ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑ ΥΟΜΕΝΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑ ΥΟΜΕΝΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ"

Transcript

1 ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑ ΥΟΜΕΝΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ. ΗΜΗΤΡΑ ΒΟΥ ΟΥΡΗ, M.Ed. ΜΟΝΙΚΑ Α. ΠΑΠΑ, ρ. Επιστηµών Αγωγή. Στην εργασία αυτή ερευνάται η δραστηριότητα των παιδιών τη προσχολική ηλικία για την κατάκτηση των Προαναγνωστικών και Προγραφικών δεξιοτήτων. Επίση γίνεται ερευνητική αναφορά στην αναδυόµενη γραφή και ανάγνωση στα πλαίσια του φυσικού και αβίαστου εγγραµατισµού µε γνώµονα τον a priori σκεπτικισµό στη διδασκαλία τη πρώτη γραφή και ανάγνωση, µε µορφή σχολειοποίηση. Η αναφορά στι θέσει του Ed. Claparède ενισχύουν την επιχειρηµατολογία µα, για την αποφυγή τη συστηµατική διδασκαλία τη Πρώτη Γραφή και Ανάγνωση στο Νηπιαγωγείο. «Ίσω το να περνά ο ISSN

2 βάτραχο από την κατάσταση του γυρίνου να είναι ένα ελιγµό. εν θα τανε καλύτερα να γεννιούντανε απ την αρχή µε πόδια και χωρί αυτή την ουρά προπάντων που είναι ένα ελιγµό και πλάνη. Αλλά αυτό ο ελιγµό είναι αναµφισβήτητα απαραίτητο. Μη νοµίζετε ότι θα επισπεύδαµε πολύ το σχηµατισµό σµό των ώριµων βατράχων, κόβοντα την ουρά των γυρίνων πράγµα που θα γινότανε αν οι βάτραχοι είχαν σχολεία». (Claparède,2010,σ.13). ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Σύµφωνα µε τα ερευνητικά δεδοµένα και την πάγια θέση τη Unesco, η δηµιουργικότητα του παιδιού υφίσταται συνεχεί µεταπτώσει στι διάφορε βαθµίδε τη εκπαίδευση. Στην προσχολική ηλικία έχουµε το maximum τη δηµιουργικότητα. Στο δηµοτικό σχολείο έχουµε µια απώλεια 80%, που συνδέεται µε τη σχολειοποίηση του παιδιού και τι διαδικασίε τη αγωγή και µάθηση. Ο.Γληνό θα χαρακτηρίσει το σχολείο οδοστρωτήρα και Προκρούστη των ψυχών: «ε θέλω να ρίψω το βλέµµα ει εικόνα θλιβερά, δε θέλω να ψάλλω Ιερεµιάδε. Όλοι τα γνωρίζετε, όλοι το αισθάνεσθε, όλοι τα βλέπετε, όλοι τα ζήσατε ISSN

3 τα θλιβερά πράγµατα. Όλοι το εγνωρίσατε το σχολείον φυλακήν και το σχολείον υπνωτήριον, το σχολείον των λόγων και των γραµµατικών τύπων και των κενών φράσεων, το σχολείον το σκοτεινόν εσωτερικώ και εξωτερικώ, το σχολείον του Ευρώτο και του ψυχικού αποπνιγµού, το σχολείον οδοστρωτήρα και Προκρούστην των ψυχών, το σχολείον το αφρονηµάτιστον, το σχολείον που δίδει χαρτιά και τίποτε άλλο, το σχολείον το περιφρονούµενον από µαθητέ, από γονεί, από κοινωνία και πολιτεία». (Γληνό, 1925, σ ). Στο σύγχρονο Νηπιαγωγείο οι θλιβερέ αυτέ διαπιστώσει του.γληνού δεν έχουν καµία θέση. Σύµφωνα µε το Ν.1566/85 ο σκοπό του Νηπιαγωγείου τείνει στην καλλιέργεια και ανάπτυξη δεξιοτήτων, µε δραστηριότητε συµµετοχικέ του ίδιου του παιδιού και ειδικότερα: στην καλλιέργεια των αισθήσεων, στον εµπλουτισµό των εµπειριών του νηπίου µέσα από το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον σε µια σχέση αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση, στην ανάπτυξη τη έκφραση στο γλωσσικό πεδίο, µε καταφυγή στο συµβολικό στάδιο, στη συνύπαρξη και στη δηµιουργία σχέσεων συνειδητή συνεργασία µέσα από κοινωνικοποιητικέ ISSN

4 δραστηριότητε, τέλο το νήπιο παρωθείται µέσα από το οργανωµένο περιβάλλον να συνειδητοποιήσει την κοινωνική και αντικοινωνική συµπεριφορά. (Ν.1566/85). ISSN

5 ΟΙ ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ FLORENCE DE MEREDIE ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΙ ΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΑΙ ΙΩΝ. Η Florence De Meredieu επηρεασµένη από τι θέσει του Arno Stern παρατηρεί τα εξή : Η γραφή έχει αφετηρία την εξεικόνιση τη ανθρώπινη µορφή. Το παιδικό σχέδιο εντάσσεται σε µια απεικονιστική καταγραφή του σωµατικού ειδώλου. Από τη γλώσσα των κινήσεων οι άνθρωποι οδηγήθηκαν στη σηµειακή απεικόνιση τη γραφή. Έχουµε δηλαδή τη γενική αρχή τη γλωσσολογία : αισθησιοκινητικό στάδιο-συµβολικό στάδιο-σηµειακό στάδιο- κωδικοποίηση και αποκωδικοποίηση. Τα εικονογράµµατα εποµένω δεν είναι παρά µία περιγραφή των κινήσεων, των δραστηριοτήτων και τη συστηµατοποιηµένη πράξη. ISSN

6 Η ζωγραφική αποτέλεσε από τι αρχέ του ανθρώπινου πολιτισµού µια εκδήλωση των πρωτόγονων γραφών. (Meredieu,1981,σ.29). Το ερώτηµα που τίθεται στου ερευνητέ, είναι να εξηγήσουν την αλληλεξάρτηση τη λέξη και του πράγµατο. Οι έρευνε θα ανατρέξουν στην ψυχολογία και θα επισηµάνουν την καθοριστική συµβολή του ψυχοκινητικού τοµέα. (D.Braun et al. 1978,σ. 27).Η αναφορά τη Meredieu στον Stern και στον Luquet αποσαφηνίζει τα στάδια τη εξέλιξη τη παιδική γραφή µέσα από τι απεικονίσει και ειδικότερα: Το παιδί περνάει από το στάδιο του τυχαίου ρεαλισµού κατά την ηλικία των 2 ετών. Από το στάδιο του αποτυχηµένου ρεαλισµού κατά το τρίτο-τέταρτο έτο. Στο στάδιο αυτό το παιδί αναπαράγει τι µορφέ σε µια αντιγραφική δραστηριότητα. ISSN

7 Από το στάδιο του διανοητικού ρεαλισµού, από τα 4-10 χρόνια το παιδί ζωγραφίζει, ό,τι ξέρει και όχι ό,τι βλέπει. Στο στάδιο του οπτικού ρεαλισµού το παιδί από τα 12 χρόνια ακολουθεί τη δεοντολογία τη προοπτική. Το παιδί αρχίζει να γράφει, όταν συνειδητά ή ασυνείδητα µουντζουρώνει κάθε επιφάνεια που προσφέρεται στι δραστηριότητέ του. Η δραστηριότητα αυτή θα αντιµετωπιστεί µε επιφύλαξη από το Luquet, ο οποίο αναφέρεται στην ενόρµηση του παιδιού, για µια οπτική αναπαράσταση τη πραγµατικότητα, ενώ το µουντζούρωµα, όπω θα φανεί στη συνέχεια, έχει βαθύτερο ψυχολογικό περιεχόµενο. (Meredieu,1981,σ.39-40). Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΜΟΥΝΤΖΟΥΡΩΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ. Το µουντζούρωµα είναι µια αυθόρµητη κίνηση του νηπίου που θέλει να εκφραστεί και να απεικονίσει το περιβάλλον ISSN

8 του. Φυσικά δεν είναι δυνατόν να οριοθετηθεί και να ερµηνευτεί στα πλαίσια τη εκφραστική ανάγκη του παιδιού, που ικανοποιείται, χωρί τι αναστολέ τη παρέµβαση των ενηλίκων. Σύµφωνα µε τα ερευνητικά δεδοµένα το µουντζούρωµα κατά τη M.Bernson εξελίσσεται ω εξή : Στην ηλικία των 18 µηνών το παιδί µουντζουρώνει και δηµιουργεί παιδικό σχέδιο κυκλικό και καµπύλο χωρί περιορισµό στι κινήσει του. Σε ηλικία 2-3 ετών έχουµε το αναπαραστατικό στάδιο µε εναλλαγή στη συνεχή και ασυνεχή γραµµή. Σε ηλικία 3-4 ετών έχουµε το επικοινωνιακό στάδιο.εδώ το παιδί προσπαθεί να επικοινωνήσει µέσα από το µουντζούρωµα µε του ενηλίκου. (Meredieu,1981,σ.46). Η ΣΥΝ ΕΣΗ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΜΕ ΤΗ ΓΡΑΦΗ. Ένα σηµαντικό στοιχείο για τι προγραφικέ δεξιότητε αποτελεί η στροφή του παιδιού και το πέρασµα από το ISSN

9 µουντζούρωµα στα ανθρωπάκια. Οι εκπαιδευτικοί των πρώτων βαθµίδων τη εκπαίδευση γνωρίζουν την ευχάριστη ενασχόληση των παιδιών µε την ιχνογράφηση τη ανθρώπινη φιγούρα. Αυτό αποσκοπεί στη βελτίωση τη παραστατική απεικόνιση τύπων και µορφών που εµπίπτουν στα άµεσα ενδιαφέροντά του. Αυτή η απεικόνιση κατά το Stern περιλαµβάνει τρει τύπου από ανθρώπινε φιγούρε ω εξή : Ο άνθρωπο πατάτα, σχηµατικά ατελή, δείχνει τη µετάβαση του παιδιού από το γυρίνο στο βάτραχο. Ο άνθρωπο δρόµο, που απεικονίζει το άτοµο µε τα δύο άκρα του. Ο άνθρωπο λουλούδι, που αποτελεί µια τελειότερη µετάβαση του γυρίνου σε συνθετότερο σχήµα. Όπω γράφει η Florence De Meredieu το γραφικό αυτό ξέσπασµα του παιδιού, δεν είναι τίποτα άλλο από «µια δικαιολογία και µια µεταµφίεση τη απόλαυση ISSN

10 που νιώθει το παιδί να χειρίζεται φόρµε, χρώµατα, α, υλικά». (Meredieu, 1981,σ.62). Στην προσχολική ηλικία δε χρειάζεται συστηµατική διδασκαλία τη ανάγνωση και τη γραφή, αλλά µια ελεύθερη ενασχόληση του παιδιού µε τι ενορµήσει του, που το καθιστούν ικανό να χειρίζεται τι ιχνογραφικέ και ζωγραφικέ του δεξιότητε. H εκµάθηση τη γραφή και τη ανάγνωση ξεκινάει στην ηλικία των 6 ετών, µε την είσοδο στο δηµοτικό σχολείο. Οι προγραφικέ δεξιότητε θα το καταστήσουν ικανό να ενταχθεί στη συστηµατική εκµάθηση αυτών των παραµέτρων, που είναι προγραµµατισµένε και διδάσκονται συστηµατικά κατά το επίσηµο αναλυτικό πρόγραµµα. Η ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΣΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΛΟΓΟ. Πρέπει να γίνει συνείδηση τη εκπαιδευτική κοινότητα, ότι ο γραπτό λόγο έχει αφετηρία τον προφορικό και στην προσχολική ηλικία η καλλιέργεια και η σύνδεση προφορικού και γραπτού λόγου αποτελεί διαδικασία «εκ ISSN

11 των ων ουκ άνευ» για να κατακτήσει το παιδί τι προαναγνωστικέ και προγραφικέ δεξιότητε. Ο λόγο, όπω τονίστηκε ήδη, µέσα από το αισθησιοκινητικό στάδιο, θα περάσει στο συµβολικό και στη συνέχεια στο σηµειακό στάδιο. Το παιδί του Νηπιαγωγείου δραστηριοποιείται κατά κανόνα στο αισθησιοκινητικό και στο συµβολικό στάδιο χωρί να αποκλείεται η εξαίρεση τη µετάβαση και στο σηµειακό. Το αισθησιοκινητικό στάδιο απαιτεί επαφή του παιδιού µε τα αντικείµενα και τα πράγµατα. Το µάθηµα τη πραγµατογνωσία, που είχε συµπεριληφθεί στο παραδοσιακό σχολείο, είχε µεγάλη δόση σοφία, αφού ακολουθούσε τη ρήση του Rousseau (J. Chateau, 1958, σ. 280) και του Pestalozzi (L. Meylan, 1958, σ.287), ότι τίποτα δεν πρέπει να διδάσκουµε στα παιδιά αν δεν τα φέρουµε σε επαφή µε τα ίδια τα πράγµατα. ιατυπώθηκε έτσι η αρχή τη άµεση παρατήρηση και τη αυτοψία των γνωστικών αντικειµένων, µε άµεση ή έµµεση εποπτεία και κυριάρχησε το αξίωµα «ίδασκε ISSN

12 εποπτικώ», που θεωρήθηκε απαράβατη και πρώτιστη διδακτική αρχή. Κάθε παρέκκλιση από την µετά προσοχή αντίληψη τη πραγµατικότητα, χαρακτηρίστηκε από του παιδαγωγού και του διδακτικολόγου ω µια αυτόχρηµα αερολογία.(παπά, 2007, σ.94-96). Φυσικά αυτό αργότερα πήρε µια µορφή καθολική γενίκευση και κυριαρχία τη εικόνα σε τέτοιο σηµείο, που ο J.Piaget θα µιλήσει για τη µετάβαση από το βερµπαλισµό των λόγων στο βερµπαλισµό τη εικόνα. (Piaget, 1979, σ.82). Κατά το αισθησιοκινητικό στάδιο το παιδί τη προσχολική ηλικία έχει τη δυνατότητα µέσα από το υλικό και το οργανωµένο περιβάλλον που διαθέτει το νηπιαγωγείο, να περιεργαστεί τι διάφορε κατασκευέ, αισθητοποιώντα σχηµατικά µέσα από το οπτικό του πεδίο τη φόρµα και το µέγεθο των προσώπων και των πραγµάτων. Έτσι το παιδί ονοµατίζει πια το αντικείµενο µε το ουσιαστικό του όνοµα, καθώ και κάθε ζώο ή πράγµα που του παραθέτει η νηπιαγωγό. Στη συνέχεια ISSN

13 το ίδιο το παιδί επιχειρεί να απεικονίσει, χωρί καµία προσδοκία τελειότητα εκ µέρου τη νηπιαγωγού, το πραγµατικό αντικείµενο. Μα δείχνει δηλαδή τη διαδικασία µετάβαση από τον προφορικό και το πραγµατικό στην απεικόνιση έστω και σε ατελή µορφή, προσπαθώντα να πλησιάσει το πραγµατικό αντικείµενο, το ζώο, το πρόσωπο ή το πράγµα. Αυτό το στάδιο, που είναι σηµαντικό για το παιδί είναι το συµβολικό στάδιο. Συµβολίζει δηλαδή, ό,τι είδε και περιεργάστηκε στο αισθησιοκινητικό στάδιο. Αυτό φυσικά ενισχύεται συνεχώ από τη νηπιαγωγό µε παρωθητικέ και ενθαρρυντικέ παρεµβάσει, δηλαδή µε ονοµασία του αντικειµένου, που εγχαράσσεται στο παιδί ω κάτι το δεδοµένο αφού τόσο στην οικογένεια, όσο και στο σχολείο έχει οπτικά και ακουστικά βιώµατα και κατέχει το επίπεδο και το όνοµα του κάθε ουσιαστικού. Αν το παιδί τώρα θελήσει να περάσει στο σηµειακό στάδιο, δηλαδή να γράψει έστω και µε ατελή µορφή το όνοµα που σηµασιολογικά ανήκει στο σύµβολο, τότε δεν ISSN

14 έχει ιδιαίτερη σηµασία αν αυτό θα είναι µια πλήρη λέξη, αλλά σηµασία έχει η προσπάθεια του παιδιού να καθυποτάξει το σύµβολο στο σηµείο, δηλαδή να γράψει σε προγραφική δεξιότητα το όνοµα. Αυτό µπορεί σηµειολογικά να γίνει και µε ένα φωνήεν ή µε ένα σύµφωνο ή και µε περισσότερα. Το ίδιο το παιδί µπορεί να διαβάσει αυτό που έγραψε, όπω ακριβώ οι ενήλικε διαβάζουν τα δικά του κείµενα. Η µεγάλη σηµασία έγκειται στο γεγονό, ότι αυτό που γράφει το παιδί ω σηµείο, δηλαδή ω µια τυποποιηµένη λέξη δεν έχει καµία οµοιότητα µε το σύµβολο από απεικονιστική άποψη. Για παράδειγµα, η νηπιαγωγό δίνει στο παιδί ένα πλαστικό γατάκι. Το αισθησιοκινητικό στάδιο είναι απόλυτα σαφέ γιατί το παιδί έχει δει την αληθινή γάτα και ίσω να έχει παίξει µαζί τη. Το πλαστικό αντικείµενο είναι σε ένα µεγάλο ποσοστό ένα αντίγραφο τη γάτα. Το παιδί που είναι εξοικειωµένο µε όλα τα χαρακτηριστικά, παρόλα που υπολείπονται του πραγµατικού αντικειµένου διαπιστώνει σε γενικέ γραµµέ µέσα από ISSN

15 τι αναµνήσει του, ότι αυτό το ζώο είναι η γάτα. Η νηπιαγωγό καλεί το παιδί να ονοµάσει προφορικά το αντικείµενο µε το όνοµά του. Αυτή η διαδικασία είναι και εύκολη και ευχάριστη για τα παιδιά τη προσχολική ηλικία. Συνειδητοποιούµε δηλαδή,ότι το αισθησιοκινητικό στάδιο περιλαµβάνει την αυτοψία, τι ενορµήσει του παιδιού, τα βιώµατα και τη βεβαιότητα, ότι έχει κάνει µια ενδελεχή παρατήρηση και αυτοψία και δεν είναι κάτι, που κινείται στη σφαίρα του φανταστικού, ή αφίσταται πολύ από την πραγµατικότητα. Όλη αυτή η διαδικασία δίνει στη νηπιαγωγό τη δυνατότητα να περάσει στο συµβολικό στάδιο, που είναι µια εικόνα ή µια ζωγραφιά ή µια φωτογραφία µε κάποιο συγκεκριµένο ζώο, δηλαδή στην περίπτωσή µα µε τη γάτα. Αυτό το στάδιο συµβολίζει και προσπαθεί να δώσει σε εικονική πια µορφή αυτό που µέχρι τώρα τα παιδιά το είχαν σε ένα πραγµατικό αντικείµενο ή σε πρόπλασµα. Στα παραδοσιακά νηπιαγωγεία παλαιότερα, όπω διαβάζουµε σε ISSN

16 αντίστοιχα εγχειρίδια τη εποχή εκείνη, η νηπιαγωγό µπορούσε να φέρει και µια πραγµατική γάτα στο νηπιαγωγείο. Τώρα φυσικά είναι πιο δύσκολο, γιατί πρέπει να έχει τα πιστοποιητικά εµβολιασµού και όλα τα υπόλοιπα έγγραφα. Εποµένω το πρόπλασµα πλησιάζει το πραγµατικό και δίνει στα παιδιά που δεν έχουν δει µια γάτα τη δυνατότητα, να πάρουν µια ιδέα,του τι ακριβώ είναι αυτό το ζώο. Στην εικόνα όµω δεν είναι το ίδιο,γιατί οι διαστάσει τη οπτική αντίληψη του ζώου είναι επίπεδε και διαφορετικέ. Το ίδιο συµβαίνει µε ένα σπίτι, είτε πραγµατικό, είτε σε εκµαγείο. εν είναι ακριβώ το ίδιο µε αυτό που έχουµε αισθητοποιήσει, ω το σπίτι µα. Στην περίπτωση αυτή τα παιδιά θα ασχοληθούν µε την απεικονιστική δραστηριότητα και σύµφωνα µε τον ατοµικό ρυθµό του καθενό και τι ιδιαίτερε ικανότητε, θα έχουµε την απεικόνιση στα τετράδιά του, δηλαδή θα έχουµε το συµβολικό στάδιο. Η µετάβαση στο λεγόµενο σηµειακό στάδιο είναι το ζητούµενο, γιατί το παιδί πρέπει, να περάσει από το ISSN

17 σύµβολο στο σηµείο, που όπω αντιλαµβάνεται κανεί δεν είναι εύκολο για την ηλικία των παιδιών του νηπιαγωγείου. Βέβαια οι θεωρητικοί και οι ερευνητέ δεν είναι σύµφωνοι για το πότε πρέπει, να ξεκινήσει η πρώτη γραφή και ανάγνωση. Τυπικό παράδειγµα είναι η κυρία Maria Montessori, που ξεκινάει αυτέ τι δεξιότητε από την ηλικία των 4 ετών. (Κλεάνθου - Παπαδηµητρίου,1980,σ ). Στην επιστήµη όµω τα πάντα θεωρούνται και αναθεωρούνται. Η επιστήµη ανατρέπει συνεχώ και αναιρεί ακόµα και τα δικά τη ευρήµατα και τι θέσει τη, µε νέε και αυτό σηµαίνει,ότι δεν έχει βρει την απόλυτη αλήθεια. Την απόλυτη αλήθεια την έχουν βρει τα δόγµατα, που είναι αξιώµατα και αναπόδεικτε αλήθειε και ανάγονται στην αξιακή σφαίρα του ανθρώπου. «Αποστολή τη επιστήµη : να τα µελετάει και να τα βυθοµετράει όλα. Όλοι, όποιοι κι αν είµαστε, είµαστε οι πιστωτέ τη έρευνα. Είµαστε όµοια και οι οφειλέτε τη. Μα οφείλουν και οφείλουµε. Το να ξεφεύγουµε ένα φαινόµενο, να του αρνιούµαστε την ISSN

18 προσοχή που του ανήκει, να το αποδιώχνουµε, να του γυρίζουµε τι πλάτε περιγελώντα το, είναι σα να χρεωκοπούµε την αλήθεια. Είναι σαν ν αφίνουµε να διαµαρτυρηθεί η υπογραφή τη επιστήµη». (V.Hugo,1950,σ.12). Σε σχέση τώρα µε το θέµα µα, αυτό στοιχεί µε το ψυχοβιολογικό πεδίο και τα κρατούντα στη σηµερινή ελληνική εκπαιδευτική πραγµατικότητα, που έχει θεσµοθετήσει τη σχολειοποίηση µε γνώµονα φυσικά τι έρευνε των ειδηµόνων. Έτσι η πρώτη γραφή και ανάγνωση πρέπει να αρχίσει συστηµατικά στην πρώτη τάξη του δηµοτικού σχολείου. Στο νηπιαγωγείο συνεπώ θα έχουµε τι προαναγνωστικέ και προγραφικέ δεξιότητε. Για το λόγο αυτό στην εισήγησή µα προσπαθήσαµε,να κάνουµε ένα σαφή διαχωρισµό, του τι είναι τα στάδια,τα οποία διανύει το παιδί, για να φτάσει από το ευκταίο στο εφικτό. Βέβαια η θεωρία του Piaget µα έχει δώσει πλήρη αναφορά στα στάδια ωρίµανση, αλλά σύµφωνα µε το Vygotsky «καλή διδασκαλία είναι εκείνη που προηγείται τη ανάπτυξη». ISSN

19 ( ανασσή, 2000, σ.21). Εµεί εδώ µε αυτή την εισήγησή µα δεν θα ισχυριστούµε, ότι έχουµε βρει την απόλυτη αλήθεια. Νοµίζουµε, ότι έχουµε τα εχέγγυα για να µην κάνουµε αυτό το λάθο. Προσπαθούµε απλώ να ερευνήσουµε το θέµα, µε κάθε σεβασµό στην κατακτηµένη επιστηµονική γνώση και να κάνουµε τι δικέ µα επισηµάνσει που φυσικά δεν αποτελούν παγκόσµιο θέσφατο. Συµπερασµατικά πρέπει να πούµε, ότι ο προφορικό λόγο είναι η απαρχή και το σηµαντικό µέσο στα χέρια τη νηπιαγωγού, ώστε φυσικά και αβίαστα να κάνει τη σύζευξή του µε το γραπτό λόγο. Οι προσδοκίε µα είναι ο πλήρη σεβασµό του ατοµικού ρυθµού των παιδιών, και κάθε δικό του επίτευγµα, όσο αµελητέο και αν είναι για του ενήλικε, δεν παύει να είναι πηγή χαρά, ανακάλυψη και δηµιουργία για τα ίδια τα παιδιά. (Παπά, 2007,σ.12). Ο ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΑΝΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΟΣ ΓΛΩΣΣΙΚΟΣ ΚΩ ΙΚΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ B.BERNSTEIN ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ISSN

20 ΣΤΙΣ ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΙΟΥ. Η µεγάλη σηµασία του νηπιαγωγείου και τη προσχολική επιστήµη ενισχύεται συνεχώ και από τι απόψει µεγάλων ερευνητών, όπω ο B.Bernstein. Οι έρευνέ του, που φυσικά δέχτηκαν την κριτική του Labov, µά έδειξαν την επίδραση, που ασκεί το κοινωνικοοικονοµικό περιβάλλον και οι άλλοι παράγοντε στην κατάκτηση του επεξεργασµένου γλωσσικού κώδικα του παιδιού καθώ και τη µεγάλη ευθύνη που έχουν όσοι ασχολούνται µε τα παιδιά τη προσχολική ηλικία. Ο B.Bernstein κάνει αναφορά στι µητέρε, αλλά η ηλικία που αναφέρεται συµπεριλαµβάνει και τι νηπιαγωγού αφού, οριοθετεί τι λεγόµενε πρωτογενεί και δευτερογενεί παιδαγωγικέ οµάδε. Ο επεξεργασµένο γλωσσικό κώδικα ευνοεί του κατόχου του, για να κατακτήσουν προεπιλεγµένου στόχου, αφού εντάσσεται στου µηχανισµού που χρησιµοποιεί η αστική ιδεολογία. Ο ISSN

21 B.Bernstein υποστηρίζει, ότι ο επεξεργασµένο και ανεπεξέργαστο γλωσσικό κώδικα έχουν την αφετηρία του στην πολιτισµική ώσµωση και το ευρύτερο κοινωνικοοικονοµικό περιβάλλον. (Mussen, 1973,σ.38). Ο ρόλο τη µητέρα είναι σηµαντικό στην καλλιέργεια και στην ανάπτυξη του γλωσσικού κώδικα του παιδιού. Ο B.Bernstein παραθέτει τα παραδείγµατα 2 µητέρων, από διαφορετικέ κοινωνικέ τάξει, καθώ και το διάλογό του µε τα παιδιά του ηλικία 5 ετών. Οι διάλογοι µεταξύ των παιδιών και των µητέρων δείχνουν τι παιδαγωγικέ και αντιπαιδαγωγικέ παρεµβάσει του στην επικοινωνία. ιάλογο µητέρα παιδιού από την κατώτερη κοινωνική τάξη: «-Μητέρα Μητέρα: Κρατήσου σφιχτά. -Παιδί: Γιατί; -Μητέρα: Κρατήσου σφιχτά. -Παιδί: Γιατί; -Μητέρα Μητέρα: Θα πέσει ISSN

22 -Παιδί: Γιατί; -Μητέρα Μητέρα: Σου είπα να κρατιέσαι σφιχτά δε σου είπα;» (Mussen et al., 1973,σ.39) H επικοινωνία τη µητέρα και του παιδιού γίνεται σε ένα απαγορευτικό επίπεδο. Υπάρχει η κατηγορική προσταγή τη µητέρα προ το παιδί, που το οδηγεί σε µονολεκτικέ απαντήσει. Η µητέρα χρησιµοποιεί την προστακτική έγκλιση: κρατήσου, µε τρόπο αυταρχικό και συναισθηµατικά αδιάφορο. Το παιδί προσπαθεί µε την ερώτηση γιατί, να αναπτύξει το διάλογο, αλλά η απάντηση είναι σταθερή, ψυχρή και επιτακτική. Αντιλαµβάνεται κανεί τον εξουσιαστικό ρόλο, που η µητέρα εξαντλεί σε κάθε παιδική ερώτηση. Το λεξιλόγιο επίση συνίσταται σε µια συνεχή επανάληψη των ίδιων λέξεων και ο διάλογο καταλήγει σε αδιέξοδο. Πρέπει να τονίσουµε εδώ, ότι οι παιδικέ ερωτήσει µπορεί να είναι άσχετε µε τον αποδέκτη του, αλλά όχι και τον ποµπό, που επιθυµεί πάντα να έχει απέναντί του έναν ανοικτό δέκτη. (Φραγκουδάκη, 1985, σ Mussen, 1973,σ.38 ISSN

23 Παπά,2007,σ.238). Στο δεύτερο διάλογο έχουµε µία µητέρα από τη µεσαία κοινωνική τάξη. Το σκηνικό εδώ διαφοροποιείται. Υπάρχει αµεσότερη επικοινωνία στο διάλογο µεταξύ µητέρα και παιδιού και είναι εµφανή ο συναισθηµατικό ανεφοδιασµό, που συναντάται έντονα στα παιδιά τη προσχολική ηλικία. Παραθέτουµε το διάλογο: «-Μητέρα ητέρα: Κρατήσου καλά µικρό µου. -Παιδί Παιδί: Γιατί; -Μητέρα: Εάν δεν κρατιέσαι θα τιναχτεί µπροστά και θα πέσει. -Παιδί Παιδί: Γιατί; -Μητέρα Μητέρα: Έλα µικρό µου κρατήσου σφιχτά και µη κάνει τόση φασαρία».(mussen et al., 1973,σ.39). Είναι εµφανέ, ότι ο διάλογο µητέρα και παιδιού έχει πάλι τη χρήση τη προστακτική αλλά ο λόγο είναι συνθετότερο, µε κύριε και δευτερεύουσε προτάσει. Επίση δίνει το ερέθισµα στο παιδί να αντιδράσει δηµιουργικά, χωρί φυσικά αυτό να ISSN

24 φαίνεται στι τυποποιηµένε απαντήσει του, όπω καταγράφονται στο διάλογο. Το παιδί στο διάλογο αυτό αποκτά συνείδηση τη επικοινωνία, χωρί την αποστόµωση που δηµιουργεί µια απαγορευτική παρέµβαση. (Φραγκουδάκη, 1985, σ Mussen, 1973,σ.38 Παπά, 2007, σ ). Από τον προφορικό λόγο του παιδιού δηµιουργείται το έναυσµα για τη µετάβαση στο γραπτό λόγο. Το παιδί θέλει να αποτυπώσει τη σκέψη του στο χαρτί και έτσι η νηπιαγωγό οδηγείται σταδιακά στι προγραφικέ και προαναγνωστικέ δραστηριότητε. Αυτό ακολουθεί µια ψυχοπαιδαγωγική διάσταση στη µεθοδολογία ώστε να αποφευχθεί η σχολειοποίηση και ο µαθησιακό καταναγκασµό. Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Σε θεσµικό επίπεδο οι δεξιότητε στο προαναγνωστικό στάδιο τείνουν, να συζεύξουν τον προφορικό µε το γραπτό λόγο, σύµφωνα µε όσα αναφέραµε στα στάδια τη ISSN

25 αισθησιοκινητική, συµβολική, και σηµειακή διαδικασία. Κάθε πρόταση που εκφέρει το παιδί είναι σύνολο από έξει, που συνδέονται και απαρτίζουν ένα περιεχόµενο. Χρειάζεται συνεπώ να κωδικοποιηθούν οι προφορικοί διάλογοι, ώστε να καταλήξουν σε µια γραπτή απεικόνιση. Αυτό για το παιδί τη προσχολική ηλικία είναι δύσκολο, και οι εµµονέ των παιδαγωγών να επιβάλλουν την εκµάθηση τη ανάγνωση και τη γραφή θεωρείται ασύµφορη. Γενικότερα η διαδικασία για απόκτηση προαναγνωστικών και προγραφικών δεξιοτήτων σύµφωνα µε το Αναλυτικό Πρόγραµµα του ΥΠ.Ε.Π.Θ συνοψίζεται ω εξή : Παρώθηση του νηπίου στι προαναγνωστικέ δεξιότητε. Προσέγγιση των στόχων του προ δεασµού, τη κωδικοποίηση του προφορικού λόγου σε γραπτό και τανάπαλιν. ISSN

26 Εκλα κευση τη λεκτική επικοινωνία για την κατανόηση των γλωσσικών δοµών και τη λειτουργία του λόγου. Κινητοποίηση και δραστηριοποίηση των νηπίων να εµπλακούν στο προαναγνωστικό και προγραφικό στάδιο, φυσικά και αβίαστα, µε τη νηπιαγωγό σε ρόλο δηµιουργικό και συνεργατικό. Η νηπιαγωγό γράφει τι σκέψει των νηπίων στον πίνακα µε επιλογή και τι διαβάζει µεγαλόφωνα. Στα κείµενα που επιλέγονται και αναγράφονται στον πίνακα, η νηπιαγωγό σε βοηθητικό πάντα ρόλο αποµονώνει κάτι που τα ενδιαφέρει. Η διαδικασία αυτή πλαισιώνεται από υλικό, που επινοεί η νηπιαγωγό και είναι ενισχυτικό τη διαδικασία για τι προαναγνωστικέ και προγραφικέ δεξιότητε. ιάφορε δραστηριότητε και αντιµεταθέσει λέξεων στην επιλεγµένη πρόταση, που γίνονται µε παρέµβαση ISSN

27 τη νηπιαγωγού δίνουν την ευκαιρία στα παιδιά να συνειδητοποιήσουν, ότι η όλη διαδικασία είναι µια παιγνιώδη µορφή µάθηση, ελκυστική για την ηλικία του. Ο γενικότερο στόχο των δραστηριοτήτων αυτών είναι, να προ δεάσει το νήπιο, ώστε να κατακτήσει τι δεξιότητε όχι µε τη συστηµατική διδασκαλία τη ανάγνωση, που φυσικά θα αρχίσει όταν το παιδί εγγραφεί στην Α ηµοτικού. Η διαδικασία τείνει επίση, να εισαγάγει το παιδί στη µορφοφωνολογική λειτουργία τη γλώσσα. Ταυτόχρονα η νηπιαγωγό επιλέγει τη στρατηγική για τη σύνδεση του προφορικού µε το γραπτό λόγο. Όπω είναι φυσικό τα νήπια αδυνατούν να γράψουν και να διαβάσουν τα κείµενα. Η νηπιαγωγό τα καλεί να εκφραστούν. Μεταφέρει στον πίνακα ή στο χαρτί τι σκέψει του. Τα νήπια έχουν πειστεί, ότι ο προφορικό του λόγο έχει περάσει από το αισθησιοκινητικό στο συµβολικό για να καταλήξει ISSN

28 τελικά στο σηµειακό στάδιο. Εδώ γίνεται η κωδικοποίηση αβίαστα και τα νήπια έχουν φτάσει στο στόχο του, δηλαδή να γράψουν µέσα από τι στρατηγικέ τη νηπιαγωγού και να διαβάσουν διαισθητικά το κείµενο, ακολουθώντα τη µεγαλόφωνη ανάγνωση τη νηπιαγωγού «εν χορώ» ή ατοµικά και οµαδικά µέσα από την οµάδα. (ΥΠΕΠΘ, 1988,σ.282). Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΚΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΩΝ ΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ:ΤΟ ΠΑΙΧΝΙ Ι ΤΗΣ ΞΕΧΑΣΜΕΝΗΣ ΛΕΞΗΣ. Μια από τι προσφιλεί και αποτελεσµατικέ στρατηγικέ τη νηπιαγωγού είναι και το παιχνίδι τη ξεχασµένη λέξη. Η διαδικασία αυτή περιλαµβάνει µια πρόταση, που την επινοούν τα ίδια τα παιδιά αυθόρµητα. Η νηπιαγωγό µε παιγνιώδη τρόπο επαναλαµβάνει την πρόταση ξεχνώντα µια λέξη. Τα νήπια συµπληρώνουν την ξεχασµένη λέξη και η πρόταση αποκτά την αρχική τη δοµή. ISSN

29 Αυτό η νηπιαγωγό το επαναλαµβάνει και µε άλλε λέξει τη πρόταση. Στην πράξη η νηπιαγωγό ακολουθεί την εξή διαδικασία: Επιλέγει µια πρόταση: Σήµερα η Άννα γιορτάζει. Η νηπιαγωγό δίνει στα νήπια µικρά ξυλάκια ανάλογα µε την έκταση που έχει κάθε λέξη τη πρόταση. Στη συγκεκριµένη πρόταση τα παιδιά παίρνουν 4 ξυλάκια. Η νηπιαγωγό καλεί τα νήπια να βάλουν ένα ξυλάκι σε κάθε λέξη τη επιλεγµένη πρόταση. Τα παιδιά βλέπουν και ανάλογα επιλέγουν τα ξυλάκια σύµφωνα µε το µέγεθο και την έκταση τη κάθε λέξη. Έτσι κάτω από την πρόταση υπάρχουν τα αντίστοιχα 4 ξυλάκια. Η νηπιαγωγό τώρα καλεί τα παιδιά να διαβάσουν την πρόταση, δείχνοντα τα ξυλάκια. Όλα τα νήπια κάνουν την ίδια δραστηριότητα. Η νηπιαγωγό για να εµπεδώσει τη δεξιότητα αυτή, καλεί τα νήπια να βγάλουν από την οριζόντια σειρά το πρώτο ξυλάκι. ISSN

30 Στην συνέχεια αρχίζουν να διαβάζουν την πρόταση µε τη βοήθεια τη νηπιαγωγού. Η ίδια διαδικασία µπορεί να γίνει µε την αφαίρεση και άλλων µερών τη πρόταση. Σε κάθε κίνηση αφαίρεση ενό κοµµατιού, τα νήπια καλούνται να σύρουν µια γραµµή στη θέση που ήταν το ξυλάκι. Αυτό επαναλαµβάνεται µέχρι ότου όλα τα ξυλάκια, που αποτελούν την πρόταση αντικατασταθούν µε οριζόντιε γραµµέ. Αυτό γίνεται, είτε στον πίνακα, είτε στο χαρτί, είτε στο θρανίο, που κάθε νήπιο έχει µπροστά του. Η νηπιαγωγό καλεί πάλι τα νήπια να διαβάσουν την πρόταση. Στη συνέχεια οι οριζόντιε γραµµέ που χάραξαν τα ίδια τα παιδιά αντικαθίστανται µε τι αντίστοιχε λέξει, που είναι ήδη γραµµένε σε χαρτοταινίε π.χ. Σήµερα Η Άννα γιορτάζει. Με τη συνεχή επανάληψη η πρόταση αυτή γίνεται κτήµα των νηπίων. (ΥΠΕΠΘ,1990,σ ). ΟΙ ΥΠΟ ΕΙΞΕΙΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΤΑ ΙΟ. ISSN

31 Τόσο η γραφή, όσο και η ανάγνωση έχουν αφετηρία την ψυχοπαιδαγωγική διάσταση. (Μαλαφάντη, 2005,σ.15-26). Η συνθετότητα τη γραφή οδηγεί του ψυχοπαιδαγωγού στην ενίσχυση τη αντιληπτικοκινητική και νοητική παρουσία του νηπίου. Έτσι το νήπιο ακολουθεί ορισµένε δραστηριότητε, όπω είναι οι διαδροµέ του στο χώρο και στη συνέχεια η µεταφορά αυτών των δραστηριοτήτων σε λεκτικό και σε γραφικό επίπεδο. Οι στόχοι των δραστηριοτήτων αυτών αφορούν την οικοδόµηση του αντιληπτικοκινητικού σχήµατο των διαδροµών, την αναδιοργάνωση, τον µετασχηµατισµό καθώ και τη µεταγραφή σε νοητικό σχήµα. Η γραφή είναι η απεικόνιση τη σκέψη µα µε συµβατικά σηµεία. Είναι η κωδικοποίηση του λόγου µε γραφικά σύµβολα. Το παιδί µε τι προαναγνωστικέ ασκήσει αρχίζει να κατανοεί, όπω έχουµε ήδη διατυπώσει, τη στενή σχέση ανάµεσα στον προφορικό και το γραπτό λόγο. Το νηπιαγωγείο αλλά και η οικογένεια του προσφέρουν πολλέ ευκαιρίε παρατήρηση και επαφή µε τα γραπτά κείµενα: (βιβλία, περιοδικά, ISSN

32 εφηµερίδε, τηλεόραση κτλ). Έτσι το νήπιο σχηµατίζει µια πρώτη οπτικοακουστική αντίληψη του γραπτού λόγου, χωρί να είναι ακόµα σε θέση να διαβάζει και να γράφει. Όπω συµβαίνει και µε την ανάγνωση το νηπιαγωγείο οφείλει να προ δεάσει τα παιδιά για τη γραφή, η διδασκαλία των οποίων θα γίνει συστηµατικά σύµφωνα µε το θεσµικό πλαίσιο στο δηµοτικό σχολείο. Στόχο του είναι η προοδευτική ανάπτυξη τη δεξιότητα των παιδιών, να απεικονίζουν γραφικά τι σκέψει του. Η διαδικασία προετοιµασία του νηπίου για τη γραφή περιλαµβάνει: «1. Την οικοδόµηση του αντιληπτικοκινητικού σχήµατο των διαδροµών και το µετασχηµατισµό του βαθµιαία σε νοητικό σχήµα. 2. Τη µεταγραφή του παραπάνω νοητικού σχήµατο των διαδροµών στο γραφικό χώρο. 3. Την ανάπτυξη τη λεπτή του κινητικότητα, που γίνεται µε την ταυτόχρονη αγωγή του χεριού και του µατιού, το συντονισµό δηλαδή τη οπτική αντίληψη µε τι λεπτέ κινήσει των χεριών.4. τη δυναµική και ρυθµική προπαρασκευή των κινήσεων που οδηγούν στη γραφή. 5. Την εξοικείωση µε ISSN

33 διάφορα µέσα γραφή». (ΥΠΕΠΘ, 1990,σ.285). Η νηπιαγωγό µε το βοηθητικό και συνεργατικό τη ρόλο καθοδηγεί τα παιδιά να προσανατολιστούν στο χώρο και να αισθητοποιήσουν τι κινήσει : δεξιά-αριστερά-από κάτω προ τα επάνω και τανάπαλιν. Η νηπιαγωγό είναι συνεχώ παρούσα στι δραστηριότητε του παιδιού που θεωρείται ενταγµένο µέλο στην οµάδα και προσέχει ώστε να µην ανακόπτονται οι δηµιουργικέ κινήσει του. Είναι λάθο να ξεκινήσουµε τη διαδικασία τη γραφή µε ένα διαγραµµισµένο χαρτί και µε διαδικασίε που απέχουν πολύ από τι αναπτυξιακέ δυνατότητε του νηπίου. Το παιχνίδι είναι µια κυρίαρχη µορφή δραστηριότητα στην οποία το παιδί διοχετεύει την τάση του για ανακοίνωση και δηµιουργία. Έτσι το παιδί γίνεται καλό παρατηρητή και ταυτόχρονα δηµιουργό. Για την άσκηση στο προγραφικό στάδιο η νηπιαγωγό περνάει µαζί µε την οµάδα των παιδιών από τον κύκλο στι τεθλασµένε γραµµέ µέσα από τι διαδροµέ. Επίση µέσα από την αµφιπλευρικότητα και του συµµετρικού γραφισµού τα ISSN

34 νήπια µπορούν να περάσουν αβίαστα στο σχεδιασµό. Οι ειδικοί τονίζουν τη σηµασία του προφορικού λόγου. Το παιδί πρέπει να παρωθείται και να ενθαρρύνεται στον προφορικό λόγο. «Σύµφωνα µε τη θεωρία του N.Chomsky, κατά την οποία το παιδί παράγει διαρκώ νέε προτάσει, θεωρούµε τον προφορικό λόγο των παιδιών όχι σαν απλή επανάληψη ή αποµίµηση του κώδικα των ενηλίκων, αλλά σαν αληθινέ γλωσσικέ δηµιουργίε που παράγουν τα παιδιά µε βάση αυτό, που η Latin ονοµάζει «σχήµατα δηµιουργία», τα οποία καλύπτουν συγχρόνω τη γενικεύουσα αφοµοίωση και την πρωτοτυπία του λόγου». (ΥΠΕΠΘ, 1990, σ.299). Το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο προτείνει επιπλέον για την ανάγνωση και τη γραφή στο νηπιαγωγείο κάποιε συγκεκριµένε δεξιότητε όπω : να ενθαρρύνουµε τα παιδιά στην ανάπτυξη ικανοτήτων µε την επικοινωνιακή διαδικασία τη διήγηση, τη περιγραφή, τη εξήγηση, τη επιχειρηµατολογία και τη απόκτηση φωνολογική επίγνωση. Το νήπιο πρέπει να έρθει σε επαφή µε το γραπτό λόγο, µέσα από τα διάφορα έντυπα, κάνοντα µια ISSN

35 προσεκτική µεταφορά των µηνυµάτων σε δικά του λειτουργικά σχήµατα. ίνεται έτσι, η δυνατότητα να συνειδητοποιήσουν τα νήπια ότι ο προφορικό λόγο έχει τη δική του γραφική απεικόνιση και η δεοντολογία τη ανάγνωση οδηγεί το µάτι από τα αριστερά προ τα δεξιά. Η νηπιαγωγό διαβάζει για τα νήπια που αντιλαµβάνονται τη συλλαβική δοµή των λέξεων και συνειδητοποιούν τη «φωνηµική και συντακτική συνείδηση τη γλώσσα». (ΥΠΕΠΘ,2003, σ ). Σε ό,τι αφορά τη γραφή και τη γραπτή έκφραση, τα νήπια συνειδητοποιούν µέσα από τι δραστηριότητε την κοινωνική διάσταση του γραπτού λόγου, αφού µέσα από το γραπτό λόγο γίνεται η µεταφορά των µηνυµάτων και ταυτόχρονα επικοινωνούν µεταξύ του σε ένα πλέγµα αλληλεπίδραση. Συνηθισµένη δραστηριότητα είναι, η γραφή του ονόµατο από τα ίδια τα παιδιά, ενώ η νηπιαγωγό τα ενθαρρύνει, να γράφουν, όταν το επιθυµούν, χωρί φυσικά να παρεµβαίνει διορθωτικά στο «σωστό σωστό» ή στο «λάθο λάθο». ISSN

36 Η ΑΝΑ ΥΟΜΕΝΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΡΟΓΡΑΦΙΚΕΣ-ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΡΟΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΕΞΙΟΤΗΤΕΣ. Οι προαναγνωστικέ και προγραφικέ δεξιότητε βρίσκουν τη λειτουργική του έκφραση στην Αναδυόµενη ανάγνωση και γραφή. Όπω είναι γνωστό οι προσδοκίε τη οικογένεια κρατάνε σε συνεχή εγρήγορση το ενδιαφέρον του παιδιού να µάθει και να κατακτήσει το ταχύτερο δυνατό τι σηµαντικέ αυτέ δεξιότητε. Σύµφωνα µε τη Maria Montessori καταγράφεται η σταθερή τη άποψη, για τη δυνατότητα των παιδιών να εκδηλώσουν την ικανότητα για πρώιµη ανάγνωση και γραφή από την ηλικία των 4 ετών. Αυτή η τάση εκδηλώνεται µε την περίφηµη «έκρηξη τη γραφή». (Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου,1980,σ.338). Το νηπιαγωγείο πρέπει να αποφύγει µε κάθε τρόπο τη συστηµατική διδασκαλία τη πρώτη γραφή και ανάγνωση. Το έργο αυτό θα το αναλάβει αργότερα το δηµοτικό σχολείο. Τότε θα αρχίσει το παιδί των 6 ετών να εισάγεται στα «µπαστουνάκια µπαστουνάκια» και στα ISSN

37 «κουλουράκια κουλουράκια» δηλαδή στη συστηµατική γραφή και ανάγνωση του Ο και του Ι. Οι ερευνητέ κατέληξαν στο συµπέρασµα, ότι το παιδί κατά την προσχολική ηλικία διανύει µια δυναµική περίοδο, που εκκολάπτεται και µα καταπλήσσει µε την αναδυόµενη ανάγνωση και γραφή. Αυτό φαίνεται και στην περίπτωση του A.Aragon µε τον τίτλο: «Πώ έµαθα να γράφω: Ένα ωραίο πρωί µου ήρθε η έµπνευση πω αν ήξερα να γράφω, θα µπορούσα να πω άλλα πράγµατα από κείνα που σκεφτόµουνα κι αµέσω άρχισα την προσπάθεια µε ό,τι µου είχε µείνει αποτυπωµένο στη µνήµη: γράµµατα, συλλαβέ, λέξει. Μέσα σε πολύ µικρό διάστηµα έκανα τεράστιε προόδου, γιατί δε µου κρατούσαν πια το χέρι, αλλά χρησιµοποιούσα το µολύβι για ό,τι µου κατέβαινε, χώνοντα ανθρωπάκια ή ψάρια ανάµεσα στα γράµµατα, δένοντα χαρταετού στην άκρη των λέξεων µ ένα µεγάλο σπάγκο όλο ζιγκ-ζαγκ. Σιγά σιγά άρχισα να πείθοµαι ότι ο σκοπό τη γραφή δεν ήταν καθόλου αυτό που πίστευαν οι µεγάλοι, αλλά το να καταγράφει ISSN

38 ιδέε που προορίζονται για τον εαυτό σου. Να σηµειώνει µυστικά. Τη µέρα που το σκέφτηκα αυτό, ταράχτηκα τόσο πολύ, που άρχισα να γράφω κρυφά πάνω σ οτιδήποτε, πάνω στο χαρτί, πάνω στου τοίχου, µε άγριο πάθο. Μου τραβήξανε τα αυτιά µου, µου ρίξανε χαστούκια, τίποτα εγώ. Και όταν µε ρωτήσανε «Τι είναι τούτε οι φριχτέ µουντζούρε που κάνει παντού και λερώνει τα τραπεζοµάντηλα, τι τουαλέτε, τα ντουλάπια µα ;», εγώ συνέχισα τη δουλειά µου µε περισσότερο ζήλο. Ήταν ένα παιγνίδι που µε ξετρέλαινε, πρώτα πρώτα γιατί µε ανάγκαζε να έχω µυστικά. Ύστερα να του δίνω µορφή, σα να είχα ένα σύντροφο, ένα φίλο, που µόνο εκείνο θα ήταν σε θέση να αποκρυπτογραφήσει τα ιερογλυφικά µου! Και που µόνο εκείνο θα µπορούσε να µου απαντήσει µε τον ίδιο τρόπο. Γι αυτό το φίλο έβαλα τα δυνατά µου να µάθω να φτιάχνω καλά σχέδια. Αυτά τα σχέδια τα δειχνα στου καθρέπτε, όπου ένα άλλο εαυτό µου έκανε πω διάβαζε. Μια µέρα ο θείο µου, που τον αντιπαθούσα για ISSN

39 τα µουστάκια του, βούτηξε ένα χαρτί που το είχα µουντζουρώσει και φώναξε: «Αυτό το παιδί γράφει! Πότε έµαθε;». (Aragon,1988,σ.33). Για την αναδυόµενη ανάγνωση και γραφή η J.Price αναφέρεται σε παιδιά ηλικία 5 ετών και περιγράφει, πω µέσα από τι επικοινωνιακέ διαδικασίε, µε προτεραιότητα στον προφορικό λόγο τα παιδιά οδηγούνται στην αυθόρµητη ενασχόληση µε τη γραφή µέσα από την ανταλλαγή µηνυµάτων. Η Price ξεκίνησε από το διάβασµα µια ιστορία, που βρίσκεται στο βιβλίο του E.Charles µε τον τίτλο: The bad tempered ladybird. (η κακοµαθηµένη πασχαλίτσα) (Price,1991,σ.2-3). Η ιστορία εξελίσσεται ω εξή : Η πασχαλίτσα επικοινωνεί µε τα παιδιά τη τάξη, µε γραπτά µηνύµατα, τα οποία λόγω αδυναµία των παιδιών να διαβάσουν, του τα διαβάζει η νηπιαγωγό του. Τα παιδιά σε πρώτο στάδιο διερωτήθηκαν, αν η πασχαλίτσα µπορεί να γράψει. Η απάντηση ήρθε από ένα συµµαθητή του, που ισχυρίστηκε ότι µπορεί να γράψει µε τι κεραίε τη. Τα ISSN

40 µηνύµατα έχουν ω εξή : The Magic Tree, Beaver road, Nursery, Dear Children hello, I m the ladybird who lives in the magic tree. Can you guess my name? Write with your ideas.bye». Η µετάφραση έχει ω εξή : «Το µαγικό δέντρο, Beaver Road, Νηπιαγωγείο, Αγαπητά παιδιά: γεια σα, είµαι η πασχαλίτσα που ζει στο µαγικό δέντρο. Μπορείτε να µαντέψετε το όνοµά µου; Γράψτε µου τι ιδέε σα». (Price,1991,σ.4-6). Τα παιδιά θέλουν να απαντήσουν και να βρουν το όνοµα τη πασχαλίτσα. Ένα παιδί ο Μιχάλη σκέφτηκε, ότι ίσω το όνοµά τη να είναι Joe, γιατί αυτό το όνοµα ταιριάζει σε αγόρια και σε κορίτσια. Το γράψιµο του Μιχάλη είναι δυσανάγνωστο. Πρόκειται µάλλον για κάποια κλισέ που θέλει να αποτυπώσει στο χαρτί για να αποδώσει το όνοµα τη πασχαλίτσα, παραλείποντα φωνήεντα και σύµφωνα. Μετά την πρώτη ανταλλαγή των γραπτών µηνυµάτων η πασχαλίτσα στέλνει εκ νέου γράµµα ω εξή : «Αγαπητά παιδιά, ήταν ευχάριστο να διαβάζω όλα τα γράµµατά σα. Ένα από εσά έξυπνα υπέθεσε το όνοµά µου. Joe. ISSN

41 Ελπίζω να σα αρέσει. Είναι τα γενέθλιά µου αύριο και θέλω να ανοίξω τι κάρτε µου. Με αγάπη Joe.ΧΧΧ». (Price,1991,σ.3). Οι απαντήσει των παιδιών στην πασχαλίτσα είναι σε πρωτόγονη µορφή, αφού φυσικά δεν έχουν διδαχθεί τη γραφή. Μέσα όµω από αυτό το αναδυόµενο γράψιµο προσπαθούν µε το δικό του τρόπο να ανταποκριθούν στα µηνύµατα τη πασχαλίτσα. Ένα κορίτσι, η Έµµα στέλνει ένα γράµµα, ζωγραφίζοντα την πασχαλίτσα. Επάνω έχει γράψει το δικό τη όνοµα και δίπλα το όνοµα τη πασχαλίτσα Joe. Η πασχαλίτσα µέσα από τη νηπιαγωγό συνεχίζει και στέλνει το επόµενο γράµµα τη µε το εξή περιεχόµενο: «Αγαπητά παιδιά, σα ευχαριστώ όλου για τι κάρτε σα και τα δώρα στο πάρτι µου. ιασκέδασα πραγµατικά µε τι αναµίξει. Η Έµιλυ µε ρώτησε πόσο χρονών είµαι. Λοιπόν είµαι 4 αλλά δεν ξέρω πόσο χρονών θα είµαι του χρόνου. Μήπω ξέρετε; Σα ευχαριστώ ξανά. Με αγάπη Joe. ΧΧΧ». (Price,1991,σ.6). Όλα τα παιδιά προσπαθούν να γράψουν ένα µήνυµα. Ένα αγόρι ο Joel γράφει: «Joe θα είσαι 5 ISSN

42 χρονών». Μια άλλη µαθήτρια γράφει: «Είσαι 4 και θα γίνει 5». Από τα γράµµατα των παιδιών βλέπει κανεί λέξει, χωρί φωνήεντα. Υπάρχουν λέξει µε γράµµατα ασύνδετα και χωρί αντιστοιχία. Πρόκειται για τυχαία γραφηµικά σύµβολα και κυµατοειδεί γραµµέ. Το επόµενο γράµµα τη πασχαλίτσα προσπαθεί, να κρατήσει αδιάπτωτο το ενδιαφέρον των παιδιών και να κεντρίσει την περιέργειά του : «Αγαπητά παιδιά, θα είµαι λοιπόν 5 χρονών τον επόµενο χρόνο. Αυτό σηµαίνει, ότι µπορώ να πάω στο νηπιαγωγείο µαζί σα ; Ποιο θα είναι ο καινούριο µου δάσκαλο ; Και ποιο θα είναι στην τάξη µου; Με αγάπη Joe. XXX». Τώρα θα απαντήσει µεταξύ των άλλων η Helen, η οποία µιλάει, για το τι θα κάνει η ίδια περισσότερο παρά για τη Joe. Στη συνέχεια και µετά από µια συνειδητή παύση τη ανταλλαγή µηνυµάτων για να αναπτερωθεί το ενδιαφέρον των παιδιών, ώστε να την αναζητήσουν, έρχεται νέο γράµµα τη αλλά αυτή τη φορά είναι σε «φούσκα φούσκα». Το κείµενο: «Dear children, I am sending you this bubble talk letter ISSN

43 today. Your paintings and drawings are beautiful. Would you like to do a bubble talk for me? Love Joe, XXX». (Price,1991,σ.11). Με το γράµµα αυτό η πασχαλίτσα στέλνει στα παιδιά το εξή µήνυµα: «Αγαπητά παιδιά, Σήµερα σα στέλνω το γράµµα µου σε µπαλόνι. Οι ζωγραφιέ σα ήταν πολύ όµορφε. Θα θέλατε να µου γράψετε ένα γράµµα σε µπαλόνι; Με αγάπη Joe XXX». Όλα τα παιδιά προσπαθούν να ανταποκριθούν στο κάλεσµα τη πασχαλίτσα, αλλά επιλεκτικά παραθέτουµε την απάντηση του Joel που όπω παρατηρεί η Price: «στην εικόνα του Joel δεν ήταν η πραγµατική οµιλία του Joel, αλλά η πασχαλίτσα µιλούσε στον Joel». (Price,1991, σ.12). Συµπερασµατικά από την προσπάθεια τη Price µπορεί κανεί να δει, ότι η αναδυόµενη ανάγνωση και γραφή είναι δυνατόν να ευδοκιµήσει στην προσχολική ηλικία, χωρί καταφυγέ στην ανελαστική διδασκαλία τη πρώτη ανάγνωση και γραφή. Τα παιδιά που αρχίζουν να ασκούνται στο νηπιαγωγείο µε την αναδυόµενη ανάγνωση και γραφή, ISSN

44 είναι έτοιµα στην πρώτη δηµοτικού να γράψουν και να διαβάσουν, χωρί ιδιαίτερε δυσκολίε. ΤΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΟΙ ΕΡΕΥΝΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΤΩΝ 6 ΕΤΩΝ. Το ερώτηµα τη ικανότητα για ανάγνωση συνδυάζεται µε το επίπεδο ωρίµανση και ανάπτυξη του παιδιού. Έτσι διατυπώθηκε το : Reading readiness, που σηµαίνει αναγνωστική ετοιµότητα. Για να µπορεί ένα παιδί να διαβάζει πρέπει να έχει την ωριµότητα για την κατάκτηση αυτή τη δεξιότητα. Χρειάζεται καλή λειτουργία τη όραση και τη ακοή. Να µπορεί το παιδί να µιλάει καλά και να προφέρει µε ευκολία φθόγγου. Να προσανατολίζεται εύκολα στο χώρο και να ελέγχει το σωµατικό του σχήµα. Να διαθέτει κινητικότητα. ISSN

45 Να είναι συναισθηµατικά σταθερό µε τάση για κοινωνική ανάπτυξη. (Delogne, 1973, σ.913). Σύµφωνα µε τον Sanderson η αναγνωστική ετοιµότητα, πέρασε από την ιστορική διάσταση, στην πειραµατική θεµελίωση. Η διάγνωση τη κατάλληλη ηλικία είναι αποτέλεσµα πολλών παραγόντων, που αναδύονται µέσα από τη σχολική πρακτική, η οποία θα λάβει υπόψη την ατοµικότητα του µαθητή, ώστε να αποφύγει ανελαστικέ προσεγγίσει. Το ωρίµασµα του παιδιού είναι στην κορυφή. Εδώ όµω οι ειδικοί αρχίζουν να υποστηρίζουν, ότι η ηλικία των 5 έω 6 ετών δε µπορεί να είναι απροσπέλαστη, ούτε να περιπέσει σε δογµατικού αφορισµού. Έτσι οι : Adams, Gray και Reece υποστηρίζουν, ότι το παιδί κατακτά τι δεξιότητε τη ανάγνωση όπω συµβαίνει και µε άλλε κινητικέ και οµιλητικέ δεξιότητε. Ο ίδιο ο Sanderson θα παρατηρήσει ότι: «Η σύγκριση ανάµεσα στο διάβασµα, στο βάδισµα και στο µίληµα δεν είναι εύστοχη». (Delogne, 1973.σ.15). Στο θέµα τη πρώιµη ανάγνωση επεµβαίνει και ο G.Mialaret, ο οποίο εφιστά την προσοχή, για τη ISSN

46 σπουδή µα, να παρωθήσουµε το παιδί στην εκµάθηση ανάγνωση και γραφή, πριν από τα 6 χρόνια. «Μια πάρα πολύ πρόωρη εκµάθηση (τη ανάγνωση ) µπορεί να είναι πηγή µερικών ορθογραφικών διαταραχών να γεννήσει µια κατάσταση αποτυχία, που µπορεί να δηµιουργηθεί, χωρί έγκυρο λόγο». (Delogne, 1973, σ.17). Η θεωρία τη ωρίµανση δε βρίσκει σύµφωνου όλου του ειδικού. Η τάση για εισαγωγή των παιδιών στην πρόωρη ανάγνωση διαπιστώθηκε και από έρευνα του πανεπιστηµίου του Ηarvard στα νηπιαγωγεία για τη διαπίστωση τη προγραµµατισµένη ανάγνωση. Η συζήτηση επεκτείνεται και στι τεχνικέ τη διδακτική µεθοδολογία, καθώ και στα ερωτήµατα: «How late» και «how early». Σηµαντική µεταξύ των άλλων θεωρείται και η παρέµβαση του G.Bouquet, που παρατηρεί εύστοχα ότι «αν η µύηση στην ανάγνωση πρέπει να συνιστάται σε πρόωρη ή βιαστική εκµάθηση τη πρώτη ανάγνωση σύµφωνα µε τι πατροπαράδοτε τεχνικέ,πρέπει να την καταδικάσουµε ρητά και αποφασιστικά». (Delogne, 1973, σ.21). Το ISSN

47 νηπιαγωγείο έχει στόχο την αρµονική ανάπτυξη των ψυχοδιανοητικών ικανοτήτων του παιδιού και όχι τη σχολειοποίηση. Πρέπει να σεβαστούµε τον ατοµικό ρυθµό ωρίµανση, ανάπτυξη και λειτουργία του κάθε παιδιού. Η συστηµατική διδασκαλία τη πρώτη γραφή και ανάγνωση, όπω έχει θεσµοθετηθεί στη χώρα µα, αρχίζει στην πρώτη δηµοτικού σχολείου. Μέχρι τότε το νηπιαγωγείο είναι καλό να δραστηριοποιείται στι προαναγνωστικέ και προγραφικέ δραστηριότητε καθώ και στι στρατηγικέ τη αναδυόµενη ανάγνωση και γραφή, που ενισχύουν την παιδική δηµιουργικότητα, ώστε να µαθαίνει το παιδί, πώ να µαθαίνει. (Παπά, 2007, σ.69-70). ISSN

48 ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΕΛΛΗΝΟΓΛΩΣΣΗ ΚΑΙ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ: Ανδρούσου, Α. (1996). ιαπολιτισµική διάσταση στην εκπαιδευτική πρακτική, στο Το πολύχρωµο σχολείο. Mια εµπειρία διαπολιτισµική εκπαίδευση µέσα από την τέχνη, Tετράδια 2, Aθήνα : Nήσο. Aragon,L. (1988). Πω έµαθα να γράφω: Η Γλώσσα µου, ΣΤ ηµοτικού. τ. Α. (µτφρ. Α. Φωστιέρη ). Αθήνα: ΟΕ Β. Βασιλαράκη, Ι. (1985). Συνέδριο του ΣΕΡΙΖΙ. Η ιδασκαλία τη Λογοτεχνία. Αθήνα. Βιγγόπουλο, Η. (1982). Η εφαρµογή τη Μεθόδου ιδασκαλία µε οµάδε. Αθήνα. Bloom, B.S. et al. (1986). Ταξινοµία διδακτικών στόχων. (Μτφρ. Λαµπράκη-Παγανού). Αθήνα. Βιγκότσκι, Λ. (1988). Σκέψη και Γλώσσα, (µτφρ. Α. Ρόδη). Αθήνα: Γνώση. ISSN

49 Βουγιούκα, Α. (1986). Το γλωσσικό µάθηµα. Αθήνα. Braun.D et all. (1978). Lernzielorientierter Unterricht. Heidelberg: Quelle& Meyer. Chateau,J. κ.α. (1958). Οι µεγάλοι Παιδαγωγοί, (Μτφρ. Κ.Κίτσο ). Αθήνα: Κένταυρο. Γεωργοβασίλη,. (1988). Φιλοσοφία τη Παιδεία, τ. Α., Αθήνα. Γεωργογιάννη, Π. (1997). Θέµατα ιαπολιτισµική Εκπαίδευση. Αθήνα: Gutenberg. Γιαννίδη, Ε. (1974). Γλώσσα και Ζωή. Αθήνα: Κάλβο. Γιαννικοπούλου, Α. (1998). Από την Προανάγνωση στην Ανάγνωση. Αθήνα. Γληνό,. (1976). Έθνο και γλώσσα. Αθήνα. Γληνό,. (1925.)Ένα άταφο νεκρό, Αθήνα. Γκίβαλο, Μ. (1998). Επιστηµολογία- Γνωσιοθεωρία- Μεθοδολογικά πρότυπα, Αθήνα. ISSN

50 Γκλιάου, Ν. (1993). Οικογένεια και σχολείο στα έργα τη Άλκη Ζέη, Αθήνα. Γκόβαρη, Χρ. (2001). Εισαγωγή στη διαπολιτισµική εκπαίδευση, Αθήνα. Claparède,E. (2010). Ψυχολογία του παιδιού και πειραµατική παιδαγωγική. (µτφρ.χ.πάτση). τ. Β. Αθήνα: Κέντρο Ευρωπα κών Εκδόσεων. Compagnon, A. (2001). Ο αίµων τη θεωρία. Λογοτεχνία και Κοινή Λογική. Μεταίχµιο Επιστήµε. Μτφρ. Α. Λαµπρόπουλο. Επιµέλεια Θεώρηση Μετάφραση. Α. Τζούµα. Αθήνα. Γραµµατά, Θ. (1999). ιδακτική του Θεάτρου. Αθήνα: Τυπωθήτω αβάζογλου, Α. (1994). Ο προβληµατισµό για τα άτοµα µε ειδικέ ανάγκε στην περιφέρεια, Αθήνα. ανασσή -Αφεντάκη, Α. (1993). Η εξέλιξη τη Παιδαγωγική και ιδακτική Σκέψη. Αθήνα. ISSN

51 ανασσή -Αφεντάκη, Α. (1981). ιδακτική, Τόµο Α Μάθηση. Αθήνα. ανασσή -Αφεντάκη, Α. (1978). Ψυχολογική Ανάπτυξη ανθρώπου. Ενδοµήτρια Ζωή. Αθήνα. ανασσή -Αφεντάκη Α. (2000). Μάθηση και Ανάπτυξη, τ. Α και τ. Β. Αθήνα. Decroly, Ovide. (1965). La Fonction de Globalisation et l' Enseignement. Bruxelles. Desoer. Decroly, O. (1927). l 'Evolution Affective Chez l' Enfant, Brussels, Belgium. Lamertin. Decroly, O. et Buyse, R. (1923). Les Applications Americaines de la Psychologie a l' Organisation Humaine et a l' Education. Bruxelles. Lamertin,. Decroly, O. (1932). Cours de Psychogenese a l' Universite de Bruxelles s. d. dactylographie, Brussels. University of Brussels. ελµούζο, Α. (1930). Το Κρυφό Σχολειό Αθήνα. ISSN

52 Delogne, R. (1978).H Ανάγνωση πριν από τα έξι χρόνια: Το πρόβληµα τη πρώτη ανάγνωση στο νηπιαγωγείο και η λύση του.(µτφ.γ.βασδέκη ). Αθήνα: ίπτυχο. ηµαρά, Α. (1976). Το αλφαβητάρι µε τον ήλιο. Αθήνα. ηµαρά, Α. ( ). Η Μεταρρύθµιση που δεν έγινε, τ. Α και τ. Β. Αθήνα: Ερµή..Ο.Ε. (1989). Τα Αναλυτικά Προγράµµατα και βιβλία για µαθητέ και δασκάλου. Αθήνα. Dottrens, R. (1974). Παιδαγωγώ και ιδάσκω. (µτφρ. Γ.Βασδέκη ). Αθήνα. Doubrovsky, S. (1985). Η άποψη του Καθηγητή. Συνέδριο του ΣΕΡΙΖΙ. (Μτφρ. Ι. Βασιλαράκη ). Αθήνα. Duran, W. (1993). Εκφραστέ τη ζωή. (Μτφρ. Ε. Μαρδά). Αθήνα: Εκδόσει ελφοί. Eliot, T.S. (1984). Άπαντα τα ποιήµατα. (Μτφρ. Ν. Νικολα δη ). Αθήνα: Εκδόσει Κέδρο. ISSN

53 Eliot, T.S. (1971). Εφτά οκίµια για την Ποίηση. (Μτφρ. Μ. Λα νά). Εκδόσει Κλεψύδρα. Ζαµπέτα, Ε. (1994). Η εκπαιδευτική πολιτική στην πρωτοβάθµια εκπαίδευση , Αθήνα: εκδ. Θεµέλιο,. Ζαµπέτα, Ε. (1999). Αγωγή και εκπαίδευση τη πρώιµη παιδική ηλικία στην Ευρώπη- συγκριτική προσέγγιση, Αθήνα: εκδ. Θεµέλιο. Ζαµπέτα, Ε. (2003). Σχολείο και Θρησκεία, Αθήνα: εκδ. Θεµέλιο. Ζερβού, Α. (1993). Λογοκρισία και αντιστάσει στα κείµενα των παιδικών µα χρόνων. Αθήνα. Ζερβού, Α. (2004). Αρχαιοελληνικέ πηγέ και Νεοελληνικέ χρήσει ενό κλασικού παιδικού βιβλίου. Όψει δηµιουργία και µορφέ πρόληψη του Πινόκιο. Στο. Η Λογοτεχνία Σήµερα. Αθήνα. Ζούκη, Ν. (2007). Ανθρώπινα συστήµατα και θεωρία του χάου. Αθήνα: Ατραπό. ISSN

54 Θεοφανοπούλου- Κοντού,. (1974). Εισαγωγή στη ψυχογλωσσολογία, Αθήνα. Greimas, A. (1985). Η θέση τη Λογοτεχνία στην Εκπαίδευση. Συνέδριο του ΣΕΡΙΖΙ. Η ιδασκαλία τη Λογοτεχνία. Αθήνα, σελ Ηall,N.ed.(1991).Writing with reason.: The emergence of Authorship in young children. London: Hodder& Stoughton. Ιακώβου, Μ. Μαρκόπουλο, Γ. & Μικρό, Γ. (2004). «Θεµατοποιηµένο Βασικό Λεξιλόγιο µέσω Ηλεκτρονικών Σωµάτων Κειµένων (ΗΣΚ). Πρακτική εφαρµογή στη διδασκαλία τη ΝΕ ω ΞΓ». Στο Πρακτικά του 6ου ιεθνού Συνεδρίου Ελληνική Γλωσσολογία. ιαθέσιµο στον δικτυακό τόπο http. //www. philology. uoc. gr/ conferences/ 6thICGL/ ebook/ a/ iakovou & markopoulos& mikros. pdf (3 Ιουνίου 2004). Καζαµία, Α. Παπά, Α. (1981). Ο ρόλο και το έργο του ασκάλου στο εκσυγχρονισµένο ηµοτικό Σχολείο. Εισήγηση ISSN

55 στο ΥΠΕΠΘ για τα Αναλυτικά Προγράµµατα Παιδαγωγικών Ακαδηµιών και Σχολικών Νηπιαγωγών. Κα λα, Μ. Πολεµικό, Ν. Ξανθάκου, Γ. (1994). Η Αλίκη στο χώρο τη οικογένεια και του σχολείου. Αθήνα. Κακάµπουρα, Τίλη, Ρ. (1998). Ανάµεσα στο αστικό κέντρο και τι τοπικέ κοινωνίε, Αθήνα. Κακίση- Παναγοπούλου, Λ. (1995). Και όµω ζωγραφίζουν, Αθήνα. Kalavassis, Ch.Skoumbourdi,. (2002). «Το λάθο και το στίγµα» στο «Εκπαιδευτική, οικογενειακή, πολιτική Ψυχοπαθολογία» Εκδ. Atrapos. Kalavassis. A. Giannikopoulou. (2002). «Τα σύµβολα τη γραπτή γλώσσα και των µαθηµατικών και η µεταγλωσσική συνειδητότητα µονόγλωσσων και δίγλωσσων παιδιών προσχολική ηλικία» (les symboles de la langue ecrite st du langage mathematique et leur role a l education des minorities) στο Ε.Τρέσσου, Σ.Μητακίδου. «Η διδασκαλία ISSN

56 τη γλώσσα και των µαθηµατικών. Εκπαίδευση γλωσσικών µειονοτήτων», Εκδ. Παρατηρητή. Καλδρυµίδου, Μ.: (2003). Το δραµατικό παιχνίδι ω µέσο για την προσέγγιση των αναπαραστάσεων γεωµετρικών σχηµάτων:στο Γαγάτση Α. και Ηλία Ι.(επιµ) Οι Αναπαραστάσει και τα γεωµετρικά µοντέλα στη µάθηση των Μαθηµατικών, (τόµο ΙΙ), Λευκωσία. Καλογήρου, Τ. (1999). Τέρψει και ηµέρε Ανάγνωση. Αθήνα. Καπλάνογλου, Μ. (1996). Τα παραµύθια στα ελληνικά περιοδικά για παιδιά και νέου. ( ), Αθήνα. Κατή,. Γλώσσα και Επικοινωνία. Αθήνα. Κατσίκη-Γκίβαλου, Α. (1990). Φιλολογικέ ιαδροµέ. Εκδόσει Οδυσσέα. Καψωµένο, Ε.Γ. (1998). Ποιητική. Γιάννινα. Κεκέ, Ι. (2004). Μεθοδολογία επιστηµονική εργασία, Αθήνα. ISSN

57 Κίτσο, Κ. (1980). Ειδική ιδακτική. Αθήνα. Κλεάνθου -Παπαδηµητρίου, Μ. (1980). Η Νέα Αγωγή, τ. Α, τ. Β και τ. Γ. Αθήνα. Κοµένιο, Γ. (1912). Μεγάλη ιδακτική. Μτφρ.. Ιωαννίδη Ολυµπίου. Εν Αθήναι. Κόνσολα, Μ. (2003). Το σύστηµα αξιών στο γλωσσικό µάθηµα τη Πρωτοβάθµια Εκπαίδευση. Μία προσέγγιση µέσα από τα αναλυτικά προγράµµατα και τα σχολικά εγχειρίδια. Στο. Γνώσει, Αξίε και εξιότητε στη σύγχρονη Εκπαίδευση (Πρακτικά Συνεδρίου ΕΛΛ.Ι.Ε.Π.ΕΚ, Αθήνα). Κοντάκο, Α. (1997). Γλώσσα, Σκέψη, Πολιτισµό. Περιοδικό «Γλώσσα», τ. 4, Άνοιξη. Κορδάτο, Ι. (1973). Ιστορία του γλωσσικού µα προβλήµατο. Αθήνα. Κορωναίου, Α.. (1996). Κοινωνιολογία του ελεύθερου χρόνου, Αθήνα. ISSN

58 Κοσσυβάκη, Φ. (1995). Κριτική Επικοινωνιακή ιδασκαλία. Αθήνα: Εκδόσει Gutenberg. Κουκουλοµάτη,. (1990). Λογοτεχνία και Παιδαγωγική. Αθήνα: Εκδόσει Εστία. Κουτσάκο, Ι.Γ. (1980). Σύγχρονη ιδακτική. Λευκωσία. Κουτσουβάνου, Ε. (2000). Πρώτη Ανάγνωση και Γραφή. Στρατηγικέ ιδακτική, Αθήνα: εκδ. Οδυσσέα. Κουτσουβάνου, Ε. (1990). Μορφέ και τρόποι εργασία στο Νηπιαγωγείο. Αθήνα: Εκδόσει Οδυσσέα. Κουτσουβάνου, Ε. (1992). Η Μέθοδο Μοντεσσόρι και η Προσχολική Εκπαίδευση. Αθήνα. Κυρίδη, Α. (1997). Η ανισότητα στην ελληνική εκπαίδευση, Αθήνα. Κωνσταντίνου, Χαρ. (1994). Το σχολείο ω γραφειοκρατικό οργανισµό και ο ρόλο του εκπαιδευτικού σε αυτόν, Αθήνα. ISSN

59 Λεοντίου, Ν. (1985). Πρώτη τάξη, Πρώτη Ανάγνωση, Λευκωσία. Λυδάκη, Α. (1997). Μπαλαµέ και Ρόµα, Οι τσιγγάνοι των Άνω Λιοσίων, Αθήνα. Μαγνήσαλη, Κ. (1990). ηµιουργική. Θεωρία και τεχνική για την ανάπτυξη τη δηµιουργικότητα. Αθήνα: Εκδόσει Interbooks. Μαλαφάντη, Κ. (1989). Γλωσσοπαιδαγωγικέ απόψει στο έργο του Κ. Παλαµά. Πανεπιστήµιο Πατρών. Μαλαφάντη,Κ. (2005). Το παιδί και η ανάγνωση: στάσει, προτιµήσει, συνήθειε. Αθήνα: Γρηγόρη. Μαλικιώση- Λο ζου, Μ. (2003). Η συµβουλευτική ψυχολογία στην εκπαίδευση, Αθήνα: εκδ. Ελληνικά Γράµµατα. Μάνο, Κ. (1977). Μέθοδοι διδασκαλία, Αθήνα. Μαράτου, Ο. (1998). Παιδί, Επιστήµη και Ψυχανάλυση. Οι διαδροµέ του Jean Piaget, Αθήνα. ISSN

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ

ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΜΙΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΧΡΗΣΗ ΠΕΝΤΕ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΛΟΓΙΣΜΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΟ Α ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΑΘΗΤΗ Ιώ Παπαδηµητρίου 757 Σηµείωση: Θα πρέπει εδώ να σηµειωθεί ότι στην προσχολική αγωγή δε συνηθίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ. Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΣΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ Ονοματεπώνυμα: Ηλιάνα Στάμογλου, 4635 Γεωργία Φυντάνη, 4838 Μάθημα: Μαθησιακές Δυσκολίες Διδάσκων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα.

Πρωινό γεύμα και υγιεινή σώματος στην τουαλέτα. Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν δημιουργικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας

Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας Σχεδιασμός διαφοροποιημένης διδασκαλίας ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΩΝ ΖΩΩΝ Ένας λαγός, ένα πουλί, ένα ψάρι, ένας σκίουρος, μια πάπια και διάφορα άλλα ζώα αποφάσισαν να ανοίξουν ένα σχολείο. Συστήθηκε λοιπόν μια επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου»

ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου» ΚΣΕ ΚΕΚ ΕΥΡΩΪ ΕΑ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου» ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 1 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Τα µέσα συγκοινωνίας και µεταφοράς» (Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα

Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Διασκεδάζουμε μαθαίνοντας μαζί! Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Πώς μαθαίνουν τα μικρά παιδιά τα Αγγλικά ως ξένη γλώσσα Τα μικρά παιδιά είναι χρήστες της φυσικής τους γλώσσας.

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΟΦΙΑ ΤΡΙΛΙΒΑ - ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΞΑΡΛΗ - ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠΙΝΘΑΚΗ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Θεωρητικό υπόβαθρο

ΣΟΦΙΑ ΤΡΙΛΙΒΑ - ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΞΑΡΛΗ - ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠΙΝΘΑΚΗ. ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Θεωρητικό υπόβαθρο ΣΟΦΙΑ ΤΡΙΛΙΒΑ - ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΞΑΡΛΗ - ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΠΙΝΘΑΚΗ Περιεχόμενα Λίγα λόγια για το βιβλίο 15 Πρόλογος 17 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ Θεωρητικό υπόβαθρο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Πλάθοντας ταυτότητες επαγγελµατιών εκπαιδευτικών 21 Τι είναι

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ 556 3 Ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΑΣΗΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΜΕ Η ΧΩΡΙΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ Ματούλας Γεώργιος άσκαλος Σ Ευξινούπολης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή

Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή ΠΙΛΟΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗ ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ Ανάπτυξη Επιχειρηµατολογίας µε τη Χρήση του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή Γιαννάκης Βασιλειάδης Εκπαιδευτικός Υποψήφιος ιδάκτορας Ανάπτυξη Προγραµµάτων

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ60/70 (78 ώρες) 1. 9 Εκπαιδευτική χρήση βασικών εργαλείων πληροφορικής, πολυµεσικών εργαλείων και του διαδικτύου

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού

Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Θέµατα αξιολόγησης εκπαιδευτικού λογισµικού Όνοµα: Τάσος Αναστάσιος Επώνυµο: Μικρόπουλος Τίτλος: Αναπληρωτής Καθηγητής, Εργαστήριο Εφαρµογών Εικονικής Πραγµατικότητας στην Εκπαίδευση, Πανεπιστήµιο Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΠΡΩΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ 3-6 ΧΡΟΝΩΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ, 2010 Λοΐζου, Ε. κ Παπαδημήτρη-Καχριμάνη, Χ. 1 ΔΟΜΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ 1

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ

Οι αριθμοί σελίδων με έντονη γραφή δείχνουν τα κύρια κεφάλαια που σχετίζονται με το θέμα. ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΜΑΘΗΜΑ Τί σε απασχολεί; Διάβασε τον κατάλογο που δίνουμε παρακάτω και, όταν συναντήσεις κάποιο θέμα που απασχολεί κι εσένα, πήγαινε στις σελίδες που αναφέρονται εκεί. Διάβασε τα κεφάλαια, που θα βρεις σ εκείνες

Διαβάστε περισσότερα

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους.

Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. 4ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ - ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ 1 Concept Mapping: H Βασισµένη στον Η/Υ ηµιουργία Εννοιολογικών Χαρτών και η ιδακτική Αξιοποίησή τους. Κωνσταντίνα Στούµπου Ανωτάτη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε.

Μάχη Νικολάρα: Δεν ακούγεται και πολύ δημιουργικό αυτό, έτσι όπως το περιγράφετε. Μάχη Νικολάρα: Θα μιλήσουμε για τον τομέα της εκπαίδευσης από μια άλλη σκοπιά. Οι ανακοινώσεις του Υπουργείου Παιδείας εχθές ανέτρεψαν κατά κάποιο τρόπο τον προγραμματισμό αυτής της εκπομπής, όμως όλα

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα

Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής. Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Σύλλογος γονέων & κηδεµόνων παιδικών σταθµών Αγίας Παρασκευής Δυσλεξία Ανάπτυξη Λόγου & Κίνησης Παιδοψυχολόγος: Νότα Ζέρβα Το παιδί µου δεν µιλάει καθαρά... Έως 2 ετών πρέπει να... Καταλαβαίνει σύνθετες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ Επιµέλεια: Καλαντζής Παναγιώτης, ηµ. Σχ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». Γνωστικό αντικείµενο: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ 1. ΤΙΤΛΟΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ: Μονάδες µέτρησης επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση

Προηγµένες Μαθησιακές Τεχνολογίες ιαδικτύου και Εκπαίδευση από Απόσταση ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Π Α Ι Α Γ Ω Γ Ι Κ Ο Τ Μ Η Μ Α Η Μ Ο Τ Ι Κ Η Σ Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Σ Μ Ε Τ Α Π Τ Υ Χ Ι Α Κ Ο Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Π Λ Η Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Η Σ Τ Η Ν Ε Κ Π Α Ι Ε Υ Σ Η Ι ΑΣΚΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ Προηγµένες

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ

ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ 1 of 18 4/16/2015 4:11 PM ΨΗΦΙΑΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΕ ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΙΝΗΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ Το ερωτηματολόγιο αυτό έχει διάφορες ενότητες για τα ψηφιακά παιχνίδια που παίζονται σε συσκευές κινητής τεχνολογίας και ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο

13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο 13 ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ Σάββατο 6 Οκτωβρίου 2010 Εργαστήριο «Δυσλεξία: Μια λέξη δύσκολη και μόνο να την πεις φαντάσου το μαρτύριο όμως να τη ζεις» Μαρία Χριστοπούλου, Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου,

Διαβάστε περισσότερα

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιδιά βιώνουν παιχνίδια από το παρελθόν με τους παππούδες ΦΑΝΗ ΧΡΗΣΤΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ-ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΙΝΕ/ΓΣΕΕ Τα παιχνίδια είναι δημιουργήματα του Ελληνικού πολιτισμού με ρίζες που φτάνουν στην

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΑΘΗΝΑ ΤΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΟ ΧΩΡΟΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Το πολύτεχνο είναι ένα καλλιτεχνικό εργαστήριο που προσφέρει εκπαιδευτικά και καλλιτεχνικά προγράμματα σε μαθητές ηλικίας 2 έως 9 ετών τα οποία είναι

Διαβάστε περισσότερα

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών

Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών Οδηγός χρήσης για εταιρείες και άλλους οργανισµούς Το Ευρωπαϊκό Χαρτοφυλάκιο Γλωσσών θέτει αναγνωρισµένα διεθνή στάνταρ για τη µέτρηση και σύγκριση γλωσσικών ικανοτήτων

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Διδακτική πρόταση Διδακτικό πλαίσιο Θέμα: Πάρτι γενεθλίων Σχολείο: Γυμνάσιο Φανερωμένης, Λάρνακα Επίπεδο ελληνομάθειας: Α2 - αρχάριοι (9 μαθητές) Διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον

Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Δίγλωσση προσχολική εκπαίδευση: Η εφαρμογή της Μεθόδου CLIL σε γαλλόφωνο περιβάλλον Άλιμος, 2015 Η Μέθοδος CLIL Ολιστική Εκμάθηση Περιεχομένου και Ξένης Γλώσσας EMILE: L Enseignement d une Matière par

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com

Μιχάλης Μακρή EFIAP. www.michalismakri.com Μιχάλης Μακρή EFIAP www.michalismakri.com Γιατί κάποιες φωτογραφίες είναι πιο ελκυστικές από τις άλλες; Γιατί κάποιες φωτογραφίες παραμένουν κρεμασμένες σε γκαλερί για μήνες ή και για χρόνια για να τις

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤ Δημοτικού - Προγραμματίζω τον υπολογιστή. Σχέδιο Μαθήματος No 1 Εισαγωγή στο προγραμματιστικό περιβάλλον της EasyLogo

ΣΤ Δημοτικού - Προγραμματίζω τον υπολογιστή. Σχέδιο Μαθήματος No 1 Εισαγωγή στο προγραμματιστικό περιβάλλον της EasyLogo ΣΤ Δημοτικού - Προγραμματίζω τον υπολογιστή Σχέδιο Μαθήματος No 1 Εισαγωγή στο προγραμματιστικό περιβάλλον της EasyLogo Εμπλεκόμενες έννοιες «Γραφή» και άμεση εκτέλεση εντολής. Αποτέλεσμα εκτέλεσης εντολής.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ

1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ Συντάκτης: Eπιστημονική ομάδα εισηγητών 1o ΤΕΣΤ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ 1. Μάθηση είναι μια διαδικασία κατά την οποία: Α) Η συμπεριφορά του ατόμου δεν μεταβάλλεται Β) Η συμπεριφορά του ατόμου τροποποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές. xcvbnmqwertyuiopaβsdfghjklzxcεr. στα πειραματικά σχολεία.

Ερευνητικές προσεγγίσεις και διδακτικές εφαρμογές. xcvbnmqwertyuiopaβsdfghjklzxcεr. στα πειραματικά σχολεία. qwφιertyuiopasdfghjklzxερυυξnmη qσwωψerβνtyuςiopasdρfghjklzxcvb nmqwertyuiopasdfghjklzxcvbnφγι mλιqπςπζαwωeτrtνyuτioρνμpκaλs dfghςjklzxcvλοπbnαmqwertyuiopa sdfghjklzxcvbnmσγqwφertyuioσδφ pγρaηsόρωυdfghjργklαzxcvbnβφδ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 2015-2016. www.psych.uoa.gr Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ» Ακαδημαϊκό έτος 201-2016 www.psych.uoa.gr Πληροφορίες για το ΠΜΣ όπως αυτές αναφέρονται στο σχετικό ΦΕΚ ίδρυσής του και στην Προκήρυξη υποβολής υποψηφιοτήτων:

Διαβάστε περισσότερα

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

2007 δράσης 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Εφαρµογή Μεθοδολογίας Υλοποίησης Η µεθοδολογία που χρησιµοποιήθηκε είναι η µεθοδολογία του ερευνητικού προγράµµατος Ο ΥΣΣΕΑΣ. Με βάση αυτό σχεδιάστηκαν τέσσερις τηλεδιασκέψεις. Τα στάδια υλοποίησης των

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος.

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Προσοχή Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Ηπροσοχήεµπλέκεται στην επιλογή των στοιχείων του περιβάλλοντος που επιθυµούµε να επεξεργαστούµε, και παράλληλα στην αγνόηση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μέσα από ένα ταξιδάκι, έγραψα βιβλιαράκι!!!

Μέσα από ένα ταξιδάκι, έγραψα βιβλιαράκι!!! Μέσα από ένα ταξιδάκι, έγραψα βιβλιαράκι!!! Καραπά Βασιλική Προϊσταμένη και Νηπιαγωγός του 2/θ Ολοήμερου Νηπιαγωγείου Τρικάλων Ε-mail:vasilikikarapa@gmail.com Αλεξοπούλου Άννα Νηπιαγωγός του 2/θ Ολοήμερου

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός Ο Ελ Γκρέκο μάς ταξιδεύει από την Ελλάδα στην Κύπρο: «Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα». El Greco travels us from Greece to Cyprus: You have the brushes, you have

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

Η συγγραφή των Σχολικών Βιβλίων Δημοτικού «Ερευνώ και Ανακαλύπτω» και το ερευνητικά εξελισσόμενο μοντέλο μάθησης.

Η συγγραφή των Σχολικών Βιβλίων Δημοτικού «Ερευνώ και Ανακαλύπτω» και το ερευνητικά εξελισσόμενο μοντέλο μάθησης. Η συγγραφή των Σχολικών Βιβλίων Δημοτικού «Ερευνώ και Ανακαλύπτω» και το ερευνητικά εξελισσόμενο μοντέλο μάθησης. Πορταριά 25-5-2013 Σοφοκλής Α. Σωτηρίου Ελληνογερμανική Αγωγή Μερικά δεδομένα... PISA 2006

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ, ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΑΠΟΤΥΧΙΑ, ΤΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΦΗΒΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα