Πολιτισµοί της εντοπιότητας. Από το χθες στο αύριο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Πολιτισµοί της εντοπιότητας. Από το χθες στο αύριο"

Transcript

1 Πολιτισµοί της εντοπιότητας. Από το χθες στο αύριο Ερ. Καψωµένος, Καθηγητής Νέας Ελληνικής Φιλολογίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων Περίληψη Ένα έγκυρο και ιδιαίτερα επίκαιρο τυπολογικό κριτήριο για την ταξινόµηση των πολιτισµών είναι η αντίληψη που έχει µια ανθρώπινη κοινωνία για το χώρο και το χρόνο και τη µεταξύ τους σχέση. Σύµφωνα µ αυτό το κριτήριο, διακρίνοµε πολιτισµούς του χώρου και πολιτισµούς του χρόνου, που αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές πολιτισµικές κατευθύνσεις, ιστορικά υπαρκτές και αντίπαλες. Μ αυτό το κριτήριο, η παρούσα ιστορική συγκυρία φαίνεται ν αποτελεί µια κρίσιµη καµπή στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς οι δυνάµεις που αντιπροσωπεύουν την κουλτούρα του χρόνου (καπιταλιστική κοινωνία της αγοράς και της µονοµερούς βιοµηχανικής και τεχνολογικής ανάπτυξης) µεθοδεύουν την εγκαθίδρυση µιας Νέας παγκόσµιας τάξης, που συνεπάγεται την εξάλειψη των πολιτισµών του χώρου, των κοινωνιών της «εντοπιότητας» και των αξιών που εκπροσωπούν. Ποιοι είναι οι βασικοί πόλοι της αντιπαράθεσης, τί ακριβώς διακυβεύεται και πώς συναρτάται µε την προβληµατική του Συνεδρίου µας; Ιδού το θέµα που θα αποτελέσει το αντικείµενο της παρούσας ανακοίνωσης. Ο κοινός παράγοντας που συγκεντρώνει, κάθε τρία χρόνια, ειδικούς από τόσο διαφορετικά γνωστικά πεδία στο διεπιστηµονικό Συνέδριο του ΜΕ.Κ..Ε. είναι η γενικευµένη κρίση του πολιτισµού που χαρακτηρίζει την εποχή µας. Ποιο είναι αυτό το στοιχείο που υπερβαίνει την επιστηµολογική διάκριση ανάµεσα σε επιστήµες του ανθρώπου, επιστήµες της φύσης και εφαρµοσµένες επιστήµες επιβάλλοντας µια κοινή, διεπιστηµονική προβληµατική; Το ένα στοιχείο είναι το επίπεδο εκδήλωσης της κρίσης, το άλλο η οξύτητα µε την οποία εκδηλώνεται. Η πολιτισµική κρίση, για πρώτη φορά στην ιστορία του ανθρώπου, εκδηλώνεται ως διατάραξη της φυσικής ισορροπίας και ως ορατός κίνδυνος οικολογικής καταστροφής. Έχει γίνει πλέον φανερό ότι ο δυτικός πολιτισµός, στη φάση της βιοµηχανικής και τεχνολογικής ανάπτυξης, ακολουθεί µια στρεβλή κατεύθυνση, που βιάζει σε τέτοια κλίµακα τους νόµους της φύσης, ώστε να εξαντλεί µε ταχείς ρυθµούς τα περιθώρια αντοχής του συστήµατος και να απειλεί µε αφανισµό όχι µόνο ορισµένα ευάλωτα είδη σε κάποιες µολυσµένες περιοχές, αλλά συνολικά την έµβια ζωή στον πλανήτη µας. Αυτό σηµαίνει, µε απλά λόγια, ότι τα πολιτισµικά µοντέλα που κυριάρχησαν διεθνώς επέβαλαν µια κατεύθυνση ανάπτυξης που είναι ασύµβατη προς τους φυσικούς όρους διατήρησης της ζωής και συνεπώς, αδιέξοδη. Νά γιατί αντιµετωπίζοµε σήµερα τη µεγαλύτερη κρίση στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισµού και νά γιατί η κρίση αφορά στον ίδιο βαθµό όλες τις επιστήµες και, φυσικά, όλες τις θρησκευτικές κοσµολογίες, φιλοσοφικές θεωρίες και κοινωνικές ιδεολογίες. Γιατί το µείζον πρόβληµα είναι πλέον αν οι ανθρώπινες κοινωνίες θα µπορέσουν ν ανατρέψουν τα καθιερωµένα µοντέλα ανάπτυξης και ν αναστρέψουν την πορεία προς την ολική καταστροφή. Το πράγµα δεν είναι διόλου εύκολο, καθώς αυτά τα µοντέλα κι αυτή η λογική αποτελούν δοµικά συστατικά του συστήµατος, µε βαθιές ρίζες στη νοοτροπία και στην πρακτική του δυτικού ανθρώπου. Γι αυτό και καµιά από τις µεγάλες κοινωνικές ιδεολογίες που δίχασαν την ανθρωπότητα στον 20όν αιώνα δεν έχει απάντηση. Γιατί, ως προς τη σχέση του ανθρώπου µε τη φύση, βρίσκονται στην ίδια πλευρά: η έννοια της «προόδου» συνδέεται µε την κατάκτηση και εκµετάλλευση της φύσης. Την αντίληψη αυτή διερµήνευσε µε απόλυτη σαφήνεια η δυτική φιλοσοφική παράδοση, διά στόµατος Descartes (17 ος αι.): L

2 homme maître et possesseur de la nature. 1 Στην προέκταση αυτής της αντίληψης βρίσκεται η βιοµηχανοποίηση, σε συνδυασµό µ έναν τεχνολογικό ντετερµινισµό που καθιέρωσε την προτεραιότητα του τεχνητού έναντι του φυσικού. Κι αυτό το µοντέλο, από τη στιγµή που κυριάρχησε διεθνώς, επέβαλε µια αντιστροφή των σχέσεων: όχι πλέον η φύση στην υπηρεσία του ανθρώπου, αλλά, µαζί µε τη φύση κι ο άνθρωπος στην υπηρεσία του αυτονοµηµένου και αυτορρυθµιζόµενου συστήµατος. Από δω προέκυψε η σταδιακή αλλοτρίωση του ανθρώπου, η µετατροπή του σε πράγµα («πραγµοποίηση») και η προοπτική της µετάλλαξης του ανθρώπινου είδους στον εφιαλτικό «µετάνθρωπο» (άνθρωπο-ροµπότ) 2. Τα όρια ανάµεσα στην πρωτοπορία και την αντίδραση δεν είναι πια εκεί που τα ξέραµε. Προκύπτει λοιπόν η ανάγκη να τα αναζητήσοµε και να τα ορίσοµε εξ αρχής µε νέα θεωρητικά κριτήρια, προκειµένου να διερευνήσοµε αν στην ιστορία των ανθρώπινων πολιτισµών υπάρχει εναλλακτική και αξιόπιστη λύση για το µείζον πρόβληµα που αντιµετωπίζει η ανθρωπότητα. Ένα έγκυρο τυπολογικό κριτήριο για την ταξινόµηση των πολιτισµών είναι - µεταξύ άλλων - η αντίληψη που έχει µια ανθρώπινη κοινωνία για το χώρο και το χρόνο και τη µεταξύ τους σχέση. Σύµφωνα µ αυτό το κριτήριο, διακρίνοµε πολιτισµούς του χώρου και πολιτισµούς του χρόνου. Οι πολιτισµοί του χώρου χαρακτηρίζονται από την προτεραιότητα που παίρνει µέσα στο κοσµοείδωλο της αντίστοιχης κοινωνίας ο τόπος, η πάτρια γη, προτεραιότητα που εκφράζεται µε µια σχέση οικειότητας και αρµονίας προς τη φύση και µ ένα αίσθηµα συγγένειας των ανθρώπων που κατοικούν στον ίδιο τόπο. Η κοινή τοπική καταγωγή γίνεται ο κυριότερος παράγοντας κοινωνικής συνοχής. Και ο τόπος αναγνωρίζεται ως το κατ εξοχήν πεδίο ενεργοποίησης, δηµιουργίας και ολοκλήρωσης του ατόµου και της κοινότητας. Η συνείδηση ταυτότητας του ανθρώπου διαµορφώνεται σε άµεση συνάρτηση µε τον τόπο και την τοπική κοινότητα. 1 «Ο άνθρωπος κύριος και κατακτητής της φύσης»: Réné Descartes, Discours de la Méthode (στο Oeuvres et Lettres, Paris, Bibliothèque de la Pléiade, 1953). Την παράδοση συνεχίζει ο Kant, που διαπιστώνει ότι µε την κατάρρευση των µεταφυσικών βεβαιοτήτων η πίστη σε οποιαδήποτε εντελέχεια του σύµπαντος έχει χαθεί και το ανθρώπινο πνεύµα δε γνωρίζει πλέον κανένα φραγµό ο άνθρωπος έχει γίνει «deus in terris», ένας δεύτερος θεός. Ο Fichte θα προεκτείνει αυτή την άποψη ως τις έσχατες συνέπειές της, διακηρύσσοντας ότι έξω από το Εγώ δεν υπάρχει τίποτε, η πραγµατικότητα του εξωτερικού κόσµου έχει εκµηδενιστεί, η φύση γίνεται απλό αντικείµενο αναπαράστασης για το υποκείµενο, η θέληση του ανθρώπου διαµορφώνει τον κόσµο (J.G. Fichte, The Science of Knowledge: With the First and Second Introduction, Cambridge University Press / Texts in German Philosophy, 1982). O Hegel ταυτίζει την ιστορικότητα µε την υποκειµενικότητα και διακηρύσσει ότι το πνεύµα εκφράζει το πραγµατικό άπειρο η αυτεξούσια υποκειµενικότητα εµπεριέχει όλα όσα δηλώνουν την ιστορικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Η απορρόφηση του κόσµου µέσα στο υποκείµενο και η καταστροφή διαµόρφωση του αντικειµενικού είναι ο θρίαµβος του ανθρώπου. (Hegel, System der Philosophie, Frommann, Stuttgard 1942: 44 και Jenenser Realphilosophie I ( ), Band XIX, Meiner,Leipzig, 1932: 237). Στην ίδια κατεύθυνση, ο Marx θα διακηρύξει ότι µια φύση καθαρά αντικειµενική, ξένη προς το υποκείµενο, δεν υπάρχει πλέον. Η ιστορία της βιοµηχανίας είναι το ανοιχτό βιβλίο των ουσιαστικών δυνάµεων του ανθρώπου (Καρλ Μαρξ, Οικονοµικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα, Αθήνα, Γλάρος, 1975: 135). 2 Ο «άνθρωπος-ροµπότ» αποτελεί στην εποχή µας µια προοπτική επιστηµονικά και τεχνικά εφικτή. Από τη µια, έχει επιτευχθεί η δυνατότητα παρέµβασης στο γενετικό υλικό του ανθρώπου, που ανοίγει το δρόµο για την τεχνητή αλλοίωση και «µετεξέλιξη» του ανθρώπινου είδους σε άλλο είδος, ανώτερο του φυσικού ανθρώπου. Από την άλλη, η ανάπτυξη της νανοτεχνολογίας έχει εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις για την κατασκευή στο άµεσο µέλλον ανθρωπόµορφων ροµπότ µε νοηµοσύνη ανώτερη του ανθρώπου. Τέλος, η δυνατότητα κατασκευής «βιολογικών ροµπότ», µε «συνεπαφή» ζωικών ιστών και µηχανών, µπορεί να δηµιουργήσει υπεράνθρωπα όντα, ικανά ν αντικαταστήσουν τον άνθρωπο σε όλες του τις λειτουργίες, δραστηριότητες και ρόλους γεγονός που για ορισµένους θα δώσει τέλος στην ανθρώπινη περίοδο της πλανητικής ιστορίας. Βλ. Eric Drexler, Engines of Creation, Anchor, Eric Drexler Chris Peterson Gayle Pergamit, Unbounding the Future: The Nanotechnology Revolution, Harpecollins, Hans P. Moravec, Mind Children: The Future of Robot and Human Intelligence, Harvard University Press, Hans P. Moravec, Robot: Mere Machine to Transcendent Mind, Oxford University Press, Σπύρος Μάνδρος, «Ο νέος µύθος για το µετάνθρωπο», ηλεκτρ. περ. Μεταθέσεις [www.meta.gr]. Γιώργος Καραµπελιάς, Η θεµελιώδης παρέκκλιση, Αθήνα, Εναλλακτικές Εκδόσεις / Θεωρία 21, 2004:

3 Στις παραδοσιακές κοινωνίες αυτού του τύπου ο χρόνος είναι κυκλικός και γίνεται αντιληπτός µέσα από τη σταθερή εναλλαγή της µέρας και της νύχτας και τη διαδοχή των εποχών. Έτσι, ο χρόνος ενσωµατώνεται στο χώρο σε µια ενιαία αντίληψη του χωροχρόνου. Στη µυθολογία αυτών των πολιτισµών η αντίληψη του θείου είναι ενδοκοσµική. Ο θεός είναι µέσα στη φύση. Οι πολιτισµοί του χρόνου, αντίθετα, χαρακτηρίζονται από την εµµονή στην προτεραιότητα του χρόνου, η οποία εκφράζεται µε την αποσύνδεση από ένα γενέθλιο τόπο, µε τη συνεχή µετακίνηση, την αποδηµία, την ελεύθερη περιπλάνηση. Η παρουσία της γης στη µυθολογία αυτών των πολιτισµών συρρικνώνεται στο µέγιστο βαθµό, περιορίζεται στην οµοιοµορφία και την ουδετερότητα της ερήµου, η οποία δεν προσφέρει όρους επιβίωσης στον άνθρωπο είναι πεδίο άσκησης και δοκιµασίας, όχι ευδαιµονίας. Η αντίληψη του χρόνου είναι γραµµική, σε διαρκή ροή, και συναρτάται µε την ιδέα της συνεχούς εξέλιξης. Συνεπώς, η θεότητα δεν µπορεί να συνδέεται µε το χώρο, και πολύ λιγότερο, µε τη φύση. Η περιοχή του θεού είναι το µεταφυσικό επέκεινα. Στην κοσµολογία αυτών των πολιτισµών ο Κόσµος έχει αρχή και τέλος αρχίζει µε τη γένεση του Κόσµου και τελειώνει µε τη βασιλεία του Θεού. Στο πλαίσιο αυτής της εσχατολογίας, η ζωή του ανθρώπου νοείται ως µια δοκιµασία µε στόχο την τελείωση. Και η συνείδηση της ταυτότητας δε συναρτάται µε το χώρο και την κοινωνία αλλά µε το υποκείµενο και µε το νόµο του θεού. Αντίστοιχα, οι έννοιες της ιστορίας και του ιστορικού χρόνου αποχτούν κεντρική σηµασία ως έννοιες ανταγωνιστικές προς τη φύση. Η ιστορική πορεία της ανθρωπότητας νοείται ως µια διαρκής ανοδική εξέλιξη µέσα στη διαχρονία. 3 Σ ένα αφετηριακό στάδιο, η προτεραιότητα του χώρου χαρακτηρίζει τις αγροτικές παραδοσιακές κοινωνίες, που είναι δεµένες µε τη γη και αντιπροσωπεύουν µη επεκτατικούς και κατά βάση ειρηνικούς πολιτισµούς ενώ η προτεραιότητα του χρόνου χαρακτηρίζει τις νοµαδικές παραδοσιακές κοινωνίες 4, που συνδέουν την ύπαρξή τους µε την περιπλάνηση και την αναζήτηση των αναγκαίων αγαθών και συνεπώς, µε µια επιθετική και κατακτητική συµπεριφορά. Η τυπολογία αυτή, όπως εξάλλου κάθε απόπειρα τυπολόγησης, ενέχει σηµαντικό βαθµό σχηµατοποίησης. Οι ιστορικοί πολιτισµοί προκύπτουν από µια ευρύτερη διαλεκτική ανάµεσα στις δύο αυτές κατευθύνσεις αλλά και σε πολλούς άλλους παράγοντες. Αν πρέπει ωστόσο να δώσουµε, για δική µας συνεννόηση, ορισµένα σηµεία αναφοράς, θα λέγαµε ότι, από τους µεγάλους ιστορικούς πολιτισµούς, ο εβραϊκός εκπροσωπεί την προτεραιότητα του χρόνου, 3 Για την τυπολογία αυτή βλ. François Châtelet, Η γέννηση της ιστορίας. Η διαµόρφωση της ιστορικής σκέψης στην Αρχαία Ελλάδα, Αθήνα, Σµίλη, J.G. Herder, Auch eine Philosophie der Geschichte Une autre philosophie de l histoire, Paris, Aubier, Edition Montaigne, Georges Dumézil, Mythes et Dieux des Indoeuropéens, Paris, Flammarion, E.E.Evans-Pritchard, The Nuer: A Description of the Modes of Livelihood and Political Institution of a Nilotic People, Oxford University Press, Oxford New York, (1940) Marcel Gauchet, Le désenchantement du Monde. Une Histoire politique de la religion, Paris, Gallimard, Pierre Bourdieu, La société traditionnelle. Attitude à l égard du temps et conduite économique, revue Sociologie du travail, Paris, Nr 1: Ε.Π. Τόµσον, Χρόνος, εργασιακή πειθαρχία και βιοµηχανικός καπιταλισµός, Θεσσαλονίκη, «Νησίδες», 1994: Giorgio Agamben, Χρόνος και ιστορία, µετάφρ. ηµ. Αρµάος, Αθήνα, εκδ. Ίνδικτος, Κώστας Παπαϊωάννου, Η Αποθέωση της ιστορίας, Αθήνα, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Γιώργος Καραµπελιάς, Η θεµελιώδης παρέκκλιση, Αθήνα, Εναλλακτικές Εκδόσεις, 2004: 23-84, Olivier Revault d Allonnes, Μουσικές: Παραλλαγές πάνω στην εβραϊκή σκέψη, µετάφρ. Βάσια Καρκαγιάννη-Καραµπελιά, Παν.Τσούµας, Αθήνα, Γαβριηλίδης, Ο καθηγητής Olivier Revault d Allonnes ταυτίζει την κουλτούρα του χρόνου µε τη νοµαδική «ιδεολογία» και µε τον Ελοχίµ, το θεό των νοµάδων, που είναι ο θεός του χρόνου (ο Γιαχβέ, σύµφωνα µε τον Γάλλο µελετητή, είναι ο «εθνικοποιηµένος» θεός των Ιουδαίων, ένας θεός του χώρου, ο οποίος αντιπροσωπεύει την αντίπαλη τάση µέσα στην εβραϊκή παράδοση, που επικράτησε στο βασίλειο της Ιουδαίας µε την εγκατάσταση των Εβραίων στην Ιερουσαλήµ και την τοποθέτηση της Κιβωτου στο Ναό του Σολοµώντα). Βλ. αναλυτικά: O. Revault d Allonnes, Μουσικές: Παραλλαγές πάνω στην εβραϊκή σκέψη, µετάφρ. Βάσια Καρκαγιάννη- Καραµπελιά, Παν.Τσούµας, Αθήνα, Γαβριηλίδης, 2005:13-19.

4 όπως χαρακτηριστικά αποτυπώνεται στο µύθο του «Περιπλανώµενου Ιουδαίου», που τροφοδοτεί την αναζήτηση και δικαιώνει την κατακτητική συµπεριφορά. 5 Ανάλογο προσανατολισµό διαπιστώνουν οι µελετητές σε διακριτικά γνωρίσµατα της ρωµαϊκής κουλτούρας, που αποκλίνουν από το αρχαιοελληνικό πρότυπο: την ιστορική και εµπειρική (αντί για τη θεωρητική) σκέψη, τον εργαλειακό ρασιοναλισµό, τα χρησιµοθηρικά κριτήρια και την πολιτική ιδεολογία έναντι της φιλοσοφίας. Από τη σύνθεση της ρωµαϊκής µε την εβραϊκή παράδοση προέκυψε, κατά µία άποψη, η κατεύθυνση του δυτικού πολιτισµού. 6 Αντίθετα, ο ελληνικός πολιτισµός, όπως τον ξέροµε από την αρχαϊκή και κλασική περίοδο, εκπροσωπεί την προτεραιότητα του χώρου ή, για την ακρίβεια, τον ενιαίο χωροχρόνο, που συνδέεται άρρηκτα µε τη φύση. Μέσα στο ελληνικό σύµπαν, η φύσις περιλαµβάνει το σύνολο των υπαρκτών, τον ουρανό και τη γη, τα φυτά και τα ζώα, τους ανθρώπους και τους θεούς, αλλά και τα έργα του ανθρώπου στο παρόν και στο παρελθόν, συνεπώς, το Μύθο και την Ιστορία. Η ετυµολογική σηµασία του όρου φύσις ενέχει την έννοια του αυτοφυούς, του αυτοαναπτυσσόµενου (από το ρήµα φύοµαι φύσις = «έκπτυξις», «έκστασις»), αυτού που βγαίνει έξω και γίνεται φανερό. 7 Με άλλα λόγια, δεν προϋποθέτει την ύπαρξη µιας βούλησης που προϋπάρχει της φύσης και τη δηµιουργεί η ελληνική κοσµολογία δεν έχει ανάγκη από θεό-δηµιουργό. Η φύσις «φύεται» και αυξάνεται από µόνη της, έχει αντικειµενική υπόσταση και είναι προσιτή στις αισθήσεις. ε βγαίνει µέσα από το νού κανενός θεού. Μέσα στην αρχαία µυθολογία, θεοί και άνθρωποι είναι ενδοκοσµικά όντα, κατοικούν την ίδια περιοχή, που είναι η φύσις. Το Σύµπαν είναι ενιαίο και διέπεται από την αρχή της αρµονίας, που στο πεδίο της τέχνης µεταγράφεται σε πλαστική τελειότητα των µορφών και στην περίφηµη «ελληνική γαλήνη» των αγαλµάτων. Αντίστοιχα, η σχέση του ανθρώπου µε τη φύση είναι ιερή, όπως φανερώνει η ύπαρξη ιδιαίτερης θεότητας, του Ερεχθέως, που καθοσιώνει την αντίληψη του αυτόχθονος, του γηγενούς. Σε αξιακό επίπεδο, η σχέση µε την πάτρια γη κατέχει την κορυφή των αξιών. Το οµηρικό «Είς οιωνός άριστος, αµύνεσθαι περί πάτρης» τεκµηριώνει τον αρχέγονο χαρακτήρα του πατριωτισµού, ο οποίος αποτελεί θεµέλιο των πολιτισµών της εντοπιότητας 8 και τον οποίο στις µέρες µας οι θιασώτες της παγκοσµιοποίησης επιχειρούν, µε διαφανείς πολιτικές σκοπιµότητες, να συνδέσουν µε την ίδρυση (και την επιδιωκόµενη κατάργηση) των νεότερων εθνικών κρατών. Κατ αναλογία συγκροτείται και το πρότυπο κοινωνικής οργάνωσης, που συνδέεται οργανικά µε το χώρο και χαρακτηρίζεται από το µικρό µέγεθος, στα µέτρα του ανθρώπου, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται αφενός η ισορροπία του ανθρώπου µε τη φύση και το ατόµου µε την κοινωνία, αφετέρου η αυτάρκεια, που δεν παρέχει κίνητρα για ν αναπτυχθούν επιθετικές και κατακτητικές συµπεριφορές. Το πολίτευµα της δηµοκρατίας στην αρχαία πόλη-κράτος, όπως και στις νεοελληνικές κοινότητες ορίζεται από την αρχή της ισονοµίας, που περιλαµβάνει την εναλλαγή στη διαχείριση των κοινών και το δικαίωµα όλων των πολιτών να καταλάβουν τα ύψιστα δηµόσια αξιώµατα, παρέχοντας έτσι το πλαίσιο για τη συνύπαρξη, τη διαλεκτική και την εναρµόνιση των αντιθέτων. 5 Έχει παρατηρηθεί ότι στην ιουδαϊκή παράδοση η ιστορία είναι αξεχώριστη από τη θεολογία. Τα ιερά βιβλία των Εβραίων αποτελούν τη «χρονογραφία» της περιπλάνησης του λαού του Ισραήλ έως ότου βρούν και κατακτήσουν, µε την καθοδήγηση του θεού, τη «Γη της Επαγγελίας». Ο Ιεχωβά είναι, µ αυτή την έννοια, ο θεός της ιστορίας (Κώστας Παπαϊωάννου, 1992:70). 6 Βλ. Marcia L. Colish, Medieval Foundations of the Western Intellectual Tradition ( ), New Haven London, Yale University Press, 1997: XI. Georges Dumézil, 1992: Κώστας Παπαϊωάννου, Μαρία Μαγγιώρου, Λόγος και Αυτονοµία, Αθήνα, Εκδ. Αντ. Σάκκουλα, Γ. Καραµπελιάς, 2004: Η εβραϊκή κουλτούρα θα περάσει και θα ενσωµατωθεί στη δυτική σκέψη κυρίως µέσω του χριστιανισµού, θρησκείας αντίπαλης κατ αρχήν προς τον ιουδαϊσµό. 7 Μάρτιν Χάιντεγκερ, Εισαγωγή στη µεταφυσική, µτφρ. Χρ. Μαλεβίτση, Αθήνα, ωδώνη, 1973, Πολύ ενδιαφέρων, πάνω σ αυτό, είναι ο αρχαίος µύθος του Τάλω, που γύριζε τρεις φορές την ηµέρα την Κρήτη για να αποκρούει τους εξωτερικούς εισβολείς. Όπως φαίνεται, η υπεράσπιση της πάτριας γης και το αντίστοιχο αµυντικό ήθος υπήρξε διαχρονικό γνώρισµα των πολιτισµών της εντοπιότητας.

5 Από τις αρχαιότερες και µακροβιότερες εκδοχές των πολιτισµών του χώρου είναι το µεσογειακό πολιτισµικό πρότυπο, όπως διασώζεται στη λαϊκή κουλτούρα της ελληνικής υπαίθρου, ειδικότερα, στις αγροτοκτηνοτροφικές κοινότητες της περιφέρειας. Και φαίνεται παράδοξο αυτό το δεδοµένο να έχει διαφύγει την προσοχή των ερευνητών. Αξίζει λοιπόν να τη µελετήσοµε, προκειµένου να κατανοήσοµε τί είδους εναλλακτικό πρότυπο προσφέρουν οι πολιτισµοί της εντοπιότητας και, συνεπώς, τί ακριβώς διακυβεύεται στη µεγάλη σύγκρουση των πολιτισµών που βρίσκεται σε εξέλιξη. Στην ελληνική λαϊκή κουλτούρα η αντίληψη του χρόνου, όπως καταγράφεται στα µνηµεία του λόγου του τοπικού παραδοσιακού πολιτισµού (δηµοτικό τραγούδι), είναι κυκλική: - Τούτος ο κόσµος, µάθια µου, ρόδα ναι και γυρίζει, τον ένα κάνει και γελά, τον άλλο και µανίζει. (Λιουδάκη, ) - Ετσά ν τζη σφαίρας η στροφή, τση µοίρας το παιγνίδι, να παίρνει από τη µια µεριά, στην άλλη να τα δίδει. (Λιουδάκη, ) Την ίδια αντίληψη θα βρούµε και στο λόγιο πολιτισµό της εντοπιότητας, όπως αντιπροσωπεύεται από τον Ερωτόκριτο του Κορνάρου: Του κύκλου τα γυρίσµατα π ανεβοκατεβαίνου και του τροχού π ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηaίνου, µε του καιρού τ αλλάµατα, π αναπαηµό δεν έχου, µα στο καλό κι εις το κακό περιπατού και τρέχου... (Ερωτόκριτος, Α 1-4) Η κυκλικότητα του χρόνου και η συναφής µεταβλητότητα της τύχης τροφοδοτεί, στο λαϊκό παραδοσιακό πολιτισµό, όχι την αντίληψη της µαταιότητας αλλ αντίθετα, τη διάθεση του ανθρώπου να χαρεί τις αξίες της ζωής όσο του προσφέρονται: Χαρείτε, νιοι, χαρείτε, νιες, κι η µέρα όλο βραδιάζει κι ο Χάροντας τις µέρες µας καλά τις λογαριάζει. (Λιουδάκη, ) Γλεντίζετέ τα τα κορµιά, γιατί ο καιρός διαβαίνει κι όποιος θα µπει στη µαύρη γη µπλιο ντου δεν ξαναβγαίνει. (Παντελής Bαβουλές 159) Το ανθρώπινο ιδεώδες συνολικά συγκροτείται στη βάση των φυσικών και ζωικών αξιών, οι οποίες ορίζουν και τις ιδιότητες του ατόµου και το ήθος του και τα πρότυπα της ζωής του: Απού ναι νιός και δεν πετά σαν του βοριά το νέφι ίντα τη θέλει τη ζωή στον κόσµο να την έχει! Στις λόγιες εκφράσεις του τοπικού πολιτισµού η αντίληψη του κυκλικού χρόνου συναρτάται µε δύο χαρακτηριστικά βιώµατα: την προτεραιότητα των αξιών της ζωής και την αντίληψη της συνύπαρξης των αντιθέτων, που τροφοδοτεί την τραγικότητα της ζωής και του κόσµου: Πώς είναι µπορεζάµενο κι ήλιος λαµπρός να δίδει το µεσηµέρι τ όµορφο των αµµατιώ σκοτίδι; Ζέστη πώς είναι µπορετό το χιόνι να γεννήσει γή µαραµένα κρύο νερό φύτρα ποτέ ν αφήσει; γή πότες εγροικήθηκε µια αγάπη πλερωµένη να κάµει αγαφτικού καρδιά να στέκει πρικαµένη; [ ] Στο στήθος µου έχω θησαυρό κι ωσά χαµένος να το µ έγνοια πολλή να τόνε βρω γυρίζω απάνω κάτω. (Γεωργίου Χορτάτζη, Ερωφίλη Α, 5-10, 19-20)

6 Η αρχή της συνύπαρξης των αντιθέτων εµφανίζεται ως λογοτεχνικό θέµα σε µια πρώιµη φάση (τέλη 16 ου αρχές 17 ου αιώνα), στη λογοτεχνία της Κρητικής αναγέννησης. Μέσα στους επόµενους δύο αιώνες διαµορφώνεται σε συστατικό στοιχείο της νεοελληνικής λογοτεχνίας και κουλτούρας, τόσο στη λαϊκή όσο και στη λόγια εκδοχή της, όπου εισάγεται από το Σολωµό και καθιερώνεται από το τραγικό του Καβάφη και του Σεφέρη. Τόσο στις λόγιες όσο και στις λαϊκές εκφράσεις της τοπικής κουλτούρας, ο χρόνος ενσωµατώνεται στο χώρο. Ο νεοελληνικός πολιτισµός γενικότερα είναι ένας εµπράγµατος πολιτισµός, του εδώ και του τώρα. Μια εκδοχή αυτής της ενότητας του χωροχρόνου είναι η συγχώνευση παρελθόντος-παρόντος-µέλλοντος στη συλλογική συνείδηση, θρησκευτική και ιστορική. Στην ορθόδοξη παράδοση η συγχώνευση αυτή παίρνει δυο χαρακτηριστικές εκφράσεις. Η µία είναι η µετάθεση της εσχατολογικής προοπτικής ( ευτέρας Παρουσίας) στην άµεση «εδώ και τώρα» εκστατική σχέση µε το θείο µέσα από την ενόραση του «ακτίστου φωτός», η οποία στην καθηµερινότητα του µοναστηριακού κοινοτικού βίου µεταγράφεται στο «κατ αλήθειαν ζειν», που δεν είναι τίποτε άλλο παρά το αίτηµα µεταφοράς του µεταφυσικού παραδείσου πάνω στη γη. Η άλλη χαρακτηριστική έκφραση είναι µια κοσµοθεωρητικής τάξης αντίληψη, που διακρίνει την παράδοση "της καθ' ηµάς Ανατολής", λαϊκή και εκκλησιαστική: η αντίληψη της «κοινότητας ζώντων και τεθνεώτων», που στην κοινή λαϊκή συνείδηση εκφράζεται ως συνυπευθυνότητα ζωντανών και νεκρών, ένα θέµα ιδιαίτερα προσφιλές στη λογοτεχνία της εντοπιότητας. H ανθρώπινη κοινότητα νοείται πάντοτε ως κοινότητα ζωντανών και νεκρών, τωρινών και αλλοτινών, παρόντων και απόντων όχι µόνο µέσα από ένα φανταστικό διάλογο, αλλά µέσα από µια αίσθηση συνύπαρξης, αµοιβαιότητας, κοινής ευθύνης µια αίσθηση που εκκολάπτεται µέσα σ' ένα κλίµα οικειότητας, που δεν την διαταράσσει κανείς µεταφυσικός τρόµος. Αυτή η κοινότητα εκφράζεται, µεταξύ άλλων, µε τη σχέση οικειότητας του παραδοσιακού ανθρώπου προς το χώρο του κοιµητηρίου, ένα βίωµα που ο Σικελιανός διερµηνεύει ποιητικά στη Μητέρα Θεού: απ το µεγάλο πόρχοµαι της πιθυµιάς λιοπύρι, κρυφές βαθιά µου που σκορπάει δροσιές το κοιµητήρι! Η πέτρα αυτή που µόλαχε για να σταθώ, και φτάνει του νεκρολίβανου η πνοή την πλάση να ζεστάνει... (Μήτηρ Θεού ΙV, 3/5-6/9-15) Στο ηρωικό ιστορικό τραγούδι συνδέεται χαρακτηριστικά µε τη συνείδηση του ιστορικού χρέους: Τρεις καπετάνιοι κάθουνται εις τον Προφήτ Ηλία και κλαίγουνε λυπητερά το γέρο Βενιζέλο: - Ξύπνα, καηµένε γέροντα, και µη βαροκοιµάσαι και πήραν Φράγκοι το Μοριά κι οι Γερµανοί την Κρήτη κι εσύ κοιµάσαι αµέριµνος. ( ετοράκης Αποστολάκης ) Στις πυκνές ιστορικές αναδροµές των ιστορικών τραγουδιών το παρελθόν αντιπροσωπεύει το ιστορικό πρότυπο που υπαγορεύει το ιστορικό χρέος του παρόντος, κατά το σχήµα παράδειγµα - µίµηση. Το αξιολογικό κριτήριο για τις πράξεις των ζωντανών είναι οι πράξεις των νεκρών σε ανάλογες περιστάσεις. Το αξιακό σύστηµα του ήρωα, η ιδεολογία του, προσδιορίζεται δεσµευτικά από το υπόδειγµα των προγόνων. Το ιστορικό παρελθόν γίνεται αυτό το ίδιο το περιεχόµενο της αυτοσυνειδησίας του παρόντος καθορίζει τη ζωή, την αξιοκρατία και τη µοίρα των ζωντανών.

7 Χαρακτηριστική είναι και η πυκνότητα µε την οποία επανέρχεται το θέµα µέσα στο έργο των µεγάλων Ελλήνων δηµιουργών. Θα περιοριστούµε σε δύο διάσηµα παραδείγµατα. Στο Πάσχα των Ελλήνων και στη Μητέρα Θεού του Σικελιανού όπως είδαµε κιόλας ο Ποιητήςαφηγητής αναπαράγει την παραδοσιακή αντίληψη της κοινότητας ζώντων και νεκρών: Τί αν πάνε πίσω οι ζωντανοί και µπρος οι πεθαµένοι; καθώς και της άµεσης µεταξύ τους επικοινωνίας: των κοιµηµένων µου ο λαός ακούει και µε σιµώνει! (Μήτηρ Θεού ΙΙΙ, 89, 92). Αντλώντας εµπειρίες από τις λαϊκές εθιµικές τελετουργίες που συνδέονται µε το θάνατο κι ωστόσο εµπεριέχουν συµβολισµούς ανανέωσης της ζωής, όπως τα κόλλυβα που στολίζονται µε κουφέτα και σπόρους ροδιού, αναφωνεί: Εδώ, ως τα κόλλυβα λαµπρό τ αποσκεπάζει ρόδι, νυφαδιακό σα νά τανε προβόδισµα το ξόδι... Γλυκό µου εσύ µνηµόσυνο, πένθος χαρµόσυνό µου, την ώρα τούτη, ά, πώς κρατώ σφιχτά τον ουρανό µου! (Μήτηρ Θεού ΙΙΙ, / / ) Για το ίδιο συλλογικό βίωµα ο Καζαντζάκης σηµειώνει: «Νοµίζω δεν µπορεί ο άνθρωπος να νιώσει θρησκευτικό δέος πιο γνήσιο και πιο βαθύ από εκείνο που νιώθει όταν πατάει το χώµα όπου κείτονται οι πρόγονοι, οι ρίζες του. Ρίζες πετούν και σένα τα πόδια σου και κατεβαίνουν στη γης και ψάχνουν να σµίξουν µε τις µεγάλες αθάνατες ρίζες των πεθαµένων κι η δριµιά µυρωδιά από το χώµα κι από το χαµοµήλι γεµίζει το σπλάχνο σου µε λεύτερη υποταγή στους αιώνιους νόµους και µε γαλήνη». 9 Αυτή η στενή αλληλοσυνάρτηση δηλώνει µε τον πιο εµφαντικό τρόπο τη βούληση και την πίστη των ανθρώπων στην ιστορική και πολιτισµική συνέχεια της κοινότητας. Στην ελληνική κουλτούρα της εντοπιότητας, το κυρίαρχο πολιτισµικό βίωµα, όπως εκδηλώνεται στα µνηµεία του λόγου, είναι το βίωµα της πληρότητας και ευδαιµονίας του όντος. Η φύση παριστάνεται στο συλλογικό φαντασιακό ως ένας επίγειος παράδεισος, που συγκεντρώνει όλες τις αξίες και εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση και µακαριότητα του ανθρώπου: Να κάτεχα η Παράδεισο πως είναι σαν τη Στεία, χαλάλι και οι προσευχές, χαλάλι κι η νηστεία. Το ανάλογο βίωµα θα το βρούµε εκφρασµένο πληθωρικά και στην προσωπική λογοτεχνία: «Αύγουστος µήνας, ο πιο ανοιχτοχέρης κι αγαπηµένος, µε τις αγκάλες φορτωµένες µελωµένα πωρικά και σεριανίζει στα µποστάνια και στ αµπέλια, πασαλειµµένος µε κατακάθια του κρασιού, µε διπλά προγούλια και τριπλές κοιλιές, µε ορθή ουρά, άγιος Σάτυρος, µεγάλη η χάρη του! [ ] Ετούτοι είναι οι ντόπιοι, οι αληθινοί θεοί µας οι αθάνατοι πώς µπόρεσαν κάτω από τέτοιο φως, οµπρός σε τέτοια θάλασσα, ανάµεσα σε τέτοια βουνά, να γεννηθούν και να προκόψουν άλλοι θεοί, χωρίς κοιλιά, χωρίς χαρά, χωρίς αµπελόφυλλα στα µελίγγια; Και πώς µπόρεσαν οι γιοι κι οι θυγατέρες της Ελλάδας να πιστέψουν σ έναν Παράδεισο διαφορετικό από τον Παράδεισο ετούτης της γης;» (Αναφορά στον Γκρέκο, 1961: ) 9 Νίκος Καζαντζάκης, Αναφορά στο Γκρέκο, 1961: 584. Το βίωµα αυτό επανέρχεται µε µεγάλη συχνότητα στην Οδύσσεια του Καζαντζάκη. Πρβλ. Ε.Γ.Καψωµένος, Αναζητώντας το χαµένο ευρωπαϊκό πολιτισµό. Νεοελληνική ποίηση και πολιτισµική παράδοση, Αθήνα, Πατάκης, 2002: 124 κ.α.

8 Στο βίωµα της φύσης ως εγκόσµιου παραδείσου ενυπάρχει αυτονόητα η αντίληψη της ενότητας του σύµπαντος, που συνδέεται µε τη «θεία Επιφάνεια», την παρουσία του θεού µέσα στη φύση. Η εµπειρία της εµφάνισης των αγίων, της Παναγίας, του Χριστού, µαζί µε τις νεράιδες και τα ξωτικά της λαϊκής µυθολογίας, ανάκατα και αδιαφοροποίητα, είναι τυπική έκφραση της ενότητας ανθρώπου Κόσµου στις αγροτοκτηνοτροφικές κοινότητες της ελληνικής υπαίθρου. Και υποδηλώνει όχι µόνο τη σχέση αρµονίας µε τη φύση αλλά και την εσωτερική αρµονία του ανθρώπου ως ψυχοσωµατικής ενότητας. Η «θεία Επιφάνεια» µέσα στη φύση καθιερώνεται ως λογοτεχνικό θέµα από το Σολωµό, µε τη Φεγγαροντυµένη του Κρητικού και των Ελεύθερων Πολιορκηµένων. 10 Από µια τέτοια σύνθεση αξιών απορρέει ένα αίσθηµα πληρότητας και αυτάρκειας που δεν έχει να ζητήσει τίποτε απ αλλού, έξω απ αυτό τον τόπο, πέρα απ αυτή τη ζωή. Πρόκειται για ένα πολιτισµικό βίωµα, που δεν έχει να κάµει µε τις ανάγκες της πρακτικής ζωής είναι εξ ίσου ισχυρό σε φτωχούς και πλούσιους. Απ αυτό το βίωµα απορρέει και η χαρακτηριστική ιλαρότητα και προσήνεια του προσώπου, η φιλόφρονη και γενναιόδωρη συµπεριφορά των χωρικών µας, η παροιµιώδης ελληνική φιλοξενία. Στη λαϊκή ποίηση, ο Ήρωας χαρακτηρίζεται από έναν ηρωισµό χωρίς επιθετικότητα, έκφραση του βιώµατος αυτάρκειας και αυτοπεποίθησης που τον συνέχει. Ο λαϊκός ήρωας δεν κινείται από την ανάγκη να κατακτήσει κάτι που δεν έχει. Είναι αυτοδίκαια κάτοχος και νοµέας των αξιών. Η κατάσταση στέρησης ως πολιτισµικό βίωµα δεν αποτελεί διακριτικό γνώρισµα της τοπικής κουλτούρας. Στο κοινωνικό επίπεδο, ο παραδοσιακός λαϊκός ήρωας υπερασπίζεται τις αξίες που αυτοδίκαια κατέχει ή προκινδυνεύει για τη σωτηρία της κοινότητας ενάντια σε κάθε απειλή. Το διακριτικό του γνώρισµα είναι η ιδιότητα του Ήρωα- Προµάχου, συστατικό στοιχείο πολιτισµικής εντοπιότητας. Πρόκειται για ένα ήθος αµυντικό, που αντιστοιχεί σ ένα αντιστασιακό πολιτισµικό πρότυπο, γενικότερο γνώρισµα της νεοελληνικής κουλτούρας. 11 Τόσο η αυτάρκεια του ήρωα όσο και η ετοιµότητά του να προµαχεί για τη σωτηρία της κοινότητας είναι απολύτως ανεξάρτητα από τις συνθήκες της πρακτικής ζωής, ακόµη κι από το εξωκειµενικό καθεστώς του αντικειµένου ιστορικής αναφοράς. Πολύ χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του κλέφτικου τραγουδιού, όπου το αντικείµενο αναφοράς είναι οι κλέφτες της ύστερης τουρκοκρατίας, λησταντάρτες που ζούσαν από τη λεία της επιθετικής τους δράσης κι ωστόσο η θεµατική των κλέφτικων τραγουδιών δεν τροφοδοτείται παρά σε µικρό βαθµό από τη ληστρική δράση των κλεφτών. Επιλέγεται συνήθως µια κορυφαία στιγµή, όπως αυτή του ηρωικού θανάτου, όπου ο καπετάνιος των κλεφτών, πολιορκηµένος ή αιφνιδιασµένος από συντριπτικά υπέρτερες δυνάµεις, βρίσκεται σε θέση άµυνας και προτιµά να πεθάνει παρά να υποταχθεί. Οι αξίες που επενδύονται στο κλέφτικο τραγούδι, που µυθοποιεί υποτίθεται τους κλέφτες και τα κατορθώµατά τους, δεν είναι η ιστορικά τεκµαρτή πολεµική δεξιότητα, φονική ικανότητα και ληστρική δράση των κλεφτών, αλλά η ελευθερία και αξιοπρέπεια του ατόµου, όπως συµπυκνώνεται στο υπερήφανο «Εγώ» του ήρωα. Αυτό το Εγώ, που αποτελεί σύνθεση του ατοµικού ενστίκτου και της κοινωνικής διάστασης της προσωπικότητάς του, υπαγορεύει στον ήρωα να θυσιάσει την ατοµική του ζωή, προκειµένου να διασώσει µια αξία ανώτερη από την ατοµική ζωή, την ανθρώπινή του ιδιότητα. Αυτή είναι η νεοελληνική αντίληψη του προσώπου, που πρωτοεµφανίζεται στο κλέφτικο τραγούδι και καθιερώνεται µε τους Ελεύθερους Πολιορκηµένους του Σολωµού. Έτσι, το αντιστασιακό µοντέλο παραµένει κυρίαρχο, ακόµη και στα τραγούδια των ληστανταρτών. Το πολιτισµικό βίωµα σ αυτή την περίπτωση αναδείχνεται ισχυρότερο από την ιστορική εµπειρία. 10 Ε.Γ.Καψωµένος, O Σολωµός και η ελληνική πολιτισµική παράδοση, Bουλή των Eλλήνων, Ε.Γ.Καψωµένος, Αναζητώντας το χαµένο ευρωπαϊκό πολιτισµό. Νεοελληνική ποίηση και πολιτισµική παράδοση, Αθήνα, Πατάκης, 2002: 14-16, 41-49, κ.α.

9 Άλλα ουσιώδη γνωρίσµατα της τοπικής κουλτούρας που αναφέρονται στο κοινωνικό πεδίο, δηλ. στο πεδίο της ιδεολογίας, είναι η ισορροπία ατόµου κοινωνίας και ο συµµετοχικός χαρακτήρας του παραδοσιακού πολιτισµού της ελληνικής υπαίθρου. Την ισορροπία ατοµικού κοινωνικού, ο ποιητής Οδυσσέας Ελύτης τη θεωρεί διαχρονικό γνώρισµα του ελληνικού πολιτισµού διαβλέποντας τις απαρχές του φαινοµένου στη Μινωική περίοδο. Μιλώντας για τη µινωική Κρήτη, παρατηρεί ότι «τα µικρά µεγέθη, ο περιορισµένος πληθυσµός, η περίπου ανυπαρξία καταναλωτικών αγαθών, µείωναν τις διαφορές ανάµεσα στα κοινωνικά στρώµατα, έτσι που η πλάστιγγα να γέρνει πάντοτε από το µέρος της ποιότητας και του καλού γούστου, που ή υπάρχουν διάχυτα στον αέρα για τον καθένα ή δεν πουλιούνται στην αγορά για να µπορούν να τα προµηθεύονται οι ολίγοι.» 12. Στο δοκίµιό του µε τον τίτλο «Τα δηµόσια και τα ιδιωτικά», διαπιστώνει µια πρότυπη ισορροπία ατοµικού κοινωνικού µέσα στην ελληνική παράδοση. Ο άξονας της προβληµατικής του είναι η εναρµόνιση και η ισορροπία ανάµεσα στις ατοµικές και τις κοινωνικές αξίες. «Το καίριο στη ζωή αυτή κείται πέραν του ατόµου». Όµως απαραίτητη προϋπόθεση και για την κοινωνικοποίηση του ανθρώπου και για µια υγιή συλλογική ζωή είναι η ολοκλήρωση του ανθρώπου ως ατόµου. Μόνον όταν ολοκληρωθεί ως άτοµο µπορεί να υπερβεί το ατοµοκεντρικό κριτήριο και να δώσει µέσα στη συνείδησή του την προτεραιότητα στα «κοινά». Κι έτσι µόνο µπορεί να οικοδοµηθεί µια πραγµατική, υγιής κοινωνία ανθρώπων, όπου να ελαχιστοποιείται η αντίθεση ατοµικού κοινωνικού και το άτοµο να γίνεται φορέας και δηµιουργική έκφραση της κοινότητας. Η ισορροπία ατόµου συνόλου συνδέεται µε το συµµετοχικό χαρακτήρα του τοπικού παραδοσιακού πολιτισµού. Όπως είναι γνωστό, οργανικό στοιχείο αυτού του πολιτισµού είναι τα αυτοσχεδιαστικά δίστιχα, από τις πιο δυναµικές εκφράσεις της ελληνικής παραδοσιακής κοινωνίας. Αυτό σηµαίνει ότι σε κάθε εθιµική τελετουργία που προβλέπει αυτοσχεδιασµό, µετέχουν δυνάµει όλα τα µέλη της κοινότητας. Μάλιστα, ο τρόπος που µετέχουν είναι συχνά διαλογικός: πρόκληση απάντηση. Σ αυτή τη νόρµα λειτουργούν οι µαντιναδοµαχίες, τα κυπριακά τσιατίσµατα, τα εκατόλογα, η λατσίδα. Αντίστοιχα, την τάξη του γλεντιού ορίζει η αρχή της εναλλαγής και της ισοτιµίας. Μια ολόκληρη σειρά από τραγούδια της τάβλας έχουν φιλοφρονητικό περιεχόµενο και διαλογική οργάνωση: έπαινος του νοικοκύρη από τους καλεσµένους φιλοφρονητική αντιφώνηση του νοικοκύρη, κ.ο.κ.. Το «τελετουργικό» του «ριζίτικου τραγουδιού» της Κρήτης, λ.χ., προβλέπει µια συνεχή εναλλαγή στο ρόλο του πρωτοτραγουδιστή. Έτσι, οι συνδαιτηµόνες, ένας ένας µε τη σειρά, αναπτύσσουν µε την ευχέρεια που τους παρέχει ο ελεύθερος ρυθµός του ριζίτικου το προσωπικό ύφος και ήθος καθώς και τις ιδιαίτερες φωνητικές τους ικανότητες, παραµένοντας ταυτόχρονα µέσα στα όρια της συλλογικής έκφρασης. Το ανάλογο συµβαίνει και µε το χορό. Παρατηρούµε ότι σε όλους τους κυκλικούς χορούς, ο πρωτοχορευτής έχει την ελευθερία να αναπτύξει, µέσα στα πλαίσια που καθορίζονται από το χορευτικό ρυθµό, θεαµατικές πρωτοβουλίες, που αναδείχνουν τη δεξιοτεχνία, τη χάρη και το δυναµισµό του, µ ένα λόγο, το προσωπικό του ύφος και ήθος. Βάση παραµένει πάντα η έκφραση της συλλογικότητας, αφού το κριτήριο της αισθητικής εντέλειας που δικαιώνει το χορευτή είναι να διατηρήσει σ όλη τη διάρκεια των χορευτικών αυτοσχεδιασµών του το συνεκτικό στοιχείο, τον κοινό χορευτικό ρυθµό. Εδώ, η συλλογικότητα δεν καταπνίγει την ατοµική έκφραση, αλλ αντίθετα, της παρέχει το µορφολογικό υπόβαθρο και το τελετουργικό πλαίσιο για να αναδειχτεί, πλουτίζοντας τη συλλογική έκφραση µε το θησαυρό της ατοµικής καλαισθησίας. Κι αυτό ισχύει για όλους τους χορευτές, αφού όλοι θα περάσουν, µε τη σειρά, από το ρόλο του πρωτοχορευτή συνταιριάζοντας µοναδικά, το ατοµικό µε το συλλογικό. Το κοσµοείδωλο της παραδοσιακής λαϊκής κουλτούρας ολοκληρώνεται µε τη σχέση ζωής θανάτου, όπως αποτυπώνεται στα τραγούδια του Χάρου. Η στάση του Ήρωα ορίζεται 12 Εν Λευκώ, 1993: 342.

10 από την προσήλωση στις αξίες της ζωής και την άρνησή του να δεχτεί τη θνητή του µοίρα. Ο αντρειωµένος ή ο ιγενής των ακριτικών τραγουδιών, ο λεβέντης ή ο βοσκός των νεοελληνικών τραγουδιών του Χάρου αρνούνται να παραδώσουν την ψυχή τους στο Χάροντα, εντολοδόχο του θεού και εγγυητή της Κοσµικής τάξης, προβάλλοντας την αξίωση µιας εγκόσµιας αθανασίας. Και προκαλούν το Χάροντα να παλέψουνε στα «µαρµαρένια αλώνια», µυθικό πεδίο της Κοσµικής σύγκρουσης ανάµεσα στη Ζωή και το Θάνατο. Ο Χάρος αδυνατεί να καταβάλει τον Ήρωα και καταφεύγει στον αρχαίο «δόλο των θεών», όπως στην τραγωδία. Τα δόλια µέσα, δηλ. η παραβίαση του ηρωικού κώδικα, είναι ο µόνος τρόπος που έχει ο Χάρος για να νικήσει είναι όµως ταυτόχρονα και η έµµεση οµολογία του ότι ο αντίπαλός του είναι ακαταµάχητος. Άρα ο νικητής στο ηθικό πεδίο, είναι ο Ήρωας, κατά το σχήµα Υλική ήττα = Ηθικός θρίαµβος. Έτσι, αφενός γίνεται αποδεκτή η αδιαµφισβήτητη εµπειρία του θανάτου, αφετέρου διασώζεται η εγκυρότητα των αξιών που ο Ήρωας εκπροσωπεί (απόρριψη της θνητής µοίρας του ανθρώπου, προσήλωση στο αγαθό της ζωής, αξίωση µιας εγκόσµιας αθανασίας). Το ήθος αυτό µας παραπέµπει στην «προµηθεϊκή ιδέα», την αντίθεση ανθρώπου θεού, που την αρχετυπική της έκφραση αναγνωρίζοµε στον τραγικό µύθο του Προµηθέα. 13 Η «προµηθεϊκή ιδέα» εκφράζει την ανεξαρτησία του ανθρώπου ακόµη και απέναντι στον ίδιο το θεό του («ούτε στον ίδιο το θεό δεν κάνω τέτοια χάρη») και καταφάσκει την πίστη στην αξία άνθρωπος. Η ύπαρξη µιας εξωτερικής βούλησης που να καθοδηγεί και να δεσµεύει την ανθρώπινη συµπεριφορά είναι ασυµβίβαστη µε το κοσµοείδωλο του παραδοσιακού ελληνικού πολιτισµού, γιατί αναιρεί την αρχή της ελευθερίας, το «φταξούσιο» του ανθρώπου. Η αρχή αυτή, σε συνδυασµό µε τον αντιστασιακό χαρακτήρα της νεοελληνικής κουλτούρας, αποτελεί εγγύηση τόσο απέναντι στον κίνδυνο επιβολής σε τοπικό επίπεδο ενός αστυνοµικού κράτους όσο και απέναντι στον κίνδυνο επιβολής σε διεθνές επίπεδο µιας παγκόσµιας αυταρχικής εξουσίας. Με γνώµονα τα παραπάνω τυπολογικά κριτήρια, η πολιτισµική κρίση που ορίζει την παρούσα ιστορική φάση γίνεται ευανάγνωστη. Η επαπειλούµενη οικολογική καταστροφή παραπέµπει σε µια κουλτούρα που το διακριτικό της γνώρισµα είναι η αντιπαλότητα προς τη φύση. Τέτοια είναι η κουλτούρα της βιοµηχανικής και τεχνολογικής εποχής, που διακρίνεται από τη λογική της απόλυτης προτεραιότητας του τεχνητού έναντι του φυσικού και από την πρακτική της ανεξέλεγκτης ρύπανσης και µόλυνσης του περιβάλλοντος, άµεση συνέπεια των οποίων είναι το φαινόµενο του «θερµοκηπίου», η τρύπα του όζοντος, η σταδιακή ερηµοποίηση της γης, το λιώσιµο των πάγων στους δύο Πόλους και η συνακόλουθη άνοδος της στάθµης των θαλασσίων υδάτων, που υπολογίζεται ότι θα καλύψουν σηµαντικό τµήµα κατοικηµένων περιοχών. Στα συµπτώµατα αυτά αναγνωρίζοµε το «εκσυγχρονισµένο» µοντέλο της κουλτούρας του χρόνου, στην πιο ακραία εκδοχή που γνώρισε ως τώρα η ανθρωπότητα. Καµουφλαρισµένη πίσω από το παραπλανητικό όνοµα «παγκοσµιοποίηση» («globalization», σύµφωνα µε την αγγλική ορολογία) και απαλλαγµένη από τις ηθοπλαστικές προθέσεις και τις ασφαλιστικές δικλίδες των αντίστοιχων ιστορικών πολιτισµών του παρελθόντος, επιχειρεί να δυσφηµήσει και να διαλύσει τα εθνικά κράτη, παράγοντες συνοχής των ανθρώπινων κοινωνιών, προκειµένου να επιβάλει σε παγκόσµια κλίµακα, µε τη βία του πολέµου, το δικό της οικονοµικοπολιτικό µοντέλο και να εγκαθιδρύσει, στη βάση της οικονοµικής κυριαρχίας, µια παγκόσµια µονοκεντρική εξουσία, που καταργεί κι αυτήν ακόµη την αντιπροσωπευτική δηµοκρατία δυτικού τύπου, αντικαθιστώντας την µε την ολιγαρχία των «τεχνοκρατών» και των «σοφών». Οι µεθοδεύσεις στο πεδίο της διεθνούς πολιτικής αποκαλύπτουν τον άκρως ανταγωνιστικό και επιθετικό της χαρακτήρα, την έλλειψη ανοχής προς το διαφορετικό (δαιµονοποίηση των αντίπαλων προτύπων: «ο άξονας του κακού»), τη βουλιµία της «να 13 Το συνδετικό κρίκο ανάµεσα στην αρχαία «προµηθεϊκή ιδέα» και στα νεοελληνικά τραγούδια του Χάρου παρέχει η περίφηµη κρητική παραλλαγή του θανάτου του ιγενή, όπου ο άνθρωπος αξιώνει να υποκαταστήσει το θεό και να επιβάλει την δική του τάξη στον κόσµο (Αντώνης Γιάνναρης, Άσµατα Κρητικά,1876: ).

11 καταβροχθίσει» τον κόσµο. Παράλληλα, στο αξιακό επίπεδο επιχειρεί σε αντίθεση προς τους πολιτισµούς της εντοπιότητας, που ευνοούν τη σταθερότητα των αξιακών προτύπων να επιβάλει τη ρευστοποίηση των αξιών, µέσω µιας εκτεταµένης και συστηµατικής ανατροπής του σηµειωτικού συστήµατος της γλώσσας, µε σκοπό να επιβάλει τη φενάκη ψευδώνυµων αξιών. Όπως έχοµε επισηµάνει πολλές φορές, αυτή η αιφνίδια επίταση της σηµειωτικής δραστηριότητας εκ µέρους των φορέων της εξουσίας αποτελεί τεκµήριο ότι µεθοδεύεται µια παγκόσµια ανατροπή. 14 Στόχος αυτής της ανατροπής είναι οι αντίπαλοι πολιτισµοί του χώρου, χαρακτηριστικό δείγµα των οποίων αποτελεί το µεσογειακό πολιτισµικό πρότυπο. Ιδού η «ύβρις» του δυτικού ανθρώπου, που σύµφωνα µε τον σοφό κανόνα της τραγωδίας επισύρει άφευκτα την καταστροφή. Συµπερασµατικά διαπιστώνοµε ότι, σε σχέση µε την παρούσα πολιτισµική κρίση, ούτε αδιέξοδα υπάρχουν ούτε αναγκαστικοί µονόδροµοι. Η ιστορία του ανθρώπινου πολιτισµού προσφέρει εναλλακτικές λύσεις, δοκιµασµένες και αξιόπιστες, που ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός είχε σπεύσει, από τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, να υποδείξει. 15 Οι λύσεις αυτές συνοψίζονται σε δύο απλές και βασικές αρχές των πολιτισµών της εντοπιότητας: Α. Στην αποκατάσταση µιας σχέσης ισορροπίας ανάµεσα στον άνθρωπο και τη φύση, µε τις αναγκαίες αναπροσαρµογές των αναπτυξιακών του προτύπων, που θα αποτρέψουν την οικολογική καταστροφή και θα επιτρέψουν την αρµονική συµβίωση του ανθρώπου µε όλα τα όντα στο κοινό τους σπίτι, τον πλανήτη Γη (κοσµοθεωρητικό επίπεδο). Β. Στην εναρµόνιση ατοµικών και κοινωνικών αιτηµάτων και αξιών, µε την εξασφάλιση των προϋποθέσεων κοινωνικής οργάνωσης (µικρές συνεκτικές, δηλ. πολιτισµικά οµοιογενείς µονάδες), που να µην εξαφανίζουν το άτοµο, αλλά να εξασφαλίζουν µια διαλεκτική ισορροπία ατόµου κοινωνίας, αναγκαία συνθήκη για τη λειτουργία των κοινωνικών αξιών, που εγγυώνται την ατοµική και συλλογική ευτυχία (βιοθεωρητικό επίπεδο). Και για να επιτευχθεί αυτό δε χρειάζεται καµιά επιστροφή σε προγενέστερα στάδια υλικού βίου, ας πούµε, στους όρους ζωής των περιφερειακών αγροτοκτηνοτροφικών κοινοτήτων της Μεσογειακής λεκάνης. Αρκεί να «ενοφθαλµίσοµε» στον κορµό του σηµερινού πολιτισµικού µοντέλου τις δοµικές αρχές της ισορροπίας φύσης πολιτισµού, ατόµου κοινωνίας, κάτι που είναι θεωρητικά εφικτό σε κάθε τύπο κουλτούρας και σε κάθε στάδιο της ανέλιξής της. Το αποτέλεσµα που θα προκύψει θα είναι ένας µετασχηµατισµός του αντίστοιχου πολιτισµικού προτύπου, µέσα στα όρια που επιτρέπουν οι ιδιοµορφίες του συστήµατος. Αυτό θα πει, όχι πλήρης ανατροπή, αλλά αποκατάσταση µιας ισορροπίας που ανοίγει προοπτικές υπέρβασης του αδιεξόδου. 14 Βλ., λ.χ., στην εργασία µας «Παγκοσµιοποίηση και οικουµενικότητα. Σηµειωτική των όρων και των πολιτισµών», στον τόµο Πολιτιστικές ταυτότητες και «παγκοσµιοποίηση». Κείµενα Συνεδρίων 2 (Εταιρεία Παιδείας και Πολιτισµού Εντελέχεια Εκπαιδευτήρια Γείτονα), Αθήνα, Εκδόσεις Εντελέχεια, 2003: 77-94, όπου εξηγούµε αναλυτικά πώς η έννοια globalization «απανθρωποποιεί», αποκοινωνικοποιεί, αποδεσµεύει από τόπο και χρόνο και άρα, αποϊστορικοποιεί την ιστορική διαδικασία, υποκαθιστώντας την µε την ιδέα της ολικής µάζας, της ολιστικής οµογενοποίησης, δηλ. του ολοκληρωτισµού. 15 Πριν υπάρξει ούτε καν υποψία οικολογικής διαταραχής, ο Σικελιανός επεσήµαινε, τόσο µε την ποιητική µυθολογία της Σταυρωµένης Θεάς-Μάνας που περιµένει το λυτρωτή της, όσο και µε το θεωρητικό λόγο (Πρόλογος στο Λυρικό Βίο, Πεζός Λόγος) ότι η λογική του βιοµηχανικού και τεχνολογικού πολιτισµού της ύσης οδηγεί κατευθείαν στην καταστροφή.

12 Cultures de l espace. Du passé au future Er.Kapsomenos, Professeur de la Philologie Néohellénique et de la Théorie de la Littérature, Université de Jannina. Résumé C est la première fois dans l histoire de l homme que la crise culturelle se manifeste comme perturbation de l équilibre dans la nature et comme menace de disparition totale de la vie sur notre planète. Au moyen de critères typologiques appropriés on cherche à relever les facteurs de l interdependence entre la crise culturelle et le problème écologique. On met en évidence que c est la priorité absolue de la culture envers la nature ( L homme maître et possesseur de la nature : Réné Descartes, Discours de la Méthode), du subjectif envers l objectif («cogito ergo sum : Réné Descartes), du temps envers l espace, qui a creé les conditions d un renversement dangereux (voir les phénomènes de la serre, de el ninnio, de l effondrement des glaces aux deux Poles, de la désertation prévue de la Terre). Nous nous trouvons devant l injure («ύβρις») de l homme occidental, qui consiste à la déification de l homme (: l homme deus in terris, selon Kant), c est à dire, la substitution de l artificiel au naturel, des fabrications humaines aux créatures de la nature. Représentative de cette mentalité est l époque du capitalisme industriel et technologique, responsable du renversement écologique. La conséquence extrême de cette orientation culturelle est l étape de mondialisation ou globalisation (suivant le terme anglais, globalization ), qui se définit par le sème: «masse totale», dans le double sens de la surface terrestre, prise comme un tout, et des habitants de la planète, pris comme une masse. Il s agit d un effort politique et militaire multinational, de provenance occidentale, d instaurer un nouvel ordre mondial, qui par opposition à l universalité et l internationalité sera appuyé sur un seul système économique, une culture mondiale unique du moindre dénominateur commun, un seul pouvoir mondial monocentrique. Suivant les critères typologiques cultures de l espace vs cultures du temps, on y reconnait une nouvelle transformation du modèle de la culture du temps, qui se définit par la réduction de l espace, de la nature, de l identité culturelle locale, au profit du temps, de la fuite continuelle, de l uniformité culturelle, sur la base de la structure oppositionnelle: {(culture vs nature) vs (individu vs société)}. Une alternative à ce modèle totalitaire constitue la culture traditionnelle de la région méditerranéenne, représentative de la culture de l espace, dont l exemple le plus ancien c est la culture des paysans et des bergers de la campagne grecque. Cette culture se définit par la priorité de l espace, de la nature, de l identité culturelle locale, sur la base de la structure équilibré: {(culture = nature) = (individu = société)}, qui offre une issue de la crise culturelle par l harmonisation des contraires.

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο

Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Η Ελλάδα στα Βαλκάνια και στον κόσµο χθες, σήµερα και αύριο Χωρίς αµφιβολία οι αρχαίοι Έλληνες στοχαστές, ποιητές και φιλόσοφοι πρώτοι έχουν αναπτύξει τις αξίες πάνω στις οποίες θεµελιώνεται η Ευρωπαϊκή

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός

Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ RICHARD DAWKINS «ΤΗΕ GOD DELUSION» («Η ΠΕΡΙ ΘΕΟΥ ΑΥΤΑΠΑΤΗ») Ο Φιλοκοσμικός Διαφωτισμός ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 08/07/2007 00:00 Του Π. Ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΥ Η ανθρωπότητα και

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης

Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ. Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ- ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Καθηγητής Γρ. Τσάλτας Υπ. Δρ. Σταύρος Μαυρογένης Διάρθρωση Κοινωνικές κατασκευές για το περιβάλλον Περιβαλλοντική Ιστορία Περιβαλλοντικά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Συνεργάζομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Συνεργάζομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Τι είναι Συνεργασία 2. Γιατί χρειάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι

Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Κεφάλαιο και κράτος: Από τα Grundrisse στο Κεφάλαιο και πίσω πάλι Γιώργος Οικονομάκης geconom@central.ntua.gr Μάνια Μαρκάκη maniam@central.ntua.gr Συνεργασία: Φίλιππος Μπούρας Κομβικό-συστατικό στοιχείο

Διαβάστε περισσότερα

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου

Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων. *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου Ηθική και Λογοτεχνία* Σεμινάρια Επιθεωρητών Φιλολογικών Μαθημάτων Σεπτέμβριος 2013 *ΗΗ παρούσα μορφή έχει ελεγχθεί από την Επιστημονική υπεύθυνη του Π.Σ.Λ. ρα Αφροδίτη Αθανασοπούλου 1 Λογοτεχνία σημαίνοναισθητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ»

«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» «ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» Σίμος Δανιηλίδης Δήμαρχος Συκεών, Μέλος Δ.Σ. ΚΕΔΚΕ Με ιδιαίτερη χαρά συμμετέχω στη 4 η Γενική Συνέλευση αποδήμων Αιρετών της Αυτοδιοίκησης. Γνωρίζετε

Διαβάστε περισσότερα

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο

Μια οµαδικοαναλυτική άποψη για την ιστορία και το χρόνο Η παρακάτω εργασία παρουσιάστηκε στο εισαγωγικό σεµινάριο στα οµαδικά δυναµικά στην Ελληνική Εταιρεία Οµαδικής Ανάλυσης και Ψυχοθεραπείας, τον Ιανουάριο του 2000. Στην οµάδα που συνεργάστηκε µαζί µου για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ: Η ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ Ο ρόλος της Δια βίου Μάθησης στην καταπολέμηση των εκπαιδευτικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τοζήτηματωνκοινωνικώνανισοτήτωνστηνεκπαίδευσηαποτελείένα

Διαβάστε περισσότερα

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης

Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης. Αριστοτέλης 1 ηµ. Τζωρτζόπουλος ρ. Φιλοσοφίας Σχολικός Σύµβουλος ΠΕ02 Γ Λυκείου Αρχαία θεωρητικής κατεύθυνσης Αριστοτέλης Ενότητα 15η 1. Μετάφραση Γι αυτόν που ασχολείται µε το σύστηµα διακυβέρνησης, πιο ειδικά µε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η ηθική της ευθύνης στην Ελλάδα της χρεοκοπίας

Η ηθική της ευθύνης στην Ελλάδα της χρεοκοπίας Η ηθική της ευθύνης στην Ελλάδα της χρεοκοπίας Χαρίδημος Κ. Τσούκας Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στην Έδρα Columbia Ship Management, Πανεπιστήμιο Κύπρου & Διακεκριμένος Ερευνητής Καθηγητής Οργανωσιακών

Διαβάστε περισσότερα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα

Η ελληνική και η ευρωπαϊκή ταυτότητα ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΝΔΟΦΡ/ΚΗΣ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ 14 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2008 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΥΝΟΛΟ ΣΕΛΙΔΩΝ: (4) ΚΕΙΜΕΝΟ Η ελληνική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Δ'. ΚΕΙΜΕΝΟ 'Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) Μικρή Πράσινη Θάλασσα Μικρή πράσινη θάλασσα δεκατριώ χρονώ Που θα θελα να σε υιοθετήσω Να σε στείλω σχολείο στην Ιωνία

Διαβάστε περισσότερα

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση...

Γιώργης Παυλόπουλος. Τι είναι ποίηση... Γιώργης Παυλόπουλος Τι είναι ποίηση... "Αν ένα πουλί μπορούσε να πει με ακρίβεια τι τραγουδάει, γιατί τραγουδάει, και τι είναι αυτό που το κάνει να τραγουδάει, δεν θα τραγούδαγε". Κυρίες και Κύριοι Φίλες

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Αναπτύσσομαι 1 Προσωπική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Προσωπική Βελτίωση Αναπτύσσομαι 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Γιατί είναι απαραίτητη η ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά

ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ. Τρίγωνα, κάλαντα σκόρπισαν παντού. κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού. ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΛΑΝΤΑ Τρίγωνα, κάλαντα, σκόρπισαν παντού κάθε σπίτι μια φωλιά του μικρού Χριστού, τρίγωνα κάλαντα μες στη γειτονιά ήρθαν τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά Άστρο φωτεινό, θα βγει γιορτινό μήνυμα

Διαβάστε περισσότερα

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου

Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου 1 Η στρατηγική πολύ µικρής κρατικής δύναµης: Η περίπτωση της Κύπρου Στο διεθνές σύστηµα δεν υπάρχουν µόνο οι µεγάλες δυνάµεις αλλά επίσης υπάρχουν µεσαίες, µικρές ή και πολύ µικρές δυνάµεις. Βέβαια η διαµόρφωση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ

ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΙΣΜΟΣ ΙΣΛΑΜ ) إسالم (αραβικά: Η αραβική λέξη «Ισλάμ» σημαίνει «υποταγή» και νοείται από τους μουσουλμάνους ως «υποταγή στον Θεό» εκείνοι που αποδέχονται την θρησκεία

Διαβάστε περισσότερα

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη

Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη Λιμνών Αποξηράνσεις - έρευνα με την Ελένη Κοβάνη (παρουσίαση του βιβλίου) από την Καλλισθένη Αβδελίδη 1 Για το βιβλίο Λιμνών Αποξηράνσεις Το βιβλίο βασίστηκε στα αποτελέσματα του ερευνητικού έργου «Αποξηράνσεις

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης

Ε. Κριτήριο αξιολόγησης 57 Ε. Κριτήριο αξιολόγησης Παιδιά, σ αυτό το σημείο σας δίνουμε ένα κριτήριο αξιολόγησης για συμπληρωματική εξάσκηση πάνω σε λεξιλογικές ασκήσεις και σε ανάπτυξη θεμάτων έκθεσης. Καλή επιτυχία!!! Η Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 2003 ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΡΧΕΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΟΜΑ Α Α Α.1 Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων της Στήλης Α και δίπλα το γράµµα της θέσης που αποδίδεται στον καθένα από αυτούς από τη Στήλη Β.

Διαβάστε περισσότερα

Δημιουργίες...με θέμα το 2015

Δημιουργίες...με θέμα το 2015 Φτερό παγωνιού: σύμβολο της αθανασίας και της ανανέωσης... σύμβολο της ανάστασης. Δημιουργίες Σχεδιασμός: 1 105 105M 111K 111M 112 112Θ 119K 119P 103 103P Μενταγιόν Τα κοσμήματα διατίθενται σε ασήμι 925

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ

ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ ΑΛΕΞΑΝΤΕΡ ΠΟΟΥΠ ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΜΟΝΑΞΙΑ Ευτυχής που ποθεί και που νοιάζεται Την πατρική γη να φυλάξει, Το γενέθλιο αγέρι, Στο χώμα του να ανασαίνει Που με γάλα ή ξερό ψωμί τρέφεται Και στους φίλους του πάει στολισμένος

Διαβάστε περισσότερα

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ιερα Μητρόπολις Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2011 Ύμνος της ομάδας «Υπακοή» Σιγανά βαδίζεις πάντα σιωπηλή άγρυπνη ν ακούσεις των

Διαβάστε περισσότερα

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη

κατεύθυνση της εξάλειψης εθνοκεντρικών και άλλων αρνητικών στοιχείων που υπάρχουν στην ελληνική εκπαίδευση έτσι ώστε η εκπαίδευση να λαμβάνει υπόψη ΕΙΣΑΓΩΓΗ Είναι γνωστό ότι, παραδοσιακά, όπως άλλα εκπαιδευτικά συστήματα έτσι και το ελληνικό στόχευαν στην καλλιέργεια και ενδυνάμωση της εθνοπολιτιστικής ταυτότητας. Αυτό κρίνεται θετικό, στο βαθμό που

Διαβάστε περισσότερα

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΛ

Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΛ Γ ΤΑΞΗ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΛ ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ-ΙΟΥΝΙΟΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 1. ΗΛΕΚΤΡΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΤΑΛΑΝΤΩΣΕΙΣ 1-2 Περιοδικά φαινόμενα. 1-3 Απλή αρμονική ταλάντωση. 1-4

Διαβάστε περισσότερα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα

Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα Το παρών κείμενο αφορά τα αποτελέσματα των συζητήσεων των 2 σεμιναρίων σε Αθήνα και Βόλο που διοργανώθηκαν σε συνεργασία του Systemic Innovation Zone και μελών του δικτύου Imagine the City. Σκοπός των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5

ΚΑΡΤΑ XVII: ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ. Συντάχθηκε απο τον/την Ονειρόκοσμος Τετάρτη, 11 Αυγούστου 2010 13:27 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 * ΤΟ ΑΣΤΕΡΙ * 1 / 5 Τ αστέρι που εικονίζεται σ αυτή την κάρτα είναι ο πλανήτης Αφροδίτη, ο Έσπερος των αρχαίων, που ο λαός τον ονομάζει Αποσπερίτη. Το ίδιο άστρο, όταν προβάλλει την αυγή πριν ανατείλει

Διαβάστε περισσότερα

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ

ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ ALBUM ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ 2010 ΦΥΣΑΕΙ Μη µου µιλάς γι' αυτά που ξεχνάω Μη µε ρωτάς για καλά κρυµµένα µυστικά Και µε κοιτάς... και σε κοιτώ... Κι είναι η στιγµή που δεν µπορεί να βγεί απ' το µυαλό Φυσάει... Κι είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού

Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Ευλογηµένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Κοριτσιών ηµοτικού Μακρυνίτσα 2010 Ύμνος της ομάδας «Ευαγγέλιο» Βιβλία και μαθήματα ζωγραφισμένα σχήματα και τόσα βοηθήματα να μη δυσκολευτώ Απ όλους τόσα έμαθα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΟΝΙΟΥ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Το να είσαι γονιός δεν είναι εύκολο πράγμα. Δεν υπάρχει ευκαιρία για πρόβα, δεν υπάρχουν σχολεία. Το μόνο που κουβαλάμε

Διαβάστε περισσότερα

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1

Πολύ περισσότερα από ένα απλό φροντιστήριο! σ. 1 ΚΕΙΜΕΝΟ Η Δημοκρατία στην εποχή της παγκόσμιας ανομίας Θα αρχίσω από μιαν αναδρομή. Οι έννοιες του «Λαού» και της «Κοινωνίας» δεν είναι ούτε διϊστορικές ούτε αυτονόητες. Αποκρυσταλλώθηκαν από τη νεωτερική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ «ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ» ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2015 ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΕΝΔΟ- ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ & ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ:

22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: 22 ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΟΙΗΤΩΝ WORLD CONGRESS OF POETS ΛΑΡΙΣΑ, 29 ΙΟΥΝΙΟΥ ΕΩΣ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011 ΟΜΙΛΙΑ ΒΟΥΛΑΣ ΚΩΣΤΟΠΕΤΡΟΥ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΚΑΛΙΔΗ» 1 Παγκόσμια

Διαβάστε περισσότερα

Ευαγγελία Μισραχή - ΚΙΡΚΗ συνθήκες τις θυσίες. Είναι ένας πόνος τόσο αβάστακτος το να ζεις με άλλη και η καρδιά σου ν' ανήκει αλλού. Κι ο χρόνος αντί να αμβλύνει και να επουλώνει την πληγή, να επιμένει

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα.

ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ. Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. ΠΛΑΤΩΝΟΣ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ Θέμα: Απόδειξη του ότι η αρετή μπορεί να διδαχτεί είναι η ίδια η αγωγή των νέων στην Αθήνα. Οι φορείς της αγωγής στην Αθήνα Βαθμίδες αγωγής Παιδευτικά μέσα A).. α).......

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr

ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16. «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 «Η κόρη η μονάχη» (Καστοριά - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #16 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε όλα τα παραμύθια

Διαβάστε περισσότερα

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία]

[Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 16536 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 04/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΒΙΤΣΟΥ ΛΙΛΙΑΝΝΑ [Πώς παρουσιάζουν τα ΜΜΕ τα άτομα με αναπηρία] Α. Η συγγραφέας αναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 Α. ΚΕΙΜΕΝΟ Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Κάποια από τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Οδ. Ελύτη ειναι: η ποιητική προσέγγιση του κόσµου µε τις αισθήσεις,

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ www.romvos.edu.gr ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α1) Ο συγγραφέας αναφέρεται στην απαράµιλλη οµορφιά της Ελλάδας, καθώς επίσης και στον κίνδυνο καταστροφής της εξαιτίας του τουρισµού. Επισηµαίνει

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ ΚΑΤΑΔΙΚΟΣ Κ. ΘΕΟΤΟΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗ Α ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ Το έργο αποτελεί μία ηθογραφική ψυχογραφία με κοινωνικό περιεχόμενο. Οι ήρωες του μας θυμίζουν ήρωες από τα έργα του Τολστόι (Πόλεμος και Ειρήνη αγροτικές εργασίες)

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ

ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΕΚ 381 ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΟΥ ΕΠΕΑΚ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ: ΤΟ επόμενο θέμα είναι πολύ σημαντικό. Μας απασχολεί πάρα πολύ, μόνο ως προφήτες όμως μπορούμε να λειτουργήσουμε. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. Κοινωνική Παθητικότητα ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΕΚΘΕΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ Κοινωνική Παθητικότητα Ο άνθρωπος στην πορεία της μετεξέλιξής του από βιολογικό σε κοινωνικό ον, πέρα από την εκμάθηση κάποιων ρόλων, ωθείται, πότε συνειδητά και πότε ασυνείδητα,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΟΜΙΛΟΣ ΓΙΟΥΛΑ ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το όραμα και οι εταιρικές αξίες του Ομίλου ΓΙΟΥΛΑ προσδιορίζουν στον μέγιστο βαθμό τη

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα

Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα Κ. Σ. Δ. Μ. Ο. Μ. Οι Πυθαγόρειοι φιλόσοφοι είναι μια φιλοσοφική, θρησκευτική και πολιτική σχολή που ιδρύθηκε τον 6ο αιώνα π.χ από τον Πυθαγόρα τον Σάμιο στον Κρότωνα της Κάτω Ιταλίας. Η κοινότητα στεγαζόταν

Διαβάστε περισσότερα

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος

Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Δήμητρα Ηλιάδου MD, MSc Ψυχίατρος Οικονομική κρίση «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε την αναστάτωση και τις πιθανές συνέπειες της οικονομικής κρίσης, δεν πρέπει να ξαφνιαστούμε αν δούμε περισσότερες αυτοκτονίες

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής

Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ. Κώστας Ν. Τσιαντής Η ΠΑΙΔΕΙΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΩΣ ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κώστας Ν. Τσιαντής Πρόβλημα που τέθηκε από τους διοργανωτές της διημερίδας Οι Έλληνες εκπαιδευτικοί

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής.

Η Προκήρυξη. Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Η Προκήρυξη Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 15 Φεβρουαρίου 2007 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Υπάρχει ένα Νέο Μήνυμα του Θεού στον Κόσμο. Προέρχεται από τον Δημιουργό όλης της ζωής. Έχει

Διαβάστε περισσότερα

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους

Αιτιολογική έκθεση. µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει στον εκδοτικό χώρο και στους Αιτιολογική έκθεση Η Επιτροπή Κρατικών Bραβείων Λογοτεχνικής Μετάφρασης εργάστηκε για τα βραβεία του 2013, όπως και την προηγούµενη χρονιά, έχοντας επίγνωση α. των µεγάλων δυσκολιών που η κρίση έχει δηµιουργήσει

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ

Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ Η ΕΠΙΚΟΥΡΕΙΑ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΛΕΩΝΙΔΑΣ Α. ΑΛΕΞΑΝΔΡΙΔΗΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΖΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ, ΑΝ Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΦΡΟΝΗΣΗ, ΟΜΟΡΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ, ΚΑΙ ΟΥΤΕ ΠΑΛΙ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΟΝ

Διαβάστε περισσότερα

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) ***

( μαθήτρια Γ γυμνασίου) *** «...Η γλωσσομάθεια στις μέρες μας είναι απαραίτητη. Τα άτομα με επαρκή γνώση μιας ξένης γλώσσας έχουν τη δυνατότητα να είναι αποτελεσματικότεροι στις σπουδές τους, αφού μπορούν ψάχνοντας σε ξένες βιβλιογραφίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2015 Ημέρα μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος. 70 χρόνια μετά Από τη Μαρτυρία στην Παιδεία

Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2015 Ημέρα μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος. 70 χρόνια μετά Από τη Μαρτυρία στην Παιδεία Δευτέρα, 2 Φεβρουαρίου 2015 Ημέρα μνήμης Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος 70 χρόνια μετά Από τη Μαρτυρία στην Παιδεία Αξιότιμοι προσκεκλημένοι, Σας καλωσορίζω στη σημερινή εκδήλωση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση

Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Η Ηγεσία Κάνει τη Διαφορά: Κρίση, Αυτογνωσία, Αναγέννηση Χαρίδημος Τσούκας Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στην Έδρα Columbia Ship Management, Κοσμήτορας της Σχολής Οικονομικών Επιστημών και Διοίκησης,

Διαβάστε περισσότερα

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις

Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις LOGO Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας Σέρρες, 17/10/2010 Η δια βίου μάθηση ως εκπαιδευτική πολιτική: κρίσιμα ζητήματα και προτάσεις Δρ. Γεώργιος A. Κουλαουζίδης Μαθηματικός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς

ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ. Μιχάλης Αρφαράς ΙΑΚΟΠΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ Μιχάλης Αρφαράς «ΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ ΓΕΝΝΑΕΙ ΤΙΣ ΜΕΓΑΛΕΣ ΣΚΙΕΣ, Ο ΗΛΙΟΣ ΤΙΣ ΕΠΙΜΟΝΕΣ.» Η προσωπική διαδροµή του Μιχάλη Αρφαρά έχει να κάνει µε τη ΣΚΙΑ. Η γέννησή του σε µια χώρα σαν την Ελλάδα,

Διαβάστε περισσότερα

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ)

«Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) Τα Αρωματικά Φυτά. «Ο αιθέριος θησαυρός του τόπου μας». Τάσεις Προοπτικές. Ηλίας Ντζάνης, Γεωπόνος πρ. πρ/νος Κ.Σ.Ε Αγρινίου ΔΗΜΗΤΡΑ (ΕΘΙΑΓΕ) τα ερωτήματα: 1. Τι είναι Αρωματικά-φαρμακευτικά φυτά? 2.

Διαβάστε περισσότερα

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη.

Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η «Γιορτή της µητέρας» ή ηµέρα της µητέρας είναι κινητή εορτή προς τιµήν της µητέρας και γιορτάζεται κάθε χρόνο την δεύτερη Κυριακή του µήνα Μάη. Η γιορτή της µητέρας στην Ελληνική Μυθολογία Η πρωταρχική

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ. «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ «Μόνο γιατί µ αγάπησες» (Οι τρίλιες που σβήνουν, 1928, σελ. 72 73 σχολικού βιβλίου) Μαρία Πολυδούρη ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 1. Το ποίηµα υπερασπίζεται µια ορισµένη ποιητική επιλογή. Ποια είναι αυτή και σε ποιο είδος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ιδαγµένο κείµενο Τεχνική Επεξεργασία: Keystone 1 Τεχνική Επεξεργασία: Keystone 2 Τεχνική Επεξεργασία: Keystone 3 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α. Γι' αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014

ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ. Χανιά, Απρίλιος 2014 ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ Χανιά, Απρίλιος 2014 Τον Αύγουστο του 2010, ενεργοί πολίτες των Χανίων προχωρήσαμε στη δημιουργία της ανεξάρτητης δημοτικής μας κίνησης με επικεφαλής τον Τάσο Βάμβουκα. Με διαφορετικές αφετηρίες,

Διαβάστε περισσότερα

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού

Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού 1. Το νερό στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων Το μεγαλύτερο μέρος της γης αποτελείται από νερό. Το 97,2% του νερού αυτού βρίσκεται στους ωκεανούς, είναι δηλαδή αλμυρό. Μόλις το 2% βρίσκεται στους πόλους

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008) Προσχέδιο έργου Ανάδειξης των Καταλόγων και της Βιβλιοθήκης της Ιεράς Μονής Καρακάλλου (Δεκέμβριος 2008)

Διαβάστε περισσότερα

Μουσική και Μαθηματικά!!!

Μουσική και Μαθηματικά!!! Μουσική και Μαθηματικά!!! Η μουσική είναι ίσως από τις τέχνες η πιο δεμένη με τα μαθηματικά, με τη μαθηματική σκέψη, από την ίδια τη φύση της. Η διατακτική δομή μπορεί να κατατάξει τα στοιχεία ενός συνόλου,

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι.

Η Γενιά του 1880: Βιζυηνός- Παπαδιαμάντης Υ κ. Αποστολή / κ. Αθήνη ΠΑΜ14. Ιστορία της Νεοελληνικής. Λογοτεχνίας: 18 ος 20 ος αι. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ Τ Μ Η Μ Α Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ι Α Σ Ωρολόγιο Πρόγραμμα Εαρινού Εξαμήνου, Ακαδημαϊκό έτος 2010-2011 Β ΕΞΑΜΗΝΟ 9.00 10.00 Γενική Γλωσσολογία ΙΙ Υ

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα

Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα Κώστας Λεµονίδης - Κάπως Αµήχανα 1. Παντοτινά δικός σου Ξέρεις ποιος είσαι, ελεύθερο πουλί Μέσα σου βλέπεις κι ακούς µιά φωνή Σου λέει τι να κάνεις, σου δείχνει να ζεις Μαθαίνεις το δρόµο και δεν σε βρίσκει

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΕ Β ΚΥΚΛΟΥ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΕ Β ΚΥΚΛΟΥ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΤΕΕ Β ΚΥΚΛΟΥ 2004 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ ΚΕΙΜΕΝΟ Γιώργος Μπαµπινιώτης Η Ελληνική Γλώσσα, Παρελθόν - Παρόν - Μέλλον Το θέµα που τίθεται, µετά από το γενικότερο καθορισµό της έννοιας της φυσιογνωµίας

Διαβάστε περισσότερα

Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr

Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Δημόσια Ελληνική Αστρονομική Εγκυκλοπαίδεια www.astronomia.gr Ανδρέας Παπαλάμπρου Παναγιώτης Αντωνόπουλος Κωνσταντίνος-Νεκτάριος Γουργουλιάτος Νικόλας-Ρικάρδο Καβαλιέρο Αστρονομική

Διαβάστε περισσότερα

Η ασφάλεια στον LHC Ο Μεγάλος Επιταχυντής Συγκρουόµενων εσµών Αδρονίων (Large Hadron Collider, LHC) είναι ικανός να επιτύχει ενέργειες που κανένας άλλος επιταχυντής έως σήµερα δεν έχει προσεγγίσει. Ωστόσο,

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα