Η επίδραση ενός συνδυαστικού προγράμματος άσκησης, διάρκειας 3 ετών, στη σύσταση του σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών τρίτης ηλικίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η επίδραση ενός συνδυαστικού προγράμματος άσκησης, διάρκειας 3 ετών, στη σύσταση του σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών τρίτης ηλικίας"

Transcript

1 Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ORIGINAL PAPER Η επίδραση ενός συνδυαστικού προγράμματος άσκησης, διάρκειας 3 ετών, στη σύσταση του σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών τρίτης ηλικίας ΣΚΟΠΟΣ Μελέτη των μορφολογικών και των βιοχημικών προσαρμογών που προκαλούνται μετά από την εφαρμογή ενός συστηματικού προγράμματος συνδυασμού αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης, διάρκειας 3 ετών, σε γυναίκες τρίτης ηλικίας. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Συμμετείχαν 20 γυναίκες οι οποίες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: Την ομάδα άσκησης (n=10, ηλικίας 62,0±5,7 έτη) και την ομάδα ελέγχου (n=10, ηλικίας 66,2±5,1 έτη). Το πρόγραμμα είχε διάρκεια 3 ετών και περιελάμβανε τρεις συνεδρίες την εβδομάδα, όπου η κάθε μία είχε διάρκεια 50 min συνδυάζοντας αερόβια άσκηση και μυϊκή ενδυνάμωση. Στην έναρξη και στη λήξη κάθε περιόδου πραγματοποιήθηκαν ανθρωπομετρικές μετρήσεις και βιοχημικές αναλύσεις, ενώ σε κάθε έτος υπήρχε μια τρίμηνη διακοπή. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Μετά την ολοκλήρωση του τριετούς προγράμματος, η ομάδα άσκησης διέφερε από την ομάδα ελέγχου στη σωματική μάζα (p<0,01), στο δείκτη μάζας σώματος (p<0,05), στο σωματικό λίπος (p<0,01), στη γλυκόζη νηστείας (p<0,001), στην ολική χοληστερόλη (p<0,05) και στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη χοληστερίνη (HDL-C, p<0,01). Κάθε χρόνο, η ομάδα άσκησης, μετά τους 9 μήνες παρέμβασης, εμφάνιζε στατιστικώς σημαντικά χαμηλότερες τιμές συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου τόσο στους δείκτες παχυσαρκίας (p<0,05) όσο και στη γλυκόζη νηστείας (p<0,001) και στην ολική χοληστερόλη (p<0,001), ενώ παρουσίαζε καλύτερες τιμές στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (p<0,05). Επίσης, κάθε χρόνο, μετά από την τρίμηνη διακοπή, υπήρχε απώλεια των ευεργετικών προσαρμογών της άσκησης τόσο στο λιπιδαιμικό προφίλ όσο και στους δείκτες παχυσαρκίας (p<0,05). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Με βάση τα παραπάνω συνάγεται ότι η συστηματική άσκηση διάρκειας 3 ετών προκαλεί σημαντικές μεταβολές στη σύσταση του σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών ηλικίας 60 ετών και άνω. Ωστόσο, η διακοπή της άσκησης αναστρέφει σημαντικό μέρος των ευνοϊκών για την υγεία προσαρμογών. Κατά συνέπεια, οι γυναίκες μέσης ηλικίας πρέπει να ακολουθούν διά βίου ένα συστηματικό πρόγραμμα άσκησης προκειμένου να καρπωθούν τα ευεργετικά για την υγεία τους οφέλη.... Κ.Β. Κοσμίδου, 1 Ε.Θ. Δούδα, 1 Α.Ι. Ελευθεριάδου, 2 Κ.Α. Βόλακλης, 1 Σ.Π. Τοκμακίδης 1 1 Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Κομοτηνή 2 Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη The effect of a 3-year combined exercise program on body composition and lipid profile in elderly women Λέξεις ευρετηρίου Αερόβια άσκηση Άσκηση με αντιστάσεις ΒΜΙ Λιπίδια Τρίτη ηλικία Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι ο καθιστικός τρόπος ζωής σε συνδυασμό με την προχωρημένη ηλικία σχετίζονται με την παχυσαρκία, την αθηροσκλήρωση, καθώς και με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. 1,2 Στην τρίτη ηλικία παρατηρείται αύξηση του σωματικού βάρους και του λίπους στην περιφέρεια της κοιλιάς, 3,4 απώλεια της μυϊκής μάζας καθώς και δυσμενές λιπιδαιμικό προφίλ. 5,6 Η γήρανση προκαλεί επίσης μείωση της φυσικής κατάστασης και της λειτουργικής ικανότητας, 7 ενώ οι μειώσεις αυτές είναι ακόμη μεγαλύτερες σε ηλικιωμένα άτομα με χαμηλά επίπεδα φυσικής δραστηριότητας. 8 Ωστόσο, η τακτική συμμετοχή σε μέτρια έως έντονης μορφής σωματική άσκηση επιδρά θετικά στην καρδιαγγειακή λειτουργία. 9 Κατά συνέπεια, η εξασθένηση του καρδιαγγειακού συστήματος που συνδέεται με τη γήρανση θα μπορούσε να αντισταθμιστεί από την αύξηση των επιπέδων φυσικής δραστηριότητας, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργικής ικανότητας των ατόμων τρίτης ηλικίας. 10,11

2 192 Κ.Β. ΚΟΣΜΙΔΟΥ και συν Η περιορισμένη φυσική δραστηριότητα αναφέρεται ως βασική αιτία θνησιμότητας και νοσηρότητας, ιδιαίτερα στους πληθυσμούς τρίτης ηλικίας 12 και είναι στενά συνδεδεμένη µε τον κίνδυνο εκδήλωσης καρδιαγγειακών ασθενειών στους άνδρες, 13 ενώ η εν λόγω σχέση δεν είναι σαφής για τις γυναίκες Ένα σημαντικό πρόβλημα αποτελεί επίσης η σταδιακή μείωση της λειτουργικής ικανότητας των ηλικιωμένων με την πάροδο των ετών. 17,18 Για παράδειγμα, οι φυσικές ικανότητες που προσδιορίζουν τη λειτουργική ικανότητα των ηλικιωμένων ατόμων είναι η ορθοστασία, το ντύσιμο, η μετακίνηση από το κρεβάτι στην καρέκλα, η προετοιμασία του φαγητού, το τέντωμα, η σύλληψη και η μεταφορά αντικειμένων, καθώς και το περπάτημα μιας μικρής απόστασης. 19 Αρκετές μελέτες έχουν αποδείξει την ευεργετική επίδραση της αερόβιας άσκησης στη βελτίωση της καρδιαγγειακής λειτουργίας, όπου αναφέρεται μείωση κατά 2% στην ολική χοληστερόλη (TC), 2% στη χοληστερόλη λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL-C) και 9% στα τριγλυκερίδια (TG), καθώς και αυξήσεις σε ποσοστό 3% στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη χοληστερόλη (HDL-C). 20,21 Παρόμοια δεδομένα υποστηρίζουν προσαρμογές στην TC, στα TG, στην LDL-C και στη HDL-C 22 ή μόνο στην LDL-C και στην TC/HDLC, χωρίς αλλαγές στην TC, στη HDL-C και στα TG. 23 Οι συγκεκριμένες διαφοροποιήσεις αποδίδονται εν μέρει στη διαφορετικότητα των χαρακτηριστικών (συχνότητα, ένταση, διάρκεια, είδος) της αερόβιας άσκησης που χρησιμοποιήθηκαν σε προηγούμενες μελέτες. 24,25 Αντιφατικά αποτελέσματα αναφέρονται και σε προγράμματα μυϊκής ενδυνάμωσης, όπου δεν παρατηρήθηκαν μεταβολές στο λιπιδαιμικό προφίλ σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες 26,27 και σε ενήλικες άνδρες, 25 ενώ σε άλλες μελέτες αναφέρονται θετικά οφέλη. 28 Επί πλέον, έχει ανευρεθεί ότι οι γυναίκες έχουν υψηλότερα επίπεδα HDL-C και μειωμένες τιμές LDL-C και TG συγκριτικά με τους άνδρες. 29 Λαμβάνοντας υπ όψη, λοιπόν, τη σταδιακή μείωση στην καρδιαγγειακή λειτουργία και στο μεταβολικό προφίλ που συνοδεύει τη γήρανση, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα ευεργετικά οφέλη που προκύπτουν από την άσκηση τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα στη σύσταση του σώματος, στους δείκτες παχυσαρκίας και στο λιπιδαιμικό προφίλ. Οι μελέτες που έχουν διεξαχθεί σε δείγμα πληθυσμού το οποίο συμμετείχε σε οργανωμένα προγράμματα μαζικού αθλητισμού είχαν χρονική διάρκεια 8 23 μήνες Ωστόσο, απαιτείται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να αποδειχθεί ο ευεργετικός ρόλος της άσκησης μακροπρόθεσμα στη μείωση του ρυθμού γήρανσης στα φυσιολογικά χαρακτηριστικά που οφείλεται στην ηλικία. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της επίδρασης ενός μακροχρόνιου προγράμματος συνδυασμού αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης διάρκειας 3 ετών στη σύσταση σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ σε γυναίκες τρίτης ηλικίας. YΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Δείγμα Στη μελέτη συμμετείχαν εθελοντικά 20 γυναίκες (n=20), ηλικίας 64,1±5,73 ετών, κλινικά υγιείς, οι οποίες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: Στην ομάδα άσκησης (n=10) και στην ομάδα ελέγχου (n=10). Όλες οι δοκιμαζόμενες δεν είχαν προηγούμενη εμπειρία με συμμετοχή σε προγράμματα άσκησης και δεν είχαν ασκηθεί στο παρελθόν. Τα κριτήρια μη συμμετοχής στη μελέτη αποτελούσαν η αυξημένη αρτηριακή πίεση (συστολική >160 mmhg, διαστολική >100 mmhg) και οποιοδήποτε καρδιαγγειακό ή άλλο πρόβλημα υγείας. Επίσης, όλες οι συμμετέχουσες είχαν ενημερωθεί αναλυτικά για τον πειραματικό σχεδιασμό της παρούσας μελέτης και είχαν καταθέσει γραπτά τη συγκατάθεσή τους. Τα χαρακτηριστικά των συμμετεχουσών παρατίθενται στον πίνακα 1. Πειραματικός σχεδιασμός Ο σχεδιασμός της παρούσας μελέτης ολοκληρώθηκε σε χρονικό διάστημα 3 ετών. Οι δοκιμαζόμενες στην παρούσα μελέτη υποβλήθηκαν συνολικά σε έξι μετρήσεις, δύο κάθε έτος, ενώ οι μετρήσεις πραγματοποιούνταν τέλος Σεπτεμβρίου (1η μέτρηση) και τέλος Ιουνίου (2η μέτρηση). Πρόγραμμα άσκησης Το πρόγραμμα άσκησης περιελάμβανε συνδυασμό αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης και πραγματοποιήθηκε επί τρία συνεχή έτη στον ίδιο κλειστό χώρο, τις ίδιες ημέρες και ώρες με συχνότητα 3 φορές την εβδομάδα. Η κάθε συνεδρία διαρκούσε 50 min και αποτελείτο από 10 min προθέρμανση, 30 min κυρίως μέρος και 10 min αποθεραπεία. Οι ασκούμενες εκτελούσαν 15 Πίνακας 1. Χαρακτηριστικά των συμμετεχουσών στην έναρξη του προγράμματος (μέσες τιμές±τυπική απόκλιση). Ομάδα άσκησης (n=10) Ομάδα ελέγχου (n=10) Ηλικία (έτη) 62,0±5,75 66,20±5,16 Σωματική μάζα (kg) 77,16±12,54 75,31±11,27 Σωματικό ύψος (cm) 159,0±0,04 160,0±0,04 ΒΜΙ (kg/m 2 ) 30,29±5,49 29,33±5,37 WHR 0,85±0,03 0,83±0,07 Σωματικό λίπος (%) 44,14±5,13 42,45±5,47 Άλιπη σωματική μάζα (kg) 55,86±5,13 57,55±5,47 BMI: Δείκτης μάζας σώματος, WHR: Λόγος μέσης/ισχίων (waist to hip ratio)

3 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ 193 min βήματα αεροβικής με τη χρήση fitness ball ή ταχύ περπάτημα και στη συνέχεια για τα επόμενα 15 min πραγματοποιούσαν 2 3 set των επαναλήψεων σε τρεις ασκήσεις, για το άνω μέρος του σώματος και σε τρεις ασκήσεις για το κάτω μέρος του σώματος χρησιμοποιώντας βέργα 1 kg, λάστιχα, αλτηράκια για τα χέρια 1 2 kg, βαράκια για τα πόδια 0,5 1 kg. Τα όργανα καθώς και οι ασκήσεις εναλλάσσονταν σε κάθε προπονητική μονάδα. Οι αθλούμενες δεν εκτελούσαν κάθε φορά τις ίδιες ασκήσεις, αλλά διαφορετικές, για να υπάρχει ποικιλία στο πρόγραμμα άσκησης. Στο τέλος εκτελούσαν τρεις ασκήσεις για τη μυϊκή ενδυνάμωση των κοιλιακών και τρεις ασκήσεις ραχιαίων από 1 2 set των επαναλήψεων, με διάλειμμα 30 sec. Κάθε χρόνο από την αρχή του προγράμματος έως τη λήξη η επιβάρυνση αυξανόταν σταδιακά, εφαρμόζοντας συνδυασμούς ασκήσεων με πιο σύνθετα βήματα, με σταδιακή αύξηση της έντασης που κυμαινόταν στο 60 65% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας για τον 1ο χρόνο, 65 70% για το 2ο χρόνο και 70 75% για τον 3ο χρόνο (μέγιστη καρδιακή συχνότητα: 220 ηλικία). Μετρήσεις Στην έναρξη και στη λήξη κάθε χρόνου παρέμβασης πραγματοποιήθηκαν ανθρωπομετρικές μετρήσεις (ύψος από όρθια θέση, σωματική μάζα, περιφέρεια μέσης, περιφέρεια ισχίου), σύστασης σώματος με βιοηλεκτρική εμπέδηση (Bodystat 1500, Bodystat, Douglas, Isle of Man, UK) για τον προσδιορισμό του σωματικού λίπους και της άλιπης σωματικής μάζας), καθώς και βιοχημικές αναλύσεις (TC, TG, σάκχαρο, HDL), ενώ σε κάθε έτος υπήρχε μια τρίμηνη διακοπή του προγράμματος λόγω θερινών διακοπών. Ανθρωπομετρικές μετρήσεις Για τη μέτρηση του ύψους από όρθια θέση χρησιμοποιήθηκε μια κάθετη ράβδος, διαβαθμισμένη με ακρίβεια 1 mm (model 220, Seca, Hamburg, Germany), ενώ το σωματικό βάρος αξιολογήθηκε με ηλεκτρονική ζυγαριά (model 770, Seca) με ακρίβεια μέτρησης 0,1 kg. Για τη μέτρηση των περιφερειών της μέσης, της κοιλιάς και του ισχίου χρησιμοποιήθηκε ειδική μετροταινία, πλάτους 0,7 cm, ευλύγιστη αλλά όχι ελαστική, με σύστημα αυτόματης επαναφοράς σύμφωνα με τη μεθοδολογία που περιγράφεται από τους Callaway et al. 36 Βιοχημικές αναλύσεις Για τον προσδιορισμό των βιοχημικών παραμέτρων ελήφθησαν από τις συμμετέχουσες 10 ml αίματος από τη μεσοβασιλική φλέβα του χεριού σε καθιστή θέση, μεταξύ 7:30 και 8:30 πμ, μετά από 12ωρη νηστεία. Τα δείγματα φυγοκεντρήθηκαν σε rpm επί 15 min για την παρασκευή ορού. Στη συνέχεια, με ενζυμικές φωτομετρικές μεθόδους σε φασματοφωτόμετρο Dimension RXL, Dupont, της εταιρείας Dade Behring (Marburg, Germany), προσδιορίστηκε η γλυκόζη ορού, η TC, η LDL-C, η HDL-C και τα TG. Στατιστική ανάλυση Για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε περιγραφική στατιστική (μέση τιμή, τυπική απόκλιση), ενώ για τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ανάλυση συνδιακύμανσης χρησιμοποιώντας ως συνδιακυμαντή την αρχική μέτρηση για κάθε μεταβλητή χωριστά. Για την εύρεση των στατιστικά σημαντικών διαφορών των επί μέρους βαθμίδων των παραγόντων εφαρμόστηκε η δοκιμασία πολλαπλών συγκρίσεων Bonferroni. Το επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε στο p<0,05. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Από την ανάλυση συνδιακύμανσης (ANCOVA) στον παράγοντα ομάδα, χρησιμοποιώντας ως συνδιακυμαντή την αρχική μέτρηση κάθε μεταβλητής, στους δείκτες παχυσαρκίας παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική αλληλεπίδραση στη σωματική μάζα [F (5,85)=3,94, p=0,003, η 2 =0,132] και στο δείκτη μάζας σώματος [F (5,85)=3,91, p=0,003, η 2 =0,187], ενώ στις βιοχημικές παραμέτρους στατιστικά σημαντική αλληλεπίδραση σημειώθηκε μόνο στη γλυκόζη νηστείας [F (5,85)=5,69, p=0,001, η 2 =0,251]. Η ομάδα άσκησης διέφερε από την ομάδα ελέγχου στη σωματική μάζα [F (1,17)=5,41, p=0,003, η 2 =0,242], στο δείκτη μάζας σώματος [F (1,17)=5,47, p=0,032, η 2 =0,244], στο σωματικό λίπος [F (1,17)=13,99, p=0,002, η 2 =0,451], στη γλυκόζη νηστείας [F (1,17)=26,42, p=0,001, η 2 =0,609], στην ολική χοληστερόλη [F (1,17)=7,17, p=0,021, η 2 =0,275] και στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη χοληστερόλη HDL-C [F (1,17)=10,72, p=0,004, η 2 =0,387]. Επίσης, παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα χρονική στιγμή μέτρησης στη σωματική μάζα [F (5,85)=2,58, p=0,032, η 2 =0,132], στο δείκτη μάζας σώματος (BMI) [F (5,85)=5,76, p=0,001, η 2 =0,253], στο σωματικό λίπος [F (5,85)=3,10, p=0,013, η 2 =0,154], στη γλυκόζη νηστείας [F (5,85)=5,76, p=0,001, η 2 =0,253] και στην ολική χοληστερόλη [F (5,85)=5,81, p=0,001, η 2 =0,255]. Η ομάδα άσκησης, στο τέλος κάθε χρόνου παρέμβασης, μετά από τους 9 μήνες εφαρμογής του προγράμματος, εμφάνιζε στατιστικώς σημαντικά χαμηλότερες τιμές συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου τόσο στους δείκτες παχυσαρκίας (εικ. 1) όσο και στη γλυκόζη νηστείας και στην ολική χοληστερόλη, ενώ παρουσίαζε καλύτερες τιμές στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη χοληστερόλη HDL-C (εικ. 2). Επίσης, κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών, μετά από την τρίμηνη διακοπή του προγράμματος άσκησης, υπήρχε απώλεια των ευεργετικών προσαρμογών της άσκησης, καθώς η ομάδα άσκησης παρουσίαζε μια αύξηση των τιμών τόσο στους δείκτες παχυσαρκίας (εικ. 1) όσο και στο λιπιδαιμικό προφίλ (εικ. 2). Παρά το γεγονός, ωστόσο, ότι υπήρχε υποστροφή των ευεργετικών επιδράσεων του προγράμματος άσκησης, στους δείκτες παχυσαρκίας οι τιμές αυτές ήταν στατιστικώς σημαντικά χαμηλότερες από τις αντίστοιχες στην έναρξη του προγράμματος (p<0,05).

4 194 Κ.Β. ΚΟΣΜΙΔΟΥ και συν Εικόνα 1. Αποτελέσματα από την ανάλυση συνδιακύμανσης (ANCOVA) στον παράγοντα ομάδα, χρησιμοποιώντας ως συνδιακυμαντή την αρχική μέτρηση κάθε μεταβλητής στη σωματική μάζα (i), στο δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) (ii) και στο σωματικό λίπος (iii) μεταξύ της ομάδας άσκησης και της ομάδας ελέγχου κατά τη διάρκεια του παρεμβατικού προγράμματος διάρκειας 3 ετών. #: Στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων, p<0,05 στατιστικά σημαντικές διαφορές από: a την έναρξη, b 9 μήνες, c 12 μήνες, d 21 μήνες, e 24 μήνες, f 33 μήνες, g 36 μήνες. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Στην παρούσα εργασία εξετάστηκε η επίδραση ενός μακροχρόνιου προγράμματος άσκησης, διάρκειας 3 ετών, στη σύσταση του σώματος και στις βιοχημικές παραμέτρους γυναικών τρίτης ηλικίας. Διαπιστώθηκε σημαντική βελτίωση στο σύνολο των μεταβλητών που εξετάστηκαν από το πρώτο έτος εφαρμογής του προγράμματος άσκησης, ενώ η βελτίωση ήταν ακόμη μεγαλύτερη μετά από την πάροδο 3 ετών, δηλαδή στη λήξη του τρίτου έτους άσκησης.

5 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ 195 Εικόνα 2. Αποτελέσματα από την ανάλυση συνδιακύμανσης (ANCOVA) στον παράγοντα ομάδα, χρησιμοποιώντας ως συνδιακυμαντή την αρχική μέτρηση κάθε μεταβλητής στη γλυκόζη νηστείας (i), στην ολική χοληστερόλη (ii) και στη χοληστερόλη HDL-C (iii) μεταξύ της ομάδας άσκησης και της ομάδας ελέγχου κατά τη διάρκεια του παρεμβατικού προγράμματος διάρκειας 3 ετών. #: Στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων, p<0,05 στατιστικά σημαντικές διαφορές από: a την έναρξη, b 9 μήνες, c 12 μήνες, d 21 μήνες, e 24 μήνες, f 33 μήνες, g 36 μήνες. Επιδράσεις της άσκησης Οι δοκιμαζόμενες της παρούσας μελέτης βελτίωσαν σημαντικά τη σύσταση του σώματος σε κάθε έτος με τη λήξη του προγράμματος άσκησης, ενώ σημαντική υπήρξε η βελτίωση όλων των σωματομετρικών παραμέτρων στη λήξη του προγράμματος (σωματική μάζα, ΒΜΙ, σωματικό λίπος) μετά τα 3 χρόνια. Συγκεκριμένα, στην ομάδα άσκησης παρατηρήθηκε μείωση του σωματικού βάρους, του δείκτη σωματικής μάζας, της αναλογίας μέσης/ισχίου και

6 196 Κ.Β. ΚΟΣΜΙΔΟΥ και συν του σωματικού λίπους από την έναρξη του 1ου χρόνου άσκησης συγκριτικά με τη λήξη του 3ου χρόνου άσκησης, ενώ στην ομάδα ελέγχου παρατηρήθηκε στις ίδιες μεταβλητές αύξηση. Το γεγονός ότι η άσκηση ασκεί θετική επίδραση στη σύσταση σώματος σε άτομα τρίτης ηλικίας είναι κοινά αποδεκτό ,37 39 Δεν έχει όμως εξεταστεί αν κάτι ανάλογο μπορεί να συμβεί μετά από μακροχρόνια συστηματική άσκηση διάρκειας 3 ετών και τα αποτελέσματα της παρούσας εργασίας κρίνονται ικανοποιητικά, δεδομένου ότι η άσκηση εφαρμόστηκε ως «μονοθεραπεία» χωρίς τη στοχευμένη τροποποίηση των διατροφικών συνηθειών. Σε σχετικές μελέτες μεγάλης χρονικής διάρκειας (>1 έτους) έχουν παρατηρηθεί συγκρίσιμα αποτελέσματα τόσο μετά από αερόβια 35,40,41 όσο και μετά από άσκηση με αντιστάσεις. 1,30,32,41,42 Δεδομένου ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ του σωματικού βάρους και των επιπέδων λιπιδίων του αίματος, 44 κάθε βελτίωση στη σύσταση του σώματος αναμένεται να έχει θετικό αντίκτυπο και στο λιπιδαιμικό προφίλ. Αύξηση της HDL κατά 1 2 mg/dl μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο κατά 2 4%, 45 ενώ η μείωση της ολικής χοληστερόλης κατά 23 mg/dl μπορεί να μειώσει τη θνησιμότητα από στεφανιαία νόσο έως και 27%. 46 Στην παρούσα μελέτη, οι γυναίκες που συμμετείχαν στο συνδυαστικό πρόγραμμα άσκησης παρουσίαζαν συνεχή βελτίωση χρόνο με το χρόνο στα επίπεδα της HDL-χοληστερόλης (+40%), διατήρησαν σε παρόμοιο επίπεδο τις τιμές της ολικής χοληστερόλης και μείωσαν τη γλυκόζη νηστείας κατά 2% συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου, στην οποία αυξήθηκαν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα κατά 12,5% και της ολικής χοληστερόλης κατά 9% από την έναρξη του προγράμματος. Οι προσαρμογές αυτές θεωρούνται από τις πλέον σημαντικές σε ένα συνδυαστικό πρόγραμμα άσκησης, ενώ μελέτες αναφέρουν ότι η άσκηση με αντιστάσεις μπορεί να αυξήσει τη HDL-χοληστερόλη από 8 21% και να μειώσει την LDL-χοληστερόλη από 13 23%, και τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων από 8 11%. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης αναφορικά με τις θετικές προσαρμογές της άσκησης στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών τρίτης ηλικίας συμφωνούν με προηγούμενες μελέτες. 17,27,50,51 Ωστόσο, στις διαθέσιμες μελέτες υπάρχουν διαφοροποιήσεις στον τύπο, στην ένταση και στη διάρκεια εφαρμογής των προγραμμάτων άσκησης. Οι Cox et al 27 παρουσιάζουν χαμηλότερες τιμές TC και της LDL-C μετά από 6 μήνες άσκηση υψηλής έντασης σε μέσης και τρίτης ηλικίας γυναίκες. Από την άλλη πλευρά, οι Sillanpää et al 16 δεν παρατήρησαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στις τιμές TC, TG και LDL-C μετά από 21 εβδομάδες αερόβιας άσκησης υψηλής έντασης σε συνδυασμό με προπόνηση δύναμης σε υγιείς άνδρες ηλικίας ετών. Στην παρούσα μελέτη παρατηρείται αύξηση της HDL-C, συμφωνώντας με προηγούμενες μελέτες. 19,50,51 Ωστόσο, υπάρχουν μελέτες στις οποίες δεν παρατηρήθηκαν θετικές προσαρμογές στην αύξηση των τιμών της HDL-C μετά από την εφαρμογή προγραμμάτων αερόβιας άσκησης 6,14 ή μετά από προγράμματα μυϊκής ενδυνάμωσης. 15,17,18 Αυτές οι διαφοροποιήσεις αποδίδονται είτε στα υψηλότερα αρχικά επίπεδα της HDL-C, 25,52 είτε στη χαμηλότερη ένταση της άσκησης, 53 είτε στην έλλειψη ελέγχου του χρόνου δειγματοληψίας αίματος, 54 επειδή είναι γνωστό ότι οι ημερήσιες διακυμάνσεις, 55 καθώς και η τροποποίηση της διατροφής, μπορεί επίσης να προκαλέσει μεταβολές στις τιμές των λιπιδίων. 56,57 Επιδράσεις της διακοπής της άσκησης Η τρίμηνη διακοπή της άσκησης επέφερε σημαντικές μειώσεις στο σύνολο των εξετασθεισών παραμέτρων, οι οποίες ωστόσο με την επανέναρξη της άσκησης παρουσίαζαν περαιτέρω βελτίωση. Σε σχετική μελέτη οι Motoyama et al 58 διαπίστωσαν μεγάλη μείωση της HDL (18,2%) και αύξηση της TC/HDL (19%) μετά από 1 μήνα διακοπής της άσκησης σε ηλικιωμένα άτομα που συμμετείχαν για 9 μήνες σε πρόγραμμα αερόβιας άσκησης, ενώ σε δική μας εργασία 59 παρατηρήσαμε σημαντική επιδείνωση του λιπιδαιμικού προφίλ μετά από 3 μήνες διακοπής της άσκησης σε στεφανιαίους ασθενείς, oι οποίοι συμμετείχαν προηγουμένως σε συνδυαστικό πρόγραμμα διάρκειας 8 μηνών. Συγκεκριμένα, η ολική χοληστερόλη αυξήθηκε κατά 3,4%, τα τριγλυκερίδια κατά 12%, η LDL κατά 3,4%, ο λόγος TC/HDL κατά 7,9% και ο λόγος LDL/HDL κατά 7,4%, ενώ η HDL μειώθηκε κατά 3,7%. Οι αρνητικές αυτές προσαρμογές στα επίπεδα λιπιδίων οφείλονται σε μεταβολές που συμβαίνουν στη σύσταση του σώματος, στη μείωση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας, σε ενζυμικές μεταβολές (δραστικότητα λιπασών), καθώς και σε αλλαγές των διατροφικών συνηθειών των ασκουμένων. 60 Συνάγεται ότι η συστηματική και μακροχρόνια άσκηση σε άτομα τρίτης ηλικίας επιφέρει σημαντικές ανθρωπομετρικές και βιοχημικές προσαρμογές. Ωστόσο, με τη διακοπή της άσκησης κατά τους θερινούς μήνες ένα σημαντικό τμήμα των ευνοϊκών προσαρμογών που αποκτήθηκαν με τη συμμετοχή τους σε οργανωμένα προγράμματα άσκησης χάνεται. Με βάση τα παραπάνω, τα ηλικιωμένα άτομα οφείλουν να αθλούνται σε μόνιμη και συστηματική βάση για να ελέγχουν τους βιοχημικούς παράγοντες κινδύνου και να μειώνουν με τον τρόπο αυτόν τον καρδιαγγειακό τους κίνδυνο.

7 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ 197 ABSTRACT The effect of a 3-year combined exercise program on body composition and lipid profile in elderly women K.V. KOSMIDOU, 1 H.T. DOUDA, 1 A.I. ELEFTHERIADOU, 2 K.A. VOLAKLIS, 1 S.P. TOKMAKIDIS 1 1 Department of Physical Education and Sport Science, Democritus University of Thrace, Komotini, 2 Department of Physical Education and Sport Science, Aristotle University of Thessaloniki, Thessaloniki, Greece Archives of Hellenic Medicine 2014, 31(2): OBJECTIVE To evaluate the changes in body composition and lipid profile after a three year systematic program combining aerobic and resistance exercise in healthy elderly women. METHOD Twenty elderly women were divided into two groups: the exercise group (n=10, age 62.0±5.7 years) and the control group (n=10, age 66.2±5.1 years). The exercise program included 3 sessions a week, each of which lasted 50 minutes and combined strength and aerobic exercise. At the beginning and at the end of each 9-month period anthropometric measurements and biochemical analyses were applied. There was a 3 month suspension of the program each year. RESULTS After 3 years of the intervention program, significant differences were recorded between the exercise group and the control group in body mass (p<0.01), body mass index (BMI) (p<0.05), body fat (p<0.01) and blood levels of fasting glucose (p<0.001), total cholesterol (p<0.05) and high density lipoprotein cholesterol (HDL-C) (p<0.01). Each year, after 9 months of intervention, the exercise group presented significantly lower values in obesity indices (p<0.05), fasting blood glucose (p<0.001) and total cholesterol (p<0.001) and higher values in HDL-C (p<0.05) than the control group. These positive adaptations, however, were reversed during detraining (p<0.05). CONCLUSIONS Nine months of annual training for a 3-year period induced positive adaptations in body composition and lipid profile in elderly women. Three months of detraining, reversed the favorable adaptations, highlighting the importance of regular exercise in maintaining the positive results beneficial to health. Key words: Aerobic exercise, Aging, BMI, Lipids, Strength training Βιβλιογραφία 1. KOHRT WM, OBERT KA, HOLLOSZY JO. Exercise training improves fat distribution patterns in 60- to 70-year-old men and women. J Gerontol 1992, 47:M99 M RYAN AS, NICKLAS BJ. Age-related changes in fat deposition in mid-thigh muscle in women: Relationships with metabolic cardiovascular disease risk factors. Int J Obes Relat Metab Disord 1999, 23: SHORT KR, VITTONE JL, BIGELOW ML, PROCTOR DN, RIZZA RA, COENEN- SCHIMKE JM ET AL. Impact of aerobic training on age-related changes in insulin sensitivity and muscle oxidative capacity. Diabetes 2003, 52: HARRIS MI, FLEGAL KM, COWIE CC, EBERHARDT MS, GOLDSTEIN DE, LITTLE RR ET AL. Prevalence of diabetes, impaired fasting glucose, and impaired glucose tolerance in US adults. The Third National Health and Nutrition Examination Survey, Diabetes Care 1998, 21: SCHOENBORN CA, ADAMS PF, BARNES PM, VICKERIE JL, SCHILLER JS. Health behaviors of adults: United States, Vital Health Stat , 219: THUNE I, NJØLSTAD I, LØCHEN ML, FØRDE OH. Physical activity improves the metabolic risk profiles in men and women: The Thomsø study. Arch Intern Med 1998, 158: WILSON PW, D AGOSTINO RB, SULLIVAN L, PARISE H, KANNEL WB. Overweight and obesity as determinants of cardiovascular risk: The Framingham experience. Arch Intern Med 2002, 162: CALLE EE, THUN MJ, PETRELLI JM, RODRIGUEZ C, HEATH CW Jr. Bodymass index and mortality in a prospective cohort of US adults. N Engl J Med 1999, 341: US DEPARTMENT OF HEALTH AND HUMAN SERVICES. Physical activity and health: A report of the Surgeon General. US Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, The President s Council on Physical Fitness and Sports, Atlanta, GA, BLACK MA, GREEN DJ, CABLE NT. Exercise prevents age-related decline in nitric-oxide-mediated vasodilator function in cutaneous microvessels. J Physiol 2008, 586: TROTT DW, GUNDUZ F, LAUGHLIN MH, WOODMAN CR. Exercise training reverses age-related decrements in endotheliumdependent dilation in skeletal muscle feed arteries. J Appl Physiol (1985) 2009, 106: KELLEY GA, KELLEY KS. Aerobic exercise and lipids and lipoproteins in men: A meta-analysis of randomized controlled trials. J Mens Health Gend 2006, 3: HALVERSTADT A, PHARES DA, WILUND KR, GOLDBERG AP, HAGBERG

8 198 Κ.Β. ΚΟΣΜΙΔΟΥ και συν JM. Endurance exercise training raises high-density lipoprotein cholesterol and lowers small low-density lipoprotein and very low-density lipoprotein independent of body fat phenotypes in older men and women. Metabolism 2007, 56: KELLEY GA, KELLEY KS, TRAN ZV. Walking, lipids, and lipoproteins: A meta-analysis of randomized controlled trials. Prev Med 2004, 38: COX KL, BURKE V, BEILIN LJ, PUDDEY IB. A comparison of the effects of swimming and walking on body weight, fat distribution, lipids, glucose, and insulin in older women the Sedentary Women Exercise Adherence Trial 2. Metabolism 2010, 59: SILLANPÄÄ E, HÄKKINEN A, PUNNONEN K, HÄKKINEN K, LAAKSONEN DE. Effects of strength and endurance training on metabolic risk factors in healthy year-old men. Scand J Med Sci Sports 2009, 19: ELLIOTT KJ, SALE C, CABLE NT. Effects of resistance training and detraining on muscle strength and blood lipid profiles in postmenopausal women. Br J Sports Med 2002, 36: MARQUES E, CARVALHO J, SOARES JM, MARQUES F, MOTA J. Effects of resistance and multicomponent exercise on lipid profiles of older women. Maturitas 2009, 63: TUCKER LA, SILVESTER LJ. Strength training and hypercholesterolemia: An epidemiologic study of 8499 employed men. Am J Health Promot 1996, 11: GARELNABI M, VELEDAR E, ABRAMSON J, WHITE-WELKLEY J, SANTA- NAM N, WEINTRAUB W ET AL. Physical inactivity and cardiovascular risk: Baseline observations from men and premenopausal women. J Clin Lab Anal 2010, 24: KOENIG W, SUND M, FRÖHLICH M, FISCHER HG, LÖWEL H, DÖRING A ET AL. C-reactive protein, a sensitive marker of inflammation, predicts future risk of coronary heart disease in initially healthy middle-aged men: Results from the MONICA (Monitoring Trends and Determinants in Cardiovascular Disease) Augsburg Cohort Study, 1984 to Circulation 1999, 99: RIDKER PM, BURING JE, COOK NR, RIFAI N. C-reactive protein, the metabolic syndrome, and risk of incident cardiovascular events: An 8-year follow-up of 14,719 initially healthy American women. Circulation 2003, 107: POEHLMAN ET, DVORAK RV, DeNINO WF, BROCHU M, ADES PA. Effects of resistance training and endurance training on insulin sensitivity in non-obese, young women: A controlled randomized trial. J Clin Endocrinol Metab 2000, 85: LAAKSONEN DE, ATALAY M, NISKANEN LK, MUSTONEN J, SEN CK, LAKKA TA ET AL. Aerobic exercise and the lipid profile in type 1 diabetic men: A randomized controlled trial. Med Sci Sports Exerc 2000, 32: LEON AS, SANCHEZ OA. Response of blood lipids to exercise training alone or combined with dietary intervention. Med Sci Sports Exerc 2001, 33(Suppl 6):S502 S NATIONAL CHOLESTEROL EDUCATION PROGRAM. Third report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) expert panel on detection, evaluation, and treatment of high blood cholesterol in adults (Adult Treatment Panel III). Volume 02. NIH Publication, Washington, DC, 2002: COX KL, BURKE V, MORTON AR, GILLAM HF, BEILIN LJ, PUDDEY IB. Longterm effects of exercise on blood pressure and lipids in healthy women aged years: The Sedentary Women Exercise Adherence Trial (SWEAT). J Hypertens 2001, 19: ANONYMOUS. Consensus conference. Lowering blood cholesterol to prevent heart disease. JAMA 1985, 253: PEDERSEN TR, OLSSON AG, FAERGEMAN O, KJEKSHUS J, WEDEL H, BERG K ET AL. Lipoprotein changes and reduction in the incidence of major coronary heart disease events in the Scandinavian Simvastatin Survival Study (4S). Circulation 1998, 97: AVILA JJ, GUTIERRES JA, SHEEHY ME, LOFGREN IE, DELMONICO MJ. Effect of moderate intensity resistance training during weight loss on body composition and physical performance in overweight older adults. Eur J Appl Physiol 2010, 109: BIRD M, HILL KD, BALL M, HETHERINGTON S, WILLIAMS AD. The longterm benefits of a multi-component exercise intervention to balance and mobility in healthy older adults. Arch Gerontol Geriatr 2011, 52: FATOUROS IG, KAMBAS A, KATRABASAS I, NIKOLAIDIS K, CHATZ- INIKOLAOU A, LEONTSINI D ET AL. Strength training and detraining effects on muscular strength, anaerobic power, and mobility of inactive older men are intensity dependent. Br J Sports Med 2005, 39: WILLIAMS AD, ALMOND J, AHUJA KD, BEARD DC, ROBERTSON IK, BALL MJ. Cardiovascular and metabolic effects of community based resistance training in an older population. J Sci Med Sport 2011, 14: OPDENACKER J, DELECLUSE C, BOEN F. A 2-year follow-up of a lifestyle physical activity versus a structured exercise intervention in older adults. J Am Geriatr Soc 2011, 59: OPDENACKER J, BOEN F, COOREVITS N, DELECLUSE C. Effectiveness of a lifestyle intervention and a structured exercise intervention in older adults. Prev Med 2008, 46: CALLAWAY CW, CHUMLEA WC, BOUCHARD C, HIMES JH, LOHMAN TG, MARTIN AD ET AL. Circumferences. Anthropometric standardization reference manual. In: Lohman TG, Roche FA, Martorell R (eds) Human Kinetics Publ, Champaign, IL, 1988: BINDER EF, YARASHESKI KE, STEGER-MAY K, SINACORE DR, BROWN M, SCHECHTMAN KB ET AL. Effects of progressive resistance training on body composition in frail older adults: Results of a randomized, controlled trial. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2005, 60: CAMPBELL WW, CRIM MC, YOUNG VR, EVANS WJ. Increased energy requirements and changes in body composition with resistance training in older adults. Am J Clin Nutr 1994, 60: KAY SJ, FIATARONE SINGH MA. The influence of physical activity on abdominal fat: a systematic review of the literature. Obes Rev 2006, 7: IRWIN ML, YASUI Y, ULRICH CM, BOWEN D, RUDOLPH RE, SCHWARTZ RS ET AL. Effect of exercise on total and intra-abdominal body fat in postmenopausal women: A randomized controlled trial. JAMA 2003, 289: PRITCHARD JE, NOWSON CA, WARK JD. A worksite program for overweight middle-aged men achieves lesser weight loss with exercise than with dietary change. J Am Diet Assoc 1997,

9 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ : BEA JW, CUSSLER EC, GOING SB, BLEW RM, METCALFE LL, LOHMAN TG. Resistance training predicts 6-yr body composition change in postmenopausal women. Med Sci Sports Exerc 2010, 42: NELSON ME, FIATARONE MA, LAYNE JE, TRICE I, ECONOMOS CD, FIELD- ING RA ET AL. Analysis of body-composition techniques and models for detecting change in soft tissue with strength training. Am J Clin Nutr 1996, 63: PITSAVOS C, SKOUMAS J, DERNELLIS J, TOUTOUZA M, DOULALAS A, STEFANADIS C ET AL. Influence of biological factors on lipid and fibrinogen measurements in young men. An epidemiological study in 2009 recruits. Eur Heart J 1998, 19: GORDON DJ, PROBSTFIELD JL, GARRISON RJ, NEATON JD, CASTELLI WP, KNOCKE JD ET AL. High-density lipoprotein cholesterol and cardiovascular disease: Four prospective American studies. Circulation 1989, 79: LAW MR, WALD NJ, THOMPSON SG. By how much and how quickly does reduction in serum cholesterol concentration lower risk of ischemic heart disease? Br Med J 1994, 308: FAHLMAN MM, BOARDLEY D, LAMBERT CP, FLYNN MG. Effects of endurance training and resistance training on plasma lipoprotein profiles in elderly women. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2002, 57:B54 B HAGERMAN FC, WALSH SJ, STARON RS, HIKIDA RS, GILDERS RM, MUR- RAY TF ET AL. Effects of high-intensity resistance training on untrained older men. I. Strength, cardiovascular, and metabolic responses. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2000, 55:B336 B JOSEPH LJ, DAVEY SL, EVANS WJ, CAMPBELL WW. Differential effect of resistance training on the body composition and lipoprotein-lipid profile in older men and women. Metabolism 1999, 48: KELLEY GA, KELLEY KS. Aerobic exercise and lipids and lipoproteins in men: A meta-analysis of randomized controlled trials. J Mens Health Gend 2006, 3: HALVERSTADT A, PHARES DA, WILUND KR, GOLDBERG AP, HAGBERG JM. Endurance exercice training raises high-density lipoprotein cholesterol and lowers small low-density lipoprotein and very low-density lipoprotein independent of body fat phenotypes in older men and women. Metabolism 2007, 56: TULLY MA, CUPPLES ME, CHAN WS, McGLADE K, YOUNG IS. Brisk walking, fitness, and cardiovascular risk: A randomized controlled trial in primary care. Prev Med 2005, 41: STENSEL DJ, BROOKEWAVELL K, HARDMAN AE, JONES PRM, NORGAN NG. The influence of a 1-year program of brisk walking on endurance fitness and body composition in previously sedentary men aged years. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1994, 68: BOREHAM CA, KENNEDY RA, MURPHY MH, TULLY M, WALLACE WF, YOUNG I. Training effects of short bouts of stair climbing on cardiorespiratory fitness, blood lipids, and homocysteine in sedentary young women. Br J Sports Med 2005, 39: MÄNTTÄRI M, JAVELA K, KOSKINEN P, PIKKARAINEN J, MANNINEN V, HUTTUNEN JK ET AL. Seasonal variation in high density lipoprotein cholesterol. Atherosclerosis 1993, 100: MATTHEWS CE, FREEDSON PS, HEBERT JR, STANEK EJ 3rd, MERRIAM PA, ROSAL MC ET AL. Seasonal variation in household, occupational, and leisure time physical activity: Longitudinal analyses from the seasonal variation of blood cholesterol study. Am J Epidemiol 2001, 153: OCKENE IS, CHIRIBOGA DE, STANEK EJ 3rd, HARMATZ MG, NICOLOSI R, SAPERIA G ET AL. Seasonal variation in serum cholesterol levels: Treatment implications and possible mechanisms. Arch Intern Med 2004, 164: MΟΤΟΥΑΜΑ M, SUNAMI Y, KINOSHITA F, IRIE T, SASAKI J, ARAKAWA K ET AL. The effects of long-term low intensity aerobic training and detraining on serum lipid and lipoprotein concentrations in elderly men and women. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1995, 70: TOKMAKIDIS SP, VOLAKLIS KA. Training and detraining effects of a combined-strength and aerobic exercise program on blood lipids in patients with coronary artery disease. J Cardiopulm Rehabil 2003, 23: MANKOWITZ K, SEIP R, SEMENKOVICH CF, DAUGHERTY A, SCHONFELD G. Short-term interruption of training affects both fasting and post-prandial lipoproteins. Atherosclerosis 1992, 95: Corresponding author: S.P. Tokmakidis, Democritus University of Thrace, Department of Physical Education and Sports Science, University Campus (TEFAA), GR Komotini, Greece

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις

Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Προσαρµογές και οφέλη από την εφαρµογή προγραµµάτων άσκησης σε άτοµα µε χρόνιες παθήσεις Εισαγωγή Στις µέρες µας έχει αναγνωριστεί η ιδιαίτερη αξία της άσκησης και η συµβολή της στην προάσπιση της υγείας

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα

ΙΔΡΥΜΑ. Θεσσαλονίκη, ύλα ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ, ΤΡΟΦΙΜΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΗΔ ΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ & ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΚΑΒΑΛΑΣ Πτυχιακή

Διαβάστε περισσότερα

Υπέρταση και Διατροφή

Υπέρταση και Διατροφή Υπέρταση και Διατροφή Αντώνης Ζαμπέλας Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου Τμήμα Επιστήμης και Τεχνολογίας Τροφίμων Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών Συχνότητα εμφάνισης της υπέρτασης στην Ελλάδα. Μελέτη Αττικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ. Μεταβολικό Σύνδρομο. Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ 9 Μεταβολικό Σύνδρομο Νεδελκοπούλου Ναταλία Τριανταφύλλου Παναγιώτα Εισαγωγή Το Μεταβολικό Σύνδρομο (ΜΣ) αποτελεί ένα οργανικό σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.»

«Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» «Η προπόνηση με βάρη βελτιώνει τη δύναμη και τη μυϊκή υπερτροφία νεαρών αθλητών του βόλεϊ.» ΠΕΡΙΛΗΨΗ Σκοπός της εργασίας ήταν να εξετάσει τις επιδράσεις ενός προγράμματος ανάπτυξης μυϊκής δύναμης και υπερτροφίας,

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες

Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Άσκηση στις αναπτυξιακές ηλικίες Ενότητα 2: Η επίδραση της άσκησης στην υγεία Γεροδήμος Βασίλειος, Καρατράντου Κωνσταντίνα Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού 1 Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ

MΕΛΕΤΗ ΛΙΠΙΔΑΙΜΙΚΟΥ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕ ΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΗ ΠΡΟΦΙΛ ΣΕ ΔΕΙΓΜΑ 1. Μικροβιολογικό Εργαστήριο, Γενικό Νοσοκομείο Γ.ΓΕΝΝΗΜΑΤΑΣ Θεσσαλονίκης, 2. Επιστημονικός Συνεργάτης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Εισαγωγή Κατά την διάρκεια της εμμηνοπαυσιακής

Διαβάστε περισσότερα

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ

Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ Π.ΠΑΣΧΟΣ, Ε.ΜΠΕΚΙΑΡΗ, Ε.ΑΘΑΝΑΣΙΑΔΟΥ, Μ. ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ, Α. ΤΣΑΠΑΣ, Κ. ΠΑΛΕΤΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΜΕΛΕΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ, Β ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Το 20 30% του γενικού πληθυσμού

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων

H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων 38 H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων Κράπης Κ. 1, Μαυρουδής Σ. 1, Αυλακιώτης Κ. 2, Πιπεράκης Σ. 3, Μπόρου Α. 4, Καραμήτσος Κ 1. 1 Α Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. της Αικατερίνης Μανιουδάκη

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. της Αικατερίνης Μανιουδάκη ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ» ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΒΑΡΟΥΣ ΥΠΕΡΒΑΡΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ/ΤΡΙΩΝ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ της Αικατερίνης Μανιουδάκη Μεταπτυχιακή Διατριβή που υποβάλλεται στο καθηγητικό σώμα

Διαβάστε περισσότερα

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ

Κώστας Παλέτας. Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση. Παχυσαρκία και Υπέρταση. Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Μη Φαρµακευτικές Παρεµβάσεις στην υπέρταση Παχυσαρκία και Υπέρταση Κώστας Παλέτας Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ ιευθυντής Γ Παθολογικής Κλινικής ΑΠΘ Νοσοκοµείο Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης Ταξινόµηση Αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής

Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας, ΑΤΕΙ Λαμίας Φυσικοθεραπευτής ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ Τα χρόνια αποτελέσματα της συστηματικής άσκησης στο διπλό γινόμενο σε υγιή άτομα Αθανάσιος Μανδηλάρης,1 Δημήτριος Σούκος2 1 Φυσικοθεραπευτής, MSc, Εργαστηριακός συνεργάτης, Τμήμα Φυσικοθεραπείας,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ

Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες αντιμετώπιση Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Δυσλιπιδαιμίες LDL-C HDL-C < 40 mg/dl Τριγλυκερίδια 150-199 mg/dl : οριακά

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό Αθλητισµό Ι»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό Αθλητισµό Ι» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα:

Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Υπέρταση Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρηρωτής

Διαβάστε περισσότερα

Σπύρος Κέλλης Καθηγητής Προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ.

Σπύρος Κέλλης Καθηγητής Προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ. ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και διατήρηση μυϊκής μάζας

Άσκηση και διατήρηση μυϊκής μάζας Άσκηση και διατήρηση μυϊκής μάζας Ξανθή Μιχαήλ,MD, PhD Ομότιμος Καθηγήτρια Ιατρικής Αποκατάστασης Πρόεδρος Ευρωπαϊκής εταιρείας Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης 1 Η γήρανση χαρακτηρίζεται από βαθμιαία

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική

Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική Dr Ζάγκλης ηµήτρης Ιατρός - Νευρολόγος ΚΕΝΤΡΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ InMedis.gr Πως η διακοπτόµενη άσκηση µικρής διαρκείας µπορεί να έχει περισσότερα οφέλη από την παρατεταµένη αεροβική Το ανθρώπινο σώµα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας

Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Αντιμετώπιση δυσλιπιδαιμιών Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας LDL-C : μείζων παράγοντας καρδιαγγειακού κινδύνου Μετα-ανάλυση 61 προοπτικών μελετών παρατήρησης σε υγιείς ενήλικες (n=892.237) Lancet

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ

Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ Λογικά επιχειρήµατα: Ηλικία "φαρµακοκινητική / φαρµακοδυναµική " τοξικότητα. "φάρμακα" " "αλληλεπιδράσεις. Παλαιότερες

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ

Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Μεικτή αθηρογόνος δυσλιπιδαιμία: βελτιώνοντας το συνολικό λιπιδαιμικό προφίλ Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ LDL-C : μείζων

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών

Καρδιακή Συχνότητα και Πρόσληψη Οξυγόνου Ατόμων Μέσης Ηλικίας κατά την Εκτέλεση Ελληνικών Παραδοσιακών Χορών Ερευνητική Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισμό τόμος 6 (3), 329 339 Δημοσιεύτηκε: 31 Δεκεμβρίου 2008 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 6 (3), 329-339 Released: December 31, 2008 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας

Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας Καινοτόμα Προγράμματα της Έδρας UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής για την Πρόληψη και Αντιμετώπιση της Παιδικής και Εφηβικής Παχυσαρκίας UNESCO Chair in Adolescent Medicine and Health Care Φλώρα Μπακοπούλου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Κωνσταντινίδου Ελίζα

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(2):230-239 Η επίδραση της αερόβιας άσκησης και του συνδυασμού αερόβιας άσκησης και άσκησης με αντιστάσεις στα επίπεδα λιπιδίων Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΙΔΙΟΠΑΘΟΥΣ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ: ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗΝ ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΑΠΌ ΑΛΛΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ Καρδιολογικό τμήμα, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Γιεσθ. καηοικίας: Αγίοσ Γεφργίοσ 38, Σπάηα, 190 04 Τηλέθφνο : 210-9968816, 6977-200852 Ηλεκηρονικό

Γιεσθ. καηοικίας: Αγίοσ Γεφργίοσ 38, Σπάηα, 190 04 Τηλέθφνο : 210-9968816, 6977-200852 Ηλεκηρονικό 1. Προζφπικά ζηοιτεία Όνομα: Μαρία Δπίθεηο: Κρεκούκια Ημερομηνία Γέννηζης: 2 Φεβροσαρίοσ 1970 Τόπος Γέννηζης: Κσπαριζζία Μεζζηνίας Όνομα παηέρα: Ιφάννης Όνομα μηηέρας: Αναζηαζία Οικογενειακή καηάζηαζη:

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες που επηρεάζουν την καρδιαγγειακή λειτουργία υπέρβαρων/ παχύσαρκων παιδιών ηλικίας 9 14 ετών

Παράγοντες που επηρεάζουν την καρδιαγγειακή λειτουργία υπέρβαρων/ παχύσαρκων παιδιών ηλικίας 9 14 ετών Copyright Athens Medical Society www.mednet.gr/archives ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN 11-05-3992 ORIGINAL PAPER Παράγοντες που επηρεάζουν την καρδιαγγειακή λειτουργία υπέρβαρων/ παχύσαρκων παιδιών

Διαβάστε περισσότερα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Πηγή: Πρόγραμμα ΥΔΡΙΑ (MIS 346816) 6/10/2015. Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Υπέρταση Υπερχοληστερολαιμία Χρόνια Κατάθλιψη Φαρμακοληψία Ελένη-Μαρία Παπατέστα, Iατρός Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη Διατροφή

Εισαγωγή στη Διατροφή Εισαγωγή στη Διατροφή Ενότητα 9 η ΜΕΡΟΣ Γ THE INTERNATIONAL OBESITY TASK FORCE (IOTF) Όνομα καθηγητή: Μ. ΚΑΨΟΚΕΦΑΛΟΥ Όνομα καθηγητή: Α. ΖΑΜΠΕΛΑΣ Τμήμα: Επιστήμης τροφίμων και διατροφής του ανθρώπου ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού.

Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Μακροαγγειακές επιπλοκές και παράγοντες κινδύνου. Συνύπαρξη και ο ρόλος τους στην αιτιοπαθογένεια και στη βαρύτητα του Διαβητικού Ποδιού. Σκούτας Δ, Καραγιάννη Δ, Σέκερη Ζ, Σιώμος Κ,Κοντόπουλος Μ, Λαζαρίδου

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών

2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών 26 2. Η Βαρύτητα Διαφόρων Γλυκαιμικών Δεικτών Νοσηλείας στην Λειτουργική Έκβαση του ΑΕΕ των Διαβητικών Ασθενών Β. Δραγουμάνος 1, Δ. Αθανασόπουλος 2, Ε. Φουστέρης 1, Δ. Αναστασόπουλος 2, Π. Φουρλεμάδης

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση

Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Υπερλιπιδαιμία και Άσκηση Κατηγοριοποίηση στις τιμές των λιπών Μεταβολισμός λιπιδίων κατά την άσκηση Επίδραση της οξείας άσκησης Επίδραση της χρόνιας άσκησης Επίδραση της έκκεντρης

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100.

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100. ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Πήδουλας Γεώργιος, Σούλας Δημήτριος, Βουτσελάς Βασίλειος Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ

ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΟΙ ΤΙΜΕΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΣΑΝ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΓΙΑ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΣΚΟΠΟΣ Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί ένα γνωστό παράγοντα κινδύνου για στεφανιαία νόσο. Η αποδεκτή τιμή της αρτηριακής

Διαβάστε περισσότερα

«ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΡΟΠΟΥ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ»

«ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΡΟΠΟΥ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ» Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκοµείο Αθηνών «Λαϊκό» «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΡΟΠΟΥ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ» Στις σύγχρονες κοινωνίες, υπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ

ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΜΕΘΟ ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΜΑΖΑΣ ΣΩΜΑΤΟΣ Εισαγωγή Η ανάλυση µάζας σώµατος βοηθάει στην

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα άσκησης στην καρδιακή αποκατάστασης

Πρόγραμμα άσκησης στην καρδιακή αποκατάστασης «Η άσκηση στην καρδιά μας» Κομοτηνή 2010 Πρόγραμμα άσκησης στην καρδιακή αποκατάστασης Κουτρουμπή Σταματίνα Κλινική Εργοφυσιολόγος Πρόγραμμα Καρδιακής Αποκατάστασης Β' Πανεπ. Καρδιολογική Κλινική Π.Γ.Ν

Διαβάστε περισσότερα

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο

Δευτεροπαθής υπέρταση. Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Δευτεροπαθής υπέρταση Αστέριος Καραγιάννης Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αίτια δευτεροπαθούς υπέρτασης (1) Νεφρογενή αίτια 1. Νεφραγγειακή υπέρταση

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση της αγωνιστικής προσπάθειας στο λιπιδαιμικό προφίλ αθλητών της ποδοσφαίρισης και του χόκεϊ επί χόρτου

Η επίδραση της αγωνιστικής προσπάθειας στο λιπιδαιμικό προφίλ αθλητών της ποδοσφαίρισης και του χόκεϊ επί χόρτου Τόμος KA', τεύχος 11, Νοέμβριος 2008 545 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Τόμος KA', Τεύχος 11, Σελ. 545-555 1 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τ.Ε.Φ.Α.Α. 2 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά

Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Μεταβολικό Σύνδρομο και Καρδιά Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ Γ ΠΑΘOΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΑΠΘ ΓΝΘ ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Διάγνωση του

Διαβάστε περισσότερα

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία

Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων. Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία Δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων Δεν έχω λάβει αμοιβή από οποιαδήποτε φαρμακευτική εταιρεία ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΟΔΕΥΟΥΝ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ Δρ. Γιαννάκης Στυλιανού ΘΕΜΑΤΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ. WWW.dimosthenopoulos.gr ΙΑΙΤΕΣ ΧΑΜΗΛΩΝ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΡ ΙΑΓΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΙΑΤΡΟΦΗ. WWW.dimosthenopoulos.gr ΙΑΙΤΕΣ ΧΑΜΗΛΩΝ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΡ ΙΑΓΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το άρθρο του µήνα ΙΑΤΡΟΦΗ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος - Βιολόγος Προϊστάµενος του ιαιτολογικού τµήµατος του Λαϊκού Νοσοκοµείου Αθηνών Επιστηµονικός συνεργάτης ΚΕΝΤΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ια Βίου Φυσική Κατάσταση ΚΩ. Μ/ΤΟΣ-ΜΑΜ ΑΘΛ.012-11325 ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ (ECTS) 3 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα Επιλογής ΤΡΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ιαλέξεις/εργαστηριακά Μαθήµατα/Πρακτική Εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΣΙ ΗΡΟΥ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΠΟ ΟΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΙ ΗΡΟΥ ΕΦΗΒΩΝ ΚΟΛΥΜΒΗΤΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία.

Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. CLINICAL TRIALS ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ 25 Οι επιδόσεις Ελλήνων στο Mini Mental State Examination με βάση την ηλικία και τη νοητική κατάσταση από την παιδική στην τρίτη ηλικία. Τσάνταλη, Ε. 1,2,3, Οικονομίδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΓΕΩΠΟΝΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμη και Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή του Ανθρώπου» Κατεύθυνση: «Διατροφή, Δημόσια

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine!

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine! Καρδιαγγειακή*υγεία Διατροφή&Αντιγήρανση ΔημήτρηςΣυκιανάκης Gerontology & Antiaging Medicine Χτυπώ&χτυπώ,&δίχως&να&σε&πονώ,&μ'&αν&πάψω& να&χτυπώ,&χάθηκες&στο&λεπτό. && &Τι&είναι&; Μαφυσικά ηκαρδιά. -Τοόργανοτης«ζωής»όλωνμας,τοόργανοπουσυμπάσχει&μετοάγχοςμας,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες Slide 1 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης 5 7 Μαρτίου 2009, Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα. Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό Αθλητισµό Ι»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό Αθλητισµό Ι» ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥ ΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0910 «Εργοφυσιολογία στον Αγωνιστικό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Το αυξημένο σωματικό βάρος και η οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ελληνικά επιδημιολογικά δεδομένα Γ. Π. Λυρίτης Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ γ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Οι ποιο συχνές παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ και Καρδιαγγειακά νοσήματα

ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ και Καρδιαγγειακά νοσήματα ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ και Καρδιαγγειακά νοσήματα Μ. Χασαπίδου, Καθηγήτρια Διατροφής, AΤΕΙΘ mnhas@nutr.teithe.gr - Η Μεσογειακή δίαιτα είναι σήμερα γνωστή διεθνώς και αποτελεί ένα πολυσυζητημένο διατροφικό

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3. Γ Παιδιατρική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, 2

Παιδιατρική ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ, 23, 3. Γ Παιδιατρική Κλινική, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, 2 162 Σύγκριση της επίδρασης της Μοντελουκάστης και των Εισπνεομένων Στεροειδών στο Εκπνεόμενο Μονοξείδιο του Αζώτου (eno) και την αναπνευστική λειτουργία σε ασθματικά παιδιά Ε. Χατζηαγόρου 1, Β. Αβραμίδου

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ.

Η ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ. 59 Η ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΑ ΝΟΣΟΣ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ. Κωνσταντίνος Δ. Μάλλιος Α. Ε, Καθηγητής Καρδιολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών. Διευθυντής Α Καρδιολογικής Κλινικής Θεραπευτηρίου ΥΓΕΙΑ. Στις σημερινές Δυτικού τύπου

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑΡΗ ΗΛΙΚΙΑ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΤΕ, Β ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ Α.Π.Θ. Γ.Ν.Θ. «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ» ΜSc Εργαστήριο Ιατρικής της Άθλησης Α.Π.Θ. Πτυχιούχος

Διαβάστε περισσότερα

Αθηρωµάτωση- Στεφανιαία νόσος. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Αθηρωµάτωση- Στεφανιαία νόσος. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Αθηρωµάτωση- Στεφανιαία νόσος Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Καρδιαγγειακά Νοσήµατα

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα

Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Δείκτες υγείας αντιπροσωπευτικού δείγματος του πληθυσμού στην Ελλάδα Αποτελέσματα σωματομετρικών μετρήσεων Ελένη Πέππα, Διατροφολόγος Επιστημονική Συνεργάτις Ελληνικού Ιδρύματος Υγείας 1 ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σχέση µεταξύ της Μεθόδου των ερµατοπτυχών και της Βιοηλεκτρικής Αντίστασης στον Υπολογισµό του Ποσοστού Σωµατικού Λίπους

Σχέση µεταξύ της Μεθόδου των ερµατοπτυχών και της Βιοηλεκτρικής Αντίστασης στον Υπολογισµό του Ποσοστού Σωµατικού Λίπους Ερευνητική Aναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή & τον Αθλητισµότόµος 1(3), 244 251 ηµοσιεύτηκε: 2 8 εκεµβρίου 2003 Inquiries in Sport & Physical Education Volume 1(3), 244 251 Released: December 28, 2003 www.hape.gr/emag.asp

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ

ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & AΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑΣ ΑΝΑΕΡΟΒΙΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ ΟΞΥ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΑΝΑΕΡΟΒΙΟ ΚΑΤΩΦΛΙ Θωμάς Μεταξάς, PhD

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Το αυγό αποτελεί ένα από τα πλέον αµφιλεγόµενα τρόφιµα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, εθεωρείτο τρόφιµο µε

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ

Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων καθηγητής: Δρ Βασίλειος Ραφτόπουλος ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΣΕ ΜΕΤΕΜΜΗΝΟΠΑΥΣΙΑΚΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΤΙΚΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Από τη

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ

ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΥΠΕΡΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Β. ΚΩΤΣΗΣ MD, Ph.D, FESH ΕΠΙΚΟΥΡΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΘΟΓΙΑΣ ΑΠΘ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΙΑΤΡΕΙΟΥ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ-24ΩΡΗΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΗΣ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ, Hypertension Excellence Centre of the European

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη. Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός

Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη. Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός Πρόληψη Τ2 σακχαρώδη διαβήτη Δρ. Δημήτρης Δημητρίου Παθολόγος-Διαβητολόγος Λεμεσός Εξέλιξη σακχαρώδη διαβήτη Το 50% των ΝΕΟΔΙΑΓΝΩΣΘΕΝΤΩΝ ασθενών έχουν εγκατεστημένες επιπλοκές Μίκρο - αγγειακές Μάκρο

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού

Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού Γεώργιος Βαλσαμάκης MD, PhD(UΚ) Ενδοκρινολόγος Visiting Associate clinical Professor Diabetes and Endocrinology, Warwick Medical School, UK Iατρείο Διαβήτη κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτορική Διατριβή

Διδακτορική Διατριβή ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Διδακτορική Διατριβή Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΥΠΟΒΟΗΘΟΥΜΕΝΗΣ ΑΠΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΣΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΦΡΟΝΤΙΔΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΚΑΡΔΙΑΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Περιφέρεια μέσης. Αναλογία μέσης προς γοφούς. Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση

Περιφέρεια μέσης. Αναλογία μέσης προς γοφούς. Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση Μεταβολικό Σύνδρομο, Μεσογειακή Διατροφή και Άσκηση Θανάσης Τζιαμούρτας, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Βιοχημείας της Άσκησης Κατανομή λίπους και χρόνιες παθήσεις Ο τρόπος εναπόθεσης του σωματικού λίπους

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά

H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ 2008, 47(3):367 373 H επίδραση της γονικής παρουσίας και του παιχνιδιού σε επώδυνες διαδικασίες στα παιδιά Ανθή Χρυσοστόμου Νοσηλεύτρια ΠΕ, ΜSc, Kέντρο Ελέγχου και Πρόληψης

Διαβάστε περισσότερα