Η φύση και η ανάπτυξη. της Θεωρίας των Παιδιών. για το Νου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η φύση και η ανάπτυξη. της Θεωρίας των Παιδιών. για το Νου"

Transcript

1 Η φύση και η ανάπτυξη της Θεωρίας των Παιδιών για το Νου

2 Βασικά ερωτήµατα Εννοιολογικός προσδιορισµός Πότε αρχίζει να αναπτύσσεται και πώς εκδηλώνεται στην παιδική ηλικία; Ατοµικές διαφορές στην ικανότητα Θ.τ.Ν. Ποιες οι ερµηνευτικές υποθέσεις; Ποιες οι διαταραχές στην ανάπτυξη της θεωρίας του νου; Σχέση ικανότητας θεωρίας του νου µε την ανάπτυξη σε άλλα πεδία

3 Τι είναι η Θεωρία του νου. Προκειµένου να εµπλακούµε στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση, να προβλέψουµε τις συµπεριφορές των άλλων, να κατανοήσουµε τις προθέσεις τους, τις πεποιθήσεις τους και τις επιθυµίες τους, να ερµηνεύσουµε τις πράξεις τους, καθένας µας βασίζεται σε µια ψυχολογία του κοινού νου, που µας επιτρέπει να αποδίδουµε νοητικές καταστάσεις στους εαυτούς µας και τους άλλους.

4 Premack & Woodruff, 1978 Ικανότητα η οποία επιτρέπει στο άτοµο να αποδίδει νοητικές καταστάσεις (πεποιθήσεις, επιθυµίες, συναισθήµατα, σκέψεις, αντιλήψεις, προθέσεις, προσδοκίες, όνειρα, ευχές) στον εαυτό του και τους άλλους µε στόχο την ερµηνεία της συµπεριφοράς. Astington, Harris & Olson, Flavell, 2004 Φύση και ανάπτυξη της κατανόησής µας για τον νοητικό κόσµο και τις νοητικές µας καταστάσεις και ειδικότερα µελετάται το ερώτηµα πώς τα παιδιά αποκτούν γνώση για το νου τους και το νου των άλλων.

5 Από πού ξεκίνησαν όλα Η συµβολή του Piaget. (1926): ηµοσιεύτηκαν από τον Piaget έρευνες σχετικά µε τις έννοιες της ονειροπόλησης (dreaming) και της εξωτερίκευσης των εσωτερικών αναπαραστάσεων, όπως αυτές παρουσιάζονταν στα παιδιά. (1932): Επικεντρώθηκε στις έννοιες των παιδιών σχετικά µε την πεποίθηση, την πρόθεση και τα ψέµατα.

6 (1929): µη κατανόηση της διάκρισης φυσικού και νοητού κόσµου µέχρι τα 6 έτη. (1948/1966):Πειραµατικό έργο των τριών βουνών (Piaget & Inhelder) Τετράγωνη µακέτα µε προπλάσµατα τριών βουνών. ιαφορές ως προς χρώµα, µέγεθος, σχήµα και χαρακτηριστικά (σταυρός, χιόνι, σπιτάκι). 4 θέσεις γύρω από το τραπέζι και παρατήρηση υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες. α) να επιλέξει από φωτογραφίες βουνών αυτή που έβλεπε η κούκλα β) να επιλέξει φωτογραφία και να τοποθετήσει την κούκλα ώστε να βλέπει την ίδια φωτογραφία γ) να τοποθετήσει τρία παρόµοια βουνά µε τέτοιο τρόπο ώστε να αναπαραστήσει αυτό που έβλεπε η κούκλα

7 Ανάπτυξη ικανότητας: <4 ετών: µη κατανόηση οδηγιών 4-6 ετών: επιλογή µόνο δικής του οπτικής 5-7 ετών: αναγνωρίζει σηµεία διαφοροποίησης µεταξύ των οπτικών γωνιών, αλλά επιλογή λάθος οπτικής γωνίας. 7-9 ετών: διαφορές οπτικών ως προς µπρος-πίσω, αλλά όχι δεξιά-αριστερά 8-9 ετών: αναγνώριση διαφορετικών οπτικών και σωστή απάντηση

8 Εγωκεντρισµός: ασυνείδητη τάση παιδιού να ερµηνεύει τον κόσµο από τη σκοπιά του «εγώ», να αντιλαµβάνεται και να ερµηνεύει το καθετί σε σχέση µε τον εαυτό του και να µη λαµβάνει υπόψη τις απόψεις των άλλων (προλογικό στάδιο). υσκολία αντίληψης διαφορετικών οπτικών και διαφορετικών νοητικών απόψεων.

9 Έρευνα για τη µεταγνωστική ανάπτυξη, τη γνώση για τη γνώση (αρχές του 70): µεταµνήµη, µετακατανόηση, µεταεπικοινωνία. Έρευνες για κατανόηση αµφισηµίας (µεταεπικοινωνία) στο λόγο (Flavell, Speer, Green & August, 1981): µέχρι την ηλικία των 8 ετών τα παιδιά δεν κατανοούν ότι διαφορετικοί ακροατές ερµηνεύουν µε διαφορετικό τρόπο µια αµφίσηµη πρόταση (π.χ. «πιάσε τον κόκκινο κύβο», όταν υπάρχουν δυο κόκκινοι κύβοι). Πώς η προϋπάρχουσα γνώση και η εµπειρία επιδρούν στην ερµηνεία που κάποιος θα δώσει σε ένα αµφίσηµο οπτικό ερέθισµα ή σε µια αµφίσηµη λεκτική πρόταση (Mitchell & Robinson, Chandler & Helm, Taylor, 1988).

10 Έναρξη σύγχρονης έρευνας Premack & Woodruff (1978). Does the chimpanzee have a theory of mind? Behavioral and Brain Sciences, 1, Wimmer & Perner (1983):µελέτησαν πότε αρχίζουν τα παιδιά να αποδίδουν λανθασµένες πεποιθήσεις στους άλλους. Flavell, Flavell & Green (1983): ικανότητα παιδιών να διακρίνουν ανάµεσα στην παραπλανητική εµφάνιση ενός αντικειµένου και στην πραγµατική του ταυτότητα. Johnson & Wellman (1985): χρήση και κατανόηση νοητικών όρων (θέλω, γνωρίζω, φαντάζοµαι, ελπίζω, πιστεύω).

11 International Conference on Developing Theories of Mind (Τορόντο, Άνοιξη 1986) Workshop on Children s Early Concept of Mind (1986, Οξφόρδη) Developing Theories of Mind (Astington, Harris, & Olson, 1988)

12 Βασικές κατευθύνσεις της σύγχρονης έρευνας

13 Πρόδροµοι Θεωρίας του Νου Πρώιµη «επικοινωνιακή» αλληλεπίδραση και µίµηση προσώπων: Σχεδόν από τη γέννησή τους τα βρέφη συγχρονίζουν τις πράξεις τους µε αυτές άλλων, µε ένα ευαίσθητο τρόπο. Legerstee (1991):παρουσίασε σε βρέφη ηλικίας 5-8 εβδοµάδων έναν ενήλικα και µια µηχανική κούκλα που ανοιγόκλειναν το στόµα και πρόβαλαν τη γλώσσα. Τα βρέφη µιµούνταν ανθρώπους, όχι άψυχα αντικείµενα. Τα παιδιά ηλικίας 9 µηνών ψάχνουν πληροφορίες για τις ψυχολογικές σχέσεις των άλλων µε τα αντικείµενα. Ακολουθούν µε το βλέµµα τους την κατεύθυνση του βλέµµατος της µητέρας και προσηλώνονται στο αντικείµενο που εκείνη παρατηρεί (Butterworth & Grover, Moore & Dunham, 1995).

14 Ανάµεσα στους µήνες αναπτύσσεται η έννοια της προθετικότητας, η ιδέα ότι οι πράξεις του ανθρώπου κινητοποιούνται από στόχους και ότι οι πράξεις µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να συµπεράνουµε τους στόχους αυτούς καθώς και άλλες νοητικές καταστάσεις. Meltzoff, 1995: Πείραµα µε µικρό σωλήνα και ξύλινους κύβους προσαρτηµένους στα άκρα του που α) ένας ενήλικας και β) µια µηχανή προσπαθούν ανεπιτυχώς να αποµακρύνουν. Τα βρέφη 18 µηνών κατανοούν τις ανικανοποίητες προθέσεις των άλλων και ότι προθέσεις έχουν µόνο οι άνθρωποι όχι τα µηχανήµατα.

15 Ανάµεσα στους 12 και 18 µήνες τα παιδιά αρχίζουν να εµπλέκονται στο παιχνίδι προσποίησης (µπανάνα/τηλέφωνο). Υπονοούµενη κατανόηση ότι ένα αντικείµενο µπορεί να αναπαραστήσει κάποιο άλλο και αποτελεί ίσως ένα προστάδιο, πριν το παιδί καταλάβει ότι τα αντικείµενα µπορούν να αναπαρασταθούν από σκέψεις και νοητικές εικόνες.

16 Από την ηλικία των 18 µηνών κατανοούν την έννοια της επιθυµίας. Προσδοκούν οι άνθρωποι να ενεργούν σύµφωνα µε τις µη-λεκτικά εκφρασµένες επιθυµίες τους. Tilden, Desroches & Poulin-Dubois (1997): τα βρέφη µπροστά από δυο οθόνες τηλεόρασης έβλεπαν µαγνητοσκοπηµένα επεισόδια. Μεγαλύτερος ο χρόνος παρατήρησης για εικόνες ασύµφωνες προς την αρχικά δηλωµένη επιθυµία του ενήλικα.

17 Τι αναπτύσσεται στη Θεωρία του νου; 2,5 µε 4 έτη: σταδιακή µετάβαση από µια άποψη του νου σε κάποια άλλη. 2 έτη: πρώιµη θεωρία του νου, µη αναπαραστασιακές νοητικές καταστάσεις. 3 έτη: ενδιάµεση φάση, νοητικές αναπαραστάσεις σαν ένα είδος βοηθητικής υπόθεσης. 4 έτη: οργάνωση κεντρικής επεξηγηµατικής θεωρίας.

18 Ηθεωρία παιδιών 2 ετών Πρώιµη θεωρία νόησης που δεν περιλαµβάνει όλα τα είδη των νοητικών καταστάσεων που κατανοούν οι ενήλικες. Η ψυχολογική γνώση δοµείται µε δυο τύπους εσωτερικών καταστάσεων, τις επιθυµίες και τις αντιλήψεις. Επιθυµία: αυτό που είναι στο νου µπορεί να αλλάξει αυτό που είναι στον κόσµο. Αντίληψη: αυτό που είναι στο νου εξαρτάται από αυτό που είναι στον κόσµο.

19 Αρχικά κατανοητές µε µη-αναπαραστασιακούς όρους: οι επιθυµίες σαν παρορµήσεις προς τα αντικείµενα, οι αντιλήψεις σαν οπτική επαφή µε τα αντικείµενα. Αντιµετωπίζονται σαν απλοί αιτιακοί σύνδεσµοι ανάµεσα στο νου και τον κόσµο (αν κάποιος επιθυµεί ένα αντικείµενο, θα ενεργήσει για να το αποκτήσει και αν ένα αντικείµενο είναι στο οπτικό πεδίο κάποιου, θα το δει). Απλές θεωρητικές κατασκευές, σηµαντική προβλεπτική δύναµη, πρώτη µορφή «πρακτικού συλλογισµού». «Αν ο Γιάννης θέλει ένα µπισκότο και βλέπει ένα µπισκότο στο κουτί, θα πάει εκεί για αυτό. Εάν δεν το θέλει ή εάν δεν το δει, δεν θα πάει.»

20 Ηθεωρίατωνπαιδιών3 ετών Ως βάση έχει τη θεµελίωση 3 ειδών κατανόησης (Wellman): κατανόηση της διαφοράς ανάµεσα στο νου και σε άλλες οντότητες στον κόσµο («γιατί είναι αδύνατο να αγγίξουµε τις σκέψεις και τα όνειρα;» νοητικές απαντήσεις: «γιατί είναι η φαντασία µας, γιατί είναι µέσα στο νου µας»). κατανόηση ότι τα περιεχόµενα του νου αναπαριστούν αυτά στον κόσµο (οι νοητικές εικόνες µπορούν να είναι αναπαραστάσεις αντικειµένων που υπάρχουν σε µια απτή µορφή στον εξωτερικό κόσµο) κατανόηση των σχέσεων ανάµεσα στις νοητικές οντότητες, συγκεκριµένα στις πεποιθήσεις και τις επιθυµίες καθώς και της σχέσης τους µε άλλες πράξεις.

21 Αρχίζουν να αναδύονται περισσότεροι γνωστικοί όροι (σκέφτοµαι, γνωρίζω, θυµάµαι, ονειρεύοµαι). Η ευρύτερη θεωρία του παιδιού είναι ακόµα επιθυµίααντίληψη. Κατανόηση αναπαραστασιακών πλευρών της επιθυµίας και της αντίληψης. 2,5-3 ετών: αρχίζουν να συνδέουν αιτιακά τις επιθυµίες µε συγκεκριµένες ενέργειες και συναισθηµατικές αντιδράσεις και τις αντιλήψεις µε συγκεκριµένες καταστάσεις του εξωτερικού κόσµου.

22 Όταν διαφορετικοί άνθρωποι έχουν διαφορετικές αξίες, οι επιθυµίες τους µπορεί να διαφέρουν, αλλά τα αντικείµενα των επιθυµιών τους παραµένουν τα ίδια. Όταν διαφορετικοί άνθρωποι βλέπουν το ίδιο αντικείµενο διαφορετικά (κανονικά ή ανεστραµµένο ή µέσα από διαφορετικά χρωµατικά φίλτρα) µπορεί επίσης να αντιλαµβάνονται διαφορετικά το ίδιο αντικείµενο, αλλά το αντικείµενο παραµένει πάντα το ίδιο.

23 Κατανόηση αιτιακής σχέσης επιθυµίας-δράσης Wellman & Wooley (1990): ιστορίες µε ήρωες που ήθελαν να βρουν ένα αντικείµενο, δυο εναλλακτικές τοποθεσίες, αν δεν το έβρισκαν στη µια θα συνέχιζαν ή όχι; Τα περισσότερα παιδιά απαντούσαν ότι ο ήρωας θα σταµατούσε το ψάξιµο αν έβρισκε το αντικείµενο και θα συνέχιζε αν δεν το έβρισκε.

24 Ανάπτυξη πιο γενικής έννοιας της πεποίθησης (µηαναπαραστασιακής) και αναπαραστασιακών, αλλά φανταστικών νοητικών καταστάσεων (φαντασία, όνειρο, προσποίηση). Κατανόηση φαντασίας ως νοητική κατάσταση, το περιεχόµενο της οποίας διαφέρει από την εξωτερική πραγµατικότητα. Wellman & Estes (1986): ιστορίες για δυο παιδιά που πεινούσαν πολύ. Η µητέρα έδωσε στο ένα παιδί ένα µπισκότο και το δεύτερο άρχιζε να φαντάζεται ένα µπισκότο και αυτό. «Ποιος από τους δυο ήρωες µπορεί να δει, να αγγίξει ή να φάει το µπισκότο του;».

25 Κατανόηση ονείρων ως καταστάσεις του νου, στις οποίες οι άλλοι δεν έχουν αισθητηριακή πρόσβαση. Estes, Wellman, Wooley (1989): εικόνες όπου οι ήρωες ονειρεύονται κάτι, π.χ. ένα ποδήλατο. «Τώρα που ο ήρωας ονειρεύεται ένα ποδήλατο, µπορεί να το αγγίξει µε τα χέρια του, µπορεί να το δει, µπορεί να το κρύψει κάτω από το κρεβάτι του;». ιάκριση προσποίησης από πραγµατικότητα (Flavell, Flavell & Green,1983) Ο πειραµατιστής προσποιούνταν ότι δάγκωνε ένα κέρινο µήλο. «Προσποιείται ότι αυτό το αντικείµενο είναι ένα κερί ή προσποιείται ότι είναι ένα µήλο;».

26 Αποτυχία στα έργα λανθασµένης πεποίθησης. Κουτί µε απροσδόκητο περιεχόµενο (Wimmer & Perner, Perner, Leekam & Wimmer, 1987) Απροσδόκητη µετακίνηση (Wimmer & Perner, 1983)

27 Κουτί µε απροσδόκητο περιεχόµενο (Wimmer & Perner, Perner, Leekam & Wimmer, 1987) Παρουσιάζεται στα παιδιά ένα κλειστό κουτί ζαχαρωτών. Όταν το ανοίγουν βλέπουν ότι περιέχει µολύβια, αντί για ζαχαρωτά. Τα 5χρονα προβλέπουν ότι τα παιδιά που δεν είχαν κοιτάξει ακόµα µέσα στο κουτί, θα περίµεναν επίσης να περιέχει ζαχαρωτά. Τα 3χρονα ισχυρίζονται ότι πάντα πίστευαν ότι µέσα στο κουτί υπήρχαν µολύβια και προβλέπουν ότι και τα άλλα παιδιά θα ξέρουν από την αρχή ότι το κουτί περιέχει µολύβια, αντί για ζαχαρωτά.

28

29 Απροσδόκητη µετακίνηση (Wimmer & Perner, 1983) «Ο Μαξί βοηθάει τη µητέρα του να τακτοποιήσει τα ψώνια από το σούπερ-µάρκετ. Έχει αγοράσει και µια σοκολάτα την οποία τοποθετεί σε ένα πράσινο κουτί στο ράφι. Θυµάται ακριβώς που βρίσκεται η σοκολάτα ώστε όταν γυρίσει από το παιχνίδι του να φάει ένα κοµµάτι. Μετά φεύγει για να συναντήσει τους φίλους του στην παιδική χαρά. Όσο λείπει, η µητέρα του ετοιµάζει ένα κέικ και χρησιµοποιεί λίγη από τη σοκολάτα του. Παίρνει τη σοκολάτα από το πράσινο κουτί και κόβει ένα κοµµάτι. Μετά τη βάζει πίσω, αλλά όχι στο πράσινο κουτί που ήταν, αλλά σε ένα µπλε κουτί. Θυµάται ότι δεν έχει αγοράσει αυγά και φεύγει για να αγοράσει µερικά. Εντωµεταξύ, ο Μαξί επιστρέφει από την παιδική χαρά πεινασµένος». Ερώτηση πεποίθησης: Πού θα κοιτάξει ο Maxi πρώτα για την σοκολάτα του;

30

31 ιάκριση ανάµεσα στην πραγµατική κατάσταση του κόσµου που είναι αληθής και σε αυτή που γνωρίζει ότι είναι η τρέχουσα νοητική κατάσταση του Maxi. Επίγνωση ότι η συµπεριφορά του Maxi θα είναι µια λειτουργία των εσωτερικών του αναπαραστάσεων, όχι της εξωτερικής πραγµατικότητας. Αποτυχία τρίχρονων. Τα περιεχόµενα της πεποίθησης καθρεφτίζουν άµεσα τον κόσµο. Τα παιδιά παρερµηνεύουν καταστάσεις που περιέχουν διαστρέβλωση πραγµατικότητας. Απλός και αξιόπιστος αιτιακός σύνδεσµος ανάµεσα στην πραγµατική κατάσταση των σχέσεων στον κόσµο και τις νοητικές µας καταστάσεις για αυτή.

32 Θεωρητικές εξηγήσεις αποτυχίας Απουσία βασικής ικανότητας (θεωρία του νου) που να αναγνωρίζει ότι ο νους των άλλων ανθρώπων περιλαµβάνει αναπαραστάσεις που µπορεί να είναι διαφορετικές από τις δικές τους (Bartsch & Wellman, Flavell, Gopnik, 1993). Έµφαση στις γενικές απαιτήσεις του έργου για επεξεργασία πληροφοριών, αλλά επειδή αυτές οι απαιτήσεις είναι συµφυείς µε την κατανόηση του νου άλλων ανθρώπων, τα παιδιά δεν κατανοούν τις νοητικές αναπαραστάσεις µέχρι την ηλικία των 4-5 ετών. Κατοχή ικανότητας, αλλά αποτυχία επειδή οι απαιτήσεις στο έργο αναφέρονται στην ικανότητα επεξεργασίας πληροφοριών και στην κατανόηση των επικοινωνιακών συµβάσεων / γλωσσικές αδυναµίες περιόδου, δυσκολία ερωτήσεων (Lewis & Osborne, 1990.Olson, 1993).

33 Επικοινωνιακή θεωρία: ρόλος γλωσσικών δεξιοτήτων και είδος γλωσσικής επικοινωνίας µε ερευνητή. Αδυναµία κατανόησης αφήγησης του ερευνητή κατά τη διάρκεια της πειραµατικής διαδικασίας. Αδυναµία διαµόρφωσης ενός νοητικού σεναρίου, ενσωµάτωσης δηλαδή µιας διαδοχικής σειράς γεγονότων σε µια ολοκληρωµένη ιστορία. Καλύτερα αποτελέσµατα όταν επαναδιατύπωση ερωτήσεων (Lewis, Lewis & Osborne, 1990). Εξέταση επίδοσης σε συνάρτηση µε ικανότητα κατανόησης αφηγήσεων (Lewis & Μαριδάκη- Κασσωτάκη, 1995).

34 Υπόθεση της ρεαλιστικής επικάλυψης (Mitchell, ): έχουν την ικανότητα αλλά διαπράττουν το ρεαλιστικό σφάλµα γιατί δεν µπορούν να αποµακρυνθούν από την πραγµατικότητα. Η κατανόηση υπάρχει σε πρώιµη µορφή και εµφανίζεται βαθµιαία µε τη µείωση της επίδρασης του ρεαλιστικού κριτηρίου. Έργα όπου γίνεται άµεση σύνδεση πεποίθησης µε πραγµατικότητα: καλύτερη επίδοση 3χρονων

35 Mitchell & Lacohee, 1991: Παραλλαγή έργου «το κουτί που εξαπατά»: επέλεγαν από διάφορες ετικέτες εκείνη που έδειχνε το αντικείµενο που ανακλούσε τη λανθασµένη πεποίθηση του νηπίου (καραµέλες). Robinson & Mitchell, 1995: Παραλλαγή έργου «απροσδόκητη µετακίνηση»: καλούνταν επίσης να προβλέψουν και να παρατηρήσουν τη δράση του πρωταγωνιστή που στηρίζεται στη λανθασµένη πεποίθησή του και να κρίνουν το αποτέλεσµά της.

36 Ηθεωρίατωνπαιδιών4-5 ετών «αναπαραστασιακό µοντέλο για το νου»: σχεδόν όλη η ψυχολογική λειτουργία µεσολαβείται από αναπαραστάσεις. «προθετική» η άποψη του παιδιού για το νου. Το παιδί βλέπει πια ότι όλη η νοητική ζωή έχει τον ίδιο αναπαραστασιακό χαρακτήρα. Αρχική κατανόηση αναπαραστασιακής αλλαγής.

37 Επιτυχία στα έργα λανθασµένης πεποίθησης Γνωρίζουν ότι οι άλλοι έχουν σκέψεις και πεποιθήσεις, αληθινές ή λανθασµένες, που εξαρτώνται από την τρέχουσα γνώση τους καθώς και ότι τα άτοµα ενεργούν στη βάση των νοητικών καταστάσεών τους, παρά στη κατάσταση του πραγµατικού κόσµου. ιαχωρίζουν τις αναπαραστάσεις των δικών τους πεποιθήσεων για την τρέχουσα κατάσταση του κόσµου από τη λανθασµένη πεποίθηση του πρωταγωνιστή. ιαχωρίζουν τις προτασιακές στάσεις (Maxi believes that the chocolate is ) από τα προτασιακά περιεχόµενα (the present location of the chocolate is ).

38 Ικανότητα να θυµούνται και να στοχάζονται πάνω σε προηγούµενες πεποιθήσεις και να ανατρέχουν στα βήµατα που τους οδήγησαν στις νέες πεποιθήσεις. Αλλαγή και εξέλιξη αναπαραστάσεων µε την πάροδο του χρόνου. Κατανόηση ότι ενεργούµε βάση των αναπαραστάσεων που διαµορφώνουµε για την εξωτερική πραγµατικότητα. ιαφορετικές αναπαραστάσεις του ίδιου αντικειµένου ανάµεσα σε ανθρώπους µε διαφορετικές εµπειρίες. Σπουδαιότητα πηγών γνώσης(mitchell & Lacohee, Perner, 1988, Taylor, Cartwright & Bowden, 1991).

39 Κατανόηση ότι οι επιθυµίες έχουν υποκειµενικό χαρακτήρα και εκφράζουν την προσωπική στάση του κάθε ατόµου απέναντι στα εξωτερικά αντικείµενα και καταστάσεις της εξωτερικής πραγµατικότητας. Gopnik & Seager (1988): υο βιβλία, ένα µε εικόνες για παιδιά και ένα µε κείµενο για ενήλικες. Τα παιδιά 4 ετών επέλεγαν το πρώτο βιβλίο για αυτά και το δεύτερο για τους ενήλικες.

40 Αρχική διάκριση ανάµεσα σε τυχαίες και εµπρόθετες ενέργειες. Astington & Lee (1991):Ζεύγη ιστοριών όπου υπήρχε αντιπαραβολή ανάµεσα σε µια εµπρόθετη και µια τυχαία ενέργεια που κατέληγε στο ίδιο αποτέλεσµα.

41

42 Κατανόηση διαφοράς ανάµεσα στις συνθήκες ικανοποίησης επιθυµίας και πρόθεσης. Οι προθέσεις ικανοποιούνται µόνο όταν προκαλούν τις ενέργειες που οδηγούν στην εκπλήρωση του περιεχοµένου τους ενώ αντίθετα οι συνθήκες ικανοποίησης των επιθυµιών δεν θέτουν τέτοιες προϋποθέσεις. Feinfield, Lee, Flavell, Green & Flavell (1999): ιστορίες για ήρωες οι οποίοι ήθελαν να πάνε σε ένα µέρος, αλλά αποφάσισαν να πάνε αλλού, επειδή κάποιος άλλος το ζήτησε. «Πού προσπαθούσε να πάει ο ήρωας και πού ήθελε πραγµατικά να πάει;». 3 ετών: στο βουνό και στις δυο περιπτώσεις. 4 ετών: πρόθεση (γήπεδο)- επιθυµία (βουνό).

43 Flavell, Miller, and Miller (1993) 5 στάδια ανάπτυξης της Θ.τ.Ν. 1. Αποκτούν την έννοια του νου: αποδίδουν ανάγκες, συναισθήµατα και άλλες νοητικές καταστάσεις στα άτοµα και χρησιµοποιούν γνωστικούς όρους, «γνωρίζω», «θυµάµαι» και «σκέφτοµαι». 2. Έχουν γνώση ότι ο νους συνδέεται µε το φυσικό κόσµο, συγκεκριµένα ερεθίσµατα οδηγούν σε συγκεκριµένες νοητικές καταστάσεις και αυτές σε συµπεριφορά. 3. Αναγνωρίζουν ότι ο νους είναι ξεχωριστός και διαφέρει από το φυσικό κόσµο, σκεφτόµαστε για ένα αντικείµενο ακόµη και αν δεν είναι παρόν. 4. Μαθαίνουν ότι ο νους µπορεί να αναπαριστά αντικείµενα και γεγονότα µε ακρίβεια ή χωρίς. Μια αναπαράσταση µπορεί να είναι λάθος αναφορικά µε ένα πραγµατικό αντικείµενο ή γεγονός (FB έργο), η συµπεριφορά µπορεί να είναι λανθασµένη αναφορικά µε µια νοητική κατάσταση (ένα λυπηµένο άτοµο που χαµογελά) και η αντίληψη ή οι πεποιθήσεις 2 ατόµων µπορούν να διαφέρουν (PT έργα). 5. Μαθαίνουν να κατανοούν ότι ο νους µεσολαβεί ενεργά στην ερµηνεία της πραγµατικότητας. Οι προηγούµενες εµπειρίες επηρεάζουν την τρέχουσα νοητική µας κατάσταση και αυτή µε τη σειρά της τα συναισθήµατά µας και τους κοινωνικούς µας συµπερασµούς.

44 Αναπτυξιακή συνέχεια στην κατάκτηση των εννοιολογικών κατασκευών της Θ.τ.Ν. (Flavell, Miller & Miller, Muris et al., Wellman & Liu, 2004). 1ης τάξης: αναγνώριση λανθασµένης πεποίθησης (ο Χ πιστεύει κάτι). 2ης τάξης: περιεχόµενο του νου άλλων ανθρώπων (ο Χ πιστεύει ότι ο Ψ πιστεύει κάτι Ω) (Parker, McDonald & Miller, 2007). 3ης τάξης: περιλαµβάνουν προθέσεις και συναισθήµατα, καθώς και πεποιθήσεις που απαιτούνται για την πιο ώριµη κατανόηση και χρήση πολύπλοκης γλώσσας που αναπτύσσεται κατά τα σχολικά χρόνια, όπως στον πλάγιο λόγο (Happe, 1994).

45 Έργο αναγνώρισης 2ης τάξης πεποίθησης (προσαρµοσµένο έργο των Perner & Wimmer (1985) από τους Parker, McDonald & Miller (2007) «Ο Γιάννης και η Μαρία βρίσκονται στο πάρκο το πρωί. Η Μαρία θα ήθελε να αγοράσει παγωτό από έναν παγωτατζή που βρίσκεται εκεί, αλλά έχει ξεχάσει τα λεφτά της στο σπίτι. «Μη στενοχωριέσαι» της λέει ο παγωτατζής, «µπορείς να πας να πάρεις τα λεφτά σου και να αγοράσεις παγωτό αργότερα. Θα βρίσκοµαι και το απόγευµα εδώ». Η Μαρία είπε στον παγωτατζή ότι θα επιστρέψει το απόγευµα. Αφού έφυγε η Μαρία, ο Γιάννης παρατηρεί ότι ο παγωτατζής φεύγει από το πάρκο. «Θα πάω στην εκκλησία να πουλήσω παγωτό, γιατί δεν υπάρχει κόσµος στο πάρκο να αγοράσει παγωτό». Καθώς ο παγωτατζής πηγαίνει προς την εκκλησία περνά έξω από το σπίτι της Μαρίας. Η Μαρία στέκεται στο παράθυρο και τον βλέπει. «Γεια σου, Μαρία» της λέει ο παγωτατζής «πηγαίνω προς την εκκλησία µήπως και πουλήσω περισσότερο παγωτό εκεί». «Ευτυχώς που σας είδα, θα αγοράσω παγωτό το απόγευµα» του λέει η Μαρία. Ο Γιάννης δεν γνωρίζει ότι η Μαρία είδε τον παγωτατζή και ξέρει ότι πηγαίνει προς την εκκλησία. Μετά το µεσηµεριανό, ο Γιάννης πηγαίνει στο σπίτι της Μαρίας, αλλά η µαµά της του λέει ότι µόλις έφυγε να αγοράσει παγωτό».

46 Έργο αναγνώρισης 3ης τάξης λανθασµένης πεποίθησης (Happe, 1994) Κατά τη διάρκεια του πολέµου, ο Κόκκινος στρατός έπιασε αιχµάλωτο ένα µέλος του Μπλε στρατού. Οι εχθροί ζητούν από τον αιχµάλωτο να τους πει πού βρίσκονται τα άρµατα του Μπλε στρατού. Ξέρουν ότι βρίσκονται είτε στα βουνά, είτε στην παραλία. Ξέρουν ότι ο αιχµάλωτος δεν θα τους πει ποτέ την αλήθεια, γιατί θέλει να σώσει το στρατό του. Ο αιχµάλωτος όµως, είναι πολύ γενναίος και έξυπνος και δεν θα αφήσει ποτέ να µάθουν πού βρίσκονται τα άρµατα. Τα άρµατα βρίσκονται πραγµατικά στα βουνά. Όταν οι εχθροί τον ρωτούν πού βρίσκονται τα άρµατα, αυτός απαντά: «Βρίσκονται στα βουνά». Είναι αλήθεια αυτό που είπε ο αιχµάλωτος; Πού θα κοιτάξουν οι εχθροί για να βρουν τα άρµατα; Γιατί ο αιχµάλωτος είπε αυτό που είπε;

47 Ατοµικές διαφορές στην ανάπτυξη της Θ.τ.Ν. Πρώιµες ενδοοικογενειακές κοινωνικές εµπειρίες. Μέγεθος οικογένειας: ο µεγάλος αριθµός παιδιών επιδρά θετικά στο ρυθµό ανάπτυξης της Θ.τ.Ν.(Perner, Ruffman & Leekam, 1994). Φύση συνοµιλιών µελών οικογένειας: οι συχνοί διάλογοι για το νου επιταχύνουν το ρυθµό ανάπτυξης (Dunn, Brown, Slomkowski, Tesla & Youngblade, 1991). Ποιότητα προσκόλλησης παιδιού-µητέρας:θετική συσχέτιση ασφαλούς προσκόλλησης και Θ.τ.Ν.(Fonagy, Redfern & Charman, 1997).

48 Πώς ερµηνεύεται η φύση και η ανάπτυξη της Θεωρίας του Νου; Θεωρητικές προσεγγίσεις: Θεωρία-Θεωρία Θεωρία προσοµοίωσης Θεωρία έµφυτου εξειδικευµένου πεδίου Σηµασία εµπειρίας

49 Θεωρία-Θεωρία (Gopnik & Meltzoff, Wellman & Gelman, Perner, 1991.) Αναλογία ανάµεσα στις επιστηµονικές θεωρίες και στη θεωρία του νου και αντιµετωπίζει τους επιστήµονες σαν µεγάλα παιδιά, παρά τα παιδιά σαν µικρούς επιστήµονες. Οµοιότητες στους γνωστικούς µηχανισµούς. Η Θ.τ.Ν. έχει κοινά χαρακτηριστικά µε τις επιστηµονικές θεωρίες (αφαίρεση, συνοχή, εξήγηση και πρόβλεψη). Αλλάζει κατά το πρότυπο αλλαγής των επιστηµονικών θεωριών. Υπάρχει εγγενής γνώση για το νου, αλλά όχι ένας αυτόνοµος µηχανισµός για τη θεωρία του νου. Οι αρχικές έννοιες θα αναθεωρηθούν και θα οργανωθούν ξανά σαν ένα αποτέλεσµα των αντίθετων ενδείξεων

50 Η θεωρία για το νου αποτελεί µια διαδοχή θεωριών (Gopnik & Wellman, 1994). 1. Επιθυµίας (2 ετών): κατανόηση απλών επιθυµιών και αντιλήψεων. 2. Επιθυµίας-Πεποίθησης (3 ετών): κατανόηση προθετικού χαρακτήρα επιθυµιών και πεποίθησης ως πιστό αντίγραφο του εξωτερικού κόσµου. 3. Πεποίθησης-Επιθυµίας (4 ετών):κεντρικός ρόλος στις πεποιθήσεις. Αντιµετώπισή τους ως νοητικές καταστάσεις µε προθετικό περιεχόµενο, αναφέρονται σε αναπαραστάσεις της πραγµατικότητας και όχι στην ίδια την πραγµατικότητα.

51 Θεωρία νοητικής προσοµοίωσης (Harris, 1991, 1995). Η κατανόηση του νου από το παιδί είναι πιο στενά συνδεδεµένη µε τη φαινοµενική περιγραφή (εµπειρική ανακάλυψη καταστάσεων) παρά µε τη θεωρητική εξήγηση. Μηχανισµός νοητικής προσοµοίωσης της πραγµατικής κατάστασης. Έτσι το παιδί φαντάζεται τις νοητικές καταστάσεις που διαµορφώνονται σε µια συγκεκριµένη κατάσταση και τις προβάλλει στους άλλους για να κατανοήσει τη συµπεριφορά τους.

52 Θεωρία έµφυτου εξειδικευµένου πεδίου (Fodor, 1983., Leslie, 1994). Μια εγγενής δοµή προορισµένη να ερµηνεύει τη συµπεριφορά µε όρους των πεποιθήσεων και των επιθυµιών, έχει εξελιχθεί φυλογενετικά, κατά την εξέλιξη. Οι έννοιες που συνθέτουν τη θεωρία του νου (νοητικές καταστάσεις) προϋπάρχουν, δηµιουργηµένες στην πορεία της εξέλιξης, και αποτελούν µέρος της γενετικής µας κληρονοµιάς. Αν και το πεδίο της θ.τ.ν. ενεργοποιείται κατά τα πρώτα χρόνια εξαιτίας περιβαλλοντικών επιδράσεων (π.χ. γλώσσα), η πορεία ανάπτυξης του είναι γενετικά προσδιορισµένη.

53 Fodor(1992) Πολύ απλή θεωρία του νου: αναγνωρίζει µόνο πεποιθήσεις και επιθυµίες (3-4 ετών). Ενήλικη ψυχολογία του κοινού νου: συνέχεια της αρχικής θεωρίας χωρίς να απαιτείται εννοιολογική αναδιοργάνωση. Leslie (1994) 2 µηχανισµοί επεξεργασίας πληροφοριών: Toby (theory of body mechanism): θεωρία νηπίου για τα φυσικά σώµατα ToMM (theory of mind mechanism): θεωρία παιδιού για το νου. ToMM1: απλό αναπαραστασιακό σύστηµα που αναφέρεται στους παράγοντες και τις πράξεις και είναι ευαίσθητο στις πράξεις που κατευθύνονται προς κάποιο σκοπό (6 µηνών) ToMM2:µετα-αναπαραστασιακό σύστηµα, αναφέρεται στους παράγοντες και τις στάσεις τους (2 ετών)

54 Flavell (1999,2000): προσπάθεια συγκερασµού και των τριών ερµηνευτικών υποθέσεων Μεγάλο µέρος της γνώσης θα µπορούσε να χαρακτηριστεί θεωρία, η οποία έχει ως βάση της κάποιον έµφυτο ή πρώιµα αναπτυσσόµενο µηχανισµό, και επίσης τα παιδιά χρησιµοποιούν µια ευρετική προσοµοίωσης όταν προσπαθούν να αποδώσουν νοητικές καταστάσεις στους άλλους.

55 Carpendale & Lewis (2004) Οι προηγούµενες θεωρίες επικεντρώνονται στη γνωστική αρχιτεκτονική του νου. Σηµασία εµπειρίας. Η θ.τ.ν. δεν είναι έµφυτο γιγνώσκειν, αλλά γιγνώσκειν το οποίο κατασκευάζεται κατά τα πρώτα χρόνια στο πλαίσιο ενός «επιστηµικού τριγώνου»: της αλληλεπίδρασης µεταξύ παιδιού-άλλων-στοιχείων περιβάλλοντος (π.χ.προσοχή γονέα).

56 Οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις υπεύθυνες για την κατασκευή των εννοιών του παιδιού για τις νοητικές καταστάσεις (προβλέπονται έτσι ατοµικές διαφορές). ίνουν τη δυνατότητα στα παιδιά να αναπτύξουν ένα γλωσσικό κώδικα για τις νοητικές καταστάσεις ως βάση. Προοδευτικά αναπτύσσουν µια πιο σύνθετη κατανόηση των νοητικών καταστάσεων.

57 ιαταραχές στην εµφάνιση της Θ.τ.Ν. «Φανταστείτε ένα υποθετικό ον που δεν γνωρίζει τίποτα για το νου Ο κοινωνικός κόσµος, ο κόσµος του εαυτού του και των άλλων θα ήταν κενός τόπος γι αυτό το ον.θα µπορούσε να δει και να ακούσει τους άλλους ανθρώπους, δε θα γνώριζε όµως τίποτα για τις νοητικές καταστάσεις που κατευθύνουν τη συµπεριφορά τους» (Wellman, 1985, pp )

58 υσκολίες αυτιστικών παιδιών στην απόδοση λανθασµένων πεποιθήσεων (Baron-Cohen, Leslie & Frith, 1985). Μη-κατανόηση νοητικού χαρακτήρα φαντασίας. Μη χρήση ρηµάτων σκέψης (πιστεύω, γνωρίζω, εύχοµαι..). Όχι παιχνίδι προσποίησης. Όχι διάκριση τυχαίων και εµπρόθετων ενεργειών. Μη κατανόηση συναισθηµατικών αντιδράσεων που προκαλούνται από λανθασµένες πεποιθήσεις. Έλλειψη ικανότητας εξαπάτησης.

59 Πιθανή σύνδεση µε εγκεφαλικές βλάβες σε συγκεκριµένες περιοχές του εγκεφάλου που ίσως να εξειδικεύονται στην επεξεργασία πληροφοριών για το νου. «Κοινωνικός εγκέφαλος» ΒΑ8, ΒΑ9 στο δεξιό κογχοµετωπιαίο φλοιό. Κροταφοβρεγµατική συµβολή στο σηµείο της κροταφικής έλικας. Αµυγδαλή.

60 Προσωπική Επιστηµολογία και Θεωρία του Νου: Πού συναντιούνται; Η αφετηρία της επιστηµικής σκέψης βρίσκεται στην αναδυόµενη Θ.τ.Ν. Κοινά ερωτήµατα σχετικά µε την ανάπτυξη µιας θεωρίας για τη φύση της γνώσης και τη διαδικασία του γιγνώσκειν. (Burr & Hofer, Chandler, Hallett, & Sokol, Kuhn, Montgomery, 1992 Fagnant & Crahay, 2011).

61 Πρόδροµοι της επιστηµικής σκέψης εµφανίζονται πολύ νωρίς, από την ηλικία των τεσσάρων ετών, και είναι πιθανό να υπάρχει µια αναπτυξιακή συνέχεια ανάµεσα στη Θεωρία του Νου και στην επιστηµική σκέψη (Chandler, Hallett & Sokol, 2002). Απαρχές της επιστηµικής σκέψης βρίσκονται στην κατανόηση από το παιδί ότι διαθέτει πεποιθήσεις αληθείς ή µη (Wellman, Chandler & Carpendale, 1998). Αυτή η κατανόηση φαίνεται να συνοδεύει τη µετάβαση σε ένα επιστηµικό επίπεδο, όπου αναγνωρίζεται η ύπαρξη πολλαπλών συλλήψεων της πραγµατικότητας (σωστή-λάθος) και η σπουδαιότητα της πηγής και της τεκµηρίωσης της γνώσης (Kuhn, Cheney & Weinstock, Burr & Hofer, 2002).

62 Η αναγνώριση ότι οι άλλοι κατασκευάζουν ατοµικά το νόηµα βάση διαφορετικών αντιλήψεων και αναπαραστάσεων της γνώσης είναι µια βάση των επιστηµικών επιπέδων που συναντάµε στα διάφορα αναπτυξιακά σχήµατα (Burr & Hofer, 2002). Αναπτυξιακό µοντέλο των Kuhn, Cheney και Weinstock (2000): πρώτη σύνδεση µε την ανάπτυξη της Θεωρίας των παιδιών για το Νου και διατυπώνεται µια πρώτη θεωρητική υπόθεση για τη σηµασία της αρχικής αυτής θεωρίας των παιδιών για το νου στην επιστηµική κατανόηση και στην κατανόηση της ερµηνευτικής διαδικασίας απόκτησης της γνώσης.

63

64 Τα παιδιά αρχικά αναπτύσσουν µια συγκεκριµένη θεωρία του να γνωρίζει κανείς µέσα στο πλαίσιο της πιο γενικής θεωρίας τους για το νου µεταξύ 4-6 ετών και µπορούν να προχωρήσουν στην αναδόµηση αυτής της θεωρίας τους βασισµένα στην εµπειρία τους µε τη δηµιουργία, αξιολόγηση και επίλυση ισχυρισµών γνώσης σε διαφορετικά πεδία γνώσης (Smith, Maclin, Houghton και Hennessey, 2000). Αρχική επιστηµική θεωρία των παιδιών ως µια υποθεωρία µέσα στην αρχική Θεωρία του Νου, µια θεωρία που εξελίσσεται κατά τη σχολική ηλικία.

65 ιερεύνηση της σχέσης της Θεωρίας του Νου και της Προσωπικής Επιστηµολογίας µε την Εννοιολογική Αλλαγή στις Φυσικές Επιστήµες και την ανάπτυξη της Επιστηµονικής σκέψης. Θεωρία του Νου Προσωπική Επιστηµολογία Εννοιολογική αλλαγή στις Φυσικές Επιστήµες

66 Κοινά ερωτήµατα σχετικά µε την ανάπτυξη µιας θεωρίας για τη γνώση και το γιγνώσκειν. Ποια η σύνδεση µε την ανάπτυξη µιας πιο ειδικής θεωρίας για το Φυσικό Κόσµο; πώς τα άτοµα επιλύουν αντικρουόµενους ισχυρισµούς γνώσης πώς αξιολογούν τη νέα πληροφορία πώς γίνεται η λήψη βασικών αποφάσεων πώς ζητήµατα κρίσης γεγονότων και απόψεων διαφοροποιούνται λιγότερο καθώς η διαδικασία µάθησης γίνεται λιγότερο αντενεργή και περισσότερο κατασκευαστική.

67 Κοινό υπόστρωµα αναγνώριση της ατοµικής, ενεργής κατασκευής του νοήµατος και η αντιµετώπιση αυτής της διαδικασίας υπό µια µεταγνωσιακή οπτική. Γνώση για τη γνώση µου και τη γνώση των άλλων. Αναγνώριση πορείας εξέλιξης αναπαραστάσεων, σύγκριση µε προηγούµενες, πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα. Ικανότητα κατασκευής εννοιολογικών µοντέλων, έλεγχος διαδικασίας αναδιοργάνωσης µοντέλων.

68 Εννοιολογική αλλαγή Αφελείς θεωρίες Συνεπείς µε τις πληροφορίες που προέρχονται από τις αισθήσεις VS Επιστηµονικές θεωρίες Μοντέλα τα οποία έχουν αναλογική σχέση µε τις πληροφορίες που προέρχονται από τις αισθήσεις Η εκµάθηση επιστηµονικών εξηγήσεων απαιτεί εναρµόνιση καθηµερινών διαισθητικών εµπειριών των φαινοµένων µε τις επιστηµονικά αποδεκτές εξηγήσεις τους µέσα σε ένα εσωτερικά συνεπές πλαίσιο.

69 Κυριακοπούλου & Βοσνιάδου, 2004, 2006 Τα παιδιά του δηµοτικού σχολείου έχουν δυσκολία να σχηµατίσουν πολλαπλές ευέλικτες αναπαραστάσεις µιας ίδιας κατάστασης. Η απόκτηση αυτής της ικανότητας φαίνεται να σχετίζεται µε µεταγνωσιακές κατακτήσεις που βοηθούν το παιδί να κατανοήσει τη θεωρητική φύση των αναπαραστάσεών του και να ασκεί έλεγχο σε αυτές. Επίλυση δυο προβληµάτων Οντολογικού Επιστηµολογικού

70 Επίλυση Οντολογικού Προβλήµατος Το πρόβληµα της κατανόησης της επιστηµονικής εξήγησης στηβάσητηςδιαθέσιµης πληροφορίας (εµφάνιση). Οντολογικές αλλαγές στις έννοιες του κοινού νου. π.χ. Επίπεδηγη Γησφαίρα

71 Επίλυση Επιστηµολογικού Προβλήµατος Κατανόηση ότι υπάρχει µια διάκριση ανάµεσα στην εµφάνιση και την επιστηµονική εξήγηση ικανότητα δηµιουργίας πολλαπλών αναπαραστάσεων της ίδιας φυσικής κατάστασης. Η κατανόηση της επιστηµολογικής αυτής οπτικής µπορεί να επιδειχθεί µόνο σε ένα πεδίο όπου έχει επιλυθεί το οντολογικό πρόβληµα. Όµως: στο σχολείο ενδιαφέρον µόνο για την επίλυση του οντολογικού προβλήµατος. εν γίνεται αντιληπτή η ύπαρξη του επιστηµολογικού προβλήµατος. Εστίαση στις «σωστές» απαντήσεις-εξηγήσεις

72 Πώς επιτυγχάνεται η επίλυση του επιστηµολογικού προβλήµατος; Υποθέτουµε ότι η ανάπτυξη της ικανότητας αναγνώρισης πολλαπλών αναπαραστάσεων των φαινοµένων του κόσµου σχετίζεται µε την ανάπτυξη της ικανότητας των παιδιών να σκέφτονται για το νοητικό κόσµο (Θεωρία του νου) και µε τις πεποιθήσεις τους για τη φύση της γνώσης και τη διαδικασία του γιγνώσκειν (Προσωπική Επιστηµολογία)

73 Βασικές Υποθέσεις Θα υπάρχει υψηλή συσχέτιση ανάµεσα στην ικανότητα των παιδιών να αποδίδουν νοητικές καταστάσεις (Θεωρία του Νου), των επιστηµικών τους πεποιθήσεων (Προσωπική Επιστηµολογία) και της Θεωρίας τους για το Φυσικό Κόσµο, γιατί σε όλες τις περιπτώσεις πιστεύουµε ότι υπάρχουν κοινές δοµές στην κατανόηση του κατασκευαστικού χαρακτήρα της γνώσης.

74 Υποθέτουµε ότι υπάρχει µια σταδιακή ανάπτυξη όπου η αρχική αναγνώριση ότι η γνώση κατασκευάζεται από το υποκείµενο και είναι αβέβαιη προχωρά παράλληλα και διευκολύνει σηµαντικά την κατανόηση φαινοµένων του φυσικού κόσµου και των διαφορετικών τρόπων που µπορούν αυτά να αναπαρασταθούν (Εννοιολογική αλλαγή).

75 Συµµετέχοντες Συµµετείχαν συνολικά 46 µαθητές της Ε τάξης ενός δηµοτικού σχολείου των Αθηνών (µέσος όρος ηλικίας 10 έτη και 7 µήνες). Η µέθοδος δειγµατοληψίας που ακολουθήθηκε ήταν η απλή τυχαία δειγµατοληψία. ιαδικασία Προσωπική συνέντευξη διάρκειας λεπτών.

76 ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ Κοινό υπόστρωµα δοκιµασιών: Κατανόηση της ατοµικής, ενεργής κατασκευής του νοήµατος και της αβέβαιης φύσης της γνώσης Θεωρία του Νου οκιµασίες απόδοσης νοητικών καταστάσεων και αναγνώρισης λανθασµένων πεποιθήσεων για φαινόµενα του κοινωνικού κόσµου Θ.τ.Ν. 2ης τάξης Θ.τ.Ν. 3ης τάξης Προσωπική Επιστηµολογία: οκιµασίες διερεύνησης επιστηµικής σκέψης Ερωτηµατολόγιο επιστηµικής σκέψης (Kuhn, Cheney & Weinstock, 2000). Συνέντευξη για τη φύση της Επιστήµης (Carey et al., 1989). οκιµασία Θεωρίας για το Φυσικό Κόσµο οκιµασία Συλλογισµού σε Μοντέλα για φαινόµενα του Φυσικού Κόσµου.

77 «Κοίτα τις δυο εικόνες που ακολουθούν. Μπορείς να µου πεις τι δείχνει κάθε εικόνα; Τι δείχνει η πρώτη εικόνα; Τι δείχνει η δεύτερη εικόνα;» «Γιατί οι δυο εικόνες δείχνουν τη γη τόσο διαφορετική; Γιατί οι δυο εικόνες είναι διαφορετικές; Μπορείς να µου πεις ποιες είναι οι διαφορές ανάµεσα στις δυο αυτές εικόνες;». ιάκριση: «Πώς δικαιολογείς το ότι η γη φαίνεται επίπεδη, ενώ δεχόµαστε το ότι είναι σφαιρική;». Μη ιάκριση: «Τι σχήµα φαίνεται να έχει η γη τώρα που την κοιτάς µε τα µάτια σου; Τι σχήµα έχει στην πραγµατικότητα η γη; Μπορείς να µου εξηγήσεις γιατί συµβαίνει αυτό;».

78 Σύγκριση δοκιµασιών Θεωρίας του Νου, Προσωπικής Επιστηµολογίας και Θεωρίας του Φυσικού Κόσµου Στατιστικά σηµαντική συσχέτιση ανάµεσα στην επίδοση των παιδιών στη Θεωρία του Νου και στην επίδοσή τους στις δυο δοκιµασίες Προσωπικής Επιστηµολογίας (rs=0.434, n=46, p<0.01).

79 Μέσοι όροι και τυπικές αποκλίσεις επίδοσης στην Προσωπική επιστηµολογία σε σχέση µε την Ικανότητα Θεωρίας του Νου. Ικανότητα Θεωρίας του Νου Μη-αναγνώριση πεποίθησης / Αρχική αναγνώριση 2 ης τάξης πεποίθησης χωρίς τεκµηρίωση Αναγνώριση µόνο 2 ης τάξης πεποίθησης µε σωστή τεκµηρίωση / Αρχική αναγνώριση 3 ης τάξης πεποίθησης χωρίς τεκµηρίωση Αναγνώριση 2 ης και 3 ης τάξης πεποίθησης µε σωστή τεκµηρίωση Προσωπική Επιστηµολογία M.Ο τ.α. N (F(2,43)=4.649, p<0.05)

80 Στατιστικά σηµαντική συσχέτιση ανάµεσα στην επίδοση των παιδιών στη Θεωρία του Νου και στην επίδοσή τους στη δοκιµασία Θεωρίας του Φυσικού Κόσµου (rs=0.542, n=46, p<0.01).

81 Μέσοι όροι και τυπικές αποκλίσεις επίδοσης στη Θεωρία του Φυσικού Κόσµου σε σχέση µε την Ικανότητα Θεωρίας του Νου. Ικανότητα Θεωρίας του Νου Μη-αναγνώριση πεποίθησης / Αρχική αναγνώριση 2 ης τάξης πεποίθησης χωρίς τεκµηρίωση Αναγνώριση µόνο 2 ης τάξης πεποίθησης µε σωστή τεκµηρίωση / Αρχική αναγνώριση 3 ης τάξης πεποίθησης χωρίς τεκµηρίωση Αναγνώριση 2 ης και 3 ης τάξης πεποίθησης µε σωστή τεκµηρίωση Θεωρία του Φυσικού Κόσµου M.Ο τ.α. N (F(2,43)=13.883; p<0.001)

82 Στατιστικά σηµαντική συσχέτιση ανάµεσα στην επίδοση των παιδιών στις δοκιµασίες Προσωπικής Επιστηµολογίας και στην επίδοσή τους στη δοκιµασία Θεωρίας του Φυσικού Κόσµου (rs =0.498, n=46, p<0.01).

83 Μέσοι όροι και τυπικές αποκλίσεις επίδοσης στη δοκιµασία Θεωρίας του Φυσικού Κόσµου σε σχέση µε τα επίπεδα σκέψης στις δοκιµασίες Προσωπικής Επιστηµολογίας (Carey et al., Kuhn et al., 2000) (Ν=46). Επίπεδο επιστηµικής σκέψης Αρχικό επίπεδο Απόλυτη γνώση Ενδιάµεσο επίπεδο Πλουραλισµός/ Απόλυτη γνώση Εκλεπτυσµένο επίπεδο Αξιολογικά κριτήρια Θεωρία του Φυσικού Κόσµου M.Ο τ.α. N 1,75, ,90, ,25,42 16 (F(2,43)=5.533, p<0.01)

84 Ιεραρχική ανάλυση παλινδρόµησης Εξαρτηµένη µεταβλητή: επίδοση των µαθητών στη δοκιµασία Θεωρίας του Φυσικού κόσµου Προβλεπτικοί Παράγοντες: 1 ο βήµα: επίδοση των µαθητών στη δοκιµασία Θεωρίας του Νου 2 ης τάξης και 3 ης τάξης (F(1,45)= , p 0.001; Adjusted R square=.234; Beta=.501, p 0.001) 2 ο βήµα: επίδοση των µαθητών στις δυο δοκιµασίες Προσωπικής Επιστηµολογίας (F(2,45)= , p ; Adjusted R square =.314) Θεωρία του Νου: 38.5% της διακύµανσης Επίδοση στη Συνέντευξη για την Επιστήµη: 32.7% της διακύµανσης.

85 Συµπεράσµατα Η ικανότητα απόδοσης πεποιθήσεων στους άλλους (Θεωρία του Νου) φάνηκε να αποτελεί προβλεπτικό παράγοντα για την Προσωπική επιστηµολογία Η ικανότητα απόδοσης πεποιθήσεων στους άλλους (Θεωρία του Νου) και η Προσωπική επιστηµολογία που διαµορφώνει καθένας µας φάνηκαν να αποτελούν προβλεπτικούς παράγοντες για την ικανότητά µας να σκεφτόµαστε πάνω σε διαφορετικές αναπαραστάσεις του κόσµου (δοκιµασίες Θεωρίας Φυσικού κόσµου).

86 Προτεινόµενο Θεωρητικό Πλαίσιο Κοινωνικο-πολιτισµικό περιβάλλον Φύση γνώσης Απλότητα Βεβαιότητα Θεωρία του Νου Απόδοση νοητικών καταστάσεων Ατοµική κατασκευή νοήµατος Νέες πληροφορίες από φυσικό/κοινωνικό περιβάλλον Φύση διαδικασίας γιγνώσκειν Πηγή γνώσης ικαιολόγηση Προσωπική Επιστηµολογία Γνώση Απλή Σύνθετη Σίγουρη Εξελισσόµενη εδοµένα Ιδέες Πεποιθήσεις Εννοιολογική Κατανόηση Επιστηµική Μεταγνώση Οντολογικές π.χ.γη (φυσικό αστρονοµικό αντικείµενο) Επιστηµικές π.χ. µοναδική ερµηνεία vs διαφορετικές ερµηνείες ίδιας κατάστασης

87 Κατανόηση ότι οι αναπαραστάσεις µας για τον κόσµο είναι αυτές που καθορίζουν τις πράξεις µας και όχι ο ίδιος ο κόσµος. Θεωρία του Νου: ανάπτυξη αναπαραστασιακής πλευράς της πεποίθησης. Προσωπική Επιστηµολογία: κατανόηση της αβέβαιης και µη απόλυτης γνώσης που δεν βασίζεται στην απλή παρατήρηση του εξωτερικού κόσµου αλλά κατασκευάζεται από την ανθρώπινη σκέψη. Θεωρία για το Φυσικό Κόσµο: κατανόηση ότι µπορεί να υπάρξουν διαφορετικές αναπαραστάσεις της ίδιας εξωτερικής πραγµατικότητας και µπορούµε να µεταβαίνουµε από τη µια αναπαράσταση στην άλλη.

Θεωρίας του Νου και Αυτισμός: Ανασκόπηση Θεωρητικών Προσεγγίσεων και Κλινικών Εφαρμογών

Θεωρίας του Νου και Αυτισμός: Ανασκόπηση Θεωρητικών Προσεγγίσεων και Κλινικών Εφαρμογών Θεωρίας του Νου και Αυτισμός: Ανασκόπηση Θεωρητικών Προσεγγίσεων και Κλινικών Εφαρμογών Α. Γενά & Ε. Τσιρέμπολου Εθνικό & Καποδιστριακό Παν/μιο Αθηνών Θεωρία του Νου «ανάγνωση το νου»: κατανόηση των επιθυμιών

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική ανάπτυξη Piaget

Γνωστική ανάπτυξη Piaget Γνωστική ανάπτυξη Piaget ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ 2016-17 Κ. Παπαδοπούλου & Λ. Αναγνωστάκη Jean Piaget (1869-1980) Τα παιδιά προοδεύουν διαμέσου μίας σειράς σταδίων γνωστικής ανάπτυξης που καθένα αντανακλά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηµατική. Μοντελοποίηση

Μαθηµατική. Μοντελοποίηση Μαθηµατική Μοντελοποίηση Μοντελοποίηση Απαιτητική οικονοµία και αγορά εργασίας Σύνθετες και περίπλοκες προβληµατικές καταστάσεις Μαθηµατικές και τεχνολογικές δεξιότητες Επίλυση σύνθετων προβληµάτων Μαθηµατικοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 2: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος Ι Θέματα διάλεξης Νοημοσύνη Ανάπτυξη Μάθηση Οι κύριοι παράγοντες που ορίζουν την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΗΘεωρία του Πιαζέ. Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΗΘεωρία του Πιαζέ. Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών ΗΘεωρία του Πιαζέ Στέλλα Βοσνιάδου Πανεπιστήμιο Αθηνών Jean Piaget (1896-1986) Γεννήθηκε στο Νιουσατέλ της Ελβετίας όπου και σπούδασε βιολογία. Δούλεψε στο εργαστήριο του Alferd Binet και ενδιαφέρθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση

Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση Χωρικές σχέσεις και Γεωμετρικές Έννοιες στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα 3: Τοπολογικές και προβολικές σχέσεις στο χώρο Δημήτρης Χασάπης Τμήμα Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Βασικές σχέσεις

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 10: Εννοιολογική Ανάπτυξη Καθολικών Εννοιών

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 10: Εννοιολογική Ανάπτυξη Καθολικών Εννοιών Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 10: Εννοιολογική Ανάπτυξη Καθολικών Εννοιών Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση του τρόπου

Διαβάστε περισσότερα

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία

1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία 1. Οι Τεχνολογίες της Πληροφορίας και των Επικοινωνιών στην εκπαιδευτική διαδικασία Ο διδακτικός σχεδιασμός (instructional design) εμφανίσθηκε στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην κατάρτιση την περίοδο

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ανάπτυξη Στέλλα Βοσνιάδου

ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ανάπτυξη Στέλλα Βοσνιάδου 1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η ψυχολογία της ανάπτυξης µελετά τις αλλαγές στη συµπεριφορά και νόηση µε την ηλικία από τη σύλληψη έως το θάνατο 2 Περιγραφή των αλλαγών Ερµηνεία των αλλαγών Αλληλεπίδραση γενετικών και περιβαλλοντικών

Διαβάστε περισσότερα

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή

ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ. ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή ΑναπτυξιακήΨυχολογίαΙ ιδάσκουσα: ΣµαράγδαΚαζή Γιατίδιατυπώνονταιθεωρίεςγιατην ανάπτυξη; Γιατί η παρατήρηση της συµπεριφοράς (τόσοτωνπαιδιώνόσοκαιτωνενηλίκων) προκαλείενδιαφέρονταερωτήµατα. Oπως. είχνουµεσεέναπαιδί

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1

ΕΙ ΙΚΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΧΑΡΤΗΣ ΧΡΗΣΗ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ. β. φιλιππακοπουλου 1 ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΧΑΡΤΗΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΧΡΗΣΗ β. φιλιππακοπουλου 1 Αναλυτικό Πρόγραµµα 1. Εισαγωγή: Μια επιστηµονική προσέγγιση στη χαρτογραφική απεικόνιση και το χαρτογραφικό σχέδιο

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 6: Η ανάπτυξη της εικόνας εαυτού - αυτοαντίληψης Θέματα διάλεξης Η σημασία της αυτοαντίληψης Η φύση και το περιεχόμενο της αυτοαντίληψης Η ανάπτυξη της αυτοαντίληψης Παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος των συγγραφέων για την ελληνική έκδοση... xxiii ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 1. Παρουσίαση της ψυχολογίας της ανάπτυξης...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος των συγγραφέων για την ελληνική έκδοση... xxiii ΜΑΘΗΜΑΤΑ. Κεφάλαιο 1. Παρουσίαση της ψυχολογίας της ανάπτυξης... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Εισαγωγή της επιμελήτριας της έκδοσης... xix Πρόλογος των συγγραφέων για την ελληνική έκδοση... xxiii Πρόλογος... xxv ΜΑΘΗΜΑΤΑ Κεφάλαιο 1. Παρουσίαση της ψυχολογίας της ανάπτυξης... 1 1. Επιστημολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI

Αναπτυξιακή Ψυχολογία. Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI Αναπτυξιακή Ψυχολογία Διάλεξη 3: Η ανάπτυξη της σκέψης του παιδιού Η γνωστική-εξελικτική θεωρία του J. Piaget Μέρος ΙI Θέματα διάλεξης Το στάδιο ανάπτυξης της συγκεκριμένης λογικής σκέψης Tο στάδιο ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Κασιμάτη Αικατερίνη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ

Κασιμάτη Αικατερίνη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Κασιμάτη Αικατερίνη Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Παιδαγωγικού Τμήματος ΑΣΠΑΙΤΕ Σύγχρονες θεωρητικές αντιλήψεις Ενεργή συμμετοχή μαθητή στην oικοδόμηση - ανάπτυξη της γνώσης (θεωρία κατασκευής της γνώσης-constructivism).

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση

Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική των Φυσικών Επιστημών στην Προσχολική Εκπαίδευση Ενότητα # 1.2: Η προοπτική των βασικών αρχών της φύσης των Φυσικών Επιστημών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης

Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Γνωστική Ανάπτυξη Ενότητα 9: Θεωρίες Εννοιολογικής Ανάπτυξης Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Εισαγωγή στον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK ΑΝΩΤΑΤΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ ΤΕΣΤ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ WPPSI-III UK ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κος ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΙΔΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία

Εξελικτική Ψυχολογία Εξελικτική Ψυχολογία Ενότητα 6: Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά της προσχολικής ηλικίας Ι Ασημίνα Ράλλη Φιλοσοφική Σχολή Τμήμα Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας Προσχολική ηλικία Αναπτυξιακά χαρακτηριστικά

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3)

Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Γλώσσα (3) Δυσκολίες στην ανάγνωση Τα θεωρητικά μέρη του δικτύου οπτικής αναγνώρισης λέξεων και οι εκτιμώμενες θέσεις τους στο αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου του έμπειρου

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Χαλάνδρι 02/05/2010 Αριστοτέλους 42 Χαλάνδρι Τ.Κ. 15234 Τηλ./210-6800823 e-mail: papdimit@yahoo.gr ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ανάπτυξη της γλώσσας αποτελεί µια πολύχρονη, πολύπλοκη και προοδευτική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ

ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΝΗΠΙΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σειρά: Ενημερωτικά Έντυπα για την Νηπιοσχολική Αγωγή ΤΟ ΧΙΟΥΜΟΡ ΤΩΝ ΒΡΕΦΩΝ (γέννηση-3χρόνων) Ο Γιάννης (20μηνών) δίνει στην νηπιαγωγό (Μαρία) το σφουγγαράκι που

Διαβάστε περισσότερα

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση

8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση 8.2 Εννοιολογική χαρτογράφηση Η εννοιολογική χαρτογράφηση (concept mapping) αποτελεί ένα μέσο για την αναπαράσταση των γνώσεων, των ιδεών, των εννοιών προς οικοδόμηση (Jonassen et al. 1998), των νοητικών

Διαβάστε περισσότερα

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους.

Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί». Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν λανθασμένα ότι δεν είναι «ψυχικά δυνατοί» Άλλοι μπορεί να φοβούνται μήπως δεν «φανούν» ψυχικά δυνατοί στο περιβάλλον τους Η αυτοεικόνα μας «σχηματίζεται» ως ένα σχετικά σταθερό

Διαβάστε περισσότερα

Οπτική αντίληψη. Μετά?..

Οπτική αντίληψη. Μετά?.. Οπτική αντίληψη Πρωτογενής ερεθισµός (φυσικό φαινόµενο) Μεταφορά µηνύµατος στον εγκέφαλο (ψυχολογική αντίδραση) Μετατροπή ερεθίσµατος σε έννοια Μετά?.. ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΟΡΑΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΛΟΓΙΣΤΟΥΜΕ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

EDUP-332 Διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο

EDUP-332 Διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο EDUP-332 Διδασκαλία των Μαθηματικών στο Νηπιαγωγείο Συνάντηση 2 Βασικές πρωτομαθηματικές δεξιότητες: σύγκριση, σειροθέτηση, εκτίμηση Ο Τζέρεμι και η Τζάκι Ο Τζέρεμι και η αδερφή του η Τζάκι συζητούσαν

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜOΣ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ «κοιτάζουμε με τα μάτια αλλά βλέπουμε με τον εγκέφαλο» 90% των πληροφοριών που φθάνουν στον εγκέφαλο περνούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος μεταγνώση χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη γνώση μας για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε, θυμόμαστε, σκεφτόμαστε και ενεργούμε, με

Ο όρος μεταγνώση χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη γνώση μας για τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε, θυμόμαστε, σκεφτόμαστε και ενεργούμε, με 8 Γνωστική Ψυχολογία ΙΙ (ΨΧ 05) Μεταγνώση και μεταγνωστικές διεργασίες Μεταγνώση (1) Cogito ergo sum (Descartes, 1628) Ο όρος μεταγνώση χρησιμοποιείται για να περιγράψει τη γνώση μας για τον τρόπο με τον

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου

Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου Βασίλειος Κωτούλας vaskotoulas@sch.gr h=p://dipe.kar.sch.gr/grss Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας Μάθηση & Εξερεύνηση στο περιβάλλον του Μουσείου Η Δομή της εισήγησης 1 2 3 Δυο λόγια για Στόχοι των Ερευνητική

Διαβάστε περισσότερα

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας:

Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Στόχος της ψυχολογικής έρευνας: Συστηματική περιγραφή και κατανόηση των ψυχολογικών φαινομένων. Η ψυχολογική έρευνα χρησιμοποιεί μεθόδους συστηματικής διερεύνησης για τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία

Διαβάστε περισσότερα

Πώς σκέφτονται οι άνθρωποι; Προσέγγιση επεξεργασίας πληροφοριών Γνωστική ανάλυση του έργου (λύση προβλήµατος, κατανόηση κειµένου, επικοινωνία, κλπ.) σε επιµέρους νοητικές διεργασίες, δεξιότητες και γνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη Ενότητα 9 Θεωρίες Αναδιοργάνωσης των Γνώσεων σε Ειδικούς τομείς Ελευθερία Ν. Γωνίδα

Διαβάστε περισσότερα

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών

Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Σχέδιο Μαθήματος: Κοινωνικές και Επικοινωνιακές Δεξιότητες για Ανάπτυξη Αυτοπεποίθησης και Τεχνικών Επίλυσης Διαφορών Διάρκεια: Περιληπτική Περιγραφή: Δύο 45λεπτες διδακτικές περίοδοι Η πρώτη περίοδος

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 8: Βρεφική ηλικία: Γνωστική Ανάπτυξη

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 8: Βρεφική ηλικία: Γνωστική Ανάπτυξη Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 8: Βρεφική ηλικία: Γνωστική Ανάπτυξη Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των γνωστικών

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Εισαγωγή στη Γνωστική Ψυχολογία Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική Ψυχολογία / Γνωσιακή Επιστήµη Inside the black box για µια επιστήµη του Νου Επιστροφή στο Νου Γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 5: Εποικοδομητισμός Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

Στοιχείαδιδακτικής. Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04

Στοιχείαδιδακτικής. Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ. Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04 Στοιχείαδιδακτικής Στόχοι μαθήματος φύλλα εργασίας ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γεωργάτου Μάνια ΣχολικήΣύμβουλοςΠΕ04 Βασικά χαρακτηριστικά ενός μαθήματος: Να έχει συγκεκριμένους και ξεκάθαρους στόχους. Ερώτηση: Τιδιδάσκω;

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ Η πλέον διαδεδοµένη και αποδεκτή θεωρία είναι η τριµερής θεωρία της γνώσης που ορίζει τη γνώση ως δικαιολογηµένη αληθή πεποίθηση (justified true belief). Ανάλυση της τριµερούς

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα

Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών. Ευφημία Τάφα Ανάγνωση ιστοριών και παραμυθιών Ευφημία Τάφα Παράγοντες που καθορίζουν την επιτυχή έκβαση της ανάγνωσης μιας ιστορίας Χρονική στιγμή της ανάγνωσης (πότε) Το είδος του κειμένου (τι) Η «γωνιά» της τάξης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. του αντικειμένου προσεγγίσεων...

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ. του αντικειμένου προσεγγίσεων... ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Α ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Εισαγωγή..................................................... 17 1.1 Νόηση και γνώση και η σχέση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΙ ΒΡΕΦΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου και Λήδα Αναγνωστάκη ΤΕΑΠΗ/ΕΚΠΑ 2016-17 Βιβλιογραφικές πηγές παρουσίασης Η παρουσίαση που ακολουθεί βασίζεται στην παρακάτω βιβλιογραφία: 1.

Διαβάστε περισσότερα

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ

Πέραν της θεωρίας του Piaget. Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Πέραν της θεωρίας του Piaget Κ. Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Siegler, R. (2002) Πώς Σκέφτονται τα Παιδιά. Αθήνα: Gutenberg. Προσεγγίσεις επεξεργασίας πληροφοριών Η γνωστική

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D.

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Μάθημα 5 ο Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Κοινωνικογνωστικές θεωρίες Κοινωνική μάθηση (Bandura) Κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρία του νου/κοινωνική νόηση και κωφά παιδιά. Δρ Κίκα Χατζηκακού

Θεωρία του νου/κοινωνική νόηση και κωφά παιδιά. Δρ Κίκα Χατζηκακού Θεωρία του νου/κοινωνική νόηση και κωφά παιδιά Δρ Κίκα Χατζηκακού Ορισμός-Σημασία «Η μεταγνωστική ικανότητα να σκέφτεται κάποιος για τις νοητικές καταστάσεις, όπως είναι η μνήμη, οι πεποιθήσεις, οι επιθυμίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ (ΨΧ 00) Πέτρος Ρούσσος ΔΙΑΛΕΞΗ 5 Έννοιες και Κλασική Θεωρία Εννοιών Έννοιες : Θεμελιώδη στοιχεία από τα οποία αποτελείται το γνωστικό σύστημα Κλασική θεωρία [ή θεωρία καθοριστικών

Διαβάστε περισσότερα

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία

Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία Ασκήσεις φυσικής και Δυσλεξία 1. Εισαγωγή 2. Τύποι 3. Ασκήσεις Γρηγοριάδης Ιωάννης Φυσική Η φυσική αποτελεί πεδίο στο οποίο μπορούν να διαπρέψουν οι μαθητές με δυσλεξία καθώς η ιδιαιτερότητα τους, τους

Διαβάστε περισσότερα

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου

Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 Κριτήρια: Διδακτική διαδικασία Μαθητοκεντρικά Δασκαλοκεντρικά Αλληλεπίδρασης διδάσκοντα διδασκόµενου Είδος δεξιοτήτων που θέλουν να αναπτύξουν Επεξεργασίας Πληροφοριών Οργάνωση-ανάλυση πληροφοριών, λύση

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές

Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης. Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους. Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Ο συμπεριφορισμός ή το μεταδοτικό μοντέλο μάθησης Βασικές παραδοχές : Η πραγματικότητα έχει την ίδια σημασία για όλους Διδάσκω με τον ίδιο τρόπο όλους τους μαθητές Αυτοί που δεν καταλαβαίνουν είναι ανίκανοι,

Διαβάστε περισσότερα

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων,

Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, Η εισήγηση Η τεχνική του καταιγισμού ιδεών (Brainstorming). Η μελέτη περίπτωσης. Παίξιμο ρόλων-τα παιχνίδια προσομοίωσης, ρόλων, αντιπαράθεσης απόψεων. Εννοιολογική χαρτογράφηση -Ο χάρτης εννοιών (concept

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ

ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΥΛΙΚΟΤΕΧΝΙΚΗ ΥΠΟ ΟΜΗ ΤΙΤΛΟΣ «Ο κύκλος του νερού» ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΕΣ ΓΝΩΣΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Το σενάριο µάθησης περιλαµβάνει δραστηριότητες που καλύπτουν όλα τα γνωστικά αντικείµενα που προβλέπονται από το ΕΠΠΣ νηπιαγωγείου. Συγκεκριµένα

Διαβάστε περισσότερα

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 11: Πρώτη Παιδική Ηλικία: Γνωστική Ανάπτυξη

Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 11: Πρώτη Παιδική Ηλικία: Γνωστική Ανάπτυξη Αναπτυξιακή Ψυχολογία Ενότητα 11: Πρώτη Παιδική Ηλικία: Γνωστική Ανάπτυξη Διδάσκουσα: Ειρήνη Σκοπελίτη Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας Παρουσίαση των

Διαβάστε περισσότερα

Η προβληματική κατάσταση Χρήστος Πανούτσος

Η προβληματική κατάσταση Χρήστος Πανούτσος Η προβληματική κατάσταση Χρήστος Πανούτσος Η Τζούλι και η μαμά της έχουν βγει για να αγοράσουν ένα τζιν για το σχολείο. Παρατηρούν έναν πάγκο με την εξής ταμπέλα πάνω: 40% έκπτωση των τιμών στις ετικέτες

Διαβάστε περισσότερα

Οι Θεωρίες του Πιαζέ και του Βιγκότσκι. Στέλλα Βοσνιάδου

Οι Θεωρίες του Πιαζέ και του Βιγκότσκι. Στέλλα Βοσνιάδου Οι Θεωρίες του Πιαζέ και του Βιγκότσκι Στέλλα Βοσνιάδου Jean Piaget (1896-1986) Γεννήθηκε στο Νιουσατέλ της Ελβετίας όπου και σπούδασε βιολογία. ούλεψε στο εργαστήριο του Alferd Binet και ενδιαφέρθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην ανάπτυξη της έννοιας του αριθμού στην προσχολική ηλικία

Εισαγωγή στην ανάπτυξη της έννοιας του αριθμού στην προσχολική ηλικία Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Εισαγωγή στην ανάπτυξη της έννοιας του αριθμού στην προσχολική ηλικία Ενότητα 1: Εισαγωγή Κωνσταντίνος Π. Χρήστου Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών ένα απλό πρόβλημα Η οικογένεια

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

Πατώντας την επιλογή αυτή, ανοίγει ένα παράθυρο που έχει την ίδια μορφή με αυτό που εμφανίζεται όταν δημιουργούμε μία μεταβλητή.

Πατώντας την επιλογή αυτή, ανοίγει ένα παράθυρο που έχει την ίδια μορφή με αυτό που εμφανίζεται όταν δημιουργούμε μία μεταβλητή. Λίστες Τι είναι οι λίστες; Πολλές φορές στην καθημερινή μας ζωή, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, χρησιμοποιούμε λίστες. Τέτοια παραδείγματα είναι η λίστα του super market η οποία είναι ένας κατάλογος αντικειμένων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ

ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΕΤΟΣΦΑΙΡΙΣΗ ΚΜ: : 305 ΠΑΤΣΙΑΟΥΡΑΣ ΑΣΤΕΡΙΟΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΜΑΘΗΣΗΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΣΤΟ ΒΟΛΕΪ Η μάθηση μιας κίνησης είναι το σύνολο των εσωτερικών

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. σύμβολα αριθμών. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας

Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών. σύμβολα αριθμών. επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών σύμβολα αριθμών επ. Κωνσταντίνος Π. Χρήστου 1 αναπαραστάσεις των αριθμών Εμπράγματες Υλικά αντικείμενα ($$$) Εικονικές (***) Λεκτικές (τρία) Συμβολικές, (3, τρία) Διαφορετικές

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ

Βιολογική εξήγηση των δυσκολιών στην ανθρώπινη επικοινωνία - Νικόλαος Γ. Βακόνδιος - Ψυχολόγ Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal)

Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) Ορισμός Ημερολόγιο αναστοχασμού (Reflective Journal) είναι ένα σταδιακά αναπτυσσόμενο κείμενο στον οποίο καταγράφονται παρατηρήσεις και αντιδράσεις σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες

Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εισαγωγή στην Ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές λειτουργίες Σχολές σκέψης στην ψυχολογία: ΙΙΙ Διδάσκουσα: Επίκ. Καθ. Γεωργία Α. Παπαντωνίου Άδειες Χρήσης

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα.

Βοηθήστε τη ΕΗ. Ένα µικρό νησί απέχει 4 χιλιόµετρα από την ακτή και πρόκειται να συνδεθεί µε τον υποσταθµό της ΕΗ που βλέπετε στην παρακάτω εικόνα. Γιώργος Μαντζώλας ΠΕ03 Βοηθήστε τη ΕΗ Η προβληµατική της Εκπαιδευτικής ραστηριότητας Η επίλυση προβλήµατος δεν είναι η άµεση απόκριση σε ένα ερέθισµα, αλλά ένας πολύπλοκος µηχανισµός στον οποίο εµπλέκονται

Διαβάστε περισσότερα

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης

ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης Μαθησιακή υσκολία Στρατηγικές ο εκπαιδευτικός µπορεί να χρησιµοποιήσει ιστορία σε κόµικς που περιέχει διάλογο να διδάξει κατάλληλες λεκτικές δοµές για το ξεκίνηµα συζήτησης να διδάξει στους µαθητές τρόπους

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -www.manolisischakis.gr για περισσότερη εκπαίδευση 1 Τέταρτο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-14 Σημειώσεις... 15 2 Μάθημα Πέμπτο- Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθεις πώς να διαχειριστείς την λεπτή γραμμή

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη

Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη Διδακτική οργάνωση και διαχείριση του μαθηματικού περιεχομένου και της διαπραγμάτευσης των δραστηριοτήτων στην τάξη Φαινόμενα Εμπειρίες φαινομένων Οργάνωση φαινομένων Νοούμενα (πρώτες μαθηματικές έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα - για περισσότερη εκπαίδευση

Μανώλης Ισχάκης - Πνευματικά δικαιώματα -  για περισσότερη εκπαίδευση 1 Έβδομο Μάθημα Οδηγός Δραστηριότητας Επισκόπηση... 3 Περίληψη... 3-5 Ώρα για δράση... 6-15 Σημειώσεις... 16 2 Μάθημα Έβδομο - Επισκόπηση Σε αυτό το μάθημα θα μάθουμε τη δύναμη της αντίληψης. Θα ανακαλύψουμε

Διαβάστε περισσότερα

THE ROLE OF IMPLICIT MODELS IN SOLVING VERBAL PROBLEMS IN MULTIPLICATION AND DIVISION

THE ROLE OF IMPLICIT MODELS IN SOLVING VERBAL PROBLEMS IN MULTIPLICATION AND DIVISION THE ROLE OF IMPLICIT MODELS IN SOLVING VERBAL PROBLEMS IN MULTIPLICATION AND DIVISION E F R A I M F I S C H B E I N, T E L - A V I V U N I V E R S I T Y M A R I A D E R I, U N I V E R S I T Y O F P I S

Διαβάστε περισσότερα

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση

Μεταγνωστικές διεργασίες και αυτο-ρύθμιση Πρόλογος Tα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια υπάρχουν δύο έννοιες που κυριαρχούν διεθνώς στο ψυχολογικό και εκπαιδευτικό λεξιλόγιο: το μεταγιγνώσκειν και η αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση. Παρά την ευρεία χρήση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτά Ακαδηµα κά Μαθήµατα

Ανοικτά Ακαδηµα κά Μαθήµατα ΤΕΙ Ιονίων Νήσων Ανοικτά Ακαδηµα κά Μαθήµατα Ανάλυση Σχεδίαση Υλοποίηση Αξιολόγηση Ανάλυση: Πληροφορίες σχετικά µε τις ανάγκες της εκπαίδευσης Σχεδίαση: Καθορισµός χαρακτηριστικών του εκπαιδευτικού λογισµικού

Διαβάστε περισσότερα

Η επιστήµη της γλωσσολογίας και η µετασχηµατιστική γραµµατική

Η επιστήµη της γλωσσολογίας και η µετασχηµατιστική γραµµατική Γ Λ Ω Σ Σ Α Η επιστήµη της γλωσσολογίας και η µετασχηµατιστική γραµµατική (2) Ο Σταύρος δεν ξέρει πόσο καλό είναι το κρέας (3) Ο Σταύρος δεν ξέρει πόσο καλό κάνει το να τρως κρέας (4) Ο Σταύρος δεν ξέρει

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32)

Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Γνωστική Ψυχολογία Ι (ΨΧ32) Διάλεξη 7 Προσεγγίσεις στη μελέτη της αντίληψης Πέτρος Ρούσσος Προσεγγίσεις στη μελέτη της αντίληψης Ανωφερείς (bottom up) και κατωφερείς (top down) προσεγγίσεις Αντίληψη για

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή

Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μαθησιακές δραστηριότητες με υπολογιστή Εννοιολογική χαρτογράφηση Διδάσκων: Καθηγητής Αναστάσιος Α. Μικρόπουλος Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΙΤΛΟΣ: «ΕΜΠΕΙΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ΜΑΘΗΤΡΙΑ: ΠΡΙΑΜΗ ΒΑΓΙΑ, Β4 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΝΤΑΒΑΡΟΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2016 17 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ... 3 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...

Διαβάστε περισσότερα

Τρόποι αναπαράστασης των επιστημονικών ιδεών στο διαδίκτυο και η επίδρασή τους στην τυπική εκπαίδευση

Τρόποι αναπαράστασης των επιστημονικών ιδεών στο διαδίκτυο και η επίδρασή τους στην τυπική εκπαίδευση Τρόποι αναπαράστασης των επιστημονικών ιδεών στο διαδίκτυο και η επίδρασή τους στην τυπική εκπαίδευση Κ. Χαλκιά Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών 2 Το διαδίκτυο: αποτελεί ένα νέο διδακτικό

Διαβάστε περισσότερα

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων

Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Β.δ Επιλογή των κατάλληλων εμπειρικών ερευνητικών μεθόδων Νίκος Ναγόπουλος Για τη διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας χρησιμοποιούνται ποσοτικές ή/και ποιοτικές μέθοδοι που έχουν τις δικές τους τεχνικές και

Διαβάστε περισσότερα

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη

Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Εξελικτική Ψυχολογία: Κοινωνικο-γνωστική ανάπτυξη Ενότητα 6 Η Θεωρία των Eποικοδομητικών Τελεστών του J. Pascual-Leone Ελευθερία Ν. Γωνίδα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια

ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια 18 ΤΙ ΟΝΟΜΑΖΟΥΜΕ ΓΝΩΣΗ; ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ; Το ερώτημα για το τι είναι η γνώση (τι εννοούμε όταν λέμε ότι κάποιος γνωρίζει κάτι ή ποια χαρακτηριστικά αποδίδουμε σε ένα πρόσωπο το οποίο λέμε

Διαβάστε περισσότερα

Μέση παιδική ηλικία Γνωστική ανάπτυξη. Ανάπτυξη του παιδιού ΙΙ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου- Λήδα Αναγνωστάκη ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ

Μέση παιδική ηλικία Γνωστική ανάπτυξη. Ανάπτυξη του παιδιού ΙΙ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου- Λήδα Αναγνωστάκη ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Μέση παιδική ηλικία Γνωστική ανάπτυξη Ανάπτυξη του παιδιού ΙΙ Καλλιρρόη Παπαδοπούλου- Λήδα Αναγνωστάκη ΕΚΠΑ/ΤΕΑΠΗ Βασική βιβλιογραφία Craig,J. & Baucum, D. (2007) Η Ανάπτυξη του Ανθρώπου. Αθήνα: Εκδόσεις

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια

Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Οδηγός διαφοροποίησης για την πρωτοβάθµια Γιατί χρειάζεται να κάνουµε τόσο ειδική διαφοροποίηση; Τα παιδιά που βρίσκονται στο φάσµα του αυτισµού έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης και αντίληψης για τον κόσµο,

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9

Περιεχόμενα. Προλογικό Σημείωμα 9 Περιεχόμενα Προλογικό Σημείωμα 9 1 ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.1. Εισαγωγή 14 1.2 Τα βασικά δεδομένα των Μαθηματικών και οι γνωστικές απαιτήσεις της κατανόησης, απομνημόνευσης και λειτουργικής χρήσης τους 17 1.2.1. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ. Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΤΥΠΗ AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΤΙΣΜΟ Mαρία Παπαντωνίου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το παιδί «Η Παμμακάριστος» ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΓΕΝΝΗΣΗ 6 ΕΤΩΝ ΗΛΙΚΙΑ γέννηση ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ Αναγνωρίζει και προτιμά τη φωνή της μητέρας καθώς και ήχους της γλώσσας. Μιμείται ήχους της γλώσσας. 2 μηνών Συνδυάζει

Διαβάστε περισσότερα

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση

Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Ανάλυση των δραστηριοτήτων κατά γνωστική απαίτηση Πέρα όµως από την Γνωσιακή/Εννοιολογική ανάλυση της δοµής και του περιεχοµένου των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηµατικών του Δηµοτικού ως προς τις έννοιες

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D.

Μάθημα 5 ο. Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση. Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Μάθημα 5 ο Κοινωνικο-γνωστικές Προσεγγίσεις για τη Μάθηση: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Κυριακή Γ. Γιώτα Ψυχολόγος MSc., Ph.D. Κοινωνικογνωστικές θεωρίες Κοινωνική μάθηση (Bandura) Κοινωνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι Η Γνωστική προσέγγιση. Η θεωρία του Jean Piaget. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ-ΤΕΑΠΗ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι Η Γνωστική προσέγγιση. Η θεωρία του Jean Piaget. Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ-ΤΕΑΠΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ι Η Γνωστική προσέγγιση Η θεωρία του Jean Piaget Καλλιρρόη Παπαδοπούλου ΕΚΠΑ-ΤΕΑΠΗ Η γνωστική προσέγγιση στην ανάπτυξη «Όταν οι γονείς του τρίχρονου Γιώργου τον ρωτούν γιατί βρέχει,

Διαβάστε περισσότερα

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.

Μέρος Β /Στατιστική. Μέρος Β. Στατιστική. Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua. Μέρος Β /Στατιστική Μέρος Β Στατιστική Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Εργαστήριο Μαθηματικών&Στατιστικής/Γ. Παπαδόπουλος (www.aua.gr/gpapadopoulos) Από τις Πιθανότητες στη Στατιστική Στα προηγούμενα, στο

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα

Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Μάθηση σε νέα τεχνολογικά περιβάλλοντα Ενότητα 4: Γνωστικές Θεωρίες Μάθησης Βασιλική Μητροπούλου-Μούρκα Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu

Δημήτρης Ρώσσης, Φάνη Στυλιανίδου Ελληνογερμανική Αγωγή. http://www.creative-little-scientists.eu Τι έχουμε μάθει για την προώθηση της Δημιουργικότητας μέσα από τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά στην Ελληνική Προσχολική και Πρώτη Σχολική Ηλικία; Ευρήματα για την εκπαίδευση στην Ελλάδα από το

Διαβάστε περισσότερα