαία Αθήνα Χουτουρίδου Κλαούντια, καθ. κλ. ΠΕ07 Η ιδέα Η θέση και ο ρόλος της γυναίκας στο κοινωνικό σύνολο διαφοροποιείται από κοινωνία σε κοινωνία και από εποχή σε εποχή. Είναι πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή

Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή 1 ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΕΣΣ Φωτίζοντας τη διδασκαλία: Σύγχρονες Διδακτικές Προσεγγίσεις Η ΟΜΑΔΟΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ σε εφαρμογή ΚΟΡΙΝΘΟΣ 2013 Μπιλιούρη Αργυρή Δ/ντρια 5 ου Δημ.Σχ.Ναυπλίου ΜSc Διδακτική Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ Εργασία 1 η Ενεργή παρακολούθηση της ημερίδας με θέμα «Technology

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Γκορέζης Παναγιώτης Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΠΘ Μπέλλου Βικτώρια Επίκ. Καθηγήτρια ΠΘ 2 Αντίληψη Διαδικασία λήψης & ερμηνείας των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος Βοηθούν στην επεξεργασία

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Βήματα του Εστερναχ»

«Τα Βήματα του Εστερναχ» «Τα Βήματα του Εστερναχ» Τοποθέτηση του ΔΗΜ.ΓΚΟΥΝΤΟΠΟΥΛΟΥ στη παρουσίαση του βιβλίου ΑΛΕΚΟΥ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ. ΧΑΤΖΗΓΙΑΝΝΕΙΟ-Λάρισα 16/1/2009 Κυρίες και κύριοι. Σε κάθε βιβλίο, μελέτη,διήγημα η ποίημα ο συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία

Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΤΟΥ ΟΑΕΔ Παιδαγωγική Ψυχολογία Βιομηχανική Ψυχολογία ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ: Μαρμαρινός Ιωάννης

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε.

Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. Ο όρος Π.Ε. στην Ελλάδα άρχισε να χρησιμοποιείται από το 1976 και έπειτα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που υπάρχουν, η ανάπτυξη της Π.Ε. στην Ελλάδα σχετίζεται καθαρά με τις δραστηριότητες διεθνών οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ

ποδράσηη Εδώ κι εκεί Εγώ κι εσύ Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ 9 ποδράσηη 5 Σχέδια εργασίας σχολείων-μουσείων σχολικού έτους 2011-2012 Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης 2ο Γυμνάσιο Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Ελληνικού Εδώ κι εκεί Εγώ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ Seminar s outline ΔΙΔΑΣΚΟΥΣΑ: ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Διαχρονική και σταθερή αξία στην εκπαιδευτική πραγματικότητα φέρει ο εκπαιδευτικός. Αδιαμφισβήτητα διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην εξέλιξη

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η

Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Δημιουργικό Παιχνίδι ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΧΝΙΔΙΩΝ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ Φ.Α. Διάλεξη 3η Σκοποί της παρουσίασης Εξέταση των προϋποθέσεων καταλληλότητας των παιχνιδιών σε σχέση με τα προγράμματα Φ.Α. Εισαγωγή στα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη

Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Γεωργικές Εφαρμογές και Εκπαίδευση για την Αειφόρο Αγροτική Ανάπτυξη Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Tο ανθρώπινο στοιχείο είναι μοναδικής σημασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ

ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ 3ο ΕΔΣ ΘΕΣ/ΝΙΚΗΣ Σχ. Έτος 2013-2014 ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΔΕΝ ΤΑ ΕΧΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΕΡΝΟΥΜΕ Συντονίστρια: Ορφανίδου Πήνελόπη Συμμετέχοντες Εκπαιδευτικοί: Ορφανίδου Πηνελόπη ΠΕ 25 Μαυρίδου Ελένη ΠΕ 30 Μούζα Στελλίνα ΠΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΦΥΣΗ, ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ:

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΦΥΣΗ, ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «ΦΥΣΗ, ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ: Η αισθητική της Φύσης και της Τέχνης και η Λογική των Μαθηματικών» για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα «ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ»,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΜΟΡΦΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Αφηγηματική προσέγγιση: Αποτελεί τη βασική μορφή των δασκαλοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Ο δάσκαλος δίνει τις πληροφορίες, ενώ οι μαθητές του παρακολουθούν μένοντας αμέτοχοι και κρατώντας

Διαβάστε περισσότερα