ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών"

Transcript

1 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών Ελένη Χοντολίδου ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004

2 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων Επιστηµονική υπεύθυνη της σειράς «Κλειδιά και Αντικλείδια» Αλεξάνδρα Ανδρούσου Η Ελένη Χοντολίδου είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στον Τοµέα Παιδαγωγικής της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστηµίου Θεσσαλονίκης.

3 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Κλειδιά και Αντικλείδια Eίναι άραγε δυνατόν να δουλέψει κανείς αποτελεσµατικά σε ένα αποµονωµένο, ορεινό χωριό της Θράκης, όταν νιώθει αδυναµία επικοινωνίας λόγω γλώσσας; Πώς βρίσκει ένας εκπαιδευτικός ισορροπία ανάµεσα στους κανόνες του σχολικού θεσµού, στις απαιτήσεις των εξετάσεων, στα περιεχόµενα του αναλυτικού προγράµµατος και στις ανάγκες των παιδιών; Πώς διδάσκει κανείς ελληνικά, όταν πάνω από τα µισά παιδιά στην τάξη είναι αλλόγλωσσα; Yπάρχουν τρόποι να κινητοποιήσουµε τα παιδιά ώστε να ενδιαφερθούν για το σχολείο; Πώς αξιολογούµε εάν οι µαθητές έµαθαν ή όχι ιστορία; Aντέχεται η σιωπή των µαθητών από το δάσκαλο; Πώς διορθώνουµε τα λάθη των παιδιών; Πώς επικοινωνούµε σε µια σχολική τάξη; Yπάρχει χώρος για ευχαρίστηση στο σηµερινό σχολείο; Tα παραπάνω ερωτήµατα και πολλά άλλα απασχολούν τους εκπαιδευτικούς και συνδέονται άµεσα µε την καθη- µερινή διδακτική τους πράξη. Kάθε τάξη ορίζεται ως συνάντηση υποκειµένων µε διαφορετική το καθένα προσωπική ιστορία που καλούνται να δράσουν σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Aυτή η συνάντηση δεν είναι εύκολη ούτε ανέ- 3

4 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ φελη και δεν υπακούει σε προδιαγεγραµµένους κανόνες. Aντιθέτως, είναι γεµάτη συγκρούσεις, δυσκολίες, συγκινήσεις, απογοητεύσεις, ικανοποιήσεις και δηµιουργεί συνεχώς νέα ερωτήµατα που αναζητούν απαντήσεις. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια δεν πρόκειται να αποπειραθούν να δώσουν απαντήσεις, αλλά εργαλεία που θα επιτρέψουν στους αναγνώστες/χρήστες τους να συνθέσουν τις δικές τους λύσεις που αντιστοιχούν στη δική τους πραγµατικότητα. Αυτό βασίζεται στην αρχή ότι η σχολική πραγµατικότητα είναι πολύπλοκη, δυναµική, απρόβλεπτη και κυρίως µοναδική. Άρα, δεν υπάρχει µία µόνο λύση, µία συνταγή µαγική που λύνει τα προβλήµατα. Kάθε εκπαιδευτικό πλαίσιο έχει τις δικές του παραµέτρους που πρέπει πριν από όλα να εντοπιστούν για να αναζητηθούν στη συνέχεια οι κατάλληλες λύσεις. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια είναι εργαλεία ανάγνωσης της σχολικής πραγµατικότητας. ηλαδή, κάθε κείµενο που έχετε στα χέρια σας αποτελεί µια προσπάθεια σύντοµης απάντησης σε ένα ερώτηµα (π.χ. πώς µαθαίνουν τα παιδιά;) από τη σκοπιά µιας επιστηµονικής προσέγγισης (π.χ. της γνωστικής ψυχολογίας). Mπορεί ωστόσο σε άλλο κείµενο να συναντήσετε απάντηση στο ίδιο ερώτηµα από διαφορετική επιστηµονική σκοπιά (π.χ. την 4

5 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ κοινωνιολογία). Tα κείµενα, γραµµένα από εκπαιδευτικούς και πανεπιστηµιακούς διάφορων ειδικοτήτων, ακολουθούν την ίδια δοµή: ξεκινούν από µια σκηνή σε ένα σχολικό πλαίσιο, αναλύουν τι συµβαίνει και ύστερα διατυπώνουν απαντήσεις στηριγµένες σε µία επιστήµη. ηλαδή, µε αφετηρία την εκπαιδευτική πράξη, περνούν µέσα από µια διαδικασία ανάλυσης και σύνθεσης από τη θεωρία, για να καταλήξουν στα χέρια σας σαν κλειδιά για τη δική σας διδακτική πρακτική. Tα κείµενα συνδέονται λειτουργικά µεταξύ τους γιατί καθένα αναδεικνύει και µια ξεχωριστή ψηφίδα από την πραγµατικότητα της εκπαιδευτικής πράξης. Mελετώντας και δουλεύοντας πάνω στον τρόπο µε τον οποίο τα κεί- µενα συνδέονται µεταξύ τους, φανταστήκαµε πολλά από τα κλειδιά που µπορούν να ξεκλειδώσουν πολλά από τα φαινόµενα που αναλύουµε. Ωστόσο, µόνο εσείς µπορείτε να κατασκευάσετε τα αντικλείδια που έχουν νόηµα τη συγκεκριµένη στιγµή για το δικό σας πλαίσιο, που κάνουν... κλικ και ανοίγουν µια «πόρτα» που οδηγεί σε δικές σας λύσεις. Aυτή η πολυπρισµατική, διεπιστηµονική προσέγγιση της καθηµερινής εκπαιδευτικής πράξης είναι προφανές ότι χρησιµοποιεί ως έναυσµα µια ευρεία ποικιλία αναφορών 5

6 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ σε σχολικές πραγµατικότητες: τάξεις στην πόλη, στο βουνό, µονοθέσια σχολεία, µειονοτικά σχολεία της Θράκης, σχολεία µε πολλούς αλλόγλωσσους µαθητές, σχολεία σηµερινά, στην Eλλάδα και αλλού, άλλοτε και τώρα. Eίναι κοινή πεποίθηση όλων όσοι συµµετέχουµε σε αυτή τη σειρά ότι συχνά βοηθάει να αναγνώσει κανείς τη δική του εκπαιδευτική πραγµατικότητα βλέποντας κάτι ανάλογο που συµβαίνει σε µια άλλη τάξη, σε ένα άλλο πλαίσιο, ώστε µέσα από την ανάλυση και την κατανόησή του να µεταφέρει την εµπειρία αυτής της γνώσης στη δική του πραγµατικότητα, στο δικό του πλαίσιο. H απόσταση από τα δικά µας πράγµατα τελικά βοηθάει να τα καταλάβουµε καλύτερα. Tρεις θεµατικές ενότητες, η ιδακτική Μεθοδολογία, το Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης και τα ζητήµατα Ταυτότητας και Ετερότητας, αποτελούν τον καµβά πάνω στον οποίο, µέσα από διαφορετικές επιστη- µονικές προσεγγίσεις, προσπαθούµε να απαντήσουµε στα ερωτήµατα της καθηµερινής εκπαιδευτικής πρακτικής. εν κρύβουµε τις δυσκολίες ούτε αποσιωπούµε τα όρια των προτάσεων που κάνουµε και δεν πιστεύουµε ότι η ευθύνη για τις λύσεις είναι µόνο στα χέρια των εκπαιδευτικών. Yποστηρίζουµε όµως ότι µπορούν οι εκπαιδευτικοί να πάρουν στα χέρια τους τα εργαλεία που 6

7 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ θα τους επιτρέψουν να καταλάβουν καλύτερα το πλαίσιο µέσα στο οποίο εργάζονται, να το βελτιώσουν και να αντλήσουν ικανοποίηση από τη δουλειά τους. Tα Kλειδιά και Aντικλείδια ευτύχησαν να συναντήσουν στη διαδροµή τους άξιους τεχνίτες που τόσο στην έντυπη όσο και στην ηλεκτρονική µορφή τα έκαναν ανθεκτικά, λειτουργικά και έτοιµα να ξεκλειδώσουν. Tους ευχαριστώ όλους και όλες θερµά. Aλεξάνδρα Aνδρούσου Εκπαιδευτική Ψυχολόγος Νοέµβριος

8 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Από τη σειρά «Κλειδιά και Αντικλείδια» κυκλοφορούν τα βιβλία: θεµατικό πεδίο ιδακτική Μεθοδολογία ιδάσκοντας ιστορία Αβδελά Ε. Κίνητρο στην εκπαίδευση Ανδρούσου Α. Ανάγνωση και ετερότητα Αποστολίδου Β. Εµψύχωση στην τάξη ηµητρίου Α., Λαγοπούλου Β., Νικολάου Β. Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη Ζωγραφάκη Μ. Η επικοινωνιακή προσέγγιση του γλωσσικού µαθήµατος Ιορδανίδου Α., Σφυρόερα Μ. ηµιουργικές δραστηριότητες και διαδικασίες µάθησης Κουτσούρη Α. Για τη µέθοδο project Μάγος Κ. Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά Σακονίδης Χ. ιαθεµατική προσέγγιση της γνώσης Σφυρόερα Μ. ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική Σφυρόερα Μ. Η επεξεργασία της εικόνας στη σχολική τάξη Σφυρόερα Μ. Το λάθος ως εργαλείο µάθησης και διδασκαλίας Σφυρόερα Μ. 8

9 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Φυσικές Επιστήµες: διδασκαλία και εκπαίδευση Τσελφές Β. Μουσική στο σχολείο Τσιρίδης Π. ιδασκαλία σε οµάδες Χοντολίδου Ε. Η επανατροφοδότηση των µαθητών στα γραπτά τους κείµενα Χοντολίδου Ε. θεµατικό πεδίο Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης Κοινωνικές ανισότητες στο σχολείο Ασκούνη Ν. Οικογένεια και σχολείο ραγώνα Θ. Στερεότυπα και προκαταλήψεις ραγώνα Θ. Η µη λεκτική επικοινωνία στο σχολείο Κούρτη Ε. Πολιτισµός και σχολείο Πλεξουσάκη Ε. Η µειονοτική εκπαίδευση της Θράκης Τσιτσελίκης Κ. Γλώσσα του σπιτιού και γλώσσα του σχολείου Φραγκουδάκη Α. Η εθνική ταυτότητα, το έθνος και ο πατριωτισµός Φραγκουδάκη Α. Η ικανότητα του λόγου και η γλωσσική διδασκαλία Φραγκουδάκη Α. 9

10 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ θεµατικό πεδίο Ταυτότητες και Ετερότητες «Εµείς» και οι «άλλοι»: εµπειρίες εκπαιδευτικών ηµητρίου Α., Λαγοπούλου Β., Πετρίδης Τ. Ταυτότητα και εκπαίδευση ραγώνα Θ. Επικοινωνία και ταυτότητες σε µια πολύγλωσση οικογένεια Μανουσοπούλου Α. Γλωσσική ετερότητα στην Ελλάδα Μπαλτσιώτης Λ. Ταυτότητες και λογοτεχνία στο σχολείο Χοντολίδου Ε. Για περισσότερα «Κλειδιά και Αντικλείδια»: 10

11 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ιδασκαλία και αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών 1 Σκηνή 1η Η Θεώνη είναι φιλόλογος σε σχολείο της ορεινής Ξάνθης. ιδάσκει τα φιλολογικά µαθήµατα της Α Γυµνασίου. Είναι έµπειρη εκπαιδευτικός και έχει µεγάλη όρεξη για δουλειά. Έχει κάνει µεταπτυχιακές σπουδές στην Παιδαγωγική και συνεχίζει τη διδακτορική της διατριβή στο Πανεπιστήµιο της Θεσσαλονίκης, µε θέµα από το χώρο της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης. Η τάξη της αποτελείται αµιγώς από µουσουλµάνους µαθητές και 1 Στη µνήµη του Basil Bernstein και στους δασκάλους µου, όπου γης... Παρά το γεγονός ότι επιχειρούµε να µιλήσουµε για τη διδασκαλία και την αξιολόγηση γενικά, τόσο τα παραδείγµατα όσο και η εξειδικευµένη βιβλιογραφία αναφέρονται κυρίως στα ανθρωπιστικά µαθήµατα. Πώς θα µπορούσε άλλωστε να είναι διαφορετικά, όταν µιλά ένας άνθρωπος µέσω της ειδικότητάς του; Παρά ταύτα, το Πρόγραµµα Εκπαίδευσης Μουσουλµανοπαίδων και στις Φυσικές Επιστήµες (Μαθηµατικά και Φυσική) επιχειρεί τη σύνδεση του παιδαγωγικοποιηµένου επιστηµονικού λόγου που περιλαµβάνει κάθε µάθηµα µε το κοινωνικό, που στην περίπτωσή µας είναι οι συγκεκριµένες συνθήκες που επικρατούν στα σχολεία της Θράκης. 11

12 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ µαθήτριες. Το επίπεδο της τάξης είναι ποικίλο. Κάποιοι µαθητές την καταλαβαίνουν µε δυσκολία, κάποιοι µιλούν καλά και καταλαβαίνουν ικανοποιητικά, αλλά δε γράφουν, και κάποιοι οι λιγότεροι καταφέρνουν, εκτός των άλλων, και γράφουν µικρά κείµενα χωρίς πολλά συντακτικά λάθη. Η Θεώνη έχει καταλάβει εδώ και καιρό ότι δε θέλει να «κατεβάσει» το επίπεδο των µαθηµάτων της κάθε άλλο. Θέλει να συνεχίσει να κάνει το «πλούσιο» µάθηµα που κάνει: κουβαλάει στην τάξη ενηµερωτικά βιβλία, χωρίζει τους µαθητές της σε οµάδες, αναθέτει εξατοµικευµένες εργασίες, διαβάζει από πολλές πηγές πριν κάνει το µάθηµά της. Αισθάνεται ότι τα συγκεκριµένα παιδιά «αξίζουν» αυτή την προσπάθεια και δεν είναι διατεθειµένη µε τίποτε στον κόσµο να «κατεβάσει» το επίπεδο της διδασκαλίας της. Αναγνωρίζει, βεβαίως, ότι πολλά από τα πράγµατα που προσφέρει δε γίνονται αντιληπτά από όλους τους µαθητές και τις µαθήτριές της, αλλά, ταυτοχρόνως, πιστεύει πως σε όσο πιο πλούσιο περιβάλλον εκτίθενται οι µαθητές, ειδικά αυτοί που προέρχονται από στερηµένο περιβάλλον και µε περιορισµένο πολιτισµικό κεφάλαιο, τόσο πιο καλά αποτελέσµατα έχει η διδασκαλία: ισχυρότερα κίνητρα, µεγαλύτερη προσήλωση των µαθητών στο διδασκόµενο αντικείµενο είτε πρόκειται για µετωπική διδασκαλία είτε για δουλειά σε οµάδες... 12

13 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Εκεί που πραγµατικά έχει πρόβληµα είναι στις εξετάσεις, καθώς εκεί δεν µπορεί να υπάρξει διαφοροποίηση, όπως στη διδασκαλία. Μακάρι να µπορούσε και εκεί να εξετάζει τους µαθητές της στα πράγµατα που είναι ικανοί να κάνουν ο καθένας τους. Τα ερωτήµατα τα οποία πραγ- µατικά µπορούν να απαντήσουν οι αδύνατοι µαθητές της (που είναι και οι περισσότεροι) δε θυµίζουν σε τίποτε το πλούσιο µάθηµα της Θεώνης. Είναι όµως οι ερωτήσεις αυτές το µόνο που µπορεί να κάνει, ώστε να µην «κοπεί» το µεγάλο κοµµάτι των µαθητών της. Αισθάνεται ότι αυτό που κάνει δεν είναι τόσο κακό, αλλά θέλει µία θεωρητική βάση για να δικαιολογήσει την επιλογή της. Στα διαβάσµατά της πέφτει πάνω στη θεωρία του κοινωνιολόγου της εκπαίδευσης Basil Bernstein, που είχε διαβάσει πριν από χρόνια και που τώρα της «λύνει τα χέρια». Υπογραµµίζει, σχολιάζει, κρατά σηµειώσεις και στο τέλος αναφωνεί µε χαρά: «Βρήκα τη λύση στο πρόβληµά µου! ιαφοροποιηµένη διδασκαλία από την εξέταση. εν είναι κακό, έχω θεωρητική βάση σ αυτό που κάνω». Στο πλαίσιο των µεταπτυχιακών της σπουδών, λοιπόν, κάθεται και γράφει µία ηµιθεωρητική, ηµιπρακτική εισήγηση για το θέµα, µε αποδέκτες τους συναδέλφους και φίλους της. Η εργασία, ανεπίσηµα, θα µπορούσε να έχει τον εξής τίτλο: «Η απογοήτευση των φιλολόγων στα σχολεία της Θράκης, κατά την περίοδο 13

14 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ των γραπτών εξετάσεων, και πώς να την αντιµετωπίσετε : η θεωρία του Basil Bernstein για την Ορατή και Αόρατη Παιδαγωγική, σε µικρές, κατανοητές δόσεις». Σκηνή 2η Η Ευδοξία είναι φιλόλογος σε γυµνάσιο της Ροδόπης και φίλη της Θεώνης από τα πανεπιστηµιακά χρόνια. Είναι πολύ «του καθήκοντος» και ευσυνείδητη εκπαιδευτικός. Φιλόλογος «µέχρι το µεδούλι», διαβάζει και ενηµερώνεται συνεχώς για το αντικείµενό της όχι όµως και για τη διδακτική του. Θεωρεί πως η Παιδαγωγική είναι για τους λιγότερο καλούς εκπαιδευτικούς και δεν καταλαβαίνει καθόλου τη φίλη της Θεώνη η οποία, ενώ είναι τόσο καλή φιλόλογος, σπαταλιέται σε παιδαγωγικές σπουδές και διδακτορικά σε «περίεργα» αντικείµενα, όπως η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης. Χάθηκαν θέµατα να διαλέξει; «Η ποίηση της γενιάς του 30», «Η πρώτη µεταπολεµική γενιά...». Πρωτοδιορισµένη, έπεσε λίγο από τα σύννεφα όταν διαπίστωσε το χαµηλό επίπεδο της τάξης της και τη δυσκολία επικοινωνίας µε τους µαθητές και τις µαθήτριές της. Αυτό που κυρίως τη σόκαρε ήταν η πολύ χαµηλή επίδοση των µαθητών και µαθητριών της στις πρώτες γραπτές εξετάσεις που έδωσαν, παρά το «πλούσιο» µάθηµα που έκανε: φωτοτυπίες, ευφάντα- 14

15 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ στες ερωτήσεις για το σπίτι (που η αλήθεια είναι πως απαντιούνταν από µία µικρή µειοψηφία µαθητών), εργασίες µε βάση όλες τις νέες θεωρίες οι οποίες έχουν αναπτυχθεί στο χώρο της επιστήµης της (λ.χ. αφηγηµατολογία µε όλους τους σχετικούς όρους: αφηγητής, οπτική γωνία, ετεροδιήγηση, οµοδιήγηση, αυτοδιήγηση...), γερή προετοιµασία στο σπίτι. Γιατί τόση αποτυχία; Απελπισµένη τηλεφωνεί στην καλή της φίλη Θεώνη και συζητούν τα καθέκαστα. Ανακουφίζεται κάπως, αφού και άλλοι συνάδελφοι αντιµετωπίζουν τα ίδια ή παρόµοια προβλήµατα και, αφού παίρνει ηλεκτρονικά και διαβάζει προσεκτικά το κείµενο της Θεώνης, αρχίζει να κατανοεί το «λάθος» της. Τι συνέβη στις περιπτώσεις αυτές; Η πρώτη εκπαιδευτικός, η Θεώνη, κατάλαβε από πολύ νωρίς και εξαιτίας των σπουδών της αλλά και γιατί από τη φύση της είναι πιο πολύ προσανατολισµένη στη διδασκαλία, καθώς επιχειρεί µία παιδαγωγικοποίηση όσων έµαθε στο Πανεπιστήµιο ότι δεν αρκούν µόνο οι επιστηµονικές γνώσεις των αντικειµένων, προκειµένου να τα «βγάλεις πέρα» στο σχολείο. Οι παιδαγωγικές αλλά και οι κοινωνιολογικές της σπουδές τη βοηθούν να κατανοήσει ότι διδασκαλία και αξιολόγηση είναι δύο 15

16 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ διαφορετικά, διακριτά µεταξύ τους πεδία. Η διδασκαλία αφορά σε αυτά που προσφέρει ο εκπαιδευτικός, τα οποία πρέπει εξ ορισµού να είναι πολλά και πλούσια. ιαφοροποιηµένα σε σχέση µε το επίπεδο των µαθητών, αλλά όχι υποβαθµισµένα, λιγότερα ή κατώτερα, όταν το επίπεδο των µαθητών είναι χαµηλό. Η αξιολόγηση όµως της επίδοσης των µαθητών αφορά σε όσα οι µαθητές µπορούν να αφοµοιώσουν. Εξ αντικειµένου, ακόµα και σε τάξη µε εξαιρετικές επιδόσεις, το επίπεδο των ερωτήσεων είναι χαµηλότερο από το επίπεδο της διδασκαλίας. Οι εξετάσεις δεν αντικατοπτρίζουν το επίπεδο της διδασκαλίας κάθε άλλο. Οι εξετάσεις επιχειρούν να ελέγξουν το επίπεδο των γνώσεων της τάξης και όχι αυτά που ξέρει και µεταδίδει ο εκπαιδευτικός. Σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης ο δάσκαλος γνωρίζει περισσότερα από όσα οι µαθητές του και αυτό αντικατοπτρίζεται στη διδασκαλία. Η διδασκαλία είναι η προσφορά του γνωστικού, συναισθηµατικού, δεξιοκινητικού και, γενικότερα, του παιδαγωγικού πλούτου του δασκάλου. Η στιγµή της αξιολόγησης, αν µιλούµε για στιγµιαίες εξετάσεις, αλλά και η συνεχής καθηµερινή αξιολόγηση, σε όλη τη διάρκεια της χρονιάς, είναι, εκτός όλων των άλλων που µας έχει δείξει η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης (διατήρηση του status quo, ετικετοποίηση...), και µία παιδαγωγική διαδικασία εξόχως χρήσιµη για τους εκπαιδευτικούς 16

17 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ αλλά κυρίως για τους µαθητές και τις µαθήτριές τους. Τουλάχιστον στις βαθµίδες οι οποίες δεν κυριαρχούνται από εξετάσεις εξωτερικού τύπου, όπως το Λύκειο, ο εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να χρησιµοποιεί τη διδασκαλία του ως παιδαγωγικό εργαλείο για να ελέγχει το βαθµό κατανόησής της, το επίπεδο και τα προβλή- µατα των µαθητών του. Η διδασκαλία, εξάλλου, έχει και µακροχρόνια αποτελέσµατα τα οποία δεν µπορούν να φανούν και να αναδειχθούν µόνο στις εξετάσεις. Η Ευδοξία, από την άλλη, δεν είναι τόσο προσανατολισµένη στη διδασκαλία. Θεωρεί πως «καλός φιλόλογος είναι ο διαβασµένος φιλόλογος» και απεχθάνεται όλη αυτή τη συζήτηση περί διδασκαλίας και διδακτικής, περί κοινωνιολογικών θεωριών και άλλων συναφών. Η δύσκολη πραγµατικότητα και η επαφή µε τη Θεώνη την κάνουν να αλλάξει κάπως στάση, αλλά αυτό που πραγµατικά τη στρέφει σε άλλη εντελώς κατεύθυνση είναι η «πανωλεθρία» των µαθητών της στις εξετάσεις. Αφού διαβάσει την εργασία της Θεώνης, επιχειρεί κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που έκανε πριν. Τα αποτελέσµατα µάλλον τη δικαιώνουν. Και οι δύο φιλόλογοι είναι επαρκείς και καλοπροαίρετοι εκπαιδευτικοί. Η δεύτερη ανήκει στην πλειοψηφία των 17

18 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ φιλολόγων οι οποίοι, αβοήθητοι εντελώς και χωρίς καθόλου παιδαγωγικές σπουδές, ρίχνονται στη σκληρή πραγµατικότητα του σχολείου. Κάποιες φορές, µάλιστα, στις πρώτες σπουδές τους όχι µόνο δεν ενθαρρύνονται να σκέφτονται παιδαγωγικά, αλλά αντίθετα αποθαρρύνονται από τους αποκλειστικά ακαδηµαϊκά προσανατολισµένους πανεπιστηµιακούς δασκάλους τους. Περί αξιολόγησης γενικά Η αξιολόγηση, καθώς είναι στενά συνυφασµένη µε τα άλλα τρία δοµικά στοιχεία του µικρού συστήµατος «πρόγραµµα διδασκαλίας» (σκοποί, περιεχόµενο και µεθόδευση της διδασκαλίας, αξιολόγηση της επίδοσης των µαθητών), έχει άµεση σχέση µε αυτά. Συνεπώς, όταν µιλούµε για αξιολόγηση των µαθητών, δεν αναφερόµαστε µόνο σε τεχνικές εξέτασης και βαθµολόγησης, σε µέσους όρους, σε στατιστικά σηµαντικά λάθη και αποκλίσεις, στην ανύπαρκτη επιστηµονικοφανή «αντικειµενικότητα». Μιλούµε για τον τρόπο εργασίας του εκπαιδευτικού και των µαθητών του στην τάξη, για τον τρόπο δουλειάς και το είδος των εργασιών των µαθητών, για τις λανθάνουσες φιλοσοφικές, πολιτικές και κοινωνιολογικές αντιλήψεις οι οποίες υπάρχουν πίσω από κάθε στοιχείο της συγκεκριµένης διδασκαλίας. Αυτά 18

19 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ που ζητούµε στις εξετάσεις, προκειµένου να αξιολογήσουµε τους µαθητές µας, είναι κοµµάτι από αυτά που τους διδάξαµε, αντανακλούν και αναδεικνύουν τη δουλειά που κάναµε µε τους µαθητές µας όλη τη χρονιά. Ταυτοχρόνως, καθώς γνωρίζουµε τους µαθητές µας, δηλαδή γνωρίζουµε πού ζουν, ποιοι είναι οι γονείς τους και τα αδέλφια τους, γνωρίζουµε τις δυσκολίες που πέρασαν και περνούν, είµαστε σε θέση να βλέπουµε την προσπάθεια που καταβάλλουν όλη τη χρονιά. Τη στιγµή των τελικών εξετάσεων δεν µπορούµε και δεν πρέπει να εί- µαστε άδικα αντικειµενικοί, λες και βαθµολογούµε τα γραπτά ενός ροµπότ. Βαθµολογούµε την Εµινέ, την Γκιλµάζ, την Ταχάρ, την Αϊσέλ, το Σοκρούτ, τον Εφτούν, το Μεχµέτ, το Χουσνή. Η αξιολόγηση των µαθητών (ή, ορθότερα, η αξιολόγηση των εργασιών/του έργου των µαθητών) δεν µπορεί παρά να πηγάζει από τη φιλοσοφία, τις αρχές και το περιεχόµενο της διδασκαλίας και επηρεάζει, µε τη σειρά της, τη µεθόδευση της διδασκαλίας. Παρά το γεγονός ότι αυτό πολύ συχνά δε γίνεται σεβαστό ή αντιληπτό, οι εξετάσεις από µόνες τους, όσο εξελιγµένες κι αν είναι, δεν µπορούν να αυτονοµηθούν από το πρόγραµµα διδασκαλίας στο οποίο ανήκουν. Oι εξετάσεις και η αξιολόγηση των µαθητών είναι κοµµάτι της διδασκαλίας και 19

20 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ της παιδαγωγικής προσέγγισης που έχουµε υιοθετήσει όλη τη χρονιά. Από την άλλη, οι εξετάσεις και η γενικότερη λειτουργία τους αποτελούν αναπόσπαστο κοµµάτι της πειθαρχίας του εκπαιδευτικού συστήµατος, υιοθετούνται σιωπηλά και διαµορφώνουν την υποκειµενικότητα των µαθητών. 2 Αυτός ή ο άλλος τρόπος εξετάσεων (άρα και της διδασκαλίας που προηγήθηκε) διαµορφώνει την υποκειµενικότητα των µαθητών ανάλογα. Λ.χ. είναι οι εξετάσεις η ευκαιρία να σε «τσακώσει» ο εκπαιδευτικός αδιάβαστο ή µήπως η ηµέρα των εξετάσεων είναι µία µέρα σαν όλες τις άλλες στο σχολείο, γιατί σου ζητά ο δάσκαλός σου, για µία ακόµα φορά, να κάνεις αυτά που έκανες όλη τη χρονιά; Μήπως οι εξετάσεις προωθούν τον κοινωνικό αποκλεισµό µέσω της υποτιθέµενης «αντικειµενικότητάς» τους ή µήπως αποτελούν παιδαγωγικό εργαλείο στα χέρια του έµπειρου δασκάλου; Αυτή ή η άλλη επιλογή εγχαράσσονται στους µαθητές και τους διαµορφώνουν σε ανταγωνιστικούς ή συνεργατικούς, πειθήνιους ή δηµιουργικούς ανθρώπους. 2 Βernstein B., Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, µτφρ. Ι. Σολοµών, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1989, σ

21 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η αξιολόγηση και τα παιδαγωγικά ρεύµατα Παραδοσιακά στην Παιδαγωγική ο χώρος της αξιολόγησης έχει «χαριστεί» στην Παιδαγωγική Ψυχολογία, όπου και εγκλωβίστηκε θανάσιµα στον µπιχαβιορισµό και τον πολιτικό συντηρητισµό. Η αξιολόγηση του µαθητή στο πλαίσιο της Εµπειρικής Παιδαγωγικής συνδέεται µε το τελικό αποτέλεσµα σε στιγµιαίου τύπου εξετάσεις (summative evaluation) και πάντως, ακόµα και αν το µοντέλο των εξετάσεων είναι βελτιωµένο (πολλαπλές εξετάσεις, συνθετικές εργασίες...), η αντίληψη η οποία λανθάνει είναι αυτή της «αντικειµενικότητας». «Η µαθησιακή διαδικασία εξισώνεται µε µια κανονιστική διαδικασία µεταβίβασης πακέτων γνώσεων, στο πλαίσιο της οποίας, ο µεν µαθητής µετατρέπεται σε παθητικό υποκείµενο, ο δε εκπαιδευτικός σε αξιολογητή µιας εκεί έξω κατασκευασµένης γνώσης, την οποία απλά µεταβιβάζει και στη συνέχεια αξιολογεί. Έτσι η αξιολόγηση έρχεται να µετρήσει, µε αντικειµενικό και έγκυρο ή όχι τρόπο, το τελικό αποτέλεσµα µιας τυποποιηµένης και µηχανιστικής µαθησιακής διαδικασίας οι παιδαγωγικές απαιτήσεις της οποίας είναι πολύ περιορισµένες. Στη λογική αυτή εντάσσονται και οι θεωρούµενες µοντέρνες τεχνικές αξιολόγησης». 3 3 Λάµνιας Κ., «Η αξιολόγηση του µαθητή: Ανάδειξη διαφοροποιηµένων σηµασιοδοτήσεων της έννοιας», Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 26, 1997, σ

22 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Στην Ερµηνευτική Παιδαγωγική η έννοια της «αντικει- µενικότητας» δίνει τη θέση της στην έννοια της «ερµηνείας», από την πλευρά του εκπαιδευτικού, των αιτίων για τα οποία οι µαθητές αποτυγχάνουν. Στην περίπτωση των σχολείων µε µειονοτικούς µαθητές, η Ερµηνευτική Παιδαγωγική µάς βοηθά να κατανοήσουµε τους λόγους της σχολικής αποτυχίας των µαθητών µας που είναι η διγλωσσία, η χαµηλή κοινωνική προέλευση, η αδυναµία των γονιών να παρακολουθήσουν και να βοηθήσουν τα παιδιά τους στο σπίτι. Η «αντικειµενικότητα» στην περίπτωση αυτή έχει πολύ µικρότερη σηµασία από τη σοβαρότητα της κατάστασης, η οποία θα µπορούσε να περιγραφεί µε τον όρο κοινωνική-ταξική ανισότητα. Τη στιγµιαία εξέταση της Εµπειρικής Παιδαγωγικής έρχεται να αντικαταστήσει στην Ερµηνευτική Παιδαγωγική η περιγραφική αξιολόγηση, η οποία προκύπτει από συνεχείς αξιολογήσεις των µαθητών, στη διάρκεια όλης της σχολικής χρονιάς (διαµορφωτική αξιολόγηση formative evaluation), µε φάκελο εργασίας (coursework) και όχι µε στιγµιαία τεστ. Ο εκπαιδευτικός κάνει προσπάθεια να βελτιωθεί κάθε µαθητής του και τον αξιολογεί σε σχέση µε τον εαυτό του: πόσο προόδευσε σε σχέση µε αυτό που ήταν όταν ξεκίνησε και όχι συγκριτικά µε τους άλλους µαθητές. Είναι εµφανής η απόπειρα επανόρθω- 22

23 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ σης, η προσπάθεια απονοµής δικαιοσύνης και ανακατάταξης του σχολικού δυναµικού. Λανθάνει όµως και στην Ερµηνευτική Παιδαγωγική µία θετικιστική αντίληψη για τη γνώση και την αξιολόγησή της, καθώς η γνώση προϋπάρχει του µαθήµατος και ο εκπαιδευτικός βεβαίως µε πιο εκλεπτυσµένα εργαλεία και µε περισσότερο προβληµατισµό από ό,τι στην Εµπειρική Παιδαγωγική έρχεται να αποδώσει την αξία που ενυπάρχει στον µαθητή ούτως ή άλλως έπειτα από βοήθεια, ενισχυτική διδασκαλία, στην περίπτωσή µας διευρυµένο ωράριο, κ.ο.κ. Όµως εµείς γνωρίζουµε πολύ καλά ότι η γνώση δεν είναι αντικειµενική και δε βρίσκεται «εκεί έξω», για να τη µεταφέρουµε εµείς σαν ιµάντες µεταβίβασης στους µαθητές µας. Η γνώση δεν µπορεί να παράγεται ερήµην της κοινωνίας στην οποία διδάσκουµε. Η γνώση νοηµατοδοτείται σε µεγάλο βαθµό από το µαθητή και το δάσκαλό του, µέσα στη συγκεκριµένη τάξη όπου γίνεται το µάθηµα κάθε φορά, και ο µαθητής δεν έχει αυτόνοµη αξία η οποία µεταφράζεται σε βαθµό. Η αξία αυτή είναι το αποτέλεσµα του «συµβολαίου» του µαθητή µε το δάσκαλό του. Η Κριτική Παιδαγωγική, λοιπόν, προτείνει, αντί της απλής διδασκαλίας της «αντικειµενικής» γνώσης και της συνακόλουθης «αντικειµενικής» αξιολόγησής της ή ακόµα αντί για τα θεραπευτικά αντισταθµι- 23

24 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ στικά µέτρα που προτείνει η Ερµηνευτική Παιδαγωγική, την παραγωγή γνώσης µέσα στη σχολική τάξη από τον εκπαιδευτικό και τους µαθητές του από κοινού. Με τον τρόπο αυτό, όταν δηλαδή ο µαθητής είναι «συν-παραγωγός» γνώσης και παράγει το δικό του λόγο, αυτό που πραγµατοποιείται µέσα στην τάξη είναι πολύ πιο πέρα από την «αντικειµενική» γνώση η οποία απλώς αναπλαισιώνεται: είναι δηµιουργία νέων γνώσεων, παραγωγή βιωµατικού και αυθεντικού λόγου µε την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού. εν είναι, λοιπόν, η αξιολόγηση έλεγχος κατοχής γνωστικού τύπου δεξιοτήτων. είναι η αποτύπωση µιας πληθώρας δεξιοτήτων, γνώσεων, συναισθηµάτων και πολιτισµικών χαρακτηριστικών τα οποία αποτιµώνται µε πολλαπλούς τρόπους για την αυθεντικότητα, τη γνησιότητα, την ειλικρίνειά τους και, τέλος, για τη γνωστική τους ακρίβεια και ορθότητα. µία ορθότητα όµως που είναι αντικείµενο διαπραγµάτευσης και συζήτησης από όλη την τάξη. 4 4 Στα ελληνικά σχολεία αυτό που συµβαίνει κυρίως είναι µία θετικιστικού τύπου αξιολόγηση, µία αξιολόγηση η οποία κινείται, δηλαδή, στο πλαίσιο της Εµπειρικής Παιδαγωγικής. Αυτή ήταν άλλωστε και η κατεύθυνση των τελευταίων σχετικών µεταρρυθµιστικών µέτρων: τεστ, αντικειµενική αξιολόγηση κτλ. Κάποιες νύξεις για συνθετικές εργασίες έµειναν µάλλον στα χαρτιά. Λίγοι ενηµερωµένοι και ευαισθητοποιηµένοι εκπαιδευτικοί κινούνται στο πλαίσιο της Ερµηνευτικής Παιδαγωγικής, στο 24

25 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Ας δώσουµε ένα παράδειγµα: διδάσκουµε σε µία τάξη µε µειονοτικούς µαθητές τα δικαιώµατα των παιδιών στον κόσµο µας σήµερα. Ήδη η έννοια της παιδικής ηλικίας νοηµατοδοτείται διαφορετικά στη µουσουλµανική κοινότητα της Θράκης από ό,τι στα µεγάλα αστικά κέντρα της Ελλάδας και µάλιστα όταν αναφερόµαστε σε µικροαστικά ή µεσοαστικά στρώµατα. Η έννοια της εργασίας για το παιδί των στρωµάτων αυτών συνιστά εκµετάλλευση, ενώ για τη µουσουλµανική µειονότητα είναι, πολλές φορές, ανάγκη, εκ των ων ουκ άνευ. Συνεπώς, δε θα µεταφέρουµε τη γνώση περί δικαιωµάτων ως έχει, χωρίς να λαµβάνουµε υπ όψιν τους συγκεκριµένους µαθητές µας, αλλά θα επαναπροσδιορίσουµε όλοι µαζί τις έννοιες και θα νοηµατοδοτήσουµε εκ νέου την παιδική ηλικία, τα δικαιώµατα κτλ. Αυτό δε σηµαίνει καθόλου πως υποβαθµίζεται το επίπεδο της διδασκαλίας. Σηβαθµό βεβαίως που οι συνθήκες το επιτρέπουν: σχολική βαθ- µίδα ( ηµοτικό και Γυµνάσιο και όχι Λύκειο), συνθήκες συλλόγου κτλ. Το παράδειγµα της Κριτικής Παιδαγωγικής µόνο περιθωριακά µπορούµε να πούµε ότι λειτουργεί στο πλαίσιο ερευνητικών προγραµµάτων (λ.χ. ίσως κάποιοι εκπαιδευτικοί στο πλαίσιο του προγράµµατος Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων επιχειρούν τόσο στο επίπεδο της διδασκαλίας όσο και στο επίπεδο της αξιολόγησης να κινηθούν στο πλαίσιο αυτό), προγραµµάτων έρευνας δράσης, νεωτεριστικών σχολείων, όπως τα Σχολεία εύτερης Ευκαιρίας, κτλ. 25

26 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ µαίνει πολύ απλά ότι διαφοροποιούµε τη διδασκαλία µας και την αναβαθµίζουµε για χάρη των συγκεκριµένων µαθητών και µαθητριών µας. ε σηµαίνει ότι διδάσκουµε άλλα για τους «κατώτερους». Σηµαίνει ότι διδάσκουµε µε άλλο τρόπο αυτά που διδάσκουµε σε µαθητές αυτής της ηλικίας αλλού. Με δεδοµένο το πολιτικό κλίµα στις µέρες µας γενικά, και στον εκπαιδευτικό χώρο ειδικότερα, τα ζητήµατα έχουν τεθεί διαφορετικά και πάλι µπορούµε, δηλαδή, να µιλήσουµε για µία υπαναχώρηση, σε σχέση µε τον προβληµατισµό και την ευαισθητοποίηση που είχε προηγηθεί και εν µέρει είχε γονιµοποιήσει τα εκπαιδευτικά πράγµατα στις δεκαετίες του 60 και του 70, σχετικά µε τον κοινωνικό ρόλο του σχολείου γενικότερα και της αξιολόγησης ειδικότερα. Υπάρχει, δηλαδή, διεθνώς µία τάση υπαναχώρησης προς τα τεστ, τις «αντικειµενικού» τύπου εξετάσεις και, γενικότερα, ένα λόγο γραφειοκρατικό, υποθετικά αντικειµενικό, τεχνοκρατικό... Θεωρητική θεµελίωση Σε θεωρητικό επίπεδο χρήσιµη για την αξιολόγηση των µαθητών είναι η υιοθέτηση των αρχών της Ορατής και Αόρατης Παιδαγωγικής (Visible-Invisible Pedagogy) του 26

27 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Basil Bernstein. Υιοθέτηση των αρχών αυτών σηµαίνει διαφορετικές αρχές για τη διδασκαλία από ό,τι για τις εξετάσεις. Στη διδασκαλία µας, η οποία είναι πλούσια και απαιτητική, υιοθετούµε τις αρχές της Αόρατης Παιδαγωγικής. Στην Αόρατη Παιδαγωγική οι ιεραρχικοί κανόνες, οι κανόνες οργάνωσης και τα κριτήρια είναι υπονοού- µενα και άγνωστα στους µαθητές, καθώς οι κανόνες αυτής της πρακτικής πηγάζουν από πολύπλοκες θεωρίες της ανάπτυξης του παιδιού, της Γλωσσολογίας και µερικές φορές παράγονται από ψυχαναλυτικές θεωρίες. 5 Αυτό σηµαίνει πολύ απλά ότι η διδασκαλία είναι στη δικαιοδοσία του διδάσκοντος, ο οποίος ως ενήλικος και επαγγελµατίας δε διαπραγµατεύεται το τι και το πώς της διδασκαλίας του µε τους µαθητές του. ιαβάζει, επιµορφώνεται και βελτιώνει τη διδασκαλία του, δε µοιράζεται όµως αυτή τη γνώση µε τους µαθητές και τις µαθήτριές του, πράγµα που θα έκανε αν δίδασκε, λ.χ., σε ενήλικες. Και δεν είναι καθόλου απαραίτητο, κατά την άποψή µου, να γίνεται ο µαθητής κοινωνός της διδακτικής στρατηγικής του δασκάλου του. Όµως, στις εξετάσεις ο µαθητής οφείλει και πρέπει να γνωρίζει το πώς και το τι. Για το λόγο αυτό υιοθετούµε 5 Bernstein B., ό.π., σ

28 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ στην αξιολόγηση και στις εξετάσεις τις αρχές της Ορατής Παιδαγωγικής. Στην Ορατή Παιδαγωγική οι ιεραρχικές σχέσεις µεταξύ εκπαιδευτικών και µαθητών, οι κανόνες οργάνωσης (διαδοχή, βηµατισµός) και τα κριτήρια είναι σαφή και γνωστά στους µαθητές. 6 ηλαδή στην Ορατή Παιδαγωγική ο µαθητής γνωρίζει τον τρόπο των εξετάσεων, είναι σαφές σε τι ερωτήµατα ή θέµατα ή δραστηριότητες θα αξιολογηθεί και ίσως, ακόµα, έχει κάνει και δοκιµαστικές εξετάσεις. Σε καθη- µερινό επίπεδο, καθώς ο εκπαιδευτικός διδάσκει (σύµφωνα µε τις αρχές της Αόρατης Παιδαγωγικής), ο µαθητής γνωρίζει σε τι αντιστοιχεί η διδασκαλία αυτή σε επίπεδο αξιολόγησης και εξετάσεων. Η Ορατή Παιδαγωγική δίνει έµφαση στην επιτέλεση (performance) του µαθητή, στο κείµενο που το παιδί δηµιουργεί και στο βαθµό που το κείµενο αυτό ικανοποιεί τα κριτήρια της Παιδαγωγικής αυτής. Η έµφαση εδώ είναι στο εξωτερικό αποτέλεσµα της µάθησης, σ αυτό που φαίνεται, που είναι ορατό. Αποτέλεσµα αυτής της Παιδαγωγικής είναι η διαβάθµιση των µαθητών αναλόγως του βαθµού στον οποίο ικανοποιούν τα κριτήρια που έχουµε θέσει. ε µιλούµε όµως για άκριτη υιοθέτηση της Ορατής Παιδαγω- 6 Ό.π., σ

29 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ γικής ούτε καν στην αξιολόγηση. ηλαδή δεν τροποποιούµε τη διδασκαλία µας µε βάση τις εξετάσεις, καθιστούµε όµως σαφές πώς και τι αξιολογούµε, τι και µε ποιον τρόπο το εξετάζουµε. Μία ενδεχόµενη, λοιπόν, λύση στο πρόβληµα της διδασκαλίας και της αξιολόγησης είναι η υιοθέτηση των αρχών της Αόρατης Παιδαγωγικής στο γενικότερο πλαίσιο της διδασκαλίας και των αρχών της Ορατής Παιδαγωγικής στις εξετάσεις και την αξιολόγηση. Η αξιολόγηση των µαθητών στην Ελλάδα Στην Ελλάδα, στο πλαίσιο του προβληµατισµού περί αξιολόγησης και εξετάσεων υιοθετώντας τις θεωρίες της Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης, παρουσιάστηκε και εξετάστηκε το σχολείο ως µηχανισµός επιλεκτικός, κατανεµητικός και αναπαραγωγικός. Όσον αφορά στην αξιολόγηση των µαθητών έχει αρχίσει να αναπτύσσεται ένας ενδιαφέρων προβληµατισµός, παρά το γεγονός ότι σε επίπεδο κεντρικής εξουσίας όσα έγιναν τα τελευταία χρόνια στο χώρο της αξιολόγησης είναι µάλλον πρόχειρα, αφελή (γιατί δεν µπορούν να είναι εφαρµόσιµα, χωρίς τις αντίστοιχες αλλαγές στο πρόγραµµα αλλά και στη νοοτροπία των εκπαιδευτικών) και εν γένει οπισθο- 29

30 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ δροµικά (γιατί αναµειγνύονται η «αντικειµενική» και η περιγραφική αξιολόγηση, δίνοντας, βεβαίως, την πρωτοκαθεδρία στην αντικειµενική). Ο εκπαιδευτικός χώρος, ωστόσο, εκτός ίσως ελαχίστων εξαιρέσεων 7 έχει επιδείξει µία στείρα κατά την άποψή µας αντίθεση προς την αξιολόγηση, προφανώς µην κατανοώντας την πραγµατική πολιτική της σηµασία. Η αξιολόγηση των µαθητών, όπως και όλο το εκπαιδευτικό σύστηµα, είναι ταξικά προσδιορισµένα, πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης και ταξικής πάλης. Το σχολείο είναι µηχανισµός επιλογής και δεν µπορεί παρά, στο πλαίσιο του καπιταλισµού, να συνεχίσει να είναι έτσι. Αν δε θέλουµε να είµαστε άδικοι απέναντι στους µαθητές των κατώτερων στρωµάτων και των εθνικών, εθνοτικών, γλωσσικών ή θρησκευτικών µειονοτήτων εφαρµόζοντας την αντικειµενικότητα της Εµπειρικής Παιδαγωγικής, ας µην είµαστε ούτε πατερναλιστικοί απέναντί τους, χαρίζοντάς τους βαθµούς οι οποίοι δεν έχουν κανένα αντίκρισµα. Μεταξύ αυτών των δύο ακραίων τάσεων υπάρχει η µέση οδός: επιδιώκουµε στο πλαίσιο των δυνα- 7 Χιωτάκης Στ., «Ποιον θα ωφελούσε η κατάργηση των εξετάσεων και των βαθµών στο ηµοτικό και το Γυµνάσιο;», εκαπενθήµερος Πολίτης, 73, 1986, σ

31 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ τοτήτων µας κάθε φορά να κάνουµε όσο το δυνατόν καλύτερη και πλουσιότερη τη διδασκαλία µας. Ενισχύουµε θετικά τους µαθητές µας. Φροντίζουµε ώστε η διδασκαλία µας να περιλαµβάνει τις ιδιαιτερότητες των περιοχών στις οποίες διδάσκουµε. Φροντίζουµε ώστε η εκπαιδευτική µας δραστηριότητα να µην αποκλείει και να µην προσβάλλει τα χαρακτηριστικά εκείνα τα οποία καθιστούν τους µαθητές µας «διαφορετικούς» σε σχέση µε εµάς. Είµαστε δίκαια επιεικείς όταν αξιολογούµε και όχι άδικα «αντικειµενικοί». «Παίζουµε και εµείς το παιχνίδι της αξιολόγησης», ακριβώς γιατί η συµµετοχή σ αυτό το παιχνίδι καθορίζει εν πολλοίς τα πράγµατα στην εκπαίδευση: µέσω της αξιολόγησης, η οποία κάποια στιγµή γίνεται εξωτερική, οι µαθητές µας συνεχίζουν τη φοίτησή τους από τη µία τάξη του Λυκείου στην άλλη, µέσω της αξιολόγησης όσοι µαθητές και όσες µαθήτριές µας συνεχίσουν τις σπουδές τους στο Πανεπιστήµιο θα είναι σε θέση να τις παρακολουθούν ουσιαστικά. Εκτός αξιολόγησης, εµείς είµαστε εκτός παιχνιδιού και οι µαθητές µας εκτός πραγµατικότητας. Και εκτός παιχνιδιού, για την περιοχή της Θράκης σηµαίνει πολύ «απλά» διαιώνιση της υποεκπαίδευσης, της αµάθειας, του κοινωνικού αποκλεισµού. 31

32 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ Πολλά εκπαιδευτικά συστήµατα δυτικών χωρών, στο πλαίσιο µιας πολυπολιτισµικής κοινωνίας και µιας διαπολιτισµικής εκπαίδευσης, επεξεργάστηκαν και προτείνουν λύσεις για το ζήτηµα της αξιολόγησης, στο πλαίσιο περισσότερο της Ερµηνευτικής παρά της Κριτικής Παιδαγωγικής. Εδώ αναγκαστικά τίθενται και τα ζητήµατα των µειονοτήτων, ειδικά αυτών που είναι περιθωριακές, λ.χ. στην περίπτωση της χώρας µας τουρκόφωνοι-µουσουλ- µάνοι, Ποµάκοι, τσιγγάνοι... Είναι γνωστό ότι τα παιδιά της εργατικής τάξης, λόγω ταξικής προέλευσης, γλωσσικών κωδίκων και οικογενειακών αξιών και κουλτούρας, είναι αυτά που αποτυγχάνουν κυρίως στο σχολείο. Επίσης, είναι γνωστό ότι: «Κάθε είδους εκπαίδευση είναι εγγενώς µία ηθική δραστηριότητα η οποία αρθρώνει την/τις κυρίαρχη/-ες ιδεολογία/-ες της/των κυρίαρχης/-ων οµάδας/-ων». 8 Η προσέγγιση της αξιολόγησης που επιχειρούµε υιοθετεί την αρχή των κωδίκων του Bernstein, χρησιµοποιεί την έννοια της παραγωγής λόγου (discourse) στην κοινωνία, την επιστήµη και τη σχολική τάξη και χρησιµοποιεί ως 8 Βernstein B., The Structuring of Pedagogic Discourse, Volume IV: Class, codes and control, RKP, London,

33 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ γνώµονα τις έννοιες της κριτικής εγγραµµατοσύνης και της συνακόλουθης διαµόρφωσης της υποκειµενικότητας. 9 Οι εξετάσεις και το σύστηµα αξιολόγησης είναι συστατικά και ρυθµιστικά στοιχεία του εκπαιδευτικού συστή- µατος και ως κώδικες υιοθετούνται σιωπηλά και διαµορφώνουν την υποκειµενικότητα των µαθητών. Ρυθµίζουν τις σχέσεις µεταξύ των δοµικών συστατικών των προγραµµάτων διδασκαλίας (σκοποί, περιεχόµενο, µεθόδευση), παράγουν διακρίσεις µεταξύ των µαθητών, και όχι µόνον αυτό, αλλά παράγουν και τις αρχές για τις διακρίσεις αυτές. Ακριβώς επειδή ως κώδικας η αξιολόγηση είναι πεδίο αντιπαραθέσεων, πρόκλησης και αλλαγής, αποκτά νόηµα και σηµασία σε κάθε µεταρρυθµιστική απόπειρα. Η άρθρωση προσωπικού λόγου στο σχολείο εκ µέρους των µαθητών είναι πολύ σηµαντική και αποτελεί το ση- 9 Βλ. συνολικά την πρόταση για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας: Αποστολίδου Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999, σ και Οµάδα Έρευνας για τη ιδασκαλία της Λογοτεχνίας, ιαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο: Μια νέα πρόταση διδασκαλίας, Β. Αποστολίδου, Β. Καπλάνη & Ε. Χοντολίδου (επιµ.), Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα,

34 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ µαντικότερο στοιχείο για την αξιολόγησή τους. Η άρθρωση του λόγου αυτού δεν είναι ζήτηµα ταλέντου ή υψηλών ικανοτήτων τις οποίες κάποιοι διαθέτουν και «φέρνουν» στο σχολείο από το σπίτι τους. Είναι αντικεί- µενο κοπιαστικής και συστηµατικής άσκησης στη γλώσσα κάθε µαθήµατος. Η άρθρωση αυτού του λόγου είναι ζήτηµα µαθηµένης συµπεριφοράς, ζήτηµα οικείωσης και εξοικείωσης µε τα κείµενα κάθε µαθήµατος ως πολιτισµικού προϊόντος. Εντέλει, ο τρόπος αυτός διδασκαλίας αποβλέπει και αποσκοπεί στην κατανόηση και νοηµατοδότηση του κόσµου που µας περιβάλλει. Οι σχολικές τάξεις µπορούν να είναι χώροι πολιτισµικής παραγωγής, καθώς µέσα και σ αυτές κατασκευάζονται οι ταυτότητες των µαθητών µας. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο για το σχεδιασµό προγραµµάτων, τη διδασκαλία και την αξιολόγηση χρειαζόµαστε µία συνεκτική θεωρία που να συνέχει την επιστήµη µας µε την κοινωνία, ώστε να είµαστε σε θέση να νοηµατοδοτήσουµε τις διαφορετικές πραγµατικότητες της τάξης µας. 10 Μια πληθώρα σχολικών και διδακτικών πρακτικών µπορεί να αποτελέσει ένα περιβάλλον όπου συγκροτούνται και διαµορφώνονται διαφορετικές υποκειµενικότητες. 10 Hardcastle J., Classrooms as Sites for Cultural Making, English in Education, 19(3), 1985, σ

35 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η αντίληψη αυτή αντιµετωπίζει τους µαθητές όχι ως παθητικούς καταναλωτές των πολιτιστικών προϊόντων άλλων, αλλά ως παραγωγούς νοήµατος και παραγωγούς των µέσων για τη νοηµατοδότηση της πραγµατικότητας. 11 Πώς αξιολογώ τελικά την επίδοση των µαθητών µου; Ειδικά για τα παιδιά των µειονοτήτων (εθνικών και εθνοτικών, γλωσσικών και θρησκευτικών) και των κατώτερων τάξεων ο αγώνας των εξετάσεων είναι αγώνας της προφορικότητας (που κατέχουν οι µαθητές) σε αντίθεση µε το γραπτό λόγο (που είναι ο λόγος του σχολείου), αγώνας για ένταξη στο βηµατισµό (pacing) του σχολείου, της κοινωνίας γενικότερα. Η αξιολόγηση πιστοποιεί το επιτυχές ή όχι αυτής της µετάβασης. Είναι ένας αγώνας (από πλευράς µαθητών) απόκτησης και κατάκτησης της κριτικής εγγραµµατοσύνης. Αυτό, ενδεχοµένως, έχει µεγαλύτερη ισχύ για τα παιδιά της εργατικής τάξης και γενικότερα των κατώτερων στρωµάτων, των µειονοτήτων κτλ. τα οποία δεν έχουν ούτε το µορφωτικό περιβάλλον στο σπίτι ούτε τους µορφωµένους ή 11 Kress G., Making signs and making subjects: The English curriculum and social futures Αn inaugural lecture, Institute of Education, University of London,

36 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ τους εύκαιρους γονείς ή ούτε καν το χώρο να εργαστούν απερίσπαστοι, µε επιµέλεια και µεθοδικότητα. 12 Είναι, συνεπώς, ένας αγώνας (από πλευράς µας) δια- µόρφωσης χειραφετηµένων υποκειµένων, ικανών να γεµίσουν τα κενά του λόγου, να ανατρέψουν τη δεδο- µένη κατάσταση πραγµάτων. Μέσα από αυτή την ποικιλία και την πολλαπλότητα των εργασιών οι οποίες ανατίθενται στους µαθητές, επιχειρούµε µία ανακατανοµή των παραδεδοµένων αξιών και των αξιολογικών κρίσεων που συνοδεύουν τους µαθητές της τάξης µας (καλοί και κακοί µαθητές). Καθώς η νοµι- µότητα της ερµηνείας έχει περάσει από το δάσκαλο σε ολόκληρη την ερµηνευτική κοινότητα της τάξης, η αξιολόγηση των εργασιών των µαθητών δεν µπορεί παρά να είναι και αυτή έργο συλλογικής αποτίµησης και ευθύνης. Οι µαθητές δεν αξιολογούνται µόνο µε εξετάσεις στιγ- µιαίου τύπου αλλά και µε εργασίες τύπου project τις οποίες βεβαίως έχουν τη δυνατότητα, αλλά και την υποχρέωση, να επεξεργαστούν εκ νέου µετά τη διόρθωση που έχει γίνει από τον εκπαιδευτικό, µε τη συµµετοχή ολόκληρης της οµάδας. Ο µαθητής ο οποίος συνειδητά θα συµµετάσχει στο µάθηµα βλέπει την εικόνα του να 12 Bernstein B., ό.π., 1989, σ

37 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ βελτιώνεται µε το πέρασµα του χρόνου και, εν πάση περιπτώσει, ακόµα κι αν δεν παρουσιάζει θεαµατικά αποτελέσµατα από την άποψη της βαθµολογικής κλίµακας, ωστόσο παίρνει µία θέση στην τάξη γι αυτό που είναι και που αξίζει, ούτως ή άλλως. Κάθε µαθητής αποδέχεται τη διαφορετικότητά του. δεν είναι ίδιος µε τους άλλους, είναι ίσος µ αυτούς. Αποδέχεται όµως και τη διαφορετικότητα των άλλων. Γι αυτό και η παραγωγή του δικού του λόγου ή του λόγου των άλλων δεν είναι απλώς σωστή ή λανθασµένη. Βρίσκει τη θέση της στην πολυφωνία των λόγων στην τάξη και αξιολογείται όχι από κάποιον ανώτερο, µε αδιαφανή αντικειµενικά κριτήρια (τα οποία ούτως ή άλλως δεν υπάρχουν), σε σχέση µε κάποιον ανύπαρκτο µέσο όρο µαθητή, αλλά αξιολογείται από τους άλλους και αυτοαξιολογείται µε διαφάνεια και εντιµότητα βάσει ενός συµβολαίου το οποίο έχει υπογραφεί από κοινού από τα µέλη της τάξης. Οι οµαδικές εργασίες, οι οποίες συνιστούν ένα πολύ ουσιαστικό κοµµάτι της δουλειάς µας, παίζουν αυτόν το ρόλο ακριβώς: της άσκησης στην ανοχή της διαφοράς, στην πολυφωνία, στην υπευθυνότητα. Οι εξατοµικευµένες εργασίες θα λειτουργούν θεραπευτικά για τους αδύνατους µαθητές. Οι αδύνατοι όµως µαθητές, οι οποίοι συνήθως δεν είναι οι κατά Bourdieu «κληρονόµοι», δε θεωρούµε ότι είναι «στερηµένοι» µαθητές, ακριβώς γιατί ο προτει- 37

38 ΕΜ ΚΛΕΙ ΙΑ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΛΕΙ ΙΑ νόµενος τρόπος διδασκαλίας και εξέτασης επιχειρεί έναν επαναπροσδιορισµό του πολιτισµικού κεφαλαίου, της έννοιας του επιτεύγµατος, της επιτυχίας µέσω συλλογικών διαδικασιών. Πράγµατι, η πολυπλοκότητα που προτείνουµε στην προσέγγιση της διδασκαλίας εξυπηρετείται και περιγράφεται καλύτερα από τις αρχές της Αόρατης Παιδαγωγικής, ενώ η αξιολόγηση από αυτές της Ορατής. Εξυπονοείται, βέβαια, ότι η διάκριση αυτή δεν είναι στεγανή και άκα- µπτη, αλλά διαφοροποιείται σε σχέση µε το επίπεδο και την ωριµότητα της τάξης, το βαθµό γνωριµίας του εκπαιδευτικού µε τους µαθητές του κ.ο.κ. Η εκπαίδευση είναι ένα από τα σπουδαιότερα πεδία πολιτιστικής παραγωγής και ανα-παραγωγής. Τα προγράµ- µατα διδασκαλίας οραµατίζονται ενός τύπου κοινωνικό υποκείµενο για το µέλλον. Ακόµα περισσότερο, τα κεί- µενα των προγραµµάτων διδασκαλίας είναι κοινωνικά προϊόντα που επιχειρούν να προβάλουν ορισµένα είδη λόγων. Η στάση ενός προγράµµατος απέναντι στη διδασκαλία και την αξιολόγηση είναι πολύ σοβαρά ζητήµατα για να αφήνονται στην τύχη. 38

39 ΕΜ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙ ΟΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Βιβλιογραφία Αποστολίδου Β. & Χοντολίδου Ε. (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999, σ Bernstein B., Παιδαγωγικοί κώδικες και κοινωνικός έλεγχος, µτφρ. Ι. Σολοµών, Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 1989 Βernstein B., The Structuring of Pedagogic Discourse, Volume IV: Class, codes and control, RKP, London, 1990 Hardcastle J., Classrooms as Sites for Cultural Making, English in Education, 19(3), 1985, σ Kress G., Making signs and making subjects: The English curriculum and social futures Αn inaugural lecture, Institute of Education, University of London, 1995 Λάµνιας Κ., «Η αξιολόγηση του µαθητή: Ανάδειξη διαφοροποιηµένων σηµασιοδοτήσεων της έννοιας», Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 26, 1997, σ Οµάδα Έρευνας για τη ιδασκαλία της Λογοτεχνίας, ιαβάζοντας λογοτεχνία στο σχολείο: Μια νέα πρόταση διδασκαλίας, Β. Αποστολίδου, Β. Καπλάνη & Ε. Χοντολίδου (επιµ.), Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 2000 Χιωτάκης Στ., «Ποιον θα ωφελούσε η κατάργηση των εξετάσεων και των βαθµών στο ηµοτικό και το Γυµνάσιο;», εκαπενθήµερος Πολίτης, 73, 1986, σ Χοντολίδου Ε., «H αξιολόγηση των µαθητών στο µάθηµα της Λογοτεχνίας», στο Β. Αποστολίδου & Ε. Χοντολίδου (επιµ.), Λογοτεχνία και εκπαίδευση, Τυπωθήτω Γιώργος αρδανός, Αθήνα, 1999, σ

40

41 Επιµέλεια κειµένου: Μαρία Ζωγραφάκη Τυπογραφική επιµέλεια: Παναγιώτα ιδάχου Σελιδοποίηση: Ειρήνη Μίχα Εξώφυλλο: άφνη Κονταργύρη, Ειρήνη Μίχα Φωτογράφηση-µοντάζ, εκτύπωση και βιβλιοδεσία:. Ε. Ταµπακόπουλος

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

Ετερογένεια και σχολείο

Ετερογένεια και σχολείο ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ Ταυτότητες και Ετερότητες Ετερογένεια και σχολείο Αλεξάνδρα Ανδρούσου Νέλλη Ασκούνη ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου

Το νέο κοινωνιολογικό πλαίσιο του πολυπολιτισμικού σχολείου Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Σε συνεργασία με την Περιφερειακή Διεύθυνση Π.Ε. & Δ.Ε. Νοτίου Αιγαίου ΗΜΕΡΙΔΑ Το νέο κοινωνιολογικό

Διαβάστε περισσότερα

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70

(γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και. συµπεριφοράς) ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε. 70 Προβλήµατα διγλωσσίας ίγλωσση εκπαίδευση (γλώσσα και σχολική αποτυχία γλώσσα και µαθησιακές δυσκολίες προβλήµατα συµπεριφοράς) Σαλτερής Νίκος ρ. Πολιτικής Επιστήµης και Ιστορίας Σχολικός Σύµβουλος Π.Ε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα: Εφαρµοσµένη ιδακτική των Φυσικών Επιστηµών (Πρακτικές Ασκήσεις Γ Φάσης) ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô

EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô 25-04-07 11:05 Page 2 EÙÂÚÔÁ ÓÂÈ Î È Û ÔÏÂ Ô AÏÂÍ Ó Ú AÓ ÚÔ ÛÔ N ÏÏË AÛÎÔ ÓË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 2* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΝΙΑΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΚΟΠΟΣ Το διδακτορικό πρόγραμμα στην Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση αποσκοπεί στην εμβάθυνση και κριτική

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ

Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Ελένη Σίππη Χαραλάμπους ΕΔΕ Παναγιώτης Κύρου ΕΔΕ Δομή παρουσίασης Εισαγωγή Έννοια της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Γιατί διαφοροποίηση διδασκαλίας; Θετικά αποτελέσματα από την εφαρμογή της διαφοροποιημένης

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015

Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 ΕΝΔΟΤΜΗΜΑΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΜΟΝΑΔΑΣ Εκπαιδευτική Ημερίδα: «Αξιολόγηση Μαθητή. Σύγχρονες Τάσεις Πρακτικές Εφαρμογές» 4 Απριλίου 2015 και 25 Απριλίου 2015 Εργαστήριο 6: Το Σύστημα

Διαβάστε περισσότερα

Οικογένεια και Σχολείο

Οικογένεια και Σχολείο ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ Κοινωνικοπολιτισµικό πλαίσιο της εκπαίδευσης Οικογένεια και Σχολείο Θάλεια ραγώνα ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό

Θέµατα της παρουσίασης. Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής. Τι είναι το αναλυτικό ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Βάσεις σχεδιασµού αναλυτικών προγραµµάτων φυσικής αγωγής ιγγελίδης Νικόλαος Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Θέµατα της παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση»

«Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική προέλευση» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Ενισχύοντας την κοινωνική ένταξη των μαθητών με διαφορετική πολιτισμική

Διαβάστε περισσότερα

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας

νος Κλουβάτος Κων/νος Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Κων/νος νος Κλουβάτος Σύμβουλος 3 η ς Περιφέρειας Δημ. Εκπ/σης Ν. Κυκλάδων Εναλλακτικές μορφές αξιολόγησης των μαθητών με ανομοιογενή χαρακτηριστικά Αξιολόγηση της διαφοροποιημένης διδασκαλίας Μορφές αξιολόγησης

Διαβάστε περισσότερα

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και

Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και Πορίσματα Βιωματικών Εργαστηρίων του Συνεδρίου με θέμα: «Η Αποτροπή του κοινωνικού αποκλεισμού μέσω της εκπαίδευσης στο πλαίσιο του δημοκρατικού και ανθρώπινου σχολείου», Λεμεσός, 18 Μαρτίου 2010 Τρόποι

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

MÔ ÛÈÎ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È Ó ÁÈÒÙË TÛÈÚ Ë. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

MÔ ÛÈÎ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È Ó ÁÈÒÙË TÛÈÚ Ë. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó 25-04-07 10:19 Page 2 MÔ ÛÈÎ ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô Ó ÁÈÒÙË TÛÈÚ Ë ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά)

ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ (ενδεικτικά) ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Διεξαγωγή μικρής έρευνας στο Γυμνάσιο Β' Γυμνασίου Διδάσκουσα: Ασπράκη Γαβριέλλα Νεοελληνική Γλώσσα email: gabby.aspraki@gmail.com ΠΙΛΟΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ - Η

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά.

Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. Γ. Οι μαθητές και τα Μαθηματικά. Είδαμε τη βαθμολογία των μαθητών στα Μαθηματικά της προηγούμενης σχολικής χρονιάς. Ας δούμε τώρα πώς οι ίδιοι οι μαθητές αντιμετωπίζουν τα Μαθηματικά. ΠΙΝΑΚΑΣ 55 Στάση

Διαβάστε περισσότερα

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης

4. Σηµειώ -στε. 8 Μάθηση ως διαδικασία και όχι µόνον ως περιεχόµενο ή αποτέλεσµα 9 Διαθεµατική ολική προσέγγιση της διδασκαλίας και µάθησης ΑΣΚΗΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Με βάση τα παρακάτω παιδαγωγικά κριτήρια αξιολογήστε το µαθησιακό περιβάλλον µίας διδακτικής παρέµβασης σηµειώνοντας την ύπαρξή τους είτε µε εισαγωγή σχολίου πάνω στα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ιδασκαλία σε οµάδες ιδακτική Μεθοδολογία Ελένη Χοντολίδου Κλειδιά και Αντικλείδια ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004

ιδασκαλία σε οµάδες ιδακτική Μεθοδολογία Ελένη Χοντολίδου Κλειδιά και Αντικλείδια ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία ιδασκαλία σε οµάδες Ελένη Χοντολίδου ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014

Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε ΕΠΠΑΙΚ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΚΑΔ. ΕΤΟΣ 2013-2014 ΜΑΘΗΜΑ: ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ & ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΔΑΣΚΩΝ: ΜΑΥΡΙΚΑΚΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΙΣΟΤΗΤΑ ΕΥΚΑΙΡΙΩΝ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΟΜΑΔΑ 6 η : Μηλάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΔΙΟ 1. ΜΕΓΑΕΠΙΠΕΔΟ. (ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ. ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΙΔΕΧΕΤΑΙ «ΑΝΑΔΟΜΗΣΕΙΣ»

ΣΤΑΔΙΟ 1. ΜΕΓΑΕΠΙΠΕΔΟ. (ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ. ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΙΔΕΧΕΤΑΙ «ΑΝΑΔΟΜΗΣΕΙΣ» Πως γίνομαι δημιουργός Αναλυτικού Προγράμματος: B= (Τι γνωρίζουν οι συνάδελφοι πριν από το σεμινάριο για το Θέμα) (BEFORE) D= (Τι λαμβάνουν οι συνάδελφοι κατά το σεμινάριο για το Θέμα) (DURING) A= (Τι

Διαβάστε περισσότερα

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και

Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και Η αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μένη Τσιτουρίδου Τμήμα Επιστημών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδαγωγική Σχολή Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ m128 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ...3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ Σ ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΞ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΥΝΘΕΤΙΚΕΣ - ΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Υπάρχει µεγάλη ποικιλία θεµάτων που θα µπορούσαν να δοθούν ως συνθετικές δηµιουργικές εργασίες. Όποιο θέµα όµως και να δοθεί, θα ήταν καλό να έχει ως στόχο τη στροφή του

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών

Γιώργος Σταμέλος ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Πατρών ΣΤΑΜΕΛΟΣ Γ., 004, Η αναγκαιότητα ύπαρξης μιας εκπαιδευτικής πολιτικής για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα ελληνικά σχολεία, εις ΓΕΩΡΓΟΓΙΑΝΝΗΣ Π. (επιμ), Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Πρακτικά 1 ου Πανελλήνιου

Διαβάστε περισσότερα

Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά

Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία Μαθαίνοντας και διδάσκοντας µαθηµατικά Χαράλαµπος Σακονίδης ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ . Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο- για τη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» ΕΝΔΟΣΧΟΛΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ Στρατηγικές για την ενίσχυση των μαθητών 2 & 3 Οκτωβρίου 2008 2ο Γυμνάσιο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010)

Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) Αξιολόγηση του Προγράμματος Ταχύρρυθμης Εκμάθησης της Ελληνικής στη Μέση Εκπαίδευση (Ιούνιος 2010) 1. Ταυτότητα της Έρευνας Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 29 ης Ιουλίου, 2008, τέθηκε σε εφαρμογή

Διαβάστε περισσότερα

È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó 25-04-07 11:32 Page 2 È ÛÎ Ï ÛÂ ÔÌ Â EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6*** Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Test-Umfrage Αγαπητές μαθήτριες και αγαπητοί μαθητές, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώσουμε το σχολείο μας. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά σημεία του σχολείου μας και που θα

Διαβάστε περισσότερα

ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική

ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία ιαφοροποιηµένη παιδαγωγική Μαρία Σφυρόερα ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση Μουσουλµανοπαίδων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες

Η διάρκεια πραγματοποίησης της ανοιχτής εκπαιδευτικής πρακτικής ήταν 2 διδακτικές ώρες ΣΧΟΛΕΙΟ Η εκπαιδευτική πρακτική αφορούσε τη διδασκαλία των μεταβλητών στον προγραμματισμό και εφαρμόστηκε σε μαθητές της τελευταίας τάξης ΕΠΑΛ του τομέα Πληροφορικής στα πλαίσια του μαθήματος του Δομημένου

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη

Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΠΑΙ ΩΝ 2002-2004 Κλειδιά και Αντικλείδια ΕΜ ιδακτική Μεθοδολογία Κοινωνικό πλαίσιο και διδακτική πράξη Μαρία Ζωγραφάκη ΥΠΕΠΘ Πανεπιστήµιο Αθηνών Αθήνα 2004 Μέτρο 1.1. ΕΠΕΑΕΚ II Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

H ÌÂÈÔÓÔÙÈÎ ÂÎ Â ÛË ÙË Ú ÎË

H ÌÂÈÔÓÔÙÈÎ ÂÎ Â ÛË ÙË Ú ÎË 25-04-07 10:19 Page 3 H ÌÂÈÔÓÔÙÈÎ ÂÎ Â ÛË ÙË Ú ÎË KˆÓÛÙ ÓÙ ÓÔ TÛÈÙÛÂÏ ÎË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È EXOFILA 6* Ú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% fi ÙÔ Úˆ Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% fi ıóèîô fiÚÔ. À, ÓÂ ÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

Διαβάστε περισσότερα

T ÙfiÙËÙÂ Î È ÏÔÁÔÙÂ Ó ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô

T ÙfiÙËÙÂ Î È ÏÔÁÔÙÂ Ó ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô T ÙfiÙËÙÂ Î È ÏÔÁÔÙÂ Ó ÛÙÔ Û ÔÏÂ Ô EÏ ÓË XÔÓÙÔÏ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È appleú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% applefi ÙÔ Úˆapple Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% applefi ıóèîô fiúô. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

EÌ ˆÛË ÛÙËÓ Ù ÍË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È B Ì ÚÔ. AÓ ÛÙ Û ËÌËÙÚ Ô BÈÎÙÒÚÈ ÁÔappleÔ ÏÔ B ÛÈÏÈÎ NÈÎÔÏ Ô. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó

EÌ ˆÛË ÛÙËÓ Ù ÍË ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È B Ì ÚÔ. AÓ ÛÙ Û ËÌËÙÚ Ô BÈÎÙÒÚÈ ÁÔappleÔ ÏÔ B ÛÈÏÈÎ NÈÎÔÏ Ô. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó EÌ ˆÛË ÛÙËÓ Ù ÍË AÓ ÛÙ Û ËÌËÙÚ Ô BÈÎÙÒÚÈ ÁÔappleÔ ÏÔ B ÛÈÏÈÎ NÈÎÔÏ Ô B Ì ÚÔ ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È appleú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% applefi ÙÔ Úˆapple Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% applefi ıóèîô fiúô.

Διαβάστε περισσότερα

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική

Γενικής Υποδομής Υποχρεωτικό. Δεν υφίστανται προϋποθέσεις. Ελληνική ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ Προπτυχιακό ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ GD0350 ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Κοινωνιολογία ΑΥΤΟΤΕΛΕΙΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ σε περίπτωση που οι πιστωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας

Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ Η Επιστήµη της Κοινωνιολογίας 1. Ορισµός και αντικείµενο της Κοινωνιολογίας 1.1. Κοινωνιολογία και κοινωνία Ερωτήσεις του τύπου «σωστό λάθος» Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις ως Σωστές ή Λανθασµένες,

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ TIMSS 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ TIMSS Τι είναι η Έρευνα TIMSS; Η Έρευνα Trends in International Mathematics and Science Study (TIMSS) του Διεθνούς Οργανισμού για την Αξιολόγηση

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το

Τα προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών ως προγράµ- σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ. µε φορέα υλοποίησης το Η δηµιουργία του παρόντος υλικού έγινε στο πλαίσιο της ενέργειας 2.4.3 κατηγορία πράξεων γ του ΕΠΕΑΕΚ 2 µε τίτλο: «Προγράµµατα Ενίσχυσης Πρωτοβουλιών σε θέµατα Αγωγής Υγείας» του ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr

Πληροφορίες και υλικό του μαθήματος είναι διαθέσιμα ηλεκτρονικά στην πλατφόρμα eclass.uth.gr Τίτλος Μαθήματος: Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης Κωδικός μαθήματος: SEAB109 (3Ω/Υ) Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο σπουδών: 3o και 4 ο Μονάδες ECTS: 6 Διδάσκων: Γιάννης Πεχτελίδης e mail: pechtelidis@uth.gr

Διαβάστε περισσότερα

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι

Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Προετοιμασία & εργασία των μαθητών στο σπίτι Στέλιος Κ. Κρασσάς Σχολικός Σύμβουλος 32 ης Π. Δημ. Εκπ. Αττικής 1 Στο σημερινό σχολείο γίνεται όλη η δουλειά στην τάξη; δεν υπάρχει εργασία για το σπίτι; πρέπει

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2

Κυκλοφοριακή Αγωγή ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 Κυκλοφοριακή Αγωγή Πρόγραµµα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ιαθεµατική προσέγγιση ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΧΑΝΙΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΧΕ ΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 1) Γενικά Στοιχεία άσκαλοι:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. PDF created with pdffactory Pro trial version www.pdffactory.com ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Στο τομέα της εκπαίδευσης η αξιολόγηση μπορεί να αναφέρεται στην επίδοση των μαθητών, στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας ή της μαθησιακής διαδικασίας, στο αναλυτικό πρόγραμμα, στα διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

AÓ ÁÓˆÛË Î È ÂÙÂÚfiÙËÙ

AÓ ÁÓˆÛË Î È ÂÙÂÚfiÙËÙ AÓ ÁÓˆÛË Î È ÂÙÂÚfiÙËÙ BÂÓÂÙ AappleÔÛÙÔÏ Ô ÏÂÈ È Î È ÓÙÈÎÏÂ È appleú ÍË Û Á ÚËÌ ÙÔ ÔÙÂ Ù È Î Ù 80% applefi ÙÔ Úˆapple Îfi ÔÈÓˆÓÈÎfi ÌÂ Ô Î È Î Ù 20% applefi ıóèîô fiúô. À, ÓÂappleÈÛÙ ÌÈÔ ıëóòó ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου

Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Η ανάπτυξη της κουλτούρας και του κλίματος του σχολείου Δρ Ανδρέας Κυθραιώτης Δρ Δημήτρης Δημητρίου Δρ Παναγιώτης Αντωνίου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Νεοπροαχθέντων. Διευθυντών Σχολείων Δημοτικής Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ. Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Τίτλος μαθήματος: ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ Ενότητα 3 Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ Οι ερωτήσεις στη διδασκαλία Α) Η ερώτηση του εκπαιδευτικού Β) Η ερώτηση του μαθητή Α) Η

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an!

WICHTIGER HINWEIS: Bitte fertigen Sie keine Kopien dieses Fragebogens an! Muster-Fragebogen allgemeinbildende Schule Αγαπητοί γονείς, η γνώμη σας είναι σημαντική για εμάς! Θέλουμε να βελτιώνουμε συνεχώς την ποιότητα της εργασίας μας στο σχολείο. Για να βρούμε ποια είναι τα δυνατά

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc)

Αξιολόγηση. Φ. Κ. Βώροs, «Αξιολόγηση του Μαθητή, και Παιδαγωγική Ευαισθησία (ή Αναλγησία)» 2. (www.voros.gr/paid/axiol.doc) 1 Αξιολόγηση Αξιολόγηση είναι η αποτίμηση του αποτελέσματος μιας προσπάθειας. Στην περίπτωση των μαθητών/τριών το εκτιμώμενο αποτέλεσμα αναφέρεται στις γνώσεις και δεξιότητες, που φέρεται να έχει κατακτήσει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ.

ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. ΙΙΙ. ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΞΕΝΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ. Είδαμε πως το 4.2% των μαθητών στο δείγμα μας δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Θα μπορούσαμε να εξετάσουμε κάποια ειδικά χαρακτηριστικά αυτών των ξένων μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση

Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Το νέο Πρόγραμμα Σπουδών για τη Γλώσσα στην Υποχρεωτική Εκπαίδευση Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός

Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Θέµα ιερεύνησης: Ο καιρός Αντικείµενο της συγκεκριµένης δραστηριότητας είναι η µεθοδική παρατήρηση των καιρικών συνθηκών για ένα σχετικά µεγάλο χρονικό διάστηµα, η καταγραφή και οργάνωση των παρατηρήσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες

Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Βασικό εργαλείο αυτοαξιολόγησης Ερωτηματολόγιο για γονείς και κηδεμόνες Σημερινή ημερομηνία Παρακαλείσθε όπως συμπληρώσετε. Αριθμός ερωτηματολογίου Συμπληρώνεται από το σχολείο. Αγαπητοί γονείς, αγαπητοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία

Πρότυπα-πειραματικά σχολεία Πρότυπα-πειραματικά σχολεία 1. Τα πρότυπα-πειραματικά: ένα ιστορικό Τα πειραματικά σχολεία (στα οποία εντάχθηκαν με το Ν. 1566/85 και τα ιστορικά πρότυπα σχολεία) έχουν μακρά ιστορία στον τόπο μας. Τα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ m145 Ευστράτιος Παπάνης Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου και

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594

ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΜΑΘΗΜΑ:EDG 613 Διδάσκων Κουτούζης Μανώλης 2012-2013 ΛΕΜΟΝΙΑ ΜΠΟΥΤΣΚΟΥ F 20122594 ΘΕΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΕΝΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟΥ. ΟΙ ΑΠΟΨΕΙΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ Β/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη)

160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) 160 Επιστημών Εκπαίδευσης στην Προσχολική Ηλικία Θράκης (Αλεξανδρούπολη) Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας

Έχουν σα στόχο να αξιολογήσουν με ποιοτικά κυρίως κριτήρια την επίδοση του μαθητή/τριας. Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας ΤΥΠΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Έχουν σα στόχο να «μετρήσουν» την επίδοση του μαθητή/τριας Δίνεται έμφαση κυρίως στις γραπτές δοκιμασίες Το ενδιαφέρον στρέφεται κυρίως στο αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι.

«Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ. Κυρίτση Ι. «Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ & ΕΓΚΑΙΡΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΚΕΘΕΑ ΣΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΟΥ ΙΚΤΥΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΩΝ» ίκτυο Υπηρεσιών Πρόληψης & Έγκαιρης Παρέµβασης ΚΕΘΕΑ Αισώπου Β., Αλαµπάνου Ε., Κυρίτση Ι., Τσιώτρα

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. «Διαπολιτισμική αγωγή και κοινωνική αλληλεπίδραση στο σχολείο»

Επιμορφωτικό Σεμινάριο. «Διαπολιτισμική αγωγή και κοινωνική αλληλεπίδραση στο σχολείο» Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο «Διαπολιτισμική αγωγή και κοινωνική αλληλεπίδραση στο σχολείο» ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016

Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 Στόχος υπό έμφαση για τη σχολική χρονιά 2015-2016 «Ευαισθητοποίηση των μαθητών κατά του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας και προώθηση της ισότητας και του σεβασμού, στο πλαίσιο της εκστρατείας κατά της

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ)

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ) ΑΘΗΝΑ 1999 ΜΕΡΟΣ Α Οµάδα Σύνταξης Άννα ηµητροκάλη,

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα