Η διδακτική των θρησκευτικών σε κωφούς μαθητές. Μία περιπτωσιολογική μελέτη

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η διδακτική των θρησκευτικών σε κωφούς μαθητές. Μία περιπτωσιολογική μελέτη"

Transcript

1 Η διδακτική των θρησκευτικών σε κωφούς μαθητές. Μία περιπτωσιολογική μελέτη Τ Α ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Η ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΕΡΔΙΖΕΙ ΕΔΑΦΟΣ ΣΤΗΝ Ελλάδα δεδομένου ότι η εκπαιδευτική κοινότητα αναγνωρίζει την ανάγκη εφαρμογής της σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης. Το κράτος από την πλευρά του προσπάθησε να δημιουργήσει ένα θεσμικό πλαίσιο για την οριοθέτηση και την προώθηση της ειδικής αγωγής με το νόμο: 2817/2000. Σε αυτόν ορίζονται οι σκοποί της ειδικής εκπαίδευσης που παρέχεται σε άτομα που την έχουν ανάγκη. Ο παραπάνω νόμος κάνει λόγο για «την ανάπτυξη της προσωπικότητας αυτών των μαθητών, την βελτίωση των ικανοτήτων και δεξιοτήτων, ώστε να καταστεί δυνατή η ένταξη ή επανένταξή τους στο κοινό εκπαιδευτικό σύστημα και η συμβίωση με το κοινωνικό σύνολο, η επαγγελματική τους κατάρτιση και συμμετοχή τους στην παραγωγική διαδικασία, η αλληλοαποδοχή τους με το κοινωνικό σύνολο και η ισότιμη κοινωνική τους εξέλιξη» (ΦΕΚ Α 78/ , Νόμος υπ αριθ. 2817/2000). Απόρροια αυτής της εκπαιδευτικής αντίληψης αποτελούν τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών που εκπονήθηκαν το 2004 από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και αφορούν την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση των μαθητών με προβλήματα ακοής. Σε αυτά τα προγράμματα παρέχεται το θεωρητικό πλαίσιο της ειδικής αγωγής μέσα από τις αρχές που πρέπει να την διέπουν. Οι αρχές αυτές αφορούν στην ισότιμη αντιμετώπιση των μαθητών και την κατάλληλη υποστήριξή τους ώστε να συμμετέχουν στη διαδικασία της εκπαίδευσης χωρίς τους περιορισμούς που το περιβάλλον τους επιβάλει πολλές φορές, ενώ ταυτόχρονα υπογραμμίζεται η ανάγκη της αναγνώρισης κάθε είδους ανθρωπίνου δικαιώματος που τους αναλογεί σε γλωσσικό και πολιτισμικό επίπεδο ( Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών για Μαθητές με προβλήματα Ακοής για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, Αθήνα 2004, σελ. 1, Τόμος Α, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο) αφού μπορούν ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/

2 και πρέπει να αναπτύσσουν τη δική τους γλώσσα και επιπλέον αποτελούν μέλη ενός ιδιαίτερου πολιτισμού με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και έκφραση. 1 Εξειδικεύοντας ακόμη περισσότερο τις παραπάνω αρχές της ειδικής αγωγής στον τομέα της εκπαίδευσης των Κωφών 2 γίνεται λόγος για την δίγλωσση εκπαίδευσή τους. Δεδομένου ότι ο νόμος: 2817/2000 αναγνωρίζει την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα ως επίσημη γλώσσα των Κωφών καθίσταται σαφές ότι κάθε εκπαιδευτική προσέγγισή τους πρέπει να ξεκινά πρώτα από την εκμάθηση της γλώσσας αυτής και στην συνέχεια της ομιλουμένης γλώσσας υπό την γραπτή της μορφή. Η εφαρμογή δίγλωσσης εκπαίδευσης στους Κωφούς έχει θετικά αποτελέσματα αφού εξοβελίζεται η παλαιά ιατρική αντίληψη περί της κώφωσης, η οποία την θεωρεί ως αναπηρία και πλέον αντιμετωπίζεται με γλωσσικά, πολιτισμικά και εκπαιδευτικά δεδομένα. Επιπλέον, η βελτίωση των Κωφών μαθητών στον γραμματισμό, που εκτίθενται σε δίγλωσση εκπαίδευση, είναι αξιοσημείωτη, ενώ τέλος οι επιδόσεις τους μπορούν άνετα να συγκριθούν με εκείνες των ακουόντων συνομηλίκων τους. 3 Έχοντας η εκπαιδευτική προσπάθεια ως βάση της την δίγλωσση διδασκαλία επεκτείνεται και στον χώρο της θρησκευτικής παιδείας. Η διδα- 1 Περισσότερα περί της αντιμετώπισης των Κωφών ως πολιτισμικής κοινότητας μπορεί κάποιος να δει στα εξής: Benoit Virole, Psychologie de la surdité, De Boeck Université, Yves Delaporte, Les Sourds, c est comme ca, Editions de la Maison des Sciences de l home, Paris 2002, Β. Λαμπροπούλου, 1 ο Εκπαιδευτικό Πακέτο Επιμόρφωσης. 2 Σε αυτό το άρθρο η αναφορά στους ανθρώπους με ιδιαιτερότητες στην ακοή γίνεται με την ονομασία τους Κωφοί με Κ κεφαλαίο. Αυτό συμβαίνει γιατί οι Κωφοί που φοιτούν σε σχολεία είναι εκείνοι που έχουν τη δυνατότητα να αναπτύσσουν ταυτότητα Κωφού. Δηλαδή είναι περήφανοι για την κώφωσή τους και αποδέχονται το γεγονός ότι ανήκουν στην κοινότητα των Κωφών. 3 Η δίγλωσση εκπαίδευση έχει ευεργετικά αποτελέσματα στους Κωφούς μαθητές γιατί συμβάλει στην γλωσσική, γνωστική, συναισθηματική και κοινωνική τους ανάπτυξη, η οποία συμβαδίζει με την ηλικία τους. Είναι αλήθεια ότι το Κωφό παιδί έχει μεγαλύτερη αισθητηριακή προσβασιμότητα στην Νοηματική Γλώσσα και βοηθιέται μέσα από αυτήν να μεταφέρει όσα γνωστικά σχήματα δημιουργούνται κατά την εκπαίδευσή του στον γραπτό λόγο, που μαθαίνεται ως δεύτερη γλώσσα. Επιπλέον, σημαντική είναι η συμβολή της δίγλωσσης εκπαίδευσης στην διδασκαλία και την αποδοχή του πολιτισμού των Κωφών, γεγονός που βοηθά τον Κωφό να νιώθει υπερήφανος για την κατάστασή του αφού ανήκει σε ιδιαίτερη πολιτισμική κοινότητα, να αυξάνει την αυτοπεποίθησή του και να μπορεί να εντάσσεται τόσο στην κοινότητα των Κωφών, όσο και στην ευρύτερη κοινωνία των ακουόντων., Α.Π.Σ. για μαθητές με προβλήματα Ακοής για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, Τμήμα Ειδικής Αγωγής, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, τόμος Ά, σελ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/2010

3 H ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΩΦΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ σκαλία των θρησκευτικών κρίνεται αναγκαία σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης δεδομένου ότι είναι καθοριστική για την ηθική και πνευματική ανάπτυξη των μαθητών. Σύμφωνα με τις υποδείξεις του Υπουργείου Παιδείας το μάθημα των θρησκευτικών στο Δημοτικό Σχολείο συμβάλλει: «α) στην απόκτηση γνώσεων σχετικά με την ορθόδοξη χριστιανική πίστη και παράδοση, β) στην κατανόηση της χριστιανικής πίστης ως μέσου νοηματοδότησης του κόσμου και της ζωής, γ) στην παροχή ευκαιριών στους μαθητές για κριτική επεξεργασία στερεοτύπων, παραδοχών, αξιών, στάσεων καθώς και σχετικού προβληματισμού τους, δ) στην προβολή της ορθόδοξης πνευματικότητας ως ατομικού και συλλογικού βιώματος».(θρησκευτικά Γ Δημοτικού, Βιβλίο Δασκάλου, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Αθήνα 2006, σελ.8.). Το εκπαιδευτικό περιβάλλον της διδασκαλίας των θρησκευτικών διαθέτει τα ίδια χαρακτηριστικά με εκείνο της διδασκαλίας της γλώσσας αφού τα θρησκευτικά συμβάλλουν άμεσα στην κατάκτηση της γλώσσας από τους μαθητές. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι η βιωματική διδασκαλία (σημαντικό ρόλο παίζουν τα βιώματα, οι εμπειρίες των μαθητών γύρω από την θεματική ενότητα που διδάσκονται), η επικοινωνιακή διδασκαλία (οι μαθητές κατακτούν τη γνώση μέσα από την μεταξύ τους επικοινωνία στην τάξη αναπτύσσοντας με αυτόν τον τρόπο την κριτική τους σκέψη και το λεξιλογικό τους πλούτο), η ολιστική προσέγγιση (η χρήση κάθε μέσου προκειμένου να υπάρξει πρόσβαση στη γνώση). ( Α.Π.Σ. για μαθητές,.σελ.11). Η διδασκαλία της ενότητας: Το μυστήριο του Βαπτίσματος σε Κωφούς μαθητές Ειδικού Δημοτικού Σχολείου. Ο δάσκαλος έχει υπόψη του αφενός την σπουδαιότητα της παροχής δίγλωσσης εκπαίδευσης στους Κωφούς μαθητές του και αφετέρου την θετική επίδραση που έχει στον ψυχισμό και στην διαμόρφωση της όλης προσωπικότητας τους η διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών. Με βάση αυτήν την εκπαιδευτική φιλοσοφία αξιοποιεί τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα που η εποχή του προσφέρει στην όλη εκπαιδευτική προσπάθεια. Πριν ξεκινήσει την διδασκαλία αυτής της ενότητας των θρησκευτικών ο δάσκαλος καλείται να έχει δημιουργήσει ένα διδακτικό σενάριο. (Καραμούζης Πολύκαρπος, Πολιτισμός και Διαθρησκειακή Αγωγή, Η συγκρι- ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/

4 τική διδακτική των θρησκειών και της θρησκευτικότητας στο σύγχρονο σχολείο, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα 2007, σελ.162). Πρόκειται ουσιαστικά για το πλαίσιο μέσα στο οποίο οι Κωφοί μαθητές καταβάλουν την προσπάθεια, κάτω από την καθοδήγηση του εκπαιδευτικού, να προσεγγίσουν την ενότητα που θα διαπραγματευτούν όχι παθητικά αλλά με την ενεργό συμμετοχή τους και ανασυνθέτοντας αυτήν την ενότητα με τον δικό τους τρόπο. Τα στάδια σύνθεσης του διδακτικού σεναρίου είναι τα ακόλουθα: 1.Η Ιδέα του σεναρίου. Ο δάσκαλος καλεί τα Κωφά παιδιά να συνεργασθούν μεταξύ τους προκειμένου, κάτω από την δική του επίβλεψη και καθοδήγηση, να ανακαλύψουν και να κατανοήσουν το μυστήριο της Βαπτίσεως. 2. Διδακτική ανάλυση της αρχικής ιδέας. Σε αυτό το στάδιο ορίζονται οι διδακτικοί στόχοι που υπηρετούν την αρχική ιδέα του διδακτικού σεναρίου. Συγκεκριμένα θα μπορούσαμε να ορίσουμε ως διδακτικούς στόχους τους ακόλουθους: α) Ανακάλυψη του μυστηρίου του Βαπτίσματος. β) Εξοικείωση με το λεξιλόγιο που σχετίζεται με αυτό. γ) Παρουσίαση και ερμηνεία όλων των συμβολισμών που υπάρχουν στο μυστήριο. δ) Κατανόηση του λόγου ύπαρξης και τέλεσης αυτού του μυστηρίου. ε) Συσχέτιση του μυστηρίου με τη ζωή του ανθρώπου και επίδρασή του στην επικοινωνία του με τον Θεό και τους άλλους ανθρώπους. 3. Προτεινόμενες δραστηριότητες. α) Χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή ο οποίος λειτουργεί ως τράπεζα πληροφοριών και άντλησης υλικού για την διαπραγμάτευση της διδασκομένης ενότητας. Καλό είναι η αίθουσα διδασκαλίας να έχει εξοπλισθεί με τρεις ηλεκτρονικούς υπολογιστές, ώστε οι Κωφοί μαθητές να χωρισθούν σε τρείς ομάδες, προκειμένου να προσεγγίσουν περισσότερο αποτελεσματικά τη θέμα τους. Σε κάθε υπολογιστή υπάρχει «αποθηκευμένο» το θέμα της Βάπτισης χωρισμένο σε τρία μέρη: Στο πρώτο παρουσιάζονται πλάνα από το Ναό, τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά. Έπειτα παρουσιάζεται η κολυμβήθρα και η προσέλευση του νονού, ο οποίος τακτοποιεί τα ρούχα του παιδιού που πρόκειται να βαπτισθεί επάνω στο ειδικά διαμορφωμένο τραπέζι. Αμέσως μετά προσέρχονται οι γονείς κρατώντας στην αγκαλιά τους το παιδί τους, τους υποδέχεται ο Ιερέας και στην συνέχεια παρουσιάζονται σκηνές από την κατήχηση. Στο δεύτερο 54 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/2010

5 H ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΩΦΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ μέρος περιέχονται σκηνές από την ευλογία του νερού της κολυμβήθρας, του λαδιού που κρατά το νονός, την επάλειψη του παιδιού με αυτό, την τριπλή κατάδυσή του στο νερό. Στο τρίτο μέρος παρουσιάζεται το μυστήριο του χρίσματος, η ένδυση του βαπτισθέντος με τα νέα, λευκά του ενδύματα, η ενεχείριση του Σταυρού, η κυκλική κίνηση γύρω από την κολυμβήθρα. Τέλος,συμπεριλαμβάνεται και η σκηνή της ανάγνωσης του Ευαγγελίου, ενώ αμέσως μετά σειρά έχουν τα «μαρτυρικά» των καλεσμένων και οι ευχές όλων όσων περευρέθηκαν στο μυστήριο. Η κάθε μία από τις τρεις ενότητες περιλαμβάνει υποενότητα λεξιλογίου που σχετίζεται άμεσα με το περιεχόμενό της. Πατώντας την σχετική υποενότητα εμφανίζεται η εικόνα του αντικειμένου που εμπεριέχεται σε αυτήν και έπειτα η απόδοσή της στην Ελληνική Νοηματική Γλώσσα. Ο δάσκαλος αφού χωρίσει τους μαθητές του σε τρεις ομάδες, τους ζητά να ανατρέξουν στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές της τάξης και κάθε μία ομάδα να επεξεργασθεί μία από τις ενότητες της Βάπτισης που υπάρχουν. Η επεξεργασία αυτή αποτελείται από τα εξής στάδια: Οι μαθητές παρακολουθούν την συγκεκριμένη ενότητα του θέματος. Έπειτα, ανατρέχουν στο ανάλογο λεξιλόγιο προσπαθώντας να το κατανοήσουν και να το καταστήσουν οικείο τους. Αφού ολοκληρωθεί η επεξεργασία από όλες τις ομάδες, καλούνται από τον δάσκαλο να παρουσιάσουν ενώπιον όλης της τάξης όσα είδαν, κατάλαβαν και έμαθαν μέσα από την παραπάνω διαδικασία. Η παρέμβαση του δασκάλου είναι αναγκαία για να τοποθετήσει σε μία λογική σειρά τα όσα οι μαθητές του προσπαθούν να περιγράψουν και επιπλέον για να τους διορθώνει στην ενδεχομένη λανθασμένη χρήση των νέων λέξεων που χρησιμοποιούνται από αυτούς. β) Έπειτα, όλοι μαζί ανασυνθέτουν τη διδακτική ενότητα με τη χρήση εννοιολογικών σχημάτων (Καραμούζης Πολύκαρπος, Πολιτισμός και Διαθρησκειακή Αγωγή σελ.170,172). Πρόκειται για την γραφική αναπαράσταση των πληροφοριών που έχουν συλλεχθεί με παρουσίαση των σχέσεων που τις συνδέουν, προκειμένου οι Κωφοί μαθητές να έχουν ε- νώπιόν τους συγκεντρωμένα όλα τα νέα στοιχεία που αφορούν την συγκεκριμένη θεματική ενότητα. Η χρήση εννοιολογικών σχημάτων βοηθά τους μαθητές να οργανώνουν τη μνήμη τους περισσότερο λειτουργικά και επιπλέον καθίσταται εύλυπτο μέσο γνώσης για τους Κωφούς, δεδομένου ότι η όραση είναι το κύριο αισθητηριακό κανάλι πρόσληψης πληροφοριών από το εξωτερικό περιβάλλον. Οι εννοιολογικοί χάρτες που ενδείκνυνται για το συγκεκριμένο μάθημα είναι δύο: Ο εννοιολογικός χάρτης «αράχνη» και το εννοιολογικό σχήμα του διαγράμματος ροής. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/

6 1. Εννοιολογικός χάρτης «αράχνη». Τα μέρη της Βάπτισης Η σχέση μου μετά τη βάπτισή μου με την Εκκλησία και τους άλλους χριστιανούς Η ΒΑΠΤΙΣΗ Η βάπτιση του ΧΡΙΣΤΟΥ Το Χρίσμα και η σημασία του Η τριπλή κατάδυση στο νερό και η σημασία της Το Καινούργιο Όνομα και ο συμβολισμός του Σε αυτόν τοποθετείται στο κέντρο το γενικό-κύριο θέμα της ενότητας που μας ενδιαφέρει, δηλ. το μυστήριο της Βάπτισης. Περιμετρικά του κυρίου θέματος τοποθετούνται οι πληροφορίες που το ερμηνεύουν ή το επεκτείνουν. Με αυτήν την διάταξη οι Κωφοί μαθητές αποθηκεύουν στο νου τους την άμεση σχέση που έχει το κύριο θέμα με όλα τα παραπλήσια και έτσι έχουν σχηματοποιημένη ολόκληρη τη γνώση γύρω από το μυστήριο της Βάπτισης. Αφού τοποθετηθεί στο κεντρικό κύκλο του σχήματος «αράχνη» το θέμα της διδαχθείσας ενότητας που είναι η Βάπτιση, αναπτύσσονται περιμετρικά τα επιμέρους θέματα που σχετίζονται με το κεντρικό και τα οποία παρέχουν την αφορμή περαιτέρω ανάλυσης του μυστηρίου της Βάπτισης. Η ανάπτυξη αυτή περιλαμβάνει τα μέρη από τα οποία αποτελείται η Βάπτιση. Οι Κωφοί μαθητές χρειάζονται να έχουν στο νου τους την οπτική πλευρά του θέματος. Πρέπει να δουν την τέλεση του μυστηρίου, έστω στα βασικά του σημεία, προκειμένου να ξέρουν τα όσα δια- 56 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/2010

7 H ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΩΦΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ δραματίζονται κατά την τέλεσή του. Έπειτα γίνεται αναφορά στην βάπτιση του Χριστού και την σημασία που αυτή έχει για την χριστιανική βάπτιση, ώστε να καταστεί αντιληπτό ότι κάθε τι μέσα στην Εκκλησία συνδέεται με τη ζωή του Χριστού. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η τριπλή κατάδυση του παιδιού στο νερό και η σημασία αυτής της κίνησης. Γίνεται αναφορά στο όνομα που δίνεται στον βαπτισθέντα και στην σημασία που αυτό έχει για τον ίδιο, αφού τον συνδέει με τον άγιο, προς τιμήν του ο- ποίου λαμβάνει το συγκεκριμένο όνομα. Μία άλλη ενότητα του εννοιολογικού σχήματος «αράχνη» είναι το μυστήριο του Χρίσματος και η ερμηνεία του αναφορικά με τη ζωή εκείνου που το λαμβάνει. Στο τέλος παρέχεται και η ενότητα που παρουσιάζει την σχέση του βαπτισθέντος με την Εκκλησία και τους υπολοίπους χριστιανούς, δεδομένου ότι το βάπτισμα τον καθιστά νέο μέλος της Εκκλησίας και του υπαγορεύει την α- δελφική σχέση που καλείται να αναπτύξει με τους υπολοίπους χριστιανούς. 2. Εννοιολογικός χάρτης διαγράμματος ροής. Σε αυτόν τον χάρτη παρουσιάζονται τα βήματα που ακολουθήθηκαν προκειμένου οι μαθητές να οδηγηθούν στην κατάκτηση της γνώσης της συγκεκριμένης διδακτικής ενότητας. Είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τους Κωφούς μαθητές γιατί τους βοηθά να θυμούνται την διαδικασία της έ- ρευνας και της κατάκησης της γνώσης που ακολούθησαν υπό την καθοδήγηση του δασκάλου και την οποία μπορούν να εφαρμόσουν και οι ίδιοι σε παρεμφερή θέματα. Οι Κωφοί μαθητές έχουν ανάγκη να βλέπουν τη σειρά με την οποία ταξινομούν τη σκέψη τους, δεδομένου ότι η σκέψη τους είναι οπτική. Γιαυτό το λόγο το παραπάνω εννοιολογικό σχήμα τους βοηθά επιπλέον. Στην κεφαλή αυτού του σχήματος τοποθετείται και πάλι το κεντρικό θέμα που είναι το Βάπτισμα. Στην συνέχεια, κατά διαδοχική σειρά παρουσιάζονται όλες οι ενότητες με την σειρά που αναπτύχθηκαν, ώστε να υπάρξει μία ολοκληρωμένη αναφορά στη διδαχθείσα ενότητα από άποψη τόσο χρονολογική, όσο και νοηματική. γ) Παρουσίαση των συμβόλων του θέματος (Καραμούζης Πολύκαρπος, Πολιτισμός και Διαθρησκειακή Αγωγή, σελ ). Η διδασκαλία θρησκευτικών εννοιών καθιστά αναγκαία την χρήση ιερών συμβόλων που σχετίζονται με αυτές. Τα σύμβολα αναπαριστούν με οπτικό τρόπο τις έννοιες και τις παρουσιάζουν πολύ συμπυκνωμένα, εύληπτα και κατανοητά. Ο θρησκευτικός λόγος είναι κυρίως και κατεξοχήν συμβολικός. Χρησιμοποιεί στοιχεία από την επίγεια καθημερινότητα του ανθρώπου για να τον βοηθήσει να αναχθεί σε επουράνιες και πνευματικές καταστάσεις και αλήθειες. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/

8 Η ΒΑΠΤΙΣΗ Τα μέρη της Βάπτισης Η Βάπτιση του Χριστού Η τριπλή κατάδυση στο νερό και η σημασία του Το καινούργιο όνομα και ο συμβολισμός του Το χρίσμα και η σημασία του Η σχέση μου μετά την βάπτισή μου με την Εκκλησία και τους άλλους χριστιανούς Δεδομένου ότι ο άνθρωπος είναι σώμα και ψυχή χρειάζεται να έρθει σε επαφή πρώτα με τα υλικά αντικείμενα που γνωρίζει και αντιλαμβάνεται πολύ καλά και έπειτα να τα χρησιμοποιήσει ως όχημα που θα τον ο- δηγήσει σε άλλες μορφές αλήθειας. Έτσι λοιπόν, ο θρησκευτικός λόγος παρουσιάζει στοιχεία της ανθρώπινης καθημερινότητας με τελείως διαφορετικό νόημα και διαφοροποιημένη χρήση. Το νερό για παράδειγμα γίνεται αγιασμός που φέρει με την ασθητή παρουσία του την χάρη του Θεού, το ευλογημένο λάδι γίνεται το μύρο διά του οποίου ο βαπτισμένος άνθρωπος ενισχύεται με τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος, ο Σταυρός που του ενεχειρίζει ο Ιερέας δηλώνει ορατά το γεγονός ότι η ζωή του από εκεί και έπειτα θα φέρει τα χαρακτηριστικά του εσταυρωμένου Ιησού. Πέρα όμως από την καθαρά συμβολική χρήση όλων των υλικών στοιχείων η ορθόδοξη πίστη βλέπει την οντολογική τους μεταστοιχείωση. Δηλαδή μέσα στον ορθόδοξο χώρο πιστεύουμε ότι η ύλη εξαγιάζεται πραγματικά αφού υπόκειται στην εξαγιαστική δύναμη του Θεού. Δεν πρόκειται δηλ. για απλό συμβολισμό των υλικών πραγμάτων αλλά για αληθινό εξαγιασμό τους. Γι αυτό το λόγο όταν προσφέρουμε τον άρτο και το κρασί στην Θεία Ευχαριστία παύουν να είναι απλά υλικά συστατικά και μετατρέπονται σε Σώμα και Αίμα του Ιησού Χριστού χωρίς να είναι σύμβολα αλλά πραγματικά Σώμα και Αίμα Του. Από την άλλη πλευρά οι 58 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/2010

9 H ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΩΦΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ Κωφοί αναπτύσσουν έντονα την οπτική αντίληψη για την πρόσληψη πληροφοριών από την καθημερινότητά τους, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν τη Νοηματική Γλώσσα η οποία βασίζεται στον συμβολικό λόγο αφού κάθε νόημα αποτελεί την συμβολική αναπαράσταση εννοιών και πραγμάτων. Έτσι οι Κωφοί είναι οι πλέον ικανοί να αντιληφθούν τον συμβολικό λόγο της θρησκείας και μετά από την κατάλληλη επεξήγησή του μπορούν να τον κατανοήσουν και να τον αναπαράγουν. Τα σύμβολα που σχετίζονται με τη Βάπτιση και μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τον εκπαιδευτικό είναι η εικόνα του Ναού, της κολυμβήθρας, της Βάπτισης του Χριστού, του μύρου με το οποίο γίνεται το Χρίσμα, του Σταυρού που δίδεται στον βαπτισθέντα, των καινούργιων λευκών ενδυμάτων που ενδύεται. Όλα τα παραπάνω ιερά σύμβολα παρέχουν την αφορμή της παρουσίασης του Βαπτίσματος και της ερμηνείας των εννοιών που το κάθε ένα από αυτά αντιπροσωπεύει. Όταν ολοκληρωθεί η παρουσίαση, η ερμηνεία όλων των συμβόλων της Βάπτισης οι μαθητές καλούνται να εργασθούν καλλιτεχνικά επάνω σε αυτά σχεδιάζοντας, ζωγραφίζοντας τα περιγράμματά τους, δημιουργώντας καινούργια σύμβολα που θα συνοδεύουν ή θα επεξηγούν τα πρώτα, παρουσιάζοντας με τον δικό τους καλλιτεχνικό τρόπο την θεματική ενότητα που μόλις διδάχτηκαν. Η εικαστική παρουσίαση της διδαχθείσας ενότητας είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους Κωφούς μαθητές αφού με αυτόν τον τρόπο δίνεται ώθηση στην ανάπτυξη της Νοηματικής Γλώσσας δεδομένου ότι η γλώσσα αυτή είναι γεμάτη από εκφραστικές και οπτικοαισθητικές αξίες που μπορούν να αποδοθούν με εικαστική μορφή. (Αναλυτικά ΠρογράμματαΣπουδών,τόμος Β,σελ ). Επιπλέον καλλιεργείται η ψυχογλωσσοσωματική συνείδηση αφού αναπτύσσονται παράλληλα και αρμονικά οι ψυχικές, γλωσσικές και σωματικές δυνάμεις των Κωφών. Δίνεται η δυνατότητα για την κατάκτηση της αφηρημένης σκέψης δεδομένου ότι κάθε εικόνα-σχέδιο που δημιουργείται από τους Κωφούς μαθητές οπτικοποιεί κάποια αφηρημένη έννοια. Ας προστεθεί ακόμη και η ενδυνάμωση της οπτικής αντίληψης των Κωφών μαθητών και η ικανότητα που έχουν να επεξεργάζονται τις πληροφορίες που δέχονται και οι οποίες είναι δομημένες με οπτικό τρόπο. Ενώ δεν πρέπει να λησμονούμε και την βελτίωση που επιδέχεται η ικανότητά τους για επικοινωνία αφού για την εικαστική παρουσίαση των συμβόλων της διδαχθείσας ενότητας συνεργάζονται μεταξύ τους ανταλλάσοντας απόψεις και ιδέες. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/

10 4. Διδακτικό Υλικό Ο εκπαιδευτικός καλείται να χρησιμοποιήσει το κατάλληλο διδακτικό υλικό που θα τον βοηθήσει να πετύχει τον στόχο του εκπαιδευτικού σεναρίου, το οποίο ο ίδιος έχει δημιουργήσει. Το υλικό αυτό περιλαμβάνει οτιδήποτε κρίνεται αναγκαίο προκειμένου οι Κωφοί μαθητές να προσεγγίσουν, να κατανοήσουν την έννοια του Βαπτίσματος και να μπορούν στην συνέχεια να παρουσιάσουν μόνοι τους όλα όσα έμαθαν κατά τη διδασκαλία. Το υλικό που συγκεντρώνει ο δάσκαλος δεν προέρχεται μόνο από ένα γνωστικό πεδίο αλλά από διάφορα ώστε να καλύπτει τις αρχές της διαθεματικής προσέγγισης 4 του θέματός του. Η συγκεκριμένη διδακτέα ενότητα του μυστηρίου του Βαπτίσματος μπορεί να χρησιμοποιήσει υλικό από το καλλιτεχνικό πεδίο μέσα από φωτογραφίες, σκίτσα, πίνακες, διαφάνειες που παρουσιάζουν σκηνές από τη Βάπτιση. Επίσης, η ε- πίσκεψη σε ένα χώρο τυπογραφείου δίνει στους Κωφούς μαθητές τη δυνατότητα να καταλάβουν πώς φτιάχνονται οι προσκλήσεις, ενώ η παρουσία τους σε κάποιο κατάστημα που ειδικεύεται στην πώληση αντικειμένων που σχετίζονται με τη Βάπτιση τους βοηθά να δουν πώς όλα αυτά αποτελούν πολιτιστικά στοιχεία των ακουόντων αλλά και των ιδίων των Κωφών αφού και είναι απαραίτητα και σε εκείνους. Μία επιπλέον πηγή συγκέντρωσης υλικού είναι και η παρουσίαση ημερολογίων στα οποία αναγράφονται καθημερινά ονόματα δεκάδων αγίων που εορτάζουν. Με αφορμή αυτό οι Κωφοί μαθητές μπορούν να ψάξουν να βρουν το δικό τους όνομα, να μάθουν πότε γιορτάζουν και να συζητήσουν έπειτα για τη 4 Η διαθεματική προσέγγιση ενός θέματος παρουσιάζει τα εξής χαρακτηριστικά: «Στηρίζεται στην ενεργό συμμετοχή των μαθητών για την κάλυψη των πραγματικών του αναγκών, η επιλογή των περιεχομένων διδασκαλίας γίνεται από γεγονότα επίκαιρα, άρθρα, διαφημίσεις κ.τ.λ., δημιουργούνται λειτουργικές σχέσεις μεταξύ των στόχων, του περιεχομένου, των δραστηριοτήτων και της αξιολόγησης, παρέχεται στο δάσκαλο μεγάλη ελευθερία επιλογής μεθόδων και μέσων διδασκαλίας, συνδέονται οι σχολικές δραστηριότητες με την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, καλύπτεται ο γνωστικός, ο ψυχοκινητικός, ο συναισθηματικός τομέας εξέλιξης των μαθητών, επιτυγχάνεται η οριζόντια διασύνδεση μεταξύ γλώσσας και άλλων μαθημάτων με αποτέλεσμα η γνώση στο μυαλό το μαθητή να αποκτά μορφή πλέγματος που αγκαλιάζει όλα τα αντικείμενα μεταξύ τους και δίνει στο μαθητή τη δυνατότητα να ανακαλύψει τη μεταξύ τους σχέση»., Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών για μαθητές με προβλήματα ακοής για την πρωτοβάθμια εκπαίδευση, Αθήνα 2004, τόμος Ά, σελ. 10, επιπλέον η διαθεματικότητα οφείλει να ακολουθεί τις αρχές της παιδοκεντρικότητας, της αυτενέργειας στη μάθηση, της συνδιερεύνησης, της παροχής πληροφοριών και γνώσεων και της ολιστικής προσέγγισης, Βιβλίο Δασκάλου, Θρησκευτικά Γ Δημοτικού, Ο Θεός στη ζωή μας, Ο.Ε.Δ.Β., Αθήνα 2006, σελ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/2010

11 H ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΩΦΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ζωή των αγίων προς τιμή των οποίων φέρουν τα συγκεκριμένα ονόματα. Ιδιαίτερα σημαντικό σημείο στην επεξεργασία του θέματος είναι η σπειροειδής διάταξη της διδακτέας ύλης. (Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών, σελ. 14). Σύμφωνα με αυτήν, η έναρξη της διδασκαλίας γίνεται από απλούστερες έννοιες και έπειτα σταδιακά ακολουθούν οι πολυπλοκότερες. Ακολουθώντας τον συγκεκριμένο τρόπο διδασκαλίας η γνώση διευρύνεται σταδιακά και εμπλουτίζεται. Ενώ ταυτόχρονα τα διαφορετικά επίπεδα του προγράμματος διδασκαλίας συνδέονται μεταξύ τους μέσω της αλληλεπίδρασης. Ο ρόλος του δασκάλου στη διδασκαλία της διδακτέας ενότητας Ο ρόλος του δασκάλου στη όλη εκπαιδευτική διαδικασία που αφορά τους Κωφούς μαθητές είναι ιδιαίτερος δεδομένου ότι καλείται να γνωρίζει την ανάγκη και τις τεχνικές της εφαρμογής της δίγλωσσης εκπαίδευσης στους μαθητές του, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι Κωφοί μαθητές του στην κατανόηση των γραπτών κειμένων, αλλά και την ανάγκη να διατηρεί συμβουλευτικό και καθοδηγητικό ρόλο, χωρίς να ξεπερνά τα όρια που αυτός ο ρόλος του επιβάλει. Ο εκπαιδευτικός όντας άριστος γνώστης της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας ξεκινά την προσέγγιση του θέματός του μέσω αυτής. Αφού βεβαιωθεί ότι οι μαθητές του έχουν καταλάβει τις έννοιες που τους διδάσκει και έχουν εξοικειωθεί με το καινούργιο λεξιλόγιο που έχει παρουσιασθεί, ξεκινά την επαφή των Κωφών μαθητών με τα ανάλογα από θεματικής άποψης γραπτά κείμενα. Σε αυτό το σημείο χρειάζεται γνώση των μηχανισμών κατάκτησης της ανάγνωσης και των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα Κωφά παιδιά. Η αναγνωστική ικανότητα κατακτάται μέσα από τα νοητικά σχήματα, τα οποία είναι η οργάνωση της γνώσης σε δομές της μνήμης. ( Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών, σελ.18-21). Τα νοητικά σχήματα είναι τριών κατηγοριών: α) Σχήματα περιεχομένου. Πρόκειται για τη γνώση που οι αναγνώστες ενός κειμένου διαθέτουν με βάση τις όποιες εμπειρίες τους. Αυτή η υπάρχουσα γνώση τους βοηθά να κατανοήσουν άμεσα και σύντομα το περιεχόμενο του κειμένου που καλούνται να διαβάσουν. Δυστυχώς όμως οι Κωφοί μαθητές αντιμετωπίζουν πρόβλημα στην διαθεσιμότητα σχημάτων δεδομένου ότι οι κοινωνικές τους εμπειρίες είναι ελάχιστες. Ενώ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/

12 ταυτόχρονα δυσκολεύονται και στην επιλογή σχημάτων αφού μπορεί να κατέχουν κάποια γνώση αλλά δεν την χρησιμοποιούν στην κατανόηση του κειμένου, ή δεν μπορούν να επιλέξουν το κατάλληλο σχήμα για να αλληλεπιδράσουν με το κείμενο. Ενώ τέλος υπάρχει δυσκολία και στην διατήρηση των σχημάτων δεδομένου ότι οι Κωφοί μαθητές δεν μπορούν με ευκολία, ούτε πάντοτε να χρησιμοποιούν το συγκεκριμένο νοητικό σχήμα κατά την ανάγνωση ενός κειμένου ή να το αλλάξουν όταν χρειαστεί. Ο εκπαιδευτικός γνωρίζοντας τις παραπάνω δυσκολίες βοηθά στην αντιμετώπισή τους με την παροχή πληροφοριών που θα λειτουργήσουν ως βάση απόκτησης εμπειριών. Η παρουσίαση με ηλεκτρονικό τρόπο σκηνών από την τέλεση κάποιας Βάπτισης, η επεξήγησή τους μέσα από την Νοηματική Γλώσσα είναι η απαραίτητη γνώση που θα οδηγήσει τους Κωφούς μαθητές-αναγνώστες να αναπτύξουν σχήματα περιεχομένου διαβάζοντας το σχετικό κείμενο του σχολικού εγχειριδίου που θα έχουν μπροστά τους. β) Σχήματα κειμένου. Αναφέρονται στη δομή ενός κειμένου αφού με αυτά παρουσιάζεται ο χρόνος και ο τόπος της υπόθεσης που εξελίσσεται, του αρχικού επεισοδίου που εισάγει τα πρόσωπα, της σειράς με την ο- ποία τα επεισόδια εμφανίζονται και της λύσης της όλης υπόθεσης. Αυτά τα σχήματα βοηθούν τον αναγνώστη στην κατανόηση του κειμένου που διαβάζει και βέβαια στην ανασύνθεσή του όταν θελήσει να το διηγηθεί. Ο εκπαιδευτικός αναπτύσσει αυτά τα σχήματα πριν από την επαφή των Κωφών μαθητών του με το γραπτό κείμενο της ενότητας που τους διδάσκει. Μέσα από την Νοηματική Γλώσσα ο ίδιος ακολουθεί αυτήν την σειρά ανάπτυξης του συγκεκριμένου θέματος και στην συνέχεια όταν οι μαθητές του έλθουν σε επαφή με το γραπτό κείμενο τους βοηθά με συγκεκριμένες ερωτήσεις να το προσεγγίσουν. Οι ερωτήσεις αυτές (πού γίνεται η βάπτιση, ποιοί συμμετέχουν, ποιός βαπτίζεται, με ποιά σειρά λαμβάνουν χώρα οι διάφορες σκηνές, ποιά είναι η κατάληξη όλων αυτών των σκηνών) δέχονται ως απάντηση τα σχήματα κειμένου. Οι Κωφοί μαθητές αφού έχουν κατανοήσει το γραπτό κείμενο μέσα από τα σχήματα αυτά μπορούν με ευκολία να το διηγηθούν αφού αυτά τα ακολουθήσουν για να το ανασυνθέσουν και να το παρουσιάσουν. γ) Σχήματα επιφανειακής δομής. Με αυτά τα νοητικά σχήματα οι αναγνώστες έχουν τη δυνατότητα να κατανοούν τα στοιχεία των λέξεων (δηλ. την αναγνώριση των λέξεων ως αυτόνομων μονάδων), των γραφοφωνημικών στοιχείων (δηλ. την σύνδεση του γραπτής λέξης με τον αντίστοιχο ήχο που παράγεται κατά την ανάγνωσή της), των στοιχείων δομής (δηλ. την αναγνώριση της σειράς με την οποία τοποθετούνται τα μέρη 62 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/2010

13 H ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΩΦΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ μίας πρότασης) και των στοιχείων περιεχομένου ( δηλ. την κατανόηση της σημασίας των λέξεων). Οι Κωφοί μαθητές παρουσιάζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στην κατανόηση του περιεχομένου των λέξεων και της δομής των προτάσεων δεδομένου ότι έχουν ένα πολύ βασικό λεξιλόγιο που χρησιμοποιούν, δεν γνωρίζουν τις διαφορετικές σημασίες που μπορεί να έχει μία λέξη, δυσκολεύονται στην αντίληψη αφηρημένων εννοιών, δυσκολεύονται στην κατανόηση σύνθετων δομών προτάσεων, ενώ χάνεται πολύτιμος χρόνος από την κατανόηση της βαθιάς δομής ενός κειμένου καθώς προσπαθούν να αναγνωρίσουν λέξεις στην επιφανειακή δομή του. Ο εκπαιδευτικός βοηθά τους Κωφούς μαθητές του να ξεπεράσουν τις παραπάνω δυσκολίες μέσα από τη διδασκαλία της διδακτέας ενότητας των θρησκευτικών. Τους παρέχει το νέο λεξιλόγιο που σχετίζεται με το μυστήριο του Βαπτίσματος οδηγώντας τους σε εμπλουτισμό του ήδη υπάρχοντος. Με αυτές τις λέξεις δημιουργεί πίνακα συνωνύμων και αντιθέτων και παράλληλα σημειώνει ενδεικτικά κάποιες από αυτές που μπορεί να έχουν πολλαπλό νόημα. Επιπλέον επιμένει στις αφηρημένες έννοιες ώστε οι μαθητές του να τις κατανοήσουν. Η δομή των προτάσεων που χρησιμοποιεί δεν είναι πάντοτε η απλούστερη δηλ. υποκείμενο+ρήμα+αντικείμενο, αλλά προσπαθεί να αξιοποιεί και συνθετότερες μορφές με σκοπό την εξέλιξη των μαθητών του. Η παρουσίαση της διδακτέας ενότητας του Βαπτίσματος περιλαμβάνει ακόμη τη χρήση όλων των χρόνων προκειμένου να επιτευχθεί η κατανόηση της σειράς των γεγονότων που απαρτίζουν ένα κείμενο δεδομένου ότι οι Κωφοί μαθητές αρκούνται στη χρήση ελαχίστων χρόνων γιατί όσους περισσότερους χρησιμοποιούν, τόσο δυσκολεύονται στην κατανόηση του νοήματος. Καθίσταται πλέον φανερό ότι η διδασκαλία των θρησκευτικών προϋποθέτει από την πλευρά του δασκάλου πολύ καλή γνώση όλων των παραμέτρων που χαρακτηρίζουν τους Κωφούς μαθητές στην μαθησιακή τους εξέλιξη. Ο εκπαιδευτικός ετοιμάζει το υλικό κάθε ενότητας που θα διδάξει σεβόμενος τις ιδιαιτερότητες αυτών των παιδιών και στοχεύοντας στην ομαλή και συστηματική εξέλιξή τους στην κατανόηση, στην ανάγνωση, στην αναπαραγωγή από τα ίδια κάθε θεματικής ενότητας, τόσο στην Νοηματική Γλώσσα όσο και στον γραπτό λόγο. Με αυτόν τον τρόπο ο εκπαιδευτικός δεν επιβάλλει την γνώση, αλλά βοηθά τα Κωφά παιδιά να την ανακαλύψουν και εκείνος παρατηρώντας την πρόοδό τους την ενισχύει και τα βοηθά να αποκτήσουν ισχυρή προσωπικότητα αφού και τα ίδια διαπιστώνουν την εξέλιξή τους. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/

14 Βιβλιογραφία ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ Β. (1999): Η εκπαίδευση του κωφού παιδιού, Πρακτικά διημερίδας για την ίδρυση του Συλλόγου κωφών Ρεθύμνης, Κρήτη ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ Β. (2001): «Δίγλωσση-Διπολιτισμική εκπαίδευση και κωφό παιδί», Πολιτισμικές και εκπαιδευτικές ανάγκες του κωφού παιδιού, Πάτρα ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ Β. (1989): Η εκπαίδευση του κωφού παιδιού, εκδ. Πανεπιστημίου Πατρών, Πάτρα, ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ Β.(1999): Πακέτα επιμόρφωσης, ΥΠ.Ε.Π.Θ. και Μονάδα ειδικής αγωγής/κωφών, Π.Τ.Δ.Ε. Πανεπιστημίου Πατρών ΚΑΡΑΜΟΥΖΗ Ι., ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗ (2006): Η ποιμαντική Κωφών και βαρηκόων, Διδακτορική Διατριβή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ΚΑΡΑΜΟΥΖΗ Π. (2007): Πολιτισμός και Διαθρησκειακή Αγωγή, εκδ. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα. ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΠΟΥΔΩΝ για Μαθητές με προβλήματα Α- κοής για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση (2004), τόμοι Α, Β, Αθήνα ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ, Βιβλίο Δασκάλου, Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Αθήνα DELAPORTE Y. (2002): Les Sourds, c est comme ca, Editions de la maison des sciences de l home, Paris EDITORS OF GALLAUDET UNIVERSITY PRESS (2004): 1000 Signs of life, Gallaudet University Press, Washington, D.C. GORI R.(1978): Le corps et le signe dans l acte de parole, Dunod, Paris 64 ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/2010

15 H ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΩΝ ΣΕ ΚΩΦΟΥΣ ΜΑΘΗΤΕΣ Summary The teaching of religion must be a part of special education in schools of Deaf people. During this kind of education, the teacher chooses the topic and follows concretes steps in order to have success. First of all, he creates a script based on the topic he wants to teach. Secondly, he invites the students to follow the steps of this script, and by using computers they can collect information about their topic. Afterwards, the teacher explains to them the new vocabulary, the new ideas and notions of the lesson and he invites them to narrate themselves the story of this lesson. At the end of the process, the Deaf students organize their knowledge via the schedules of memory that are very important for them. Finally, the teacher of Deaf people knowing the difficulties of his students in the reading and the comprehension of a text, he helps them in order to overpass all this problems. Ο Αρχιμανδρίτης Ιωάννης Καραμούζης είναι πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής Αθηνών από το Έλαβε Μεταπτυχιακό τίτλο σπουδών από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στον τομέα Ηθικής της Θεολογικής Σχολής. Ανακηρύχθηκε Διδάκτορας της Θεολογικής Σχολής του ιδίου Πανεπιστημίου με ειδίκευση στην ποιμαντική των Κωφών και των Βαρηκόων. Είναι καθηγητής της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας. Διδάσκει ενισχυτικά σε ειδικό σχολείο Κωφών στη Χαλκίδα και διοργανώνει σεμινάρια εκμάθησης της παραπάνω γλώσσας επί σειρά ετών στην Ι.Μ. Χαλκίδος. Αρθρογραφεί σε επιστημονικά περιοδικά με θέματα που αφορούν την ευρύτερη πολιτισμική κοινότητα των Ελλήνων Κωφών. ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ 2/

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: Προσχολικής & Πρωτοβάθμιας Φωκίδας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: ΕΚΦΕ Φωκίδας Υπεύθυνος: Μπεμπή Ευαγγελία Τηλέφωνο επικοινωνίας:

Διαβάστε περισσότερα

Επιλεγμένο εκπαιδευτικό υλικό, καθολικά σχεδιασμένο για μαθητές με αναπηρία. ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Παλλήνη,

Επιλεγμένο εκπαιδευτικό υλικό, καθολικά σχεδιασμένο για μαθητές με αναπηρία. ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Παλλήνη, Επιλεγμένο εκπαιδευτικό υλικό, καθολικά σχεδιασμένο για μαθητές με αναπηρία ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Παλλήνη, 4-6. 11. 2016 Φυσικό αντικείμενο της πράξης Προσαρμογή των σχολικών εγχειριδίων για μαθητές με:

Διαβάστε περισσότερα

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με

(άγιο μύρο / τριήμερη / ολόλευκα / κολυμβήθρας / κατάδυση) «Στο χρίσμα, ο ιερέας χρίει τον.. σ όλα τα μέρη του σώματός του με ΜΑΘΗΜΑ 21 Ο ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΙΣΜΑΤΟΣ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις ή φράσεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών

3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών 3. Περιγράμματα Μαθημάτων Προγράμματος Σπουδών Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται τα συνοπτικά περιγράμματα των μαθημάτων που διδάσκονται στο Πρόγραμμα Σπουδών, είτε αυτά προσφέρονται από το τμήμα που είναι

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 12 ο. Διδακτικά σενάρια

Μάθημα 12 ο. Διδακτικά σενάρια Μάθημα 12 ο Διδακτικά σενάρια 1 Τι είναι το διδακτικό σενάριο; 2 Διδακτικό σενάριο είναι η δομημένη, πλήρης και λεπτομερειακή περιγραφή της διαδικασίας που ακολουθείται σε μια διδασκαλία η οποία: εστιάζει

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Πληροφορικής

Διδακτική Πληροφορικής Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα στο ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Διδακτική Πληροφορικής Ενότητα 9: Ενιαίο Πλαίσιο Σπουδών και νέα Αναλυτικά Προγράμματα Πληροφορικής Το περιεχόμενο του μαθήματος διατίθεται με άδεια Creative

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό: Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού

Λογισμικό: Ταξίδι στον Κόσμο με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού Λογισμικό: Ταξίδι Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Γεωγραφία Τάξη/εις: Ε και Στ Δημοτικού Παρουσίαση Λογισμικού: Κατερίνα Αραμπατζή Μαριάννα Χατζοπούλου Προμηθευτής: Hyper Systems Προσβασιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ξένων Γλωσσών

Κέντρο Ξένων Γλωσσών Κέντρο Ξένων Γλωσσών Αυτή η περίοδος για τους κηδεμόνες των μαθητών/τριών είναι περίοδος σχολαστικής αναζήτησης και έρευνας. Είναι περίοδος άγχους ποιο Κέντρο Ξένων Γλωσσών θα διαλέξουν προκειμένου τα

Διαβάστε περισσότερα

Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο για τον παιδαγωγό του σήμερα Ίδρυμα Ευγενίδου, 3 & 4 Μαΐου 2014

Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο για τον παιδαγωγό του σήμερα Ίδρυμα Ευγενίδου, 3 & 4 Μαΐου 2014 «Εκπαιδευτικό υλικό και λογισμικό για μαθητές με αναπηρίες ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες» Γελαστοπούλου Μαρία, Ειδική Παιδαγωγός, ΙΕΠ Κουρμπέτης Βασίλης, Σύμβουλος Α, ΙΕΠ Νέος Παιδαγωγός Πανελλήνιο συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΝΑΔΥΟΜΕΝΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ Η ανάδυση της ανάγνωσης και της γραφής: έννοια και σύγχρονες απόψεις Ευφημία Τάφα Καθηγήτρια Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης Πανεπιστήμιο Κρήτης Αναγνωστική ετοιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Γ Γυμνασίου Ενότητα: 4 η Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Δύο περίοδοι Για τη διδασκαλία ολόκληρης της ενότητας διατίθενται 7

Διαβάστε περισσότερα

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή

Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Πειραματικό εργαστήρι στη βιωματική μάθηση και στη σχολική θρησκευτική αγωγή Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων

Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Προσχολική Παιδαγωγική Ενότητα 8: Σχεδιασμός Ημερησίων Προγραμμάτων Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Να συζητήσουν και να

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός

Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Πότε ένας δάσκαλος θα κρίνεται ελλιπής και πότε εξαιρετικός Στο σχέδιο της αξιολόγησης το μεγαλύτερο μέρος (περισσότερες από 5.000 λέξεις!) καταλαμβάνεται από αναλυτικές οδηγίες για το πώς ο διδάσκων μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγράμματα για την ενεργό ένταξη Παλιννοστούντων, Αλλοδαπών και Ρομά μαθητών στο Εκπαιδευτικό μας σύστημα

ΠΡΟΣ: ΚΟΙΝ: ΘΕΜΑ: Προγράμματα για την ενεργό ένταξη Παλιννοστούντων, Αλλοδαπών και Ρομά μαθητών στο Εκπαιδευτικό μας σύστημα ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α Α. Παπανδρέου 37 151 80 Μαρούσι Πληροφορίες: Α. Κόπτσης Ρ. Γεωργακόπουλος Τηλέφωνα

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ -----

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Α ΣΠΟΥΔΩΝ & ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία

Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Ερωτήσεις Επανάληψης 1 Οι Θεολογικές Δηλώσεις στην Συστηματική Θεολογία Διάλεξη Τρίτη από την σειρά Δημιουργώντας μια Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04)

ΠΕ60/70, ΠΕ02, ΠΕ03, ΠΕ04) «Επιµόρφωση εκπαιδευτικών στη χρήση και αξιοποίηση των ΤΠΕ στην εκπαιδευτική διδακτική διαδικασία» (Γ ΚΠΣ, ΕΠΕΑΕΚ, Μέτρο 2.1, Ενέργεια 2.1.1, Κατηγορία Πράξεων 2.1.1 θ) Αναλυτικό Πρόγραµµα Σπουδών για

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης

Γεωργική Εκπαίδευση. Θεματική ενότητα 11 2/2. Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Γεωργική Εκπαίδευση Θεματική ενότητα 11 2/2 Όνομα καθηγητή: Αλέξανδρος Κουτσούρης Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί στόχοι 1/2 Οι φοιτητές/τριες πρέπει να είναι ικανοί/ες: να καταγράψουν

Διαβάστε περισσότερα

Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα. Το γνωστικό αντικείμενο του σεναρίου αφορά στο μάθημα της ιστορίας

Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα. Το γνωστικό αντικείμενο του σεναρίου αφορά στο μάθημα της ιστορίας ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ 1.1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η καθημερινή ζωή και η εκπαίδευση στην αρχαία Αθήνα 1.2. Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Το γνωστικό αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α)

Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Βασικά ερωτήματα- άξονες σχεδιασμού της διδ/λίας (α) Ποιους καλούμαι να διδάξω και ποιες παραδοχές θα πρέπει να λάβω υπόψη σε σχέση με αυτό; ποιες οι ομάδες-στόχοι ως προς την προέλευση και τα επίπεδα

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου

Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου Υποστήριξη Επαγγελματικής Μάθησης «Διδασκαλία Κατανόηση Γραπτού Λόγου Ανάγκη εκπαιδευτικών για αυτοαξιολόγηση σχολικής μονάδας Ανάγκη για αξιολόγηση δράσης για σχολική βελτίωση (2013-14) με τη βοήθεια

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΨΥΧΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ενότητα 10: Η μάθηση στην προσχολική ηλικία: αξιολόγηση Διδάσκων: Μανωλίτσης Γεώργιος ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Επιμορφωτικό Σεμινάριο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου 21-22/3/2014, Λευκωσία 16-17/5/2014, Λεμεσός Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Ομότιμη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ

ΔΕΠΠΣ. ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΔΕΠΠΣ ΔΕΠΠΣ και ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών ΔΕΠΠΣ Φ.Ε.Κ., 303/13-03-03, τεύχος Β Φ.Ε.Κ., 304/13-03-03, τεύχος Β Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην σύνταξη των ΔΕΠΠΣ Γενικότερες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: "ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ"

ΠΡΑΞΗ: ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΠΡΑΞΗ: "ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ/ΕΚΜΑΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ/ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ" Υπουργείο Πολιτισμού, Παιδείας και Θρησκευμάτων Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΕΙΟ «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΛΗΝΟΣ» Τμήμα Γενικής Αγωγής «Διδακτική της Ιστορίας» Διδάσκουσα: Μαρία Ρεπούση Ακαδημαϊκό έτος:

Διαβάστε περισσότερα

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας

Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας. Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού. Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Η ανάλυση της κριτικής διδασκαλίας Περιεχόμενο ή διαδικασία? Βασικό δίλημμα κάθε εκπαιδευτικού Περιεχόμενο - η γνώση ως μετάδοση πληροφορίας Διαδικασία η γνώση ως ανάπτυξη υψηλών νοητικών λειτουργιών (

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α. Δημογραφικά χαρακτηριστικά 1. Φύλο Άνδρας Γυναίκα 2. Ηλικία 22 30 31 40 41 50 51 + 3. Χρόνια υπηρεσίας 1 5 6 15 16+ 4. Σημειώστε τα πτυχία που κατέχετε Πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας Πτυχίο

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής

Ενότητα 1: Παρουσίαση μαθήματος. Διδάσκων: Βασίλης Κόμης, Καθηγητής Διδακτική της Πληροφορικής: Ερευνητικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία Μάθημα επιλογής B εξάμηνο, Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Πληροφορικής

Διδακτική της Πληροφορικής ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 3: Η Πληροφορική στην Ελληνική Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση - Γυμνάσιο Σταύρος Δημητριάδης Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 1 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ 12 ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ: Ενεργός συμμετοχή (βιωματική μάθηση) ΘΕΜΑ: Παράδοση στο μάθημα των «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ», για τον τρόπο διαχείρισης των σκληρών δίσκων.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης

Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Π.3.2.5 Πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση αντιπροσωπευτικού αριθμού σεναρίων από κάθε τύπο σε διαφοροποιημένες εκπαιδευτικές συνθήκες πραγματικής τάξης Νεοελληνική Γλώσσα Ε Δημοτικού Τίτλος: «Μουσική» Συγγραφή:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ63 / Διδακτική Φυσικών Επιστημών

Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ63 / Διδακτική Φυσικών Επιστημών ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Διάταξη Θεματικής Ενότητας ΕΠΑ63 / Διδακτική Φυσικών Επιστημών Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών ΕΠΑ Επιστήμες της Αγωγής Θεματική Ενότητα ΕΠΑ

Διαβάστε περισσότερα

1 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

1 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 1 1η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΜΠΕΔΩΣΗΣ ΓΝΩΣΤΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΤΙΤΛΟΣ Η Ρωμαϊκή αυτοκρατορία μεταμορφώνεται ΤΑΞΗ ΣΤ ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ Μια διδακτική ώρα(45 λεπτά) ΕΜΠΛΕΚΩΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ 2011 ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Τα σύγχρονα

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό: Χημεία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Χημεία Τάξη/εις: Β, Γ Γυμνασίου

Λογισμικό: Χημεία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Χημεία Τάξη/εις: Β, Γ Γυμνασίου Λογισμικό: Χημεία με Νόημα Κατηγορία αναπηρίας: Κώφωση Βαρηκοΐα Μάθημα: Χημεία Τάξη/εις: Β, Γ Γυμνασίου Παρουσίαση Λογισμικού: Κατερίνα Αραμπατζή Προμηθευτής: Postscriptum Advanced Communication Προσβασιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση

Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Πρόγραμμα Eξ Aποστάσεως Eκπαίδευσης (E learning) Eκπαίδευση Εκπαιδευτών Ενηλίκων & Δία Βίου Μάθηση Οδηγός Σπουδών Το πρόγραμμα εξ αποστάσεως εκπαίδευσης ( e-learning ) του Πανεπιστημίου Πειραιά του Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα: ευτεροβάθμιας Ευβοίας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο:

Τμήμα: ευτεροβάθμιας Ευβοίας. Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: Τμήμα: ευτεροβάθμιας Ευβοίας Φορέας ιεξαγωγής: ΠΕΚ Λαμίας Συντονιστής: ημητρακάκης Κωνσταντίνος Τηλέφωνο: 2231081842 Χώρος υλοποίησης: 3 ο ημοτικό Σχολείο Χαλκίδας Υπεύθυνος: Σιέκρη Φρειδερίκη Τηλέφωνο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης

Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT 3 Εκδόσεις Λευκή Σελίδα ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Αγγλική Γλώσσα Μαρούλης Δημήτρης EXCELLENT Ετήσια Αξιολόγηση του ΚΞΓ Μαρούλης Δημήτρης Διορθώσεις: Ελένη Ζαφειρούλη Σελιδοποίηση: Γιάννης Χατζηχαραλάμπους Μακέτα

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Συνάντηση 3η

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Συνάντηση 3η ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΑΧΙΜΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 2010-2011-Συνάντηση 3η ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΦΥΣΙΟΓΝΩΣΤΙΚΩΝ/ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ/ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ Τηλ.: 22800737, 22800951

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ.

Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. Η ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ. Σκοταράς Νικόλαος Επ. Σχ. Σύμβουλος ΠΕ12, Δρ Ε.Μ.Π. skotaras@sch.gr Web: http://users.att.sch.gr/skotaras 1 1. Η σύγχρονη σχολική τάξη.(1 ) 2. Η γνώση που έχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 9: Η συνεργατική διδασκαλία & μάθηση Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας

Διαβάστε περισσότερα

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των

α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ΔΕΠΠΣ ΑΠΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ α. η παροχή γενικής παιδείας, β. η καλλιέργεια των δεξιοτήτων του μαθητή και η ανάδειξη των ενδιαφερόντων του, γ. η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών και δυνατοτήτων μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών

Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Αναλυτικό Πρόγραμμα Μαθηματικών Σχεδιασμός... αντιμετωπίζει ενιαία το πλαίσιο σπουδών (Προδημοτική, Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο), είναι συνέχεια υπό διαμόρφωση και αλλαγή, για να αντιμετωπίζει την εξέλιξη,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλίο δασκάλου «Ταξίδι στο Χρόνο με Νόημα» Ιστορία Γ, Δ, Ε & ΣΤ Δημοτικού

Βιβλίο δασκάλου «Ταξίδι στο Χρόνο με Νόημα» Ιστορία Γ, Δ, Ε & ΣΤ Δημοτικού Βιβλίο δασκάλου «Ταξίδι στο Χρόνο με Νόημα» Ιστορία Γ, Δ, Ε & ΣΤ Δημοτικού Περιεχόμενα Εισαγωγή... 2 Γλώσσα, επικοινωνία και εκπαίδευση κωφών μαθητών... 3 Οι νέες τεχνολογίες στην εκπαίδευση του κωφού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : «Κινηματογράφος και Ιστορία: Διδάσκοντας με τη δύναμη του οπτικοακουστικού μηνύματος» ΣΧΕΤ.: /

ΘΕΜΑ : «Κινηματογράφος και Ιστορία: Διδάσκοντας με τη δύναμη του οπτικοακουστικού μηνύματος» ΣΧΕΤ.: / ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΓΕΝΙΚΗ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Π/ΘΜΙΑΣ ΚΑΙ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ & ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ Π.Ε. ΤΜΗΜΑ Γ ΜΑΘΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ &

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση

Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Εφαρμογές Εκπαιδευτικού Λογισμικού για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Μαρία Καραβελάκη-Καπλάνη, M.Sc. INTE*LEARN Αγν.Στρατιώτη 46 176 73 Καλλιθέα τηλ. 95 91 853, fax. 95 72 098 E-mail: intelrn@prometheus.hol.gr

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 4: Γνωστικές Θεωρίες Μάθησης Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Διαφοροποιημένη Παιδαγωγική Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ: μελέτη περίπτωσης Σωτηρία Τζιβινίκου

Διαβάστε περισσότερα

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο.

1. Η «Λειτουργία των πιστών» αφορά μόνο τους βαπτισμένους χριστιανούς. 4. Στη Θεία Λειτουργία οι πιστοί παρακαλούν τον Θεό να έχουν ειρηνικό θάνατο. ΜΑΘΗΜΑ 23 ο ΤΟ ΒΑΘΥΤΕΡΟ ΝΟΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΣ Να συμπληρώσετε την παρακάτω πρόταση επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας, από τις φράσεις α, β, γ, δ. Να τεκμηριώσετε

Διαβάστε περισσότερα

TA ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΤΟ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ»

TA ΑΓΓΛΙΚΑ ΣΤΟ «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ» ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ ΑΓΓΛΙΚΗ Ημερίδα ΠΕΚΑΔΕ, 2 Οκτωβρίου 2010 Getting Prepared for the New School Β. Δενδρινού, Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος

Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο. Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Ο υπολογιστής ως γνωστικό εργαλείο Καθηγητής Τ. Α. Μικρόπουλος Τεχνολογίες Πληροφορίας & Επικοινωνιών ΟιΤΠΕχαρακτηρίζουνόλαταμέσαπουείναιφορείς άυλων μηνυμάτων (χαρακτήρες, εικόνες, ήχοι). Η αξιοποίησή

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 2: «Ενέργειες ενημέρωσης, προβολής και δημοσιότητας»

ΔΡΑΣΗ 2: «Ενέργειες ενημέρωσης, προβολής και δημοσιότητας» Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση» του ΕΣΠΑ 2007-2013 Πράξεις: «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: Ένταξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων (ΕΚΟ) στα Δημοτικά Σχολεία» Άξονες Προτεραιότητας 1, 2 & 3 ως υποψήφιες

Διαβάστε περισσότερα

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία

Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Δημοτικό Σχολείο Σωτήρας Β Η δική μας πρόταση- εμπειρία Συμμετοχή στο Πρόγραμμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΜΕΣΩ ΕΡΕΥΝΑΣ-ΔΡΑΣΗΣ Σχολική χρονιά: 2015-2016 ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα