Ευχαριστίες Εισαγωγή 5-6

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ευχαριστίες 4. 0. Εισαγωγή 5-6"

Transcript

1 «Εκμάθηση των διμελών συμφωνικών συμπλεγμάτων της Ισπανικής από φυσικούς ομιλητές της Ελληνικής» επιμέλεια: Τσιαμάκη Δήμητρα επιβλέπουσα: Τζακώστα Μαρίνα

2 2 Περιεχόμενα Ευχαριστίες 4 0. Εισαγωγή «Γλωσσική κατάκτηση και γλωσσική εκμάθηση» Εισαγωγή Γλωσσική κατάκτηση: το μεγάλο στοίχημα του παιδιού Γλωσσική κατάκτηση και γλωσσική εκμάθηση: ομοιότητες και διαφορές Παράγοντες που επιδρούν στην εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας Υπόθεση της Αντιθετικής Ανάλυσης (Contrastive Analysis Hypothesis) Υπόθεση του Διαφοροποιητικού Μαρκαρίσματος (Markedness Differential Hypothesis) Παρουσία μητρικής γλώσσας και της Καθολικής Γραμματικής στην εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας «Θεωρητικά μοντέλα, που έχουν προταθεί σχετικά με την εκμάθηση της δεύτερης/ ξένης γλώσσας» Εισαγωγή Τα Θεωρητικά Μοντέλα Δομισμός The Sound Pattern of English Φυσική Φωνολογία Λεξική Φωνολογία Γεωμετρία των χαρακτηριστικών Θεωρία του Βέλτιστου (Optimality Theory) Μοντέλο των Πολλαπλών Παράλληλων Γραμματικών (The Multiple Parallel Grammars Model) «Σύντομη περιγραφή των δύο φωνολογικών συστημάτων» Εισαγωγή Tα Φωνήεντα Τα Σύμφωνα Τα σύμφωνα της Ισπανικής Τα σύμφωνα της Ελληνικής Φωνοτακτικοί Περιορισμοί Φωνοτακτικοί περιορισμοί των Ισπανικών Φωνοτακτικοί περιορισμοί των Ελληνικών Σύγκριση των δύο συστημάτων

3 3 4. «Πληροφορητές και δεδομένα» Εισαγωγή Πληροφορητές Συλλογή του υλικού «Περιγραφή και θεωρητική ανάλυση των δεδομένων» Εισαγωγή Πραγμάτωση των συμπλεγμάτων από τους αλλόγλωσσους ομιλητές Πρώτο επίπεδο γλωσσομάθειας (αρχάριο) Αρχή της λέξης Μέση της λέξης Δεύτερο επίπεδο γλωσσομάθειας (μέσο/ προχωρημένο) Αρχή της λέξης Μέση της λέξης Τρίτο επίπεδο γλωσσομάθειας (ανώτερο) Αρχή της λέξης Μέση της λέξης Σύγκριση και ανάλυση των δεδομένων «Συμπεράσματα και μελλοντική έρευνα» Βιβλιογραφία Παράρτημα

4 4 Ευχαριστώ ολόψυχα τους καθηγητές της κατεύθυνσης Γλωσσολογίας, του τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Ράλλη Αγγελική, Ρούσσου Άννα, Αρχάκη Αργύρη, Παπαζαχαρίου Δημήτρη και Μανωλέσσου Ιώ, με τους οποίους είχα την τιμή και τη χαρά να συνεργαστώ από την αρχή των σπουδών μου. Την επιβλέπουσα καθηγήτριά μου Μαρίνα Τζακώστα για τη εξαιρετική συνεργασία, αλλά και για την ψυχική και υλική υποστήριξη που μου παρείχε. Τέλος, ευχαριστώ τους γονείς μου Γρηγόρη και Αρετή και την αδερφή μου Ειρήνη, για την αγάπη τους και την υποστήριξή τους.

5 5 0. Εισαγωγή Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη των διμελών συμφωνικών συμπλεγμάτων της Ισπανικής. Για την ακρίβεια, μελετάμε τον τρόπο με τον οποίο φυσικοί ομιλητές της Ελληνικής πραγματώνουν τα διμελή συμφωνικά συμπλέγματα της Ισπανικής. Η υπόθεσή μας είναι ότι η σωστή επεξεργασία και πραγμάτωση των συγκεκριμένων συμφωνικών συμπλεγμάτων θα σχετίζεται, αφενός μεν, με το βαθμό ομοιότητας ανάμεσα στα δύο φωνολογικά συστήματα και, αφετέρου, με το επίπεδο γλωσσομάθειας των αλλόγλωσσων ομιλητών της Ισπανικής. Για το λόγο αυτό, ηχογραφήσαμε ομιλητές από τρία διαφορετικά επίπεδα γλωσσομάθειας (αρχάριο, μέσο, προχωρημένο) έτσι όπως αυτά ορίστηκαν από τα σχολεία ξένων γλωσσών, όπου μαθαίνουν την Ισπανική ως ξένη γλώσσα (για περισσότερη συζήτηση βλ. κεφάλαιο 4). Επιπλέον, θέλουμε να ελέγξουμε την πιθανή επίδραση τόσο της μητρικής γλώσσας όσο και της Καθολικής Γραμματικής στη σωστή πραγμάτωση των υπό μελέτη συμφωνικών συμπλεγμάτων. Για το λόγο αυτό, ηχογραφήσαμε μία ακόμη φυσική ομιλήτρια της Ελληνικής, η οποία όμως δεν είχε καμία γνώση της Ισπανικής. Τα δεδομένα, που προέκυψαν, αναλύονται μέσα από το πρίσμα της Θεωρίας του Βέλτιστου (Prince & Smolensky 1993), και συγκεκριμένα μέσω του Μοντέλου των Πολλαπλών Παράλληλων Γραμματικών, έτσι όπως αυτό προτάθηκε από τη Tzakosta (2004). Η δομή της εργασίας έχει ως εξής: στο Κεφάλαιο 1 επιχειρείται μια ανακεφαλαίωση των όσων έχουν υποστηριχθεί σχετικά με τη διαδικασία εκμάθησης μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας, καθώς και η σύγκριση της διαδικασίας αυτής με τη διαδικασία κατάκτησης της μητρικής γλώσσας από τα παιδιά. Στο Κεφάλαιο 2 γίνεται αναφορά στα θεωρητικά μοντέλα, που έχουν προταθεί σχετικά με την κατάκτηση της μητρικής αλλά και την εκμάθηση μιας δεύτερης/ξένης γλώσσας. Μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στη Θεωρία του Βέλτιστου και στο Μοντέλο των Πολλαπλών Παράλληλων Γραμματικών. Στο Κεφάλαιο 3 γίνεται μια σύντομη περιγραφή και σύγκριση των δύο φωνολογικών συστημάτων, που αποτελούν αντικείμενο μελέτης της συγκεκριμένης εργασίας, ενώ στο Κεφάλαιο 4 παρέχονται οι απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο συλλογής, κωδικοποίησης και αποκωδικοποίησης των δεδομένων μας,

6 6 καθώς και πληροφορίες που αφορούν στα χαρακτηριστικά (γλωσσικά και μη) των πληροφορητών, που συμμετείχαν στην έρευνα. Το Κεφάλαιο 5 αφιερώνεται στην περιγραφή και ανάλυση των δεδομένων. Συγκεκριμένα, κάθε επίπεδο γλωσσομάθειας προσεγγίζεται χωριστά, ενώ στο τέλος του κεφαλαίου επιχειρείται και μια σύγκριση ανάμεσα στα τρία επίπεδα γλωσσομάθειας και στα δεδομένα της τέταρτης ομιλήτριας, η οποία λειτούργησε ως ομάδα ελέγχου. Τέλος, τα συμπεράσματα, τα οποία εξάγονται από την έρευνα, καθώς και τα θέματα, τα οποία θέτουμε προς μελλοντική μελέτη και έρευνα, παρατίθενται στο Κεφάλαιο 6.

7 7 1. «Γλωσσική κατάκτηση και γλωσσική εκμάθηση» 1.1. Εισαγωγή Συνήθως, οι ενήλικες που μαθαίνουν μια δεύτερη γλώσσα, τείνουν να έχουν προφορά που δεν μοιάζει με αυτή των φυσικών ομιλητών. Στην πραγματικότητα όμως, οι μηχανισμοί που καθορίζουν την προφορά είναι ιδιαίτερα πολύπλοκοι. Και τούτο, επειδή ο αλλόγλωσσος ομιλητής μιας δεύτερης γλώσσας, θα πρέπει να μάθει να αναπαριστά και να ενεργοποιεί πληροφορίες που σχετίζονται με τον κατάλογο φωνημάτων (segmental inventory), τους φωνοτακτικούς περιορισμούς, τη συλλαβική δομή, τον τόνο, το ρυθμό και τον επιτονισμό της γλώσσας-στόχου (Archibald 1998:37). Αυτό ακριβώς αποτελεί και το αντικείμενο έρευνας της Κατάκτησης της Δεύτερης Γλώσσας (Second Language Acquisition, στο εξής SLA). 1 Με άλλα λόγια, στην SLA μελετάται ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι αποκτούν επάρκεια σε μια γλώσσα, που δεν αποτελεί τη μητρική τους. Μεταξύ άλλων, ερευνά το βαθμό επίδρασης της μητρικής γλώσσας (στο εξής η μητρική γλώσσα θα σημειώνεται ως L1, ενώ η δεύτερη ως L2, για να βρισκόμαστε σε συμφωνία με τη διεθνή βιβλιογραφία), το βαθμό ενεργοποίησης/ επίδρασης της Καθολικής Γραμματικής σε όλα τα στάδια εκμάθησης, καθώς και τους διορθωτικούς μηχανισμούς που ενεργοποιούνται από τους αλλόγλωσσους ομιλητές κατά την προσπάθειά τους να αποκτήσουν τη γλώσσα-στόχο. Με τον όρο Καθολική Γραμματική (Universal Grammar, στο εξής ΚΓ) αναφερόμαστε στο γραμματικό σύστημα, το οποίο φέρει εγγενώς κάθε άνθρωπος με τη γέννησή του. Η ΚΓ, δηλαδή, συνιστά το σύστημα των αρχών και κανόνων, που χαρακτηρίζουν όλες τις ανθρώπινες γλώσσες. Αυτό σημαίνει ότι καθένας έχει εγγενή γνώση ενός συνόλου αρχών, που εφαρμόζονται σε όλες τις γλώσσες, καθώς και ενός συνόλου παραμέτρων, τιμών, δηλαδή, των αρχών, οι οποίες διαφοροποιούνται από γλώσσα σε γλώσσα (Chomsky 1959, 1965, 1975, 1986). Επομένως, η διαδικασία γλωσσικής κατάκτησης αφορά δύο στοιχεία. Πρώτον, την εκμάθηση του τρόπου με τον οποίο οι αρχές εφαρμόζονται σε μια συγκεκριμένη γλώσσα, και δεύτερον, την 1 Στην πραγματικότητα, δε μιλούμε για κατάκτηση (acquisition), αλλά για εκμάθηση (learning). Ο πρώτος όρος, αναφέρεται στην ασυνείδητη εσωτερίκευση της γνώσης, ενώ ο δεύτερος αναφέρεται στην συνειδητή εκμάθηση κανόνων (Bley-Vroman, όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:42). Επομένως, στην περίπτωση της δεύτερης γλώσσας ισχύει μόνο ο όρος εκμάθηση. Το θέμα θα συζητηθεί περαιτέρω στο κεφάλαιο 1.2.

8 8 εκμάθηση της τιμής (value) που παίρνει κάθε παράμετρος στη γλώσσα αυτή (Cook & Newson 1996:1-2). Στο κεφάλαιο αυτό, λοιπόν, επιχειρείται μια ανακεφαλαίωση των όσων έχουν υποστηριχθεί σχετικά με την εκμάθηση της φωνολογίας της δεύτερης/ ξένης γλώσσας. 2 Στόχος μας δεν είναι η εξαντλητική αναφορά στην υπάρχουσα βιβλιογραφία. Επιθυμούμε περισσότερο να παρουσιάσουμε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα εργασιών, που αφορούν τη φωνολογία της δεύτερης/ ξένης γλώσσας, καθώς και τα πορίσματα των πρώτων πάνω στον τομέα αυτό. Πρώτα, όμως, θα κάνουμε μια σύντομη συζήτηση όσον αφορά τη διαδικασία κατάκτησης της μητρικής γλώσσας από φυσικούς ομιλητές Γλωσσική κατάκτηση: το μεγάλο στοίχημα του παιδιού Έχει υποστηριχθεί ότι η διαδικασία της γλωσσικής κατάκτησης ξεκινά σε πολύ μικρή ηλικία και προχωρά με εντυπωσιακή ταχύτητα. Κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου της ζωής τους, τα νήπια είναι σε θέση να αντιληφθούν σημαντικές πτυχές του φωνολογικού συστήματος της μητρικής τους γλώσσας, ενώ παράλληλα αρχίζουν να κατακτούν τις πιο συχνές λέξεις (Dupoux & Peperkamp 2002:1). Για την ακρίβεια, όπως έχουν δείξει οι Mehler et al. (1988), βρέφη τεσσάρων (4) ημερών είναι σε θέση να αναγνωρίζουν (εκ)φωνήματα της μητρικής τους γλώσσας και να τα διαχωρίζουν από αυτά άλλων γλωσσών. Πιο αναλυτικά, μελέτες έχουν δείξει ότι όλα τα παιδιά κατακτούν τη μητρική τους γλώσσα με την ίδια σχετικά ταχύτητα, ακολουθώντας τα ίδια πρότυπα ανάπτυξης. Φαίνεται, λοιπόν, ότι η διαδικασία κατάκτησης της γλώσσας, αποτελεί μέρος της γενικότερης φυσικής, κοινωνικής και γνωσιακής ανάπτυξης του παιδιού. Φυσικά, απαραίτητη προϋπόθεση για μια τέτοια διαδικασία, αποτελεί η έκθεση του παιδιού στην συγκεκριμένη γλώσσα από εξαιρετικά μικρή ηλικία, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι τα παιδιά, που εκτίθενται σε μια γλώσσα μετά την ηλικία των 6 ή 7 ετών μπορεί να μην κατακτήσουν ποτέ την γλώσσα τους, τουλάχιστον ως μητρική. 2 Υπάρχει η τάση να γίνεται διάκριση ανάμεσα σε εκμάθηση δεύτερης γλώσσας (second language learning), εκμάθηση δηλαδή μιας γλώσσας, δηλαδή, που κατακτάται στο φυσικό περιβάλλον της L2, και στην εκμάθηση ξένης γλώσσας (foreign language learning), όπου η εκμάθηση γίνεται στο πλαίσιο οργανωμένης διδασκαλίας στο περιβάλλον της L1 (Bley-Vroman, όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:42). Εδώ χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα και οι δύο όροι, χωρίς να γίνεται διάκριση ανάμεσά τους, καθώς δύο από τις πληροφορήτριές μας είχαν σε κάποιον βαθμό- εμπειρία και των δύο τρόπων εκμάθησης.

9 9 Φαίνεται ότι τα παιδιά που εκτίθενται σε μια γλώσσα αμέσως μετά τη γέννησή τους, κατακτούν τη γλώσσα τους με τέτοιο τρόπο, ώστε μέχρι την ηλικία των 6 ή 7 ετών έχουν καταστεί ικανοί χρήστες της. Μέχρι την σχολική ηλικία, μάλιστα, έχουν ήδη αναπτύξει μια εντυπωσιακή γλωσσική ικανότητα. Γίνεται αντιληπτό, επομένως, ότι η διαδικασία κατάκτησης της μητρικής γλώσσας αποτελεί ένα καθολικό φαινόμενο, το οποίο δεν απαιτεί κόπο ή συνειδητή προσπάθεια από μέρος των παιδιών (Clark 2000: 181). Σύμφωνα με τους Saffran et al. (2001: ), το παιδί θα πρέπει αρχικά να ανακαλύψει τις ηχητικές μονάδες, τα φωνήματα της γλώσσας του. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να καθορίσει ποιες ακολουθίες ήχων συνιστούν λέξεις, ώστε να μπορέσει στη συνέχεια να αντιστοιχίσει (map) τις λέξεις με αντικείμενα του κόσμου. Για να το επιτύχει αυτό, θα πρέπει μέσα από μια συνεχή ροή ήχων (όπου οι λέξεις σπάνια περιβάλλονται από παύσεις) να ανακαλύψει εκείνες τις ηχητικές μονάδες που ανήκουν στη μητρική του γλώσσα, ή τουλάχιστον κάποιες από αυτές. Φαίνεται, λοιπόν, ότι ήδη από την ηλικία των 7 μηνών το παιδί είναι σε θέση να τεμαχίζει (segment) επιτυχώς λέξεις από τον αυθόρμητο λόγο, στον οποίο εκτίθεται. Στην συνέχεια, θα πρέπει να αναλύσει και να οργανώσει τις λέξεις σε μονάδες (units) με νόημα. Με άλλα λόγια, στη φάση αυτή το παιδί θα πρέπει να ανακαλύψει πώς η κατανομή αυτών των στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των γραμματικών καταλήξεων και των λειτουργικών λέξεων, αποδίδουν περαιτέρω το νόημα ενός εκφωνήματος. Δηλαδή, θα πρέπει να ανακαλύψει τη γραμματική της γλώσσας του και να μάθει να τη χρησιμοποιεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να είναι σε θέση να καθορίζει σε κάθε πρόταση ποιός έκανε τί και σε ποιόν (who-did-what-to-whom). Σε γενικές γραμμές, θα λέγαμε ότι η γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού ξεκινά από την ηλικία των τριών μηνών, όταν το παιδί περιορίζεται στο απαλό μουρμούρισμα (coo) και στα γέλια. Στην συνέχεια, σε ηλικία έξι μηνών, το παιδί αρχίζει να παράγει ήχους, που μοιάζουν πλέον με λόγο. Η περίοδος αυτή, είναι γνωστή ως περίοδος του βαβίσματος (babbling period) και εκτείνεται μέχρι την ηλικία των 12 μηνών. Κατά την περίοδο αυτή, επαναλαμβάνονται κυρίως συλλαβικά πρότυπα του τύπου Σ(ύμφωνο)Φ(ωνήεν) (π,χ ), όπου τα κλειστά σύμφωνα και τα χαμηλά φωνήεντα είναι τα πιο συνήθη σε συχνότητα εμφάνισης. Το στάδιο που ακολουθεί (12-18 μήνες), είναι το στάδιο της μίας λέξης (one-word stage). Τα εκφωνήματα που παράγει το παιδί αποτελούνται από μία λέξη.

10 10 Επιπλέον, το παιδί αρχίζει να μαθαίνει μορφολογικούς κανόνες (όπως αυτόν του σχηματισμού του πληθυντικού αριθμού), ενώ συχνό είναι το φαινόμενο της απαλοιφής των άτονων συλλαβών. Συχνή είναι επίσης και η υπεργενίκευση σημασιών, ενώ φαίνεται ότι, κατά το στάδιο αυτό, η αντίληψη του παιδιού είναι σαφώς καλύτερη από την παραγωγή του. Κατά το επόμενο στάδιο (18-24 μήνες), τα εκφωνήματα του παιδιού περιορίζονται στις δύο λέξεις (two-word stage). Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι στο στάδιο αυτό το παιδί αρχίζει να μαθαίνει πολύ γρήγορα νέες λέξεις (περίπου δέκα λέξεις την ημέρα), ενώ αρχίζει να υπεργενικεύει κανόνες, εφαρμόζοντάς τους και σε περιπτώσεις όπου κανονικά δεν θα εφαρμόζονταν στη γραμματική των ενηλίκων (Fry 2005:1-6). Περίπου στην ηλικία των δύο ετών, πολλά παιδιά παράγουν προτάσεις τριώντεσσάρων λέξεων. Στην ηλικία των τριών ετών, παράγουν προτάσεις που αποτελούνται από περισσότερες της μίας υποπροτάσεις 3 (οι οποίες συνδέονται παρατακτικά με τον σύνδεσμο και), στην ηλικία των τεσσάρων ετών αρχίζουν να «ξεδιαλύνουν» (sort out) τα γραμματικά λάθη, ενώ μέχρι την ηλικία των πέντε ετών, έχουν ήδη μάθει σχεδόν όλους τους δύσκολους ήχους της γλώσσας τους (Fry 2005:1-6). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η πολυπλοκότητα, η οποία χαρακτηρίζει τη φωνολογική ανάπτυξη του παιδιού. Έχει υποστηριχθεί ότι ένα από τα πιο βασικά χαρακτηριστικά της παιδικής φωνολογίας είναι η απλοποίηση των πολυσύλλαβων λέξεων των ενηλίκων σε μία ή δύο συλλαβές. Φαίνεται, μάλιστα, ότι οι περιορισμοί που αφορούν τόσο το μήκος των λέξεων όσο και την επιτρεπόμενη (ή όχι) συνεμφάνιση συγκεκριμένων ήχων μέσα στην ίδια λέξη έχουν καθολική ισχύ (Macken 1979). Οι Iverson & Wheeler (1987:244), συνοψίζουν τις πιο συχνές διεργασίες (με τον όρο αυτό, αναφέρονται στα πρότυπα που προκύπτουν μέσω της σύγκρισης των φωνητικών αναπαραστάσεων των ενηλίκων με τις αντίστοιχες των παιδιών) της πρώιμης παιδικής φωνολογίας στα εξής σημεία (δίνοντας τα αντίστοιχα παραδείγματα από την Αγγλική): (1) (α) απαλοιφή άτονης συλλαβής (unstressed syllable deletion) πχ. tomato, (β) απαλοιφή τελικού συμφώνου (final consonant deletion) π.χ. dog, 3 Με τον όρο «υποπρόταση» (clause) αναφερόμαστε σε εκείνη τη μονάδα γραμματικής οργάνωσης, η οποία είναι μικρότερη από την «πρόταση» (sentence), αλλά μεγαλύτερη από τις φράσεις, τις λέξη ή τα μορφήματα (Ξυδόπουλος 2003:354).

11 11 (γ) μείωση συμπλεγμάτων (cluster reduction) π.χ. blue, (δ) προσθίωση υπερωϊκών συμφώνων (velar fronting) π.χ key, (ε) αφομοίωση υπερωϊκών συμφώνων (velar assimilation) π.χ. coat, (στ) αφομοίωση χειλικών συμφώνων (labial assimilation) π.χ zip (ζ) αφομοίωση έρρινων συμφώνων (nasal assimilation) π.χ bunny, (η) αναδιπλασιασμός (reduplication) π.χ. water, (θ) ηχηροποίηση του συμφώνου πριν από φωνήεν (prevocalic voicing) π.χ. toe (ι) αποηχηροποίηση τελικού ηχηρού συμφώνου (final devoicing) π.χ. bag. Επιπλέον, μελέτες έχουν δείξει ότι ανεξάρτητα από την πολυπλοκότητα της γλώσσας-στόχου, οι πρώτες παραγωγές του παιδιού αφορούν μονοσύλλαβους τύπους, κυρίως της μορφής ΣΦ (δομές, που όπως προαναφέραμε, χαρακτηρίζουν το στάδιο του βαβίσματος). Για παράδειγμα, η Macken (1978: ) υποστήριξε ότι κατά την πρώιμη φωνολογική ανάπτυξη, τα παιδιά (τουλάχιστον όσα μελέτησε η ίδια) ακολουθούν τρεις βασικές στρατηγικές, ώστε να επιτύχουν τη βέλτιστη συλλαβική δομή ΣΦ. Αυτές αφορούν την απαλοιφή συλλαβής (syllable deletion), την εξασθένιση ή την απαλοιφή τελικού συμφώνου (final-consonant weakening or deletion) και τέλος, τη μείωση συμφωνικών συμπλεγμάτων (cluster reduction). Την καθολικότητα της συλλαβής ΣΦ, ως της πρώτης και αμαρκάριστης παραγωγής των παιδιών, φαίνεται να υποστηρίζει και ο Faingold (1990). Συγκεκριμένα, μέσα από τη μελέτη και σύγκριση της γλωσσικής συμπεριφοράς δύο παιδιών, του Noam και της Shelli, φάνηκε ότι ανεξάρτητα από τις διαφορετικές στρατηγικές που μπορεί να χρησιμοποιεί το καθένα (διατήρηση του αριθμού των συλλαβών του εισαγόμενου τύπου στην περίπτωση του Noam, μείωση του αριθμού των συλλαβών στην περίπτωση της Shelli), ο λόγος και των δύο παιδιών επηρεάζεται από δύο -πιθανότα- καθολικές διεργασίες, οι οποίες οδηγούν στην πραγμάτωση της συλλαβικής δομής ΣΦ. Πρόκειται για την απαλοιφή του αρχικού ή του τελικού συμφώνου (deletion of the initial or final consonant), καθώς και την απαλοιφή ενός μέλους του συμφωνικού ή φωνηεντικού συμπλέγματος (deletion of one member of the consonantal or vocalic cluster).

12 12 Σύμφωνα με την Ohala (1999), η συγκεκριμένη γλωσσική συμπεριφορά, που χαρακτηρίζει την πρώιμη φωνολογική ανάπτυξη των παιδιών, μπορεί να ερμηνευθεί μέσω της έννοιας της ηχητικότητας (sonority). Συγκεκριμένα, η Ohala (1999) θεωρεί ότι τα παιδιά μειώνουν τα συμφωνικά συμπλέγματα (και κατ επέκταση, οδηγούνται στην παραγωγή της αμαρκάριστης συλλαβικής δομής ΣΦ) με τέτοιο τρόπο, ώστε η συλλαβή που θα απομείνει να παρουσιάζει το βέλτιστο περίγραμμα ηχητικότητας (sonority contour). Τόσο ο συνδυασμός των συμφώνων σε συμπλέγματα όσο και η μείωση ή απλοποίησή τους από τα παιδιά, πραγματοποιείται σύμφωνα με την παρακάτω ιεραρχία ηχητικότητας (sonority hierarchy. Steriade 1982, όπως αναφέρεται στην Ohala 1999:400), όπου οι ήχοι που βρίσκονται στο αριστερό άκρο είναι οι λιγότερο ηχηροί, ενώ οι ήχοι που βρίσκονται στο δεξί άκρο είναι οι περισσότερο ηχηροί: (2) Κλειστά (άηχα, ηχηρά) < Τριβόμενα (άηχα, ηχηρά) < Έρρινα < Υγρά < Ημίφωνα < Φωνήεντα Επομένως, αυτό που προτείνεται είναι ότι, τα παιδιά αναμένονται να απλοποιήσουν τα συμπλέγματα έμβασης σε εκείνο το σύμφωνο που δημιουργεί τη μέγιστη κορύφωση ηχητικότητας από το σύμφωνο προς το φωνήεν (έχει με άλλα λόγια, τη μέγιστη απόσταση από το φωνήεν στην ιεραρχία ηχητικότητας). Για παράδειγμα, στην περίπτωση του συμπλέγματος /pl/ (κλειστό- υγρό) η προβλεπόμενη μείωση του συμπλέγματος θα έχει ως αποτέλεσμα να διατηρηθεί το /p/ (το λιγότερο ηχηρό, δηλαδή). Αντίθετα, τα συμπλέγματα εξόδου θα μειωθούν σε εκείνο το σύμφωνο που δημιουργεί την ελάχιστη κλίση/ κάθοδο (descent) ηχητικότητας από το φωνήεν προς το σύμφωνο (έχει, με άλλα λόγια, την ελάχιστη απόσταση ηχητικότητας από το φωνήεν). Για παράδειγμα, ένα σύμπλεγμα του τύπου τριβόμενο-κλειστό (π.χ. /st/) προβλέπεται ότι θα μειωθεί στο τριβόμενο (/s/). Μια διαφορετική προσέγγιση, δίνεται από τις Lleo & Prinz (1996), οι οποίες θεωρούν ότι η υπόθεση της ιεραρχίας της ηχητικότητας, που προαναφέραμε, δεν μπορεί να εξηγήσει επαρκώς την απλοποίηση των συμπλεγμάτων από τα παιδιά. Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα της έρευνάς τους έδειξαν ότι παιδιά που κατακτούν τα Ισπανικά ως μητρική γλώσσα τείνουν (τουλάχιστον στα αρχικά στάδια) να διατηρούν το δεύτερο μέλος του συμπλέγματος, σε αντίθεση με τα παιδιά που

13 13 κατακτούν τα Γερμανικά, τα οποία φαίνεται ότι διατηρούν το πρώτο μέλος του συμπλέγματος. Για το λόγο αυτό, οι Lleo & Prinz (1996) προτείνουν ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη ένας ακόμη παράγοντας, αυτός της κατευθυντικότητας (directionality). Έτσι, τα παιδιά συλλαβοποιούν τη λέξη-στόχο είτε από τα αριστερά προς τα δεξιά είτε από τα δεξιά προς τα αριστερά, ανάλογα με τη γλώσσα-στόχο. Η κατεύθυνση της συλλαβοποίησης οδηγεί τα παιδιά που κατακτούν τα Ισπανικά και τα παιδιά που κατακτούν τα Γερμανικά να διατηρούν διαφορετικά τεμάχια του συμφωνικού συμπλέγματος, το οποίο τείνουν να κατακτήσουν Γλωσσική κατάκτηση και γλωσσική εκμάθηση: ομοιότητες και διαφορές Πολλοί ερευνητές έχουν κατά καιρούς υποστηρίξει ότι ανάμεσα στην κατάκτηση της μητρικής και στην εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας παρατηρούνται αρκετές ομοιότητες (μεταξύ άλλων βλ. Bley-Vroman 1988, 1989, Dulay & Burt 1974, Ervin- Tripp 1974, McLaughlin 1978, 1984). Οι σημαντικότερες από αυτές έχουν επισημανθεί κυρίως για το επίπεδο της σύνταξης και εντοπίζονται στα πρώτα στάδια κατάκτησης. Έχει προταθεί, λοιπόν, ότι κατά το αρχικό στάδιο, οι ομιλητές δεν παράγουν λόγο. Αρκούνται απλώς στο να ακούν τους συνομιλητές τους. Αυτό το στάδιο είναι γνωστό ως περίοδος σιωπής (silent period) και παρατηρείται και στις δύο διαδικασίες, κατάκτησης και εκμάθησης. Επιπλέον, κατά τα πρώτα στάδια κατάκτησης, ο λόγος των ομιλητών χαρακτηρίζεται τόσο από τη χρήση απομνημονευμένων φράσεων (formulaic speech), όσο και από τη χρήση ελλειπτικών δομών (truncated structures). Για παράδειγμα, από τις προτάσεις των ομιλητών μπορεί να απουσιάζει συστηματικά το άρθρο ή η πρόθεση (Βαρλοκώστα & Τριανταφυλλίδου 2003:23) Αναμφισβήτητα, όμως, οι δύο διαδικασίες διαφέρουν σε πολλά σημεία. Νευρογλωσσολογικές μελέτες, έχουν δείξει ότι οι περιοχές του εγκεφάλου, που ενεργοποιούνται κατά την κατάκτηση και επεξεργασία της L1, είναι διαφορετικές από αυτές που ενεργοποιούνται στην περίπτωση της εκμάθησης και επεξεργασίας της L2 (Perani et al 1998:1842). Οι Mehler et al (to appear) έχουν δείξει ότι ακόμα και στην περίπτωση που οι L1 και L2 είναι παρόμοιες γλώσσες (όπως τα Ισπανικά και τα Καταλανικά), και παρά το υψηλό επίπεδο επάρκειας των αλλόγλωσσων ομιλητών, τα πρότυπα αναπαράστασης ανάμεσα σε L1 και L2 εμφανίζουν διαφοροποιήσεις. Για το

14 14 λόγο αυτό, άλλωστε, ο Bley-Vroman (όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:42) υποστηρίζει ότι η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας από τους ενήλικες και η κατάκτηση της πρώτης γλώσσας από τα παιδιά, αποτελούν στην ουσία δύο διαφορετικές διεργασίες. Ο ίδιος, μάλιστα, συνοψίζει το θεμελιώδη και διαφοροποιητικό χαρακτήρα της εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας στα εξής σημεία: α) Βαθμός επιτυχίας και ποικιλίας: Φαίνεται ότι σε αντίθεση με παιδιά με κανονική γλωσσική ανάπτυξη, τα οποία αποκτούν τέλεια γνώση μιας γλώσσας, οι ενήλικες, που μαθαίνουν μια ξένη γλώσσα δεν τα καταφέρνουν εξίσου καλά. Στην περίπτωση των ενηλίκων, η πλήρης επιτυχία είναι σπάνια, αν όχι ανέφικτη. Όπως θα φανεί από την παρούσα εργασία, η προφορά αποτελεί ένα πολύ δύσκολο (εάν όχι το δυσκολότερο) επίπεδο γλωσσικής εκμάθησης. Ο βαθμός επιτυχίας, μάλιστα, των αλλόγλωσσων ομιλητών ποικίλλει, ακόμα και αν όλοι οι άλλοι παράγοντες (όπως η ηλικία ή η διδασκαλία) είναι αμετάβλητοι (Bley-Vroman, όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:43-45). Κάτι αντίστοιχο υποστηρίζει και ο Steele (2002:105), ο οποίος θεωρεί ότι συνήθως οι αλλόγλωσσοι ομιλητές μια δεύτερης γλώσσας αδυνατούν να αποκτήσουν πλήρως τη γραμματική της γλώσσας-στόχου σε όλα τα επίπεδά της (φωνολογία, σύνταξη, μορφολογία και σημασιολογία), σε αντίθεση με όσους κατακτούν την πρώτη γλώσσα. Ο ίδιος, προσθέτει ότι αυτό δεν ισχύει πάντα, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις έχει αποδειχθεί ότι οι αλλόγλωσσοι ομιλητές μιας ξένης γλώσσας μπορούν να αποκτήσουν μια φωνολογική/ φωνητική ικανότητα, που μοιάζει με αυτήν των φυσικών ομιλητών. 4 Επιπλέον, στην περίπτωση της εκμάθησης μιας δεύτερης γλώσσας, μπορεί να παρατηρηθεί ποικιλία και διαφοροποίηση όχι μόνο στο βαθμό επιτυχίας, αλλά και στις στρατηγικές εκμάθησης καθώς και στους στόχους, που τίθενται από τους αλλόγλωσσους ομιλητές. Κάτι αντίστοιχο δεν παρατηρείται στα παιδιά που κατακτούν την πρώτη τους γλώσσα, όπου ο «στόχος» τους είναι ήδη προκαθορισμένος (Bley-Vroman, όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:45-46). β) Σταθεροποίηση/ «απολίθωση» (fossilization): Έχει παρατηρηθεί ότι οι αλλόγλωσσοι ομιλητές μιας ξένης γλώσσας, αφού φθάσουν σε ένα συγκεκριμένο στάδιο εκμάθησης (όπου πλέον έχει εξασφαλιστεί η επιτυχής επικοινωνία), 4 Για λεπτομέρειες σχετικά με τη βιβλιογραφία, παραπέμπουμε στον Steele 2002: 105.

15 15 σταθεροποιούνται σε αυτό. Η ανάπτυξη φαίνεται να σταματά, και οι όποιες προσπάθειες αλλαγής από τους αλλόγλωσσους ομιλητές, συχνά αποβαίνουν άκαρπες (Bley-Vroman, όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:46-47). Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως απολίθωση (fossilization, όρος ο οποίος εισήχθη από τον Selinker το 1972) και αναφέρεται στη μη πρόοδο της εκμάθησης ανεξάρτητα από τη συνεχή έκθεση των αλλόγλωσσων ομιλητών στη γλώσσα-στόχο, από τα κατάλληλα κίνητρα εκμάθησης ή από επαρκείς ευκαιρίες άσκησης των αλλόγλωσσων ομιλητών στη γλώσσα-στόχο (Han, 2004). Σύμφωνα με τον Han (2004:220), μάλιστα, η απολίθωση απαντάται σε ορισμένα μόνο γλωσσικά χαρακτηριστικά που βρίσκονται σε κάποια υποσυστήματα της διαγλώσσας, ενώ τα υπόλοιπα γλωσσικά χαρακτηριστικά των ίδιων υποσυστημάτων κατακτώνται επιτυχώς ή εξακολουθούν να εξελλίσσονται. Αντίθετα, αυτή η απολίθωση/ σταθεροποίηση δεν παρατηρείται στα παιδιά που κατακτούν την πρώτη τους γλώσσα, αφού αναπόφευκτα περνούν μέσα από όλα τα στάδια, έως ότου ολοκληρωθεί με επιτυχία η κατάκτηση (Bley-Vroman, όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:46-47, αλλά βλ. και Tzakosta 2004, για μια διαφορετική προσέγγιση). γ) Παράγοντες επίδρασης (affective factors): Όπως αναφέρθηκε και σε προηγούμενη ενότητα, παράγοντες όπως η προσωπικότητα, το κίνητρο της εκμάθησης ή ο χαρακτήρας του αλλόγλωσσου ομιλητή, επηρεάζουν τη διαδικασία εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας. Αντίθετα, το φαινόμενο αυτό δεν παρατηρείται στην κατάκτηση της πρώτης γλώσσας, όπου η επιτυχής κατάκτησή της παραμένει ανεπηρέαστη από τέτοιους παράγοντες (Bley-Vroman, όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:49). δ) ιδασκαλία (instruction): Σε αντίθεση με τα παιδιά, τα οποία δεν χρειάζονται οργανωμένα μαθήματα με σκοπό να κατακτήσουν τη μητρική τους γλώσσα, κατά τη διαδικασία εκμάθησης μιας ξένης γλώσσας η διδασκαλία/ καθοδήγηση έχει καθοριστική σημασία, καθώς θεωρείται ότι συμβάλλει στην επιτυχέστερη εξέλιξή της (Bley-Vroman, όπως αναφέρεται στους Gass & Schachter 1989:48). ε) Επιπλέον, κατάκτηση και εκμάθηση διαφοροποιούνται και σε ένα ακόμη σημείο: σε αυτό της παρουσίας και μεταφοράς (transfer) της μητρικής γλώσσας, καθώς έχει υποστηριχθεί ότι κατά την εκμάθηση μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας μεταφέρονται στη γλώσσα-στόχο στοιχεία και δομές από τη μητρική γλώσσα

16 16 (Βαρλοκώστα & Τριανταφυλλίδου 2003:24). Κάτι τέτοιο, φυσικά, δεν συμβαίνει στην περίπτωση της κατάκτησης της πρώτης γλώσσας, δεδομένου ότι η μητρική δεν κατακτάται με ήδη δεδομένο κάποιο γλωσσικό υπόβαθρο Παράγοντες που επιδρούν στην εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας Διάφορες έρευνες έχουν δείξει ότι οι αναπτυξιακές γραμματικές 5 των ανθρώπων που μαθαίνουν μια δεύτερη γλώσσα, εμφανίζουν μεγαλύτερη ποικιλία από τις αντίστοιχες γραμματικές όσων μαθαίνουν την πρώτη γλώσσα (αλλά βλ Tzakosta in press b, για μια διαφορετική προσέγγιση) 6. Το τελικό στάδιο γλωσσικής ικανότητας, μάλιστα, στο οποίο φθάνουν οι ενήλικες, συγκρινόμενο με το αντίστοιχο των παιδιών, εμφανίζει ακόμη μεγαλύτερη ποικιλία. Έχει υποστηριχθεί, λοιπόν, ότι ένας από τους παράγοντες που μπορεί να προκαλέσει μια τέτοια ποικιλία, είναι οι ατομικές διαφορές (individual differences). Ο όρος αυτός αναφέρεται τόσο σε παράγοντες επίδρασης (affective factors), όσο και σε γνωσιακούς παράγοντες (cognitive factors). Οι πρώτοι, σχετίζονται με την συναισθηματική πλευρά της εκμάθησης μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας, καθώς θεωρείται πιθανή η επίδραση των συναισθημάτων (όπως για παράδειγμα το άγχος) στο ποσοστό επιτυχούς εκμάθησης, στο οποίο θα φθάσουν οι αλλόγλωσσοι ομιλητές μιας δεύτερης γλώσσας. Η δεύτερη ομάδα παραγόντων, αφορά στους μηχανισμούς με τους οποίους κάποιος αποκτά μια γνωστική λειτουργία, καθώς φαίνεται ότι διαφορετικά άτομα μαθαίνουν μια δεύτερη/ ξένη γλώσσα, μέσω της χρήσης διαφορετικών γνωσιακών τρόπων (cognitive styles), καθώς και διαφορετικών στρατηγικών εκμάθησης (learning strategies) (Archibald 1998:15-18). 5 Με το όρο αναπτυξιακές γραμματικές, αναφερόμαστε στα αναπτυξιακά μονοπάτια, από τα οποία περνά και μπορεί να ενεργοποιήσει καθένας τόσο κατά την κατάκτηση της πρώτης γλώσσας όσο και κατά την εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας. Στην συγκεκριμένη εργασία, θα προσεγγίσουμε το ζήτημα των αναπτυξιακών γραμματικών μέσα από το μοντέλο των πολλαπλών παράλληλων γραμματικών (Tzakosta 2004), το οποίο περιγράφεται λεπτομερώς στην ενότητα Ουσιαστικά, αυτό που προτείνει η Tzakosta (in press b) είναι ότι το σετ των γραμματικών που χρησιμοποιούνται από αλλόγλωσσους είναι πιο περιορισμένο από αυτό που χρησιμοποιούν τα παιδιά που κατακτούν τη μητρική τους, λόγω των περιορισμών που θέτει η γλώσσα-αφετηρία, η γλώσσαστόχος και η ΚΓ.

17 17 Η ηλικία αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα, δεδομένου ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να μαθαίνουν μια δεύτερη/ξένη γλώσσα σε διαφορετικές ηλικίες. Η συνήθης αντίληψη είναι ότι τα παιδιά είναι καλύτερα από τους ενήλικες στην εκμάθηση δεύτερων/ ξένων γλωσσών (Archibald 1998:18). Η αντίληψη αυτή σχετίζεται με την υπόθεση της κρίσιμης περιόδου (critical period hypothesis), εισηγητής της οποίας (σχετικά με την κατάκτηση της πρώτης γλώσσας) υπήρξε ο Lenneberg (1967). Σύμφωνα με την υπόθεση αυτή, υπάρχει μια χρονική περίοδος, όπου η γλωσσική κατάκτηση γίνεται με τρόπο φυσικό και χωρίς μεγάλη, ή τουλάχιστον συνειδητή, προσπάθεια,. Μετά το πέρας αυτής της περιόδου, η γλωσσική κατάκτηση παρουσιάζει δυσκολίες. O Lenneberg, μάλιστα, πρότεινε ότι αυτή η κρίσιμη περίοδος εκτείνεται περίπου από την ηλικία των 2 ετών έως την ηλικία των 12 ετών, ενώ μετά το τέλος της εφηβείας, η πλήρης κατάκτησή της καθίσταται αδύνατη. 7 Ένας από τους λόγους για τους οποίους συμβαίνει αυτό είναι ότι με την εφηβεία, ολοκληρώνεται και η διαδικασία πλευρίωσης του εγκεφάλου (celebral lateralization). Με άλλα λόγια, μετά την εφηβεία, και καθώς ο εγκέφαλος του ομιλητή έχει πλέον ωριμάσει αρκετά, χάνεται η δυνατότητα μεταφοράς των γλωσσικών λειτουργιών από το αριστερό ημισφαίριο - που είναι το ημισφαίριο το κατεξοχήν υπεύθυνο για τη γλώσσα - στο δεξί (Lenneberg 1967, όπως αναφέρεται στον Archibald 1998:18-19). Ο Scovel (1969, όπως αναφέρεται στον Archibald 1998:20) μεταξύ άλλων, προσπάθησε να εφαρμόσει τα ευρήματα αυτά και στην κατάκτηση της δεύτερης γλώσσας, καθώς παρατήρησε ότι τα παιδιά που μαθαίνουν μια δεύτερη γλώσσα, είναι σε θέση να κατακτούν τη γλώσσα στο επίπεδο της προφοράς, με τον ίδιο τρόπο που την κατακτούν και οι φυσικοί ομιλητές. Κάτι αντίστοιχο, όμως, δεν συμβαίνει στην περίπτωση των ενηλίκων. Για το λόγο αυτό, υποστήριξε ότι είναι αδύνατο για τους ενήλικες ομιλητές (ομιλητές, δηλαδή, που έχουν ολοκληρώσει το στάδιο της εφηβείας) να επιτύχουν τέλεια προφορά σε μια ξένη γλώσσα. 8 Έρευνες έχουν δείξει ότι μετά την κρίσιμη περίοδο, η μορφολογία και η φωνολογία της δεύτερης γλώσσας κατακτώνται πιο δύσκολα, σε αντίθεση με το 7 Η υπόθεση αυτή δέχτηκε πολλές επικρίσεις, Ο Krashen, για παράδειγμα, υποστήριξε ότι αυτή η περίοδος έχει ολοκληρωθεί μέχρι την ηλικία των 5 ετών και όχι μέχρι την εφηβεία (Krashen 1973, όπως αναφέρεται στον Archibald 1998:21) 8 Για τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει η ηλικία στην εκμάθηση μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας, βλ. επίσης τις έρευνες των Flege et al. (2003) και Piske et al. (2001).

18 18 λεξικό, που φαίνεται να κατακτάται με μεγαλύτερη ευκολία (Perani et al 1998:1842). Πολλοί, έχουν υποστηρίξει ότι η έννοια της κρίσιμης περιόδου υφίσταται μόνο για τη φωνολογία. Άλλοι, θεωρούν ότι η κρίσιμη περίοδος για τη φωνολογία ολοκληρώνεται νωρίτερα απ ό, τι για τη μορφολογία ή τη σύνταξη, ενώ έχει διατυπωθεί και η άποψη ότι η διάρκεια εκμάθησης της μορφοσύνταξης είναι μεγαλύτερη από αυτήν της φωνολογίας (Flege et al. 1999:81). 9 Σύμφωνα με τους Flege et al. (1997:171) η υπόθεση της κρίσιμης περιόδου παρουσιάζει δύο βασικά προβλήματα. Το πρώτο, είναι ότι απλώς αναφέρεται σε ένα φαινόμενο, χωρίς να δίνονται επαρκείς εξηγήσεις γι αυτό. Για παράδειγμα, δεν διευκρινίζονται οι μηχανισμοί, των οποίων η δράση μειώνεται με το τέλος της εφηβείας. Το άλλο πρόβλημα είναι ότι, στην ουσία, η υπόθεση της κρίσιμης περιόδου δεν μπορεί να ελεγχθεί, καθώς πολλοί παράγοντες, που ίσως επηρεάζουν τη διαδικασία εκμάθησης, είναι αναπόφευκτα συνδεδεμένοι με την ηλικία. Για παράδειγμα, η ηλικία κατά την οποία κάποιος εκτίθεται σε μια L2 μπορεί να σχετίζεται με την επιθυμία του να αποκτήσει (ή όχι) μια προφορά, όμοια με αυτή των φυσικών ομιλητών της L2. Οι δύο ενότητες που ακολουθούν, περιγράφουν τα δύο γνωστότερα ίσωςμοντέλα ανάλυσης της κατάκτησης μιας L2, όπως αυτά προτάθηκαν από τους Lado (1957) και Eckman (1977), αντιστοίχως. Τα μοντέλα αυτά, αναφέρονται στις δυσκολίες, που προκύπτουν κατά την εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις διαφορές, που παρατηρούνται ανάμεσα σε μητρική γλώσσα και γλώσσα-στόχο (το θέμα αυτό θα συζητηθεί εκτενέστερα στην ενότητα 1.3) Υπόθεση της Αντιθετικής Ανάλυσης (Contrastive Analysis Hypothesis) Από τις πιο γνωστές, ίσως, προσεγγίσεις της εκμάθησης μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας, είναι η Υπόθεση της Αντιθετικής Ανάλυσης (contrastive analysis hypothesis), η οποία προτάθηκε από τον Lado το Σύμφωνα με την υπόθεση αυτή, τα προβλήματα, με τα οποία ερχόμαστε αντιμέτωποι κατά την εκμάθηση μιας 9 Για την πρώτη άποψη, οι Flege et al. (1999:81) παραπέμπουν στους Scovel (1988), Singleton (1989), Bahrick, Hall, Goggin, & Berger (1994). Για τη δεύτερη, παραπέμπουν στους Long (1990), Hurford (1991), ενώ για την τρίτη παραπέμπουν στους Braine (1971), MacWhinney (1992), Snow (1987).

19 19 δεύτερης γλώσσας, μπορούν να προβλεφθούν μέσω της σύγκρισης του συστήματος της δεύτερης γλώσσας με αυτό της μητρικής. Η μεταφορά πληροφοριών από τη μητρική γλώσσα αποτελεί την πηγή όλων των δυσκολιών, οι οποίες προκύπτουν κατά την εκμάθηση μιας νέας γλώσσας (Pennock, 2002: 1). Όπως ο ίδιος ο Lado αναφέρει «μπορούμε να προβλέψουμε και να περιγράψουμε τα πρότυπα, τα οποία θα προκαλέσουν δυσκολία κατά την εκμάθηση, καθώς και όσα δεν θα προκαλέσουν δυσκολία, μέσω της συστηματικής σύγκρισης της γλώσσας-στόχου και της κουλτούραςστόχου με τη μητρική γλώσσα και κουλτούρα του μαθητή... Εκείνα τα στοιχεία που είναι όμοια με αυτά της μητρικής γλώσσας, θα είναι και τα πιο απλά, ενώ εκείνα που είναι διαφορετικά θα είναι και τα πιο δύσκολα...» (Lado, 1957, όπως αναφέρεται στον Archibald 1998:50). Ουσιαστικά, λοιπόν, στην προσέγγιση αυτή, δόθηκε πρωταρχική σημασία στο ρόλο της μητρικής γλώσσας των ομιλητών, καθώς και στα λάθη, που έμοιαζαν να οφείλονται σε αυτή. Για την ακρίβεια, στο πλαίσιο της θεωρίας αυτής, δεν έγινε καμία προσπάθεια προσέγγισης λαθών, που θα μπορούσαν να οφείλονται σε άλλους παράγοντες -πλην της μητρικής γλώσσας. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Tarone (1988:8), στο πλαίσιο της αντιθετικής ανάλυσης, η συστηματικότητα που εμφανίζεται στη γλωσσική πραγμάτωση/εκφορά των αλλόγλωσσων ομιλητών, έχει τις ρίζες της αποκλειστικά στη μητρική τους γλώσσα. Ο αλλόγλωσσος ομιλητής σταδιακά διαμορφώνει το νέο σύστημα της γλώσσας-στόχου, υποκαθιστώντας πρότυπα από τη μητρική γλώσσα. Όσα δεδομένα δεν ταιριάζουν σε αυτό το πρότυπο δε λαμβάνονται καθόλου υπόψη, ή και αν λαμβάνονται, θεωρούνται ως αποκλίνοντα. Για το λόγο αυτό, και εξαιτίας της αδυναμίας της να προσεγγίσει τις εξαιρέσεις, η υπόθεση αυτή δέχθηκε πολλές αντιδράσεις. Σήμερα, θεωρείται ως μία θεωρία που προβαίνει σε υπεργενίκευση των πορισμάτων της έρευνας πάνω στη γλωσσική εκμάθηση, αν και πολλοί ερευνητές δέχονται την άποψη ότι η μητρική γλώσσα επιδρά στο τι, πώς και πόσο γρήγορα μαθαίνουμε τις διαφορετικές δομές μιας δεύτερης γλώσσας (Pennock 2002:1)

20 Υπόθεση του Διαφοροποιητικού Χαρακτηριστικού (Markedness Differential Hypothesis) Μια δεύτερη θεωρία, η οποία επίσης αναφέρεται στην σχέση μητρικής γλώσσας και γλώσσας-στόχου, προτάθηκε από τον Eckman το Με την υπόθεση αυτή, η οποία είναι γνωστή ως Υπόθεση του Διαφοροποιητικού Χαρακτηριστικού (Markedness Differential Hypothesis), o Eckman θέλησε να ενσωματώσει στη θεωρία του την έννοια του τυπολογικού μαρκαρίσματος 10, ως μέσου μέτρησης της σχετικής δυσκολίας, που αντιμετωπίζει κάποιος κατά την εκμάθηση μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας. Ο Eckman θεώρησε ότι οι δυσκολίες εκμάθησης μπορούν να προβλεφθούν μέσω της συστηματικής σύγκρισης τριών στοιχείων: της μητρικής γλώσσας, της γλώσσας-στόχου και της σχέσης μαρκαρίσματος. Πρότεινε, έτσι, ότι οι δυσκολίες που θα προκύψουν κατά την εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας, θα αφορούν εκείνες τις όψεις (aspects) της γλώσσας-στόχου, οι οποίες είναι διαφορετικές και σχετικά πιο μαρκαρισμένες από τις αντίστοιχες της μητρικής γλώσσας. Συγκεκριμένα, η θεωρία του Eckman, μπορεί να συνοψιστεί σε τρία βασικά σημεία. Καταρχήν, οι όψεις της γλώσσας-στόχου, που διαφέρουν από τη μητρική γλώσσα και που είναι πιο μαρκαρισμένες από αυτή, θα προκαλέσουν και το μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας. Αυτός ο βαθμός δυσκολίας, θα αντιστοιχεί στον σχετικό βαθμό μαρκαρίσματος. Αντίθετα, όσες όψεις της γλώσσας-στόχου είναι μεν διαφορετικές, αλλά δεν είναι πιο μαρκαρισμένες, δεν θα προκαλέσουν καμία δυσκολία. Με άλλα λόγια, οι μαρκαρισμένες δομές προκαλούν μεγαλύτερη δυσκολία από τις αντίστοιχές τους αμαρκάριστες. Και καθώς όλες οι διαφορές ανάμεσα σε μητρική γλώσσα και γλώσσα-στόχο δεν προκαλούν ισότιμο βαθμό δυσκολίας, έγινε αντιληπτό ότι ο βαθμός δυσκολίας αντιστοιχεί άμεσα στο σχετικό βαθμό μαρκαρίσματος (Eckman in press:6). Επιχειρώντας μια σύγκριση των δύο μοντέλων, θα λέγαμε ότι το δεύτερο κινείται στο πλαίσιο του πρώτου. Ταυτόχρονα, όμως, επιχειρεί να καλύψει τις αδυναμίες, οι οποίες προέκυψαν από την υπόθεση της αντιθετικής ανάλυσης. 10 Η έννοια του τυπολογικού μαρκαρίσματος ορίζει ότι «μια δομή Χ είναι τυπολογικά μαρκαρισμένη σε σχέση με μια δομή Υ (και αντίστοιχα η Υ είναι τυπολογικά αμαρκάριστη σε σχέση με την Χ) εάν κάθε γλώσσα που διαθέτει τη δομή Χ διαθέτει επίσης και την Υ, αλλά κάθε γλώσσα που διαθέτει την Υ δεν διαθέτει υποχρεωτικά και την Χ» (Gundel et al. 1986, όπως αναφέρεται στον Eckman in press, σελ.4)

21 21 Συγκεκριμένα, και οι δύο προσεγγίσεις κάνουν λόγο για τις δυσκολίες, που προκύπτουν κατά την εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας. Επιπλέον, και οι δύο θεωρίες επικεντρώνουν την προσοχή τους στις διαφορές ανάμεσα σε μητρική γλώσσα και γλώσσα-στόχο. Η βασική τους διαφορά συνίσταται στο ότι η υπόθεση της αντιθετικής ανάλυσης, θεωρεί ότι όλες οι διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε μητρική γλώσσα και γλώσσα-στόχο θα προκαλέσουν δυσκολία. Περιπτώσεις, στις οποίες κάποιες διαφορές προκαλούν δυσκολία, ενώ κάποιες άλλες όχι, δεν μπορούν να εξηγηθούν μέσα από την υπόθεση του Lado (Archibald 1998:54). Την αδυναμία αυτή, ήρθε να καλύψει η θεωρία του Eckman, με την ενσωμάτωση της έννοιας του τυπολογικού μαρκαρίσματος. Με άλλα λόγια, στο πλαίσιο της θεωρίας αυτής, έγινε αντιληπτό ότι οι δυσκολίες εκμάθησης μιας δεύτερης γλώσσας, δεν μπορούν να εξηγηθούν μόνο μέσω της σύγκρισης της μητρικής γλώσσας με τη γλώσσα-στόχο. Βέβαια, και το δεύτερο μοντέλο παρουσιάζει αδυναμίες. Όπως ο ίδιος ο Eckman αναφέρει, η υπόθεση του διαφοροποιητικού χαρακτηριστικού προβλέπει μόνο περιπτώσεις όπου οι υπό εξέταση μαρκαρισμένες και αμαρκάριστες δομές εντοπίζονται σε περιοχές, που μητρική και δεύτερη γλώσσα διαφέρουν. Περιπτώσεις, όπου οι μαρκαρισμένες και οι αμαρκάριστες δομές εντοπίζονται τόσο στη μητρική όσο και στη γλώσσα-στόχο, δεν μπορούν να γίνουν αντικείμενο προσέγγισης μέσα από τη θεωρητική πρότασή του (Eckman in press:11) Παρουσία μητρικής γλώσσας και Καθολικής Γραμματικής στην εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας Οι ομιλητές, οι οποίοι προσπαθούν να μάθουν μια δεύτερη/ ξένη γλώσσα, έρχονται αντιμέτωποι με το ίδιο πρόβλημα, το οποίο απασχολεί και όσους κατακτούν τη μητρική τους γλώσσα. Όπως, δηλαδή, στην κατάκτηση της μητρικής γλώσσας, οι ομιλητές προσπαθούν να κατακτήσουν μία γραμματική σύμφωνα με έναν εισαγόμενο τύπο (input) (τον τύπο δηλαδή στον οποίο εκτίθενται τα παιδιά) έτσι και στην περίπτωση της εκμάθησης μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας, ο αλλόγλωσσος ομιλητής πρέπει να μάθει τη γραμματική της γλώσσας-στόχου σύμφωνα με έναν ανεπαρκή Αυτό σημαίνει ότι ο αλλόγλωσσος ομιλητής θα πρέπει να μάθει κάποιες αφηρημένες (abstract) ιδιότητες της γραμματικής, οι οποίες όμως δεν καθορίζονται επαρκώς από τον εισαγόμενο τύπο της L2 (White, 2003:22).

22 22 (deficient) εισαγόμενο τύπο Τα μέσα, όμως, η διεργασία καθώς και το τελικό αποτέλεσμα μπορούν να διαφέρουν (White 1985a, b, όπως αναφέρεται στον Archibald 2000:133). Σε πολλές μελέτες, δίνεται έμφαση στον ενεργό ρόλο που διαδραματίζει η ΚΓ στην εκμάθηση από ενήλικες- μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας. Σε άλλες, πάλι, υποστηρίζεται ότι η ΚΓ είναι ανενεργή, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο ρόλο της μητρικής γλώσσας (White, όπως αναφέρεται στους Gass & Selinker 1992: ). 12 Βέβαια, υπάρχει και η ενδιάμεση περίπτωση, σύμφωνα με την οποία η γραμματική της μητρικής σε συνδυασμό με την ΚΓ οδηγούν από κοινού στην κατάκτηση της δεύτερης γλώσσας (Schwartz 1998:155). Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά στο αρχικό στάδιο 13 της δεύτερης γλώσσας έχουν προταθεί πέντε διαφορετικές εκδοχές, οι οποίες διαφοροποιούνται σε σχέση με δύο χαρακτηριστικά. Το πρώτο, αναφέρεται στο βαθμό ανάμειξης ή εμπλοκής της γραμματικής της μητρικής γλώσσας, η οποία ορίζεται ως μεταφορά (transfer). Ανάλογα, λοιπόν, με το βαθμό ανάμειξης της μητρικής στην υπό εκμάθηση γλώσσα, μπορούμε να μιλούμε για πλήρη μεταφορά (full transfer), μερική μεταφορά (partial transfer) και μηδενική μεταφορά (no transfer). Το δεύτερο χαρακτηριστικό, αναφέρεται στο βαθμό, στον οποίο η ΚΓ θέτει περιορισμούς στις διαγλώσσες. Η περίπτωση αυτή είναι γνωστή με τον όρο πρόσβαση (access), όπου αντίστοιχα διακρίνουμε την πλήρη πρόσβαση (full access), και τη μερική ή μηδενική πρόσβαση (partial or no access), ανάλογα με το βαθμό επίδρασης της ΚΓ στην εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας (White, όπως αναφέρεται στον Archibald 2000: 133). Στο σημείο αυτό, θα πρέπει πρώτα να διεκρινίσουμε τι ακριβώς εννοούμε με τον όρο διαγλώσσα (interlanguage). Ο όρος εισήχθη από τον Selinker το 1972 και περιγράφει τα γλωσσικά συστήματα, που δημιουργεί ή ακολουθεί ο αλλόγλωσσος ομιλητής μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας κατά τη διάρκεια της γλωσσικής εκμάθησης. Ο όρος αυτός, δεν αναφέρεται ούτε στο γλωσσικό σύστημα της μητρικής γλώσσας αλλά ούτε στο γλωσσικό σύστημα της γλώσσας-στόχου. Με άλλα λόγια, η διαγλώσσα δεν αποτελεί τίποτα περισσότερο από ένα ενδιάμεσο επίπεδο ανάμεσα σε 12 Στην ίδια σελίδα, η White παραθέτει ως ενδεικτικά παραδείγματα της δεύτερης άποψης, τις μελέτες των Bley-Vroman 1989, 1990; Clahsen and Muysken 1989; Schachter Με τον όρο αρχικό στάδιο (initial state), η White (2003:58) αναφέρεται αφενός στην ασυνείδητη γλωσσολογική γνώση, με την οποία ξεκινά ο αλλόγλωσσος ομιλητής μια δεύτερης γλώσσας, και αφετέρου σε χαρακτηριστικά της προϋπάρχουσας γραμματικής.

23 23 γλώσσα-αφετηρία και γλώσσα-στόχο. Όπως αναφέρουν οι Βαρλοκώστα & Τριανταφυλλίδου (2003:34-35) «η διαγλώσσα αποτελεί ουσιαστικά απόρροια της καλύτερης δυνατής προσπάθειας του ομιλητή σε μια δεδομένη χρονική στιγμή να ιεραρχήσει και να οργανώσει τα γλωσσικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί η υπόθεση των Levelt & van de Vijver (1998) ότι οι ενδιάμεσες γραμματικές των αλλόγλωσσων ομιλητών (οι διαγλώσσες, δηλαδή) που παρατηρούνται στο επίπεδο κατάκτησης της συλλαβικής δομής αντανακλούν ταυτόχρονα τα τελικά στάδια γραμματικών του κόσμου. Συγκεκριμένα, μέσα από τη μελέτη 12 παιδιών, τα οποία κατακτούσαν την Ολλανδική ως μητρική, οι Levelt & van de Vijver (1998) πρότειναν την ύπαρξη μιας 1:1 αντιστοιχίας ανάμεσα σε γραμματικές γλωσσών του κόσμου και στις ενδιάμεσες γραμματικές που προκύπτουν κατά τη διαδικασία κατάκτησης της συλλαβικής δομής. Με άλλα λόγια, κάθε γλώσσα του κόσμου μπορεί να αποτελεί μια ενδιάμεση αναπτυξιακή γραμματική κατά το πέρασμα από το αρχικό και αμαρκάριστο στάδιο της γραμματικής (G i ) στο τελικό στάδιο της γραμματικής (G f ) μιας πολύ μαρκαρισμένης -όσον αφορά τη συλλαβική δομή- γλώσσας, όπως είναι τα Ολλανδικά. Για να συνοψίσουμε, λοιπόν, οι βαθμοί επίδρασης της μητρικής γλώσσας και της ΚΓ στην εκμάθηση μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας είναι οι εξής πέντε: 14 α) Πλήρης μεταφορά/ Μερική πρόσβαση (full transfer/ partial access): Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, το τελικό στάδιο της L1 είναι αυτό που συνθέτει το αρχικό στάδιο της L2. Όσες ιδιότητες της ΚΓ δεν υπάρχουν στην γραμματική της L1 δεν είναι πλέον διαθέσιμες. Οι γραμματικές της διαγλώσσας δεν εμφανίζουν νέες παραμετροποιημένες ρυθμίσεις (parameter settings) και το τελικό στάδιο θα διαφέρει υποχρεωτικά από αυτό της γραμματικής ενός φυσικού ομιλητή (White, όπως αναφέρεται στον Archibald 2000: 134). β) Μηδενική μεταφορά/ Πλήρης πρόσβαση (no transfer/ full access): Εδώ, αρχικό στάδιο της L2 δεν αποτελεί η τελική φάση της L1, αλλά η ΚΓ. Η γραμματική της L2 κατακτάται σύμφωνα με τις αρχές και τις παραμέτρους της ΚΓ, που αλληλεπιδρούν άμεσα με το εισαγόμενο της γλώσσας-στόχου. Από την άποψη αυτή, η αρχική φάση της L2 μπορεί να παραλληλιστεί με αυτήν της L1. Αντίστοιχα, αναμένονται και αναπτυξιακές ομοιότητες, με αποτέλεσμα η τελική γνώση των 14 Για περισσότερες λεπτομέρειες και αναφορά σε αντίστοιχες ενδεικτικές μελέτες, παραπέμπουμε στο αντίστοιχο κεφάλαιο της White (όπως αναφέρεται στον Archibald 2000: ).

24 24 αλλόγλωσσων ομιλητών να είναι όμοια με αυτή των φυσικών ομιλητών (White, όπως αναφέρεται στον Archibald 2000: ). γ) Πλήρης μεταφορά/ Πλήρης πρόσβαση (full transfer/ full access): Η πλήρης μεταφορά/ πλήρης πρόσβαση, συνδυάζει χαρακτηριστικά των δύο προηγούμενων προσεγγίσεων. Αρχική φάση της L2 θεωρείται ότι αποτελεί η τελική φάση της L1, ενώ ιδιότητες της ΚΓ, που δεν εντοπίζονται στη γραμματική της L1, παραμένουν διαθέσιμες και περιορίζουν τις γραμματικές της διαγλώσσας. Βέβαια, η προσέγγιση αυτή δεν υποθέτει ότι οι αλλόγλωσσοι ομιλητές θα κατακτήσουν πλήρως τη γραμματική της γλώσσας-στόχου, καθώς κάποιες ιδιότητες της γλώσσαςαφετηρίας είναι πιθανόν να εμποδίσουν τον αλλόγλωσσο ομιλητή να διαπιστώσει αντίστοιχες ιδιότητες στην L2. Αυτό θα τον οδηγήσει στην παγιοποίηση του λόγου του σε ένα στάδιο ή ένα επίπεδο, όπου θα πλησιάζει μια γλωσσική ικανότητα όμοια με αυτή των φυσικών ομιλητών (White, όπως αναφέρεται στον Archibald 2000: ). δ) Μερική μεταφορά/ Πλήρης πρόσβαση (partial transfer/ full access): Αν υπάρχει μερική μεταφορά/ πλήρης πρόσβαση της μητρικής και της ΚΓ, αντιστοίχως θεωρείται ότι η αρχική φάση της γλώσσας-στόχου αντλεί ιδιότητες τόσο από τη γλώσσα-αφετηρία όσο και από την ΚΓ ταυτόχρονα. Οι διάφορες προσεγγίσεις, που εντάσσονται στο πλαίσιο της θεωρίας αυτής, διαφέρουν ως προς εκείνα τα στοιχεία της γραμματικής της L1 και της ΚΓ, που θεωρούν ότι εντοπίζονται στο αρχικό στάδιο (White, όπως αναφέρεται στον Archibald 2000: 137). ε) Μερική μεταφορά/ Μερική πρόσβαση (partial transfer/ partial access): Η μερική μεταφορά πληροφοριών από το τελικό στάδιο της γλώσσας-αφετηρίας, καθώς και η μερική πρόσβαση σε αρχές και παραμέτρους της ΚΓ, εμποδίζουν την πλήρη απόκτηση της δεύτερης γλώσσας, με αποτέλεσμα η τελική γνώση να διαφέρει αναγκαστικά από αυτή των φυσικών ομιλητών (White, όπως αναφέρεται στον Archibald 2000: 138). Βέβαια, όπως η ίδια η White αναφέρει (στον Archibald 2000:149) πολλές φορές είναι δύσκολο να διακριθούν οι ιδιότητες της γραμματικής της γλώσσαςαφετηρίας από αυτές της ΚΓ. Από όλα τα παραπάνω, λοιπόν, γίνεται αντιληπτό ότι το πεδίο έρευνας της Κατάκτησης μιας Δεύτερης Γλώσσας (SLA) είναι ιδιαίτερα ευρύ. Και αυτό,

25 25 γιατίπραγματεύεται θέματα, όπως αυτό της παρουσίας και επίδρασης της μητρικής γλώσσας και/ή της ΚΓ. Είδαμε, επιπλέον, ότι η εκμάθηση μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας μπορεί να επηρεάζεται και από εξωγλωσσικούς παράγοντες, όπως η ηλικία ή ο χαρακτήρας του αλλόγλωσσου ομιλητή. Στο κεφάλαιο που ακολουθεί, γίνεται μια σύντομη αναφορά στα θεωρητικά μοντέλα, που έχουν προταθεί σχετικά με την εκμάθηση μιας δεύτερης/ ξένης γλώσσας. Εκτενέστερη αναφορά γίνεται στη Θεωρία του Βέλτιστου (Optimality Theory, Prince & Smolensky 1993) και στο μοντέλο των Πολλαπλών Παράλληλων Γραμματικών (The Multiple Parallel Grammars Model, Tzakosta 2004), στα οποία θα βασιστεί η ανάλυσή μας.

26 26 2. «Θεωρητικές προσεγγίσεις της εκμάθησης της δεύτερης/ ξένης γλώσσας» 2.1. Εισαγωγή Στο κεφάλαιο αυτό, θα αναφερθούμε στα θεωρητικά μοντέλα που έχουν προταθεί, σχετικά με την κατάκτηση της πρώτης γλώσσας και την εκμάθηση της δεύτερης/ ξένης γλώσσας. Πιο συγκεκριμένα, θα κάνουμε λόγο α) για το μοντέλο του δομισμού (structuralist model), β) το κανονιστικό μοντέλο της γενετικής γραμματικής (rule-based model), γ) το μοντέλο της φυσικής φωνολογίας (natural phonology), δ) το μοντέλο της λεξικής φωνολογίας, στ) το μοντέλο της υποκατηγοριοποίησης ή υποχαρακτηρισμού (underspecification theory) το οποίο κινείται μέσα στα πλαίσια της γεωμετρίας των χαρακτηριστικών (feature geometry). Στο σημείο αυτό, θα πρέπει να τονίσουμε ότι ο λόγος για τον οποίο πραγματευόμαστε τα συγκεκριμένα μοντέλα είναι ότι έχουν χρησιμοποιηθεί ως εργαλεία ανάλυσης δεδομένων παιδικού λόγου. Θα αναφερθούμε, λοιπόν, στα βασικά σημεία κάθε θεωρίας, ενώ θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο μοντέλο της Θεωρίας του Βέλτιστου (Optimality Theory), το οποίο και υιοθετούμε στην παρούσα εργασία. Για την ακρίβεια, το ενδιαφέρον μας θα επικεντρωθεί στο Mοντέλο των Πολλαπλών Παράλληλων Γραμματικών (Multiple Parallel Grammars Model), όπως αυτό προτάθηκε από την Tzakosta (2004), και το οποίο εντάσσεται στα πλαίσια της Θεωρίας του Βέλτιστου Τα Θεωρητικά Μοντέλα Δομισμός Στα πλαίσια της θεωρίας του δομισμού (structuralist model), όπως αυτή προτάθηκε από τον Roman Jacobson (1941/ 1968), δόθηκε έμφαση στην έννοια των φωνολογικών αντιθέσεων. Συγκεκριμένα, θεωρήθηκε ότι τα φωνολογικά συστήματα βασίζονται στην αρχή των μέγιστων δυνατών αντιθέσεων, οι οποίες προκύπτουν με βάση τα διαφοροποιητικά χαρακτηριστικά. Και με τον όρο αυτό, αναφερόμαστε σε εκείνες τις ελάχιστες αντιθετικές μονάδες, που χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό του τρόπου, με τον οποίο είναι οργανωμένο το σύστημα των φθόγγων μιας γλώσσας (Ξυδόπουλος 2003:118). Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να προβλέψει κανείς την εμφάνιση, αλλά και τον συνδυασμό των φωνημάτων σε όλες τις γλώσσες.

3 η Ενότητα. Φωνητική παραγωγή

3 η Ενότητα. Φωνητική παραγωγή 3 η Ενότητα Φωνητική παραγωγή 1. Εισαγωγή Η φωνητική παραγωγή αρχίζει με τη γέννηση του βρέφους. Η φωνητική οδός του παιδιού κατά τη γέννησή του ομοιάζει πολύ περισσότερο με αυτή ενός πιθήκου παρά ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ:

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΣΧΟΛΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ, ΣΛΑΒΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Μ.Σ.: Σπουδές στις Γλώσσες και τον Πολιτισμό των Χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD)

ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) 1 APPENDIX I Εισαγωγικό Επίπεδο ΑΜΑΛΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΗ, University of California, San Diego (UCSD) ΠΡΟΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΤΟΝΙΣΜΟΣ Η επιτυχία της επικοινωνίας εξαρτάται από την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 Η ορθογραφία ως σύνθετη μηχανιστική δεξιότητα. 2 Η εκμάθηση της γραφής αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores.

Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων _v.1. Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων. τηλέφωνα επικοινωνίας: 211.403-7682 & 690.9012085 email: info@valores. 2013 Πληροφορίες τμημάτων & επιπέδων ΒΑΣΙΚΟ Επίπεδο A Περιγραφή βασικού επιπέδου Α1 Ολοκληρώνοντας το επίπεδο Α1 της Ισπανικής γλώσσας, ο σπουδαστής θα είναι ικανός να κατανοήσει και να χρησιμοποιήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Διδάσκων : Αργύρης Καραπέτσας Καθηγητής Νευροψυχολογίας Νευρογλωσσολογίας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1 επίκτητη και ειδική ή εξελικτική δυσλεξία Η δυσλεξία ως πρόβλημα της ανάγνωσης, διακρίνεται σε δύο μεγάλες

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΦΕΚ

ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΦΕΚ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΤΟΥ ΠΤΥΧΙΟΥ ΤΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑΣ ΦΕΚ 2986/5 Νοεμβρίου 2014 Οι απόφοιτοι του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΥ. ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΑΠΟ ΕΙΚΟΝΑ 3 η έκδοση [RECEPTIVE ONE WORD PICTURE VOCABULARY TEST 3 rd Edition]

ΕΚΦΡΑΣΤΙΚΟΥ. ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΑΠΟ ΕΙΚΟΝΑ 3 η έκδοση [RECEPTIVE ONE WORD PICTURE VOCABULARY TEST 3 rd Edition] w Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΑΠΟ ΕΙΚΟΝΑ 3 η έκδοση [RECEPTIVE ONE WORD PICTURE VOCABULARY TEST 3 rd Edition] ROWPVT & EOWPVT

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 10 1/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 10 1/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης ΜΑΘΗΣΙΑΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: α) να αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο «Ο σχεδιασμός του ξενόγλωσσου μαθήματος: προτάσεις στα πλαίσια των σύγχρονων προσεγγίσεων»

Άρθρο «Ο σχεδιασμός του ξενόγλωσσου μαθήματος: προτάσεις στα πλαίσια των σύγχρονων προσεγγίσεων» Διαδρομές στη διδασκαλία της νέας ελληνικής Διαδρομές στη διδασκαλία της ελληνικής ως ξένης γλώσσας Άρθρο «Ο σχεδιασμός του ξενόγλωσσου μαθήματος: προτάσεις στα πλαίσια των σύγχρονων προσεγγίσεων» Μαρίνα

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ EUROPEAN LANGUAGE LABEL ΕΘΝΙΚΗ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 2013 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ------ ΙΔΡΥΜΑ ΚΡΑΤΙΚΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ (Ι.Κ.Υ.) ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΔΙΕΘΝΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΙΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ------ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Οι Απόψεις των Εκπαιδευτικών για την Εφαρμογή της Ενισχυτικής Διδασκαλίας στη Δημοτική Εκπαίδευση

Οι Απόψεις των Εκπαιδευτικών για την Εφαρμογή της Ενισχυτικής Διδασκαλίας στη Δημοτική Εκπαίδευση Οι Απόψεις των Εκπαιδευτικών για την Εφαρμογή της Ενισχυτικής Διδασκαλίας στη Δημοτική Εκπαίδευση Ιλιάδα Ηλία, Σοφία Βλάμη & Κωνσταντίνος Λουκαΐδης Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης Περίληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ. Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία. Γεώργιος Πετάσης. Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ Μάθημα 1 ο : Εισαγωγή στην γλωσσική τεχνολογία Γεώργιος Πετάσης Ακαδημαϊκό Έτος: 2012 2013 ΤMHMA MHXANIKΩΝ Η/Υ & ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ, Πανεπιστήμιο Πατρών, 2012 2013 Τι είναι η γλωσσική τεχνολογία;

Διαβάστε περισσότερα

Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις

Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις Πολιτικές προώθησης Θέρμανσης & Ψύξης από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας: Παραδείγματα καλών πρακτικών και μελλοντικές προκλήσεις Συγγραφείς: Austrian Energy Agency: Nina Pickl, Johannes Schmidl, Lorenz Strimitzer

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420

Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ. Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Η ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ Ράπτη Ειρήνη ΑΜ 10420 Ορισμός μαθησιακών διαταραχών - δυσλεξίας Οι μαθησιακές δυσκολίες ορίζονται ως ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό:

Επίπεδο: Πιθανή διάρκεια: Διδακτικό υλικό: Θεωρία: Η διδακτική πρόταση που ακολουθεί επικεντρώνεται στους ήχους /i/ και /e/, οι οποίοι δυσκολεύουν ιδιαίτερα τους αραβόφωνους μαθητές. Ο καθηγητής διδάσκει την προφορά ακολουθώντας τη μέθοδο της Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα

Αναπτυξιακές Γλωσσικές ιαταραχές. Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα Εισαγωγή Ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών παρουσιάζουν προβλήµατα κατά τη γλωσσική ανάπτυξη, καθώς η γλωσσική τους συµπεριφορά δεν είναι η αναµενόµενη για τη χρονολογική τους ηλικία (βλέπε, Schwartz, 2008,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 2 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 2 ο Η Επιστήμη της Διοίκησης των Επιχειρήσεων 2.1. Εισαγωγικές έννοιες Ο επιστημονικός κλάδος

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Τα Οικονομικά. 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο

Τα Οικονομικά. 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο 6 Τα Οικονομικά 6.1 Θεωρητικό πλαίσιο Τα οικονομικά του Δημόσιου Τομέα ρυθμίζονται από τον Κρατικό Προϋπολογισμό κάθε έτους, στον οποίο προβλέπονται τα έσοδα από την φορολογία και υπολογίζονται τα ποσά

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Δρ. Βασίλης Π. Αγγελίδης Τμήμα Μηχανικών Παραγωγής & Διοίκησης Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης Στόχοι Ο κύριος στόχος του μαθήματος είναι να βοηθήσει τους φοιτητές να αναπτύξουν πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα

Είδη Ερωτήσεων σε Προσαρμοστική Δοκιμασία Κατάταξης στην Αγγλική Γλώσσα Γκιούρογλου, Χ. & Οικονομίδης, Α.A.: Είδη ερωτήσεων σε προσαρμοστική δοκιμασία κατάταξης στην Αγγλική γλώσσα, 5 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ε.Τ.Π.Ε- Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην Εκπαίδευση,

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας

Ευρωπαïκή Μέρα Γλωσσών 26η Σεπτεμβρίου. Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο ανθρώπινος παράγοντας Η γιορτή της γλωσσικής πολυμορφίας Ο πλανήτης μας έχει πάνω από έξι εκατομμύρια ανθρώπους που μιλούν μεταξύ 6,000 με 7,000 διαφορετικές γλώσσες. Μερικές γλώσσες ομιλούνται από εκατοντάδες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου

Αξιότιμοι κυρίες και κύριοι, Αγαπητοί μου Αρχαία Ελληνική Γλώσσα: η βασική μέθοδος διδασκαλίας της Νεοελληνικής ως ξένης γλώσσας ΤΑΤΙΑ ΜΤΒΑΡΕΛΙΤΖΕ Υποψήφια διδάκτωρ του Ινστιτούτου Κλασσικής Φιλολογίας, Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών του

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Οδηγός χρήσης για εταιρείες και άλλους οργανισµούς Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών θέτει αναγνωρισµένα διεθνή στάνταρ για τη µέτρηση και σύγκριση γλωσσικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 5-6 ΕΤΩΝ Σπουδάστριες

ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 5-6 ΕΤΩΝ Σπουδάστριες Τ.Ε.Ι. ΗΠΕΙΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ & ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟΥ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 5-6 ΕΤΩΝ Σπουδάστριες Γιαννιού Λαμπρινή Μεγγίσογλου Ευθυμία Ξενογιώργη

Διαβάστε περισσότερα

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ;

Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Ερώτηση:Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη μορφή της αγοράς ; Απάντηση: Η μορφή της αγοράς καθορίζεται από μια σειρά παραγόντων. Οι σπουδαιότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι οι εξής: Πρώτον, ο αριθμός

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΤΡΑΥΛΙΣΜΟΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΟΡΙΣΜΟΣ Σύμφωνα με το DSM-IV ο τραυλισμός ορίζεται ως διαταραχή της φυσιολογικής ροής και της ρυθμικής διαμόρφωσης της ομιλίας, η οποία είναι δυσανάλογη

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr

Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr Ανδρέας Παπαλάμπρου Παναγιώτης Αντωνόπουλος Κωνσταντίνος-Νεκτάριος Γουργουλιάτος Νικόλας-Ρικάρδο Καβαλιέρο Αστρονομική

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση )

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ (Απογευματινή φοίτηση ) Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ,ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΛΥΣΗ ΜΗ ΡΕΑΛΙΣΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα:

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ με θέμα: ΝΤΟΥΡΑΝΙΔΟΥ ΜΑΡΙΝΑ ΣΟΦΙΑ Α.Μ 13135 Επιβλέπουσα Καθηγήτρια: Παΐλα Νικολέτα -Ιωάννινα 2013- ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Ευχαριστώ θερμά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους

Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους Ειδικό ευρωβαρόμετρο 386 Οι Ευρωπαίοι και οι γλώσσες τους ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στον πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρύτερα ομιλούμενη μητρική γλώσσα είναι η γερμανική (16%), έπονται η ιταλική και η αγγλική (13%

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ

ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.2 ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΩΝ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ ΑΚΕΡΑΙΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ- ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΥΤΩΝ 1.1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ασχολήθηκα 30 χρόνια με τη διδασκαλία των Μαθηματικών του Γυμνασίου, τόσο στην Μέση Εκπαίδευση όσο και σε Φροντιστήρια. Η μέθοδος που χρησιμοποιούσα για τη

Διαβάστε περισσότερα

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης. Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Σχολική Επίδοση Δίγλωσσων Μαθητών Αποτίμηση της Κατάστασης και Προτάσεις Βελτίωσης Ελένη Σκούρτου Πανεπιστήμιο Αιγαίου Εισαγωγή Το θέμα της σχολικής επίδοσης σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος.

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Προσοχή Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Ηπροσοχήεµπλέκεται στην επιλογή των στοιχείων του περιβάλλοντος που επιθυµούµε να επεξεργαστούµε, και παράλληλα στην αγνόηση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές. Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΓΕΣΙΑ Διεθνείς τάσεις στη θεωρία, την έρευνα και την πρακτική σήμερα - Μελλοντικές προοπτικές Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης 1 Βασικά σημεία παρουσίασης Αλλαγές στα εκπαιδευτικά συστήματα χωρών

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για το νέο HSK

Πληροφορίες για το νέο HSK Πληροφορίες για το νέο HSK Μετάφραση από την ιστοσελίδα http://www.chinesetesting.cn/gosign.do?id=1&lid=0# Το νέο HSK δημιουργήθηκε από το Χανπάν σε μια προσπάθεια καλύτερης εξυπηρέτησης των σπουδαστών

Διαβάστε περισσότερα

Α)Πλαίσιο σχεδιασμού και αναφοράς σεναρίου στο ΚΣΕ Β) Αναστοχασμός διδασκαλίας στο ΚΣΕ

Α)Πλαίσιο σχεδιασμού και αναφοράς σεναρίου στο ΚΣΕ Β) Αναστοχασμός διδασκαλίας στο ΚΣΕ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΣΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΚΕΝΤΡΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ Πρακτική άσκηση εκπαιδευομένων στα Πανεπιστημιακά Κέντρα Επιμόρφωσης (ΠΑΚΕ) (ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΚΟΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.)

Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του προγράμματος Ενισχυτικής Διδασκαλίας (Ε.Δ.) Σχολείο:. Ημερομηνία:. 1. Ποσοτικά δεδομένα Πρόκειται για τον αριθμό των διδακτικών που πραγματοποιήθηκαν ανά τμήμα και ανά

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΕ ONLINE ΜΙΑ ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΠΤΥΧΙΟ ΑΠΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΑ! Βήμα προς βήμα οδηγός χρήσης του προγράμματος

ΜΑΘΕ ONLINE ΜΙΑ ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΠΤΥΧΙΟ ΑΠΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΑ! Βήμα προς βήμα οδηγός χρήσης του προγράμματος ΜΑΘΕ ONLINE ΜΙΑ ΞΕΝΗ ΓΛΩΣΣΑ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΠΤΥΧΙΟ ΑΠΛΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΤΙΚΑ! Βήμα προς βήμα οδηγός χρήσης του προγράμματος Βήμα προς βήμα οδηγός χρήσης του προγράμματος 2 Πριν ξεκινήσετε να χρησιμοποιείτε το TELL

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση

Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Οι εξελίξεις στο χώρο της πιστοποίησης και τα νέα δεδομένα στη χώρα μας. TIE: Μια καινοτόμος πρόταση Η πρωτοφανής κρίση που πλήττει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας είναι βέβαιο ότι θα καταστήσει σύντομα

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Τα μαθησιακά στυλ ως κυρίαρχος παράγοντας σχεδιασμού εξ αποστάσεως εκπαιδευτικού υλικού

Τα μαθησιακά στυλ ως κυρίαρχος παράγοντας σχεδιασμού εξ αποστάσεως εκπαιδευτικού υλικού Αδαμαντία Κ. Σπανακά Med, PhD, Υποψήφια Μεταδιδάκτωρ Ε.Α.Π. aspanaka@yahoo.com Τα μαθησιακά στυλ ως κυρίαρχος παράγοντας σχεδιασμού εξ αποστάσεως εκπαιδευτικού υλικού Μεταδιδακτορική Έρευνα Επόπτης: Αντώνης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ

ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 7 η ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΣΛΕΞΙΑ Η δυσλεξία ορίζεται συνοπτικά ως σοβαρή καθυστέρηση στην κατάκτηση του γραπτού λόγου ενώ δεν υπάρχει νοητικό ή αισθητηριακό έλλειµµα ή ψυχιατρική διαταραχή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης)

ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ (Μηχανισμοί Ελέγχου Προσπέλασης) Καλλονιάτης Χρήστος Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου http://www.ct.aegean.gr/people/kalloniatis

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων

Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Πιστοποίηση επάρκειας της ελληνομάθειας. Οδηγίες για την ανάπτυξη εξεταστικών ερωτημάτων Εισαγωγή Από το Μάιο του 2011 έγιναν ουσιαστικές και ριζικές αλλαγές στο πιστοποιητικό ελληνομάθειας, που αφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

hel-col@otenet.gr Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής (ΠΕ19 MSc) Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης kparask@hellenic-college.

hel-col@otenet.gr Κωνσταντίνος Παρασκευόπουλος Καθηγητής Πληροφορικής (ΠΕ19 MSc) Ελληνικό Κολλέγιο Θεσσαλονίκης kparask@hellenic-college. Χρήση της Διεπαφής Προγραμματισμού Εφαρμογής Google Maps για τη δημιουργία διαδραστικού χάρτη με τα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ στη Θεσσαλονίκη Εμμανουήλ Τσάμης 1, Κωνσταντίνος

Διαβάστε περισσότερα