ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών"

Transcript

1 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών Ελένη Χοντολίδου ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004

2 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων Επιστηµονική υπεύθυνη της σειράς «Κλειδιά και Αντικλείδια» Αλεξάνδρα Ανδρούσου Η Ελένη Χοντολίδου είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στον Τοµέα Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης.

3 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Κλειδιά και Αντικλείδια Eίναι άραγε δυνατόν να δουλέψει κανείς αποτελεσµατικά σε ένα αποµονωµένο, ορεινό χωριό της Θράκης, όταν νιώθει αδυναµία επικοινωνίας λόγω γλώσσας; Πώς βρίσκει ένας εκπαιδευτικός ισορροπία ανάµεσα στους κανόνες του σχολικού θεσµού, στις απαιτήσεις των εξετάσεων, στα περιεχόµενα του αναλυτικού προγράµµατος και στις ανάγκες των παιδιών; Πώς διδάσκει κανείς ελληνικά, όταν πάνω από τα µισά παιδιά στην τάξη είναι αλλόγλωσσα; Yπάρχουν τρόποι να κινητοποιήσουµε τα παιδιά ώστε να ενδιαφερθούν για το σχολείο; Πώς αξιολογούµε εάν οι µαθητές έµαθαν ή όχι ιστορία; Aντέχεται η σιωπή των µαθητών από το δάσκαλο; Πώς διορθώνουµε τα λάθη των παιδιών; Πώς επικοινωνούµε σε µια σχολική τάξη; Yπάρχει χώρος για ευχαρίστηση στο σηµερινό σχολείο; Tα παραπάνω ερωτήµατα και πολλά άλλα απασχολούν τους εκπαιδευτικούς και συνδέονται άµεσα µε την καθη- µερινή διδακτική τους πράξη. Kάθε τάξη ορίζεται ως συνάντηση υποκειµένων µε διαφορετική το καθένα προσωπική ιστορία που καλούνται να δράσουν σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Aυτή η συνάντηση δεν είναι εύκολη ούτε ανέ- 3

4 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ φελη και δεν υπακούει σε προδιαγεγραµµένους κανόνες. Aντιθέτως, είναι γεµάτη συγκρούσεις, δυσκολίες, συγκινήσεις, απογοητεύσεις, ικανοποιήσεις και δηµιουργεί συνεχώς νέα ερωτήµατα που αναζητούν απαντήσεις. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια δεν πρόκειται να αποπειραθούν να δώσουν απαντήσεις, αλλά εργαλεία που θα επιτρέψουν στους αναγνώστες/χρήστες τους να συνθέσουν τις δικές τους λύσεις που αντιστοιχούν στη δική τους πραγµατικότητα. Αυτό βασίζεται στην αρχή ότι η σχολική πραγµατικότητα είναι πολύπλοκη, δυναµική, απρόβλεπτη και κυρίως µοναδική. Άρα, δεν υπάρχει µία µόνο λύση, µία συνταγή µαγική που λύνει τα προβλήµατα. Kάθε εκπαιδευτικό πλαίσιο έχει τις δικές του παραµέτρους που πρέπει πριν από όλα να εντοπιστούν για να αναζητηθούν στη συνέχεια οι κατάλληλες λύσεις. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια είναι εργαλεία ανάγνωσης της σχολικής πραγµατικότητας. ηλαδή, κάθε κείµενο που έχετε στα χέρια σας αποτελεί µια προσπάθεια σύντοµης απάντησης σε ένα ερώτηµα (π.χ. πώς µαθαίνουν τα παιδιά;) από τη σκοπιά µιας επιστηµονικής προσέγγισης (π.χ. της γνωστικής ψυχολογίας). Mπορεί ωστόσο σε άλλο κείµενο να συναντήσετε απάντηση στο ίδιο ερώτηµα από διαφορετική επιστηµονική σκοπιά (π.χ. την 4

5 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ κοινωνιολογία). Tα κείµενα, γραµµένα από εκπαιδευτικούς και πανεπιστηµιακούς διάφορων ειδικοτήτων, ακολουθούν την ίδια δοµή: ξεκινούν από µια σκηνή σε ένα σχολικό πλαίσιο, αναλύουν τι συµβαίνει και ύστερα διατυπώνουν απαντήσεις στηριγµένες σε µία επιστήµη. ηλαδή, µε αφετηρία την εκπαιδευτική πράξη, περνούν µέσα από µια διαδικασία ανάλυσης και σύνθεσης από τη θεωρία, για να καταλήξουν στα χέρια σας σαν κλειδιά για τη δική σας διδακτική πρακτική. Tα κείµενα συνδέονται λειτουργικά µεταξύ τους γιατί καθένα αναδεικνύει και µια ξεχωριστή ψηφίδα από την πραγµατικότητα της εκπαιδευτικής πράξης. Mελετώντας και δουλεύοντας πάνω στον τρόπο µε τον οποίο τα κεί- µενα συνδέονται µεταξύ τους, φανταστήκαµε πολλά από τα κλειδιά που µπορούν να ξεκλειδώσουν πολλά από τα φαινόµενα που αναλύουµε. Ωστόσο, µόνο εσείς µπορείτε να κατασκευάσετε τα αντικλείδια που έχουν νόηµα τη συγκεκριµένη στιγµή για το δικό σας πλαίσιο, που κάνουν... κλικ και ανοίγουν µια «πόρτα» που οδηγεί σε δικές σας λύσεις. Aυτή η πολυπρισµατική, διεπιστηµονική προσέγγιση της καθηµερινής εκπαιδευτικής πράξης είναι προφανές ότι χρησιµοποιεί ως έναυσµα µια ευρεία ποικιλία αναφορών 5

6 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ σε σχολικές πραγµατικότητες: τάξεις στην πόλη, στο βουνό, µονοθέσια σχολεία, µειονοτικά σχολεία της Θράκης, σχολεία µε πολλούς αλλόγλωσσους µαθητές, σχολεία σηµερινά, στην Eλλάδα και αλλού, άλλοτε και τώρα. Eίναι κοινή πεποίθηση όλων όσοι συµµετέχουµε σε αυτή τη σειρά ότι συχνά βοηθάει να αναγνώσει κανείς τη δική του εκπαιδευτική πραγµατικότητα βλέποντας κάτι ανάλογο που συµβαίνει σε µια άλλη τάξη, σε ένα άλλο πλαίσιο, ώστε µέσα από την ανάλυση και την κατανόησή του να µεταφέρει την εµπειρία αυτής της γνώσης στη δική του πραγµατικότητα, στο δικό του πλαίσιο. H απόσταση από τα δικά µας πράγµατα τελικά βοηθάει να τα καταλάβουµε καλύτερα. Tρεις θεµατικές ενότητες, η ιδακτική Μεθοδολογία, το Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης και τα ζητήµατα Ταυτότητας και Ετερότητας, αποτελούν τον καµβά πάνω στον οποίο, µέσα από διαφορετικές επιστη- µονικές προσεγγίσεις, προσπαθούµε να απαντήσουµε στα ερωτήµατα της καθηµερινής εκπαιδευτικής πρακτικής. εν κρύβουµε τις δυσκολίες ούτε αποσιωπούµε τα όρια των προτάσεων που κάνουµε και δεν πιστεύουµε ότι η ευθύνη για τις λύσεις είναι µόνο στα χέρια των εκπαιδευτικών. Yποστηρίζουµε όµως ότι µπορούν οι εκπαιδευτικοί να πάρουν στα χέρια τους τα εργαλεία που 6

7 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ θα τους επιτρέψουν να καταλάβουν καλύτερα το πλαίσιο µέσα στο οποίο εργάζονται, να το βελτιώσουν και να αντλήσουν ικανοποίηση από τη δουλειά τους. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια ευτύχησαν να συναντήσουν στη διαδροµή τους άξιους τεχνίτες που τόσο στην έντυπη όσο και στην ηλεκτρονική µορφή τα έκαναν ανθεκτικά, λειτουργικά και έτοιµα να ξεκλειδώσουν. Tους ευχαριστώ όλους και όλες θερµά. Aλεξάνδρα Aνδρούσου Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Νοέµβριος

8 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Από τη σειρά «Κλειδιά και Αντικλείδια» κυκλοφορούν τα βιβλία: θεµατικό πεδίο ιδακτική Μεθοδολογία ιδάσκοντας ιστορία Αβδελά Ε. Κίνητρο στην εκπαίδευση Ανδρούσου Α. Ανάγνωση και ετερότητα Αποστολίδου Β. Εµψύχωση στην τάξη ηµητρίου Α., Λαγοπούλου Β., Νικολάου Β. Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη Ζωγραφάκη Μ. Η επικοινωνιακή προσέγγιση του γλωσσικού µαθήµατος Ιορδανίδου Α., Σφυρόερα Μ. ηµιουργικές δραστηριότητες και διαδικασίες µάθησης Κουτσούρη Α. Για τη µέθοδο project Μάγος Κ. Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά Σακονίδης Χ. ιαθεµατική προσέγγιση της γνώσης Σφυρόερα Μ. ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική Σφυρόερα Μ. Η επεξεργασία της εικόνας στη σχολική τάξη Σφυρόερα Μ. Το λάθος ως εργαλείο µάθησης και διδασκαλίας Σφυρόερα Μ. 8

9 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Φυσικές Επιστήµες: διδασκαλία και εκπαίδευση Τσελφές Β. Μουσική στο σχολείο Τσιρίδης Π. ιδασκαλία σε οµάδες Χοντολίδου Ε. Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα Χοντολίδου Ε. θεµατικό πεδίο Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης Κοινωνικές ανισότητες στο σχολείο Ασκούνη Ν. Οικογένεια και σχολείο ραγώνα Θ. Στερεότυπα και προκαταλήψεις ραγώνα Θ. Η µη λεκτική επικοινωνία στο σχολείο Κούρτη Ε. Πολιτισµός και σχολείο Πλεξουσάκη Ε. Η µειονοτική εκπαίδευση της Θράκης Τσιτσελίκης Κ. Γλώσσα του σπιτιού και γλώσσα του σχολείου Φραγκουδάκη Α. Η εθνική ταυτότητα, το έθνος και ο πατριωτισµός Φραγκουδάκη Α. Η ικανότητα του λόγου και η γλωσσική διδασκαλία Φραγκουδάκη Α. 9

10 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ θεµατικό πεδίο Ταυτότητες και Ετερότητες «Εµείς» και οι «άλλοι»: εµπειρίες εκπαιδευτικών ηµητρίου Α., Λαγοπούλου Β., Πετρίδης Τ. Ταυτότητα και εκπαίδευση ραγώνα Θ. Επικοινωνία και ταυτότητες σε µια πολύγλωσση οικογένεια Μανουσοπούλου Α. Γλωσσική ετερότητα στην Ελλάδα Μπαλτσιώτης Λ. Ταυτότητες και λογοτεχνία στο σχολείο Χοντολίδου Ε. Για περισσότερα «Κλειδιά και Αντικλείδια»: 10

11 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών 1 Σκηνή 1η Η Θεώνη είναι φιλόλογος σε σχολείο της ορεινής Ξάνθης. ιδάσκει τα φιλολογικά µαθήµατα της Α Γυµνασίου. Είναι έµπειρη εκπαιδευτικός και έχει µεγάλη όρεξη για δουλειά. Έχει κάνει µεταπτυχιακές σπουδές στην Παιδαγωγική και συνεχίζει τη διδακτορική της διατριβή στο Πανεπιστήµιο της Θεσσαλονίκης, µε θέµα από το χώρο της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης. Η τάξη της αποτελείται αµιγώς από µουσουλµάνους µαθητές και 1 Στη µνήµη του Basil Bernstein και στους δασκάλους µου, όπου γης... Παρά το γεγονός ότι επιχειρούµε να µιλήσουµε για τη διδασκαλία και την αξιολόγηση γενικά, τόσο τα παραδείγµατα όσο και η εξειδικευµένη βιβλιογραφία αναφέρονται κυρίως στα ανθρωπιστικά µαθήµατα. Πώς θα µπορούσε άλλωστε να είναι διαφορετικά, όταν µιλά ένας άνθρωπος µέσω της ειδικότητάς του; Παρά ταύτα, το Πρόγραµµα Εκπαίδευσης Μουσουλµανοπαίδων και στις Φυσικές Επιστήµες (Μαθηµατικά και Φυσική) επιχειρεί τη σύνδεση του παιδαγωγικοποιηµένου επιστηµονικού λόγου που περιλαµβάνει κάθε µάθηµα µε το κοινωνικό, που στην περίπτωσή µας είναι οι συγκεκριµένες συνθήκες που επικρατούν στα σχολεία της Θράκης. 11

12 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ µαθήτριες. Το επίπεδο της τάξης είναι ποικίλο. Κάποιοι µαθητές την καταλαβαίνουν µε δυσκολία, κάποιοι µιλούν καλά και καταλαβαίνουν ικανοποιητικά, αλλά δε γράφουν, και κάποιοι οι λιγότεροι καταφέρνουν, εκτός των άλλων, και γράφουν µικρά κείµενα χωρίς πολλά συντακτικά λάθη. Η Θεώνη έχει καταλάβει εδώ και καιρό ότι δε θέλει να «κατεβάσει» το επίπεδο των µαθηµάτων της κάθε άλλο. Θέλει να συνεχίσει να κάνει το «πλούσιο» µάθηµα που κάνει: κουβαλάει στην τάξη ενηµερωτικά βιβλία, χωρίζει τους µαθητές της σε οµάδες, αναθέτει εξατοµικευµένες εργασίες, διαβάζει από πολλές πηγές πριν κάνει το µάθηµά της. Αισθάνεται ότι τα συγκεκριµένα παιδιά «αξίζουν» αυτή την προσπάθεια και δεν είναι διατεθειµένη µε τίποτε στον κόσµο να «κατεβάσει» το επίπεδο της διδασκαλίας της. Αναγνωρίζει, βεβαίως, ότι πολλά από τα πράγµατα που προσφέρει δε γίνονται αντιληπτά από όλους τους µαθητές και τις µαθήτριές της, αλλά, ταυτοχρόνως, πιστεύει πως σε όσο πιο πλούσιο περιβάλλον εκτίθενται οι µαθητές, ειδικά αυτοί που προέρχονται από στερηµένο περιβάλλον και µε περιορισµένο πολιτισµικό κεφάλαιο, τόσο πιο καλά αποτελέσµατα έχει η διδασκαλία: ισχυρότερα κίνητρα, µεγαλύτερη προσήλωση των µαθητών στο διδασκόµενο αντικείµενο είτε πρόκειται για µετωπική διδασκαλία είτε για δουλειά σε οµάδες... 12

13 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Εκεί που πραγµατικά έχει πρόβληµα είναι στις εξετάσεις, καθώς εκεί δεν µπορεί να υπάρξει διαφοροποίηση, όπως στη διδασκαλία. Μακάρι να µπορούσε και εκεί να εξετάζει τους µαθητές της στα πράγµατα που είναι ικανοί να κάνουν ο καθένας τους. Τα ερωτήµατα τα οποία πραγ- µατικά µπορούν να απαντήσουν οι αδύνατοι µαθητές της (που είναι και οι περισσότεροι) δε θυµίζουν σε τίποτε το πλούσιο µάθηµα της Θεώνης. Είναι όµως οι ερωτήσεις αυτές το µόνο που µπορεί να κάνει, ώστε να µην «κοπεί» το µεγάλο κοµµάτι των µαθητών της. Αισθάνεται ότι αυτό που κάνει δεν είναι τόσο κακό, αλλά θέλει µία θεωρητική βάση για να δικαιολογήσει την επιλογή της. Στα διαβάσµατά της πέφτει πάνω στη θεωρία του κοινωνιολόγου της εκπαίδευσης Basil Bernstein, που είχε διαβάσει πριν από χρόνια και που τώρα της «λύνει τα χέρια». Υπογραµµίζει, σχολιάζει, κρατά σηµειώσεις και στο τέλος αναφωνεί µε χαρά: «Βρήκα τη λύση στο πρόβληµά µου! ιαφοροποιηµένη διδασκαλία από την εξέταση. εν είναι κακό, έχω θεωρητική βάση σ αυτό που κάνω». Στο πλαίσιο των µεταπτυχιακών της σπουδών, λοιπόν, κάθεται και γράφει µία ηµιθεωρητική, ηµιπρακτική εισήγηση για το θέµα, µε αποδέκτες τους συναδέλφους και φίλους της. Η εργασία, ανεπίσηµα, θα µπορούσε να έχει τον εξής τίτλο: «Η απογοήτευση των φιλολόγων στα σχολεία της Θράκης, κατά την περίοδο 13

14 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ των γραπτών εξετάσεων, και πώς να την αντιµετωπίσετε : η θεωρία του Basil Bernstein για την Ορατή και Αόρατη Παιδαγωγική, σε µικρές, κατανοητές δόσεις». Σκηνή 2η Η Ευδοξία είναι φιλόλογος σε γυµνάσιο της Ροδόπης και φίλη της Θεώνης από τα πανεπιστηµιακά χρόνια. Είναι πολύ «του καθήκοντος» και ευσυνείδητη εκπαιδευτικός. Φιλόλογος «µέχρι το µεδούλι», διαβάζει και ενηµερώνεται συνεχώς για το αντικείµενό της όχι όµως και για τη διδακτική του. Θεωρεί πως η Παιδαγωγική είναι για τους λιγότερο καλούς εκπαιδευτικούς και δεν καταλαβαίνει καθόλου τη φίλη της Θεώνη η οποία, ενώ είναι τόσο καλή φιλόλογος, σπαταλιέται σε παιδαγωγικές σπουδές και διδακτορικά σε «περίεργα» αντικείµενα, όπως η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Χάθηκαν θέµατα να διαλέξει; «Η ποίηση της γενιάς του 30», «Η πρώτη µεταπολεµική γενιά...». Πρωτοδιορισµένη, έπεσε λίγο από τα σύννεφα όταν διαπίστωσε το χαµηλό επίπεδο της τάξης της και τη δυσκολία επικοινωνίας µε τους µαθητές και τις µαθήτριές της. Αυτό που κυρίως τη σόκαρε ήταν η πολύ χαµηλή επίδοση των µαθητών και µαθητριών της στις πρώτες γραπτές εξετάσεις που έδωσαν, παρά το «πλούσιο» µάθηµα που έκανε: φωτοτυπίες, ευφάντα- 14

15 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ στες ερωτήσεις για το σπίτι (που η αλήθεια είναι πως απαντιούνταν από µία µικρή µειοψηφία µαθητών), εργασίες µε βάση όλες τις νέες θεωρίες οι οποίες έχουν αναπτυχθεί στο χώρο της επιστήµης της (λ.χ. αφηγηµατολογία µε όλους τους σχετικούς όρους: αφηγητής, οπτική γωνία, ετεροδιήγηση, οµοδιήγηση, αυτοδιήγηση...), γερή προετοιµασία στο σπίτι. Γιατί τόση αποτυχία; Απελπισµένη τηλεφωνεί στην καλή της φίλη Θεώνη και συζητούν τα καθέκαστα. Ανακουφίζεται κάπως, αφού και άλλοι συνάδελφοι αντιµετωπίζουν τα ίδια ή παρόµοια προβλήµατα και, αφού παίρνει ηλεκτρονικά και διαβάζει προσεκτικά το κείµενο της Θεώνης, αρχίζει να κατανοεί το «λάθος» της. Τι συνέβη στις περιπτώσεις αυτές; Η πρώτη εκπαιδευτικός, η Θεώνη, κατάλαβε από πολύ νωρίς και εξαιτίας των σπουδών της αλλά και γιατί από τη φύση της είναι πιο πολύ προσανατολισµένη στη διδασκαλία, καθώς επιχειρεί µία παιδαγωγικοποίηση όσων έµαθε στο Πανεπιστήµιο ότι δεν αρκούν µόνο οι επιστηµονικές γνώσεις των αντικειµένων, προκειµένου να τα «βγάλεις πέρα» στο σχολείο. Οι παιδαγωγικές αλλά και οι κοινωνιολογικές της σπουδές τη βοηθούν να κατανοήσει ότι διδασκαλία και αξιολόγηση είναι δύο 15

16 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ διαφορετικά, διακριτά µεταξύ τους πεδία. Η διδασκαλία αφορά σε αυτά που προσφέρει ο εκπαιδευτικός, τα οποία πρέπει εξ ορισµού να είναι πολλά και πλούσια. ιαφοροποιηµένα σε σχέση µε το επίπεδο των µαθητών, αλλά όχι υποβαθµισµένα, λιγότερα ή κατώτερα, όταν το επίπεδο των µαθητών είναι χαµηλό. Η αξιολόγηση όµως της επίδοσης των µαθητών αφορά σε όσα οι µαθητές µπορούν να αφοµοιώσουν. Εξ αντικειµένου, ακόµα και σε τάξη µε εξαιρετικές επιδόσεις, το επίπεδο των ερωτήσεων είναι χαµηλότερο από το επίπεδο της διδασκαλίας. Οι εξετάσεις δεν αντικατοπτρίζουν το επίπεδο της διδασκαλίας κάθε άλλο. Οι εξετάσεις επιχειρούν να ελέγξουν το επίπεδο των γνώσεων της τάξης και όχι αυτά που ξέρει και µεταδίδει ο εκπαιδευτικός. Σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης ο δάσκαλος γνωρίζει περισσότερα από όσα οι µαθητές του και αυτό αντικατοπτρίζεται στη διδασκαλία. Η διδασκαλία είναι η προσφορά του γνωστικού, συναισθηµατικού, δεξιοκινητικού και, γενικότερα, του παιδαγωγικού πλούτου του δασκάλου. Η στιγµή της αξιολόγησης, αν µιλούµε για στιγµιαίες εξετάσεις, αλλά και η συνεχής καθηµερινή αξιολόγηση, σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς, είναι, εκτός όλων των άλλων που µας έχει δείξει η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (διατήρηση του status quo, ετικετοποίηση...), και µία παιδαγωγική διαδικασία εξόχως χρήσιµη για τους εκπαιδευτικούς 16

17 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ αλλά κυρίως για τους µαθητές και τις µαθήτριές τους. Τουλάχιστον στις βαθµίδες οι οποίες δεν κυριαρχούνται από εξετάσεις εξωτερικού τύπου, όπως το Λύκειο, ο εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να χρησιµοποιεί τη διδασκαλία του ως παιδαγωγικό εργαλείο για να ελέγχει το βαθµό κατανόησής της, το επίπεδο και τα προβλή- µατα των µαθητών του. Η διδασκαλία, εξάλλου, έχει και µακροχρόνια αποτελέσµατα τα οποία δεν µπορούν να φανούν και να αναδειχθούν µόνο στις εξετάσεις. Η Ευδοξία, από την άλλη, δεν είναι τόσο προσανατολισµένη στη διδασκαλία. Θεωρεί πως «καλός φιλόλογος είναι ο διαβασµένος φιλόλογος» και απεχθάνεται όλη αυτή τη συζήτηση περί διδασκαλίας και διδακτικής, περί κοινωνιολογικών θεωριών και άλλων συναφών. Η δύσκολη πραγµατικότητα και η επαφή µε τη Θεώνη την κάνουν να αλλάξει κάπως στάση, αλλά αυτό που πραγµατικά τη στρέφει σε άλλη εντελώς κατεύθυνση είναι η «πανωλεθρία» των µαθητών της στις εξετάσεις. Αφού διαβάσει την εργασία της Θεώνης, επιχειρεί κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που έκανε πριν. Τα αποτελέσµατα µάλλον τη δικαιώνουν. Και οι δύο φιλόλογοι είναι επαρκείς και καλοπροαίρετοι εκπαιδευτικοί. Η δεύτερη ανήκει στην πλειοψηφία των 17

18 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ φιλολόγων οι οποίοι, αβοήθητοι εντελώς και χωρίς καθόλου παιδαγωγικές σπουδές, ρίχνονται στη σκληρή πραγµατικότητα του σχολείου. Κάποιες φορές, µάλιστα, στις πρώτες σπουδές τους όχι µόνο δεν ενθαρρύνονται να σκέφτονται παιδαγωγικά, αλλά αντίθετα αποθαρρύνονται από τους αποκλειστικά ακαδηµαϊκά προσανατολισµένους πανεπιστηµιακούς δασκάλους τους. Περί αξιολόγησης γενικά Η αξιολόγηση, καθώς είναι στενά συνυφασµένη µε τα άλλα τρία δοµικά στοιχεία του µικρού συστήµατος «πρόγραµµα διδασκαλίας» (σκοποί, περιεχόµενο και µεθόδευση της διδασκαλίας, αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών), έχει άµεση σχέση µε αυτά. Συνεπώς, όταν µιλούµε για αξιολόγηση των µαθητών, δεν αναφερόµαστε µόνο σε τεχνικές εξέτασης και βαθµολόγησης, σε µέσους όρους, σε στατιστικά σηµαντικά λάθη και αποκλίσεις, στην ανύπαρκτη επιστηµονικοφανή «αντικειµενικότητα». Μιλούµε για τον τρόπο εργασίας του εκπαιδευτικού και των µαθητών του στην τάξη, για τον τρόπο δουλειάς και το είδος των εργασιών των µαθητών, για τις λανθάνουσες φιλοσοφικές, πολιτικές και κοινωνιολογικές αντιλήψεις οι οποίες υπάρχουν πίσω από κάθε στοιχείο της συγκεκριµένης διδασκαλίας. Αυτά 18

19 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ που ζητούµε στις εξετάσεις, προκειµένου να αξιολογήσουµε τους µαθητές µας, είναι κοµµάτι από αυτά που τους διδάξαµε, αντανακλούν και αναδεικνύουν τη δουλειά που κάναµε µε τους µαθητές µας όλη τη χρονιά. Ταυτοχρόνως, καθώς γνωρίζουµε τους µαθητές µας, δηλαδή γνωρίζουµε πού ζουν, ποιοι είναι οι γονείς τους και τα αδέλφια τους, γνωρίζουµε τις δυσκολίες που πέρασαν και περνούν, είµαστε σε θέση να βλέπουµε την προσπάθεια που καταβάλλουν όλη τη χρονιά. Τη στιγµή των τελικών εξετάσεων δεν µπορούµε και δεν πρέπει να εί- µαστε άδικα αντικειµενικοί, λες και βαθµολογούµε τα γραπτά ενός ροµπότ. Βαθµολογούµε την Εµινέ, την Γκιλµάζ, την Ταχάρ, την Αϊσέλ, το Σοκρούτ, τον Εφτούν, το Μεχµέτ, το Χουσνή. Η αξιολόγηση των µαθητών (ή, ορθότερα, η αξιολόγηση των εργασιών/του έργου των µαθητών) δεν µπορεί παρά να πηγάζει από τη φιλοσοφία, τις αρχές και το περιεχόµενο της διδασκαλίας και επηρεάζει, µε τη σειρά της, τη µεθόδευση της διδασκαλίας. Παρά το γεγονός ότι αυτό πολύ συχνά δε γίνεται σεβαστό ή αντιληπτό, οι εξετάσεις από µόνες τους, όσο εξελιγµένες κι αν είναι, δεν µπορούν να αυτονοµηθούν από το πρόγραµµα διδασκαλίας στο οποίο ανήκουν. Oι εξετάσεις και η αξιολόγηση των µαθητών είναι κοµµάτι της διδασκαλίας και 19

20 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ της παιδαγωγικής προσέγγισης που έχουµε υιοθετήσει όλη τη χρονιά. Από την άλλη, οι εξετάσεις και η γενικότερη λειτουργία τους αποτελούν αναπόσπαστο κοµµάτι της πειθαρχίας του εκπαιδευτικού συστήµατος, υιοθετούνται σιωπηλά και διαµορφώνουν την υποκειµενικότητα των µαθητών. 2 Αυτός ή ο άλλος τρόπος εξετάσεων (άρα και της διδασκαλίας που προηγήθηκε) διαµορφώνει την υποκειµενικότητα των µαθητών ανάλογα. Λ.χ. είναι οι εξετάσεις η ευκαιρία να σε «τσακώσει» ο εκπαιδευτικός αδιάβαστο ή µήπως η ηµέρα των εξετάσεων είναι µία µέρα σαν όλες τις άλλες στο σχολείο, γιατί σου ζητά ο δάσκαλός σου, για µία ακόµα φορά, να κάνεις αυτά που έκανες όλη τη χρονιά; Μήπως οι εξετάσεις προωθούν τον κοινωνικό αποκλεισµό µέσω της υποτιθέµενης «αντικειµενικότητάς» τους ή µήπως αποτελούν παιδαγωγικό εργαλείο στα χέρια του έµπειρου δασκάλου; Αυτή ή η άλλη επιλογή εγχαράσσονται στους µαθητές και τους διαµορφώνουν σε ανταγωνιστικούς ή συνεργατικούς, πειθήνιους ή δηµιουργικούς ανθρώπους. 2 Βernstein B., Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, µτφρ. Ι. Σολοµών, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1989, σ

21 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η αξιολόγηση και τα παιδαγωγικά ρεύµατα Παραδοσιακά στην Παιδαγωγική ο χώρος της αξιολόγησης έχει «χαριστεί» στην Παιδαγωγική Ψυχολογία, όπου και εγκλωβίστηκε θανάσιµα στον µπιχαβιορισµό και τον πολιτικό συντηρητισµό. Η αξιολόγηση του µαθητή στο πλαίσιο της Εµπειρικής Παιδαγωγικής συνδέεται µε το τελικό αποτέλεσµα σε στιγµιαίου τύπου εξετάσεις (summative evaluation) και πάντως, ακόµα και αν το µοντέλο των εξετάσεων είναι βελτιωµένο (πολλαπλές εξετάσεις, συνθετικές εργασίες...), η αντίληψη η οποία λανθάνει είναι αυτή της «αντικειµενικότητας». «Η µαθησιακή διαδικασία εξισώνεται µε µια κανονιστική διαδικασία µεταβίβασης πακέτων γνώσεων, στο πλαίσιο της οποίας, ο µεν µαθητής µετατρέπεται σε παθητικό υποκείµενο, ο δε εκπαιδευτικός σε αξιολογητή µιας εκεί έξω κατασκευασµένης γνώσης, την οποία απλά µεταβιβάζει και στη συνέχεια αξιολογεί. Έτσι η αξιολόγηση έρχεται να µετρήσει, µε αντικειµενικό και έγκυρο ή όχι τρόπο, το τελικό αποτέλεσµα µιας τυποποιηµένης και µηχανιστικής µαθησιακής διαδικασίας οι παιδαγωγικές απαιτήσεις της οποίας είναι πολύ περιορισµένες. Στη λογική αυτή εντάσσονται και οι θεωρούµενες µοντέρνες τεχνικές αξιολόγησης». 3 3 Λάµνιας Κ., «Η αξιολόγηση του µαθητή: Ανάδειξη διαφοροποιηµένων σηµασιοδοτήσεων της έννοιας», Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 26, 1997, σ

22 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Στην Ερµηνευτική Παιδαγωγική η έννοια της «αντικει- µενικότητας» δίνει τη θέση της στην έννοια της «ερµηνείας», από την πλευρά του εκπαιδευτικού, των αιτίων για τα οποία οι µαθητές αποτυγχάνουν. Στην περίπτωση των σχολείων µε µειονοτικούς µαθητές, η Ερµηνευτική Παιδαγωγική µάς βοηθά να κατανοήσουµε τους λόγους της σχολικής αποτυχίας των µαθητών µας που είναι η διγλωσσία, η χαµηλή κοινωνική προέλευση, η αδυναµία των γονιών να παρακολουθήσουν και να βοηθήσουν τα παιδιά τους στο σπίτι. Η «αντικειµενικότητα» στην περίπτωση αυτή έχει πολύ µικρότερη σηµασία από τη σοβαρότητα της κατάστασης, η οποία θα µπορούσε να περιγραφεί µε τον όρο κοινωνική-ταξική ανισότητα. Τη στιγµιαία εξέταση της Εµπειρικής Παιδαγωγικής έρχεται να αντικαταστήσει στην Ερµηνευτική Παιδαγωγική η περιγραφική αξιολόγηση, η οποία προκύπτει από συνεχείς αξιολογήσεις των µαθητών, στη διάρκεια όλης της σχολικής χρονιάς (διαµορφωτική αξιολόγηση formative evaluation), µε φάκελο εργασίας (coursework) και όχι µε στιγµιαία τεστ. Ο εκπαιδευτικός κάνει προσπάθεια να βελτιωθεί κάθε µαθητής του και τον αξιολογεί σε σχέση µε τον εαυτό του: πόσο προόδευσε σε σχέση µε αυτό που ήταν όταν ξεκίνησε και όχι συγκριτικά µε τους άλλους µαθητές. Είναι εµφανής η απόπειρα επανόρθω- 22

23 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ σης, η προσπάθεια απονοµής δικαιοσύνης και ανακατάταξης του σχολικού δυναµικού. Λανθάνει όµως και στην Ερµηνευτική Παιδαγωγική µία θετικιστική αντίληψη για τη γνώση και την αξιολόγησή της, καθώς η γνώση προϋπάρχει του µαθήµατος και ο εκπαιδευτικός βεβαίως µε πιο εκλεπτυσµένα εργαλεία και µε περισσότερο προβληµατισµό από ό,τι στην Εµπειρική Παιδαγωγική έρχεται να αποδώσει την αξία που ενυπάρχει στον µαθητή ούτως ή άλλως έπειτα από βοήθεια, ενισχυτική διδασκαλία, στην περίπτωσή µας διευρυµένο ωράριο, κ.ο.κ. Όµως εµείς γνωρίζουµε πολύ καλά ότι η γνώση δεν είναι αντικειµενική και δε βρίσκεται «εκεί έξω», για να τη µεταφέρουµε εµείς σαν ιµάντες µεταβίβασης στους µαθητές µας. Η γνώση δεν µπορεί να παράγεται ερήµην της κοινωνίας στην οποία διδάσκουµε. Η γνώση νοηµατοδοτείται σε µεγάλο βαθµό από το µαθητή και το δάσκαλό του, µέσα στη συγκεκριµένη τάξη όπου γίνεται το µάθηµα κάθε φορά, και ο µαθητής δεν έχει αυτόνοµη αξία η οποία µεταφράζεται σε βαθµό. Η αξία αυτή είναι το αποτέλεσµα του «συµβολαίου» του µαθητή µε το δάσκαλό του. Η Κριτική Παιδαγωγική, λοιπόν, προτείνει, αντί της απλής διδασκαλίας της «αντικειµενικής» γνώσης και της συνακόλουθης «αντικειµενικής» αξιολόγησής της ή ακόµα αντί για τα θεραπευτικά αντισταθµι- 23

24 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ στικά µέτρα που προτείνει η Ερµηνευτική Παιδαγωγική, την παραγωγή γνώσης µέσα στη σχολική τάξη από τον εκπαιδευτικό και τους µαθητές του από κοινού. Με τον τρόπο αυτό, όταν δηλαδή ο µαθητής είναι «συν-παραγωγός» γνώσης και παράγει το δικό του λόγο, αυτό που πραγµατοποιείται µέσα στην τάξη είναι πολύ πιο πέρα από την «αντικειµενική» γνώση η οποία απλώς αναπλαισιώνεται: είναι δηµιουργία νέων γνώσεων, παραγωγή βιωµατικού και αυθεντικού λόγου µε την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού. εν είναι, λοιπόν, η αξιολόγηση έλεγχος κατοχής γνωστικού τύπου δεξιοτήτων. είναι η αποτύπωση µιας πληθώρας δεξιοτήτων, γνώσεων, συναισθηµάτων και πολιτισµικών χαρακτηριστικών τα οποία αποτιµώνται µε πολλαπλούς τρόπους για την αυθεντικότητα, τη γνησιότητα, την ειλικρίνειά τους και, τέλος, για τη γνωστική τους ακρίβεια και ορθότητα. µία ορθότητα όµως που είναι αντικείµενο διαπραγµάτευσης και συζήτησης από όλη την τάξη. 4 4 Στα ελληνικά σχολεία αυτό που συµβαίνει κυρίως είναι µία θετικιστικού τύπου αξιολόγηση, µία αξιολόγηση η οποία κινείται, δηλαδή, στο πλαίσιο της Εµπειρικής Παιδαγωγικής. Αυτή ήταν άλλωστε και η κατεύθυνση των τελευταίων σχετικών µεταρρυθµιστικών µέτρων: τεστ, αντικειµενική αξιολόγηση κτλ. Κάποιες νύξεις για συνθετικές εργασίες έµειναν µάλλον στα χαρτιά. Λίγοι ενηµερωµένοι και ευαισθητοποιηµένοι εκπαιδευτικοί κινούνται στο πλαίσιο της Ερµηνευτικής Παιδαγωγικής, στο 24

25 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ας δώσουµε ένα παράδειγµα: διδάσκουµε σε µία τάξη µε µειονοτικούς µαθητές τα δικαιώµατα των παιδιών στον κόσµο µας σήµερα. Ήδη η έννοια της παιδικής ηλικίας νοηµατοδοτείται διαφορετικά στη µουσουλµανική κοινότητα της Θράκης από ό,τι στα µεγάλα αστικά κέντρα της Ελλάδας και µάλιστα όταν αναφερόµαστε σε µικροαστικά ή µεσοαστικά στρώµατα. Η έννοια της εργασίας για το παιδί των στρωµάτων αυτών συνιστά εκµετάλλευση, ενώ για τη µουσουλµανική µειονότητα είναι, πολλές φορές, ανάγκη, εκ των ων ουκ άνευ. Συνεπώς, δε θα µεταφέρουµε τη γνώση περί δικαιωµάτων ως έχει, χωρίς να λαµβάνουµε υπ όψιν τους συγκεκριµένους µαθητές µας, αλλά θα επαναπροσδιορίσουµε όλοι µαζί τις έννοιες και θα νοηµατοδοτήσουµε εκ νέου την παιδική ηλικία, τα δικαιώµατα κτλ. Αυτό δε σηµαίνει καθόλου πως υποβαθµίζεται το επίπεδο της διδασκαλίας. Σηβαθµό βεβαίως που οι συνθήκες το επιτρέπουν: σχολική βαθ- µίδα ( ηµοτικό και Γυµνάσιο και όχι Λύκειο), συνθήκες συλλόγου κτλ. Το παράδειγµα της Κριτικής Παιδαγωγικής µόνο περιθωριακά µπορούµε να πούµε ότι λειτουργεί στο πλαίσιο ερευνητικών προγραµµάτων (λ.χ. ίσως κάποιοι εκπαιδευτικοί στο πλαίσιο του προγράµµατος Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων επιχειρούν τόσο στο επίπεδο της διδασκαλίας όσο και στο επίπεδο της αξιολόγησης να κινηθούν στο πλαίσιο αυτό), προγραµµάτων έρευνας δράσης, νεωτεριστικών σχολείων, όπως τα Σχολεία εύτερης Ευκαιρίας, κτλ. 25

26 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ µαίνει πολύ απλά ότι διαφοροποιούµε τη διδασκαλία µας και την αναβαθµίζουµε για χάρη των συγκεκριµένων µαθητών και µαθητριών µας. ε σηµαίνει ότι διδάσκουµε άλλα για τους «κατώτερους». Σηµαίνει ότι διδάσκουµε µε άλλο τρόπο αυτά που διδάσκουµε σε µαθητές αυτής της ηλικίας αλλού. Με δεδοµένο το πολιτικό κλίµα στις µέρες µας γενικά, και στον εκπαιδευτικό χώρο ειδικότερα, τα ζητήµατα έχουν τεθεί διαφορετικά και πάλι µπορούµε, δηλαδή, να µιλήσουµε για µία υπαναχώρηση, σε σχέση µε τον προβληµατισµό και την ευαισθητοποίηση που είχε προηγηθεί και εν µέρει είχε γονιµοποιήσει τα εκπαιδευτικά πράγµατα στις δεκαετίες του 60 και του 70, σχετικά µε τον κοινωνικό ρόλο του σχολείου γενικότερα και της αξιολόγησης ειδικότερα. Υπάρχει, δηλαδή, διεθνώς µία τάση υπαναχώρησης προς τα τεστ, τις «αντικειµενικού» τύπου εξετάσεις και, γενικότερα, ένα λόγο γραφειοκρατικό, υποθετικά αντικειµενικό, τεχνοκρατικό... Θεωρητική θεµελίωση Σε θεωρητικό επίπεδο χρήσιµη για την αξιολόγηση των µαθητών είναι η υιοθέτηση των αρχών της Ορατής και Αόρατης Παιδαγωγικής (Visible-Invisible Pedagogy) του 26

27 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Basil Bernstein. Υιοθέτηση των αρχών αυτών σηµαίνει διαφορετικές αρχές για τη διδασκαλία από ό,τι για τις εξετάσεις. Στη διδασκαλία µας, η οποία είναι πλούσια και απαιτητική, υιοθετούµε τις αρχές της Αόρατης Παιδαγωγικής. Στην Αόρατη Παιδαγωγική οι ιεραρχικοί κανόνες, οι κανόνες οργάνωσης και τα κριτήρια είναι υπονοού- µενα και άγνωστα στους µαθητές, καθώς οι κανόνες αυτής της πρακτικής πηγάζουν από πολύπλοκες θεωρίες της ανάπτυξης του παιδιού, της Γλωσσολογίας και µερικές φορές παράγονται από ψυχαναλυτικές θεωρίες. 5 Αυτό σηµαίνει πολύ απλά ότι η διδασκαλία είναι στη δικαιοδοσία του διδάσκοντος, ο οποίος ως ενήλικος και επαγγελµατίας δε διαπραγµατεύεται το τι και το πώς της διδασκαλίας του µε τους µαθητές του. ιαβάζει, επιµορφώνεται και βελτιώνει τη διδασκαλία του, δε µοιράζεται όµως αυτή τη γνώση µε τους µαθητές και τις µαθήτριές του, πράγµα που θα έκανε αν δίδασκε, λ.χ., σε ενήλικες. Και δεν είναι καθόλου απαραίτητο, κατά την άποψή µου, να γίνεται ο µαθητής κοινωνός της διδακτικής στρατηγικής του δασκάλου του. Όµως, στις εξετάσεις ο µαθητής οφείλει και πρέπει να γνωρίζει το πώς και το τι. Για το λόγο αυτό υιοθετούµε 5 Bernstein B., ό.π., σ

28 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ στην αξιολόγηση και στις εξετάσεις τις αρχές της Ορατής Παιδαγωγικής. Στην Ορατή Παιδαγωγική οι ιεραρχικές σχέσεις µεταξύ εκπαιδευτικών και µαθητών, οι κανόνες οργάνωσης (διαδοχή, βηµατισµός) και τα κριτήρια είναι σαφή και γνωστά στους µαθητές. 6 ηλαδή στην Ορατή Παιδαγωγική ο µαθητής γνωρίζει τον τρόπο των εξετάσεων, είναι σαφές σε τι ερωτήµατα ή θέµατα ή δραστηριότητες θα αξιολογηθεί και ίσως, ακόµα, έχει κάνει και δοκιµαστικές εξετάσεις. Σε καθη- µερινό επίπεδο, καθώς ο εκπαιδευτικός διδάσκει (σύµφωνα µε τις αρχές της Αόρατης Παιδαγωγικής), ο µαθητής γνωρίζει σε τι αντιστοιχεί η διδασκαλία αυτή σε επίπεδο αξιολόγησης και εξετάσεων. Η Ορατή Παιδαγωγική δίνει έµφαση στην επιτέλεση (performance) του µαθητή, στο κείµενο που το παιδί δηµιουργεί και στο βαθµό που το κείµενο αυτό ικανοποιεί τα κριτήρια της Παιδαγωγικής αυτής. Η έµφαση εδώ είναι στο εξωτερικό αποτέλεσµα της µάθησης, σ αυτό που φαίνεται, που είναι ορατό. Αποτέλεσµα αυτής της Παιδαγωγικής είναι η διαβάθµιση των µαθητών αναλόγως του βαθµού στον οποίο ικανοποιούν τα κριτήρια που έχουµε θέσει. ε µιλούµε όµως για άκριτη υιοθέτηση της Ορατής Παιδαγω- 6 Ό.π., σ

29 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ γικής ούτε καν στην αξιολόγηση. ηλαδή δεν τροποποιούµε τη διδασκαλία µας µε βάση τις εξετάσεις, καθιστούµε όµως σαφές πώς και τι αξιολογούµε, τι και µε ποιον τρόπο το εξετάζουµε. Μία ενδεχόµενη, λοιπόν, λύση στο πρόβληµα της διδασκαλίας και της αξιολόγησης είναι η υιοθέτηση των αρχών της Αόρατης Παιδαγωγικής στο γενικότερο πλαίσιο της διδασκαλίας και των αρχών της Ορατής Παιδαγωγικής στις εξετάσεις και την αξιολόγηση. Η αξιολόγηση των µαθητών στην Ελλάδα Στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του προβληµατισµού περί αξιολόγησης και εξετάσεων υιοθετώντας τις θεωρίες της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης, παρουσιάστηκε και εξετάστηκε το σχολείο ως µηχανισµός επιλεκτικός, κατανεµητικός και αναπαραγωγικός. Όσον αφορά στην αξιολόγηση των µαθητών έχει αρχίσει να αναπτύσσεται ένας ενδιαφέρων προβληµατισµός, παρά το γεγονός ότι σε επίπεδο κεντρικής εξουσίας όσα έγιναν τα τελευταία χρόνια στο χώρο της αξιολόγησης είναι µάλλον πρόχειρα, αφελή (γιατί δεν µπορούν να είναι εφαρµόσιµα, χωρίς τις αντίστοιχες αλλαγές στο πρόγραµµα αλλά και στη νοοτροπία των εκπαιδευτικών) και εν γένει οπισθο- 29

30 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ δροµικά (γιατί αναµειγνύονται η «αντικειµενική» και η περιγραφική αξιολόγηση, δίνοντας, βεβαίως, την πρωτοκαθεδρία στην αντικειµενική). Ο εκπαιδευτικός χώρος, ωστόσο, εκτός ίσως ελαχίστων εξαιρέσεων 7 έχει επιδείξει µία στείρα κατά την άποψή µας αντίθεση προς την αξιολόγηση, προφανώς µην κατανοώντας την πραγµατική πολιτική της σηµασία. Η αξιολόγηση των µαθητών, όπως και όλο το εκπαιδευτικό σύστηµα, είναι ταξικά προσδιορισµένα, πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης και ταξικής πάλης. Το σχολείο είναι µηχανισµός επιλογής και δεν µπορεί παρά, στο πλαίσιο του καπιταλισµού, να συνεχίσει να είναι έτσι. Αν δε θέλουµε να είµαστε άδικοι απέναντι στους µαθητές των κατώτερων στρωµάτων και των εθνικών, εθνοτικών, γλωσσικών ή θρησκευτικών µειονοτήτων εφαρµόζοντας την αντικειµενικότητα της Εµπειρικής Παιδαγωγικής, ας µην είµαστε ούτε πατερναλιστικοί απέναντί τους, χαρίζοντάς τους βαθµούς οι οποίοι δεν έχουν κανένα αντίκρισµα. Μεταξύ αυτών των δύο ακραίων τάσεων υπάρχει η µέση οδός: επιδιώκουµε στο πλαίσιο των δυνα- 7 Χιωτάκης Στ., «Ποιον θα ωφελούσε η κατάργηση των εξετάσεων και των βαθµών στο ηµοτικό και το Γυµνάσιο;», εκαπενθήµερος Πολίτης, 73, 1986, σ

31 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ τοτήτων µας κάθε φορά να κάνουµε όσο το δυνατόν καλύτερη και πλουσιότερη τη διδασκαλία µας. Ενισχύουµε θετικά τους µαθητές µας. Φροντίζουµε ώστε η διδασκαλία µας να περιλαµβάνει τις ιδιαιτερότητες των περιοχών στις οποίες διδάσκουµε. Φροντίζουµε ώστε η εκπαιδευτική µας δραστηριότητα να µην αποκλείει και να µην προσβάλλει τα χαρακτηριστικά εκείνα τα οποία καθιστούν τους µαθητές µας «διαφορετικούς» σε σχέση µε εµάς. Είµαστε δίκαια επιεικείς όταν αξιολογούµε και όχι άδικα «αντικειµενικοί». «Παίζουµε και εµείς το παιχνίδι της αξιολόγησης», ακριβώς γιατί η συµµετοχή σ αυτό το παιχνίδι καθορίζει εν πολλοίς τα πράγµατα στην εκπαίδευση: µέσω της αξιολόγησης, η οποία κάποια στιγµή γίνεται εξωτερική, οι µαθητές µας συνεχίζουν τη φοίτησή τους από τη µία τάξη του Λυκείου στην άλλη, µέσω της αξιολόγησης όσοι µαθητές και όσες µαθήτριές µας συνεχίσουν τις σπουδές τους στο Πανεπιστήµιο θα είναι σε θέση να τις παρακολουθούν ουσιαστικά. Εκτός αξιολόγησης, εµείς είµαστε εκτός παιχνιδιού και οι µαθητές µας εκτός πραγµατικότητας. Και εκτός παιχνιδιού, για την περιοχή της Θράκης σηµαίνει πολύ «απλά» διαιώνιση της υποεκπαίδευσης, της αµάθειας, του κοινωνικού αποκλεισµού. 31

32 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Πολλά εκπαιδευτικά συστήµατα δυτικών χωρών, στο πλαίσιο µιας πολυπολιτισµικής κοινωνίας και µιας διαπολιτισµικής εκπαίδευσης, επεξεργάστηκαν και προτείνουν λύσεις για το ζήτηµα της αξιολόγησης, στο πλαίσιο περισσότερο της Ερµηνευτικής παρά της Κριτικής Παιδαγωγικής. Εδώ αναγκαστικά τίθενται και τα ζητήµατα των µειονοτήτων, ειδικά αυτών που είναι περιθωριακές, λ.χ. στην περίπτωση της χώρας µας τουρκόφωνοι-µουσουλ- µάνοι, Ποµάκοι, τσιγγάνοι... Είναι γνωστό ότι τα παιδιά της εργατικής τάξης, λόγω ταξικής προέλευσης, γλωσσικών κωδίκων και οικογενειακών αξιών και κουλτούρας, είναι αυτά που αποτυγχάνουν κυρίως στο σχολείο. Επίσης, είναι γνωστό ότι: «Κάθε είδους εκπαίδευση είναι εγγενώς µία ηθική δραστηριότητα η οποία αρθρώνει την/τις κυρίαρχη/-ες ιδεολογία/-ες της/των κυρίαρχης/-ων οµάδας/-ων». 8 Η προσέγγιση της αξιολόγησης που επιχειρούµε υιοθετεί την αρχή των κωδίκων του Bernstein, χρησιµοποιεί την έννοια της παραγωγής λόγου (discourse) στην κοινωνία, την επιστήµη και τη σχολική τάξη και χρησιµοποιεί ως 8 Βernstein B., The Structuring of Pedagogic Discourse, Volume IV: Class, codes and control, RKP, London,

33 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ γνώµονα τις έννοιες της κριτικής εγγραµµατοσύνης και της συνακόλουθης διαµόρφωσης της υποκειµενικότητας. 9 Οι εξετάσεις και το σύστηµα αξιολόγησης είναι συστατικά και ρυθµιστικά στοιχεία του εκπαιδευτικού συστή- µατος και ως κώδικες υιοθετούνται σιωπηλά και διαµορφώνουν την υποκειµενικότητα των µαθητών. Ρυθµίζουν τις σχέσεις µεταξύ των δοµικών συστατικών των προγραµµάτων διδασκαλίας (σκοποί, περιεχόµενο, µεθόδευση), παράγουν διακρίσεις µεταξύ των µαθητών, και όχι µόνον αυτό, αλλά παράγουν και τις αρχές για τις διακρίσεις αυτές. Ακριβώς επειδή ως κώδικας η αξιολόγηση είναι πεδίο αντιπαραθέσεων, πρόκλησης και αλλαγής, αποκτά νόηµα και σηµασία σε κάθε µεταρρυθµιστική απόπειρα. Η άρθρωση προσωπικού λόγου στο σχολείο εκ µέρους των µαθητών είναι πολύ σηµαντική και αποτελεί το ση- 9 Βλ. συνολικά την πρόταση για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας: Αποστολίδου Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999, σ και Οµάδα Έρευνας για τη ιδασκαλία της Λογοτεχνίας, ιαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο: Μια νέα πρόταση διδασκαλίας, Β. Αποστολίδου, Β. Καπλάνη & Ε. Χοντολίδου (επιµ.), Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα,

34 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ µαντικότερο στοιχείο για την αξιολόγησή τους. Η άρθρωση του λόγου αυτού δεν είναι ζήτηµα ταλέντου ή υψηλών ικανοτήτων τις οποίες κάποιοι διαθέτουν και «φέρνουν» στο σχολείο από το σπίτι τους. Είναι αντικεί- µενο κοπιαστικής και συστηµατικής άσκησης στη γλώσσα κάθε µαθήµατος. Η άρθρωση αυτού του λόγου είναι ζήτηµα µαθηµένης συµπεριφοράς, ζήτηµα οικείωσης και εξοικείωσης µε τα κείµενα κάθε µαθήµατος ως πολιτισµικού προϊόντος. Εντέλει, ο τρόπος αυτός διδασκαλίας αποβλέπει και αποσκοπεί στην κατανόηση και νοηµατοδότηση του κόσµου που µας περιβάλλει. Οι σχολικές τάξεις µπορούν να είναι χώροι πολιτισµικής παραγωγής, καθώς µέσα και σ αυτές κατασκευάζονται οι ταυτότητες των µαθητών µας. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο για το σχεδιασµό προγραµµάτων, τη διδασκαλία και την αξιολόγηση χρειαζόµαστε µία συνεκτική θεωρία που να συνέχει την επιστήµη µας µε την κοινωνία, ώστε να είµαστε σε θέση να νοηµατοδοτήσουµε τις διαφορετικές πραγµατικότητες της τάξης µας. 10 Μια πληθώρα σχολικών και διδακτικών πρακτικών µπορεί να αποτελέσει ένα περιβάλλον όπου συγκροτούνται και διαµορφώνονται διαφορετικές υποκειµενικότητες. 10 Hardcastle J., Classrooms as Sites for Cultural Making, English in Education, 19(3), 1985, σ

35 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η αντίληψη αυτή αντιµετωπίζει τους µαθητές όχι ως παθητικούς καταναλωτές των πολιτιστικών προϊόντων άλλων, αλλά ως παραγωγούς νοήµατος και παραγωγούς των µέσων για τη νοηµατοδότηση της πραγµατικότητας. 11 Πώς αξιολογώ τελικά την επίδοση των µαθητών µου; Ειδικά για τα παιδιά των µειονοτήτων (εθνικών και εθνοτικών, γλωσσικών και θρησκευτικών) και των κατώτερων τάξεων ο αγώνας των εξετάσεων είναι αγώνας της προφορικότητας (που κατέχουν οι µαθητές) σε αντίθεση µε το γραπτό λόγο (που είναι ο λόγος του σχολείου), αγώνας για ένταξη στο βηµατισµό (pacing) του σχολείου, της κοινωνίας γενικότερα. Η αξιολόγηση πιστοποιεί το επιτυχές ή όχι αυτής της µετάβασης. Είναι ένας αγώνας (από πλευράς µαθητών) απόκτησης και κατάκτησης της κριτικής εγγραµµατοσύνης. Αυτό, ενδεχοµένως, έχει µεγαλύτερη ισχύ για τα παιδιά της εργατικής τάξης και γενικότερα των κατώτερων στρωµάτων, των µειονοτήτων κτλ. τα οποία δεν έχουν ούτε το µορφωτικό περιβάλλον στο σπίτι ούτε τους µορφωµένους ή 11 Kress G., Making signs and making subjects: The English curriculum and social futures Αn inaugural lecture, Institute of Education, University of London,

36 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ τους εύκαιρους γονείς ή ούτε καν το χώρο να εργαστούν απερίσπαστοι, µε επιµέλεια και µεθοδικότητα. 12 Είναι, συνεπώς, ένας αγώνας (από πλευράς µας) δια- µόρφωσης χειραφετηµένων υποκειµένων, ικανών να γεµίσουν τα κενά του λόγου, να ανατρέψουν τη δεδο- µένη κατάσταση πραγµάτων. Μέσα από αυτή την ποικιλία και την πολλαπλότητα των εργασιών οι οποίες ανατίθενται στους µαθητές, επιχειρούµε µία ανακατανοµή των παραδεδοµένων αξιών και των αξιολογικών κρίσεων που συνοδεύουν τους µαθητές της τάξης µας (καλοί και κακοί µαθητές). Καθώς η νοµι- µότητα της ερµηνείας έχει περάσει από το δάσκαλο σε ολόκληρη την ερµηνευτική κοινότητα της τάξης, η αξιολόγηση των εργασιών των µαθητών δεν µπορεί παρά να είναι και αυτή έργο συλλογικής αποτίµησης και ευθύνης. Οι µαθητές δεν αξιολογούνται µόνο µε εξετάσεις στιγ- µιαίου τύπου αλλά και µε εργασίες τύπου project τις οποίες βεβαίως έχουν τη δυνατότητα, αλλά και την υποχρέωση, να επεξεργαστούν εκ νέου µετά τη διόρθωση που έχει γίνει από τον εκπαιδευτικό, µε τη συµµετοχή ολόκληρης της οµάδας. Ο µαθητής ο οποίος συνειδητά θα συµµετάσχει στο µάθηµα βλέπει την εικόνα του να 12 Bernstein B., ό.π., 1989, σ

37 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ βελτιώνεται µε το πέρασµα του χρόνου και, εν πάση περιπτώσει, ακόµα κι αν δεν παρουσιάζει θεαµατικά αποτελέσµατα από την άποψη της βαθµολογικής κλίµακας, ωστόσο παίρνει µία θέση στην τάξη γι αυτό που είναι και που αξίζει, ούτως ή άλλως. Κάθε µαθητής αποδέχεται τη διαφορετικότητά του. δεν είναι ίδιος µε τους άλλους, είναι ίσος µ αυτούς. Αποδέχεται όµως και τη διαφορετικότητα των άλλων. Γι αυτό και η παραγωγή του δικού του λόγου ή του λόγου των άλλων δεν είναι απλώς σωστή ή λανθασµένη. Βρίσκει τη θέση της στην πολυφωνία των λόγων στην τάξη και αξιολογείται όχι από κάποιον ανώτερο, µε αδιαφανή αντικειµενικά κριτήρια (τα οποία ούτως ή άλλως δεν υπάρχουν), σε σχέση µε κάποιον ανύπαρκτο µέσο όρο µαθητή, αλλά αξιολογείται από τους άλλους και αυτοαξιολογείται µε διαφάνεια και εντιµότητα βάσει ενός συµβολαίου το οποίο έχει υπογραφεί από κοινού από τα µέλη της τάξης. Οι οµαδικές εργασίες, οι οποίες συνιστούν ένα πολύ ουσιαστικό κοµµάτι της δουλειάς µας, παίζουν αυτόν το ρόλο ακριβώς: της άσκησης στην ανοχή της διαφοράς, στην πολυφωνία, στην υπευθυνότητα. Οι εξατοµικευµένες εργασίες θα λειτουργούν θεραπευτικά για τους αδύνατους µαθητές. Οι αδύνατοι όµως µαθητές, οι οποίοι συνήθως δεν είναι οι κατά Bourdieu «κληρονόµοι», δε θεωρούµε ότι είναι «στερηµένοι» µαθητές, ακριβώς γιατί ο προτει- 37

38 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ νόµενος τρόπος διδασκαλίας και εξέτασης επιχειρεί έναν επαναπροσδιορισµό του πολιτισµικού κεφαλαίου, της έννοιας του επιτεύγµατος, της επιτυχίας µέσω συλλογικών διαδικασιών. Πράγµατι, η πολυπλοκότητα που προτείνουµε στην προσέγγιση της διδασκαλίας εξυπηρετείται και περιγράφεται καλύτερα από τις αρχές της Αόρατης Παιδαγωγικής, ενώ η αξιολόγηση από αυτές της Ορατής. Εξυπονοείται, βέβαια, ότι η διάκριση αυτή δεν είναι στεγανή και άκα- µπτη, αλλά διαφοροποιείται σε σχέση µε το επίπεδο και την ωριµότητα της τάξης, το βαθµό γνωριµίας του εκπαιδευτικού µε τους µαθητές του κ.ο.κ. Η εκπαίδευση είναι ένα από τα σπουδαιότερα πεδία πολιτιστικής παραγωγής και ανα-παραγωγής. Τα προγράµ- µατα διδασκαλίας οραµατίζονται ενός τύπου κοινωνικό υποκείµενο για το µέλλον. Ακόµα περισσότερο, τα κεί- µενα των προγραµµάτων διδασκαλίας είναι κοινωνικά προϊόντα που επιχειρούν να προβάλουν ορισµένα είδη λόγων. Η στάση ενός προγράµµατος απέναντι στη διδασκαλία και την αξιολόγηση είναι πολύ σοβαρά ζητήµατα για να αφήνονται στην τύχη. 38

39 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Βιβλιογραφία Αποστολίδου Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999, σ Bernstein B., Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, µτφρ. Ι. Σολοµών, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1989 Βernstein B., The Structuring of Pedagogic Discourse, Volume IV: Class, codes and control, RKP, London, 1990 Hardcastle J., Classrooms as Sites for Cultural Making, English in Education, 19(3), 1985, σ Kress G., Making signs and making subjects: The English curriculum and social futures Αn inaugural lecture, Institute of Education, University of London, 1995 Λάµνιας Κ., «Η αξιολόγηση του µαθητή: Ανάδειξη διαφοροποιηµένων σηµασιοδοτήσεων της έννοιας», Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 26, 1997, σ Οµάδα Έρευνας για τη ιδασκαλία της Λογοτεχνίας, ιαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο: Μια νέα πρόταση διδασκαλίας, Β. Αποστολίδου, Β. Καπλάνη & Ε. Χοντολίδου (επιµ.), Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 2000 Χιωτάκης Στ., «Ποιον θα ωφελούσε η κατάργηση των εξετάσεων και των βαθµών στο ηµοτικό και το Γυµνάσιο;», εκαπενθήµερος Πολίτης, 73, 1986, σ Χοντολίδου Ε., «H αξιολόγηση των µαθητών στο µάθηµα της Λογοτεχνίας», στο Β. Αποστολίδου & Ε. Χοντολίδου (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999, σ

40

41 Επιµέλεια κειµένου: Μαρία Ζωγραφάκη Τυπογραφική επιµέλεια: Παναγιώτα ιδάχου Σελιδοποίηση: Ειρήνη Μίχα Εξώφυλλο: άφνη Κονταργύρη, Ειρήνη Μίχα Φωτογράφηση-µοντάζ, εκτύπωση και βιβλιοδεσία:. Ε. Ταµπακόπουλος

EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô

EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô 25-04-07 11:05 Page 2 EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô AÏÂÍ Ó Ú AÓ ÚÔ ÛÔ N ÏÏË AÛÎÔ ÓË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 2* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη

Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη Μαρία Ζωγραφάκη ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó 25-04-07 11:32 Page 2 È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6*** Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά

Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά Χαράλαµπος Σακονίδης ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική

ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική Μαρία Σφυρόερα ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη

Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Νάντια Παπαπαναγιωτάκη Στην ένταξη µε πάνε σαράντα κύµατα Οι περιοχές στις οποίες δραστηριοποιηθήκαµε από τον Νοέµβριο µέχρι σήµερα ήταν τα Άνω Λιόσια, το Ζεφύρι, το Ίλιον και οι Αχαρνές µε έντεκα (11)

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια

σχετικά µε το καθεστώς της δεύτερης ανάθεσης µαθηµάτων στην δευτεροβάθµια ΠΡΟΕ ΡΕΥΩΝ (Ιωάννης Τραγάκης): Θα συζητηθεί η µε αριθµό 189/4-9- 2012 επίκαιρη ερώτηση του Βουλευτή της ηµοκρατικής Αριστεράς κ. Θωµά Ψύρρα προς τον Υπουργό Παιδείας και Θρησκευµάτων, Πολιτισµού και Αθλητισµού

Διαβάστε περισσότερα

«Ετερότητα και διαπολιτισμική αγωγή»

«Ετερότητα και διαπολιτισμική αγωγή» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ετερότητα και διαπολιτισμική αγωγή» ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Θεσσαλονίκη,

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΟΥ 1 ΟΥ ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ «ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ» ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014 2015 Οι εισηγήσεις, που παρουσιάζονται πιο κάτω είναι ενδεικτικές και δεν

Διαβάστε περισσότερα

H  ÈÎÔÈÓˆÓÈ Î ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙÔ ÁψÛÛÈÎÔ Ì ı Ì ÙÔ

H  ÈÎÔÈÓˆÓÈ Î ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙÔ ÁψÛÛÈÎÔ Ì ı Ì ÙÔ 25-04-07 10:19 Page 6 H  ÈÎÔÈÓˆÓÈ Î ÚÔÛ ÁÁÈÛË ÙÔ ÁψÛÛÈÎÔ Ì ı Ì ÙÔ AÓÓ IÔÚ Ó Ô, M Ú Ê ÚfiÂÚ ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ.

Διαβάστε περισσότερα

Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα

Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα Ελένη Χοντολίδου ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα. της Πολυµορφικότητας. Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ

Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα. της Πολυµορφικότητας. Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ Εξ αποστάσεως Εκπαίδευση Ενηλίκων: Θέµατα και Ζητήµατα ευτέρα 17 εκεµβρίου 2007 ΤΕΙ Λαµίας Η εξ αποστάσεως Εκπαίδευση και η έννοια της Πολυµορφικότητας Αντώνης Λιοναράκης Επικ. Καθηγητής, ΕΑΠ Έρευνα (2007),

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Δια βίου Εκπαίδευση και διάγνωση επιμορφωτικών αναγκών: Μια σχεδιασμένη παρέμβαση για την ενίσχυση των δυνάμεων της εργασίας H ΔΒΜ προϋποθέτειτοστρατηγικόσχεδιασμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ. Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Κοινωνιολόγος εκπαιδευτικός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Πάτρα Μάιος 2013 1 Προσωπικά στοιχεία Όνομα πατρός Αριστείδης Όνομα μητρός Άννα-Μαρία Έτος γέννησης 25/02/1975

Διαβάστε περισσότερα

Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση 1

Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση 1 Η Εφαρµογή της Αξιολόγησης στη Συνεκπαίδευση Το τελικό στάδιο της πρώτης φάσης του Προγράµµατος του Φορέα για την Αξιολόγηση στο Πλαίσιο της Συνεκπαίδευσης περιλάµβανε µια συζήτηση και κατόπιν επεξήγηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (ΔΕ.Π.Σ.ΣΥ.) Βασικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (ΔΕ.Π.Σ.ΣΥ.) Βασικό Πρόγραμμα Εκπαίδευσης ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Αθήνα: Κονίτσης 33, 15125 Μαρούσι Τηλ. 210-8063665, 6129290, Fax 210-8062113, e-mail: info@ergastirio.eu Site: www.ergastirio.eu ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής.

Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Αγαπητές/οί συνάδελφοι, σε αυτό το τεύχος σας προτείνουµε µερικά ενδιαφέροντα βιβλία που αφορούν βασικές αρχές της Συµβουλευτικής. Arist Von Schlippe, Jochen Schweitzer επιµέλεια: Βιργινία Ιωαννίδου µετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΣΕ ΡΑΣΗ ΡΑΣΗ 4.3 Κατάρτιση και δικτύωση όσων δραστηριοποιούνται στον τοµέα της νεολαίας και των οργανώσεων νέων 1) Κωδικός αριθµός: ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Φεβρουάριος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός. Πλοήγησης. για το σχεδιασμό διαθεματικών προσεγγίσεων στα Μειονοτικά Σχολεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Οδηγός. Πλοήγησης. για το σχεδιασμό διαθεματικών προσεγγίσεων στα Μειονοτικά Σχολεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Οδηγός Πλοήγησης για το σχεδιασμό διαθεματικών προσεγγίσεων στα Μειονοτικά Σχολεία ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΥΓΧΡΟΝΟ MARKETING ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ m133 ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΛΑΠΑΤΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ Κριτήρια αξιολόγησης θέµατος ελεύθερης ανάπτυξης & Οδηγίες Βαθµολόγησης Κλάδος ΠΕ60-70 Εισαγωγή Στη διεθνή ερευνητική πρακτική χρησιµοποιούνται, συνήθως, δύο µέθοδοι αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών

Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Νέες τάσεις στη διδακτική των Μαθηματικών Μέχρι πριν λίγα χρόνια ηαντίληψη που επικρατούσε ήταν ότι ημαθηματική γνώση είναι ένα αγαθό που έχει παραχθεί και καλούνται οι μαθητές να το καταναλώσουν αποστηθίζοντάς

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση

Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Μεταπτυχιακό στη Δημόσια Διοίκηση Εισαγωγικό Μήνυμα Καλωσορίσατε στο εξ αποστάσεως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα στη Δημόσια Διοίκηση. Στόχος του προγράμματος αυτού είναι παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση σε

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή

Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή MULTIMEDIA ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ - CD ROM για Διαδραστικό Πίνακα Περιγραφή Επίπεδο *Τιμή ΑΚΤΙΝΕΣ v5.0 Πακέτο 112 εκπαιδευτικών προγραμμάτων το οποίο εστιάζει στην υποστήριξη της διδασκαλίας των διαφορετικών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΕ ΤΑΞΕΙΣ ΜΕ ΠΟΛΥΜΟΡΦΟ ΜΑΘΗΤΙΚΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ Η υφιστάμενη κατάσταση καταπίεση από τον κοινωνικό τους περίγυρο απαιτήσεις του σχολικού περιβάλλοντος Όλο και περισσότεροι

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους.

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. 4ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ - ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 1 Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. Κωνσταντίνα Στούµπου Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΟ ΜΑΘΗΤΕΣ» ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2015 ΕΝΤΥΠΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Ή ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΟ ΜΑΘΗΤΕΣ» ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2015 ΕΝΤΥΠΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Ή ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ «ΕΡΕΥΝΑ ΑΠΟ ΜΑΘΗΤΕΣ» ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 2015 ΕΝΤΥΠΑ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ Ή ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ Oι ερευνητικές εργασίες ή οι προτάσεις πρέπει να συμπληρωθούν σε ειδικά

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη

Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη Μέθοδος αξιοποίησης της Τέχνης στην εκπαιδευτική πράξη Αλέξης Κόκκος Καθηγητής Εκπαίδευσης Ενηλίκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήµιο Πευκακίων 13, Αγία Παρασκευή, 15342 email: a-kokkos@otenet.gr ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά

Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά 1 Η βαθµολόγηση των γραπτών στα Μαθηµατικά Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Εισαγωγή Όπως γνωρίζουµε η αξιολόγηση των µαθητών είναι µέρος της διδακτικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2009. Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος

Ο ΥΣΣΕΑΣ 2009. Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος Ο ΥΣΣΕΑΣ 2009 Ερευνητικό εκπαιδευτικό πρόγραµµα εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε ηµοτικά Σχολεία της Ελλάδος Α ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΠΑΤΗΣΙΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟ Β ηµοτικό Σχολείο.Σ. ΝΑΥΣΤΑΘΜΟΥ ΣΟΥ ΑΣ-ΚΡΗΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΘΗΝΑ 2000 12 Η συγγραφική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ Πολιτισμική Ετερότητα, Ιδιότητα του Πολίτη και Δημοκρατία: Εμπειρίες, Πρακτικές και Προοπτικές. Αθήνα, 7 8 Μαΐου 2010 ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφορίες : Παρθένης Χρήστος Τηλ. : 210-7277516 Δ/νση : Πανεπιστημιούπολη, Ιλίσια 157 84, Αθήνα Fax : 210-7277440 Email : information@keda.gr ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1

Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 3 ΙΙ. ΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΚΑΙ ΤΑ Ε ΟΜΕΝΑ. Σχολείο Οι µαθητές δήλωσαν ολογράφως το σχολείο τους. Τα δεδοµένα κωδικοποιήθηκαν ως εξής : ΠΙΝΑΚΑΣ 1 Συχνότητα Γυµνάσιο 773 37.93% Λύκειο 1006 49.36% ΤΕΕ 259 12.71%

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία

Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Μεταπτυχιακό στην Εκπαιδευτική/Σχολική Ψυχολογία Στόχοι του Προγράμματος Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη επιστημονικής γνώσης στη θεωρία και στην εφαρμογή των ψυχολογικών και κοινωνικών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ: ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ & ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Του Γρηγόρη Κωνσταντόπουλου, 11/4/2015 Α. ΚΡΙΤΙΚΗ - ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΑΘΕΝΤΟΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Στις βασικές αδυναμίες όλων των προηγούμενων συστημάτων πρόσβασης

Διαβάστε περισσότερα

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006.

- 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός. Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006. - 1 - Κ.Δ.Π.../2006 Αριθμός Οι περί Εκπαιδευτικών Λειτουργών ( Προγράμματα Κατάρτισης Υποψηφίων για Προαγωγή) Κανονισμοί του 2006 O ΠΕPΙ ΤHΣ ΔHΜOΣΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚHΣ ΥΠHPΕΣΙΑΣ ΝOΜOΣ ΤOΥ 1969 (10 ΤOΥ 1969)

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση

Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας. των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Ανάπτυξη της Αυτογνωσίας και της ηµιουργικότητας των Μαθητών του Λυκείου: Μία έρευνα ράση Στόχοι και άξονες της έρευνας-δράσης Στόχος του προγράµµατος ήταν η επιµόρφωση εκπαιδευτικών ευτεροβάθ- µιας εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος»

Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος» Η Ποιότητα στο «Σχολείο του Μέλλοντος» Αγγελόπουλος Θωμάς, Υπεύθυνος Γραφείου Ποιότητας Οικονόμου Βασίλης, Υπεύθυνος Συστημάτων Πληροφορικής και μέλος του Γρ. Ποιότητας Ποιοι είμαστε Έτος ίδρυσης: 1917

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη θεματική:

Εισαγωγή στη θεματική: ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Έργο «Εκπαίδευση αλλοδαπών και παλιννοστούντων μαθητών» Δράση: Επιμόρφωση εκπαιδευτικών και μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας Υποδράση: Ενδοσχολική Επιμόρφωση, Επιστ.υπεύθυνη:

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015

Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Το Νέο Λύκειο Σχολικό έτος 2014-2015 Η δομή του νέου Λυκείου Α Λυκείου Τάξη Γενικής Παιδείας Β Λυκείου Γενική Παιδεία Δύο (2) ομάδες Προσανατολισμού Γ Λυκείου Γενική Παιδεία Τρεις (3) ομάδες Προσανατολισμού

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση

Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χρήση Νέων Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση και την Κατάρτιση Ηλεκτρονική Μάθηση Χαράλαµπος Βρασίδας www.cardet.org www.unic.ac.cy info@cardet.org Ανασκόπηση Σύγχρονες τάσεις Στοιχεία από ΕΕ Προκλήσεις Χρήση

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα:

Συνάδελφοι/σες σας εύχομαι καλή σχολική χρονιά, προσωπική και οικογενειακή υγεία. Σας στέλνω οδηγίες για τα μαθήματα: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. ΕΔΡΑ: Α Δ/ΝΣΗ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΑΘΗΝΩΝ Ταχ. Δ/νση :

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΙΟΙΚΗΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΥΝΑΜΙΚΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΑΠΕΙΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕΤΡΟ 1.2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1

ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΑΠΕΙΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕΤΡΟ 1.2 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 ΑΞΟΝΑΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ 1 ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ Ι ΙΑΙΤΕΡΑ ΓΙΑ ΕΚΕΙΝΟΥΣ ΠΟΥ ΑΠΕΙΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟ ΤΕΧΝΙΚΟ ΕΛΤΙΟ ΜΕΤΡΟΥ Καταπολέµηση της

Διαβάστε περισσότερα