Η φύση και η ανάπτυξη. της Θεωρίας των Παιδιών. για το Νου

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η φύση και η ανάπτυξη. της Θεωρίας των Παιδιών. για το Νου"

Transcript

1 Η φύση και η ανάπτυξη της Θεωρίας των Παιδιών για το Νου

2 Βασικά ερωτήµατα Εννοιολογικός προσδιορισµός Πότε αρχίζει να αναπτύσσεται και πώς εκδηλώνεται στην παιδική ηλικία; Ατοµικές διαφορές στην ικανότητα Θ.τ.Ν. Ποιες οι ερµηνευτικές υποθέσεις; Ποιες οι διαταραχές στην ανάπτυξη της θεωρίας του νου; Σχέση ικανότητας θεωρίας του νου µε την ανάπτυξη σε άλλα πεδία

3 Τι είναι η Θεωρία του νου. Προκειµένου να εµπλακούµε στην ανθρώπινη αλληλεπίδραση, να προβλέψουµε τις συµπεριφορές των άλλων, να κατανοήσουµε τις προθέσεις τους, τις πεποιθήσεις τους και τις επιθυµίες τους, να ερµηνεύσουµε τις πράξεις τους, καθένας µας βασίζεται σε µια ψυχολογία του κοινού νου, που µας επιτρέπει να αποδίδουµε νοητικές καταστάσεις στους εαυτούς µας και τους άλλους.

4 Premack & Woodruff, 1978 Ικανότητα η οποία επιτρέπει στο άτοµο να αποδίδει νοητικές καταστάσεις (πεποιθήσεις, επιθυµίες, συναισθήµατα, σκέψεις, αντιλήψεις, προθέσεις, προσδοκίες, όνειρα, ευχές) στον εαυτό του και τους άλλους µε στόχο την ερµηνεία της συµπεριφοράς. Astington, Harris & Olson, Flavell, 2004 Φύση και ανάπτυξη της κατανόησής µας για τον νοητικό κόσµο και τις νοητικές µας καταστάσεις και ειδικότερα µελετάται το ερώτηµα πώς τα παιδιά αποκτούν γνώση για το νου τους και το νου των άλλων.

5 Από πού ξεκίνησαν όλα Η συµβολή του Piaget. (1926): ηµοσιεύτηκαν από τον Piaget έρευνες σχετικά µε τις έννοιες της ονειροπόλησης (dreaming) και της εξωτερίκευσης των εσωτερικών αναπαραστάσεων, όπως αυτές παρουσιάζονταν στα παιδιά. (1932): Επικεντρώθηκε στις έννοιες των παιδιών σχετικά µε την πεποίθηση, την πρόθεση και τα ψέµατα.

6 (1929): µη κατανόηση της διάκρισης φυσικού και νοητού κόσµου µέχρι τα 6 έτη. (1948/1966):Πειραµατικό έργο των τριών βουνών (Piaget & Inhelder) Τετράγωνη µακέτα µε προπλάσµατα τριών βουνών. ιαφορές ως προς χρώµα, µέγεθος, σχήµα και χαρακτηριστικά (σταυρός, χιόνι, σπιτάκι). 4 θέσεις γύρω από το τραπέζι και παρατήρηση υπό διαφορετικές οπτικές γωνίες. α) να επιλέξει από φωτογραφίες βουνών αυτή που έβλεπε η κούκλα β) να επιλέξει φωτογραφία και να τοποθετήσει την κούκλα ώστε να βλέπει την ίδια φωτογραφία γ) να τοποθετήσει τρία παρόµοια βουνά µε τέτοιο τρόπο ώστε να αναπαραστήσει αυτό που έβλεπε η κούκλα

7 Ανάπτυξη ικανότητας: <4 ετών: µη κατανόηση οδηγιών 4-6 ετών: επιλογή µόνο δικής του οπτικής 5-7 ετών: αναγνωρίζει σηµεία διαφοροποίησης µεταξύ των οπτικών γωνιών, αλλά επιλογή λάθος οπτικής γωνίας. 7-9 ετών: διαφορές οπτικών ως προς µπρος-πίσω, αλλά όχι δεξιά-αριστερά 8-9 ετών: αναγνώριση διαφορετικών οπτικών και σωστή απάντηση

8 Εγωκεντρισµός: ασυνείδητη τάση παιδιού να ερµηνεύει τον κόσµο από τη σκοπιά του «εγώ», να αντιλαµβάνεται και να ερµηνεύει το καθετί σε σχέση µε τον εαυτό του και να µη λαµβάνει υπόψη τις απόψεις των άλλων (προλογικό στάδιο). υσκολία αντίληψης διαφορετικών οπτικών και διαφορετικών νοητικών απόψεων.

9 Έρευνα για τη µεταγνωστική ανάπτυξη, τη γνώση για τη γνώση (αρχές του 70): µεταµνήµη, µετακατανόηση, µεταεπικοινωνία. Έρευνες για κατανόηση αµφισηµίας (µεταεπικοινωνία) στο λόγο (Flavell, Speer, Green & August, 1981): µέχρι την ηλικία των 8 ετών τα παιδιά δεν κατανοούν ότι διαφορετικοί ακροατές ερµηνεύουν µε διαφορετικό τρόπο µια αµφίσηµη πρόταση (π.χ. «πιάσε τον κόκκινο κύβο», όταν υπάρχουν δυο κόκκινοι κύβοι). Πώς η προϋπάρχουσα γνώση και η εµπειρία επιδρούν στην ερµηνεία που κάποιος θα δώσει σε ένα αµφίσηµο οπτικό ερέθισµα ή σε µια αµφίσηµη λεκτική πρόταση (Mitchell & Robinson, Chandler & Helm, Taylor, 1988).

10 Έναρξη σύγχρονης έρευνας Premack & Woodruff (1978). Does the chimpanzee have a theory of mind? Behavioral and Brain Sciences, 1, Wimmer & Perner (1983):µελέτησαν πότε αρχίζουν τα παιδιά να αποδίδουν λανθασµένες πεποιθήσεις στους άλλους. Flavell, Flavell & Green (1983): ικανότητα παιδιών να διακρίνουν ανάµεσα στην παραπλανητική εµφάνιση ενός αντικειµένου και στην πραγµατική του ταυτότητα. Johnson & Wellman (1985): χρήση και κατανόηση νοητικών όρων (θέλω, γνωρίζω, φαντάζοµαι, ελπίζω, πιστεύω).

11 International Conference on Developing Theories of Mind (Τορόντο, Άνοιξη 1986) Workshop on Children s Early Concept of Mind (1986, Οξφόρδη) Developing Theories of Mind (Astington, Harris, & Olson, 1988)

12 Βασικές κατευθύνσεις της σύγχρονης έρευνας

13 Πρόδροµοι Θεωρίας του Νου Πρώιµη «επικοινωνιακή» αλληλεπίδραση και µίµηση προσώπων: Σχεδόν από τη γέννησή τους τα βρέφη συγχρονίζουν τις πράξεις τους µε αυτές άλλων, µε ένα ευαίσθητο τρόπο. Legerstee (1991):παρουσίασε σε βρέφη ηλικίας 5-8 εβδοµάδων έναν ενήλικα και µια µηχανική κούκλα που ανοιγόκλειναν το στόµα και πρόβαλαν τη γλώσσα. Τα βρέφη µιµούνταν ανθρώπους, όχι άψυχα αντικείµενα. Τα παιδιά ηλικίας 9 µηνών ψάχνουν πληροφορίες για τις ψυχολογικές σχέσεις των άλλων µε τα αντικείµενα. Ακολουθούν µε το βλέµµα τους την κατεύθυνση του βλέµµατος της µητέρας και προσηλώνονται στο αντικείµενο που εκείνη παρατηρεί (Butterworth & Grover, Moore & Dunham, 1995).

14 Ανάµεσα στους µήνες αναπτύσσεται η έννοια της προθετικότητας, η ιδέα ότι οι πράξεις του ανθρώπου κινητοποιούνται από στόχους και ότι οι πράξεις µπορούν να χρησιµοποιηθούν για να συµπεράνουµε τους στόχους αυτούς καθώς και άλλες νοητικές καταστάσεις. Meltzoff, 1995: Πείραµα µε µικρό σωλήνα και ξύλινους κύβους προσαρτηµένους στα άκρα του που α) ένας ενήλικας και β) µια µηχανή προσπαθούν ανεπιτυχώς να αποµακρύνουν. Τα βρέφη 18 µηνών κατανοούν τις ανικανοποίητες προθέσεις των άλλων και ότι προθέσεις έχουν µόνο οι άνθρωποι όχι τα µηχανήµατα.

15 Ανάµεσα στους 12 και 18 µήνες τα παιδιά αρχίζουν να εµπλέκονται στο παιχνίδι προσποίησης (µπανάνα/τηλέφωνο). Υπονοούµενη κατανόηση ότι ένα αντικείµενο µπορεί να αναπαραστήσει κάποιο άλλο και αποτελεί ίσως ένα προστάδιο, πριν το παιδί καταλάβει ότι τα αντικείµενα µπορούν να αναπαρασταθούν από σκέψεις και νοητικές εικόνες.

16 Από την ηλικία των 18 µηνών κατανοούν την έννοια της επιθυµίας. Προσδοκούν οι άνθρωποι να ενεργούν σύµφωνα µε τις µη-λεκτικά εκφρασµένες επιθυµίες τους. Tilden, Desroches & Poulin-Dubois (1997): τα βρέφη µπροστά από δυο οθόνες τηλεόρασης έβλεπαν µαγνητοσκοπηµένα επεισόδια. Μεγαλύτερος ο χρόνος παρατήρησης για εικόνες ασύµφωνες προς την αρχικά δηλωµένη επιθυµία του ενήλικα.

17 Τι αναπτύσσεται στη Θεωρία του νου; 2,5 µε 4 έτη: σταδιακή µετάβαση από µια άποψη του νου σε κάποια άλλη. 2 έτη: πρώιµη θεωρία του νου, µη αναπαραστασιακές νοητικές καταστάσεις. 3 έτη: ενδιάµεση φάση, νοητικές αναπαραστάσεις σαν ένα είδος βοηθητικής υπόθεσης. 4 έτη: οργάνωση κεντρικής επεξηγηµατικής θεωρίας.

18 Ηθεωρία παιδιών 2 ετών Πρώιµη θεωρία νόησης που δεν περιλαµβάνει όλα τα είδη των νοητικών καταστάσεων που κατανοούν οι ενήλικες. Η ψυχολογική γνώση δοµείται µε δυο τύπους εσωτερικών καταστάσεων, τις επιθυµίες και τις αντιλήψεις. Επιθυµία: αυτό που είναι στο νου µπορεί να αλλάξει αυτό που είναι στον κόσµο. Αντίληψη: αυτό που είναι στο νου εξαρτάται από αυτό που είναι στον κόσµο.

19 Αρχικά κατανοητές µε µη-αναπαραστασιακούς όρους: οι επιθυµίες σαν παρορµήσεις προς τα αντικείµενα, οι αντιλήψεις σαν οπτική επαφή µε τα αντικείµενα. Αντιµετωπίζονται σαν απλοί αιτιακοί σύνδεσµοι ανάµεσα στο νου και τον κόσµο (αν κάποιος επιθυµεί ένα αντικείµενο, θα ενεργήσει για να το αποκτήσει και αν ένα αντικείµενο είναι στο οπτικό πεδίο κάποιου, θα το δει). Απλές θεωρητικές κατασκευές, σηµαντική προβλεπτική δύναµη, πρώτη µορφή «πρακτικού συλλογισµού». «Αν ο Γιάννης θέλει ένα µπισκότο και βλέπει ένα µπισκότο στο κουτί, θα πάει εκεί για αυτό. Εάν δεν το θέλει ή εάν δεν το δει, δεν θα πάει.»

20 Ηθεωρίατωνπαιδιών3 ετών Ως βάση έχει τη θεµελίωση 3 ειδών κατανόησης (Wellman): κατανόηση της διαφοράς ανάµεσα στο νου και σε άλλες οντότητες στον κόσµο («γιατί είναι αδύνατο να αγγίξουµε τις σκέψεις και τα όνειρα;» νοητικές απαντήσεις: «γιατί είναι η φαντασία µας, γιατί είναι µέσα στο νου µας»). κατανόηση ότι τα περιεχόµενα του νου αναπαριστούν αυτά στον κόσµο (οι νοητικές εικόνες µπορούν να είναι αναπαραστάσεις αντικειµένων που υπάρχουν σε µια απτή µορφή στον εξωτερικό κόσµο) κατανόηση των σχέσεων ανάµεσα στις νοητικές οντότητες, συγκεκριµένα στις πεποιθήσεις και τις επιθυµίες καθώς και της σχέσης τους µε άλλες πράξεις.

21 Αρχίζουν να αναδύονται περισσότεροι γνωστικοί όροι (σκέφτοµαι, γνωρίζω, θυµάµαι, ονειρεύοµαι). Η ευρύτερη θεωρία του παιδιού είναι ακόµα επιθυµίααντίληψη. Κατανόηση αναπαραστασιακών πλευρών της επιθυµίας και της αντίληψης. 2,5-3 ετών: αρχίζουν να συνδέουν αιτιακά τις επιθυµίες µε συγκεκριµένες ενέργειες και συναισθηµατικές αντιδράσεις και τις αντιλήψεις µε συγκεκριµένες καταστάσεις του εξωτερικού κόσµου.

22 Όταν διαφορετικοί άνθρωποι έχουν διαφορετικές αξίες, οι επιθυµίες τους µπορεί να διαφέρουν, αλλά τα αντικείµενα των επιθυµιών τους παραµένουν τα ίδια. Όταν διαφορετικοί άνθρωποι βλέπουν το ίδιο αντικείµενο διαφορετικά (κανονικά ή ανεστραµµένο ή µέσα από διαφορετικά χρωµατικά φίλτρα) µπορεί επίσης να αντιλαµβάνονται διαφορετικά το ίδιο αντικείµενο, αλλά το αντικείµενο παραµένει πάντα το ίδιο.

23 Κατανόηση αιτιακής σχέσης επιθυµίας-δράσης Wellman & Wooley (1990): ιστορίες µε ήρωες που ήθελαν να βρουν ένα αντικείµενο, δυο εναλλακτικές τοποθεσίες, αν δεν το έβρισκαν στη µια θα συνέχιζαν ή όχι; Τα περισσότερα παιδιά απαντούσαν ότι ο ήρωας θα σταµατούσε το ψάξιµο αν έβρισκε το αντικείµενο και θα συνέχιζε αν δεν το έβρισκε.

24 Ανάπτυξη πιο γενικής έννοιας της πεποίθησης (µηαναπαραστασιακής) και αναπαραστασιακών, αλλά φανταστικών νοητικών καταστάσεων (φαντασία, όνειρο, προσποίηση). Κατανόηση φαντασίας ως νοητική κατάσταση, το περιεχόµενο της οποίας διαφέρει από την εξωτερική πραγµατικότητα. Wellman & Estes (1986): ιστορίες για δυο παιδιά που πεινούσαν πολύ. Η µητέρα έδωσε στο ένα παιδί ένα µπισκότο και το δεύτερο άρχιζε να φαντάζεται ένα µπισκότο και αυτό. «Ποιος από τους δυο ήρωες µπορεί να δει, να αγγίξει ή να φάει το µπισκότο του;».

25 Κατανόηση ονείρων ως καταστάσεις του νου, στις οποίες οι άλλοι δεν έχουν αισθητηριακή πρόσβαση. Estes, Wellman, Wooley (1989): εικόνες όπου οι ήρωες ονειρεύονται κάτι, π.χ. ένα ποδήλατο. «Τώρα που ο ήρωας ονειρεύεται ένα ποδήλατο, µπορεί να το αγγίξει µε τα χέρια του, µπορεί να το δει, µπορεί να το κρύψει κάτω από το κρεβάτι του;». ιάκριση προσποίησης από πραγµατικότητα (Flavell, Flavell & Green,1983) Ο πειραµατιστής προσποιούνταν ότι δάγκωνε ένα κέρινο µήλο. «Προσποιείται ότι αυτό το αντικείµενο είναι ένα κερί ή προσποιείται ότι είναι ένα µήλο;».

26 Αποτυχία στα έργα λανθασµένης πεποίθησης. Κουτί µε απροσδόκητο περιεχόµενο (Wimmer & Perner, Perner, Leekam & Wimmer, 1987) Απροσδόκητη µετακίνηση (Wimmer & Perner, 1983)

27 Κουτί µε απροσδόκητο περιεχόµενο (Wimmer & Perner, Perner, Leekam & Wimmer, 1987) Παρουσιάζεται στα παιδιά ένα κλειστό κουτί ζαχαρωτών. Όταν το ανοίγουν βλέπουν ότι περιέχει µολύβια, αντί για ζαχαρωτά. Τα 5χρονα προβλέπουν ότι τα παιδιά που δεν είχαν κοιτάξει ακόµα µέσα στο κουτί, θα περίµεναν επίσης να περιέχει ζαχαρωτά. Τα 3χρονα ισχυρίζονται ότι πάντα πίστευαν ότι µέσα στο κουτί υπήρχαν µολύβια και προβλέπουν ότι και τα άλλα παιδιά θα ξέρουν από την αρχή ότι το κουτί περιέχει µολύβια, αντί για ζαχαρωτά.

28

29 Απροσδόκητη µετακίνηση (Wimmer & Perner, 1983) «Ο Μαξί βοηθάει τη µητέρα του να τακτοποιήσει τα ψώνια από το σούπερ-µάρκετ. Έχει αγοράσει και µια σοκολάτα την οποία τοποθετεί σε ένα πράσινο κουτί στο ράφι. Θυµάται ακριβώς που βρίσκεται η σοκολάτα ώστε όταν γυρίσει από το παιχνίδι του να φάει ένα κοµµάτι. Μετά φεύγει για να συναντήσει τους φίλους του στην παιδική χαρά. Όσο λείπει, η µητέρα του ετοιµάζει ένα κέικ και χρησιµοποιεί λίγη από τη σοκολάτα του. Παίρνει τη σοκολάτα από το πράσινο κουτί και κόβει ένα κοµµάτι. Μετά τη βάζει πίσω, αλλά όχι στο πράσινο κουτί που ήταν, αλλά σε ένα µπλε κουτί. Θυµάται ότι δεν έχει αγοράσει αυγά και φεύγει για να αγοράσει µερικά. Εντωµεταξύ, ο Μαξί επιστρέφει από την παιδική χαρά πεινασµένος». Ερώτηση πεποίθησης: Πού θα κοιτάξει ο Maxi πρώτα για την σοκολάτα του;

30

31 ιάκριση ανάµεσα στην πραγµατική κατάσταση του κόσµου που είναι αληθής και σε αυτή που γνωρίζει ότι είναι η τρέχουσα νοητική κατάσταση του Maxi. Επίγνωση ότι η συµπεριφορά του Maxi θα είναι µια λειτουργία των εσωτερικών του αναπαραστάσεων, όχι της εξωτερικής πραγµατικότητας. Αποτυχία τρίχρονων. Τα περιεχόµενα της πεποίθησης καθρεφτίζουν άµεσα τον κόσµο. Τα παιδιά παρερµηνεύουν καταστάσεις που περιέχουν διαστρέβλωση πραγµατικότητας. Απλός και αξιόπιστος αιτιακός σύνδεσµος ανάµεσα στην πραγµατική κατάσταση των σχέσεων στον κόσµο και τις νοητικές µας καταστάσεις για αυτή.

32 Θεωρητικές εξηγήσεις αποτυχίας Απουσία βασικής ικανότητας (θεωρία του νου) που να αναγνωρίζει ότι ο νους των άλλων ανθρώπων περιλαµβάνει αναπαραστάσεις που µπορεί να είναι διαφορετικές από τις δικές τους (Bartsch & Wellman, Flavell, Gopnik, 1993). Έµφαση στις γενικές απαιτήσεις του έργου για επεξεργασία πληροφοριών, αλλά επειδή αυτές οι απαιτήσεις είναι συµφυείς µε την κατανόηση του νου άλλων ανθρώπων, τα παιδιά δεν κατανοούν τις νοητικές αναπαραστάσεις µέχρι την ηλικία των 4-5 ετών. Κατοχή ικανότητας, αλλά αποτυχία επειδή οι απαιτήσεις στο έργο αναφέρονται στην ικανότητα επεξεργασίας πληροφοριών και στην κατανόηση των επικοινωνιακών συµβάσεων / γλωσσικές αδυναµίες περιόδου, δυσκολία ερωτήσεων (Lewis & Osborne, 1990.Olson, 1993).

33 Επικοινωνιακή θεωρία: ρόλος γλωσσικών δεξιοτήτων και είδος γλωσσικής επικοινωνίας µε ερευνητή. Αδυναµία κατανόησης αφήγησης του ερευνητή κατά τη διάρκεια της πειραµατικής διαδικασίας. Αδυναµία διαµόρφωσης ενός νοητικού σεναρίου, ενσωµάτωσης δηλαδή µιας διαδοχικής σειράς γεγονότων σε µια ολοκληρωµένη ιστορία. Καλύτερα αποτελέσµατα όταν επαναδιατύπωση ερωτήσεων (Lewis, Lewis & Osborne, 1990). Εξέταση επίδοσης σε συνάρτηση µε ικανότητα κατανόησης αφηγήσεων (Lewis & Μαριδάκη- Κασσωτάκη, 1995).

34 Υπόθεση της ρεαλιστικής επικάλυψης (Mitchell, ): έχουν την ικανότητα αλλά διαπράττουν το ρεαλιστικό σφάλµα γιατί δεν µπορούν να αποµακρυνθούν από την πραγµατικότητα. Η κατανόηση υπάρχει σε πρώιµη µορφή και εµφανίζεται βαθµιαία µε τη µείωση της επίδρασης του ρεαλιστικού κριτηρίου. Έργα όπου γίνεται άµεση σύνδεση πεποίθησης µε πραγµατικότητα: καλύτερη επίδοση 3χρονων

35 Mitchell & Lacohee, 1991: Παραλλαγή έργου «το κουτί που εξαπατά»: επέλεγαν από διάφορες ετικέτες εκείνη που έδειχνε το αντικείµενο που ανακλούσε τη λανθασµένη πεποίθηση του νηπίου (καραµέλες). Robinson & Mitchell, 1995: Παραλλαγή έργου «απροσδόκητη µετακίνηση»: καλούνταν επίσης να προβλέψουν και να παρατηρήσουν τη δράση του πρωταγωνιστή που στηρίζεται στη λανθασµένη πεποίθησή του και να κρίνουν το αποτέλεσµά της.

36 Ηθεωρίατωνπαιδιών4-5 ετών «αναπαραστασιακό µοντέλο για το νου»: σχεδόν όλη η ψυχολογική λειτουργία µεσολαβείται από αναπαραστάσεις. «προθετική» η άποψη του παιδιού για το νου. Το παιδί βλέπει πια ότι όλη η νοητική ζωή έχει τον ίδιο αναπαραστασιακό χαρακτήρα. Αρχική κατανόηση αναπαραστασιακής αλλαγής.

37 Επιτυχία στα έργα λανθασµένης πεποίθησης Γνωρίζουν ότι οι άλλοι έχουν σκέψεις και πεποιθήσεις, αληθινές ή λανθασµένες, που εξαρτώνται από την τρέχουσα γνώση τους καθώς και ότι τα άτοµα ενεργούν στη βάση των νοητικών καταστάσεών τους, παρά στη κατάσταση του πραγµατικού κόσµου. ιαχωρίζουν τις αναπαραστάσεις των δικών τους πεποιθήσεων για την τρέχουσα κατάσταση του κόσµου από τη λανθασµένη πεποίθηση του πρωταγωνιστή. ιαχωρίζουν τις προτασιακές στάσεις (Maxi believes that the chocolate is ) από τα προτασιακά περιεχόµενα (the present location of the chocolate is ).

38 Ικανότητα να θυµούνται και να στοχάζονται πάνω σε προηγούµενες πεποιθήσεις και να ανατρέχουν στα βήµατα που τους οδήγησαν στις νέες πεποιθήσεις. Αλλαγή και εξέλιξη αναπαραστάσεων µε την πάροδο του χρόνου. Κατανόηση ότι ενεργούµε βάση των αναπαραστάσεων που διαµορφώνουµε για την εξωτερική πραγµατικότητα. ιαφορετικές αναπαραστάσεις του ίδιου αντικειµένου ανάµεσα σε ανθρώπους µε διαφορετικές εµπειρίες. Σπουδαιότητα πηγών γνώσης(mitchell & Lacohee, Perner, 1988, Taylor, Cartwright & Bowden, 1991).

39 Κατανόηση ότι οι επιθυµίες έχουν υποκειµενικό χαρακτήρα και εκφράζουν την προσωπική στάση του κάθε ατόµου απέναντι στα εξωτερικά αντικείµενα και καταστάσεις της εξωτερικής πραγµατικότητας. Gopnik & Seager (1988): υο βιβλία, ένα µε εικόνες για παιδιά και ένα µε κείµενο για ενήλικες. Τα παιδιά 4 ετών επέλεγαν το πρώτο βιβλίο για αυτά και το δεύτερο για τους ενήλικες.

40 Αρχική διάκριση ανάµεσα σε τυχαίες και εµπρόθετες ενέργειες. Astington & Lee (1991):Ζεύγη ιστοριών όπου υπήρχε αντιπαραβολή ανάµεσα σε µια εµπρόθετη και µια τυχαία ενέργεια που κατέληγε στο ίδιο αποτέλεσµα.

41

42 Κατανόηση διαφοράς ανάµεσα στις συνθήκες ικανοποίησης επιθυµίας και πρόθεσης. Οι προθέσεις ικανοποιούνται µόνο όταν προκαλούν τις ενέργειες που οδηγούν στην εκπλήρωση του περιεχοµένου τους ενώ αντίθετα οι συνθήκες ικανοποίησης των επιθυµιών δεν θέτουν τέτοιες προϋποθέσεις. Feinfield, Lee, Flavell, Green & Flavell (1999): ιστορίες για ήρωες οι οποίοι ήθελαν να πάνε σε ένα µέρος, αλλά αποφάσισαν να πάνε αλλού, επειδή κάποιος άλλος το ζήτησε. «Πού προσπαθούσε να πάει ο ήρωας και πού ήθελε πραγµατικά να πάει;». 3 ετών: στο βουνό και στις δυο περιπτώσεις. 4 ετών: πρόθεση (γήπεδο)- επιθυµία (βουνό).

43 Flavell, Miller, and Miller (1993) 5 στάδια ανάπτυξης της Θ.τ.Ν. 1. Αποκτούν την έννοια του νου: αποδίδουν ανάγκες, συναισθήµατα και άλλες νοητικές καταστάσεις στα άτοµα και χρησιµοποιούν γνωστικούς όρους, «γνωρίζω», «θυµάµαι» και «σκέφτοµαι». 2. Έχουν γνώση ότι ο νους συνδέεται µε το φυσικό κόσµο, συγκεκριµένα ερεθίσµατα οδηγούν σε συγκεκριµένες νοητικές καταστάσεις και αυτές σε συµπεριφορά. 3. Αναγνωρίζουν ότι ο νους είναι ξεχωριστός και διαφέρει από το φυσικό κόσµο, σκεφτόµαστε για ένα αντικείµενο ακόµη και αν δεν είναι παρόν. 4. Μαθαίνουν ότι ο νους µπορεί να αναπαριστά αντικείµενα και γεγονότα µε ακρίβεια ή χωρίς. Μια αναπαράσταση µπορεί να είναι λάθος αναφορικά µε ένα πραγµατικό αντικείµενο ή γεγονός (FB έργο), η συµπεριφορά µπορεί να είναι λανθασµένη αναφορικά µε µια νοητική κατάσταση (ένα λυπηµένο άτοµο που χαµογελά) και η αντίληψη ή οι πεποιθήσεις 2 ατόµων µπορούν να διαφέρουν (PT έργα). 5. Μαθαίνουν να κατανοούν ότι ο νους µεσολαβεί ενεργά στην ερµηνεία της πραγµατικότητας. Οι προηγούµενες εµπειρίες επηρεάζουν την τρέχουσα νοητική µας κατάσταση και αυτή µε τη σειρά της τα συναισθήµατά µας και τους κοινωνικούς µας συµπερασµούς.

44 Αναπτυξιακή συνέχεια στην κατάκτηση των εννοιολογικών κατασκευών της Θ.τ.Ν. (Flavell, Miller & Miller, Muris et al., Wellman & Liu, 2004). 1ης τάξης: αναγνώριση λανθασµένης πεποίθησης (ο Χ πιστεύει κάτι). 2ης τάξης: περιεχόµενο του νου άλλων ανθρώπων (ο Χ πιστεύει ότι ο Ψ πιστεύει κάτι Ω) (Parker, McDonald & Miller, 2007). 3ης τάξης: περιλαµβάνουν προθέσεις και συναισθήµατα, καθώς και πεποιθήσεις που απαιτούνται για την πιο ώριµη κατανόηση και χρήση πολύπλοκης γλώσσας που αναπτύσσεται κατά τα σχολικά χρόνια, όπως στον πλάγιο λόγο (Happe, 1994).

45 Έργο αναγνώρισης 2ης τάξης πεποίθησης (προσαρµοσµένο έργο των Perner & Wimmer (1985) από τους Parker, McDonald & Miller (2007) «Ο Γιάννης και η Μαρία βρίσκονται στο πάρκο το πρωί. Η Μαρία θα ήθελε να αγοράσει παγωτό από έναν παγωτατζή που βρίσκεται εκεί, αλλά έχει ξεχάσει τα λεφτά της στο σπίτι. «Μη στενοχωριέσαι» της λέει ο παγωτατζής, «µπορείς να πας να πάρεις τα λεφτά σου και να αγοράσεις παγωτό αργότερα. Θα βρίσκοµαι και το απόγευµα εδώ». Η Μαρία είπε στον παγωτατζή ότι θα επιστρέψει το απόγευµα. Αφού έφυγε η Μαρία, ο Γιάννης παρατηρεί ότι ο παγωτατζής φεύγει από το πάρκο. «Θα πάω στην εκκλησία να πουλήσω παγωτό, γιατί δεν υπάρχει κόσµος στο πάρκο να αγοράσει παγωτό». Καθώς ο παγωτατζής πηγαίνει προς την εκκλησία περνά έξω από το σπίτι της Μαρίας. Η Μαρία στέκεται στο παράθυρο και τον βλέπει. «Γεια σου, Μαρία» της λέει ο παγωτατζής «πηγαίνω προς την εκκλησία µήπως και πουλήσω περισσότερο παγωτό εκεί». «Ευτυχώς που σας είδα, θα αγοράσω παγωτό το απόγευµα» του λέει η Μαρία. Ο Γιάννης δεν γνωρίζει ότι η Μαρία είδε τον παγωτατζή και ξέρει ότι πηγαίνει προς την εκκλησία. Μετά το µεσηµεριανό, ο Γιάννης πηγαίνει στο σπίτι της Μαρίας, αλλά η µαµά της του λέει ότι µόλις έφυγε να αγοράσει παγωτό».

46 Έργο αναγνώρισης 3ης τάξης λανθασµένης πεποίθησης (Happe, 1994) Κατά τη διάρκεια του πολέµου, ο Κόκκινος στρατός έπιασε αιχµάλωτο ένα µέλος του Μπλε στρατού. Οι εχθροί ζητούν από τον αιχµάλωτο να τους πει πού βρίσκονται τα άρµατα του Μπλε στρατού. Ξέρουν ότι βρίσκονται είτε στα βουνά, είτε στην παραλία. Ξέρουν ότι ο αιχµάλωτος δεν θα τους πει ποτέ την αλήθεια, γιατί θέλει να σώσει το στρατό του. Ο αιχµάλωτος όµως, είναι πολύ γενναίος και έξυπνος και δεν θα αφήσει ποτέ να µάθουν πού βρίσκονται τα άρµατα. Τα άρµατα βρίσκονται πραγµατικά στα βουνά. Όταν οι εχθροί τον ρωτούν πού βρίσκονται τα άρµατα, αυτός απαντά: «Βρίσκονται στα βουνά». Είναι αλήθεια αυτό που είπε ο αιχµάλωτος; Πού θα κοιτάξουν οι εχθροί για να βρουν τα άρµατα; Γιατί ο αιχµάλωτος είπε αυτό που είπε;

47 Ατοµικές διαφορές στην ανάπτυξη της Θ.τ.Ν. Πρώιµες ενδοοικογενειακές κοινωνικές εµπειρίες. Μέγεθος οικογένειας: ο µεγάλος αριθµός παιδιών επιδρά θετικά στο ρυθµό ανάπτυξης της Θ.τ.Ν.(Perner, Ruffman & Leekam, 1994). Φύση συνοµιλιών µελών οικογένειας: οι συχνοί διάλογοι για το νου επιταχύνουν το ρυθµό ανάπτυξης (Dunn, Brown, Slomkowski, Tesla & Youngblade, 1991). Ποιότητα προσκόλλησης παιδιού-µητέρας:θετική συσχέτιση ασφαλούς προσκόλλησης και Θ.τ.Ν.(Fonagy, Redfern & Charman, 1997).

48 Πώς ερµηνεύεται η φύση και η ανάπτυξη της Θεωρίας του Νου; Θεωρητικές προσεγγίσεις: Θεωρία-Θεωρία Θεωρία προσοµοίωσης Θεωρία έµφυτου εξειδικευµένου πεδίου Σηµασία εµπειρίας

49 Θεωρία-Θεωρία (Gopnik & Meltzoff, Wellman & Gelman, Perner, 1991.) Αναλογία ανάµεσα στις επιστηµονικές θεωρίες και στη θεωρία του νου και αντιµετωπίζει τους επιστήµονες σαν µεγάλα παιδιά, παρά τα παιδιά σαν µικρούς επιστήµονες. Οµοιότητες στους γνωστικούς µηχανισµούς. Η Θ.τ.Ν. έχει κοινά χαρακτηριστικά µε τις επιστηµονικές θεωρίες (αφαίρεση, συνοχή, εξήγηση και πρόβλεψη). Αλλάζει κατά το πρότυπο αλλαγής των επιστηµονικών θεωριών. Υπάρχει εγγενής γνώση για το νου, αλλά όχι ένας αυτόνοµος µηχανισµός για τη θεωρία του νου. Οι αρχικές έννοιες θα αναθεωρηθούν και θα οργανωθούν ξανά σαν ένα αποτέλεσµα των αντίθετων ενδείξεων

50 Η θεωρία για το νου αποτελεί µια διαδοχή θεωριών (Gopnik & Wellman, 1994). 1. Επιθυµίας (2 ετών): κατανόηση απλών επιθυµιών και αντιλήψεων. 2. Επιθυµίας-Πεποίθησης (3 ετών): κατανόηση προθετικού χαρακτήρα επιθυµιών και πεποίθησης ως πιστό αντίγραφο του εξωτερικού κόσµου. 3. Πεποίθησης-Επιθυµίας (4 ετών):κεντρικός ρόλος στις πεποιθήσεις. Αντιµετώπισή τους ως νοητικές καταστάσεις µε προθετικό περιεχόµενο, αναφέρονται σε αναπαραστάσεις της πραγµατικότητας και όχι στην ίδια την πραγµατικότητα.

51 Θεωρία νοητικής προσοµοίωσης (Harris, 1991, 1995). Η κατανόηση του νου από το παιδί είναι πιο στενά συνδεδεµένη µε τη φαινοµενική περιγραφή (εµπειρική ανακάλυψη καταστάσεων) παρά µε τη θεωρητική εξήγηση. Μηχανισµός νοητικής προσοµοίωσης της πραγµατικής κατάστασης. Έτσι το παιδί φαντάζεται τις νοητικές καταστάσεις που διαµορφώνονται σε µια συγκεκριµένη κατάσταση και τις προβάλλει στους άλλους για να κατανοήσει τη συµπεριφορά τους.

52 Θεωρία έµφυτου εξειδικευµένου πεδίου (Fodor, 1983., Leslie, 1994). Μια εγγενής δοµή προορισµένη να ερµηνεύει τη συµπεριφορά µε όρους των πεποιθήσεων και των επιθυµιών, έχει εξελιχθεί φυλογενετικά, κατά την εξέλιξη. Οι έννοιες που συνθέτουν τη θεωρία του νου (νοητικές καταστάσεις) προϋπάρχουν, δηµιουργηµένες στην πορεία της εξέλιξης, και αποτελούν µέρος της γενετικής µας κληρονοµιάς. Αν και το πεδίο της θ.τ.ν. ενεργοποιείται κατά τα πρώτα χρόνια εξαιτίας περιβαλλοντικών επιδράσεων (π.χ. γλώσσα), η πορεία ανάπτυξης του είναι γενετικά προσδιορισµένη.

53 Fodor(1992) Πολύ απλή θεωρία του νου: αναγνωρίζει µόνο πεποιθήσεις και επιθυµίες (3-4 ετών). Ενήλικη ψυχολογία του κοινού νου: συνέχεια της αρχικής θεωρίας χωρίς να απαιτείται εννοιολογική αναδιοργάνωση. Leslie (1994) 2 µηχανισµοί επεξεργασίας πληροφοριών: Toby (theory of body mechanism): θεωρία νηπίου για τα φυσικά σώµατα ToMM (theory of mind mechanism): θεωρία παιδιού για το νου. ToMM1: απλό αναπαραστασιακό σύστηµα που αναφέρεται στους παράγοντες και τις πράξεις και είναι ευαίσθητο στις πράξεις που κατευθύνονται προς κάποιο σκοπό (6 µηνών) ToMM2:µετα-αναπαραστασιακό σύστηµα, αναφέρεται στους παράγοντες και τις στάσεις τους (2 ετών)

54 Flavell (1999,2000): προσπάθεια συγκερασµού και των τριών ερµηνευτικών υποθέσεων Μεγάλο µέρος της γνώσης θα µπορούσε να χαρακτηριστεί θεωρία, η οποία έχει ως βάση της κάποιον έµφυτο ή πρώιµα αναπτυσσόµενο µηχανισµό, και επίσης τα παιδιά χρησιµοποιούν µια ευρετική προσοµοίωσης όταν προσπαθούν να αποδώσουν νοητικές καταστάσεις στους άλλους.

55 Carpendale & Lewis (2004) Οι προηγούµενες θεωρίες επικεντρώνονται στη γνωστική αρχιτεκτονική του νου. Σηµασία εµπειρίας. Η θ.τ.ν. δεν είναι έµφυτο γιγνώσκειν, αλλά γιγνώσκειν το οποίο κατασκευάζεται κατά τα πρώτα χρόνια στο πλαίσιο ενός «επιστηµικού τριγώνου»: της αλληλεπίδρασης µεταξύ παιδιού-άλλων-στοιχείων περιβάλλοντος (π.χ.προσοχή γονέα).

56 Οι κοινωνικές αλληλεπιδράσεις υπεύθυνες για την κατασκευή των εννοιών του παιδιού για τις νοητικές καταστάσεις (προβλέπονται έτσι ατοµικές διαφορές). ίνουν τη δυνατότητα στα παιδιά να αναπτύξουν ένα γλωσσικό κώδικα για τις νοητικές καταστάσεις ως βάση. Προοδευτικά αναπτύσσουν µια πιο σύνθετη κατανόηση των νοητικών καταστάσεων.

57 ιαταραχές στην εµφάνιση της Θ.τ.Ν. «Φανταστείτε ένα υποθετικό ον που δεν γνωρίζει τίποτα για το νου Ο κοινωνικός κόσµος, ο κόσµος του εαυτού του και των άλλων θα ήταν κενός τόπος γι αυτό το ον.θα µπορούσε να δει και να ακούσει τους άλλους ανθρώπους, δε θα γνώριζε όµως τίποτα για τις νοητικές καταστάσεις που κατευθύνουν τη συµπεριφορά τους» (Wellman, 1985, pp )

58 υσκολίες αυτιστικών παιδιών στην απόδοση λανθασµένων πεποιθήσεων (Baron-Cohen, Leslie & Frith, 1985). Μη-κατανόηση νοητικού χαρακτήρα φαντασίας. Μη χρήση ρηµάτων σκέψης (πιστεύω, γνωρίζω, εύχοµαι..). Όχι παιχνίδι προσποίησης. Όχι διάκριση τυχαίων και εµπρόθετων ενεργειών. Μη κατανόηση συναισθηµατικών αντιδράσεων που προκαλούνται από λανθασµένες πεποιθήσεις. Έλλειψη ικανότητας εξαπάτησης.

59 Πιθανή σύνδεση µε εγκεφαλικές βλάβες σε συγκεκριµένες περιοχές του εγκεφάλου που ίσως να εξειδικεύονται στην επεξεργασία πληροφοριών για το νου. «Κοινωνικός εγκέφαλος» ΒΑ8, ΒΑ9 στο δεξιό κογχοµετωπιαίο φλοιό. Κροταφοβρεγµατική συµβολή στο σηµείο της κροταφικής έλικας. Αµυγδαλή.

60 Προσωπική Επιστηµολογία και Θεωρία του Νου: Πού συναντιούνται; Η αφετηρία της επιστηµικής σκέψης βρίσκεται στην αναδυόµενη Θ.τ.Ν. Κοινά ερωτήµατα σχετικά µε την ανάπτυξη µιας θεωρίας για τη φύση της γνώσης και τη διαδικασία του γιγνώσκειν. (Burr & Hofer, Chandler, Hallett, & Sokol, Kuhn, Montgomery, 1992 Fagnant & Crahay, 2011).

61 Πρόδροµοι της επιστηµικής σκέψης εµφανίζονται πολύ νωρίς, από την ηλικία των τεσσάρων ετών, και είναι πιθανό να υπάρχει µια αναπτυξιακή συνέχεια ανάµεσα στη Θεωρία του Νου και στην επιστηµική σκέψη (Chandler, Hallett & Sokol, 2002). Απαρχές της επιστηµικής σκέψης βρίσκονται στην κατανόηση από το παιδί ότι διαθέτει πεποιθήσεις αληθείς ή µη (Wellman, Chandler & Carpendale, 1998). Αυτή η κατανόηση φαίνεται να συνοδεύει τη µετάβαση σε ένα επιστηµικό επίπεδο, όπου αναγνωρίζεται η ύπαρξη πολλαπλών συλλήψεων της πραγµατικότητας (σωστή-λάθος) και η σπουδαιότητα της πηγής και της τεκµηρίωσης της γνώσης (Kuhn, Cheney & Weinstock, Burr & Hofer, 2002).

62 Η αναγνώριση ότι οι άλλοι κατασκευάζουν ατοµικά το νόηµα βάση διαφορετικών αντιλήψεων και αναπαραστάσεων της γνώσης είναι µια βάση των επιστηµικών επιπέδων που συναντάµε στα διάφορα αναπτυξιακά σχήµατα (Burr & Hofer, 2002). Αναπτυξιακό µοντέλο των Kuhn, Cheney και Weinstock (2000): πρώτη σύνδεση µε την ανάπτυξη της Θεωρίας των παιδιών για το Νου και διατυπώνεται µια πρώτη θεωρητική υπόθεση για τη σηµασία της αρχικής αυτής θεωρίας των παιδιών για το νου στην επιστηµική κατανόηση και στην κατανόηση της ερµηνευτικής διαδικασίας απόκτησης της γνώσης.

63

64 Τα παιδιά αρχικά αναπτύσσουν µια συγκεκριµένη θεωρία του να γνωρίζει κανείς µέσα στο πλαίσιο της πιο γενικής θεωρίας τους για το νου µεταξύ 4-6 ετών και µπορούν να προχωρήσουν στην αναδόµηση αυτής της θεωρίας τους βασισµένα στην εµπειρία τους µε τη δηµιουργία, αξιολόγηση και επίλυση ισχυρισµών γνώσης σε διαφορετικά πεδία γνώσης (Smith, Maclin, Houghton και Hennessey, 2000). Αρχική επιστηµική θεωρία των παιδιών ως µια υποθεωρία µέσα στην αρχική Θεωρία του Νου, µια θεωρία που εξελίσσεται κατά τη σχολική ηλικία.

65 ιερεύνηση της σχέσης της Θεωρίας του Νου και της Προσωπικής Επιστηµολογίας µε την Εννοιολογική Αλλαγή στις Φυσικές Επιστήµες και την ανάπτυξη της Επιστηµονικής σκέψης. Θεωρία του Νου Προσωπική Επιστηµολογία Εννοιολογική αλλαγή στις Φυσικές Επιστήµες

66 Κοινά ερωτήµατα σχετικά µε την ανάπτυξη µιας θεωρίας για τη γνώση και το γιγνώσκειν. Ποια η σύνδεση µε την ανάπτυξη µιας πιο ειδικής θεωρίας για το Φυσικό Κόσµο; πώς τα άτοµα επιλύουν αντικρουόµενους ισχυρισµούς γνώσης πώς αξιολογούν τη νέα πληροφορία πώς γίνεται η λήψη βασικών αποφάσεων πώς ζητήµατα κρίσης γεγονότων και απόψεων διαφοροποιούνται λιγότερο καθώς η διαδικασία µάθησης γίνεται λιγότερο αντενεργή και περισσότερο κατασκευαστική.

67 Κοινό υπόστρωµα αναγνώριση της ατοµικής, ενεργής κατασκευής του νοήµατος και η αντιµετώπιση αυτής της διαδικασίας υπό µια µεταγνωσιακή οπτική. Γνώση για τη γνώση µου και τη γνώση των άλλων. Αναγνώριση πορείας εξέλιξης αναπαραστάσεων, σύγκριση µε προηγούµενες, πλεονεκτήµατα και µειονεκτήµατα. Ικανότητα κατασκευής εννοιολογικών µοντέλων, έλεγχος διαδικασίας αναδιοργάνωσης µοντέλων.

68 Εννοιολογική αλλαγή Αφελείς θεωρίες Συνεπείς µε τις πληροφορίες που προέρχονται από τις αισθήσεις VS Επιστηµονικές θεωρίες Μοντέλα τα οποία έχουν αναλογική σχέση µε τις πληροφορίες που προέρχονται από τις αισθήσεις Η εκµάθηση επιστηµονικών εξηγήσεων απαιτεί εναρµόνιση καθηµερινών διαισθητικών εµπειριών των φαινοµένων µε τις επιστηµονικά αποδεκτές εξηγήσεις τους µέσα σε ένα εσωτερικά συνεπές πλαίσιο.

69 Κυριακοπούλου & Βοσνιάδου, 2004, 2006 Τα παιδιά του δηµοτικού σχολείου έχουν δυσκολία να σχηµατίσουν πολλαπλές ευέλικτες αναπαραστάσεις µιας ίδιας κατάστασης. Η απόκτηση αυτής της ικανότητας φαίνεται να σχετίζεται µε µεταγνωσιακές κατακτήσεις που βοηθούν το παιδί να κατανοήσει τη θεωρητική φύση των αναπαραστάσεών του και να ασκεί έλεγχο σε αυτές. Επίλυση δυο προβληµάτων Οντολογικού Επιστηµολογικού

70 Επίλυση Οντολογικού Προβλήµατος Το πρόβληµα της κατανόησης της επιστηµονικής εξήγησης στηβάσητηςδιαθέσιµης πληροφορίας (εµφάνιση). Οντολογικές αλλαγές στις έννοιες του κοινού νου. π.χ. Επίπεδηγη Γησφαίρα

71 Επίλυση Επιστηµολογικού Προβλήµατος Κατανόηση ότι υπάρχει µια διάκριση ανάµεσα στην εµφάνιση και την επιστηµονική εξήγηση ικανότητα δηµιουργίας πολλαπλών αναπαραστάσεων της ίδιας φυσικής κατάστασης. Η κατανόηση της επιστηµολογικής αυτής οπτικής µπορεί να επιδειχθεί µόνο σε ένα πεδίο όπου έχει επιλυθεί το οντολογικό πρόβληµα. Όµως: στο σχολείο ενδιαφέρον µόνο για την επίλυση του οντολογικού προβλήµατος. εν γίνεται αντιληπτή η ύπαρξη του επιστηµολογικού προβλήµατος. Εστίαση στις «σωστές» απαντήσεις-εξηγήσεις

72 Πώς επιτυγχάνεται η επίλυση του επιστηµολογικού προβλήµατος; Υποθέτουµε ότι η ανάπτυξη της ικανότητας αναγνώρισης πολλαπλών αναπαραστάσεων των φαινοµένων του κόσµου σχετίζεται µε την ανάπτυξη της ικανότητας των παιδιών να σκέφτονται για το νοητικό κόσµο (Θεωρία του νου) και µε τις πεποιθήσεις τους για τη φύση της γνώσης και τη διαδικασία του γιγνώσκειν (Προσωπική Επιστηµολογία)

73 Βασικές Υποθέσεις Θα υπάρχει υψηλή συσχέτιση ανάµεσα στην ικανότητα των παιδιών να αποδίδουν νοητικές καταστάσεις (Θεωρία του Νου), των επιστηµικών τους πεποιθήσεων (Προσωπική Επιστηµολογία) και της Θεωρίας τους για το Φυσικό Κόσµο, γιατί σε όλες τις περιπτώσεις πιστεύουµε ότι υπάρχουν κοινές δοµές στην κατανόηση του κατασκευαστικού χαρακτήρα της γνώσης.

74 Υποθέτουµε ότι υπάρχει µια σταδιακή ανάπτυξη όπου η αρχική αναγνώριση ότι η γνώση κατασκευάζεται από το υποκείµενο και είναι αβέβαιη προχωρά παράλληλα και διευκολύνει σηµαντικά την κατανόηση φαινοµένων του φυσικού κόσµου και των διαφορετικών τρόπων που µπορούν αυτά να αναπαρασταθούν (Εννοιολογική αλλαγή).

75 Συµµετέχοντες Συµµετείχαν συνολικά 46 µαθητές της Ε τάξης ενός δηµοτικού σχολείου των Αθηνών (µέσος όρος ηλικίας 10 έτη και 7 µήνες). Η µέθοδος δειγµατοληψίας που ακολουθήθηκε ήταν η απλή τυχαία δειγµατοληψία. ιαδικασία Προσωπική συνέντευξη διάρκειας λεπτών.

76 ΟΚΙΜΑΣΙΕΣ Κοινό υπόστρωµα δοκιµασιών: Κατανόηση της ατοµικής, ενεργής κατασκευής του νοήµατος και της αβέβαιης φύσης της γνώσης Θεωρία του Νου οκιµασίες απόδοσης νοητικών καταστάσεων και αναγνώρισης λανθασµένων πεποιθήσεων για φαινόµενα του κοινωνικού κόσµου Θ.τ.Ν. 2ης τάξης Θ.τ.Ν. 3ης τάξης Προσωπική Επιστηµολογία: οκιµασίες διερεύνησης επιστηµικής σκέψης Ερωτηµατολόγιο επιστηµικής σκέψης (Kuhn, Cheney & Weinstock, 2000). Συνέντευξη για τη φύση της Επιστήµης (Carey et al., 1989). οκιµασία Θεωρίας για το Φυσικό Κόσµο οκιµασία Συλλογισµού σε Μοντέλα για φαινόµενα του Φυσικού Κόσµου.

77 «Κοίτα τις δυο εικόνες που ακολουθούν. Μπορείς να µου πεις τι δείχνει κάθε εικόνα; Τι δείχνει η πρώτη εικόνα; Τι δείχνει η δεύτερη εικόνα;» «Γιατί οι δυο εικόνες δείχνουν τη γη τόσο διαφορετική; Γιατί οι δυο εικόνες είναι διαφορετικές; Μπορείς να µου πεις ποιες είναι οι διαφορές ανάµεσα στις δυο αυτές εικόνες;». ιάκριση: «Πώς δικαιολογείς το ότι η γη φαίνεται επίπεδη, ενώ δεχόµαστε το ότι είναι σφαιρική;». Μη ιάκριση: «Τι σχήµα φαίνεται να έχει η γη τώρα που την κοιτάς µε τα µάτια σου; Τι σχήµα έχει στην πραγµατικότητα η γη; Μπορείς να µου εξηγήσεις γιατί συµβαίνει αυτό;».

78 Σύγκριση δοκιµασιών Θεωρίας του Νου, Προσωπικής Επιστηµολογίας και Θεωρίας του Φυσικού Κόσµου Στατιστικά σηµαντική συσχέτιση ανάµεσα στην επίδοση των παιδιών στη Θεωρία του Νου και στην επίδοσή τους στις δυο δοκιµασίες Προσωπικής Επιστηµολογίας (rs=0.434, n=46, p<0.01).

79 Μέσοι όροι και τυπικές αποκλίσεις επίδοσης στην Προσωπική επιστηµολογία σε σχέση µε την Ικανότητα Θεωρίας του Νου. Ικανότητα Θεωρίας του Νου Μη-αναγνώριση πεποίθησης / Αρχική αναγνώριση 2 ης τάξης πεποίθησης χωρίς τεκµηρίωση Αναγνώριση µόνο 2 ης τάξης πεποίθησης µε σωστή τεκµηρίωση / Αρχική αναγνώριση 3 ης τάξης πεποίθησης χωρίς τεκµηρίωση Αναγνώριση 2 ης και 3 ης τάξης πεποίθησης µε σωστή τεκµηρίωση Προσωπική Επιστηµολογία M.Ο τ.α. N (F(2,43)=4.649, p<0.05)

80 Στατιστικά σηµαντική συσχέτιση ανάµεσα στην επίδοση των παιδιών στη Θεωρία του Νου και στην επίδοσή τους στη δοκιµασία Θεωρίας του Φυσικού Κόσµου (rs=0.542, n=46, p<0.01).

81 Μέσοι όροι και τυπικές αποκλίσεις επίδοσης στη Θεωρία του Φυσικού Κόσµου σε σχέση µε την Ικανότητα Θεωρίας του Νου. Ικανότητα Θεωρίας του Νου Μη-αναγνώριση πεποίθησης / Αρχική αναγνώριση 2 ης τάξης πεποίθησης χωρίς τεκµηρίωση Αναγνώριση µόνο 2 ης τάξης πεποίθησης µε σωστή τεκµηρίωση / Αρχική αναγνώριση 3 ης τάξης πεποίθησης χωρίς τεκµηρίωση Αναγνώριση 2 ης και 3 ης τάξης πεποίθησης µε σωστή τεκµηρίωση Θεωρία του Φυσικού Κόσµου M.Ο τ.α. N (F(2,43)=13.883; p<0.001)

82 Στατιστικά σηµαντική συσχέτιση ανάµεσα στην επίδοση των παιδιών στις δοκιµασίες Προσωπικής Επιστηµολογίας και στην επίδοσή τους στη δοκιµασία Θεωρίας του Φυσικού Κόσµου (rs =0.498, n=46, p<0.01).

83 Μέσοι όροι και τυπικές αποκλίσεις επίδοσης στη δοκιµασία Θεωρίας του Φυσικού Κόσµου σε σχέση µε τα επίπεδα σκέψης στις δοκιµασίες Προσωπικής Επιστηµολογίας (Carey et al., Kuhn et al., 2000) (Ν=46). Επίπεδο επιστηµικής σκέψης Αρχικό επίπεδο Απόλυτη γνώση Ενδιάµεσο επίπεδο Πλουραλισµός/ Απόλυτη γνώση Εκλεπτυσµένο επίπεδο Αξιολογικά κριτήρια Θεωρία του Φυσικού Κόσµου M.Ο τ.α. N 1,75, ,90, ,25,42 16 (F(2,43)=5.533, p<0.01)

84 Ιεραρχική ανάλυση παλινδρόµησης Εξαρτηµένη µεταβλητή: επίδοση των µαθητών στη δοκιµασία Θεωρίας του Φυσικού κόσµου Προβλεπτικοί Παράγοντες: 1 ο βήµα: επίδοση των µαθητών στη δοκιµασία Θεωρίας του Νου 2 ης τάξης και 3 ης τάξης (F(1,45)= , p 0.001; Adjusted R square=.234; Beta=.501, p 0.001) 2 ο βήµα: επίδοση των µαθητών στις δυο δοκιµασίες Προσωπικής Επιστηµολογίας (F(2,45)= , p ; Adjusted R square =.314) Θεωρία του Νου: 38.5% της διακύµανσης Επίδοση στη Συνέντευξη για την Επιστήµη: 32.7% της διακύµανσης.

85 Συµπεράσµατα Η ικανότητα απόδοσης πεποιθήσεων στους άλλους (Θεωρία του Νου) φάνηκε να αποτελεί προβλεπτικό παράγοντα για την Προσωπική επιστηµολογία Η ικανότητα απόδοσης πεποιθήσεων στους άλλους (Θεωρία του Νου) και η Προσωπική επιστηµολογία που διαµορφώνει καθένας µας φάνηκαν να αποτελούν προβλεπτικούς παράγοντες για την ικανότητά µας να σκεφτόµαστε πάνω σε διαφορετικές αναπαραστάσεις του κόσµου (δοκιµασίες Θεωρίας Φυσικού κόσµου).

86 Προτεινόµενο Θεωρητικό Πλαίσιο Κοινωνικο-πολιτισµικό περιβάλλον Φύση γνώσης Απλότητα Βεβαιότητα Θεωρία του Νου Απόδοση νοητικών καταστάσεων Ατοµική κατασκευή νοήµατος Νέες πληροφορίες από φυσικό/κοινωνικό περιβάλλον Φύση διαδικασίας γιγνώσκειν Πηγή γνώσης ικαιολόγηση Προσωπική Επιστηµολογία Γνώση Απλή Σύνθετη Σίγουρη Εξελισσόµενη εδοµένα Ιδέες Πεποιθήσεις Εννοιολογική Κατανόηση Επιστηµική Μεταγνώση Οντολογικές π.χ.γη (φυσικό αστρονοµικό αντικείµενο) Επιστηµικές π.χ. µοναδική ερµηνεία vs διαφορετικές ερµηνείες ίδιας κατάστασης

87 Κατανόηση ότι οι αναπαραστάσεις µας για τον κόσµο είναι αυτές που καθορίζουν τις πράξεις µας και όχι ο ίδιος ο κόσµος. Θεωρία του Νου: ανάπτυξη αναπαραστασιακής πλευράς της πεποίθησης. Προσωπική Επιστηµολογία: κατανόηση της αβέβαιης και µη απόλυτης γνώσης που δεν βασίζεται στην απλή παρατήρηση του εξωτερικού κόσµου αλλά κατασκευάζεται από την ανθρώπινη σκέψη. Θεωρία για το Φυσικό Κόσµο: κατανόηση ότι µπορεί να υπάρξουν διαφορετικές αναπαραστάσεις της ίδιας εξωτερικής πραγµατικότητας και µπορούµε να µεταβαίνουµε από τη µια αναπαράσταση στην άλλη.

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα

Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών. Γ Οµάδα Άσκηση Διδακτικής του Μαθήµατος των Θρησκευτικών Γ Οµάδα Διδάσκων: Αθ. Στογιαννίδης Λέκτορας 11ο Μάθηµα Διερεύνηση Προϋποθέσεων Διδασκαλίας - Α : Η θεωρία του Jean Piaget για τη νοητική ανάπτυξη του ανθρώπου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης. ΤσαφάρηΠαρασκευή, ΛογοθεραπεύτριαΤ.Ε. Ιατρική Εταιρία Ελλογον Τι είναι το πραγματολογικό προφίλ; οµηµένη διαδικασία καταγραφής και αξιολόγησης των καθηµερινών επικοινωνιακώνδεξιοτήτων,σεµορφήσυνέντευξης.

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα

Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Εργαλείο Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης για παιδιά µε Αυτισµό στο Γνωστικό τοµέα Οπτική αντίληψη Ακουστική αντίληψη Γνωστικός - εκτελεστικός τοµέας Γνωστικός - εκφραστικός τοµέας Μίµηση Οπτική µνήµη Λειτουργική

Διαβάστε περισσότερα

Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου )

Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου ) ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ Παρά τις προόδους των παιδιών στην ανάπτυξη της γλώσσας (δηλ. τη γλωσσική ικανότητα ή τη γνώση γραµµατικής,φωνολογίας και εν µέρει και λεξιλογίου ) Τα παιδιά αντιµετωπίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ψυχολογία

Εισαγωγή στην Ψυχολογία 1 Εισαγωγή στην Ψυχολογία ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ 2 Θέµατα Ορισµού Η ψυχολογία είναι η επιστήµη που σκοπό έχει να περιγράψει και να εξηγήσει την συµπεριφορά και της νοητικές διεργασίες κυρίως των ανθρώπων αλλά και των

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ 8. Η ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΤΑΛΕΝΤΟΥ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Πολυάριθµες είναι οι περιοχές όπου ένα ταλέντο ή µία χαρακτηριστική κλίση µπορεί να εκδηλωθεί. Το ταλέντο στα µαθηµατικά έχει ιδιαίτερα απασχολήσει την επιστηµονική

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός & Εκπαίδευση. Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ.

Αυτισμός & Εκπαίδευση. Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ. Αυτισμός & Εκπαίδευση Βάγια Α. Παπαγεωργίου Ιατροπαιδαγωγικό Κέντρο Β. Ελλάδας Ψ.Ν.Θ. Τι είναι ο αυτισμός; Κύριος εκπρόσωπος των διάχυτων διαταραχών της ανάπτυξης, που διαρκούν ολόκληρη τη ζωή (DSM-IV,

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγικές µάθησης: µαθητές µε µαθησιακές δυσκολίες

Στρατηγικές µάθησης: µαθητές µε µαθησιακές δυσκολίες Στρατηγικές µάθησης: µαθητές µε µαθησιακές δυσκολίες Αντωνάτου Χρύσα, Εκπαιδευτικός ΠΕ 71, υπότροφος Ι.Κ.Υ., υποψήφια διδάκτωρ Π.Τ..Ε. Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας Περίληψη: Το πόσο αποτελεσµατικά µαθαίνει

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ»

Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Περιφερειακής Ενότητας Κιλκίς «ΝΗΡΕΑΣ» Εργαστήριο δικτύωσης σε εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με θέμα: «Η συναισθηματική νοημοσύνη και η επίδρασή της στην εκπαιδευτική διαδικασία» 6 7 Μαΐου 2014 Κέντρο Πρόληψης των

Διαβάστε περισσότερα

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος.

Προσοχή. Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Προσοχή Ηπροσοχήείναιµία κεντρική λειτουργία του γνωστικού συστήµατος. Ηπροσοχήεµπλέκεται στην επιλογή των στοιχείων του περιβάλλοντος που επιθυµούµε να επεξεργαστούµε, και παράλληλα στην αγνόηση στοιχείων

Διαβάστε περισσότερα

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα»

ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά για αξίες και συναισθήματα» Ημερομηνία 8/4/2015 Μέσο Συντάκτης Link http://artpress.sundaybloody.com/ Βασίλης Κάργας http://goo.gl/di6ugf Μαρίνα Γιώτη, συγγραφέαςεικονογράφος : «Τα παραμύθια είναι ένας τρόπος να μιλήσουμε στα παιδιά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΙΣ ΠΡΟ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Η γλωσσική παρέμβαση Είναι η διαδικασία μέσω της

Διαβάστε περισσότερα

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο.

Δουλεύει, τοποθετώντας τούβλα το ένα πάνω στο άλλο. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Δ Παραδείγματα με συμπληρωμένα Φύλλα εργασίας Φύλλο εργασίας Α α. Συμπληρώστε τον παρακάτω πίνακα, χρησιμοποιώντας τη φαντασία σας. Δώστε ταυτότητα στο παιδί της φωτογραφίας. Όνομα Ίντιρα Ηλικία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ]

Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Προσωπο-κεντρική θεωρία (person-centred) [πρώην Πελατο-κεντρική θεωρία ] Φαινομενολογική θεωρητική κατεύθυνση η οποία υποστηρίζει ότι ο άνθρωπος διαθέτει από μόνος του την ικανότητα για προσωπική ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών

Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Αξιολόγηση Εκτελεστικών Λειτουργιών Εισαγωγή: οκιμασίες Εκτελεστικών Λειτουργιών και η Συμβολή τους στην Επαγγελματική σας Επιλογή Η σημασία της αξιολόγησης των γνωστικών δεξιοτήτων Οι γνωστικές ικανότητες

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για. την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών.

Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για. την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών. Χρησιµοποίηση των τεχνικών του PIAGET (µέθοδος της συνέντευξης) για την αξιολόγηση της νοητικής ανάπτυξης των παιδιών. 1. Ταξινόµ ηση. Ηλικία: 5-7 ετών. Σκοπός: Να διερευνήσουµε πώς το παιδί ταξινοµεί

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού

Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Μένης Θεοδωρίδης Γνωριμία με τη φωτογραφική έκφραση για παιδιά του Δημοτικού Η μικρή εισαγωγή στη φωτογραφική έκφραση για παιδιά 6-12 χρόνων που ακολουθεί, γράφτηκε με σκοπό να ενθαρρύνει τους εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ:

ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: ΙΕ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΕΜΕΣΟΥ (Κ.Α.) ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2007-2008 Τάξη: Γ 3 Όνομα: Η μύτη μου είναι μεγάλη. Όχι μόνο μεγάλη, είναι και στραβή. Τα παιδιά στο νηπιαγωγείο με λένε Μυτόγκα. Μα η δασκάλα τα μαλώνει: Δεν

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ

Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση. Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Θεωρητικές και μεθοδολογικές προσεγγίσεις στη μελέτη της περιοδικότητας: Μια συστημική προσέγγιση Δέσποινα Πόταρη, Τμήμα Μαθηματικών, ΕΚΠΑ Δομή της παρουσίασης Δυσκολίες μαθητών γύρω από την έννοια της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη

ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ. Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Δυσλεξία και εκπαιδευτική πράξη του Κωνσταντίνου Θώδη * Η εικόνα που προβάλλεται και έχει επικρατήσει για το παιδί με «μαθησιακές δυσκολίες» είναι η εικόνα ενός έξυπνου παιδιού, το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive.

Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive. Η ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιμένης Κυριάκος Καθηγητής Τεχνολογίας Υπ/ντής 3 ου ΓΕΛ Κερατσινίου perimeniskiriakos@windowslive.com Ο Ρόλος του Εκπαιδευτικού Στηρίζει τους μαθητές στην αξιοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom

1) Γιατί ασχοληθήκατε με το Έργο EduRom Στις 28 Φεβρουαρίου, δύο από τους εθελοντές του Edurom από το Μεσογειακό Σχολείο της Ταρραγόνα βρέθηκαν στην Ημέρα Εκπαίδευσης του «Δικτύου για τη δημοκρατική εκπαίδευση των ενηλίκων: μπροστά με τη δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι.

ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Δρ Χάρις Πολυκάρπου Συντονίστρια Θεατρικής Αγωγής, Γραφείο Αναλυτικών Π.Ι. Ν.Α.Π. Θεατρικής Αγωγής Ορολογία: «Θεατρική Αγωγή αποτελεί η παιδαγωγική και κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Σκιαγραφώντας το σχολείο / τη γειτονιά μου

Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Σκιαγραφώντας το σχολείο / τη γειτονιά μου Ενότητα στις Εικαστικές Τέχνες Σκιαγραφώντας το σχολείο / τη γειτονιά μου Ομάδα Εικαστικής Αγωγής 2014 Σκιαγραφώντας το σχολείο/τη γειτονιά μου Τάξεις: Γ Στ Περιγραφή ενότητας: Οι μαθητές/τριες καταγράφουν

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας

Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Στάδια Ανάπτυξης Λόγου και Οµιλίας Το παιδί ξεδιπλώνει τις γλωσσικές ικανότητες του µε το χρόνο. Όλα τα παιδιά είναι διαφορετικά µεταξύ τους και το κάθε ένα έχει το δικό του ρυθµό. Τα στάδια ανάπτυξης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ.

Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Βασικές αρχές της γνωσιακής συµπεριφοριστικής ψυχοθεραπείας 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φοιτητών Ψυχολογίας 11 13 Απριλίου 2008, Αθήνα Γ. Ευσταθίου Γνωσιακή συµπεριφοριστική θεραπεία Σειρά προτάσεων παρέµβασης

Διαβάστε περισσότερα

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε.

πίστη είναι κάτι ανεξήγητο. Αυτός είναι ο Θεός στην Ευρύτερη Κοινότητα. Και από εδώ πρέπει να ξεκινήσετε. ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΟΣ; ΣΤΗΝ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, Ο ΘΕΟΣ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΗ. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι εμπειρία. Στην Ευρύτερη Κοινότητα, ο Θεός είναι επικοινωνία βαθιών ενοράσεων και αναγνώρισης του ενός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΕΙ ΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Τόµος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΙΚΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΝΤΑΞΗΣ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΔΟΜΕΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΣυμπεριφορικήΥγεία» Θέματα Κλινικής Ψυχολογίας αλλά και Ψυχολογίας της Υγείας Απομάκρυνση από το κλασικό πρότυπο παροχής υπηρεσιών ψυχικής

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18. 18 Μηχανική Μάθηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 18 18 Μηχανική Μάθηση Ένα φυσικό ή τεχνητό σύστηµα επεξεργασίας πληροφορίας συµπεριλαµβανοµένων εκείνων µε δυνατότητες αντίληψης, µάθησης, συλλογισµού, λήψης απόφασης, επικοινωνίας και δράσης

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006 ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Γιάννης Θεοδωράκης & Μαίρη Χασάνδρα : Εκδόσεις Χριστοδουλίδη Α. & Π. Χριστοδουλίδη

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου;

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Τι κάνεις στον ελεύθερο χρόνο σου; Ενότητα: Ελεύθερος χρόνος διασκέδαση (2 Φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Α1, Α2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ. Επιμέλεια: Στέργιος Νότας

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ. Επιμέλεια: Στέργιος Νότας ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΑΛΗΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΥΤΙΣΜΟΥ Επιμέλεια: Στέργιος Νότας ΜΥΘΟΣ: Ο αυτισμός είναι μια σπάνια διαταραχή. ΑΛΗΘΕΙΑ: Παλαιότερες επιδημιολογικές έρευνες έδειχναν ότι στον γενικό

Διαβάστε περισσότερα

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982)

Γνωστικές δοµές και συναίσθηµα Ειδικές Πηγές: Το φαινόµενο πολυπλοκότητας ακρότητας (Linville, 1982) 91 στόχους µας και εποµένως δεν µας προκαλείται διέγερση και ούτε έντονο συναίσθηµα («σε συµπαθώ, αλλά δεν είµαι ερωτευµένος µαζί σου»). Τέλος, υπάρχει και η περίπτωση του «µαζί δεν κάνουµε και χώρια δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Η έννοια της ανακύκλωσης» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής

Διαβάστε περισσότερα

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και

αντισταθµίζονται µε τα πλεονεκτήµατα του άλλου, τρόπου βαθµολόγησης των γραπτών και της ερµηνείας των σχετικών αποτελεσµάτων, και 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Όλα τα είδη ερωτήσεων που αναφέρονται στο «Γενικό Οδηγό για την Αξιολόγηση των µαθητών στην Α Λυκείου» µπορούν να χρησιµοποιηθούν στα Μαθηµατικά, τόσο στην προφορική διδασκαλία/εξέταση, όσο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή: ΑυτοοργΑνωση, AνΑδυση και ΠολυΠλοκοτητΑ κεφάλαιο 1: ΜοριΑκη BιολογιΑ και EΠιστηΜΕσ τησ ΠληροφοριΑσ

Εισαγωγή: ΑυτοοργΑνωση, AνΑδυση και ΠολυΠλοκοτητΑ κεφάλαιο 1: ΜοριΑκη BιολογιΑ και EΠιστηΜΕσ τησ ΠληροφοριΑσ Περιεχόμενα Περιεχόμενα Εισαγωγή: Αυτοοργάνωση, Aνάδυση και Πολυπλοκότητα... 15 Πώς μπορούν τα πράγματα να αυτοοργανώνονται;... 15 Προσπάθεια να δοθεί ένας προκαταρκτικός ορισμός της αυτοοργάνωσης...18

Διαβάστε περισσότερα

Περιγραφή ατοµικής περίπτωσης µεσήλικης γυναίκας µε Aποφευκτική ιαταραχή Προσωπικότητας και Αγοραφοβία 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας 14 17 Μαϊου 2009, Βόλος, Πανεπιστήµιο Θεσσαλίας Χ. Βαρβέρη-Γ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΞΑΝΘΗ 2013, 2 ο ΣΕΚ ΞΑΝΘΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ : ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΙΔΗΣ Μαθηματικός www.kutidis.gr ΑΠΡΙΛΙΟΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2013 ΟΡΙΣΜΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program )

Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Εκπαιδευτικό Πρόγραµµα Αµµοθεραπείας (Sandplay Therapy Training Program ) Αποστολή Ο σκοπός της εκπαίδευσης είναι να προωθήσει τη µελέτη της αµµοθεραπείας (παιχνίδι µε άµµο) όπως διδάσκεται από την Dora

Διαβάστε περισσότερα

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ

Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ EURO RUN www.nea-trapezogrammatia-euro.eu Η ΆΝΝΑ ΚΑΙ Ο ΑΛΈΞΗΣ ΕΝΆΝΤΙΑ ΣΤΟΥΣ ΠΑΡΑΧΑΡΆΚΤΕΣ - 2 - Η Άννα και ο Αλέξης είναι συμμαθητές και πολύ καλοί φίλοι. Μπλέκουν πάντοτε σε φοβερές καταστάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Πνευµατικά ικαιώµατα

Πνευµατικά ικαιώµατα Πνευµατικά ικαιώµατα Το παρόν είναι πνευµατική ιδιοκτησία της ACTA Α.Ε. και προστατεύεται από την Ελληνική και Ευρωπαϊκή νοµοθεσία που αφορά τα πνευµατικά δικαιώµατα. Απαγορεύεται ρητώς η δηµιουργία αντιγράφου,

Διαβάστε περισσότερα

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013

σόκ. Σιώπησε και έφυγε μετανιωμένος χωρίς να πει τίποτα, ούτε μια λέξη.» Σίμος Κάρμιος Λύκειο Λειβαδιών Σεπτέμβριος 2013 Εμπειρίες που αποκόμισα από το Διήμερο Σεμινάριο που αφορά στην ένταξη Παιδιών με Απώλεια Ακοής στη Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση Είχα την τύχη να συμμετάσχω στο διήμερο σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28

DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28 47 DAVID HUME (1711-1776) «Δεν αντίκειται στο λόγο να προτιμήσω την καταστροφή του κόσμου από το να γδάρω το δάχτυλό μου» 28 Γενικά. Κύριος σκοπός του Hume είναι να περιορίσει τη μεταφυσική και να εγκαταστήσει

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία

Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία 1 Αδάµ Χαρβάτης, Ψυχολόγος, MSc, Phd Τα µυστικά των ΜΟΝΑ ΙΚΩΝ ΕΚΒΑΣΕΩΝ στην Αφηγηµατική Θεραπεία Επεξεργασία των σχετικών ιδεών και πρακτικών της Αφηγηµατικής Θεραπείας, στηριγµένη και εµπνευσµένη από

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ 0-4 ΧΡΟΝΩΝ 1 ΟΣ ΜΗΝΑΣ ΣΤΑΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΑΔΡΗ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ Σε ύπτια θέση: το κεφάλι γυρίζει προς μία πλευρά Στην τοποθέτηση σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται πίσω Όταν το κρατούν σε καθιστή θέση: το κεφάλι κρέμεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind

Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Εκµάθηση προµαθηµατικών εννοιών για ΑµεΑ στο φάσµα του Αυτισµού µε το λογισµικό LT125-ThinkingMind Λαδιάς Αναστάσιος, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής Β Αθήνας Μπέλλου Ιωάννα, Σχολικός Σύµβουλος Πληροφορικής

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015

Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ Προγράμματα εκπαίδευσης ενηλίκων, οργάνωση και αποτελεσματικότητα Ανδρέας Γεωργούδης, Λειτουργός Π.Ι. Λεμεσός Ιούνιος 2015 1 Εκπαίδευση ενηλίκων 2

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια

Μοντέλα Υγείας. Βασικές Αρχές Βιοϊατρικού Μοντέλου. Θετικές επιπτώσεις Βιοϊατρικής προσέγγισης. 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια ΜΟΝΤΕΛΑ ΥΓΕΙΑΣ-ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΑΡΡΩΣΤΙΑΣ 2 Βασικές Ιδεολογίες για Υγεία & Αρρώστια Μοντέλα Υγείας Βιοιατρικό Μοντέλο Ολιστικό, Βιοψυχοκοινωνικό Μοντέλο Αρχαία Ελλάδα (Ιπποκράτης 400π.Χ.)

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ & ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ της ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ Μ. Γρηγοριάδου Ρ. Γόγουλου Ενότητα: Η Διδασκαλία του Προγραμματισμού Περιεχόμενα Παρουσίασης

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ. Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός. Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Μαρίτσα Καμπούρογλου, Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» ΑΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ... Στόχοι της γλωσσικής παρέμβασης Νηπιακή ηλικία : Η ανάπτυξη να παραλληλιστεί με την

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου)

Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ο ξεναγός (Συνοδευτική δραστηριότητα του γύρου του ίππου) Ηλικίες: Προαπαιτούμενες δεξιότητες: Χρόνος: Μέγεθος ομάδας: 8 ενήλικες Καμία 15 λεπτά για τη βασική δραστηριότητα, περισσότερο για τις επεκτάσεις

Διαβάστε περισσότερα

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης

5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης 5 Ψυχολόγοι Προτείνουν Τις 5 Πιο Αποτελεσματικές Τεχνικές Μάθησης Μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για τις πιο αποτελεσματικές στρατηγικές και τεχνικές μάθησης για τους μαθητές όλων των ηλικιών ανοίγουν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή 1 ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ Μάθηµα: Κοινωνική Ταυτότητα και ιοµαδικές Σχέσεις ιδάσκουσα: Αλεξάνδρα Χαντζή Εισαγωγή Πηγές: Dovidio, J. F., & Gaertner, S. L. (2010). Intergroup bias. In S. T. Fiske, D. T. Gilbert,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE

ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΕΣ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΕ ΤΟ ΑΒΑΚΙΟ/E-SLATE Θέµα ιερεύνησης: Σχεδιασµός γραµµάτων Μπορώ να φτιάξω το δικό µου επεξεργαστή κειµένου; Στη διερεύνηση αυτή οι µαθητές καλούνται να κατασκευάσουν µια γραµµατοσειρά µε όλα τα κεφαλαία γράµµατα του ελληνικού

Διαβάστε περισσότερα

Το ιδακτικό Υλικό στο Κεφάλαιο των Πιθανοτήτων της Γ τάξης του ηµοτικού: Τρόπος Κατανόησης και ιαχείρισής του από Μαθητές και ασκάλους Χρυσάνθη Σκουµπουρδή και Φραγκίσκος Καλαβάσης Περίληψη Στην εργασία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ

ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ιαισθητικές Αντιλήψεις στην Έννοια της Πιθανότητας ΙΑΙΣΘΗΤΙΚΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΗΜΟΤΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ Κώστας Κωνσταντίνου, Γεωργία Τάνου, Ιλιάδα Ηλία, Αθανάσιος Γαγάτσης Τµήµα Επιστηµών

Διαβάστε περισσότερα

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ..

«Βασικά Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Ελένη Άννα Καλούδη Σύµβουλος Σταδιοδροµίας Γ.. Εκπαιδευτικά Εργαστήρια Συµβουλευτικής Σταδιοδροµίας µε γενικό τίτλο «Βασικά Θέµατα για τη µετάβαση των νέων στην παραγωγική διαδικασία» Μάιος 2011 ΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ. ΠΩΣ Η ΑΥΤΟΕΙΚΟΝΑ ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας

Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας Η συναισθηματική νοημοσύνη βασικός παράγων επιτυχίας 1 IQ επιτυχημένοι EQ 2 Επιτυχία = ΕΠΙ-ΤΗΣ-ΤΥΧΗΣ Είναι η ικανότητα να πραγματοποιεί κανείς τους στόχους του εν προκύπτει κατά τύχη αλλά μόνο αν κανείς

Διαβάστε περισσότερα

ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου»

ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου» ΚΣΕ ΚΕΚ ΕΥΡΩΪ ΕΑ ΚΑΡ ΙΤΣΑΣ ιδακτικό Σενάριο για το Νηπιαγωγείο Μέσα Συγκοινωνίας και Μεταφοράς «Ταξίδι ταξιδάκι µου» ΙΟΥΝΙΟΣ 2010 1 1. Τίτλος διδακτικού σεναρίου «Τα µέσα συγκοινωνίας και µεταφοράς» (Προσχολική

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΣΧΕ ΙΟ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗΣ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ Επιµέλεια: Καλαντζής Παναγιώτης, ηµ. Σχ. Παίδων «Π. & Α. Κυριακού». Γνωστικό αντικείµενο: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ Ε ΗΜΟΤΙΚΟΥ 1. ΤΙΤΛΟΣ Ι ΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ: Μονάδες µέτρησης επιφανείας

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος»

Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό. Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Εκπαιδευτικές Ανάγκες στον Αυτισμό Μαρίτσα Καμπούρογλου Λογοπεδικός Ίδρυμα για το Παιδί «Η Παμμακάριστος» Παράγοντες που επιδρούν στη μάθηση Η σοβαρότητα του αυτισμού Το επίπεδο της νοητικής τους ικανότητας

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού

Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού Σάββατο, 28 Μαρτίου 2015 Λύκειο Λατσιών Αλέξανδρος Ταμπάκης Εκπαιδευτής Ε.Κ. Εισαγωγή 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων

Διαβάστε περισσότερα