TO ΘΕΜΑ: Σεξουαλικότητα και μετάδοση της ζωής

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "TO ΘΕΜΑ: Σεξουαλικότητα και μετάδοση της ζωής"

Transcript

1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ EDITORIAL Áíïé ôïß Ïñßæïíôåò Áããåëéáöüñïò Êùäéêüò: 1044 Ýôïò ßäñõóçò: 1900 Éäéïêôçóßá: Éíóôéôïýôï Áíèñùðéóôéêþí Åðéóôçìþí ÁóôéêÞ Ìç ÊåñäïóêïðéêÞ Åôáéñåßá Ì. Âüäá 28 & Óìýñíçò 27, ÁèÞíá Åêäüôçò - ÄéåõèõíôÞò: ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò ÓõíôáêôéêÞ åðéôñïðþ: ÓõíåñãÜôåò: Ãñáììáôåßá: ÓõíäñïìÝò: ð. ÃáâñéÞë Ìáñáãêüò ð. Óåâáóôéáíüò ÖñÝñçò, ÅéñÞíç ÊïõôåëÜêç. ð. Ìé áþë Ñïýóóïò, ÄáíÜç Áíáãíùóôïðïýëïõ, ð. ÄçìÞôñéïò ÄáëÝæéïò, ð. ÌÜñéïò ØÜëôçò. ÅéñÞíç ÊïõôåëÜêç Óìýñíçò 27, ÁèÞíá Ôçë , öáî Åóùôåñéêïý 20 åõñþ Åîùôåñéêïý 30 åõñþ ÔéìÞ ôåý ïõò 5 åõñþ. Áíôéðñüóùðïò Óýñïõ:ð. Áíô. Âïõôóßíïò Áíôéðñüóùðïò TÞíïõ: ê. ÓôÝëëá Öùóêüëïõ Êáëëéôå íéêþ åðéìýëåéá:www.mare.gr Åêôýðùóç: Lithos ÃñáöéêÝò ÔÝ íåò ÊéÜôï Êïñéíèßáò Ôçë.: ΕDITORIAL TO ΘΕΜΑ: Σεξουαλικότητα και μετάδοση της ζωής 6 14 Σκέψεις για τη μετάδοση της ζωής Κύριοι της ζωής ή διαχειριστές της; Oι ισχύουσες ρυθμίσεις στην Ελλαδα για την άμβλωση ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΠΑΠΕΣ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΖΩΗ Ο ΑΔΕΛΦΟΣ ΛΕΟΝΑΡΔΟΣ ΜΑΡΑΓΚΟΣ ΚΟΝΤΑ ΣΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò ÄéåõèõíôÞò 17 Να αφήσουμε το είδωλο της παντοδυναμίας O άνθρωπος χάρη στην ελευθερία του μπορεί να αποφασίζει και να ορίζει ποιο είναι το νόημα της ζωής του, το νόημα του σύμπαντος και του μυστηρίου της ανθρώπινης ζωής». Αυτά τα λόγια διαβάζουμε σε μια δικαστική απόφαση στις ΗΠΑ το 1992 σε μια υπόθεση (Robert Casey v. Planed parenthood) που υπήρξε σημαντική για το πώς θα αντιμετωπίζεται το ανθρώπινο έμβρυο. Ας προσέξουμε ότι ο δικαστής δεν λέει ότι ο άνθρωπος έχει το δικαίωμα να αναζητά και να ακολουθεί την αλήθεια, αλλά ότι έχει δικαίωμα να αποφασίζει για τον εαυτό του το νόημα της ζωής, ακόμη και όλου του σύμπαντος. Αλλά, μισό λεπτό. Δεν κάναμε εμείς τον εαυτό μας ούτε το σύμπαν ούτε τη ζωή. Αυτά τα ανακαλύπτουμε και τα δεχόμαστε, γιατί μας δίνονται. Δεν είμαστε οι κύριοι ούτε οι δημιουργοί της ζωής. Οδηγούμαστε πίσω στα πρώτα λόγια της Βίβλου που γράφτηκαν αιώνες πριν. Εκεί, ο Θεός λέει στον Αδάμ και την Εύα, δηλαδή στον άνθρωπο, ότι από όλα τα δένδρα του κήπου μπορούσε να φάει εκτός από το καρπό του δένδρου της γνώσης του καλού και του κακού, γιατί αν έτρωγε από αυτό, θα πέθαινε. Ανήκει στον Θεό δηλαδή το κριτήριο τι είναι καλό ή κακό, τι αξίζει και τι δεν αξίζει. Ο άνθρωπος, όπως γνωρίζουμε, παρακούει και θέλει να κάνει τον εαυτό κριτήριο και κύριο του καλού και του κακού, θέλει να γίνει «σαν Θεός». Δεν δέχεται το όριο και τον περιορισμό «ναι, από όλα εκτός από αυτό» και διεκδικεί το απεριόριστο, δηλαδή την παντοδυναμία. Χωρίς όρια, όμως, γίνεται τύραννος και αυτό είναι καταστροφικό. Οι πανάρχαιες αυτές αφηγήσεις, πάντα επίκαιρες και πάντα σωστές για όσους ξέρουν να ακούν και να καταλαβαίνουν, εφαρμόζονται στην παραπάνω δικαστική απόφαση, η οποία διακηρύττει ότι ο άνθρωπος είναι αυτός που καθορίζει τι έχει αξία και τι είναι καλό και κακό σε όλα, ακόμη και στη ζωή και στο σύμπαν. Σήμερα, όσο αναπτύσσονται οι δυνατότητες της βιολογίας και της ιατρικής, τόσο περισσότερα κρίσιμα θέματα τίθενται σχετικά με την αρχή της ανθρώπινης ζωής. Το ζήτημα σήμερα έχει μετατοπιστεί και δεν είναι μόνο πώς θα γιατρέψουμε τον άνθρωπο, αλλά, περισσότερο, πώς θα τον διαμορφώσουμε ή ποιος θα έχει δικαίωμα στη ζωή και ποιος όχι. Είναι ανάγκη να επιστρέψουμε στην πραγματικότητα και στη λογική. Δεν δημιουργήσαμε εμείς τον εαυτό μας ούτε τον κόσμο. Βρεθήκαμε να ζούμε μέσα στον κόσμο, η ζωή είναι ένα αγαθό που μας δόθηκε. Πρέπει με περισσότερη ταπεινότητα να αναζητήσουμε την αλήθεια και το δίκαιο. Να αφήσουμε το είδωλο της παντοδυναμίας και να καταλάβουμε ότι χρειάζονται σεβασμός, όρια και μέτρο. και να καταλάβουμε ότι χρειάζονται σεβασμός, όρια και μέτρο. ISSN ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

2 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Σεξουαλικότητα και μετάδοση της ζωής ÅðéìÝëåéá: ð. Èåüäùñïò Êïíôßäçò Η ανθρώπινη συμπεριφορά στον τομέα της σεξουαλικότητας άλλαξε βαθειά σε διάστημα μιας ή δύο γενεών. Πού κατευθύνονται αυτές οι αλλαγές και τι πρέπει να προσέξουμε για να τις καταλάβουμε; Ποια είναι τα θεμέλια μιας ηθικής ευθύνης σε θέματα που σχετίζονται με τη σεξουαλικότητα; Ο φάκελος που παρουσιάζουμε βασίζεται, εν μέρει, σε μαρτυρίες της Τζένιφερ Φούλγουαϊλερ, η οποία διατηρεί ένα ιστολόγιο (www.conversiondiary.com) με πολλούς επισκέπτες και συνομιλητές, κυρίως γυναίκες. Η ίδια μεγάλωσε άθεη. Αργότερα, οι πνευματικές αναζητήσεις της την οδήγησαν στη χριστιανική πίστη και στην καθολική Εκκλησία. ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

3 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ É. Σκέψεις για τη μετάδοση της ζωής Παλαιότερα, όταν σπούδαζα, θυμάμαι ότι διάβαζα πώς σε ορισμένες αρχαίες κοινωνίες (νομίζω στους αρχαίους Έλληνες) ήταν συνηθισμένο να αφήνουν οι γονείς τα ανεπιθύμητα νεογέννητα σε κάποιο μέρος, για να πεθάνουν. Αυτό με αναστάτωνε βαθιά. Δεν μπορούσα να καταλάβω πώς ήταν δυνατό. Εννοώ ότι γνωρίζω πολύ κόσμο, αλλά δε γνωρίζω κανέναν που θα μπορούσε να κάνει κάτι τέτοιο. Μπορεί να ακούσουμε να συμβαίνουν παρόμοιες περιπτώσεις σπάνια στην κοινωνία που ζούμε, αλλά, προφανώς, πρόκειται για γονείς άρρωστους, με ψυχικές παθήσεις. Πώς είναι δυνατό κάτι τόσο κακό, τόσο αφάνταστα φρικτό, να θεωρείται φυσιολογικό σε μια ολόκληρη κοινωνία; Το να είσαι υπέρ της ζωής σημαίνει να είσαι υπέρ της ζωής του άλλου Επειδή τέτοιες ιστορίες με αναστάτωναν πολύ, με εκνεύριζε φοβερά όταν, όσοι ήταν κατά των αμβλώσεων, οι λεγόμενοι «υπέρ της ζωής», ισχυρίζονταν ότι με τις αμβλώσεις σκοτώνουμε μωρά. Προφανώς, κανείς εδώ δεν είναι υπέρ του να σκοτώνουμε μωρά. Το γεγονός ότι κάποιος υπονοούσε ότι εμείς που είμαστε «υπέρ της επιλογής», εμείς που θέλαμε, δηλαδή, η γυναίκα να έχει τη δυνατότητα να κάνει άμβλωση, υπερασπιζόμασταν κάτι τέτοιο, ήταν προσβολή προς όλα τα μωρά που θανατώθηκαν στην ιστορία από τις αρρωστημένες κοινωνίες τους. Δε θέλαμε να σκοτώσουμε κανέναν. Απλώς πιστεύαμε ότι οι Jennifer Fulwiler γυναίκες είχαν το δικαίωμα να διακόψουν την εξέλιξη ενός εμβρύου, αν αντιμετώπιζαν μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Ήταν κάτι ατυχές, βεβαίως, γιατί τα έμβρυα είχαν τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε μωρά κάποια μέρα. Όμως, αυτό ήταν η αναπόφευκτη θυσία προκειμένου να μην υποδουλωθούν οι γυναίκες στην ψυχική ταλαιπωρία μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Και μετά την αποφοίτησή μου συνέχισα να υποστηρίζω φανατικά τη δυνατότητα επιλογής για τις γυναίκες, παρότι, όταν απέκτησα δικό μου παιδί, οι απόψεις μου έγιναν πιο μετριοπαθείς. Όμως, όταν ο σύζυγός μου κι εγώ αρχίσαμε να εξερευνούμε τη χριστιανική πίστη, όλο και πιο συχνά ερχόμασταν σε επαφή με τις απόψεις κατά των αμβλώσεων και υπέρ της ζωής, αλλά και πάλι υπερασπιζόμασταν τις ιδέες μας. Θυμάμαι ότι μια μέρα ο σύζυγος μου, ενώ επανεξέταζε τις ιδέες του υπέρ της δυνατότητας επιλογής, έκανε μια φευγαλέα παρατήρηση που από τότε χαράχτηκε στο μυαλό μου: μου πέρασε απ το νου ότι το να είσαι υπέρ της ζωής σημαίνει να Μόλις είσαι υπέρ της ζωής του άλλου, είπε χαριτολογώντας. Όλοι είναι υπέρ της δικής τους ζωής. Συνειδητοποίησα ότι οι δικές μου απόψεις υπέρ της επιλογής για τη γυναίκα μού έδιναν το δικαίωμα να αποφασίζω ποιος ήταν και ποιος δεν ήταν αρκετά άνθρωπος και ποιων ανθρώπων η ζωή ήταν σημαντική και άξια να διατηρηθεί. Εγώ (μαζί με γιατρούς, την κυβέρνηση ή άλλους υποστηρικτές της έκτρωσης) αποφάσιζα πού να χαράξω αυτό το πολύ σημαντικό όριο. Όταν συναντούσα καθολικά ιστολόγια ή βιβλία όπου αναφερόταν κάτι όπως «η ζωή ξεκινάει από τη σύλληψη», γελούσα, όπως έκανα συνήθως, επειδή αυτή η αντίληψη μου φαινόταν ανόητη και όμως άρχιζα να νιώθω όλο και πιο άβολα με τις παλιές μου πεποιθήσεις. κύτταρα προφανώς δεν είναι ένα μωρό ούτε και ανθρώπινη Μερικά ζωή!», έλεγα στον εαυτό μου. «Τα έμβρυα στο τέλος γίνονται πλήρως ανεπτυγμένοι άνθρωποι, αλλά όχι μέχρι, ε ας πούμε, τους έξι μήνες κύησης ή κάτι τέτοιο. Ή ίσως τους πέντε μήνες; Πότε αρχίζουν να κλωτσάνε με τα πόδια τους ή τέλος πάντων να κινούνται; Στις οχτώ εβδομάδες; Όχι, δεν είναι άνθρωποι τότε, αυτές οι κινήσεις είναι ακούσιοι σπασμοί». Έριχνα το βάρος της απόδειξης στα έμβρυα, για να με πείσουν ότι ήταν άνθρωποι. Και ήμουν αυστηρός κριτής. Αντιλήφθηκα ότι έχω άδικο, όταν διαπίστωσα ότι οι τρισδιάστατοι υπέρηχοι έδειχναν «έμβρυα» να αγγίζουν το πρόσωπό τους, να χαμογελούν και να ανοίγουν τα μάτια τους σε ηλικίες, στις οποίες θεωρούσα την έκτρωση αποδεκτή. Δεν ήθελα να διαβάζω τους τίτλους σε έντυπα της άλλης παράταξης. Έβλεπα: «Μωρά -εννοώ, έμβρυα- χασμουριούνται τη 12η εβδομάδα κύησης»; Ε, συμπέραινα, τότε θα είναι ακούσιος σπασμός. Με τη σύγχρονη τεχνολογία προσφέρονταν ολοένα και περισσότερες ενδείξεις ότι και τα έμβρυα είναι άνθρωποι, αλλά αυτό με έκανε μόνο να μετακινώ το όριο μετά από το οποίο θεωρούσα ότι υπάρχει άνθρωπος. Συνειδητοποίησα ότι ο ορισμός που έδινα στο πώς και το πότε ένα έμβρυο γινόταν «μωρό» ή «άτομο», πότε άρχιζε να έχει δικαιώματα, εξαρτιόταν επίσης και από την κατάσταση της υγείας του. Η διάρκεια της χρονικής περιόδου, κατά την οποία θεωρούσα αποδεκτό να διακοπεί η εγκυμοσύνη, μεγάλωνε όσο πιο μεγάλη ήταν και μια αναπηρία. Με το επιχείρημα ότι ήθελα να γλιτώσω το μελλοντικό παιδί από τον πόνο, βασικά έλεγα ότι τα ανάπηρα έμβρυα ήταν λιγότερο ανθρώπινα, είχαν λιγότερα δικαιώματα από τα υγιή. Αλλά, συγχρόνως, αυτό δε μου φαινόταν σωστό. Το όλο θέμα άρχιζε να με απασχολεί πολύ. Από κάποιο σημείο και έπειτα άρχισα να αντιλαμβάνομαι ότι ήμουν πιο αποφασισμένη να ταχθώ υπέρ της επιλογής της γυναίκας από το να εξετάσω ειλικρινά ποιος ήταν και ποιος δεν ήταν άνθρωπος. Άρχισα να διακρίνω επίσης την ίδια στάση και στην παράταξη όσων ήταν υπέρ της επιλογής. Πολλές φορές έμεινα εμβρόντητη, σε σημείο να νιώθω άρρωστη, όταν διάβαζα τι υποστήριζαν άνθρωποι, κατά τ άλλα λογικοί, από το στρατόπεδο υπέρ των εκτρώσεων. ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

4 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Διαβάζοντας για τη δικαστική υπόθεση Stenberg κατά Carhart, στο Ανώτατο Δικαστήριο, διάβαζα πώς ο γιατρός Leroy Carhart, ένας υποστηρικτής της έκτρωσης, ο οποίος μάλιστα πραγματοποιεί τις επεμβάσεις, περιέγραψε κάποιες εκτρώσεις στο δεύτερο τρίμηνο λέγοντας: «Όταν κόβεις ένα κομμάτι του εμβρύου, ας πούμε ένα χέρι ή ένα πόδι και το αφαιρείς, ακριβώς τη στιγμή πριν την αφαίρεση το έμβρυο είναι ζωντανό». Ανέφερε ότι έχει παρατηρήσει εμβρυϊκούς καρδιακούς παλμούς μέσω υπερηχογραφήματος, παρότι «σημαντικά μέρη του εμβρύου είχαν αφαιρεθεί». Ο Αμερικανικός Σύλλογος Μαιευτήρων και Γυναικολόγων, ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα αποτελείται από πολύ μορφωμένους, λογικούς, έξυπνους ανθρώπους, εναντιώθηκε σε τέτοιες επεμβάσεις. Όχι για τους λόγους που νόμιζα - επειδή ήταν εντελώς εμφανές ότι πρόκειται για παιδοκτονία στην πιο αποτρόπαιη μορφή της- αλλά επειδή τα διαμελισμένα μωρά σόκαραν τις μητέρες τους και γι αυτό ήταν καλύτερο να τα σκοτώσουν έξω από τη μήτρα, ακολουθώντας μια διαδικασία την οποία αναφέρουν κωδικά ως D&X. Κατά τα λεγόμενα του Συλλόγου: D&X παρουσιάζει μια σειρά πιθανών πλεονεκτημάτων, σε επίπε- Ημέθοδος ασφάλειας, σε σύγκριση με άλλες μεθόδους έκτρωσης που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου κύησης. Συγκρινόμενη με την D&E, που περιλαμβάνει διαμελισμό, η D&X ενέχει μικρότερο κίνδυνο διάτρησης της μήτρας ή ρήξης του τραχήλου, γιατί ο ιατρός εισάγει λιγότερες φορές στη μήτρα αιχμηρά όργανα και μειώνει την παρουσία αιχμηρών θραυσμάτων εμβρυικών οστών, που μπορεί να τραυματίσουν τη μήτρα και τον τράχηλο». επίσης σημαντικές ενδείξεις ότι η μέθοδος D&X μειώνει τον κίνδυνο κατακράτησης εμβρυικού ιστού, Υπάρχουν μιας σοβαρής επιπλοκής της έκτρωσης που μπορεί να προκαλέσει το θάνατο της μητέρας, και ότι η D&X αποφεύγει την περίπτωση, κατά την οποία το κεφάλι του εμβρύου «πλέει ελεύθερα», με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο για έναν γιατρό να το πιάσει για να το αφαιρέσει, που μπορεί να προκαλέσει τον τραυματισμό της μητέρας». Διάβασα τα έγγραφα της δικαστικής αυτής υπόθεσης σε κατάσταση σοκ. Κάποια χρόνια πριν, μια φίλη μου γέννησε το μωρό της πολύ πρόωρα και την επισκέφθηκα στη μονάδα εντατικής θεραπείας νεογνών. Ήταν τόσο όμορφος, όπως και τα νεογέννητα που γεννήθηκαν στην ώρα τους, μόνο που ήταν λίγο μικρότερος. Βλέποντάς τον μαζί με τα άλλα μωρά να κοιμούνται τόσο ήσυχα μέσα στις θερμοκοιτίδες τους (μερικές θερμοκοιτίδες είχαν σημειώματα, όπως: ο Γιάννης, ο λεβέντης της μαμάς του) πλημμύρισα από συναισθήματα προστασίας προς αυτά τα πολύτιμα, αθώα, μικρά μωρά. Ενθουσιάστηκα όταν άκουσα ότι ο γιος της φίλης μου και όλα τα άλλα πρόωρα μωρά που βρίσκονταν στην εντατική εκείνη την ώρα, είχαν επιβιώσει και θα πήγαιναν στο σπίτι με τους γονείς τους. Βρέθηκα, λοιπόν, σε κατάσταση σοκ και δυσπιστίας όταν διάβαζα για ανθρώπους -όχι απλώς για περιθωριακούς τρελούς, αλλά για τον Αμερικανικό Σύλλογο Μαιευτήρων και Γυναικολόγων και κάποιους Δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου- να μιλούν αδιάφορα για την ενόχληση που προκαλούν στις μητέρες τους, τα κρανία και τα θραύσματα οστών διαμελισμένων μωρών («εμβρύων») στην ίδια ηλικία με εκείνα τα μωρά στην εντατική. Η φρίκη συνεχίστηκε όταν διάβασα την υπόθεση Gonzales κατά Carhart. Το κακό λειτουργεί πάντα μέσα από το ψέμα Κόπηκε η ανάσα μου όταν είδα μέχρι πού μπορούν να ξεπέσουν οι άνθρωποι και ποιο κακό να υποστηρίξουν. Μιλούσαν για παιδοκτονία, αλλά αρνιούνταν κατηγορηματικά να την χαρακτηρίσουν ως τέτοια. Όταν σκέφτηκα ότι αυτοί οι άνθρωποι ήταν μορφωμένοι, λογικοί επαγγελματίες και πιθανόν δεν ήταν κακοί άνθρωποι, τότε συνειδητοποίησα ότι το κακό πάντοτε λειτουργεί μέσα από το ψέμα. Επίσης, πήρα τις αποστάσεις μου, διανοητικά, από το όλο κίνημα υπέρ της επιλογής για τη γυναίκα. Αν αυτό σημαίνει να είσαι «υπέρ της επιλογής», τότε εγώ δεν ήμουν υπέρ της επιλογής. Ωστόσο, ακόμη δεν μπορούσα να χαρακτηρίσω τον εαυτό μου ακριβώς ως «υπέρ της ζωής». Άρχισα να αναγνωρίζω ότι δεν ήμουν καλύτερη από τον γιατρό Carhart, ή τους σύμφωνους με εκείνον δικαστές, ή το συγγραφέα της παραπάνω αναφοράς του Αμερικανικού Συλλόγου Μαιευτήρων και Γυναικολόγων, ότι κι εγώ επίσης είχα πιθανότατα πει στον εαυτό μου ψέματα, προκειμένου να συνεχίσω να υποστηρίζω την έκτρωση. Κι όμως, υπήρχε κάτι βαθιά μέσα μου, μια τρομερή πίεση, που με κρατούσε μακριά από το να κοιτάξω πραγματικά, αντικειμενικά τι συνέβαινε εδώ. Υπήρχε κάτι μέσα μου που φώναζε ότι το να μην επιτρέπεις στις γυναίκες να κάνουν έκτρωση, τουλάχιστον κατά το πρώτο τρίμηνο, θα ήταν άδικο με την απόλυτη έννοια της λέξης. Ακόμη και όσο γινόμουν πιο θρησκευόμενη, διανοητικά απωθούσα σκέψεις ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν ψυχές αιώνιες, δοσμένες από το Θεό, άξιες σεβασμού και με αξία. Μου ήταν πολύ δύσκολο να φανταστώ το χρονικό σημείο κατά το οποίο δεχόμαστε την ύπαρξη αυτών των ψυχών. Μου φαινόταν πιο πιθανή η απάντηση «κατά τη σύλληψη» αντί για το: «σε κάποια τυχαία στιγμή κατά τη διάρκεια της κύησης». Μόνο όταν επανεξέτασα τις κοινωνικές απόψεις για το σεξ, που είχαν διαποτίσει τη συνείδηση του κοινωνικού μου περιβάλλοντος, όταν κοίταξα με νέο βλέμμα τις σύγχρονες αντιλήψεις γύρω από την πράξη που κατά κύριο λόγο δημιουργεί αυτά τα έμβρυα, μόνο τότε μπόρεσα να απελευθερώσω εκείνη την εσωτερική πίεση που ένιωθα, και να εξετάσω αποφασιστικά τις απόψεις μου για τις αμβλώσεις. Η νοοτροπία της αντισύλληψης Παρουσιάζω τέσσερις σημαντικές αναμνήσεις που δίνουν μια εικόνα για το πώς διαμορφώθηκε ο τρόπος που κατανοούσα τη σεξουαλικότητα. sόταν ήμουν παιδί, δεν είχα κανέναν φίλο ή φίλη που να έχουν μικρά αδερφάκια στο σπίτι τους. Όταν ήμoυν δώδεκα ετών, η μαμά μιας φίλης μου ήταν έγκυος, αλλά μετακόμισα προτού γεννηθεί το μωρό. Αν άκουσα ποτέ κάποιον από τους γονείς μου να μιλάει για εγκυμοσύνες και μωρά, ήταν μόνο και μόνο για να πει ότι ήταν ευχαριστημένοι που είχαν «τελειώσει», δηλαδή η εντύπωση που έδινε ήταν ότι μπορούσαν επιτέλους να αρχίσει να ζει, τώρα που η δυσάρεστη εγκυμοσύνη/ μωρό είχε τελειώσει. sστο μάθημα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης δε μάθαμε ότι η σεξουαλική πράξη δημιουργεί παιδιά, αλλά ότι το σεξ χωρίς ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

5 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ προστασία δημιουργεί παιδιά. Αφού μάθαμε να βάζουμε προφυλακτικά σε μπανάνες, η δασκάλα μας μάς συμβούλευσε να αποφασίσουμε πολύ προσεκτικά πότε θα ήμαστε έτοιμοι για την πρώτη μας σεξουαλική σχέση, εξετάζοντας σημαντικά ερωτήματα, όπως αν έχουμε ή όχι σοβαρή σχέση, αν είχαμε πρόσβαση στην αντισύλληψη, πώς μάς φερόταν ο/η σύντροφός, αν θέλαμε να περιμένουμε μέχρι το γάμο κ.τ.λ. Δε θυμάμαι να άκουσα ούτε μία συζήτηση από τους δασκάλους ή από τους γονείς ή από την κοινωνία γενικότερα, που να ρωτά αν είμαστε έτοιμοι να δεχθούμε ένα μωρό και να θεωρεί το ερώτημα αυτό ένα λόγο για να αποφασίσουμε αν θα έχουμε σεξουαλική σχέση. Ούτε μία φορά. sσε πολλές περιπτώσεις, όταν ήμουν νεαρή έφηβη, θυμάμαι ότι άκουγα κορίτσια να σχολιάζουν πως ήταν έτοιμες να κάνουν επικίνδυνες, παράνομες εκτρώσεις ή ακόμη και να σκεφτούν την αυτοκτονία, εάν ποτέ αντιμετώπιζαν μια απρόοπτη εγκυμοσύνη και η έκτρωση δεν ήταν νόμιμη. Παρόλο που δεν ήμουν σεξουαλικά ενεργή, μού φαινόταν τελείως λογικό. Τόσο πολύ δε θέλαμε να κάνουμε παιδί προτού να είμαστε έτοιμες γι αυτό. Και όμως, η ιδέα απλώς να απέχουμε από το σεξ, εάν δεν ήμαστε έτοιμες να κάνουμε παιδί, ουδέποτε συζητήθηκε. Δεν ήταν ότι το σκεφτήκαμε και το απορρίψαμε. Απλώς, ουδέποτε πέρασε από το μυαλό μας. sακόμη και προσφάτως, προτού ο γάμος με τον άνδρα μου να επικυρωθεί από την Καθολική Εκκλησία, ο σύζυγός μου κι εγώ χρειάστηκε να παρακολουθήσουμε ένα μάθημα για το πώς να χτίσεις έναν καλό γάμο. Ήταν μια σειρά από προβολές μιας μη ομολογιακής χριστιανικής ομάδας και στο κεφάλαιο με τίτλο «Καλό σεξ» δεν ανέφεραν ούτε μια φορά τα παιδιά ή τα μωρά. Στην όλη συζήτηση για το δεσμό και την οικειότητα του ζευγαριού, τα μασάζ στην πλάτη και το πώς να διατηρήσουμε τη φόρμα μας, το πιο κοντινό πράγμα που ανέφεραν, συνδέοντας το σεξ με τη δημιουργία της ζωής, ήταν να πουν, εν συντομία, ότι τα ζευγάρια πρέπει να συζητήσουν το θέμα της αντισύλληψης. Ησεξουαλική πράξη δε θα μπορούσε να έχει αποσυνδεθεί περισσότερο από την ιδέα της δημιουργίας της ζωής. Δε μάθαμε ότι η σεξουαλική πράξη δημιουργεί παιδιά, αλλά ότι το σεξ χωρίς προστασία δημιουργεί παιδιά Άκουγα δυνατά και ξεκάθαρα το μήνυμα ότι ο σκοπός του σεξ ήταν η ευχαρίστηση και ο δεσμός, ότι η δυνατότητά του να δημιουργήσει ζωή ήταν κάτι καθαρά δευτερεύον, σχεδόν σε σημείο να ξεχνιέται εντελώς. Αυτός ο τρόπος σκέψης έθεσε τα θεμέλια των απόψεών μου για την έκτρωση. Επειδή έβλεπα το σεξ σαν κάτι αποκομμένο κατά κύριο λόγο από τη δυνατότητα της ζωής, πίστευα ότι οι απρογραμμάτιστες εγκυμοσύνες ήταν σα να σε χτυπάει κεραυνός εν αιθρία- σαν κάτι τελείως απρόβλεπτο, κάτι που δεν το αξίζει κανείς, κάτι άδικο να πέφτει πάνω σε ανθρώπους που ζούσαν μια φυσιολογική ζωή. Για εμένα (και φαντάζομαι για πολλούς άλλους), το να είμαι υπέρ της δυνατότητας η γυναίκα να κάνει έκτρωση προερχόταν από κίνητρα αγάπης και φροντίδας. Δεν ήθελα να υποφέρουν οι γυναίκες, να αναγκάζονται να υποτιμούν τον εαυτό τους αντιμετωπίζοντας ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες. Ήταν αναπόσπαστο μέρος της κοσμοθεωρίας μου ότι όλοι, εκτός από προβληματικά άτομα, κάνουν σεξ και το σεξ έχει να κάνει, υπό φυσιολογικές συνθήκες, μόνο με τη σχέση ανάμεσα στα δύο εμπλεκόμενα άτομα. Έτσι, παρασύρθηκα σε ένα από τα παλιότερα, μεγαλύτερα και πιο δελεαστικά ψεύδη στην ανθρώπινη ιστορία: να αρνηθώ ότι ο εχθρός μου είναι άνθρωπος. Τα μωρά είχαν γίνει ο εχθρός, γιατί ξετρυπώνουν και καταστρέφουν τα πάντα. Και όπως οι κοινωνίες πέφτουν στον πειρασμό να αρνούνται την ανθρώπινη ιδιότητα στους συνανθρώπους που βρίσκονται στο αντίπαλο στρατόπεδο, το ίδιο είχα κάνει κι εγώ. Και εμείς, ως κοινωνία, αρνούμαστε την ανθρώπινη ιδιότητα στον εχθρό του σεξ. Μόνο όταν διάβασα την άποψη της Καθολικής Εκκλησίας για την σεξουαλικότητα, το γάμο και την αντισύλληψη άλλαξαν όλα. Πάντοτε νόμιζα ότι όλες αυτές οι αρχαϊκές διδασκαλίες για τη μη χρήση της αντισύλληψης ήταν επειδή η Εκκλησία ήθελε να καταπιέσει τους ανθρώπους λέγοντάς τους να έχουν όσο περισσότερα παιδιά μπορούσαν ή κάτι τέτοιο. Ωστόσο, αυτό που ανακάλυψα ήταν ότι οι απόψεις της εξέφραζαν μια ουσιαστικά διαφορετική κατανόηση του τι είναι το σεξ και, όταν τις άκουσα, άρχισα να βλέπω τον κόσμο με διαφορετικό τρόπο. Κατά τη νοοτροπία μου, τα μωρά ήταν κατά κύριο λόγο ένα φοβερό βάρος, εκτός από μια-δυο φορές στη ζωή, όταν όλα είναι αρκετά καλά ώστε ένα ζευγάρι να μπορεί να δει για ένα διάστημα τη νέα ζωή σαν κάτι καλό. Η τοποθέτηση της Καθολικής οπτικής είναι ότι τα μωρά κατά κύριο λόγο είναι ευλογία και κάτι καλό. Είναι λογικό να αποφύγει κανείς μια εγκυμοσύνη για σοβαρούς λόγους, όμως, αν φτάσουμε στο σημείο να μας κατέχει η «νοοτροπία της αντισύλληψης» και νιώθουμε ότι έχουμε δικαίωμα στην απόλαυση της σεξουαλικής πράξης, ενώ παράλληλα αρνούμαστε (και ίσως προσπαθούμε να ξεχάσουμε εντελώς) ότι μεταδίδει ζωή, τότε όχι μόνο δείχνουμε ασέβεια προς αυτή την ιερότατη πράξη, αλλά αρχίζουμε να βλέπουμε σαν εχθρό τη νέα ζωή. Η τοποθέτηση της Καθολικής οπτικής είναι ότι τα μωρά κατά κύριο λόγο είναι ευλογία και κάτι καλό Για να χρησιμοποιήσω μια αναλογία, η Καθολική Εκκλησία έλεγε ότι τα οπλισμένα όπλα δεν είναι παιχνίδια, ότι, μπορούν ίσως να χρησιμοποιηθούν για ψυχαγωγικές δραστηριότητες, αλλά πρέπει πάντοτε να αντιμετωπίζονται με μεγάλη προσοχή. Η δική μου άποψη, που προερχόταν από μια νοοτροπία αντισύλληψης, ήταν ότι δεν πειράζει να χρησιμοποιούνται οπλισμένα όπλα ως παιχνίδια, αρκεί να χρησιμοποιούμε άσφαιρα πυρά. Έτσι, νομίζοντας ότι μπορούμε να ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

6 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ χρησιμοποιήσουμε κάτι που έχει απίστευτη δύναμη με τρόπο επιπόλαιο, σαν παιχνίδι, μπορούσα πλέον να δω πώς αυτή η νοοτροπία μάς οδηγούσε κατ ευθείαν στα βράχια. Διαπίστωσα ότι η ευρεία χρήση και αποδοχή της αντισύλληψης στον πολιτισμό μας, είχε οδηγήσει στη «νοοτροπία της αντισύλληψης» και αυτή ήταν κατά κύριο λόγο η αντίληψη της σεξουαλικότητας. Ως κοινωνία, είχαμε φτάσει να θεωρούμε δεδομένο ότι έχουμε το δικαίωμα στο σεξ ως απόλαυση και σχέση, ακόμη και όταν μάς ήταν αδύνατο να δεχθούμε τη νέα ζωή που θα μπορούσε να προκύψει. Η επιλογή να απέχουμε από την πράξη που δημιουργεί παιδιά εάν τα παιδιά είναι για την περίπτωσή μας ασήκωτο βάρος, είχε αφαιρεθεί από το πολιτισμικό λεξικό μας. Δηλαδή, ακόμη κι αν η εγκυμοσύνη δημιουργεί τεράστια προβλήματα, έχουμε δικαίωμα στις σεξουαλικές σχέσεις, όπως και να έχουν τα πράγματα. Αν, λοιπόν, αυτό ήταν αλήθεια, αν πράγματι ήταν ηθικά αποδεκτό οι άνθρωποι να έχουν σεξουαλικές σχέσεις ακόμη κι όταν θεωρούν ότι ένα νέο μωρό θα καταστρέψει τη ζωή τους, τότε, στο μυαλό μου, και η έκτρωση θα έπρεπε να είναι αποδεκτή. Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποίησα ότι απολύτως καλοί, καλοπροαίρετοι άνθρωποιάνθρωποι σαν εμένα- μπορούν να υποστηρίζουν πολύ κακά πράγματα μέσα από τη δύναμη των ψεμάτων. Από την προσωπική εμπειρία μου, κατάλαβα πώς οι Έλληνες, οι Ρωμαίοι και άνθρωποι σε οποιαδήποτε άλλη κοινωνία μπορούσαν να σκέφτονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να αφήσουν ένα νεογέννητο παιδί να πεθάνει: οι ίδιες οι πραγματικές πιέσεις της ζωής -«δεν μπορούμε να αντέξουμε άλλο μωρό», «δεν μπορούμε να κάνουμε άλλα κορίτσια», «δε θα είχαμε μια καλή ζωή»- τους άφησαν να πέσουν στον πιο παλιό πειρασμό: πείθουμε τον εαυτό μας ότι ο εχθρός απέναντί μας δεν είναι άνθρωπος. Παρότι οι περιστάσεις ήταν διαφορετικές, είχε συμβεί η ίδια διαεγκεφαλική δραστηριότητα Η διακοπή της εγκυμοσύνης απλώς έπρεπε να είναι ηθικά αποδεκτή, γιατί το να ολοκληρώνεις μια εγκυμοσύνη και να γίνεσαι γονιός είναι μεγάλη υπόθεση και η κοινωνία είχε ξεκαθαρίσει ότι το σεξ δεν είναι μεγάλη υπόθεση. Εφόσον είχα δεχθεί ότι ήταν ηθικά αποδεκτό οι άνθρωποι να έχουν σεξουαλικές σχέσεις με μια νοοτροπία αντισύλληψης, δεν μπορούσα να διανοηθώ ότι η έκτρωση δεν είναι ηθικά αποδεκτή. Μου φαινόταν πολύ απάνθρωπο να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες επιπτώσεις που αλλάζουν ολόκληρη τη ζωή τους για μια πράξη που υποτίθεται ότι δεν έχει τέτοιες συνέπειες. νιώθουμε ότι έχουμε δικαίωμα στην απόλαυση της σεξουαλικής πράξης, ενώ παράλληλα αρνούμαστε ότι μεταδίδει ζωή Επομένως, αυτή η ιδέα, ότι δηλαδή πρέπει πάντοτε να αντιμετωπίζουμε τη σεξουαλική πράξη με δέος και σεβασμό, τόσο ώστε θα πρέπει απλώς να απέχουμε εάν δεν μπορούμε να δεχθούμε σε καμία περίπτωση τη ζωοποιό δυναμική της, ήταν ένα εντελώς νέο και διαφορετικό μήνυμα. Για εμένα, δεν ήταν πλήρως δυνατόν να ανοίξω την καρδιά και το μυαλό μου στο θαύμα και την αξία ακόμη και του μικρότερου από τους συνανθρώπους μου ούτε μπορούσα να εξετάσω ειλικρινά πότε ξεκινά η ανθρώπινη ζωή, όσο δεν καταλάβαινα τη φύση της πράξης που δημιουργεί αυτές τις μικρές ζωές. τοποθετήσεις υπέρ της ζωής. Τότε, ένα βράδυ που διάβαζα κάτι, μια σκέψη πέρασε απ το νου μου και από εκείνη τη στιγμή ήμουν πλέον καθαρά υπέρ της ζωής. Διάβαζα μια ακόμη διήγηση για τις ελληνικές κοινωνίες, στις οποίες εγκατέλειπαν νεογέννητα μωρά να πεθάνουν, και αναρωτιόμουν πώς ήταν δυνατό φυσιολογικοί άνθρωποι να κάνουν κάτι τέτοιο. Ένιωσα ένα ρίγος να διαπερνά το σώμα μου καθώς σκέφτηκα: Ξέρω πώς το έκαναν. Πέφτουμε στον παλιότερο πειρασμό: να αρνούμαστε την ανθρώπινη ιδιότητα στον εχθρό μας, τα μωρά δικασία με εμένα, με τους Δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου στην υπόθεση Stenberg κατά Carhart, με τους γιατρούς των εκτρώσεων, με ολόκληρο το κίνημα υπέρ της επιλογής για τη γυναίκα και όποιον άλλον έχει πέσει στον πειρασμό να αρνηθεί την ανθρώπινη ιδιότητα στους ενοχλητικούς. Στοιχηματίζω ότι καθώς εκείνοι οι Έλληνες γονείς έδιναν τα μωρά τους σε κάποιον για να τα πετάξει, διατύπωναν και τις παρατηρήσεις τους για το πόσο διαφορετικά ήταν αυτά τα μικρά πλάσματα από τα άλλα παιδιά: δεν μπορούν να μιλήσουν, δεν μπορούν να καθίσουν και οπωσδήποτε αυτά τα μικρά χασμουρητά και χαμόγελα είναι απλώς ακούσιες αντιδράσεις. Στοιχηματίζω τα πάντα ότι αναφέρονταν σ αυτά τα μωρά με διαφορετικές λέξεις από εκείνες που χρησιμοποιούσαν για αναφερθούν στα παιδιά που κρατούσαν. Ίσως τα αποκαλούσαν «έμβρυα». Συνειδητοποιώ ότι, κανονικά, θα έπρεπε να δω αντικειμενικά πότε αρχίζει η ανθρώπινη ζωή και να βασίσω τις απόψεις μου μόνο σε αυτό αλλά το ψέμα ήταν πολύ δελεαστικό. Δεν ήθελα να ακούσω και πολλά πράγματα για χτύπους καρδιάς ή ψυχές ή Ο μεγάλος πειρασμός Όλες αυτές οι σκέψεις γύριζαν για κάποιο καιρό στο μυαλό μου και διαπίστωνα ότι όλο και περισσότερο συμφωνούσα με τις ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

7 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ÉÉ. Κύριοι της ζωής ή διαχειριστές της; Στέλλα M. Φωσκόλου Επί σειρά ετών εργάστηκα ως μαιευτήραςγυναικολόγος σε μεγάλο δημόσιο νοσοκομείο στην Ιταλία. Νυχτερινή βάρδια στο νοσοκομείο. Περασμένα μεσάνυχτα. Τέτοια ώρα, αρκετές φορές, έφταναν στα επείγοντα περιστατικά γυναίκες σε άθλια κατάσταση, με πόνους και αιμορραγία, ως επακόλουθο έκτρωσης που είχε γίνει κάτω από κακές ιατρικές συνθήκες και από κομπογιαννίτες. Οι γυναίκες αυτές ανήκαν κυρίως σε χαμηλές κοινωνικές τάξεις, με μικρή ή καθόλου μόρφωση και με οριακή οικονομική άνεση. Πολύ συχνά, επίσης, τις συνόδευαν ο σύζυγος ή ο αρραβωνιαστικός, οι οποίοι, επίσης πολύ συχνά, τις είχαν «αναγκάσει» να πάρουν αυτή την απόφαση. Ήταν γυναίκες κανονικά παντρεμένες, με λίγα ή πολλά παιδιά, άλλες κανονικά αρραβωνιασμένες και άλλες που θεωρούσαν τον εαυτό τους προδομένο από την υπόσχεση γάμου ενός άνδρα που τις εγκατέλειψε ακριβώς επειδή είχαν μείνει έγκυες. Οι πλούσιες και οι πιο «εξελιγμένες» μπορούσαν να απευθυνθούν σε «επαγγελματίες», οι οποίοι, έναντι ικανοποιητικής αμοιβής, αρέσκονταν να δώσουν ασφαλή, εννοώ από ιατρικής πλευράς, λύση, σε μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Αυτό, δηλαδή η έκτρωση, και με αυτά τα χαρακτηριστικά, δηλαδή οι φτωχές να βάζουν σε κίνδυνο την υγεία τους ή και τη ζωή τους ακόμη, συνέβαινε πριν το κράτος θεσπίσει ένα νόμο, με τον οποίο καθιστούσε «νόμιμη» και «σίγουρη», από ιατρικής απόψεως, την έκτρωση μέσα σε κάποια χρονικά όρια εγκυμοσύνης. Τη δεκαετία του 70, πολλά κράτη ανά τον κόσμο υιοθέτησαν παρόμοιους νόμους, παραβλέποντας την ιερότητα του εμβρύου από την πρώτη στιγμή της σύλληψής του, με την αξίωση να «διασφαλίζουν τα δικαιώματα στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία». Σκοπός μου δεν είναι να εκθέσω όλες τις «αιτίες» που να «δικαιολογούν» τη νομιμότητα της έκτρωσης. Αλλά προσπαθώ να εξηγήσω ένα φαινόμενο που, όπως όλα τα αποτελέσματα της αμαρτίας, ταλανίζουν τον άνθρωπο και τη συνείδησή του και κατευθύνουν τις αποφάσεις του. Για τον άνθρωπο, και ακόμα περισσότερο για τον χριστιανό, η επιπολαιότητα και η αδιαφορία δεν δικαιολογούνται. Ούτε βέβαια η αμαρτία, αλλά γι αυτήν υπάρχει η ειλικρινής μετάνοια του ανθρώπου και η άπειρη ευσπλαχνία του Θεού. Σκοπός μου είναι κυρίως να αντλήσω από τη διδαχή του Χριστού το πνεύμα που πρέπει να μας διακατέχει όταν διαχειριζόμαστε τόσο βασικά και ζωτικά θέματα. Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα και οι αμέτρητες ένοπλες συγκρούσεις, που αιματοκύλησαν τον 20ο αιώνα, προκάλεσαν τον θάνατο περίπου 200 εκατομμυρίων ανθρώπων. Κι όμως, υπάρχει ένα μακελειό - το οποίο συνεχίζεται ακόμα σήμερα - που προκάλεσε ένα δισεκατομμύριο θύματα: είναι τα αθώα θύματα των εκτρώσεων, για τα οποία πολλοί δε θέλουν να μιλούν. Υπάρχουν δεδομένα, έγγραφα και συγκλονιστικές μαρτυρίες που δείχνουν σε τι παραλήρημα παντοδυναμίας μπορεί να ωθηθεί ο άνθρωπος, όταν περιφρονεί το σεβασμό για τον Νόμο του Θεού και τον Νόμο της φύσης. Αυτό κάνει την εποχή που ζούμε ιδιαίτερα τραγική. Το 1975 στη Γαλλία και το 1978 στην Ιταλία, ψηφίζεται ο νόμος που καθιστά νόμιμη την έκτρωση εντός των 12 εβδομάδων κύησης. Έκτρωση που γίνεται στα δημόσια ή τα συμβεβλημένα νοσοκομεία, ενώ εκείνοι οι λειτουργοί υγείας, γιατροί και νοσηλευτικό προσωπικό, που δηλώνουν αντιρρησίες συνειδήσεως μπορούν να αρνηθούν τη συμμετοχή τους σε αυτήν. Σχετική είναι και η ελληνική νομοθεσία, στην οποία παραπέμπω στο τέλος του άρθρου. Συνάμα αρχίζουν να λειτουργούν υπηρεσίες Οικογενειακής Συμβουλευτικής. Γίνεται μια σχιζοφρενική διαίρεση ανάμεσα στη σεξουαλική ηδονή και τη βαθιά σημασία που έχει η σεξουαλικότητα για τον ολοκληρωμένο άνθρωπο Από τον ίδιο νόμο προβλεπόταν επίσης η πρόσβαση στην αντισυλληπτική πληροφόρηση και αγωγή, ως πρόληψη της έκτρωσης. Την εποχή εκείνη, έγιναν αμέτρητες δημόσιες συζητήσεις σε δήμους, σε κοινότητες, σε εργοστάσια, καθώς και ενημέρωση στις μεγαλύτερες τάξεις των σχολείων. Για την πρόληψη της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης. Το παραπάνω πρόγραμμα με αυτό τον καθορισμό, έχει παταγωδώς αποτύχει, αφού οι εκτρώσεις έχουν αυξηθεί. Βέβαια, στην ιδεολογική προίκα εκείνων που υποστήριζαν την έκτρωση, δεν συμπεριλαμβανόταν η έννοια του «δώρου» της ζωής, που εμπεριέχεται και προϋποθέτει τη σεξουαλικότητα του ανθρώπου. Από εκείνους που υιοθετούν αυτή την αντίληψη, γίνεται μια σχιζοφρενική διαίρεση ανάμεσα στη σεξουαλική ηδονή και τη βαθιά σημασία που έχει η σεξουαλικότητα για τον ολοκληρωμένο άνθρωπο. Εδώ δεν πρόκειται μόνον για ένα σώμα που έχει ανάγκη ένα άλλο σώμα, αλλά για ένα ανθρώπινο ον που έχει ανάγκη ένα άλλο ανθρώπινο ον, πράγμα που προϋποθέτει υπευθυνότητα και κριτική στάση απέναντι την κυρίαρχη ιδεολογία του σύγχρονου κόσμου. Αν η αγάπη ενός άνδρα και μιας γυναίκας περιορίζεται στο σεξ, είναι ατελής, γιατί δεν εκπληρώνει την ουσία της αγάπης μεταξύ προσώπων. Δίνει όχι μόνον προτεραιότητα, αλλά αποκλειστική αξία στην αναζήτηση της ηδονής, γίνεται όργανο κατάκτησης και κυριαρχίας του ενός εις βάρος του άλλου. Αυτό αντιτίθεται στην αμοιβαιότητα του δώρου και της προσφοράς, γιατί δεν έχει την προοπτική ενός σχεδίου κοινής ζωής. Σε αυτές τις ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

8 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ συνθήκες, αποκλείεται εξ ορισμού και η αποδοχή του δώρου μιας νέας ζωής Σε αυτά τα ιατρεία έπρεπε και πρέπει να απευθυνθούν οι γυναίκες για να κάνουν αίτηση έκτρωσης, για την οποία, βάσει νόμου, είναι οι μόνες υπεύθυνες. Σε αυτά τα ιατρεία μού δόθηκε η ευκαιρία να συναντήσω γυναίκες κάθε ηλικίας και να γνωρίσω πάρα πολλούς από τους λόγους που τις ωθούν να ζητούν την εθελούσια έκτρωση. Συμπεραίνω ότι αυτοί οι λόγοι, στην πλειονότητά τους, πηγάζουν από την βαθιά αντίληψη που έχουν αυτές οι γυναίκες για την ζωή τους, για το σώμα τους, για τη σεξουαλικότητά τους. Ίσως θα πρέπει να εξαιρέσουμε τις περιπτώσεις βιασμού, για τις οποίες είναι απαραίτητη μια διαφορετική προσέγγιση. Ένας από τους λόγους είναι οι πραγματικές οικονομικές δυσκολίες, δυσκολίες τις οποίες προκαλεί η σημερινή άνιση κατανομή του πλούτου και η αναλγησία του κοινωνικού συνόλου. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, στην εποχή της οικονομικής κρίσης, κατά τα οποία πολλές οικογένειες αρχίζουν να στερούνται και τα εντελώς απαραίτητα για τη διαβίωσή τους. Η έκτρωση στον 20ο αιώνα, έγινε ακόμα και «δικαίωμα», που διεκδικείται πολιτικά, δικαιολογείται φιλοσοφικά και κωδικοποιείται νομικά Υπάρχει και ο ευρύτερος ορίζοντας της ψυχολογίας, της ακραίας ψυχολογικής δυσφορίας, καθώς και οι κοινωνικοί λόγοι: «Δεν είμαι έτοιμη να γίνω μητέρα», «Πίστευα ότι θα με παντρευτεί, αλλά», «Ο κοινωνικός μου περίγυρος αποκλείεται να το δεχθεί και δεν είμαι σε θέση να επωμιστώ μόνη μου αυτή τη κατάσταση», «Η οικογένειά μου», «Η οικογένεια του αρραβωνιαστικού μου», «Αν συνεχίσει αυτή η εγκυμοσύνη, θα χάσω την απαραίτητη οικονομική συμβολή στην οικογένειά μου, γιατί ο εργοδότης μου θα με απολύσει». Και άλλοι λόγοι με ενσωματωμένη δικαιολογία: «Ξέρετε, εγώ είμαι αντίθετη στην έκτρωση και ψήφισα και εναντίον του νόμου, αλλά στη δική μου περίπτωση». Γνώρισα γυναίκες που χρησιμοποίησαν την έκτρωση σαν μέθοδο αντισύλληψης, χωρίς καμιά δεύτερη σκέψη, χωρίς καμιά ενοχή, με μια απαράδεκτη ελαφρότητα. Αντίθετα, γνώρισα και άλλες, οι οποίες σημαδεύτηκαν σε όλη τους τη ζωή από μια τέτοια πράξη και έφεραν το βάρος της πράξης τους με μεγάλη θλίψη και συντριβή. Κάποιοι θα ισχυριστούν ότι οι εκτρώσεις γίνονταν και στους προηγούμενους αιώνες. Ναι, βέβαια, αλλά όχι σε τέτοια γιγαντιαία έκταση και, κυρίως, χωρίς την τόσο ευρεία κοινωνική αποδοχή. Εκτός απ αυτό, και στους προηγούμενους αιώνες διαπράχθηκαν και άλλες απάνθρωπες πράξεις (πόλεμοι, βιασμοί, βρεφοκτονίες, σφαγές αμάχων, ανθρωποθυσίες), αλλά σε κανέναν δεν πέρασε από το νου να ζητήσει τη νομιμοποίησή τους και να τις κα- ταστήσει δικαίωμα, ηθικά αποδεκτό και, επιπλέον, επιχορηγούμενο από το κράτος. Ενώ η έκτρωση είναι μια πρακτική διαδεδομένη από αιώνες, η θεωρητικοποίηση της έκτρωσης ως ιδεολογία, είναι ένα γεγονός οριοθετημένο στο μοντέρνο δυτικό πολιτισμό. Έτσι, η έκτρωση στον 20ο αιώνα, έγινε ακόμα και «δικαίωμα», που διεκδικείται πολιτικά, δικαιολογείται φιλοσοφικά και κωδικοποιείται νομικά. Γίνεται και αλλαγή του ονόματός της: «εθελούσια τεχνητή διακοπή της κύησης». Αυτή είναι η καινοτομία, η τεράστια και ανησυχητική καινοτομία. Γιατί υπάρχει μια τεράστια διαφορά μεταξύ του ατομικού και κρυφού φαινόμενου της έκτρωσης των προηγούμενων ετών και της σειριακής οργάνωσης από τα κράτη, της εξόντωσης εκατοντάδων εκατομμυρίων περιπτώσεων αθώας ανθρώπινης ζωής, με ισχυρές τεχνολογικές δομές, με ιδεολογική υποστήριξη από τα μέσα ενημέρωσης και από οργανώσεις που έχουν την αξίωση να διεκδικούν αυτή την εξόντωση σαν ένα από τα βασικά «δικαιώματα» του ανθρώπου. Tο έγγραφο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών του 1948 λέει ότι «τα μέτρα που έχουν σκοπό να εμποδίσουν τις γεννήσεις» είναι μια μορφή γενοκτονίας. Κι όμως, οι Ηνωμένες Πολιτείες και μη κυβερνητικές οργανώσεις συνεχίζουν όχι μόνον να διαδίδουν, αλλά και να απαιτούν από τα κράτη που απέχουν, να θεσπίσουν το «δικαίωμα» στην έκτρωση και τη στείρωση. Και ακόμη, έχει τεθεί το ζήτημα της μη αποδοχής της αντίρρησης συνειδήσεως εκείνων των λειτουργών υγείας που δε δέχονται να λάβουν μέρος στην πρακτική της έκτρωσης, αναγκάζοντάς τους να την εκτελούν. Τα επίσημα κείμενα μιλούν για «έλεγχο των γεννήσεων και υγεία της αναπαραγωγής». Μάλιστα, σε κάποιες τριτοκοσμικές χώρες έχει εφαρμοστεί η καταναγκαστική στείρωση, όπως και η καταναγκαστική έκτρωση μεγάλου μέρους του πληθυσμού, «για το καλό της χώρας». Άρα, σήμερα, για κάποιους, η έκτρωση δεν είναι μόνον ένα «δικαίωμα» που οι νόμοι εγγυώνται, αλλά σε ορισμένα κράτη είναι ακόμα και επιβολή. Δια νόμου. Οι ισχύουσες ρυθμίσεις στην Ελλάδα για την άμβλωση Hάμβλωση (ή, διαφορετικά, η τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης) ρυθμίζεται στην ελληνική νομοθεσία από τον ποινικό νομοθέτη, πράγμα το οποίο -από μόνο τουεκφράζει κάποια αποδοκιμασία. Τούτο δικαιολογείται λόγω της ιδιαίτερης αξίας που η έννομη τάξη αποδίδει στο κυοφορούμενο. Παρόλη την αποδοκιμασία προς την πράξη της άμβλωσης, καμία έννομη τάξη δεν την αποκλείει εντελώς. Τούτο συμβαίνει, διότι η αξία του κυοφορούμενου δεν είναι πλήρης, αλλά σχετική και, πάντως, υποδεέστερη από άλλες αξίες (π.χ. της γυναίκας που το κυοφορεί) προς τις οποίες και υποχωρεί. Έτσι, η αξία του εμβρύου δεν ταυτίζεται με την απόλυτη και αναπαλλοτρίωτη αξία που αναγνωρίζει το δίκαιο στον άνθρωπο και η οποία αποδίδεται σε αυτόν όσο είναι «πρόσωπο» (από την στιγμή, δηλαδή, που γεννιέται και «αυτονομείται» βιολογικά από το σώμα της μητέρας του έως τη στιγμή του θανάτου του). Όσο το κυοφορούμενο εξαρτάται βιολογικά από την γυναίκα που το κυοφορεί, τόσο η αξία που το δίκαιο αναγνωρίζει σε αυτό είναι σχετική και υποχωρεί σε ενδεχόμενη σύγκρουση με τη ζωή και την αξία της γυναίκας. Παρόλα αυτά, το κυοφορούμενο δεν συνιστά ένα απλό τμήμα του σώματος της γυναίκας που το κυοφορεί. Αν και πλήρες υποκείμενο δικαιωμάτων γίνεται μόνο μετά τη γέννησή του, εντούτοις όσο πλησιάζει η στιγμή της γέννη- ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

9 ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ... ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ & ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ Κυριαρχεί η νοοτροπία ότι το σώμα είναι δικό μας. Μα είναι δικό μας; Στην Κίνα, π.χ., από τις αρχές του 1980 ισχύει το πρόγραμμα του ελέγχου των γεννήσεων, πρόγραμμα που επιβάλλει το όριο του ενός μόνον παιδιού σε κάθε οικογένεια. «Όποιος παραβαίνει αυτό τον κανόνα κινδυνεύει να πληρώσει τεράστια πρόστιμα, υποχρεωτική έκτρωση, βρεφοκτονία, γκρέμισμα του σπιτιού του ή επίταξη της περιουσίας του». Δραματικές στρατηγικές που υποστηρίχθηκαν από τον ΟΗΕ. Πως μπορεί όμως ο ΟΗΕ να δίνει τη συγκατάθεσή του σε χώρες όπου η έκτρωση και η στείρωση θεωρούνται μέτρα ανάπτυξης; γυναίκας, κατάντησε να διεκδικήσει για τις καταπιεσμένες γυναίκες πάρα πολλές κακώς εννοούμενες ελευθερίες. Και κυριότερη από όλες, την παραγνώριση της έννοιας της ζωής όπως ο Πλάστης του ανθρώπου και δωρητής αυτής της ζωής την εννόησε. Tο σώμα μου είναι δικό μου και το κάνω ό,τι θέλω», «Ξαναπαίρνω τη ζωή στα χέρια μου» ήταν η κεντρική ιδέα για τις απαιτήσεις που οι γυναίκες διεκδικούσαν. Απαιτήσεις που ζητούσαν να επουλώσουν καταστάσεις καταπίεσης αιώνων, μέσα στη κοινωνία και στην ίδια την οικογένεια. Μαζί με την διεκδίκηση μιας ισότιμης μεταχείρισης στο χώρο της μόρφωσης, της επιλογής του επαγγέλματος, της άσκησης αυτού του επαγγέλματος, πολλές γυναίκες θεώρησαν και θεωρούν ότι έχουν το «δικαίωμα» να μπορούν να αποφασίζουν αν θα συνεχίζουν να «υφίστανται» μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Κυριαρχεί η νοοτροπία ότι το σώμα μας είναι δικό μας. Μα είναι δικό μας; Η ίδια η ζωή είναι δική μας ή είναι ένα δώρο, το μεγαλύτερο και πολυτιμότερο δώρο; Πώς το δεχθήκαμε και πώς το δεχόμαστε σε κάθε στιγμή της ζωής μας; Πώς μπορούμε να λέμε ότι είναι δικό μας; Το δώρο αυτό το δημιουργήσαμε εμείς; Ή έχουμε τη διαχείρισή του; Και ακόμη: το έμβρυο είναι το δικό μου σώμα ή μήπως το σώμα κάποιου άλλου, διαφορετικού από εμένα; Και στην παράλογη περίπτωση που αποδεχόμαστε ότι μπορούμε να κάνουμε ό,τι θέλουμε στο σώμα μας, τι δικαιώματα έχουμε στο σώμα του «άλλου»; Θα ήθελα να συμπληρώσω και με μια θεώρηση αυτού του θέματος από μια άλλη σημαντική οπτική γωνία. Τον ρόλο του άνδρα. Στα ιατρεία που αναφέρθηκα πιο πάνω, ελάχιστοι από τους άνδρες που συνόδευαν τις γυναίκες τους, για να κάνουν αίτηση έκτρωσης, έδειχναν να έχουν επίγνωση της υπευθυνότητάς τους και τουλάχιστον μια κάποια, ας πούμε, συμπόνια για τη γυναίκα που, και στην περίπτωση νόμιμης και ασφαλούς έκτρωσης, υποβάλλεται σε μια χειρουργική επέμβαση με το τίμημα του όποιου κινδύνου και του πόνου, σωματικού και ψυχικού. Καμιά γυναίκα δε μένει έγκυος από μόνη της. Το γεγονός ότι η εγκυμοσύνη λαβαίνει χώρα και εξελίσσεται στο σώμα της γυναίκας δεν καθιστά τον άνδρα λιγότερο υπεύθυνο. Η σεξουαλική πράξη που έχει ως επακόλουθο και την εγκυμοσύνη αφορά εξίσου δύο συμβαλλόμενους ανθρώπους. Με την ίδια ευθύνη για τις πράξεις τους. Με την ίδια ευθύνη για τις συνέπειές της. Η κυρίαρχη νοοτροπία, δυστυχώς, μάς έχει συνηθίσει σε άλλη ιεράρχηση των αξιών. Το γεγονός ότι η εγκυμοσύνη εξελίσσεται στο σώμα της γυναίκας δεν καθιστά τον άνδρα λιγότερο υπεύθυνο Σε μας έγκειται να διαλέξουμε αν θέλουμε να είμαστε περισσότερο φαλλοκράτες ή φεμινίστριες ή, αντίθετα, άνθρωποι και χριστιανοί. Και να εννοήσουμε, και ως εκ τούτου να εφαρμόζουμε, αυτό που ο Πάπας Φραγκίσκος υπενθυμίζει στην «Χαρά του Ευαγγελίου»: «Η υπεράσπιση της καινούργιας ζωής είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την υπεράσπιση οποιουδήποτε ανθρώπινου δικαιώματος. Προϋποθέτει την πεποίθηση ότι ένα ανθρώπινο ον είναι πάντα ιερό και απαραβίαστο, σε οποιαδήποτε κατάσταση και σε κάθε φάση της εξέλιξής του. Είναι πάντοτε αφ εαυτού του σκοπός και ποτέ ένα μέσον για να αντιμετωπιστούν άλλες δυσκολίες. Εάν αυτή η πεποίθηση εκπέσει, δεν παραμένουν ισχυρά και μόνιμα θεμέλια για την υπεράσπιση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, τα οποία θα υπόκεινται στα ενδεχόμενα συμφέροντα των εκ περιτροπής ισχυρών». Οπωσδήποτε, για τις αποφάσεις των κρατών σημαντικό ρόλο έπαιξε η ιδεολογία του φεμινιστικού κινήματος, το οποίο έφερε στο προσκήνιο διάφορα θέματα που απασχολούσαν τις γυναίκες. Όμως, αυτό το κίνημα, όπως όλα τα ακραία κινήματα, για να φέρουν στην επιφάνεια και να καταπολεμήσουν τα κακώς κείμενα στις σχέσεις άνδρασης (και της βιολογικής του αυτονόμησης) και το έμβρυο γίνεται «βιώσιμο», τόσο ενδυναμώνεται και ισχυροποιείται η αξία που του αναγνωρίζει το δίκαιο. Τούτο σημαίνει ότι, όσο πλησιάζει η στιγμή της γέννησης, τόσο θα απαιτούνται και ιδιαίτερα σοβαροί λόγοι για τον εκούσιο τερματισμό της εγκυμοσύνης. Έτσι, σύμφωνα με τα ανωτέρω, η ισχύουσα ρύθμιση του άρθρου 304 του Ποινικού Κώδικα ορίζει ότι η διακοπή της εγκυμοσύνης επιτρέπεται υπό τις ακόλουθες περιστάσεις και χρονικούς περιορισμούς: ελεύθερα, εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί δώδεκα (12) εβδομάδες εγκυ- Α) μοσύνης, εφόσον η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανήλι- Β) κης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί, εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί δεκαεννέα (19) εβδομάδες εγκυμοσύνης, εφόσον έχουν διαπιστωθεί, με τα σύγχρονα μέσα προγεννητικής διάγνω- Γ) σης, ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού και εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί είκοσι τέσσερις (24) εβδομάδες εγκυμοσύνης, εφόσον υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος Δ) σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής υγείας της. Και τούτο, χωρίς χρονικό περιορισμό. ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

10 ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ ΠΑΠΕΣ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΙ ΠΑΠΕΣ Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η αρχιερατεία του πάπα Ιωάννη Παύλου Β ( ) χαρακτηρίζεται από την αρετή της ελπίδας. Στην ομιλία κατά την ενθρόνισή του απηύθυνε την έκκληση: «Μη φοβάστε, ανοίξτε τις πόρτες στον Χριστό». Ήταν μια έκκληση προς τον τότε κομμουνιστικό κόσμο, αλλά και προς τον δυτικό κόσμο. Και οι δύο είχαν πάνω τους τη σκιά του υλισμού, αλλά και την αντιπαράθεση του ψυχρού πολέμου μεταξύ τους. Στα πολλά ταξίδια που πραγματοποίησε σε κάθε ήπειρο τόνιζε πάντα την αξία του ανθρώπου, τον αιώνιο προορισμό του, χωρίς τον οποίο ο άνθρωπος δε βρίσκει την αλήθεια για τον εαυτό του. Ο δυναμισμός του, ιδίως τα πρώτα χρόνια της αρχιερατείας του, πριν τον καταβάλει η αρρώστια, ήταν σε μεγάλη αντίθεση Οι τρεις τελευταίοι πάπες. Ο πάπας Φραγκίσκος συμπλήρωσε ήδη ένα χρόνο στην έδρα της Ρώμης. π. Θεόδωρος Κοντίδης με τη σύγχυση και τις αντιφάσεις που επικρατούσαν στον δυτικό κόσμο. Είχε έρθει από την ανατολή, που είχε μια συγκεκριμένη και μεγάλη ελπίδα για τον άνθρωπο μέσα στην κοινωνία, αλλά και απέναντι στον αιώνιο προορισμό του. Η θητεία του πάπα Βενεδίκτου, ( ) μπορούμε να προσθέσουμε, χαρακτηρίζεται από τη θεολογική αρετή της πίστης. Ο πάπας Βενέδικτος θεωρούσε ότι το μεγάλο δράμα του ανθρώπου και του πολιτισμού σήμερα ήταν η παραίτηση του από την αναζήτηση της αλήθειας, που ήταν τόσο κεντρική στην ιστορία του δυτικού πολιτισμού. Η αναζήτηση της αλήθειας είναι ο δρόμος που οδηγεί στο Θεό. Γιατί Αυτός είναι η Αλήθεια. Αντί αυτού, σήμερα, η Αλήθεια αντικαταστάθηκε από τις μικρές αλήθειες του καθενός, από το εγώ και την ιδιαίτερη άποψη του, την υποκειμενική και σχετική αλήθεια. Ο Βενέδικτος ήταν εξαιρετικός γνώστης της κοινωνίας και του πολιτισμού σήμερα. Είχε μια ευρύτατη και βαθειά εικόνα του σύγχρονου πολιτισμού, πιο βαθειά και πιο συγκροτημένη από οποιονδήποτε άλλο πάπα. Τον διακατείχε μια αγωνία: Ο σημερινός άνθρωπος και η σημερινή κοινωνία θέλει να σβήσει το Θεό, να τον διαγράψει από τη ζωή και από τον ορίζοντά του. Αυτή ήταν η βασική παρεκτροπή στα μάτια του. Γι αυτό και αναφερόταν τόσο συχνά στην δικτατορία τους σχετικισμού, στον υλισμό, τον εμπειρισμό, στο θετικισμό κοκ. Το βασικό του μέλημα ήταν η πίστη. Μιλούσε για την «έκλειψη του Θεού στη εποχή μας». Η Εκκλησία έπρεπε να αναζωογονήσει την πίστη του ανθρώπου. Τα γραπτά και οι λόγοι τα Βενεδίκτου θα είναι σημείο αναφοράς για πολλά χρόνια, γιατί πρόκειται για εξαιρετικό θεολόγο και δάσκαλο. Η παραίτησή του, πάντως, έδειξε ότι είχε φτάσει σε αδιέξοδο και στην αίσθηση ότι δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις υπάρχουσες ανάγκες. Η παραίτηση ήταν μια γενναία και ταπεινή απόφαση. Αλλά εξίσου, αν όχι περισσότερο, γενναία ήταν η απόφασή να δεχθεί την παπική εκλογή του το Ήταν τότε 78 ετών. Είχε επανειλημμένα ζητήσει να αποσυρθεί και να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του με τους φίλους του, τα βιβλία του, την αλληλογραφία του. Αντί αυτού, κλήθηκε να μπει στην πιο ταραγμένη περίοδο της ζωής του. Θα μπορούσε με πολύ εύσχημο τρόπο να αρνηθεί και αυτό θα ήταν γνωστό σε ένα πολύ μικρό κύκλο ανθρώπων. Ο πάπας Βενέδικτος δεν ήταν επικοινωνιακός. Αλλά ως πάπας ήταν μια μεγάλη μορφή και υπηρέτησε την Εκκλησία ουσιαστικά. Όπως ο ίδιος είχε αναφέρει: «Η Εκκλησία δεν ποιμαίνεται μόνο με πράξεις και με λόγια, αλλά και με προσευχή και με πόνο». Τα λόγια και οι πράξεις του πάπα Φραγκίσκου τονίζουν την ευσπλαχνία. Η ευσπλαχνία του Θεού προς τον άνθρωπο του Θεού που αναζητά τον χαμένο άνθρωπο και τον θεραπεύει για να τον εξυψώσει ως την υιοθεσία. Δεύτερον, η ευσπλαχνία της Εκκλησίας στην αποστολή της προς το σύγχρονο άνθρωπο. Η ευσπλαχνία των λειτουργών της Εκκλησίας και των πιστών προς τον συνάνθρωπο. Σε μια συνέντευξη τον περασμένο Σεπτέμβρη, ο πάπας τονίζει ότι οραματίζεται μια Εκκλησία η οποία λειτουργεί σαν υπαίθριο νοσοκομείο μετά τη μάχη. Όταν δέχεται πλήθος τραυματιών, το πρώτο που πρέπει να κάνει, επειγόντως, είναι να θεραπεύσει τις πληγές. Δεν είναι τότε η ώρα, λέει, να ρωτήσουμε αν ο τραυματίας έχει ζάχαρο ή κάποια άλλη πάθηση. Πρέπει να αρχίσουμε από τα βασικά και επείγοντα και να φροντίσουμε τον πληγωμένο άνθρωπο που έχει ανάγκη από βοήθεια. Ο κεντρικός άξονας της αποστολής της Εκκλησίας είναι να δείξει την ευσπλαχνία του Θεού. Αυτό πρέπει να επικρατεί και γι αυτό ό,τι δεν είναι σημαντικό πρέπει να μπει σε δεύτερη θέση. Έτσι ερμηνεύεται η επιμονή του πάπα στην απλότητα. Ο ίδιος δε μένει στο διαμέρισμα του πάπα, αλλά στον ξενώνα του Βατικανού, όπου μπορεί να συναντήσει διάφορα πρόσωπα που βρίσκονται εκεί. Δε μετακινείται με το επίσημο αυτοκίνητο, αλλά με το πούλμαν που διακινεί τη συνοδεία του και βλέπουμε πολλά άλλα τέτοια χαρακτηριστικά γεγονότα, τα οποία τον κάνουν πολύ προσιτό στον κόσμο. Ο πάπας Φραγκίσκος συνεχίζει το έργο του προκατόχου του και έχει διεγείρει πολλές ελπίδες. Πόσα από όλα αυτά θα επιτύχει; Άγνωστο. Το μέλλον θα δείξει. Ο Κύριος ας τον φωτίζει για όσα χρόνια του δώσει. ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086

11 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ- ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Βάπτισμα: με βύθιση στο νερό ή με επίχυση νερού στην κεφαλή; Παρόλο που οι Καθολικοί λατινικού τυπικού συνήθως βαπτίζονται με επίχυση του νερού στην κεφαλή, αναγνωρίζουν ότι η βάπτιση με βύθιση και με ράντισμα είναι επίσης έγκυροι τρόποι βαπτίσματος. Ωστόσο, ορισμένοι θεωρούν ως αληθινό βάπτισμα μόνο το βάπτισμα με βύθιση στο νερό, συμπεραίνοντας ότι οι καθολικοί δεν είναι καθόλου βαπτισμένοι. Υπάρχουν λοιπόν διάφοροι τρόποι βαπτίσματος ή μόνο ένας; Παρότι η Καινή Διαθήκη δεν περιέχει σαφείς οδηγίες για τον τρόπο του βαπτίσματος, ορισμένοι ισχυρίζονται ότι η ελληνική λέξη «βαπτίζω», που απαντά στην Καινή Διαθήκη, σημαίνει «βυθίζω». Επίσης υποστηρίζουν ότι μόνο η βύθιση φανερώνει τη συμβολική σημασία της «ταφής» και της «ανάστασης» μαζί με το Χριστό (βλ. Ρωμ 6,3-4). Είναι αλήθεια ότι «βαπτίζω» συχνά σημαίνει «βυθίζω». Για παράδειγμα, η ελληνική εκδοχή της Παλαιάς Διαθήκης, μάς λέει ότι ο Νεεμάν, όπως του είχε πει ο προφήτης Ελισαίος, «κατέβηκε στις όχθες του Ιορδάνη και βουτήχτηκε [η ελληνική λέξη εδώ είναι «βαπτίζω»] στα νερά εφτά φορές» (Β Βασ 5,14). Όμως, η βύθιση δεν είναι η μοναδική σημασία του «βαπτίζω». Μερικές φορές σημαίνει απλώς «πλένω». Έτσι, ο ευαγγελιστής Λουκάς (11,38) αναφέρει ότι, όταν ο Ιησούς έφαγε στο σπίτι ενός Φαρισαίου, «ο Φαρισαίος παραξενεύτηκε που δεν πλύθηκε [«βαπτίζω»] πριν από το φαγητό». Δεν συνήθιζαν τη βύθιση πριν από το φαγητό, αλλά, σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Μάρκο, οι Φαρισαίοι «δεν τρώνε αν δεν πλύνουν [«νίπτω»] πρώτα τα χέρια τους, τηρώντας έτσι την παράδοση των προγόνων τους. Επίσης, όταν επιστρέφουν από την αγορά, δεν τρώνε αν δεν κάνουν πρώτα καθαρμούς [«βαπτίζω»]» (Μκ 7:3-4). Επομένως «βαπτίζω» μπορεί να σημαίνει «καθαρίζω» ή «πλένομαι τελετουργικά», καθώς και «βυθίζω». Πολλές σημασίες μπορούμε να βρούμε όταν το ρήμα «βαπτίζω» χρησιμοποιείται μεταφορικά. Μερικές φορές το βάπτισμα, όταν χρησιμοποιείται σχηματικά, είναι ένα είδος «βύθισης». Αλλά όχι πάντοτε. Για παράδειγμα, μιλώντας για το μελλοντικό του Πάθος και το θάνατό Του, ο Ιησούς είπε: «Έχω όμως να περάσω [«βαπτίζω»] μια δοκιμασία [«βάπτισμα»] και με κατέχει ανυπομονησία ωσότου την υποστώ!» (Λκ 12,50). Αυτό μπορεί να υπονοεί ότι ο Χριστός επρόκειτο να «βυθιστεί» στη δοκιμασία. Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να σκεφτούμε και την περίπτωση να αναφέρει ότι θα «βαπτισθεί με το Άγιο Πνεύμα». Στις Πράξεις 1,4-5, ο Ιησούς λέει στους μαθητές του: «Μην απομακρυνθείτε από τα Ιεροσόλυμα, αλλά να περιμένετε από τον Πατέρα την εκπλήρωση της υποσχέσεως για την οποία σας μίλησα. Ότι, δηλαδή, ενώ ο Ιωάννης βάφτιζε με νερό, εσείς θα βαφτιστείτε σε λίγες μέρες με το Άγιο Πνεύμα». Μήπως αυτό σήμαινε ότι θα «βυθίζονταν» στο Άγιο Πνεύμα; Όχι: Τρεις φορές οι Πράξεις δηλώνουν ότι το Άγιο Πνεύμα το χάρισε πλουσιοπάροχα ο Πατέρας όταν ήρθε η Πεντηκοστή (2:17, 18, 33). Αργότερα ο Πέτρος ανέφερε ότι το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε επάνω τους, και, επίσης, επάνω σε άλλους μετά την Πεντηκοστή, με το σαφή προσδιορισμό αυτών των γεγονότων ως μιας υπόσχεσης ότι «θα βαπτιστούν με το Άγιο Πνεύμα» (Πραξ 11, 15-17). Αυτά τα εδάφια αποδεικνύουν ότι η έννοια του «βαπτίζω» είναι αρκετά ευρεία, ώστε να περιλαμβάνει και το νερό που χύνεται. Το χριστιανικό Βάπτισμα Ο ισχυρισμός ότι η λέξη «βαπτίζω» σημαίνει πάντοτε «βυθίζω», είναι απλουστευτικός. Αυτό είναι ιδιαίτερα αληθές, επειδή στη χριστιανική χρήση, η λέξη αυτή είχε μια πολύ ιδιαίτερη έννοια, διακριτή από τη συνήθη, καθημερινή χρήση του όρου. Το ίδιο βλέπουμε και με άλλους ειδικούς χριστιανικούς όρους, όπως η «Τριάδα» και η «αγάπη» (θεία αγάπη), που ήταν αρχικά συνηθισμένες ελληνικές λέξεις, χωρίς ιδιαίτερο θρησκευτικό νόημα. Η παλαιότερη ένδειξη αναφοράς στο Θεό ως «Τριάδος» είναι σε μια επιστολή του Θεόφιλου της Αντιοχείας (Ad Autolycum [έτος 181]). Πριν τη χριστιανική χρήση, μια «τριάδα» (τριάς) ήταν απλώς οποιαδήποτε ομάδα από τρία πράγματα. Ωστόσο, καθώς οι χριστιανοί έκαναν θεολογική χρήση του όρου, σύντομα απέκτησε ένα νέο, τεχνικό νόημα, αναφερόμενο ειδικά στα τρία θεία πρόσωπα. Όταν οι χριστιανοί ομολογούσαν ότι ο Θεός είναι μια «Τριάδα», δεν εννοούσαν μια ομάδα τριών θεών, αλλά έναν Θεό σε τρία πρόσωπα. Εδώ, μια καθημερινή λέξη χρησιμοποιείτο με ένα ειδικό, θεολογικό νόημα. Το ίδιο συμβαίνει με την αγάπη, αρχικά έναν γενικό όρο για οποιοδήποτε είδος αγάπης. Όμως πολύ γρήγορα χρησιμοποιήθηκε στους χριστιανικούς κύκλους ως το όνομα για ένα κοινό γεύμα αδελφοσύνης μεταξύ των χριστιανών (πρβλ. Ιούδας 12). Κατά τον ίδιο τρόπο, η λέξη «βαπτίζω» απέκτησε μια εξειδικευμένη χριστιανική χρήση, διαφορετική από την αρχική της έννοια. Πράγματι, ήδη είχε μια περίπλοκη ιστορία ειδικών θρησκευτικών χρήσεων, ακόμη και προτού την υιοθετήσουν οι χριστιανοί. Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής πραγματοποίησε ένα «βάπτισμα μετανοίας» για Ιουδαίους ως μια δραματική, προφητική χειρονομία, που υποδείκνυε ότι και εκείνοι είχαν την ίδια ανάγκη για μεταστροφή όσο και οι ειδωλολάτρες. Μέσω αυτών των χρήσεων, η λέξη «βαπτίζω» απέκτησε νοηματική σύνδεση με την αρχή, τη μεταστροφή και τη μετάνοια. Δεδομένης αυτής της ιστορίας, ήταν φυσικό ο Χριστός και οι μαθητές του να χρησιμοποιήσουν την ίδια λέξη για το χριστιανικό βάπτισμα, αν και δεν ήταν πανομοιότυπο ούτε με το ιουδαϊκό βάπτισμα ούτε με εκείνο του Ιωάννη. Όμως είναι εντελώς άστοχο να προσπαθούμε να προσδιορίσουμε την έννοια της λέξης στο χριστιανικό της νόημα μόνο βάσει της κοινής, κοσμικής χρήσης της. Θα ήταν σαν να σκεφτόμαστε ότι το δόγμα της Αγίας Τριάδος είναι πολυθεϊσμός ή ότι η παραίνεση της Καινής Διαθήκης να «αγαπάμε αλλήλους» σημαίνει μόνο να συμπαθεί ο ένας τον άλλο. Για να καταλάβουμε τι συνεπάγεται το χριστιανικό βάπτισμα, πρέπει να εξετάσουμε όχι τι σήμαινε η λέξη μέσα σε άλλα πλαίσια, αλλά τι σήμαινε και πώς αυτό ασκείτο μέσα σε ένα χριστιανικό πλαίσιο. Εσωτερικό και Εξωτερικό Βάπτισμα Μια σημαντική πτυχή του χριστιανικού βαπτίσματος στην Καινή Διαθήκη είναι η σαφής σχέση μεταξύ του βαπτίσματος με νερό και του «βαπτίσματος με Άγιο Πνεύμα» ή της «αναγέννησης». Αυτή η ανάλυση ασχολείται κατά κύριο λόγο με τον τρόπο του βαπτίσματος, όχι με τα αποτελέσματά του [Υποσημείωση: Για περισσότερα σχετικά με τη σχέση μεταξύ βαπτίσματος και αναγέννησης, βλ. Ιω 3,5, Πραξ 2,38, 19,2-3, 22,16, Ρωμ 6,3-4, Κολ 2,11-12, Τιτ 3,5 και Α Πε 3,21]. Όμως ακόμη και οι μη καθολικοί χριστιανοί (ορισμένοι διαμαρτυρόμενοι) πρέπει να παραδεχθούν ότι η Καινή Διαθήκη συνδέει ξεκάθαρα βάπτισμα με νερό, βάπτισμα με Άγιο Πνεύμα και αναγέννηση. Εξαρχής, αμέσως μόλις το Άγιο Πνεύμα δόθηκε κατά την Πεντηκοστή, το νερό και το Άγιο Πνεύμα συμβάδιζαν: «Να μετανοήσετε, και να βαφτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Ιησού Χριστού, για να συγχωρηθούν οι αμαρτίες σας, κι έτσι θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος» (Πραξ 2,38). ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ- ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 22 ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ 1086 ANOIXTOIΟΡΙΖΟΝΤΕΣ

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί.

Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Την περασμένη Κυριακή αρχίσαμε τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή με το Γάμο της Κανά, όπου το νερό μετατράπηκε σε κρασί. Το θαύμα αυτό μας δείχνει ότι η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι η περίοδος για αλλαγή στον άνθρωπο.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία.

Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Έρευνα: Γνώσεις και στάσεις των μαθητών/τριών του Λυκείου Αγίου Γεωργίου Λακατάμειας σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία. Οικογενειακή Αγωγή Ι Σχολική Χρονιά: 2007 2008 Καθηγήτρια Οικιακής

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη

Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Χάρτινη Αγκαλιά Συγγραφέας: Ιφιγένεια Μαστρογιάννη Επιμέλεια εργασίας: Παναγιώτης Γιαννόπουλος Περιεχόμενα Ερώτηση 1 η : σελ. 3-6 Ερώτηση 2 η : σελ. 7-9 Παναγιώτης Γιαννόπουλος Σελίδα 2 Ερώτηση 1 η Η συγγραφέας

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ

ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ ΣΑΑΝΤΙ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ: «Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΡΟΔΑ» ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΟΥ ΑΔΑΜ Τα παιδιά του Αδάμ είναι τα άκρα ενός σώματος, Μοιράζονται όλα την ίδια ρίζα. Όταν ένα άκρο περνάει τις μέρες του

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι.

Όλοι καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε διάφορα συναισθήματα και διαθέσεις. Ορισμένες φορές νιώθουμε ευτυχισμένοι και ενθουσιασμένοι. Μελαγχολία Το φυλλάδιο θα σου φανεί χρήσιμο στην περίπτωση που νιώθεις θλίψη ή μελαγχολία. Θα σε βοηθήσει να καταλάβεις αν έχεις συμπτώματα κατάθλιψης και πώς μπορείς να βοηθήσεις τον εαυτό σου ή κάποιον

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα

Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα Μαθημα 1. Η λατρεία στη ζωή των πιστών σήμερα ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Διατυπώνουν τους προβληματισμούς τους γύρω από τη λατρεία. 2. Υποστηρίζουν με επιχειρήματα ότι στη χριστιανική θρησκεία η λατρεία

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία

Εισαγωγή. Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο. Πώς να ζήσετε 150 χρόνια µε Υγεία Εισαγωγή «Όποιος έχει υγεία, έχει ελπίδα. Και όποιος έχει ελπίδα, έχει τα πάντα.» Τόμας Κάρλαϊλ Γιατί είναι χρήσιμο το παρόν βιβλίο Ο πατέρας μου είναι γιατρός, ένας από τους καλύτερους παθολόγους που

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα.

Προσπάθησα να τον τραβήξω, να παίξουμε στην άμμο με τα κουβαδάκια μου αλλά αρνήθηκε. Πιθανόν και να μην κατάλαβε τι του ζητούσα. Μια μέρα πήγαμε στην παιδική χαρά με τις μαμάδες μας. Ο Φώτης πάντα με το κορδόνι στο χέρι. Αν και ήταν ένα χρόνο μεγαλύτερός μου, ένιωθα πως έπρεπε πάντα να τον προστατεύω. Σίγουρα δεν ήταν σαν όλα τα

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ

ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ ΑΠΟΔΡΑΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΤΡΟΜΟΥ - Α,α,α,α,α,α,α! ούρλιαξε η Νεφέλη - Τρομερό! συμπλήρωσε η Καλλιόπη - Ω, Θεέ μου! αναφώνησα εγώ - Απίστευτα τέλειο! είπε η Ειρήνη και όλες την κοιτάξαμε λες και είπε

Διαβάστε περισσότερα

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ο - ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Θέμα: Η ενότητα σώματος και ψυχής: το μυστήριο του Ευχελαίου (κεφ.27) Σχολείο:Περιφερειακό Λύκειο Αγίου Χαραλάμπους, Έμπα Τάξη:Α Λυκείου Καθηγητής: Νικόλαος Καραμπάς Π.Μ.Π.: 16951

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ!

ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! ΥΠΑΡΧΕΙ ΜΟΝΟ ΕΝΑΣ ΘΕΟΣ! (There is only one God) Πού μπορείς να πάς ώστε να απομακρυνθείς από το Θεό; Ο Θεός γεμίζει κάθετόπο και χρόνο. Δεν υπάρχει τόπος χωρίς να είναι εκεί ο Θεός. Ο Θεός μίλησε μέσα

Διαβάστε περισσότερα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα

παρακαλώ! ... ένα βιβλίο με μήνυμα παρακαλώ!... ένα βιβλίο με μήνυμα Ένα μήνυμα πού δίνει απάντηση στο βασικό ερώτημα ποιος είναι ο σκοπός της ζωής. Ένα μήνυμα πού ανταποκρίνεται σε κάθε ερωτηματικό και αμφιβολία σου. Η βίβλος μας φανερώνει

Διαβάστε περισσότερα

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!»

«Γκρρρ,» αναφωνεί η Ζέτα «δεν το πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να συμπεριφέρονται έτσι μεταξύ τους!» 26 σχεδιασε μια ΦωτογρΑΦιΑ τήσ προσκλήσήσ που ελαβεσ Απο τον ΔΑσκΑλο σου. παρουσιασε το λογοτυπο και το σλογκαν που χρήσιμοποιει το σχολειο σου για τήν εβδομαδα κατα τήσ παρενοχλήσήσ. ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα.

Τριγωνοψαρούλη, μην εμπιστεύεσαι ΠΟΤΕ... αχινό! Εκπαιδευτικός σχεδιασμός παιχνιδιού: Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Βασιλική Νίκα. Ήρθε ένας νέος μαθητής στην τάξη. Όλοι τον αποκαλούν ο «καινούριος». Συμφωνείς; 1 Δεν είναι σωστό να μη φωνάζουμε κάποιον με το όνομά του. Είναι σαν να μην τον αναγνωρίζουμε. Σωστά. Έχει όνομα και με αυτό

Διαβάστε περισσότερα

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις

Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Λαµβάνοντας τη διάγνωση: συναισθήµατα και αντιδράσεις Πιθανότατα αισθάνεστε πολύ αναστατωµένοι αφού λάβατε µια διάγνωση καρκίνου. Συνήθως είναι δύσκολο να αποδεχθείτε τη διάγνωση αµέσως και αυτό είναι

Διαβάστε περισσότερα

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά

Χριστούγεννα. Ελάτε να ζήσουμε τα. όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Ελάτε να ζήσουμε τα όπως πραγματικά έγιναν όπως τα γιορτάζει η εκκλησία μας όπως τα νιώθουν τα μικρά παιδιά Χριστούγεννα (μέσα από ιστορίες και χριστουγεννιάτικα παιχνίδια) 1 Στόχοι: Μέσα από διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών Δειγματοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819

Διαβάστε περισσότερα

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός»

«Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 «Ο Αϊούλαχλης και ο αετός» (Φλώρινα - Μακεδονία Καύκασος) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #25 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε. Αγαπητέ συνάδελφε, ευχαριστώ πολύ για την ερώτηση. Κατ αρχάς θα πρέπει να σας πω ότι στο αρχείο μου έχω έγγραφη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Όμορφος κόσμος ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Όμορφος κόσμος Φροντίζουμε όλα τα πλάσματα Η Αγία Μελανγκέλ: η προστάτιδα του περιβάλλοντος Εξακόσια χρόνια μετά τη γέννηση του Χριστού, γεννήθηκε στα καταπράσινα δάση της Ιρλανδίας μια

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06

Η τέχνη της συνέντευξης Martes, 26 de Noviembre de 2013 12:56 - Actualizado Lunes, 17 de Agosto de 2015 18:06 No hay traducción disponible. του Χουάν Μαγιόργκα 4 ΠΡΟΣΩΠΑ: 3 Γυναίκες (γιαγιά, μητέρα και εγγονή) και ένας άντρας γύρω στα 30. Το τελευταίο έργο του μεγάλου Ισπανού δραματουργού που ανέβηκε στο Εθνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων

ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων ΔΕ3. Η Καινή Διαθήκη Α: Τα Ευαγγέλια και οι Πράξεις των Αποστόλων 1. Ποια είναι τα βιβλία της Καινής Διαθήκης 1. Ιστορικά Ευαγγέλια 1. κατά Ματθαίον 2. κατά Μάρκον 3. κατά Λουκάν 4. κατά Ιωάννην 5.Πράξεις

Διαβάστε περισσότερα

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων

Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Η καμπάνια του ΟΗΕ HeforShe - Ένα κίνημα αλληλεγγύης ανδρών και γυναικών για την ισότητα των φύλων Μελίνα Δασκαλάκη, Δικηγόρος, Δημοτική σύμβουλος στο Δήμο Αθηναίων. Καλημέρα σας, Καλοσωρίζω όλους και

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

Το παραμύθι της αγάπης

Το παραμύθι της αγάπης Το παραμύθι της αγάπης Μια φορά και ένα καιρό, μια βασίλισσα έφερε στον κόσμο ένα παιδί τόσο άσχημο που σχεδόν δεν έμοιαζε για άνθρωποs. Μια μάγισσα που βρέθηκε σιμά στη βασίλισσα την παρηγόρησε με τούτα

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι.

Εισαγωγή. Ειρήνη Σταματούδη, LL.M., Ph.D. Διευθύντρια Ο.Π.Ι. Εισαγωγή Ο οδηγός που κρατάς στα χέρια σου είναι μέρος μιας σειράς ενημερωτικών οδηγών του Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας. Σκοπό έχει να δώσει απαντήσεις σε κάποια βασικά ερωτήματα που μπορεί να έχεις

Διαβάστε περισσότερα

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του!

Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Πώς να μάθετε το παιδί, να προστατεύει τον εαυτό του! Όλοι οι γονείς, αλλά ιδιαίτερα οι μονογονείς, έχουν ένα άγχος παραπάνω σε ό,τι αφορά την ασφάλεια του παιδιού τους. Μία φίλη διαζευγμένη με ένα κοριτσάκι

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια»

«Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» «Το κορίτσι με τα πορτοκάλια» Α ομάδα «Κάθεσαι καλά, Γκέοργκ; Καλύτερα να καθίσεις, γιατί σκοπεύω να σου διηγηθώ μια ιστορία για γερά νεύρα». Με αυτόν τον τρόπο ο συγγραφέας του βιβλίου αρχίζει να ξετυλίγει

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα;

ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; ΥΔΡΟΠΕΡΑΤΟΤΗΤΑ (ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ) Τίτλος διερεύνησης: Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν το πόσο νερό συγκρατεί το χώμα; Σύντομη περιγραφή διερεύνησης: Σκοπός αυτής της διερεύνησης ήταν να κάνουν κάποιες υποθέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη στείρωση των ζώων Υπάρχει πρόβλημα υπερπληθυσμού αδέσποτων ζώων? Κάθε χρόνο, εκατομμύρια αδέσποτα σκυλιά και γατιά, συμπεριλαμβανομένων κουταβιών και μικρών ψιψίνων, τραυματίζονται,

Διαβάστε περισσότερα

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε.

κάνουμε τι; Γιατί άμα είναι να είμαστε απλώς ενωμένοι, αυτό λέγεται παρέα. Εγώ προτιμώ να παράγουμε ένα Έργο και να δούμε. Εισήγηση του Ν. Λυγερού στη 2η Παγκόσμια Συνδιάσκεψη Ποντιακής Νεολαίας "Οι προκλήσεις του 21ου αιώνα, η ποντιακή νεολαία και ο ρόλος της στο οικουμενικό περιβάλλον". Συνεδριακό Κέντρο Ιωάννης Βελλίδης

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους!

Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Πόσο καλά ξέρεις τα δικαιώματά σου; Ένα κουίζ για μικρούς και μεγάλους! Στις 20 Νοεμβρίου 2015 η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού γίνεται 26 χρονών. Πόσο την χρησιμοποιούμε για να διεκδικούμε

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης

Αϊνστάιν. Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ. Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΦΕΥΡΕΤΕΣ - ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΦΙΛΟΜΗΛΑ ΒΑΚΑΛΗ-ΣΥΡΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ Αϊνστάιν Η ζωή και το έργο του από τη γέννησή του έως το τέλος της ζωής του Εικόνες: Νίκος Μαρουλάκης Περιεχόµενα Κεφάλαιο 1:...3 Κεφάλαιο

Διαβάστε περισσότερα

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό.

Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Ένας άθεος καθηγητής της φιλοσοφίας συζητά με έναν φοιτητή του, για την σχέση μεταξύ επιστήμης και πίστης στον Θεό. Καθηγητής: Λοιπόν, πιστεύεις στον Θεό; Φοιτητής: Βεβαίως, κύριε. Καθ.: Είναι καλός ο

Διαβάστε περισσότερα

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι.

0001 00:00:11:17 00:00:13:23. Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18. Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10. Ναι. 0001 00:00:11:17 00:00:13:23 Έλα δω να δεις. 0002 00:00:13:23 00:00:15:18 Η Χλόη είναι αυτή; 0003 00:00:16:21 00:00:18:10 Ναι. 0004 00:01:06:17 00:01:07:17 Σου έδειξα τη φωτογραφία; 0005 00:01:07:17 00:01:10:10

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φώτης και η Φωτεινή

Ο Φώτης και η Φωτεινή Καλλιόπη Τσακπίνη Ο Φώτης και η Φωτεινή Μια ιστορία για ένα παιδί με αυτισμό Επιστημονική επιμέλεια: Σοφία Μαυροπούλου Εικονογράφηση: Κατερίνα Μητρούδα Βόλος 2007 Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα...1 Ο

Διαβάστε περισσότερα

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014

Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Συνέντευξη του Ν. Λυγερού στην εκπομπή «Καλή σας ημέρα» ΡΙΚ 1, 03/11/2014 Δημοσιογράφος: -Μπορούν να συνυπάρξουν η θρησκεία και η επιστήμη; Ν.Λυγερός: -Πρώτα απ όλα συνυπάρχουν εδώ και αιώνες, και κάτι

Διαβάστε περισσότερα

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24)

ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΕΡΕΥΝΑ ΝΟΥΜΕΡΟ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ: : ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΑΠΟ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΔΑ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ FS-ICU (24) ΠΩΣ ΔΟΥΛΕΥΟΥΜΕ; Οι απόψεις σας για την πρόσφατη εισαγωγή του μέλους της οικογενείας σας στην

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Διοικώ 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Διοικώ 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι «διοίκηση» 2. Η «διοίκηση»

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Φύλο (sex) Σεξουαλικότητα (sexuality) Σεξουαλική υγεία (sexual health) Κοινωνική ταυτότητα (γένος) (gender) Κοινωνική ταυτότητα φύλου (gender identity) Σεξουαλικός προσανατολισµός

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

EU Kids Online II: Ευρήματα. Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών EU Kids Online II: Ευρήματα Δρ. Λίζα Τσαλίκη Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Το πρόγραμμα EU Kids Online II Το θεματικό δίκτυο EU Kids Online II: Enhancing Knowledge Regarding European Children

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ

ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΣ ΠΡΩΤΟΓΗΡΟΥ Πρωτοδίκου Διοικητικών Δικαστηρίων ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΡΩΔΙΑΣ ΟΡΧΗΣΤΡΑΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΧΑΛΚΙΔΟΣ Κυριακή 19 Δεκεμβρίου 2010 Έμπλεη ευγνωμοσύνης, με βαθιά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα

Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα ΣΤ τάξη Δημοτικού Σχολείου Μακρυγιάλου 2009-2010 1 Τα περισσότερα παιδιά έχουν κατοικίδια στην αυλή τους. Υπάρχουν πολλά αδέσποτα στο Δήμο που δηλητηριάζονται. Η επιθυμία των παιδιών να γνωρίσουν τα άγρια

Διαβάστε περισσότερα

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario

«Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή. 7 Iουλιου 2015. St. Catharine s, Ontario «Λέγοντας ναι στο Θεό και στην Ορθόδοξη Οικογένεια» Ομιλία του π. Χαραλάμπου Τζιντή ΚΛΗΡΙΚΟΛΑΪΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΙΕΡΑΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ ΤΟΡΟΝΤΟ 7 Iουλιου 2015 St. Catharine s, Ontario Στο μυστήριο του ιερού Βαπτίσματος,

Διαβάστε περισσότερα

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης.

Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Διάβαστε αναλυτικά την συνέντευξη που έδωσε στην Stadio, ο Χαράλαμπος Λυκογιάννης. Στην αρχή της σεζόν ήσουν μεταξύ ομάδας νέων και πρώτης ομάδας. Τι σκεφτόσουν τότε για την εξέλιξη της χρονιάς; Στην αρχή

Διαβάστε περισσότερα

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα;

Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου. να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Πως μπορώ να υποστηρίξω τον άνθρωπό μου να αντιμετωπίσει το λέμφωμα; Το λέμφωμα είναι δυνητικά ιάσιμη νόσος Με την επιστημονική συνεργασία του Αιματολογικού Τμήματος, Γ Πανεπιστημιακής Παθολογικής Κλινικής,

Διαβάστε περισσότερα

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ»

Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» ΤΙ ΤΗΝ ΑΠΟΔΥΝΑΜΩΝΕΙ? ΠΩΣ ΘΑ ΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΟΥΜΕ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ!! Από την Διονυσία Γιαννοπούλου Ψυχοθεραπεύτρια Οικογενειακή Σύμβουλο Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κ.Π «ΠΡΟΝΟΗ» Αυτοεκτίμηση είναι η θετική εικόνα που

Διαβάστε περισσότερα

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς

Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς Εντυπώσεις μαθητών σεμιναρίου Σώμα - Συναίσθημα - Νούς A...Τα αισθήματα και η ενεργεία που δημιουργήθηκαν μέσα μου ήταν μοναδικά. Μέσα στο γαλάζιο αυτό αυγό, ένιωσα άτρωτος, γεμάτος χαρά και αυτοπεποίθηση.

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ

ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ #6005 ΜΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΟΡΤΑ ΑΝΟΙΓΕΙ Σας καλωσορίζουμε στην πρώτη σας συγκέντρωση των Ανώνυμων Οικογενειών! Δείξατε ότι έχετε πολύ θάρρος και ότι στα αλήθεια νοιάζεστε με το να

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί;

ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ. Ποιός είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί; www.agaliazo.gr ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΝΕΥΜΟΝΑ Λεωσθένους 21-23, 18536 Πειραιάς - Τ: 210 4181641 - F: 210 4535343 e: oekk@otenet.gr - www.oekk.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ν. ΑΧΑΙΑΣ Πατρέως 8-10, 26221 Πάτρα - Τ/F: 2610 226122 e:

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι.

Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Λίγα λόγια για την προσευχή με το κομποσχοίνι. Το κομποσχοίνι είναι φτιαγμένο για να κάνουμε προσευχή. Δεν είναι διακοσμητικό, ούτε κάτι μαγικό. Είναι όπλο ιερό, μας υπενθυμίζει την προσευχή την οποία

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year

Η Αλφαβητοχώρα. Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα. A sea of words 5 th year Η Αλφαβητοχώρα Γιώργος Αμπατζίδης. Ελλάδα Η μέρα έμοιαζε συνηθισμένη στην Αλφαβητοχώρα. Ο κύριος ې διαφήμιζε τα φρέσκα λαχανικά του στο μανάβικο δείχνοντας με καμάρι πως το μαρούλι είχε ακόμα την πρωινή

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Η χαρά της αγάπης ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Η χαρά της αγάπης Καρδιά που φιλοξενεί όλους Ο Αβραάμ και η Σάρρα Μια μέρα, ο Αβραάμ καθόταν μπροστά στη σκηνή του κάτω από μια βελανιδιά. Ήταν μεσημέρι κι έκανε πολλή ζέστη. Τρεις άγνωστοι

Διαβάστε περισσότερα

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS)

ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) 12 ειγµατοληψία Χοριακών Λαχνών (CVS) Μεταφρασµένο από την Κατερίνα Πουγούνια και την Μαρία Τζέτη. Ιανουάριος 2009 Τροποποιήθηκε από φυλλάδια που εκδόθηκαν από τα νοσοκοµεία Guy s και St Thomas στο Λονδίνο,

Διαβάστε περισσότερα

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex

Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Το ψέμα είναι ένας εύκολος τρόπος να αποφύγεις την πραγματικότητα : συνέντευξη του Άγγελου Αγγέλου και της Έμης Σίνη στο elniplex Η Έμη Σίνη μεγάλωσε στη Ρόδο, σπούδασε πολιτικός μηχανικός στο Μετσόβιο

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ. Αδέλφια στο σχολείο ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Αδέλφια στο σχολείο Οι συμμαθητές και οι συμμαθήτριές μου Οι μαθήτριες του Χριστού Κάποτε, μια γυναίκα, που ονομαζόταν Μάρθα, υποδέχτηκε στο σπίτι της τον Ιησού. Η Μάρθα, ήταν αδελφή του

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία

Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Τεχνικοί Όροι στην Θεολογία Μάθημα Δεύτερο από την σειρά Οικοδομώντας μία Συστηματική Θεολογία Οδηγός Μελέτης Περιεχόμενα Περίγραμμα Ένα περίγραμμα του μαθήματος, Σημειώσεις Ένα πρότυπο που παρέχει: το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών

ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ. Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΑΜΝΙΟΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ Μονάδα Πρόληψης Μεσογειακής Αναιμίας και άλλων Αιμοσφαιρινοπαθειών ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΛ: 2310892819 e-mail: hmesogiaki@ippokratio.gr

Διαβάστε περισσότερα

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι.

Χριστός Ανέστη. Έχουμε αληθινό πρόβλημα όταν έρχεται στην διαχείριση των χρημάτων. Οι περισσότεροι από μας είμαστε σοβαρά χρεωμένοι. Αγαπημένοι μου εν Χριστώ Χριστός Ανέστη Χρειαζόμαστε απεγνωσμένα αλλαγή όσον αφορά στο θέμα της διαχείρισης χρημάτων. Οι στατιστικές των χρεών στις ΗΠΑ (Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής) είναι συγκλονιστικές.

Διαβάστε περισσότερα

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον»

Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» Α Λυκείου - Θρησκευτικά Μαθημα 6. «Ποιησωμεν ανθρωπον» ΣΤΟΧΟΙ: Οι μαθητές να 1. Να ερμηνεύουν θεολογικά τη φράση «κατ εικόνα και καθ ομοίωσιν». 2. Να διατυπώνουν το σκοπό δημιουργίας του ανθρώπου. 3. Να

Διαβάστε περισσότερα

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου

Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο. 1 φωτοτυπία ανά μαθητή με τον έλεγχο παραγωγή προφορικού λόγου, παραγωγή γραπτού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο B Δεύτερη διδακτική πρόταση Έλεγχος επίδοσης στο σχολείο Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ.

ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171. Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. ΜΑΘΗΜΑTA ΓΙΑ ΜΕΡΟΣ Δ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ V ΜΑΘΗΜΑ 171 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο Αγάπη και εποµένως το ίδιο είµαι κι Εγώ. Ι. (151) Όλα τα πράγµατα είναι αντίλαλοι της Φωνής του Θεού. 2 Ο Θεός είναι µόνο και µόνο

Διαβάστε περισσότερα

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»!

Θα σε βοηθούσε για παράδειγμα να γράψεις και εσύ μια λίστα με σκέψεις σαν αυτή που έκανε η Ζωή και εμφανίστηκε ο «Αγχολέων»! Η Ζωή είναι 8 χρονών και πριν 3 χρόνια ο παιδιάτρος και οι γονείς της, της εξήγησαν πως έχει Νεανική Ιδιοπαθή Αρθρίτιδα. Από τότε η Ζωή κάνει όλα αυτά που τη συμβούλεψε ο παιδορευματολόγος της και είναι

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που''

''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Μιλω ντας επιγραμματικα για την ανα γκη δημιουργι ας του νε ου ανθρω που'' ''Ο άνθρωπος δεν αρκείται πια στις μέχρι τώρα θεωρήσεις φιλοσοφικές και μη και νιώθει την ανάγκη δημιουργίας μιας δικής του

Διαβάστε περισσότερα

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

1843 Ν. 187/91. Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ E.E., Παρ. I, Αρ. 2643, 1.11.91 1843 Ν. 187/91 Ο ΠΕΡΙ ΤΕΚΝΩΝ (ΣΥΓΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ) ΝΟΜΟΣ ΤΟΥ 1991 ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΑΡΘΡΩΝ Άρθρο 1. Συνοπτικός τίτλος. 2. Ερμηνεία. ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα