ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Διπλωματική Εργασία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Διπλωματική Εργασία"

Transcript

1 ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Διπλωματική Εργασία ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ του ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΕΛΕΣΙΑΔΗ Υποβλήθηκε ως απαιτούμενο για την απόκτηση του μεταπτυχιακού διπλώματος στη Λογιστική και Χρηματοοικονομική (κατεύθυνση Χρηματοοικονομικής) Απρίλιος 01

2 ii Στα αγαπημένα μου πρόσωπα

3 ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους γονείς μου για την πολύπλευρη στήριξή τους όλα αυτά τα χρόνια, όσο και για τις πολύτιμες γνώσεις που μου μετέδωσαν. Επίσης, θα ήθελα να εκφράσω τις ευχαριστίες μου στον επιβλέποντα καθηγητή μου, κ. Ζαπράνη Αχιλλέα, που παρείχε το έναυσμα για την ενασχόλησή μου με το εξαιρετικά ενδιαφέρον και δημιουργικό αντικείμενο της χρηματοοικονομικής μηχανικής. Και φυσικά, ένα μεγάλο ευχαριστώ στη Μαρία. iii

4 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο την σύγκριση και την αξιολόγηση τεσσάρων εκ των δημοφιλέστερων στη σύχρονη πρακτική, μοντέλων τιμολόγησης δικαιωμάτων προαίρεσης αμερικάνικου τύπου και εστιάζει στην ακρίβεια και την ταχύτητα της τιμολόγησης του δικαιώματος. Τα μοντέλα που συγκρίνονται είναι το μοντέλο των διωνυμικών δέντρων των Cox, Ross και Rubinstein (400 χρονικά βήματα), το μοντέλο των τριωνυμικών δέντρων του Boyle (400 χρονικά βήματα), το μοντέλο της δευτεροβάθμιας προσέγγισης των Barone-Adesi και Whaley και το μοντέλο της τροποποιημένης προσέγγισης των Bjerksund και Stensland. Η μοντελοποίηση πραγματοποιήθηκε διαδοχικά σε δικαιώματα αγοράς και πώλησης μικρής διάρκειας ζωής (3 μήνες), μεσαίας διάρκειας ζωής (6 μήνες) και μεγάλης διάρκειας ζωής (3 έτη), τα οποία τιμολογήθηκαν βάσει τριών διαφορετικών σειρών αρχικών παραμέτρων. Οι πραγματικές τιμές των δικαιωμάτων προσεγγίστηκαν με ακρίβεια μέσω του συγκλίνοντος μοντέλου των διωνυμικών δέντρων με χρονικά βήματα. Κατά την πραγματοποίηση της συγκριτικής ανάλυσης, η ταχύτητα του συνόλου των μοντέλων κρίθηκε πολύ ικανοποιητική. Εν τούτοις, τα μοντέλα εμφάνισαν μεγάλες διαφορές στην ακρίβεια τιμολόγησης των δικαιωμάτων. Χρησιμοποιώντας τους δείκτες σφάλματος MAPE και RMSE, αποδείχθηκε ότι η ακρίβεια των διωνυμικών και τριωνυμικών είναι εξαιρετική. Αντίθετα, η δευτεροβάθμια προσέγγιση και η τροποποιημένη προσέγγιση των Bjerksund και Stensland υστέρησαν σε μεγάλο βαθμό, παρουσιάζοντας σημαντικά σφάλματα. Η δευτεροβάθμια προσέγγιση αξιολογήθηκε ως το λιγότερο ακριβές μοντέλο της παρούσας μελέτης, όσον αφορά την ακρίβεια τιμολόγησης. Η συμπεριφορά της τροποποιημένης προσέγγισης των Bjerksund και Stensland κατά την τιμολόγηση θεωρήθηκε καλύτερη, συγκρινόμενη με τη δευτεροβάθμια προσέγγιση, ωστόσο συνολικά αξιολογήθηκε ως μη ικανοποιητική. Συνοψίζοντας, τα διωνυμικά και τριωνυμικά δέντρα αποδείχθηκαν μακράν τα ακριβέστερα μοντέλα της παρούσας συγκριτικής ανάλυσης, ενώ τα μοντέλα της τροποποιημένης προσέγγισης των Bjerksund και Stensland και της δευτεροβάθμιας προσέγγισης κρίθηκαν ανεπαρκούς ακρίβειας τιμολόγησης. iv

5 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 1.ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Ιστορικά στοιχεία Η ισοδυναμία αγοράς πώλησης... 3.ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ.1 Βασική κατηγοριοποίηση στοχαστικών διαδικασιών..5. Διαδικασίες Markov και αποτελεσματικότητα της αγοράς.5.3 Ιδιότητες της διακύμανσης στις διαδικασίες Markov..6.4 Διαδικασίες Wiener..7.5 Γενικευμένες διαδικασίες Wiener 9.6 Διαδικασίες Itô Διαδικασίες των τιμών των μετοχών και Γεωμετρική Κίνηση Brown Το λήμμα του Itô.1 3.ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΩΝ BLACK SCHOLES MERTON 3.1 Εισαγωγικά Η μερική διαφορική εξίσωση των Black Scholes Merton Οριακές συνθήκες δικαιωμάτων ευρωπαϊκού τύπου Αποτίμηση δικαιωμάτων ευρωπαϊκού τύπου μέσω των εξισώσεων Black Scholes ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ 4.1 Βασικά χαρακτηριστικά Οριακές συνθήκες δικαιωμάτων αμερικάνικου τύπου Κατηγορίες μοντέλων τιμολόγησης δικαιωμάτων αμερικάνικου τύπου Αριθμητικά μοντέλα Αναλυτικά μοντέλα v

6 5.ΔΙΩΝΥΜΙΚΑ ΔΕΝΤΡΑ 5.1 Το μοντέλο των Cox,Ross και Rubinstein Κατασκευή του διωνυμικού δέντρου Οπισθογενής επαγωγή Δικαίωμα ευρωπαϊκού τύπου Δικαίωμα αμερικάνικου τύπου ΤΡΙΩΝΥΜΙΚΑ ΔΕΝΤΡΑ 6.1 Εισαγωγικά Κατασκευή του τριωνυμικού δέντρου Αποτίμηση δικαιώματος αμερικάνικου τύπου ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ 7.1 Η δευτεροβάθμια προσέγγιση (Barone-Adesi και Whaley) H τροποποιημένη προσέγγιση των Bjerksund και Stensland(00) Δικαίωμα αγοράς Δικαίωμα πώλησης ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ 8.1 Εισαγωγικά Μεθοδολογία Δείκτες Σφάλματος Υπολογιστικά αποτελέσματα Σημεία αναφοράς Αξιολόγηση αποτελεσμάτων ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ.51 vi

7 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΙΝΑΚΩΝ Πίνακας 1.Μέση χρονική διάρκεια τιμολόγησης δικαιώματος / μοντέλο για το σύνολο των υπολογισμών Πίνακας.Δικαιώματα αγοράς με διάρκεια ζωής Τ = 0,5 (3 μήνες)...4 Πίνακας 3.Δικαιώματα πώλησης με διάρκεια ζωής Τ = 0,5 (3 μήνες)...43 Πίνακας 4.Δικαιώματα αγοράς με διάρκεια ζωής Τ = 0,5 (6 μήνες)...44 Πίνακας 5.Δικαιώματα πώλησης με διάρκεια ζωής Τ = 0,5 (6 μήνες)...45 Πίνακας 6.Δικαιώματα αγοράς με διάρκεια ζωής Τ = 3 (3 έτη)...46 Πίνακας 7.Δικαιώματα πώλησης με διάρκεια ζωής Τ = 3 (3 έτη)...47 vii

8 ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΩΝ Διάγραμμα 1.Προσομοίωση διαδικασίας Wiener με Ν = χρονικά βήματα...8 Διάγραμμα.Σύγκριση βασικής διαδικασίας Wiener (z) και γενικευμένης διαδικασίας Wiener (x) με α = 1 και b = 1,5 (Ν = χρονικά βήματα)...10 Διάγραμμα 3.Προσομοίωση κίνησης τιμής μετοχής (γεωμετρική κίνηση Brown 1000 χρονικά βήματα)...1 viii

9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1.1 Ιστορικά στοιχεία Η ευρεία χρήση των παραγώγων προϊόντων στις μέρες μας είναι αδιαμφισβήτητη και δεν είναι υπερβολή να ειπωθεί ότι αποτελούν τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο τομέα της χρηματοοικονομικής επιστήμης. Ενδεικτικό της ανάπτυξης της αγοράς αποτελεί το γεγονός ότι η αξία των εξωχρηματιστηριακών (over-the-counter) συναλλαγών ξεπέρασε τα 700 τρισεκατομμύρια δολάρια κατά το πρώτο εξάμηνο του 011 ενώ 10 χρόνια νωρίτερα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 001, η αντίστοιχη αξία ήταν 100 τρισεκατομμύρια δολάρια (Bank for International Settlements, Τα δημοφιλή αυτά εργαλεία οφείλουν τη διάδοσή τους παγκοσμίως σε μεγάλο βαθμό στα σύγχρονα μοντέλα τιμολόγησης παραγώγων που έχουν ανακαλυφθεί τα τελευταία 40 χρόνια και ιδιαίτερα στα μοντέλα δικαιωμάτων προαίρεσης (options). Το πρόβλημα του τρόπου τιμολόγησης ενός δικαιώματος προαίρεσης απασχόλησε πολλές γενιές επιστημόνων. Μέχρι και το τέλος του 19 ου αιώνα, η τιμολόγηση των δικαιωμάτων πραγματοποιούνταν διαισθητικά και σε συνδυασμό με το νόμο της προσφοράς και ζήτησης, δίχως να υπάρχει κάποιο μαθηματικό μοντέλο που να τυγχάνει ευρείας αποδοχής. Το αποτέλεσμα ήταν οι τιμές συχνά να μην ανταποκρίνονται στην πραγματική αξία του συμβολαίου. Το πρώτο ουσιαστικό βήμα έγινε το 1900, με τη δημοσίευση της περίφημης διατριβής του Γάλλου μαθηματικού Bachelier, Théorie de la Spéculation []. Ο Bachelier υπέθεσε ότι η τιμή της μετοχής (υποκείμενης μεταβλητής του δικαιώματος) ακολουθεί μία αριθμητική κίνηση Brown και κατάφερε να φτάσει στην πρώτη τεκμηριωμένη εξίσωση για την τιμολόγηση ενός δικαιώματος. Πρόκειται για την τιμή ενός δικαιώματος ευρωπαϊκού τύπου και είναι της μορφής: c ( S K) N( d ) Tn( d ) (1.1) 1 1 1

10 Όπου d 1 S K T, S η τρέχουσα τιμή της μετοχής, K η τιμή εξάσκησης, T ο χρόνος έως τη λήξη του δικαιώματος, σ η μεταβλητότητα της τιμής της υποκείμενης μετοχής, N(x) η αθροιστική συνάρτηση της κανονικής κατανομής και n(x) η κατανομή πυκνότητας πιθανότητας της τυποποιημένης κανονικής κατανομής. Η εργασία του Bachelier, λόγω των νεωτεριστικών τεχνικών που χρησιμοποιούσε, αρχικά δεν αντιμετωπίστηκε με την πρέπουσα προσοχή. Η πρωτοποριακή αυτή προσπάθεια είχε δύο κύρια μειονεκτήματα. Κατά πρώτον, το γεγονός ότι οι αποδόσεις των μετοχών δεν είναι δυνατό να ακολουθούν κανονική κατανομή, καθώς κάτι τέτοιο θα σήμαινε πως υφίσταται η πιθανότητα να πάρουν αρνητικές τιμές, ενώ στην πραγματικότητα ισχυέι ότι S 0. Κατά δεύτερον, δεν είχε ενσωματωθεί στο μοντέλο η έννοια της προεξόφλησης, παρά μόνο του χρόνου.το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα τα επιτόκια να μην παίζουν ρόλο στην τιμολόγηση των δικαιωμάτων. Εξ ορισμού, όμως, είναι γνωστό ότι η αξία κάθε χρηματοοικονομικού προϊόντος επηρεάζεται από τα επιτόκια. Η πρώτη προσπάθεια βελτίωσης των αποτελεσμάτων του Bachelier προέρχεται από τον Sprenkle(1961) []. Oι δύο κύριες υποθέσεις του μοντέλου του Sprenkle είναι ότι οι μεταβολές της τιμής της υποκείμενης μετοχής ακολουθούν τη λογαριθμική κανονική κατανομή και ότι η τιμή της υποκείμενης μετοχής ακολουθεί μία γεωμετρική κίνηση Brown. Η εξίσωση στην οποία καταλήγει ο Sprenkle είναι η εξής: T c( S, T) Se N( d ) (1 A) KN( d ) (1.) 1 Όπου d 1 S ln T K T, 1 d d T,ρ είναι ο μέσος ρυθμός αύξησης της τιμής της μετοχής και Α ο βαθμός αποστροφής του κινδύνου της αγοράς (market risk aversion).

11 Ο Sprenkle κατάφερε να αντιμετωπίσει επιτυχώς τα προαναφερθέντα μειονεκτήματα της μελέτης του Bachelier, καθώς μέσω της λογαριθμικής κανονικής κατανομής απέκλεισε τις αρνητικές τιμές των μετοχών, ενώ ταυτόχρονα συμπεριέλαβε μέσω του όρου ρ την έννοια της προεξόφλησης. Δυστυχώς, όμως, η πρακτική εφαρμογή της εξίσωσής του ήταν περιορισμένη. Καθώς ο στόχος ενός χρηστικού μοντέλου τιμολόγησης δικαιώματος θα έπρεπε να είναι η εξάλειψη της υποκειμενικότητας, οι όροι Α και ρ αποδείχτηκαν τροχοπέδη για την αποδοχή της σχέσης (1.), αφού ήταν εξαιρετικά δύσκολο να υπολογιστούν. Τα αμέσως επόμενα χρόνια ακολούθησαν αρκετές προσπάθειες για την τελειοποίηση του μοντέλου του Sprenkle. Συγκεκριμένα, οι Black και Scholes [4] αναφέρουν τις μελέτες των Ayres (1963), Boness (1964), Samuelson (1965), Baumol, Malkiel και Quandt (1966) και Chen (1970). Τα νέα αυτά μοντέλα αποτέλεσαν βελτιώσεις των ήδη υπαρχόντων, αλλά κοινό τους χαρακτηριστικό γνώρισμα αποτελούσε το γεγονός ότι περιείχαν αφηρημένους μαθηματικούς όρους, οι οποίοι ήταν δύσκολο να χρησιμοποιηθούν στην πράξη. Εκτός της ακαδημαϊκής κοινότητας, πολύ σημαντική θεωρείται επίσης η έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τους Thorp και Kassouf(1967), ιδιαίτερη αναφορά στην οποία γίνεται από τους Black και Scholes [4]. 1. Η ισοδυναμία αγοράς πώλησης Μία από τις θεμελιώδεις αρχές στον κλάδο της τιμολόγησης παραγώγων ονομάζεται ισοδυναμία αγοράς πώλησης (put call parity). Η συγκεκριμένη αρχή περιγράφεται πλήρως εμπεριστατωμένα για πρώτη φορά στη βιβλιογραφία από τον Stohl (1969) [3], αλλά στην πραγματικότητα είναι γνωστή εδώ και αιώνες στους κύκλους της χρηματοοικονομικής και ήδη αναφέρεται από τον De La Vega (1688). Σύμφωνα με την ισοδυναμία αγοράς πώλησης, ένα χαρτοφυλάκιο αποτελούμενο από ένα δικαίωμα αγοράς ευρωπαϊκού τύπου και μετρητά αξίας rt Ke είναι πάντοτε ίσης αξίας με ένα χαρτοφυλάκιο που αποτελείται από ένα δικαίωμα πώλησης ευρωπαϊκού τύπου και την υποκείμενη μετοχή. Συγκεκριμένα, ισχύει: rt c Ke p S0 (1.3) 3

12 Η παραπάνω ισοδυναμία δε λαμβάνει υπόψη μερίσματα. Στην περίπτωση που συμπεριληφθούν και πιθανά μερίσματα, τότε η (1.3) μετατρέπεται σε: rt c D Ke p S0 (1.4) Όπου D είναι η παρούσα αξία των μερισμάτων κατά τη διάρκεια της ζωής του δικαιώματος. Εάν η σχέσεις (1.3) και (1.4) δεν ευσταθούν, τότε υφίστανται δυνατότητες εξισορροπητικής κερδοσκοπίας (arbitrage), κάτι το οποίο σύμφωνα με τη θεωρία γενικής ισορροπίας (general equilibrium theory), δεν μπορεί να ισχύει. Η ισοδυναμία αγοράς πώλησης είναι εξαιρετικής σημασίας για την ανάπτυξη των περισσότερο πολύπλοκων μαθηματικών μοντέλων τιμολόγησης παραγώγων. 4

13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΙΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ.1Βασική κατηγοριοποίηση στοχαστικών διαδικασιών Κάθε μεταβλητή οι τιμές της οποίας αλλάζουν με αβέβαιο τρόπο, θεωρείται ότι ακολουθεί μία στοχαστική διαδικασία. Οι στοχαστικές διαδικασίες πάντοτε ανήκουν σε μία από τις παρακάτω κατηγορίες, ανάλογα με το είδος του χρόνου και της μεταβλητής τους: 1.Διακριτού χρόνου και διακριτής μεταβλητής.διακριτού χρόνου και συνεχούς μεταβλητής 3.Συνεχούς χρόνου και διακριτής μεταβλητής 4.Συνεχούς χρόνου και συνεχούς μεταβλητής Οι στοχαστικές διαδικασίες αποτελούν ένα ερευνητικό πεδίο νευραλγικής σημασίας για την ανάπτυξη μοντέλων τιμολόγησης χρηματοοικονομικών παραγώγων. Για τη μοντελοποίηση των τιμών των υποκείμενων μετοχών είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί οποιαδήποτε από τα παραπάνω είδη στοχαστικής διαδικασίας.. Διαδικασίες Markov και αποτελεσματικότητα της αγοράς Η διαδικασία Markov είναι ένα είδος στοχαστικής διαδικασίας συνεχούς χρόνου και μεταβλητής, κατά την οποία οι μελλοντικές κινήσεις της μεταβλητής εξαρτώνται μόνο από το σημείο που βρίσκεται στο παρόν (t=0) από ιστορικά στοιχεία. H S t και κατά συνέπεια δεν εξαρτάται ακολουθεί μία διαδικασία Markov εάν οι κατανομές πιθανότητας του συνόλου των St t για όλες τις μετέπειτα t+δt χρονικές στιγμές εξαρτώνται μόνο από την S t. Σύμφωνα με την αδύναμη μορφη αποτελεσματικότητας της αγοράς, όλες οι πληροφορίες που περιέχονται στις παρελθοντικές τιμές των μετοχών, ενσωματώνονται στην παρούσα τιμή, παραδοχή που είναι απόλυτα συμβατή με μία διαδικασία Markov. 5

14 Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι στην πραγματικότητα οι διαδικασίες που ακολουθούν οι τιμές των μετοχών είναι διακριτής μεταβλητής. Επιπρόσθετα, ο χρόνος δεν μπορεί να θεωρηθεί απόλυτα συνεχής, μιας και τα χρηματιστήρια έχουν συγκεκριμένο ωράριο λειτουργίας. Στην πράξη, όμως, αποδεικνύεται ότι οι στοχαστικές διαδικασίες συνεχούς χρόνου και συνεχούς μεταβλητής προσεγγίζουν επαρκώς τις κινήσεις των τιμών μίας μετοχής..3 Ιδιότητες της διακύμανσης στις διαδικασίες Markov Σε μία διαδικασία Markov, η μεταβολή S S 1 είναι στοχαστικά ανεξάρτητη (stochastically independent) της μεταβολής S S 3, όπου t = 0,1,,,n. Θεωρώντας ότι t = 0 και η S 0 είναι γνωστή, συνάγεται ότι: S S ( S S ) ( S S ) (.1) Καθώς το αρχικό χρονικό σημείο αναφοράς είναι t = 0, η S 0 δεν έχει διακύμανση. Συνεπώς η διακύμανση της ανεξαρτησία: S προκύπτει ως εξής, σύμφωνα με τη στοχαστική var( S ) var[( S S ) ( S S )] var( S S ) var( S S ) (.) Εάν υποθέσουμε πως οι μεταβολές S t1 S t έχουν την ίδια διακύμανση var, ισχύει: var( S ) var( S S ) var( S S ) var( S S ) (.3) t1 t Ειδικότερα, από την (.3) συνάγεται ότι η δεσμευμένη διακύμανση της S ισούται με: var( S S ) var( S S ) 0 t1 t (.4) Η γενίκευση της (.4) για τη μεταβλητή S T είναι: var( S S ) T var( S S ) (.5) T 0 t1 t 6

15 Δύο σημαντικά συμπεράσματα που προκύπτουν από την (.5) για τις μεταβλητές που ακολουθούν διαδικασία Markov είναι ότι α) η διακύμανσή τους είναι ανάλογη του χρόνου και β) η τυπική τους απόκλιση είναι ανάλογη του τετραγώνου του χρόνου..4 Διαδικασίες Wiener Η διαδικασία Wiener (γνωστή και ως κίνηση Brown στον τομέα της Φυσικής), αποτελεί έναν συγκεκριμένο τύπο της διαδικασίας Markov, στην οποία θεωρείται ότι: var( S t1 St St ) 1 και E( S t1 St St ) 0 (.6) όπου Ε η αναμενόμενη μεταβολή της S t. Για να ακολουθεί μία μεταβλητή z διαδικασία Wiener, θα πρέπει κατά τη διάρκεια ενός μικρού χρονικού διαστήματος Δt να ισχύει: z t (.7) όπου ε μία τυχαία τιμή από την ανηγμένη κανονική κατανομή φ(0,1). Επιπρόσθετα, οι αξίες του Δz σε δύο μη αλληλοεπικαλυπτόμενα μικρά χρονικά διαστήματα είναι στοχαστικά ανεξάρτητες. Από την (.7) συνάγεται ότι το Δz ακολουθεί κανονική κατανομή με μέση τιμή 0, τυπική απόκλιση t και διακύμανση Δt. Κατά τη διάρκεια μίας μεγάλης χρονικής περιόδου, Τ, η μεταβολή της z είναι ίση με z(t) z(0). Αυτή η μεταβολή μπορεί να θεωρηθεί ως το άθροισμα των μεταβολών του z σε Ν μικρά χρονικά διαστήματα διάρκειας Δt, όπου Συνεπώς: z( T) z(0) i t (.8) N i1 T N t. όπου τα i, (i=1,,,n) αποτελούν τυχαίες τιμές της ανηγμένης κανονικής κατανομής. Σύμφωνα με την (.8), προκύπτει: 7

16 E( z( T) z(0)) 0 (.9) var( z( T) z(0)) Nt T (.10) ( z( T) z(0)) T (.11) όπου σ η τυπική απόκλιση. Οι (.9), (.10) και (.11) δεν εξαρτώνται από τη χρονική διάρκεια των χρονικών διαστημάτων Δt, ενώ αρκεί η αρχική τιμή της μεταβλητής z και η χρονική διάρκεια της διαδικασίας, ώστε να υπολογιστεί η αναμενόμενη μέση τιμή, η διακύμανση και η τυπική απόκλιση. Κατά συνέπεια, σε ένα χρονικό διάστημα διάρκειας Τ, η μεταβολή μιας μεταβλητής z που ακολουθεί διαδικασία Wiener είναι κανονικά κατανεμημένη, με μέση τιμή 0 και τυπική απόκλιση T. Στο παρακάτω γράφημα αναπαρίσταται η τιμή της μεταβλητής z σε συνάρτηση με το χρόνο, όταν ακολουθεί μία διαδικασία Wiener με διαστήματα). T N t = χρονικά βήματα (μικρά χρονικά τιμή μεταβλητής z χρόνος t Διάγραμμα 1. Προσομοίωση διαδικασίας Wiener με Ν = χρονικά βήματα 8

17 .5 Γενικευμένες διαδικασίες Wiener Μία γενικευμένη διαδικασία Wiener (ή κίνηση Brown με παρέκκλιση) για μία μεταβλητή x,με ρυθμό παρέκκλισης (drift rate) α και ρυθμό διακύμανσης (variance rate) b ορίζεται ως: dx adt bdz (.1) Όπου dz είναι μία διαδικασία Wiener για t 0 και a, b είναι σταθερές. Ενώ στην περίπτωση της βασικής διαδικασίας Wiener ο ρυθμός παρέκκλισης είναι 0 και ο ρυθμός διακύμανσης είναι 1, αντιθέτως σε μία γενικευμένη διαδικασία Wiener οι a και b μπορούν να τεθούν ίσες με οποιεσδήποτε σταθερές. Θέτοντας b = 0 και ολοκληρώνοντας ως προς το χρόνο, προκύπτει: dx dx adt a x x0 at dt (.13) Δηλαδή η σταθερά α, δείχνει το σταθερό ποσό μεταβολής της μεταβλητής x εντός χρονικού διαστήματος t. Σε ένα μικρό χρονικό διάστημα Δt, η (.1) γίνεται: x at bz x at b t (.14) Στην περίπτωση οποιουδήποτε χρονικού διαστήματος T και σε αναλογία με τις (.9),(.10) και (.11), προκύπτει ότι η γενικευμένη διαδικασία Wiener είναι κανονικά κατανεμημένη με: E( x( T) x(0)) at (.15) var( ( ) (0)) x T x b T ( x( T) x(0)) b T (.16) (.17) Στο διάγραμμα που ακολουθεί συγκρίνεται μία γενικευμένη διαδικασία Wiener, με α = 1 και b = 1,5 με τη βασική διαδικασία Wiener. 9

18 .5 μεταβλητές z x χρόνος t Διάγραμμα. Σύγκριση βασικής διαδικασίας Wiener (z) και γενικευμένης διαδικασίας Wiener (x) με α = 1 και b = 1,5 (Ν = χρονικά βήματα). Από το γράφημα φαίνεται ότι, παρά την τυχαιότητα των μεταβολών της τιμής, στη διαδικασία της μεταβλητής x υφίσταται μία συνολική αυξητική τάση, σε σχέση με τη διαδικασία της μεταβλητής z. Το συγκεκριμένο είδος συμπεριφοράς της μεταβλητής x καταγράφεται από έναν τύπο στοχαστικής διαδικασίας, γνωστής ως διαδικασία διάχυσης (diffusion process)..6 Διαδικασίες Itô Μία γενικευμένη διαδικασία Wiener κατά την οποία οι παράμετροι α και b είναι συναρτήσεις της τιμής της μεταβλητής x και του χρόνου t ονομάζεται διαδικασία Itô. Ορίζεται ως εξής: dx a( x, t) dt b( x, t) dz (.18) Χαρακτηριστικό της διαδικασίας Itô αποτελεί το γεγονός ότι ο ρυθμός παρέκκλισης και ο ρυθμός διακύμανσης αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου. Σε διακριτό χρόνο και εντός ενός μικρού χρονικού διαστήματος Δt, ισοδύναμα ισχύει: x a( x, t) t b( x, t) t (.19) 10

19 Το σύμβολο φανερώνει ότι η (.19) εσωκλείει μία μικρή προσέγγιση. Αυτό συμβαίνει καθώς για το μικρό χρονικό διάστημα ανάμεσα στο t και στο t+δt θεωρείται εδώ ότι ο ρυθμός παρέκκλισης και ο ρυθμός διακύμανσης παραμένουν σταθεροί, ενώ στην πραγματικότητα αλλάζουν συνεχώς..7 Διαδικασίες των τιμών των μετοχών και Γεωμετρική Κίνηση Brown Η διαδικασία που ακολουθούν οι τιμές των μετοχών αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη των σημαντικότερων μοντέλων τιμολόγησης δικαιωμάτων προαίρεσης, όπως τα ευρύτατα διαδεδομένα στην πράξη μοντέλα Black Scholes Merton και διωνυμικών δέντρων που αναλύονται στη συνέχεια. Εάν στην εξίσωση (.18) θέσουμε όπου x = S, α(x,t) = μs και b(x,t) = σs, όπου μ είναι η αναμενόμενη απόδοση της μετοχής και σ η μεταβλητότητα της τιμής της μετοχής, τότε προκύπτει: ds ds Sdt Sdz dt dz S (.0) Η εν λόγω διαδικασία θεωρείται ότι αντικατοπτρίζει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα χαρακτηριστικά της κίνησης της τιμής μίας μετοχής και είναι γνωστή ως γεωμετρική κίνηση Brown (geometrical Brownian motion). Μεταβαίνοντας από συνεχή σε διακριτό χρόνο, η (.0) μετατρέπεται σε: S S St S t t t S (.1) Ακολουθεί το γράφημα μίας προσομοίωσης της κίνησης της τιμής μίας μετοχής με αρχική τιμή 0, για χρονικό διάστημα ενός μήνα. Η αναμενόμενη απόδοση της μετοχής/έτος είναι μ = 5% και η μεταβλητότητα της/έτος είναι σ = 5% 11

20 1.5 Τιμή μετοχής, μήνας Διάγραμμα 3. Προσομοίωση κίνησης τιμής μετοχής (γεωμετρική κίνηση Brown 1000 χρονικά βήματα).8 Το λήμμα του Itô Εάν είναι γνωστή η στοχαστική διαδικασία που ακολουθεί μία μεταβλητή x, τότε μέσω του λήμματος του Itô [14], μπορεί να βρεθεί η στοχαστική διαδικασία που ακολουθεί η συνάρτηση G(x,t). Η χρήση του λήμματος του Itô είναι πολύ μεγάλης σημασίας στον τομέα της τιμολόγησης δικαιωμάτων, καθώς το δικαίωμα είναι μία συνάρτηση της τιμής του υποκείμενου μέσου (μετοχής) και του χρόνου. Σύμφωνα με το λήμμα του Itô, εάν η τιμή μίας μεταβλητής x ακολουθεί μία διαδικασία Itô (.18), τότε η συνάρτηση G(x,t) ακολουθεί τη διαδικασία: G G 1 G G dg a b dt bdz x t x x (.) Κατά συνέπεια, πρόκειται για ένα είδος διαδικασίας Itô, με ρυθμό παρέκκλισης a x t x G G 1 G b και ρυθμό διακύμανσης G b. x 1

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΤΩΝ BLACK SCHOLES - MERTON 3.1 Εισαγωγικά Μία από τις μεγαλύτερες τομές στην ιστορία της τιμολόγησης των δικαιωμάτων προαίρεσης θεωρείται ότι πραγματοποιήθηκε το 1973, με τη δημοσίευση του άρθρου των Fischer Black και Myron Scholes The Pricing of Options and Corporate Liabilities [4]. Με τη βοήθεια του Robert Merton και τη δημοσίευση του Theory of Rational Option Pricing [18] εντός του ιδίου έτους, κατάφεραν να ολοκληρώσουν το περίφημο μοντέλο Black-Scholes-Merton, στη μορφή που είναι σήμερα γνωστό. Το σπουδαιότερο επίτευγμά τους σε σχέση με το παρελθόν ήταν ότι πέτυχαν να φτάσουν σε ένα σύνολο εξισώσεων οι οποίες περιελάμβαναν μεταβλητές που ήταν μετρήσιμες. Το αποτέλεσμα ήταν το σύνολο των εξισώσεων αυτών να αποτελέσει το πρώτο μοντέλο που έτυχε ευρείας αποδοχής, όχι μόνο από την ακαδημαϊκή κοινότητα, αλλά και από τους επαγγελματίες των αγορών παραγώγων. 3. Η μερική διαφορική εξίσωση των Black Scholes - Merton Οι Black και Scholes [4], θέτουν τις εξής ως αρχικές υποθέσεις του μοντέλου τους: 1.Τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια είναι γνωστά και σταθερά..η τιμή της μετοχής ακολουθεί έναν τυχαίο περίπατο σε συνεχή χρόνο, με μεταβλητότητα ανάλογη του τετραγώνου της τιμής της μετοχής. Ως αποτέλεσμα, η κατανομή των τιμών των μετοχών είναι μία λογαριθμική κανονική κατανομή. Η μεταβλητότητα της απόδοσης της μετοχής είναι σταθερή. 3.Η υποκείμενη μετοχή δεν πληρώνει μερίσματα. 13

22 4.Το δικαίωμα προαίρεσης είναι ευρωπαϊκού τύπου, δηλαδή μπορεί να εξασκηθεί μόνο στη λήξη του. 5.Δεν υφίστανται κόστη συναλλαγών κατά τις συναλλαγές της μετοχής ή του δικαιώματος. 6.Είναι εφικτός ο δανεισμός οποιουδήποτε αριθμού χρεογράφων, ακόμη και υποδιαίρεσης αυτών. 7.Επιτρέπεται η ανοικτή πώληση χρεογράφων(short-selling), δίχως κόστος. Με βάση τη δεύτερη υπόθεση, η οποία υποδεικνύει ότι η τιμή της υποκείμενης μετοχή ακολουθεί μία γεωμετρική κίνηση Brown, οι Black, Scholes και Merton κατάφεραν να φτάσουν σε μία λύση η οποία εξάλειψε τα θεμελιώδη μειονεκτήματα των προηγούμενων προσπαθειών. Σύμφωνα με την (.0): ds Sdt Sdz (3.1) Με βάση το λήμμα του Itô και δεδομένου ότι η διαδικασία που ακολουθεί η τιμή της μετοχής S είναι γνωστή, μπορεί να βρεθεί η διαδικασία της συνάρτησης της τιμής της μετοχής, S και του χρόνου, Τ. Αυτή τη διαδικασία ακριβώς ακολουθεί η τιμή ενός παραγώγου συμβολαίου με υποκείμενη μεταβλητή την τιμή της μετοχής S. Έστω f η τιμή του εν λόγω παραγώγου, τότε: f f 1 f f df S S dt Sdz s t S s (3.) Μεταβαίνοντας από μία διαδικασία συνεχούς χρόνου στην αντίστοιχη διακριτού χρόνου, από την (3.1) και την (3.), προκύπτει: S St S z (3.3) f f 1 f f f S S t S z s t S s (3.4) 14

23 Στη συνέχεια δημιουργείται ένα χαρτοφυλάκιο που αποτελείται από μία θέση πώλησης σε ένα παράγωγο και μία θέση αγοράς σε θf/θs μετοχές. Η αξία αυτού του χαρτοφυλακίου είναι: f f S S (3.5) Η μεταβολή της αξίας του χαρτοφυλακίου εντός του χρονικού διαστήματος Δt είναι: f f S S (3.6) Αντικαθιστώντας τις (3.5) και (3.6) στην (3.4): f 1 f ( S ) t t S (3.7) Καθώς ο όρος Δz έχει πλέον απαλειφθεί, το χαρτοφυλάκιο μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν εμπεριέχει κίνδυνο (risk free portfolio). Το σημείο αυτό αποτελεί και τη ριζική διαφοροποίηση σε σχέση με τις προγενέστερες προσπάθειες, καθώς κανείς μέχρι και το 1973 δεν είχε καταφέρει να απαλείψει το στοιχείο της αβεβαιότητας. Θέτοντας ως r το επιτόκιο δίχως κίνδυνο, ισχύει: r t (3.8) Από τη (3.8) και μέσω των (3.3) και (3.7): 1 ( f f S ) t r( f f S) t t S S (3.9) 15

24 Απλοποιώντας, από την εξίσωση (3.9) καταλήγουν στην περίφημη μερική διαφορική εξίσωση Black - Scholes - Merton: f f 1 f rs S rf t S S (3.10) Η διαφορική εξίσωση που προκύπτει δεν εμπεριέχει καμία μεταβλητή η οποία επηρεάζεται από τις προτιμήσεις των επενδυτών ως προς τον κίνδυνο. Κατά συνέπεια, σε έναν κόσμο στον οποίο οι επενδυτές είναι ουδέτεροι ως προς τον κίνδυνο, η αναμενόμενη απόδοση όλων των χρεογράφων είναι ίση με το επιτόκιο δίχως κίνδυνο, r, ενώ η παρούσα αξία οποιασδήποτε ταμειακής ροής μπορεί να προσδιοριστεί προεξοφλώντας την αναμενόμενη αξία της μέσω του επιτοκίου δίχως κίνδυνο. Στον τομέα της χρηματοοικονομικής μηχανικής η εν λόγω τεχνική είναι γνωστή ως ουδέτερη ως προς τον κίνδυνο αποτίμηση (risk neutral valuation). 3.3 Οριακές συνθήκες δικαιωμάτων ευρωπαϊκού τύπου Η μερική διαφορική εξίσωση (3.10) έχει άπειρες λύσεις, ανάλογα με τις οριακές συνθήκες (boundary conditions) που θα τεθούν. Στην περίπτωση ενός δικαιώματος αγοράς ευρωπαϊκού τύπου, η τιμή του, οριακή συνθήκη: c( S, T) απαιτείται να ικανοποιεί την παρακάτω c( S, T) S K = max(,0) (3.11) Ενώ στην περίπτωση ενός δικαιώματος πώλησης ευρωπαϊκού τύπου, η τιμή του, p( S, T ) απαιτείται να ικανοποιεί: p( S, T) max( K S,0) (3.1) 16

25 3.4 Αποτίμηση δικαιωμάτων ευρωπαϊκού τύπου μέσω των εξισώσεων Black - Scholes Οι Black και Scholes καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει μόνο μία εξίσωση που να ικανοποιεί τη μερική διαφορική εξίσωση (3.10), υποκείμενη στην οριακή συνθήκη ενός δικαίωματος αγοράς ευρωπαϊκού τύπου (3.11). Στη συνέχεια μετατρέπουν την (3.10) στην εξίσωση μεταφοράς θερμότητας (heat transfer equation), γνωστή από τον τομέα της φυσικής επιστήμης. Η λεπτομερής ανάλυση της λύσης της (3.10) είναι εκτός του σκοπού της παρούσας εργασίας. Η κλειστή μορφή τύπου που προκύπτει για την αποτίμηση του δικαιώματος αγοράς ευρωπαϊκού τύπου είναι η εξής: c S N( d ) Ke N( d ) rt 0 1 (3.13) Επιπλέον ισχύει: d 1 S K T T 0 ln( ) ( r ) και S0 ln( ) ( r ) T d K d1 T T, ενώ με βάση την ισοδυναμία αγοράς πώλησης ο αντίστοιχος τύπος για ένα δικαίωμα πώλησης ευρωπαϊκού τύπου είναι: rt p Ke N( d ) S N( d ) 0 1 (3.14) Όπου c η τιμή του δικαιώματος αγοράς ευρωπαϊκού τύπου, p η τιμή του δικαιώματος πώλησης ευρωπαϊκού τύπου, S 0 η τιμή της μετοχής για t=0, K η τιμή εξάσκησης, r το συνεχώς ανατοκιζόμενο επιτόκιο δίχως κίνδυνο, Τ ο χρόνος ως τη λήξη του δικαιώματος και σ η μεταβλητότητα της υποκείμενης μετοχής. 17

26 Μία από τις αρχικές υποθέσεις των Black και Scholes αποτελεί η παραδοχή πως η υποκείμενη μετοχή δεν πληρώνει κάποιο μέρισμα. Εάν η αρχική αυτή υπόθεση χαλαρώσει, το μοντέλο των Black - Scholes - Merton μπορεί να τροποποιηθεί ώστε να λαμβάνει υπόψη πιθανά μερίσματα. Για το σκοπό αυτό, η αξία των μερισμάτων D προεξοφλείται με το επιτόκιο δίχως κίνδυνο r και εν συνεχεία αφαιρείται από την αρχική αξία της μετοχής S 0. Κατ αυτόν τον τρόπο αποτιμάται η αξία ενός δικαιώματος με υποκείμενη μετοχή που πληρώνει μέρισμα. Συγκεκριμένα, ισχύει: S S D ' 0 0 (3.15) Κλειστές μορφές τύπων όπως οι (3.13), (3.14) είναι στοιχειώδεις στον προγραμματισμό σε υπολογιστή και επιπρόσθετα, ταχύτατες στον υπολογισμό. Ήδη από την έναρξη της λειτουργίας του Chicago Board Options Exchange (CBOT), τον Απρίλιο του 1973, οι επαγγελματίες των αγορών τους χρησιμοποιούν καθημερινά στην πράξη. Οι εξισώσεις των Black Scholes Merton αποτελούν μέχρι και σήμερα το βασικό μοντέλο τιμολόγησης δικαιωμάτων ευρωπαϊκού τύπου. Παρότι δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυτούσιοι στην περίπτωση πιο σύνθετων συμβολαίων, όπως τα δικαιώματα αμερικάνικου τύπου που εξετάζονται στην παρούσα μελέτη, ωστόσο αποτελούν το κοινό σημείο αναφοράς για τη δημιουργία της πλειοψηφίας των μοντέλων τιμολόγησης των εν λόγω συμβολαίων. 18

27 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ 4.1 Βασικά χαρακτηριστικά Ο αγοραστής (holder) ενός δικαιώματος ευρωπαϊκού τύπου έχει τη δυνατότητα να το εξασκήσει μόνο στη λήξη του, γεγονός που απλουστεύει τη διαδικασία τιμολόγησης. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί όμως ότι στις αγορές παραγώγων είναι πλέον συνήθης η τιμολόγηση των δικαιωμάτων αμερικάνικου τύπου, καθώς πρόκειται για τον περισσότερο διαδεδομένο τύπο σύγχρονου δικαιώματος προαίρεσης. Στην περίπτωση ενός δικαιώματος αμερικάνικου τύπου, ο αγοραστής μπορεί να εξασκήσει το δικαίωμα οποτεδήποτε θελήσει, μέχρι και τη στιγμή της λήξης του, κάτι που περιπλέκει την τιμολόγησή του. Βασική διαφοροποίηση της διαδικασίας τιμολόγησης των δικαιωμάτων αμερικάνικου τύπου αποτελεί η έμφαση στις χρονικές στιγμές κατά τις οποίες η μετοχή διανέμει μέρισμα, καθώς αποτελούν πιθανές βέλτιστες στιγμές εξάσκησης του δικαιώματος. 4. Οριακές συνθήκες δικαιωμάτων αμερικάνικου τύπου Είναι γνωστό από τη θεωρία ότι οι οριακές συνθήκες ενός δικαιώματος ευρωπαϊκού τύπου και ενός αμερικάνικου τύπου είναι ταυτόσημες στη λήξη τους. Συγκεκριμένα ισχύει για t=t:,, max, 0 c S T C S T S K (4.1),, max, 0 p S T P S T K S (4.) όπου C η αξία δικαιώματος αγοράς αμερικάνικου τύπου και P η αξία δικαιώματος πώλησης αμερικάνικου τύπου. Επιπλέον, ισχύουν οι συνθήκες: C( S, t) max( S K,0) (4.3) 19

28 P( S, t) max( K S,0) (4.4) Κατά συνέπεια, για να εξασκηθεί ένα δικαίωμα αμερικάνικου τύπου πριν τη λήξη του, θα πρέπει τη στιγμή της εξάσκησης η αξία του (που είναι ίση με την αξία του αντίστοιχου δικαιώματος ευρωπαϊκού τύπου), να είναι μεγαλύτερη από την αναμενόμενη αξία στη λήξη. Αν αντίθετα δε συμβεί κάτι τέτοιο στη διάρκεια ζωής του δικαιώματος, σε καμία περίπτωση δε συμφέρει να εξασκηθεί νωρίς. Σύμφωνα με τα παραπάνω, προκύπτει η μέγιστη δυνατή αξία του δικαιώματος ανά πάσα στιγμή έως και τη λήξη του:, max,, C S t S K c S t (4.5), max,, P S t K S p S t (4.6) 4.3 Κατηγορίες μοντέλων τιμολόγησης δικαιωμάτων αμερικάνικου τύπου Τα μοντέλα μέσω των οποίων μπορεί να τιμολογηθεί ένα δικαίωμα αμερικάνικου τύπου, μπορούν να ενταχθούν σε δύο ευρύτερες κατηγορίες: Αριθμητικά μοντέλα (numerical models) 4.3. Αναλυτικά μοντέλα (analytical models) Αριθμητικά μοντέλα Τα αριθμητικά μοντέλα εφαρμόζουν ένα είδος προσομοίωσης που περιλαμβάνει χρονικά βήματα (time-steps), και έχει στόχο την εύρεση της συμπεριφοράς της εξεταζόμενης διαδικασίας σε συνάρτηση με το χρόνο. Βασικό χαρακτηριστικό των αριθμητικών μοντέλων αποτελεί το γεγονός ότι εάν κατά την εκτέλεση της προσομοίωσης χρησιμοποιηθεί ένας ικανός αριθμός χρονικών βημάτων N, τότε η τιμή που προκύπτει από το μοντέλο συγκλίνει στην πραγματική τιμή του δικαιώματος (Amin και Khanna,1994) [1]. Η συγκεκριμένη ιδιότητα προσδίδει τη μέγιστη δυνατή 0

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Διπλωματική Εργασία

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ. Διπλωματική Εργασία ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Διπλωματική Εργασία ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΜΟΝΤΕΛΩΝ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ του

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστικές Έννοιες (Υπολογισμός Χρηματοοικονομικού κινδύνου και απόδοσης, διαχρονική αξία του Χρήματος)

Στατιστικές Έννοιες (Υπολογισμός Χρηματοοικονομικού κινδύνου και απόδοσης, διαχρονική αξία του Χρήματος) Στατιστικές Έννοιες (Υπολογισμός Χρηματοοικονομικού κινδύνου και απόδοσης, διαχρονική αξία του Χρήματος) 1. Ποιος είναι ο αριθμητικός μέσος όρος ενός δείγματος ετησίων αποδόσεων μιας μετοχής, της οποίας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα 1 (1) Γνωρίζουμε ότι η αξία του προθεσμιακού συμβολαίου δίνεται από

Θέμα 1 (1) Γνωρίζουμε ότι η αξία του προθεσμιακού συμβολαίου δίνεται από 1 ΔΕΟ31 - Λύση 3ης γραπτής εργασίας 2013-14 Θέμα 1 (1) Γνωρίζουμε ότι η αξία του προθεσμιακού συμβολαίου δίνεται από f ( S I ) Ke t t t r( T t) Aρχικά βρίσκουμε τη παρούσα αξία των μερισμάτων που πληρώνει

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ

ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ Tel.: +30 2310998051, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Φυσικής 541 24 Θεσσαλονίκη Καθηγητής Γεώργιος Θεοδώρου Ιστοσελίδα: http://users.auth.gr/theodoru ΙΑ ΟΧΙΚΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραµµα Σπουδών: ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεµατική Ενότητα: ΔΕΟ 31 Χρηµατοοικονοµική Διοίκηση Ακαδηµαϊκό Έτος: 2013-2014 Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ 3 Επομένως τα μερίσματα για τα έτη 2015 και 2016 είναι 0, 08 0,104

ΘΕΜΑ 3 Επομένως τα μερίσματα για τα έτη 2015 και 2016 είναι 0, 08 0,104 ΘΕΜΑ 3 ΙΑ) Η οικονομική αξία της μετοχής BC θα υπολογιστεί από το συνδυασμό των υποδειγμάτων α) D D προεξόφλησης IV για τα πρώτα έτη 05 και 06 και β) σταθερής k k αύξησης μερισμάτων D IV (τυπολόγιο σελ.

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 9: Αποτίμηση κοινών μετοχών. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 9: Αποτίμηση κοινών μετοχών. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Χρηματοοικονομική Ι Ενότητα 9: Αποτίμηση κοινών μετοχών Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα. Γενικές οδηγίες

Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα. Γενικές οδηγίες ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΕΟ 31 Χρηματοοικονομική ιοίκηση Ακαδημαϊκό Έτος: 2010-11 Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Κατανόηση της εφοδιαστικής αλυσίδας Σχεδιασμός δικτύου εφοδιαστικής αλυσίδας...41

Πρόλογος Κατανόηση της εφοδιαστικής αλυσίδας Σχεδιασμός δικτύου εφοδιαστικής αλυσίδας...41 Περιεχόμενα Πρόλογος...7 1 Κατανόηση της εφοδιαστικής αλυσίδας...9 2 Σχεδιασμός δικτύου εφοδιαστικής αλυσίδας...41 3 Πρόβλεψη της ζήτησης σε μια εφοδιαστική αλυσίδα...109 4 Συγκεντρωτικός προγραμματισμός

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η. Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο

Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η. Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο Κοινωνικοοικονομική Αξιολόγηση Επενδύσεων Διάλεξη 6 η Ανάλυση Κινδύνου και Κοινωνικό Προεξοφλητικό Επιτόκιο Ζητήματα που θα εξεταστούν: Πως ορίζεται η έννοια της αβεβαιότητας και του κινδύνου. Ποια είναι

Διαβάστε περισσότερα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα

Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Επιλογή επενδύσεων κάτω από αβεβαιότητα Στατιστικά κριτήρια επιλογής υποδειγμάτων Παράδειγμα Θεωρήστε τον παρακάτω πίνακα ο οποίος δίνει τις ροές επενδυτικών σχεδίων λήξης μιας περιόδου στο μέλλον, όταν

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες Το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο Υπόδειγμα Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Ορισμός των Ορθολογικών Προσδοκιών για Μία Περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ

Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΙΜΟΛΟΓΗΣΗΣ ΥΠΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΑΠΟΤΟΜΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΜΜΕΤΡΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΟΟΔΟΑΟΓΙΑ ΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ

ΕΝΤΥΠΟ ΘΕΜΑΤΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ Όνομα: Επίθετο: Ημερομηνία: 13/7/2016 Πρωί: x Απόγευμα: Θεματική ενότητα: Χρηματοοικονομικά Πρότυπα, Κωδ. Αε 1. Στις χρονικές στιγμές 1 και 2 θα πληρωθεί από 1 αντίστοιχα. Ποιο επιτόκιο εξασφαλίζει ότι

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων

Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Αριθμητική εύρεση ριζών μη γραμμικών εξισώσεων Με τον όρο μη γραμμικές εξισώσεις εννοούμε εξισώσεις της μορφής: f( ) 0 που προέρχονται από συναρτήσεις f () που είναι μη γραμμικές ως προς. Περιέχουν δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα. Γενικές οδηγίες

Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα. Γενικές οδηγίες ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ Πρόγραμμα Σπουδών: ΙΟΙΚΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ και ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ Θεματική Ενότητα: ΕΟ 31 Χρηματοοικονομική ιοίκηση Ακαδημαϊκό Έτος: 2011-2012 Γραπτή Εργασία 3 Παράγωγα Αξιόγραφα Γενικές

Διαβάστε περισσότερα

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών

Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Συνήθεις διαφορικές εξισώσεις προβλήματα οριακών τιμών Οι παρούσες σημειώσεις αποτελούν βοήθημα στο μάθημα Αριθμητικές Μέθοδοι του 5 ου εξαμήνου του ΤΜΜ ημήτρης Βαλουγεώργης Καθηγητής Εργαστήριο Φυσικών

Διαβάστε περισσότερα

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης

Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών. Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Το Βασικό Κεϋνσιανό Υπόδειγμα και η Σταδιακή Προσαρμογή του Επιπέδου Τιμών Καθ. Γιώργος Αλογοσκούφης Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Η Κεϋνσιανή Προσέγγιση Η πιο διαδεδομένη

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος

Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Ποσοτικές Μέθοδοι στη Διοίκηση Επιχειρήσεων ΙΙ Σύνολο- Περιεχόμενο Μαθήματος Χιωτίδης Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος

iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος iii ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος xi 1 Αντικείμενα των Πιθανοτήτων και της Στατιστικής 1 1.1 Πιθανοτικά Πρότυπα και Αντικείμενο των Πιθανοτήτων, 1 1.2 Αντικείμενο της Στατιστικής, 3 1.3 Ο Ρόλος των Πιθανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 12: Υδραυλική ανάλυση δικτύων διανομής

Κεφάλαιο 12: Υδραυλική ανάλυση δικτύων διανομής Κεφάλαιο 12: Υδραυλική ανάλυση δικτύων διανομής Εννοιολογική αναπαράσταση δίκτυων διανομής Σχηματοποίηση: δικτυακή απεικόνιση των συνιστωσών του φυσικού συστήματος ως συνιστώσες ενός εννοιολογικού μοντέλου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ31 Λύση 2 ης γραπτής εργασίας

ΔΕΟ31 Λύση 2 ης γραπτής εργασίας 1 ΔΕΟ31 Λύση 2 ης γραπτής εργασίας 2015-16 Προσοχή! Όλες οι εργασίες ελέγχονται για αντιγραφή. Μελετήστε προσεκτικά και δώστε τη δική σας λύση ΘΕΜΑ 1 ο Α) Αρχικά θα πρέπει να υπολογίσουμε τη μηνιαία πραγματοποιηθείσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΑ ARBITRAGE

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΑ ARBITRAGE ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ ΤΩΝ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΑ ARBITRAGE 8.1. Γενικά Εδώ εξετάζουµε τους παράγοντες που επηρεάζουν τις τιµές των δικαιωµάτων προαίρεσης. Όπως θα δούµε

Διαβάστε περισσότερα

Ορισμός και Ιδιότητες

Ορισμός και Ιδιότητες ΚΑΝΟΝΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ Ορισμός και Ιδιότητες H κανονική κατανομή norml distriution θεωρείται η σπουδαιότερη κατανομή της Θεωρίας Πιθανοτήτων και της Στατιστικής. Οι λόγοι που εξηγούν την εξέχουσα θέση της,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα

Περιεχόμενα 9. Περιεχόμενα Περιεχόμενα 9 Περιεχόμενα Εισαγωγή... 15 1. Οικονομικές και Χρηματοπιστωτικές Κρίσεις... 21 2. Χρηματοπιστωτικό Σύστημα... 31 2.1. Ο Ρόλος και οι λειτουργίες των κεντρικών τραπεζών... 31 2.2. Το Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΛΟΥΤΟ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2 ης ΓΕΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΛΟΥΤΟ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2 ης ΓΕΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΠΛΟΥΤΟ & ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 2 ης ΓΕΝΙΑΣ: ΜΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ

Είδη Μεταβλητών Κλίμακα Μέτρησης Οι τεχνικές της Περιγραφικής στατιστικής ανάλογα με την κλίμακα μέτρησης Οι τελεστές Π και Σ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρμοσμένες Επιστήμες Στατιστικός Πληθυσμός και Δείγμα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. σελ. Πρόλογος 1 ης Έκδοσης... ix Πρόλογος 2 ης Έκδοσης... xi Εισαγωγή... xiii

Περιεχόμενα. σελ. Πρόλογος 1 ης Έκδοσης... ix Πρόλογος 2 ης Έκδοσης... xi Εισαγωγή... xiii Περιεχόμενα Πρόλογος 1 ης Έκδοσης... ix Πρόλογος 2 ης Έκδοσης... xi Εισαγωγή... xiii 1. Ειδικές συναρτήσεις 1.0 Εισαγωγή... 1 1.1 Εξίσωση του Laplace Συστήματα συντεταγμένων... 2 1.2 Συνάρτηση δ του Dirac...

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 6 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012

ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 6 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2012 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 01 ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 6 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 01 ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ ΕΞΕΤΑΣΗ (1 π.μ. π.μ.)

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Πληροφοριακό Σημείωμα Μεθοδολογία προσδιορισμού Θεωρητικής Τιμής για Covered Warrants Bermudan Style. Έκδοση 1.0 17 Μαΐου 2013 Σημαντική Σημείωση Το Χρηματιστήριο Αθηνών (Χ.Α.) καταβάλλει

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Σταύρος Καραθανάσης

Δρ. Σταύρος Καραθανάσης Δρ. Σταύρος Καραθανάσης Μέθοδοι Επίλυσης Συστημάτων Κανονικών Διαφορικών Εξισώσεων προσαρμοσμένες στα Προβλήματα Χημικής Κινητικής Για τον υπολογισμό των συγκεντρώσεων των χημικά δραστικών ενώσεων δημιουργείται

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους

Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους ΠΜΣ: «Παραγωγή και ιαχείριση Ενέργειας» ιαχείριση Ενέργειας και ιοίκηση Έργων Ανάλυση Χρόνου, Πόρων & Κόστους Επ. Καθηγητής Χάρης ούκας, Καθηγητής Ιωάννης Ψαρράς Εργαστήριο Συστημάτων Αποφάσεων & ιοίκησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΓΩΓΑ. Στέλιος Ξανθόπουλος

ΠΑΡΑΓΩΓΑ. Στέλιος Ξανθόπουλος ΠΑΡΑΓΩΓΑ Στέλιος Ξανθόπουλος Εισαγωγικά Ένα παράγωγο συµβόλαιο είναι ένα αξιόγραφο η αξία του οποίου εξαρτάται από τις αξίες άλλων «πιο βασικών» υποκείµενων µεταβλητών. Τα παράγωγα συµβόλαια είναι επίσης

Διαβάστε περισσότερα

Αστικά υδραυλικά έργα

Αστικά υδραυλικά έργα Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Τομέας Υδατικών Πόρων και Περιβάλλοντος Αστικά υδραυλικά έργα Υδραυλική ανάλυση δικτύων διανομής Δημήτρης Κουτσογιάννης, Καθηγητής ΕΜΠ Σχολή Πολιτικών Μηχανικών Άδεια Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Αριθμητικές μέθοδοι σε ταλαντώσεις μηχανολογικών συστημάτων

Αριθμητικές μέθοδοι σε ταλαντώσεις μηχανολογικών συστημάτων ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Καθηγητής κ. Σ. Νατσιάβας Αριθμητικές μέθοδοι σε ταλαντώσεις μηχανολογικών συστημάτων Στοιχεία Φοιτητή Ονοματεπώνυμο: Νατσάκης Αναστάσιος Αριθμός Ειδικού Μητρώου:

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2

ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο 2 013 [Κεφάλαιο ] ΟΙΚΟΝΟΜΕΤΡΙΑ Κεφάλαιο Μάθημα Εαρινού Εξάμηνου 01-013 M.E. OE0300 Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης [Οικονομετρία 01-013] Μαρί-Νοέλ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ

ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΘΕΩΡΙΑΣ ΣΥΝΟΡΘΩΣΕΩΝ Βασίλης Δ. Ανδριτσάνος Δρ. Αγρονόμος - Τοπογράφος Μηχανικός ΑΠΘ Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας 3ο εξάμηνο http://eclass.teiath.gr Παρουσιάσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία Χαρτοφυλακίου ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ

Θεωρία Χαρτοφυλακίου ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ Θεωρία Χαρτοφυλακίου ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ by Dr. Stergios Athianos 1- ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΕΝΔΥΣΗΣ Τοποθέτηση συγκεκριμένου ποσού με στόχο να αποκομίσει ο επενδυτής μελλοντικές αποδόσεις οι οποίες θα τον αποζημιώσουν

Διαβάστε περισσότερα

5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο

5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο 5. ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΓΡΑΜΜΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ (GENERAL LINEAR MODEL) 5.1 Εναλλακτικά μοντέλα του απλού γραμμικού μοντέλου: Το εκθετικό μοντέλο Ένα εναλλακτικό μοντέλο της απλής γραμμικής παλινδρόμησης (που χρησιμοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΤΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ BLACK-SCHOLES ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΥΣΕΙΣ ΤΟΥ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΤΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ BLACK-SCHOLES ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΥΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΤΟ ΥΠΟ ΕΙΓΜΑ BLACK-CHOLE ΚΑΙ ΟΙ ΓΕΝΙΚΕΥΣΕΙΣ ΤΟΥ 9.. Γενικά Η προσέγγιση Black-choles για την αποτίµηση δικαιωµάτων, προσφέρει µια αναλυτική λύση σε

Διαβάστε περισσότερα

1.1. Με τι ασχολείται η Αριθμητική Ανάλυση

1.1. Με τι ασχολείται η Αριθμητική Ανάλυση Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικά 1.1. Με τι ασχολείται η Αριθμητική Ανάλυση Πολλοί επιστημονικοί κλάδοι, στην προσπάθειά τους να επιλύσουν πρακτικά προβλήματα κάνουν χρήση μεθόδων Αριθμητικής Ανάλυσης. Οι μέθοδοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ Εισαγωγή

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ Εισαγωγή 1 ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΑΣ Εισαγωγή Η ανάλυση ευαισθησίας μιάς οικονομικής πρότασης είναι η μελέτη της επιρροής των μεταβολών των τιμών των παραμέτρων της πρότασης στη διαμόρφωση της τελικής απόφασης. Η ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Ακολουθούν ενδεικτικές ασκήσεις που αφορούν τη δεύτερη εργασία της ενότητας ΔΕΟ31

Ακολουθούν ενδεικτικές ασκήσεις που αφορούν τη δεύτερη εργασία της ενότητας ΔΕΟ31 Άσκηση η 2 η Εργασία ΔEO3 Ακολουθούν ενδεικτικές ασκήσεις που αφορούν τη δεύτερη εργασία της ενότητας ΔΕΟ3 Η επιχείρηση Α εκδίδει σήμερα ομολογία ονομαστικής αξίας.000 με ετήσιο επιτόκιο έκδοσης 7%. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής. Pr T T0

ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής. Pr T T0 ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Συμπληρωματικές Σημειώσεις Δημήτριος Παντελής Δεσμευμένη αξιοπιστία Η δεσμευμένη αξιοπιστία R t είναι η πιθανότητα το σύστημα να λειτουργήσει για χρονικό

Διαβάστε περισσότερα

Credit Risk Διάλεξη 1

Credit Risk Διάλεξη 1 Πανεπιστήμιο Πειραιώς ΠΜΣ στην «Αναλογιστική Επιστήμη και Διοικητική Κινδύνου» Credit Risk Διάλεξη 1 Εκτιμώντας πιθανότητες αθέτησης από τις τιμές αγοράς Μιχάλης Ανθρωπέλος anthropel@unipi.gr http://web.xrh.unipi.gr/faculty/anthropelos

Διαβάστε περισσότερα

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια

Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια Κεφάλαιο 2 Συναλλαγματικές ισοτιμίες και επιτόκια 2.1 Σύνοψη Στο δεύτερο κεφάλαιο του συγγράμματος περιγράφεται αρχικά η συνθήκη της καλυμμένης ισοδυναμίας επιτοκίων και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί ένας

Διαβάστε περισσότερα

6. Στατιστικές μέθοδοι εκπαίδευσης

6. Στατιστικές μέθοδοι εκπαίδευσης 6. Στατιστικές μέθοδοι εκπαίδευσης Μία διαφορετική μέθοδος εκπαίδευσης των νευρωνικών δικτύων χρησιμοποιεί ιδέες από την Στατιστική Φυσική για να φέρει τελικά το ίδιο αποτέλεσμα όπως οι άλλες μέθοδοι,

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνώριση Προτύπων Ι

Αναγνώριση Προτύπων Ι Αναγνώριση Προτύπων Ι Ενότητα 3: Στοχαστικά Συστήματα Αν. Καθηγητής Δερματάς Ευάγγελος Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Τεχνολογίας Υπολογιστών Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODEL)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODEL) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΡΚΕΙΑΣ (DURATION MODL) Ορισμός και μέτρηση της διάρκειας H διάρκεια ενός χρηματοοικονομικού προϊόντος είναι ο μέσος σταθμικός χρόνος που απαιτείται

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο

Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο Χρηματοοικονομικά Παράγωγα και Χρηματιστήριο Ενότητα 3: ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΜΕ ΤΟ ΣΥΝΕΤΛΕΣΤΗ BETA Κυριαζόπουλος Γεώργιος Τμήμα Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Ενότητα # 3: Θεωρία Χαρτοφυλακίου Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Ενότητα # 3: Θεωρία Χαρτοφυλακίου Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου Ενότητα # 3: Θεωρία Χαρτοφυλακίου Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του

Διαβάστε περισσότερα

«Δικαιώματα Προαίρεσης στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap»

«Δικαιώματα Προαίρεσης στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap» ΑΠΟΦΑΣΗ 13 «Δικαιώματα Προαίρεσης στο Δείκτη FTSE/ATHEX-Large Cap» Η ΔΙΟΙΚΟΥΣΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΑΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΤΟΥ ΧΡΗΜΑΤΙΣΤΗΡΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. (Συνεδρίαση 13.11.2014) Αφού έλαβε υπόψη τις διατάξεις των

Διαβάστε περισσότερα

Δυναμική Μηχανών I. Επίλυση Προβλημάτων Αρχικών Συνθηκών σε Συνήθεις. Διαφορικές Εξισώσεις με Σταθερούς Συντελεστές

Δυναμική Μηχανών I. Επίλυση Προβλημάτων Αρχικών Συνθηκών σε Συνήθεις. Διαφορικές Εξισώσεις με Σταθερούς Συντελεστές Δυναμική Μηχανών I Επίλυση Προβλημάτων Αρχικών Συνθηκών σε Συνήθεις 5 3 Διαφορικές Εξισώσεις με Σταθερούς Συντελεστές 2015 Δημήτριος Τζεράνης, Ph.D Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών Ε.Μ.Π. tzeranis@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι πολυδιάστατης ελαχιστοποίησης

Μέθοδοι πολυδιάστατης ελαχιστοποίησης Μέθοδοι πολυδιάστατης ελαχιστοποίησης με παραγώγους Μέθοδοι πολυδιάστατης ελαχιστοποίησης Δ. Γ. Παπαγεωργίου Τμήμα Μηχανικών Επιστήμης Υλικών Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων dpapageo@cc.uoi.gr http://pc64.materials.uoi.gr/dpapageo

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη προβλημάτων ΠΗΙ λόγω λειτουργίας βοηθητικών προωστήριων μηχανισμών

Μελέτη προβλημάτων ΠΗΙ λόγω λειτουργίας βοηθητικών προωστήριων μηχανισμών «ΔιερΕΥνηση Και Aντιμετώπιση προβλημάτων ποιότητας ηλεκτρικής Ισχύος σε Συστήματα Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΣΗΕ) πλοίων» (ΔΕΥ.Κ.Α.Λ.Ι.ΩΝ) πράξη ΘΑΛΗΣ-ΕΜΠ, πράξη ένταξης 11012/9.7.2012, MIS: 380164, Κωδ.ΕΔΕΙΛ/ΕΜΠ:

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στα Χρηματοοικονομικά Παράγωγα

Εισαγωγή στα Χρηματοοικονομικά Παράγωγα Εισαγωγή στα Χρηματοοικονομικά Παράγωγα Αχιλλέας Ζαπράνης Τμήμα Λογιστικής & Χρηματοοικονομικής Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Θέματα Ορισμοί Προθεσμιακές Συμβάσεις (forwards) Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη. MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική

Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη. MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική Ποσοτικές Μέθοδοι Δρ. Χάϊδω Δριτσάκη MSc Τραπεζική & Χρηματοοικονομική Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Δυτικής Μακεδονίας Western Macedonia University of Applied Sciences Κοίλα Κοζάνης 50100 Kozani GR

Διαβάστε περισσότερα

Είδη Μεταβλητών. κλίµακα µέτρησης

Είδη Μεταβλητών. κλίµακα µέτρησης ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαιο 1 Εισαγωγικές Έννοιες 19 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Η Μεταβλητότητα Η Στατιστική Ανάλυση Η Στατιστική και οι Εφαρµοσµένες Επιστήµες Στατιστικός Πληθυσµός και Δείγµα Το στατιστικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ, 5 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ, ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ. Κεφ. 1: Εισαγωγή (διάρκεια: 0.5 εβδομάδες)

ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ, 5 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ, ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ. Κεφ. 1: Εισαγωγή (διάρκεια: 0.5 εβδομάδες) ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ, 5 Ο ΕΞΑΜΗΝΟ, 2016-2017 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΝ Κεφ. 1: Εισαγωγή (διάρκεια: 0.5 εβδομάδες) Κεφ. 2: Επίλυση συστημάτων εξισώσεων (διάρκεια: 3 εβδομάδες) 2.1 Επίλυση εξισώσεων 2.2 Επίλυση

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι μονοδιάστατης ελαχιστοποίησης

Μέθοδοι μονοδιάστατης ελαχιστοποίησης Βασικές αρχές μεθόδων ελαχιστοποίησης Μέθοδοι μονοδιάστατης ελαχιστοποίησης Οι μέθοδοι ελαχιστοποίησης είναι επαναληπτικές. Ξεκινώντας από μια αρχική προσέγγιση του ελαχίστου (την συμβολίζουμε ) παράγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΩΡΗΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΛΕΙΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΩΡΗΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΛΕΙΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΩΡΗΜΑΤΑ ΣΥΝΕΧΩΝ ΣΥΝΑΡΤΗΣΕΩΝ ΠΟΥ ΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΣΕ ΚΛΕΙΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΝΤΡΙΖΟΥ σχολικού συμβούλου Μαθηματικών Τρικάλων και Καρδίτσας drizosdim@yahoo.gr Εισαγωγή Σύντομη ιστορική αναδρομή Το

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΝΟΜΈΣ. 8.1 Εισαγωγή. 8.2 Κατανομές Συχνοτήτων (Frequency Distributions) ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΚΑΤΑΝΟΜΈΣ. 8.1 Εισαγωγή. 8.2 Κατανομές Συχνοτήτων (Frequency Distributions) ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΚΑΤΑΝΟΜΈΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8 81 Εισαγωγή Οι κατανομές διακρίνονται σε κατανομές συχνοτήτων, κατανομές πιθανοτήτων και σε δειγματοληπτικές κατανομές Στη συνέχεια θα γίνει αναλυτική περιγραφή αυτών 82 Κατανομές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 7: ΠΡΟΘΕΣΜΙΑΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Σηµειώσεις στις σειρές

Σηµειώσεις στις σειρές . ΟΡΙΣΜΟΙ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Σηµειώσεις στις σειρές Στην Ενότητα αυτή παρουσιάζουµε τις βασικές-απαραίτητες έννοιες για την µελέτη των σειρών πραγµατικών αριθµών και των εφαρµογών τους. Έτσι, δίνονται συστηµατικά

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ι Α Κ Η Ε Ρ Ε Υ Ν Α

Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ι Α Κ Η Ε Ρ Ε Υ Ν Α ΤΜΗΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2011 ΤΟΜΕΑΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ, ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΩΝ & ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ι Α Κ Η Ε Ρ Ε Υ Ν Α ΘΕΜΑ 1 ο Σε ένα διαγωνισμό για την κατασκευή μίας καινούργιας γραμμής του

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ. Προσομοίωση είναι η μίμηση της λειτουργίας ενός πραγματικού συστήματος και η παρακολούθηση της εξέλιξης του μέσα στο χρόνο.

ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ. Προσομοίωση είναι η μίμηση της λειτουργίας ενός πραγματικού συστήματος και η παρακολούθηση της εξέλιξης του μέσα στο χρόνο. ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗ Προσομοίωση είναι η μίμηση της λειτουργίας ενός πραγματικού συστήματος και η παρακολούθηση της εξέλιξης του μέσα στο χρόνο. δημιουργία μοντέλου προσομοίωσης ( - χρήση μαθηματικών, λογικών και

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες Μορφές Χρηματοδότησης

Σύγχρονες Μορφές Χρηματοδότησης Σύγχρονες Μορφές Χρηματοδότησης Ενότητα 13: ΘΕΩΡΙΑ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΩΝ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. 1. Ειδικές συναρτήσεις. 2. Μιγαδικές Συναρτήσεις. 3. Η Έννοια του Τελεστή. Κεφάλαιο - Ενότητα

Περιεχόμενα. 1. Ειδικές συναρτήσεις. 2. Μιγαδικές Συναρτήσεις. 3. Η Έννοια του Τελεστή. Κεφάλαιο - Ενότητα Περιεχόμενα Κεφάλαιο - Ενότητα σελ 1. Ειδικές συναρτήσεις 1.0 Εισαγωγή 1.1 Εξίσωση του Laplace Συστήματα συντεταγμένων 1.2 Συνάρτηση δ του Dirac 1.3 Συνάρτηση του Heaviside 1.4 Οι συναρτήσεις Β, Γ και

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΟΜΟΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Άσκηση 1 (τελικές 2011 θέμα 3)

Γ ΤΟΜΟΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Άσκηση 1 (τελικές 2011 θέμα 3) Γ ΤΟΜΟΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Άσκηση 1 (τελικές 2011 θέμα 3) Ένας επενδυτής έχει αγοράσει μία μετοχή. Για να προστατευτεί από πιθανή μικρή πτώση της τιμής της μετοχής λαμβάνει θέση αγοράς σε ένα δικαίωμα

Διαβάστε περισσότερα

Ανασκόπηση θεωρίας ελαχίστων τετραγώνων και βέλτιστης εκτίμησης παραμέτρων

Ανασκόπηση θεωρίας ελαχίστων τετραγώνων και βέλτιστης εκτίμησης παραμέτρων Τοπογραφικά Δίκτυα και Υπολογισμοί 5 ο εξάμηνο, Ακαδημαϊκό Έτος 2016-2017 Ανασκόπηση θεωρίας ελαχίστων τετραγώνων και βέλτιστης εκτίμησης παραμέτρων Χριστόφορος Κωτσάκης Τμήμα Αγρονόμων Τοπογράφων Μηχανικών

Διαβάστε περισσότερα

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ

1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ 1. ΑΝΟΙΚΤΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ Το διάγραμμα κυκλικής ροής της οικονομίας (κεφ. 3, σελ. 100 Mankiw) Εισόδημα Υ Ιδιωτική αποταμίευση S Αγορά συντελεστών Αγορά χρήματος Πληρωμές συντελεστών

Διαβάστε περισσότερα

Οι κλασσικότερες από αυτές τις προσεγγίσεις βασίζονται σε πολιτικές αναπαραγγελίας, στις οποίες προσδιορίζονται τα εξής δύο μεγέθη:

Οι κλασσικότερες από αυτές τις προσεγγίσεις βασίζονται σε πολιτικές αναπαραγγελίας, στις οποίες προσδιορίζονται τα εξής δύο μεγέθη: 4. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΘΕΜΑΤΩΝ ΥΠΟ ΑΒΕΒΑΙΑ ΖΗΤΗΣΗ Στις περισσότερες περιπτώσεις η ζήτηση είναι αβέβαια. Οι περιπτώσεις αυτές διαφέρουν ως προς το μέγεθος της αβεβαιότητας. Δηλαδή εάν η αβεβαιότητα είναι περιορισμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 5: Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 5: Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ενότητα 5: Η ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΓΟΡΩΝ ΚΥΡΙΑΖΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Τμήμα ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται

Διαβάστε περισσότερα

Ζήτηση για εκπαιδευση

Ζήτηση για εκπαιδευση Ζήτηση για εκπαιδευση Έστω, ότι η ζωή ενός ατόμου i, i = 1,, n, χωρίζεται σε δυο περιόδους, t και t + 1. Η πρώτη περίοδος αφορά την εφηβεία και η δεύτερη περίοδος αφορά την ενηλικίωση. Το άτομο αφιερώνει

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Διαχείρισης Αποθεμάτων

Μοντέλα Διαχείρισης Αποθεμάτων Μοντέλα Διαχείρισης Αποθεμάτων 2 Εισαγωγή (1) Ο όρος απόθεμα αναφέρεται σε προϊόντα και υλικά που αποθηκεύονται από την επιχείρηση για μελλοντική χρήση Τα αποθέματα μπορεί να περιλαμβάνουν Πρώτες ύλες

Διαβάστε περισσότερα

3. Κατανομές πιθανότητας

3. Κατανομές πιθανότητας 3. Κατανομές πιθανότητας Τυχαία Μεταβλητή Τυχαία μεταβλητή (τ.μ.) (X) είναι μια συνάρτηση που σε κάθε σημείο (ω) ενός δειγματικού χώρου (Ω) αντιστοιχεί έναν πραγματικό αριθμό. Ω ω X (ω ) R Διακριτή τ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 8: Βασικές αρχές αποτίμησης μετοχών. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι

Χρηματοοικονομική Ι. Ενότητα 8: Βασικές αρχές αποτίμησης μετοχών. Ιωάννης Ταμπακούδης. Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ Ι Χρηματοοικονομική Ι Ενότητα 8: Βασικές αρχές αποτίμησης μετοχών Τμήμα Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons. Για εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα

Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Το Κεντρικό Οριακό Θεώρημα Όπως θα δούμε αργότερα στη Στατιστική Συμπερασματολογία, λέγοντας ότι «από έναν πληθυσμό παίρνουμε ένα τυχαίο δείγμα μεγέθους» εννοούμε ανεξάρτητες τυχαίες μεταβλητές,,..., που

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά

ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ. Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας. Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ Επικ. Καθ. Στέλιος Ζήμερας Τμήμα Μαθηματικών Κατεύθυνση Στατιστικής και Αναλογιστικά Χρηματοοικονομικά Μαθηματικά 2015 Πληθυσμός: Εισαγωγή Ονομάζεται το σύνολο των χαρακτηριστικών που

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση Χαρτοφυλακίου ΟΕΕ. Σεμινάριο

Διαχείριση Χαρτοφυλακίου ΟΕΕ. Σεμινάριο Διαχείριση Χαρτοφυλακίου ΟΕΕ Σεμινάριο 1 Ενότητες Διαχείριση Χαρτοφυλακίου ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΟΜΟΛΟΓΙΕΣ ΜΕΤΟΧΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΜΕΤΡΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΧΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟΥ 2 ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 1 Ένας

Διαβάστε περισσότερα

Λύσεις θεμάτων Α εξεταστικής περιόδου χειμερινού εξαμήνου 2013-14 (Ιούνιος 2014)

Λύσεις θεμάτων Α εξεταστικής περιόδου χειμερινού εξαμήνου 2013-14 (Ιούνιος 2014) Λύσεις θεμάτων Α εξεταστικής περιόδου χειμερινού εξαμήνου 201314 (Ιούνιος 2014) ΘΕΜΑ 1 Ο (3,0 μονάδες) Στο παρακάτω σχήμα δίνεται το δομικό λειτουργικό διάγραμμα που περιγράφει ένα αναγνωριστικό αυτοκινούμενο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ

ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ 4η ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΖΗΤΗΣΗΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΝΟΥΡΓΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ ΔΟΜΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ 1. Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ο Κεφάλαιο: Στατιστική ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ ΣΤΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Πληθυσμός: Λέγεται ένα σύνολο στοιχείων που θέλουμε να εξετάσουμε με ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά. Μεταβλητές X: Ονομάζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft:

ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft: Specisoft ΑΡΘΡΟ: Επισκεφθείτε το Management Portal της Specisoft: NPV & IRR: Αξιολόγηση & Ιεράρχηση Επενδυτικών Αποφάσεων Από Αβραάμ Σεκέρογλου, Οικονομολόγo, Συνεργάτη της Specisoft Επισκεφθείτε το Management

Διαβάστε περισσότερα

Στατιστική, Άσκηση 2. (Κανονική κατανομή)

Στατιστική, Άσκηση 2. (Κανονική κατανομή) Στατιστική, Άσκηση 2 (Κανονική κατανομή) Στον πίνακα που ακολουθεί δίνονται οι μέσες παροχές όπως προέκυψαν από μετρήσεις πεδίου σε μια διατομή ενός ποταμού. Ζητείται: 1. Να αποδειχθεί ότι το δείγμα προσαρμόζεται

Διαβάστε περισσότερα

5. (Λειτουργικά) Δομικά Διαγράμματα

5. (Λειτουργικά) Δομικά Διαγράμματα 5. (Λειτουργικά) Δομικά Διαγράμματα Γενικά, ένα λειτουργικό δομικό διάγραμμα έχει συγκεκριμένη δομή που περιλαμβάνει: Τις δομικές μονάδες (λειτουργικά τμήματα ή βαθμίδες) που συμβολίζουν συγκεκριμένες

Διαβάστε περισσότερα

Τ Ε Ι Ιονίων Νήσων Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στη Διοίκηση και την Οικονομία. Υπεύθυνος: Δρ. Κολιός Σταύρος

Τ Ε Ι Ιονίων Νήσων Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στη Διοίκηση και την Οικονομία. Υπεύθυνος: Δρ. Κολιός Σταύρος Τ Ε Ι Ιονίων Νήσων Τμήμα Εφαρμογών Πληροφορικής στη Διοίκηση και την Οικονομία Υπεύθυνος: Δρ. Κολιός Σταύρος Κατανομές Πιθανότητας Ως τυχαία μεταβλητή ορίζεται το σύνολο των τιμών ενός χαρακτηριστικού

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β.

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β. ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ Γ. Π. Β. ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΜΙΓΑΔΙΚΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΛΥΜΕΝΕΣ & ΑΛΥΤΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ Επιμέλεια: Γ. Π. Βαξεβάνης (Γ. Π. Β.) (Μαθηματικός) ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΘΕΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ακαδ. Έτος 206-207 Διδάσκων: Βασίλης ΚΟΥΤΡΑΣ Λέκτορας v.koutras@fme.aegea.gr Τηλ: 227035468

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΟ13 - Επαναληπτικές Εξετάσεις 2010 Λύσεις

ΔΕΟ13 - Επαναληπτικές Εξετάσεις 2010 Λύσεις ΔΕΟ - Επαναληπτικές Εξετάσεις Λύσεις ΘΕΜΑ () Το Διάγραμμα Διασποράς εμφανίζεται στο επόμενο σχήμα. Από αυτό προκύπτει καταρχήν μία θετική σχέση μεταξύ των δύο μεταβλητών. Επίσης, από το διάγραμμα φαίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Ενότητα # 6: Συμβόλαια Δικαιωμάτων Προαίρεσης Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής

Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου. Ενότητα # 6: Συμβόλαια Δικαιωμάτων Προαίρεσης Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Αγορές Χρήματος και Κεφαλαίου Ενότητα # 6: Συμβόλαια Δικαιωμάτων Προαίρεσης Διδάσκων: Σπύρος Σπύρου Τμήμα: Λογιστικής και Χρηματοοικονομικής Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ

ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ΠΡΟΗΓΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Ενότητα 3: Συστήματα Αυτόματου Ελέγχου Διδάσκων: Γεώργιος Στεφανίδης Πολυτεχνική Σχολή Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών Σκοποί ενότητας Στην ενότητα αυτή θα ασχοληθούμε με τα Συστήματα

Διαβάστε περισσότερα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο Υπόδειγμα

Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες. Το Πρωτοβάθμιο Υπόδειγμα Επίλυση Υποδειγμάτων με Ορθολογικές Προσδοκίες Το Πρωτοβάθμιο Υπόδειγμα Καθηγητής Γιώργος Αλογοσκούφης, Δυναμική Μακροοικονομική, 2014 Ορισμός των Ορθολογικών Προσδοκιών για Μία Περίοδο στο Μέλλον Η ορθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα της Ενότητας. Συνεχείς Τυχαίες Μεταβλητές. Συνεχείς Κατανομές Πιθανότητας. Συνεχείς Κατανομές Πιθανότητας.

Περιεχόμενα της Ενότητας. Συνεχείς Τυχαίες Μεταβλητές. Συνεχείς Κατανομές Πιθανότητας. Συνεχείς Κατανομές Πιθανότητας. Περιεχόμενα της Ενότητας Στατιστική Ι Ενότητα 5: Συνεχείς Κατανομές Πιθανότητας Δρ. Χρήστος Εμμανουηλίδης Επίκουρος Καθηγητής Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Συνεχείς Τυχαίες Μεταβλητές. Συνεχείς

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση διακύμανσης (Μέρος 1 ο ) 17/3/2017

Ανάλυση διακύμανσης (Μέρος 1 ο ) 17/3/2017 Ανάλυση διακύμανσης (Μέρος 1 ο ) 17/3/2017 2 Γιατί ανάλυση διακύμανσης; (1) Ας θεωρήσουμε k πληθυσμούς με μέσες τιμές μ 1, μ 2,, μ k, αντίστοιχα Πως μπορούμε να συγκρίνουμε τις μέσες τιμές k πληθυσμών

Διαβάστε περισσότερα

Η Βασική Δομή Συστημάτων Ελέγχου Κίνησης

Η Βασική Δομή Συστημάτων Ελέγχου Κίνησης Η Βασική Δομή Συστημάτων Ελέγχου Κίνησης Σύστημα ονομάζουμε ένα σύνολο στοιχείων κατάλληλα συνδεδεμένων μεταξύ τους για να επιτελέσουν κάποιο έργο Είσοδο ονομάζουμε τη διέγερση, εντολή ή αιτία η οποία

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικές Προβλέψεων. 3η Ενότητα

Τεχνικές Προβλέψεων. 3η Ενότητα ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ ΣΧΟΛΗ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ Μονάδα Προβλέψεων & Στρατηγικής Forecasting & Strategy Unit Τεχνικές Προβλέψεων 3η Ενότητα http://www.fsu.gr - lesson@fsu.gr

Διαβάστε περισσότερα

Έλεγχος Κίνησης

Έλεγχος Κίνησης ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Πειραιά Τεχνολογικού Τομέα 1501 - Έλεγχος Κίνησης Ενότητα: Συστήματα Ελέγχου Κίνησης Μιχαήλ Παπουτσιδάκης Τμήμα Αυτοματισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Χρηματοοικονομική Διοίκηση

Χρηματοοικονομική Διοίκηση Χρηματοοικονομική Διοίκηση Ενότητα 5: Τεχνικές επενδύσεων ΙΙΙ Γιανναράκης Γρηγόρης Τμήμα Διοίκηση Επιχειρήσεων (Γρεβενά) Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative Commons.

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 31 www.frontistiria-eap.gr ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΕΑΠ ΔΕΟ 31 www.frontistiria-eap.gr ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΕΟ 31 ΤΟΜΟΣ Β ΘΕΩΡΙΑ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΑΘΗΝΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 01 1 ΤΟΜΟΣ ΚΑΘΑΡΑ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΞΙΑ Η καθαρή Παρούσα Αξία ισούται με το άθροισμα προεξοφλημένων καθαρών ταμειακών

Διαβάστε περισσότερα