Η επίδραση ενός συνδυαστικού προγράμματος άσκησης, διάρκειας 3 ετών, στη σύσταση του σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών τρίτης ηλικίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Η επίδραση ενός συνδυαστικού προγράμματος άσκησης, διάρκειας 3 ετών, στη σύσταση του σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών τρίτης ηλικίας"

Transcript

1 Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ORIGINAL PAPER Η επίδραση ενός συνδυαστικού προγράμματος άσκησης, διάρκειας 3 ετών, στη σύσταση του σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών τρίτης ηλικίας ΣΚΟΠΟΣ Μελέτη των μορφολογικών και των βιοχημικών προσαρμογών που προκαλούνται μετά από την εφαρμογή ενός συστηματικού προγράμματος συνδυασμού αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης, διάρκειας 3 ετών, σε γυναίκες τρίτης ηλικίας. ΥΛΙΚΟ-ΜΕΘΟΔΟΣ Συμμετείχαν 20 γυναίκες οι οποίες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: Την ομάδα άσκησης (n=10, ηλικίας 62,0±5,7 έτη) και την ομάδα ελέγχου (n=10, ηλικίας 66,2±5,1 έτη). Το πρόγραμμα είχε διάρκεια 3 ετών και περιελάμβανε τρεις συνεδρίες την εβδομάδα, όπου η κάθε μία είχε διάρκεια 50 min συνδυάζοντας αερόβια άσκηση και μυϊκή ενδυνάμωση. Στην έναρξη και στη λήξη κάθε περιόδου πραγματοποιήθηκαν ανθρωπομετρικές μετρήσεις και βιοχημικές αναλύσεις, ενώ σε κάθε έτος υπήρχε μια τρίμηνη διακοπή. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Μετά την ολοκλήρωση του τριετούς προγράμματος, η ομάδα άσκησης διέφερε από την ομάδα ελέγχου στη σωματική μάζα (p<0,01), στο δείκτη μάζας σώματος (p<0,05), στο σωματικό λίπος (p<0,01), στη γλυκόζη νηστείας (p<0,001), στην ολική χοληστερόλη (p<0,05) και στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη χοληστερίνη (HDL-C, p<0,01). Κάθε χρόνο, η ομάδα άσκησης, μετά τους 9 μήνες παρέμβασης, εμφάνιζε στατιστικώς σημαντικά χαμηλότερες τιμές συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου τόσο στους δείκτες παχυσαρκίας (p<0,05) όσο και στη γλυκόζη νηστείας (p<0,001) και στην ολική χοληστερόλη (p<0,001), ενώ παρουσίαζε καλύτερες τιμές στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη (p<0,05). Επίσης, κάθε χρόνο, μετά από την τρίμηνη διακοπή, υπήρχε απώλεια των ευεργετικών προσαρμογών της άσκησης τόσο στο λιπιδαιμικό προφίλ όσο και στους δείκτες παχυσαρκίας (p<0,05). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Με βάση τα παραπάνω συνάγεται ότι η συστηματική άσκηση διάρκειας 3 ετών προκαλεί σημαντικές μεταβολές στη σύσταση του σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών ηλικίας 60 ετών και άνω. Ωστόσο, η διακοπή της άσκησης αναστρέφει σημαντικό μέρος των ευνοϊκών για την υγεία προσαρμογών. Κατά συνέπεια, οι γυναίκες μέσης ηλικίας πρέπει να ακολουθούν διά βίου ένα συστηματικό πρόγραμμα άσκησης προκειμένου να καρπωθούν τα ευεργετικά για την υγεία τους οφέλη.... Κ.Β. Κοσμίδου, 1 Ε.Θ. Δούδα, 1 Α.Ι. Ελευθεριάδου, 2 Κ.Α. Βόλακλης, 1 Σ.Π. Τοκμακίδης 1 1 Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Κομοτηνή 2 Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη The effect of a 3-year combined exercise program on body composition and lipid profile in elderly women Λέξεις ευρετηρίου Αερόβια άσκηση Άσκηση με αντιστάσεις ΒΜΙ Λιπίδια Τρίτη ηλικία Abstract at the end of the article Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε Επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι ο καθιστικός τρόπος ζωής σε συνδυασμό με την προχωρημένη ηλικία σχετίζονται με την παχυσαρκία, την αθηροσκλήρωση, καθώς και με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. 1,2 Στην τρίτη ηλικία παρατηρείται αύξηση του σωματικού βάρους και του λίπους στην περιφέρεια της κοιλιάς, 3,4 απώλεια της μυϊκής μάζας καθώς και δυσμενές λιπιδαιμικό προφίλ. 5,6 Η γήρανση προκαλεί επίσης μείωση της φυσικής κατάστασης και της λειτουργικής ικανότητας, 7 ενώ οι μειώσεις αυτές είναι ακόμη μεγαλύτερες σε ηλικιωμένα άτομα με χαμηλά επίπεδα φυσικής δραστηριότητας. 8 Ωστόσο, η τακτική συμμετοχή σε μέτρια έως έντονης μορφής σωματική άσκηση επιδρά θετικά στην καρδιαγγειακή λειτουργία. 9 Κατά συνέπεια, η εξασθένηση του καρδιαγγειακού συστήματος που συνδέεται με τη γήρανση θα μπορούσε να αντισταθμιστεί από την αύξηση των επιπέδων φυσικής δραστηριότητας, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργικής ικανότητας των ατόμων τρίτης ηλικίας. 10,11

2 192 Κ.Β. ΚΟΣΜΙΔΟΥ και συν Η περιορισμένη φυσική δραστηριότητα αναφέρεται ως βασική αιτία θνησιμότητας και νοσηρότητας, ιδιαίτερα στους πληθυσμούς τρίτης ηλικίας 12 και είναι στενά συνδεδεμένη µε τον κίνδυνο εκδήλωσης καρδιαγγειακών ασθενειών στους άνδρες, 13 ενώ η εν λόγω σχέση δεν είναι σαφής για τις γυναίκες Ένα σημαντικό πρόβλημα αποτελεί επίσης η σταδιακή μείωση της λειτουργικής ικανότητας των ηλικιωμένων με την πάροδο των ετών. 17,18 Για παράδειγμα, οι φυσικές ικανότητες που προσδιορίζουν τη λειτουργική ικανότητα των ηλικιωμένων ατόμων είναι η ορθοστασία, το ντύσιμο, η μετακίνηση από το κρεβάτι στην καρέκλα, η προετοιμασία του φαγητού, το τέντωμα, η σύλληψη και η μεταφορά αντικειμένων, καθώς και το περπάτημα μιας μικρής απόστασης. 19 Αρκετές μελέτες έχουν αποδείξει την ευεργετική επίδραση της αερόβιας άσκησης στη βελτίωση της καρδιαγγειακής λειτουργίας, όπου αναφέρεται μείωση κατά 2% στην ολική χοληστερόλη (TC), 2% στη χοληστερόλη λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL-C) και 9% στα τριγλυκερίδια (TG), καθώς και αυξήσεις σε ποσοστό 3% στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη χοληστερόλη (HDL-C). 20,21 Παρόμοια δεδομένα υποστηρίζουν προσαρμογές στην TC, στα TG, στην LDL-C και στη HDL-C 22 ή μόνο στην LDL-C και στην TC/HDLC, χωρίς αλλαγές στην TC, στη HDL-C και στα TG. 23 Οι συγκεκριμένες διαφοροποιήσεις αποδίδονται εν μέρει στη διαφορετικότητα των χαρακτηριστικών (συχνότητα, ένταση, διάρκεια, είδος) της αερόβιας άσκησης που χρησιμοποιήθηκαν σε προηγούμενες μελέτες. 24,25 Αντιφατικά αποτελέσματα αναφέρονται και σε προγράμματα μυϊκής ενδυνάμωσης, όπου δεν παρατηρήθηκαν μεταβολές στο λιπιδαιμικό προφίλ σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες 26,27 και σε ενήλικες άνδρες, 25 ενώ σε άλλες μελέτες αναφέρονται θετικά οφέλη. 28 Επί πλέον, έχει ανευρεθεί ότι οι γυναίκες έχουν υψηλότερα επίπεδα HDL-C και μειωμένες τιμές LDL-C και TG συγκριτικά με τους άνδρες. 29 Λαμβάνοντας υπ όψη, λοιπόν, τη σταδιακή μείωση στην καρδιαγγειακή λειτουργία και στο μεταβολικό προφίλ που συνοδεύει τη γήρανση, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα ευεργετικά οφέλη που προκύπτουν από την άσκηση τόσο άμεσα όσο και μακροπρόθεσμα στη σύσταση του σώματος, στους δείκτες παχυσαρκίας και στο λιπιδαιμικό προφίλ. Οι μελέτες που έχουν διεξαχθεί σε δείγμα πληθυσμού το οποίο συμμετείχε σε οργανωμένα προγράμματα μαζικού αθλητισμού είχαν χρονική διάρκεια 8 23 μήνες Ωστόσο, απαιτείται μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να αποδειχθεί ο ευεργετικός ρόλος της άσκησης μακροπρόθεσμα στη μείωση του ρυθμού γήρανσης στα φυσιολογικά χαρακτηριστικά που οφείλεται στην ηλικία. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη της επίδρασης ενός μακροχρόνιου προγράμματος συνδυασμού αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης διάρκειας 3 ετών στη σύσταση σώματος και στο λιπιδαιμικό προφίλ σε γυναίκες τρίτης ηλικίας. YΛΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ Δείγμα Στη μελέτη συμμετείχαν εθελοντικά 20 γυναίκες (n=20), ηλικίας 64,1±5,73 ετών, κλινικά υγιείς, οι οποίες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες: Στην ομάδα άσκησης (n=10) και στην ομάδα ελέγχου (n=10). Όλες οι δοκιμαζόμενες δεν είχαν προηγούμενη εμπειρία με συμμετοχή σε προγράμματα άσκησης και δεν είχαν ασκηθεί στο παρελθόν. Τα κριτήρια μη συμμετοχής στη μελέτη αποτελούσαν η αυξημένη αρτηριακή πίεση (συστολική >160 mmhg, διαστολική >100 mmhg) και οποιοδήποτε καρδιαγγειακό ή άλλο πρόβλημα υγείας. Επίσης, όλες οι συμμετέχουσες είχαν ενημερωθεί αναλυτικά για τον πειραματικό σχεδιασμό της παρούσας μελέτης και είχαν καταθέσει γραπτά τη συγκατάθεσή τους. Τα χαρακτηριστικά των συμμετεχουσών παρατίθενται στον πίνακα 1. Πειραματικός σχεδιασμός Ο σχεδιασμός της παρούσας μελέτης ολοκληρώθηκε σε χρονικό διάστημα 3 ετών. Οι δοκιμαζόμενες στην παρούσα μελέτη υποβλήθηκαν συνολικά σε έξι μετρήσεις, δύο κάθε έτος, ενώ οι μετρήσεις πραγματοποιούνταν τέλος Σεπτεμβρίου (1η μέτρηση) και τέλος Ιουνίου (2η μέτρηση). Πρόγραμμα άσκησης Το πρόγραμμα άσκησης περιελάμβανε συνδυασμό αερόβιας άσκησης και μυϊκής ενδυνάμωσης και πραγματοποιήθηκε επί τρία συνεχή έτη στον ίδιο κλειστό χώρο, τις ίδιες ημέρες και ώρες με συχνότητα 3 φορές την εβδομάδα. Η κάθε συνεδρία διαρκούσε 50 min και αποτελείτο από 10 min προθέρμανση, 30 min κυρίως μέρος και 10 min αποθεραπεία. Οι ασκούμενες εκτελούσαν 15 Πίνακας 1. Χαρακτηριστικά των συμμετεχουσών στην έναρξη του προγράμματος (μέσες τιμές±τυπική απόκλιση). Ομάδα άσκησης (n=10) Ομάδα ελέγχου (n=10) Ηλικία (έτη) 62,0±5,75 66,20±5,16 Σωματική μάζα (kg) 77,16±12,54 75,31±11,27 Σωματικό ύψος (cm) 159,0±0,04 160,0±0,04 ΒΜΙ (kg/m 2 ) 30,29±5,49 29,33±5,37 WHR 0,85±0,03 0,83±0,07 Σωματικό λίπος (%) 44,14±5,13 42,45±5,47 Άλιπη σωματική μάζα (kg) 55,86±5,13 57,55±5,47 BMI: Δείκτης μάζας σώματος, WHR: Λόγος μέσης/ισχίων (waist to hip ratio)

3 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ 193 min βήματα αεροβικής με τη χρήση fitness ball ή ταχύ περπάτημα και στη συνέχεια για τα επόμενα 15 min πραγματοποιούσαν 2 3 set των επαναλήψεων σε τρεις ασκήσεις, για το άνω μέρος του σώματος και σε τρεις ασκήσεις για το κάτω μέρος του σώματος χρησιμοποιώντας βέργα 1 kg, λάστιχα, αλτηράκια για τα χέρια 1 2 kg, βαράκια για τα πόδια 0,5 1 kg. Τα όργανα καθώς και οι ασκήσεις εναλλάσσονταν σε κάθε προπονητική μονάδα. Οι αθλούμενες δεν εκτελούσαν κάθε φορά τις ίδιες ασκήσεις, αλλά διαφορετικές, για να υπάρχει ποικιλία στο πρόγραμμα άσκησης. Στο τέλος εκτελούσαν τρεις ασκήσεις για τη μυϊκή ενδυνάμωση των κοιλιακών και τρεις ασκήσεις ραχιαίων από 1 2 set των επαναλήψεων, με διάλειμμα 30 sec. Κάθε χρόνο από την αρχή του προγράμματος έως τη λήξη η επιβάρυνση αυξανόταν σταδιακά, εφαρμόζοντας συνδυασμούς ασκήσεων με πιο σύνθετα βήματα, με σταδιακή αύξηση της έντασης που κυμαινόταν στο 60 65% της μέγιστης καρδιακής συχνότητας για τον 1ο χρόνο, 65 70% για το 2ο χρόνο και 70 75% για τον 3ο χρόνο (μέγιστη καρδιακή συχνότητα: 220 ηλικία). Μετρήσεις Στην έναρξη και στη λήξη κάθε χρόνου παρέμβασης πραγματοποιήθηκαν ανθρωπομετρικές μετρήσεις (ύψος από όρθια θέση, σωματική μάζα, περιφέρεια μέσης, περιφέρεια ισχίου), σύστασης σώματος με βιοηλεκτρική εμπέδηση (Bodystat 1500, Bodystat, Douglas, Isle of Man, UK) για τον προσδιορισμό του σωματικού λίπους και της άλιπης σωματικής μάζας), καθώς και βιοχημικές αναλύσεις (TC, TG, σάκχαρο, HDL), ενώ σε κάθε έτος υπήρχε μια τρίμηνη διακοπή του προγράμματος λόγω θερινών διακοπών. Ανθρωπομετρικές μετρήσεις Για τη μέτρηση του ύψους από όρθια θέση χρησιμοποιήθηκε μια κάθετη ράβδος, διαβαθμισμένη με ακρίβεια 1 mm (model 220, Seca, Hamburg, Germany), ενώ το σωματικό βάρος αξιολογήθηκε με ηλεκτρονική ζυγαριά (model 770, Seca) με ακρίβεια μέτρησης 0,1 kg. Για τη μέτρηση των περιφερειών της μέσης, της κοιλιάς και του ισχίου χρησιμοποιήθηκε ειδική μετροταινία, πλάτους 0,7 cm, ευλύγιστη αλλά όχι ελαστική, με σύστημα αυτόματης επαναφοράς σύμφωνα με τη μεθοδολογία που περιγράφεται από τους Callaway et al. 36 Βιοχημικές αναλύσεις Για τον προσδιορισμό των βιοχημικών παραμέτρων ελήφθησαν από τις συμμετέχουσες 10 ml αίματος από τη μεσοβασιλική φλέβα του χεριού σε καθιστή θέση, μεταξύ 7:30 και 8:30 πμ, μετά από 12ωρη νηστεία. Τα δείγματα φυγοκεντρήθηκαν σε rpm επί 15 min για την παρασκευή ορού. Στη συνέχεια, με ενζυμικές φωτομετρικές μεθόδους σε φασματοφωτόμετρο Dimension RXL, Dupont, της εταιρείας Dade Behring (Marburg, Germany), προσδιορίστηκε η γλυκόζη ορού, η TC, η LDL-C, η HDL-C και τα TG. Στατιστική ανάλυση Για την παρουσίαση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε περιγραφική στατιστική (μέση τιμή, τυπική απόκλιση), ενώ για τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ανάλυση συνδιακύμανσης χρησιμοποιώντας ως συνδιακυμαντή την αρχική μέτρηση για κάθε μεταβλητή χωριστά. Για την εύρεση των στατιστικά σημαντικών διαφορών των επί μέρους βαθμίδων των παραγόντων εφαρμόστηκε η δοκιμασία πολλαπλών συγκρίσεων Bonferroni. Το επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας ορίστηκε στο p<0,05. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ Από την ανάλυση συνδιακύμανσης (ANCOVA) στον παράγοντα ομάδα, χρησιμοποιώντας ως συνδιακυμαντή την αρχική μέτρηση κάθε μεταβλητής, στους δείκτες παχυσαρκίας παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική αλληλεπίδραση στη σωματική μάζα [F (5,85)=3,94, p=0,003, η 2 =0,132] και στο δείκτη μάζας σώματος [F (5,85)=3,91, p=0,003, η 2 =0,187], ενώ στις βιοχημικές παραμέτρους στατιστικά σημαντική αλληλεπίδραση σημειώθηκε μόνο στη γλυκόζη νηστείας [F (5,85)=5,69, p=0,001, η 2 =0,251]. Η ομάδα άσκησης διέφερε από την ομάδα ελέγχου στη σωματική μάζα [F (1,17)=5,41, p=0,003, η 2 =0,242], στο δείκτη μάζας σώματος [F (1,17)=5,47, p=0,032, η 2 =0,244], στο σωματικό λίπος [F (1,17)=13,99, p=0,002, η 2 =0,451], στη γλυκόζη νηστείας [F (1,17)=26,42, p=0,001, η 2 =0,609], στην ολική χοληστερόλη [F (1,17)=7,17, p=0,021, η 2 =0,275] και στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη χοληστερόλη HDL-C [F (1,17)=10,72, p=0,004, η 2 =0,387]. Επίσης, παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική κύρια επίδραση του παράγοντα χρονική στιγμή μέτρησης στη σωματική μάζα [F (5,85)=2,58, p=0,032, η 2 =0,132], στο δείκτη μάζας σώματος (BMI) [F (5,85)=5,76, p=0,001, η 2 =0,253], στο σωματικό λίπος [F (5,85)=3,10, p=0,013, η 2 =0,154], στη γλυκόζη νηστείας [F (5,85)=5,76, p=0,001, η 2 =0,253] και στην ολική χοληστερόλη [F (5,85)=5,81, p=0,001, η 2 =0,255]. Η ομάδα άσκησης, στο τέλος κάθε χρόνου παρέμβασης, μετά από τους 9 μήνες εφαρμογής του προγράμματος, εμφάνιζε στατιστικώς σημαντικά χαμηλότερες τιμές συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου τόσο στους δείκτες παχυσαρκίας (εικ. 1) όσο και στη γλυκόζη νηστείας και στην ολική χοληστερόλη, ενώ παρουσίαζε καλύτερες τιμές στην υψηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνη χοληστερόλη HDL-C (εικ. 2). Επίσης, κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών, μετά από την τρίμηνη διακοπή του προγράμματος άσκησης, υπήρχε απώλεια των ευεργετικών προσαρμογών της άσκησης, καθώς η ομάδα άσκησης παρουσίαζε μια αύξηση των τιμών τόσο στους δείκτες παχυσαρκίας (εικ. 1) όσο και στο λιπιδαιμικό προφίλ (εικ. 2). Παρά το γεγονός, ωστόσο, ότι υπήρχε υποστροφή των ευεργετικών επιδράσεων του προγράμματος άσκησης, στους δείκτες παχυσαρκίας οι τιμές αυτές ήταν στατιστικώς σημαντικά χαμηλότερες από τις αντίστοιχες στην έναρξη του προγράμματος (p<0,05).

4 194 Κ.Β. ΚΟΣΜΙΔΟΥ και συν Εικόνα 1. Αποτελέσματα από την ανάλυση συνδιακύμανσης (ANCOVA) στον παράγοντα ομάδα, χρησιμοποιώντας ως συνδιακυμαντή την αρχική μέτρηση κάθε μεταβλητής στη σωματική μάζα (i), στο δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) (ii) και στο σωματικό λίπος (iii) μεταξύ της ομάδας άσκησης και της ομάδας ελέγχου κατά τη διάρκεια του παρεμβατικού προγράμματος διάρκειας 3 ετών. #: Στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων, p<0,05 στατιστικά σημαντικές διαφορές από: a την έναρξη, b 9 μήνες, c 12 μήνες, d 21 μήνες, e 24 μήνες, f 33 μήνες, g 36 μήνες. ΣΥΖΗΤΗΣΗ Στην παρούσα εργασία εξετάστηκε η επίδραση ενός μακροχρόνιου προγράμματος άσκησης, διάρκειας 3 ετών, στη σύσταση του σώματος και στις βιοχημικές παραμέτρους γυναικών τρίτης ηλικίας. Διαπιστώθηκε σημαντική βελτίωση στο σύνολο των μεταβλητών που εξετάστηκαν από το πρώτο έτος εφαρμογής του προγράμματος άσκησης, ενώ η βελτίωση ήταν ακόμη μεγαλύτερη μετά από την πάροδο 3 ετών, δηλαδή στη λήξη του τρίτου έτους άσκησης.

5 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ 195 Εικόνα 2. Αποτελέσματα από την ανάλυση συνδιακύμανσης (ANCOVA) στον παράγοντα ομάδα, χρησιμοποιώντας ως συνδιακυμαντή την αρχική μέτρηση κάθε μεταβλητής στη γλυκόζη νηστείας (i), στην ολική χοληστερόλη (ii) και στη χοληστερόλη HDL-C (iii) μεταξύ της ομάδας άσκησης και της ομάδας ελέγχου κατά τη διάρκεια του παρεμβατικού προγράμματος διάρκειας 3 ετών. #: Στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων, p<0,05 στατιστικά σημαντικές διαφορές από: a την έναρξη, b 9 μήνες, c 12 μήνες, d 21 μήνες, e 24 μήνες, f 33 μήνες, g 36 μήνες. Επιδράσεις της άσκησης Οι δοκιμαζόμενες της παρούσας μελέτης βελτίωσαν σημαντικά τη σύσταση του σώματος σε κάθε έτος με τη λήξη του προγράμματος άσκησης, ενώ σημαντική υπήρξε η βελτίωση όλων των σωματομετρικών παραμέτρων στη λήξη του προγράμματος (σωματική μάζα, ΒΜΙ, σωματικό λίπος) μετά τα 3 χρόνια. Συγκεκριμένα, στην ομάδα άσκησης παρατηρήθηκε μείωση του σωματικού βάρους, του δείκτη σωματικής μάζας, της αναλογίας μέσης/ισχίου και

6 196 Κ.Β. ΚΟΣΜΙΔΟΥ και συν του σωματικού λίπους από την έναρξη του 1ου χρόνου άσκησης συγκριτικά με τη λήξη του 3ου χρόνου άσκησης, ενώ στην ομάδα ελέγχου παρατηρήθηκε στις ίδιες μεταβλητές αύξηση. Το γεγονός ότι η άσκηση ασκεί θετική επίδραση στη σύσταση σώματος σε άτομα τρίτης ηλικίας είναι κοινά αποδεκτό ,37 39 Δεν έχει όμως εξεταστεί αν κάτι ανάλογο μπορεί να συμβεί μετά από μακροχρόνια συστηματική άσκηση διάρκειας 3 ετών και τα αποτελέσματα της παρούσας εργασίας κρίνονται ικανοποιητικά, δεδομένου ότι η άσκηση εφαρμόστηκε ως «μονοθεραπεία» χωρίς τη στοχευμένη τροποποίηση των διατροφικών συνηθειών. Σε σχετικές μελέτες μεγάλης χρονικής διάρκειας (>1 έτους) έχουν παρατηρηθεί συγκρίσιμα αποτελέσματα τόσο μετά από αερόβια 35,40,41 όσο και μετά από άσκηση με αντιστάσεις. 1,30,32,41,42 Δεδομένου ότι υπάρχει στενή σχέση μεταξύ του σωματικού βάρους και των επιπέδων λιπιδίων του αίματος, 44 κάθε βελτίωση στη σύσταση του σώματος αναμένεται να έχει θετικό αντίκτυπο και στο λιπιδαιμικό προφίλ. Αύξηση της HDL κατά 1 2 mg/dl μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο κατά 2 4%, 45 ενώ η μείωση της ολικής χοληστερόλης κατά 23 mg/dl μπορεί να μειώσει τη θνησιμότητα από στεφανιαία νόσο έως και 27%. 46 Στην παρούσα μελέτη, οι γυναίκες που συμμετείχαν στο συνδυαστικό πρόγραμμα άσκησης παρουσίαζαν συνεχή βελτίωση χρόνο με το χρόνο στα επίπεδα της HDL-χοληστερόλης (+40%), διατήρησαν σε παρόμοιο επίπεδο τις τιμές της ολικής χοληστερόλης και μείωσαν τη γλυκόζη νηστείας κατά 2% συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου, στην οποία αυξήθηκαν τα επίπεδα του σακχάρου στο αίμα κατά 12,5% και της ολικής χοληστερόλης κατά 9% από την έναρξη του προγράμματος. Οι προσαρμογές αυτές θεωρούνται από τις πλέον σημαντικές σε ένα συνδυαστικό πρόγραμμα άσκησης, ενώ μελέτες αναφέρουν ότι η άσκηση με αντιστάσεις μπορεί να αυξήσει τη HDL-χοληστερόλη από 8 21% και να μειώσει την LDL-χοληστερόλη από 13 23%, και τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων από 8 11%. Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης αναφορικά με τις θετικές προσαρμογές της άσκησης στο λιπιδαιμικό προφίλ γυναικών τρίτης ηλικίας συμφωνούν με προηγούμενες μελέτες. 17,27,50,51 Ωστόσο, στις διαθέσιμες μελέτες υπάρχουν διαφοροποιήσεις στον τύπο, στην ένταση και στη διάρκεια εφαρμογής των προγραμμάτων άσκησης. Οι Cox et al 27 παρουσιάζουν χαμηλότερες τιμές TC και της LDL-C μετά από 6 μήνες άσκηση υψηλής έντασης σε μέσης και τρίτης ηλικίας γυναίκες. Από την άλλη πλευρά, οι Sillanpää et al 16 δεν παρατήρησαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στις τιμές TC, TG και LDL-C μετά από 21 εβδομάδες αερόβιας άσκησης υψηλής έντασης σε συνδυασμό με προπόνηση δύναμης σε υγιείς άνδρες ηλικίας ετών. Στην παρούσα μελέτη παρατηρείται αύξηση της HDL-C, συμφωνώντας με προηγούμενες μελέτες. 19,50,51 Ωστόσο, υπάρχουν μελέτες στις οποίες δεν παρατηρήθηκαν θετικές προσαρμογές στην αύξηση των τιμών της HDL-C μετά από την εφαρμογή προγραμμάτων αερόβιας άσκησης 6,14 ή μετά από προγράμματα μυϊκής ενδυνάμωσης. 15,17,18 Αυτές οι διαφοροποιήσεις αποδίδονται είτε στα υψηλότερα αρχικά επίπεδα της HDL-C, 25,52 είτε στη χαμηλότερη ένταση της άσκησης, 53 είτε στην έλλειψη ελέγχου του χρόνου δειγματοληψίας αίματος, 54 επειδή είναι γνωστό ότι οι ημερήσιες διακυμάνσεις, 55 καθώς και η τροποποίηση της διατροφής, μπορεί επίσης να προκαλέσει μεταβολές στις τιμές των λιπιδίων. 56,57 Επιδράσεις της διακοπής της άσκησης Η τρίμηνη διακοπή της άσκησης επέφερε σημαντικές μειώσεις στο σύνολο των εξετασθεισών παραμέτρων, οι οποίες ωστόσο με την επανέναρξη της άσκησης παρουσίαζαν περαιτέρω βελτίωση. Σε σχετική μελέτη οι Motoyama et al 58 διαπίστωσαν μεγάλη μείωση της HDL (18,2%) και αύξηση της TC/HDL (19%) μετά από 1 μήνα διακοπής της άσκησης σε ηλικιωμένα άτομα που συμμετείχαν για 9 μήνες σε πρόγραμμα αερόβιας άσκησης, ενώ σε δική μας εργασία 59 παρατηρήσαμε σημαντική επιδείνωση του λιπιδαιμικού προφίλ μετά από 3 μήνες διακοπής της άσκησης σε στεφανιαίους ασθενείς, oι οποίοι συμμετείχαν προηγουμένως σε συνδυαστικό πρόγραμμα διάρκειας 8 μηνών. Συγκεκριμένα, η ολική χοληστερόλη αυξήθηκε κατά 3,4%, τα τριγλυκερίδια κατά 12%, η LDL κατά 3,4%, ο λόγος TC/HDL κατά 7,9% και ο λόγος LDL/HDL κατά 7,4%, ενώ η HDL μειώθηκε κατά 3,7%. Οι αρνητικές αυτές προσαρμογές στα επίπεδα λιπιδίων οφείλονται σε μεταβολές που συμβαίνουν στη σύσταση του σώματος, στη μείωση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας, σε ενζυμικές μεταβολές (δραστικότητα λιπασών), καθώς και σε αλλαγές των διατροφικών συνηθειών των ασκουμένων. 60 Συνάγεται ότι η συστηματική και μακροχρόνια άσκηση σε άτομα τρίτης ηλικίας επιφέρει σημαντικές ανθρωπομετρικές και βιοχημικές προσαρμογές. Ωστόσο, με τη διακοπή της άσκησης κατά τους θερινούς μήνες ένα σημαντικό τμήμα των ευνοϊκών προσαρμογών που αποκτήθηκαν με τη συμμετοχή τους σε οργανωμένα προγράμματα άσκησης χάνεται. Με βάση τα παραπάνω, τα ηλικιωμένα άτομα οφείλουν να αθλούνται σε μόνιμη και συστηματική βάση για να ελέγχουν τους βιοχημικούς παράγοντες κινδύνου και να μειώνουν με τον τρόπο αυτόν τον καρδιαγγειακό τους κίνδυνο.

7 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ 197 ABSTRACT The effect of a 3-year combined exercise program on body composition and lipid profile in elderly women K.V. KOSMIDOU, 1 H.T. DOUDA, 1 A.I. ELEFTHERIADOU, 2 K.A. VOLAKLIS, 1 S.P. TOKMAKIDIS 1 1 Department of Physical Education and Sport Science, Democritus University of Thrace, Komotini, 2 Department of Physical Education and Sport Science, Aristotle University of Thessaloniki, Thessaloniki, Greece Archives of Hellenic Medicine 2014, 31(2): OBJECTIVE To evaluate the changes in body composition and lipid profile after a three year systematic program combining aerobic and resistance exercise in healthy elderly women. METHOD Twenty elderly women were divided into two groups: the exercise group (n=10, age 62.0±5.7 years) and the control group (n=10, age 66.2±5.1 years). The exercise program included 3 sessions a week, each of which lasted 50 minutes and combined strength and aerobic exercise. At the beginning and at the end of each 9-month period anthropometric measurements and biochemical analyses were applied. There was a 3 month suspension of the program each year. RESULTS After 3 years of the intervention program, significant differences were recorded between the exercise group and the control group in body mass (p<0.01), body mass index (BMI) (p<0.05), body fat (p<0.01) and blood levels of fasting glucose (p<0.001), total cholesterol (p<0.05) and high density lipoprotein cholesterol (HDL-C) (p<0.01). Each year, after 9 months of intervention, the exercise group presented significantly lower values in obesity indices (p<0.05), fasting blood glucose (p<0.001) and total cholesterol (p<0.001) and higher values in HDL-C (p<0.05) than the control group. These positive adaptations, however, were reversed during detraining (p<0.05). CONCLUSIONS Nine months of annual training for a 3-year period induced positive adaptations in body composition and lipid profile in elderly women. Three months of detraining, reversed the favorable adaptations, highlighting the importance of regular exercise in maintaining the positive results beneficial to health. Key words: Aerobic exercise, Aging, BMI, Lipids, Strength training Βιβλιογραφία 1. KOHRT WM, OBERT KA, HOLLOSZY JO. Exercise training improves fat distribution patterns in 60- to 70-year-old men and women. J Gerontol 1992, 47:M99 M RYAN AS, NICKLAS BJ. Age-related changes in fat deposition in mid-thigh muscle in women: Relationships with metabolic cardiovascular disease risk factors. Int J Obes Relat Metab Disord 1999, 23: SHORT KR, VITTONE JL, BIGELOW ML, PROCTOR DN, RIZZA RA, COENEN- SCHIMKE JM ET AL. Impact of aerobic training on age-related changes in insulin sensitivity and muscle oxidative capacity. Diabetes 2003, 52: HARRIS MI, FLEGAL KM, COWIE CC, EBERHARDT MS, GOLDSTEIN DE, LITTLE RR ET AL. Prevalence of diabetes, impaired fasting glucose, and impaired glucose tolerance in US adults. The Third National Health and Nutrition Examination Survey, Diabetes Care 1998, 21: SCHOENBORN CA, ADAMS PF, BARNES PM, VICKERIE JL, SCHILLER JS. Health behaviors of adults: United States, Vital Health Stat , 219: THUNE I, NJØLSTAD I, LØCHEN ML, FØRDE OH. Physical activity improves the metabolic risk profiles in men and women: The Thomsø study. Arch Intern Med 1998, 158: WILSON PW, D AGOSTINO RB, SULLIVAN L, PARISE H, KANNEL WB. Overweight and obesity as determinants of cardiovascular risk: The Framingham experience. Arch Intern Med 2002, 162: CALLE EE, THUN MJ, PETRELLI JM, RODRIGUEZ C, HEATH CW Jr. Bodymass index and mortality in a prospective cohort of US adults. N Engl J Med 1999, 341: US DEPARTMENT OF HEALTH AND HUMAN SERVICES. Physical activity and health: A report of the Surgeon General. US Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, The President s Council on Physical Fitness and Sports, Atlanta, GA, BLACK MA, GREEN DJ, CABLE NT. Exercise prevents age-related decline in nitric-oxide-mediated vasodilator function in cutaneous microvessels. J Physiol 2008, 586: TROTT DW, GUNDUZ F, LAUGHLIN MH, WOODMAN CR. Exercise training reverses age-related decrements in endotheliumdependent dilation in skeletal muscle feed arteries. J Appl Physiol (1985) 2009, 106: KELLEY GA, KELLEY KS. Aerobic exercise and lipids and lipoproteins in men: A meta-analysis of randomized controlled trials. J Mens Health Gend 2006, 3: HALVERSTADT A, PHARES DA, WILUND KR, GOLDBERG AP, HAGBERG

8 198 Κ.Β. ΚΟΣΜΙΔΟΥ και συν JM. Endurance exercise training raises high-density lipoprotein cholesterol and lowers small low-density lipoprotein and very low-density lipoprotein independent of body fat phenotypes in older men and women. Metabolism 2007, 56: KELLEY GA, KELLEY KS, TRAN ZV. Walking, lipids, and lipoproteins: A meta-analysis of randomized controlled trials. Prev Med 2004, 38: COX KL, BURKE V, BEILIN LJ, PUDDEY IB. A comparison of the effects of swimming and walking on body weight, fat distribution, lipids, glucose, and insulin in older women the Sedentary Women Exercise Adherence Trial 2. Metabolism 2010, 59: SILLANPÄÄ E, HÄKKINEN A, PUNNONEN K, HÄKKINEN K, LAAKSONEN DE. Effects of strength and endurance training on metabolic risk factors in healthy year-old men. Scand J Med Sci Sports 2009, 19: ELLIOTT KJ, SALE C, CABLE NT. Effects of resistance training and detraining on muscle strength and blood lipid profiles in postmenopausal women. Br J Sports Med 2002, 36: MARQUES E, CARVALHO J, SOARES JM, MARQUES F, MOTA J. Effects of resistance and multicomponent exercise on lipid profiles of older women. Maturitas 2009, 63: TUCKER LA, SILVESTER LJ. Strength training and hypercholesterolemia: An epidemiologic study of 8499 employed men. Am J Health Promot 1996, 11: GARELNABI M, VELEDAR E, ABRAMSON J, WHITE-WELKLEY J, SANTA- NAM N, WEINTRAUB W ET AL. Physical inactivity and cardiovascular risk: Baseline observations from men and premenopausal women. J Clin Lab Anal 2010, 24: KOENIG W, SUND M, FRÖHLICH M, FISCHER HG, LÖWEL H, DÖRING A ET AL. C-reactive protein, a sensitive marker of inflammation, predicts future risk of coronary heart disease in initially healthy middle-aged men: Results from the MONICA (Monitoring Trends and Determinants in Cardiovascular Disease) Augsburg Cohort Study, 1984 to Circulation 1999, 99: RIDKER PM, BURING JE, COOK NR, RIFAI N. C-reactive protein, the metabolic syndrome, and risk of incident cardiovascular events: An 8-year follow-up of 14,719 initially healthy American women. Circulation 2003, 107: POEHLMAN ET, DVORAK RV, DeNINO WF, BROCHU M, ADES PA. Effects of resistance training and endurance training on insulin sensitivity in non-obese, young women: A controlled randomized trial. J Clin Endocrinol Metab 2000, 85: LAAKSONEN DE, ATALAY M, NISKANEN LK, MUSTONEN J, SEN CK, LAKKA TA ET AL. Aerobic exercise and the lipid profile in type 1 diabetic men: A randomized controlled trial. Med Sci Sports Exerc 2000, 32: LEON AS, SANCHEZ OA. Response of blood lipids to exercise training alone or combined with dietary intervention. Med Sci Sports Exerc 2001, 33(Suppl 6):S502 S NATIONAL CHOLESTEROL EDUCATION PROGRAM. Third report of the National Cholesterol Education Program (NCEP) expert panel on detection, evaluation, and treatment of high blood cholesterol in adults (Adult Treatment Panel III). Volume 02. NIH Publication, Washington, DC, 2002: COX KL, BURKE V, MORTON AR, GILLAM HF, BEILIN LJ, PUDDEY IB. Longterm effects of exercise on blood pressure and lipids in healthy women aged years: The Sedentary Women Exercise Adherence Trial (SWEAT). J Hypertens 2001, 19: ANONYMOUS. Consensus conference. Lowering blood cholesterol to prevent heart disease. JAMA 1985, 253: PEDERSEN TR, OLSSON AG, FAERGEMAN O, KJEKSHUS J, WEDEL H, BERG K ET AL. Lipoprotein changes and reduction in the incidence of major coronary heart disease events in the Scandinavian Simvastatin Survival Study (4S). Circulation 1998, 97: AVILA JJ, GUTIERRES JA, SHEEHY ME, LOFGREN IE, DELMONICO MJ. Effect of moderate intensity resistance training during weight loss on body composition and physical performance in overweight older adults. Eur J Appl Physiol 2010, 109: BIRD M, HILL KD, BALL M, HETHERINGTON S, WILLIAMS AD. The longterm benefits of a multi-component exercise intervention to balance and mobility in healthy older adults. Arch Gerontol Geriatr 2011, 52: FATOUROS IG, KAMBAS A, KATRABASAS I, NIKOLAIDIS K, CHATZ- INIKOLAOU A, LEONTSINI D ET AL. Strength training and detraining effects on muscular strength, anaerobic power, and mobility of inactive older men are intensity dependent. Br J Sports Med 2005, 39: WILLIAMS AD, ALMOND J, AHUJA KD, BEARD DC, ROBERTSON IK, BALL MJ. Cardiovascular and metabolic effects of community based resistance training in an older population. J Sci Med Sport 2011, 14: OPDENACKER J, DELECLUSE C, BOEN F. A 2-year follow-up of a lifestyle physical activity versus a structured exercise intervention in older adults. J Am Geriatr Soc 2011, 59: OPDENACKER J, BOEN F, COOREVITS N, DELECLUSE C. Effectiveness of a lifestyle intervention and a structured exercise intervention in older adults. Prev Med 2008, 46: CALLAWAY CW, CHUMLEA WC, BOUCHARD C, HIMES JH, LOHMAN TG, MARTIN AD ET AL. Circumferences. Anthropometric standardization reference manual. In: Lohman TG, Roche FA, Martorell R (eds) Human Kinetics Publ, Champaign, IL, 1988: BINDER EF, YARASHESKI KE, STEGER-MAY K, SINACORE DR, BROWN M, SCHECHTMAN KB ET AL. Effects of progressive resistance training on body composition in frail older adults: Results of a randomized, controlled trial. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2005, 60: CAMPBELL WW, CRIM MC, YOUNG VR, EVANS WJ. Increased energy requirements and changes in body composition with resistance training in older adults. Am J Clin Nutr 1994, 60: KAY SJ, FIATARONE SINGH MA. The influence of physical activity on abdominal fat: a systematic review of the literature. Obes Rev 2006, 7: IRWIN ML, YASUI Y, ULRICH CM, BOWEN D, RUDOLPH RE, SCHWARTZ RS ET AL. Effect of exercise on total and intra-abdominal body fat in postmenopausal women: A randomized controlled trial. JAMA 2003, 289: PRITCHARD JE, NOWSON CA, WARK JD. A worksite program for overweight middle-aged men achieves lesser weight loss with exercise than with dietary change. J Am Diet Assoc 1997,

9 ΑΣΚΗΣΗ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ : BEA JW, CUSSLER EC, GOING SB, BLEW RM, METCALFE LL, LOHMAN TG. Resistance training predicts 6-yr body composition change in postmenopausal women. Med Sci Sports Exerc 2010, 42: NELSON ME, FIATARONE MA, LAYNE JE, TRICE I, ECONOMOS CD, FIELD- ING RA ET AL. Analysis of body-composition techniques and models for detecting change in soft tissue with strength training. Am J Clin Nutr 1996, 63: PITSAVOS C, SKOUMAS J, DERNELLIS J, TOUTOUZA M, DOULALAS A, STEFANADIS C ET AL. Influence of biological factors on lipid and fibrinogen measurements in young men. An epidemiological study in 2009 recruits. Eur Heart J 1998, 19: GORDON DJ, PROBSTFIELD JL, GARRISON RJ, NEATON JD, CASTELLI WP, KNOCKE JD ET AL. High-density lipoprotein cholesterol and cardiovascular disease: Four prospective American studies. Circulation 1989, 79: LAW MR, WALD NJ, THOMPSON SG. By how much and how quickly does reduction in serum cholesterol concentration lower risk of ischemic heart disease? Br Med J 1994, 308: FAHLMAN MM, BOARDLEY D, LAMBERT CP, FLYNN MG. Effects of endurance training and resistance training on plasma lipoprotein profiles in elderly women. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2002, 57:B54 B HAGERMAN FC, WALSH SJ, STARON RS, HIKIDA RS, GILDERS RM, MUR- RAY TF ET AL. Effects of high-intensity resistance training on untrained older men. I. Strength, cardiovascular, and metabolic responses. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2000, 55:B336 B JOSEPH LJ, DAVEY SL, EVANS WJ, CAMPBELL WW. Differential effect of resistance training on the body composition and lipoprotein-lipid profile in older men and women. Metabolism 1999, 48: KELLEY GA, KELLEY KS. Aerobic exercise and lipids and lipoproteins in men: A meta-analysis of randomized controlled trials. J Mens Health Gend 2006, 3: HALVERSTADT A, PHARES DA, WILUND KR, GOLDBERG AP, HAGBERG JM. Endurance exercice training raises high-density lipoprotein cholesterol and lowers small low-density lipoprotein and very low-density lipoprotein independent of body fat phenotypes in older men and women. Metabolism 2007, 56: TULLY MA, CUPPLES ME, CHAN WS, McGLADE K, YOUNG IS. Brisk walking, fitness, and cardiovascular risk: A randomized controlled trial in primary care. Prev Med 2005, 41: STENSEL DJ, BROOKEWAVELL K, HARDMAN AE, JONES PRM, NORGAN NG. The influence of a 1-year program of brisk walking on endurance fitness and body composition in previously sedentary men aged years. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1994, 68: BOREHAM CA, KENNEDY RA, MURPHY MH, TULLY M, WALLACE WF, YOUNG I. Training effects of short bouts of stair climbing on cardiorespiratory fitness, blood lipids, and homocysteine in sedentary young women. Br J Sports Med 2005, 39: MÄNTTÄRI M, JAVELA K, KOSKINEN P, PIKKARAINEN J, MANNINEN V, HUTTUNEN JK ET AL. Seasonal variation in high density lipoprotein cholesterol. Atherosclerosis 1993, 100: MATTHEWS CE, FREEDSON PS, HEBERT JR, STANEK EJ 3rd, MERRIAM PA, ROSAL MC ET AL. Seasonal variation in household, occupational, and leisure time physical activity: Longitudinal analyses from the seasonal variation of blood cholesterol study. Am J Epidemiol 2001, 153: OCKENE IS, CHIRIBOGA DE, STANEK EJ 3rd, HARMATZ MG, NICOLOSI R, SAPERIA G ET AL. Seasonal variation in serum cholesterol levels: Treatment implications and possible mechanisms. Arch Intern Med 2004, 164: MΟΤΟΥΑΜΑ M, SUNAMI Y, KINOSHITA F, IRIE T, SASAKI J, ARAKAWA K ET AL. The effects of long-term low intensity aerobic training and detraining on serum lipid and lipoprotein concentrations in elderly men and women. Eur J Appl Physiol Occup Physiol 1995, 70: TOKMAKIDIS SP, VOLAKLIS KA. Training and detraining effects of a combined-strength and aerobic exercise program on blood lipids in patients with coronary artery disease. J Cardiopulm Rehabil 2003, 23: MANKOWITZ K, SEIP R, SEMENKOVICH CF, DAUGHERTY A, SCHONFELD G. Short-term interruption of training affects both fasting and post-prandial lipoproteins. Atherosclerosis 1992, 95: Corresponding author: S.P. Tokmakidis, Democritus University of Thrace, Department of Physical Education and Sports Science, University Campus (TEFAA), GR Komotini, Greece

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων

H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων 38 H επίδραση της άσκησης και του δείκτη μάζας σώματος στις λιπιδαιμικές παραμέτρους Ελλήνων ενηλίκων Κράπης Κ. 1, Μαυρουδής Σ. 1, Αυλακιώτης Κ. 2, Πιπεράκης Σ. 3, Μπόρου Α. 4, Καραμήτσος Κ 1. 1 Α Παθολογική

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά

Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα. ά ς ό ς.. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Σεξουαλική δραστηριότητα ά ς ό ς. ής ί ς ή ή ά ώ ά ής ί ς ά Ιούνιος 2011 Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική δυσλειτουργία έ ς ή ς έ. ό. ί ς ός ί ς ί ά Μεταβολικό Σύνδροµο και Στυτική

Διαβάστε περισσότερα

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας

Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων. Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Υπερλιπιδαιµίες Μεταβολισµός λιπιδίων Μαρίνα Νούτσου Επιµελήτρια Α Παν. Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκοµείο Αθήνας Καρδιαγγειακά Επεισόδια : Πρώτη αιτία θανάτου στις αναπτυγµένες χώρες Πολλοί παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία»

Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Τρισέλιδο άρθρο στα πρακτικά του 19 ου ιεθνούς Συνεδρίου Φυσικής Αγωγής & Αθλητισµού, Κοµοτηνή (2011), στο περιοδικό «Άθληση & Κοινωνία» Η ΕΠΙ ΡΑΣΗ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗΣ ΙΑΡΚΕΙΑΣ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ

ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΥ ΣΥΝΔΡΟΜΟΥ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΡΔΙΑΓΓΕΙΑΚΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ: FRAMINGHAM RISK SCORE vs Π. Τσατραφύλλιας, Δ. Θεοδωράκης, Ευδοξία Μπουτμπάρα, Δήμητρα Κεσίδου, Θ. Γεωργιάδης, Σ. Παραστατίδης, Γεωργία Θεοδωροπούλου,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ

Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ Δρ. Απόστολος Ι. Δουγαλής Παθολόγος, Επιµελητής Α Νοσοκοµείο ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ, παράρτηµα ΠΑΝΑΓΙΑ Λογικά επιχειρήµατα: Ηλικία "φαρµακοκινητική / φαρµακοδυναµική " τοξικότητα. "φάρμακα" " "αλληλεπιδράσεις. Παλαιότερες

Διαβάστε περισσότερα

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹

Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ Ε. Πασχαλίδου¹, Ι. Ευθυμιάδης¹, Σ. Παυλίδου¹, Κ. Μακέδου², Φ. Ντογραματζή³, Α. Χίτογλου- Μακέδου², Απ. Ευθυμιάδης¹ 1. Ιατρείο Αθηροσκλήρωσης Β Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010)

Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Επιδημιολογία αιτιών θανάτου ςε δφο Καποδιςτριακοφσ δήμουσ του Ν. Πιερίασ (πληθυςμιακή μελζτη 20ετίασ 1991-2010) Καραγιάννη Δ. 1, Μπάμπα Α. 2, Σουμανίδησ τ. 2, Ρίζοσ Π 2., Μπαλτζήσ Δ. 3, κούτασ Δ., ΚοτςαμίδηΙ.

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κόκκορης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια πολύ συνηθισµένη κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Διατροφή και Σακχαρώδης Διαβήτης: Η θέση της Κορινθιακής σταφίδας στη διατροφή ασθενών με Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 Νικόλαος Τεντολούρης Αναπληρωτής Καθηγητής Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Αθήνα, 2014 1 Σκοπός της

Διαβάστε περισσότερα

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης

Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βιοχηµικοί δείκτες της επιβάρυνσης της προπόνησης Βασίλης Μούγιος Καθηγητής βιοχηµείας της άσκησης Τµήµα Επιστήµης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισµού Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης Επισκέπτης καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος

Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Εργασιακό stress και στεφανιαία νόσος Χαράλαμπος Γ. Πλατής (Διοικητής Πρόεδρος ΔΣ ΓΝ Σύρου) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Θεσσαλονίκη, 18-20 Φεβρουαρίου 2010 1 Εργασιακό stress

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100.

ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ. Καρυές, Τρίκαλα 42100. ΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΩΣ ΜΕΣΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΝΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ Πήδουλας Γεώργιος, Σούλας Δημήτριος, Βουτσελάς Βασίλειος Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και

Διαβάστε περισσότερα

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις

Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις 267 ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ Νέες κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία της χοληστερόλης: Οριοθετήσεις και επισημάνσεις Χ. Βέρρας 1, Α. Μελιδώνης 2 1 Τμήμα Γενικής Ιατρικής και 2 Α Παθολογική Κλινική &

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΟΦΗ. WWW.dimosthenopoulos.gr ΙΑΙΤΕΣ ΧΑΜΗΛΩΝ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΡ ΙΑΓΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΙΑΤΡΟΦΗ. WWW.dimosthenopoulos.gr ΙΑΙΤΕΣ ΧΑΜΗΛΩΝ Υ ΑΤΑΝΘΡΑΚΩΝ ΚΙΝ ΥΝΟΙ ΚΑΙ ΟΦΕΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΡ ΙΑΓΓΓΕΙΑΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το άρθρο του µήνα ΙΑΤΡΟΦΗ Χάρης ηµοσθενόπουλος MMedSci.SRD Κλινικός ιαιτολόγος- ιατροφολόγος - Βιολόγος Προϊστάµενος του ιαιτολογικού τµήµατος του Λαϊκού Νοσοκοµείου Αθηνών Επιστηµονικός συνεργάτης ΚΕΝΤΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος

7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος 7 ο ΣΥΝΕ ΡΙΟ ΑΘΗΡΟΣΚΛΗΡΩΣΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 10 ΜΑΡΤΙΟΥ 2011 Πόλλυ Μιχαηλίδου Κλινική ιαιτολόγος ιατροφολόγος Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, Κύπρος polly.michaelidou@gmail.com 1 ΘΕΜΑΤΑ Η σημασία της ιατροφής

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine!

Καρδιαγγειακή*υγεία! Διατροφή!&!Αντιγήρανση! Δημήτρης!Συκιανάκης! Gerontology & Antiaging Medicine! Καρδιαγγειακή*υγεία Διατροφή&Αντιγήρανση ΔημήτρηςΣυκιανάκης Gerontology & Antiaging Medicine Χτυπώ&χτυπώ,&δίχως&να&σε&πονώ,&μ'&αν&πάψω& να&χτυπώ,&χάθηκες&στο&λεπτό. && &Τι&είναι&; Μαφυσικά ηκαρδιά. -Τοόργανοτης«ζωής»όλωνμας,τοόργανοπουσυμπάσχει&μετοάγχοςμας,

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση της αγωνιστικής προσπάθειας στο λιπιδαιμικό προφίλ αθλητών της ποδοσφαίρισης και του χόκεϊ επί χόρτου

Η επίδραση της αγωνιστικής προσπάθειας στο λιπιδαιμικό προφίλ αθλητών της ποδοσφαίρισης και του χόκεϊ επί χόρτου Τόμος KA', τεύχος 11, Νοέμβριος 2008 545 ΙΑΤΡΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ Τόμος KA', Τεύχος 11, Σελ. 545-555 1 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Τ.Ε.Φ.Α.Α. 2 Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ

ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΤΟ ΑΥΓΟ ΚΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕ ΤΑ ΚΑΡ ΙΑΓΓΕΙΑΚΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ Το αυγό αποτελεί ένα από τα πλέον αµφιλεγόµενα τρόφιµα των τελευταίων δεκαετιών, καθώς µέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1970, εθεωρείτο τρόφιµο µε

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία

Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία Μελέτη της οξείας επίδρασης της κατανάλωσης μπύρας στην ενδοθηλιακή λειτουργία και την αρτηριακή σκληρία υγιών εθελοντών Κ. Καράτζη, PhD (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο) Τμήμα Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ια Βίου Φυσική Κατάσταση ΚΩ. Μ/ΤΟΣ-ΜΑΜ ΑΘΛ.012-11325 ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ ΕΣ (ECTS) 3 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθηµα Επιλογής ΤΡΟΠΟΣ ΙΕΞΑΓΩΓΗΣ ιαλέξεις/εργαστηριακά Μαθήµατα/Πρακτική Εφαρµογή

Διαβάστε περισσότερα

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες

Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης σε άντρες και γυναίκες Slide 1 11ο Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης 5 7 Μαρτίου 2009, Ξενοδοχείο Divani Caravel, Αθήνα. Η διαφορετική επίδραση της κατανάλωσης αλκοόλ στα επίπεδα της συστολικής και διαστολικής αρτηριακής πίεσης

Διαβάστε περισσότερα

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού

Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο. Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Η Παιδική Παχυσαρκία στην Κύπρο Σάββας Χρ Σάββα MD, PhD Ερευνητικό και Εκπαιδευτικό Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Επιδημία Παχυσαρκίας Source: IASOWebsite 2013 Αν δεν πάρουμε σύντομα αποτελεσματικά μέτρα,

Διαβάστε περισσότερα

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες

Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Θεραπευτικός αλγόριθμος για την αντιμετώπιση των δυσλιπιδαιμιών Ελληνικές οδηγίες Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Καρδιαγγειακά νοσήματα

Διαβάστε περισσότερα

Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού

Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού Aθληση και μεταβολισμός λιπώδους ιστού Γεώργιος Βαλσαμάκης MD, PhD(UΚ) Ενδοκρινολόγος Visiting Associate clinical Professor Diabetes and Endocrinology, Warwick Medical School, UK Iατρείο Διαβήτη κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Το μεταβολικό σύνδρομο: Μία σύγχρονη κλινική θεώρηση

Το μεταβολικό σύνδρομο: Μία σύγχρονη κλινική θεώρηση Το μεταβολικό σύνδρομο: Μία σύγχρονη κλινική θεώρηση Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών, Διευθυντής Α ' Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής και Διαβητολογικού

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Δρ. Δώρος Γ. Λοΐζου MD Παθολόγος- Διαβητολόγος ΙΑΤΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ 15/05/2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ Αποτελεί μια συνάθροιση αλληλοσχετιζόμενων παραγόντων που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.

ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth. ΠΡΟΠΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΕΡΟΒΙΑ ΑΣΚΗΣΗ (ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟ AEROBIC) Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής Τ.Ε.Φ.Α.Α.-Α.Π.Θ kellis@phed.auth.gr Βασικές έννοιες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της άσκησης με

Διαβάστε περισσότερα

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ

οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Το αυξημένο σωματικό βάρος και η οστεοαρθρίτιδα δεν προστατεύουν από την οστεοπόρωση Ελληνικά επιδημιολογικά δεδομένα Γ. Π. Λυρίτης Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ γ Πρόεδρος ΕΛΙΟΣ Οι ποιο συχνές παθήσεις του

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ

Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος. Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ Μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Λέκτορας Παθολογίας ΑΠΘ SGOT 60 IU/l, SGPT 72 IU/l, γgt 92 IU/l, ALP κ.φ., CPK κ.φ., θυρεοειδική λειτουργία κ.φ. Παρουσίαση περιστατικού Άνδρας

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης

Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών και Σακχαρώδης Διαβήτης Βασίλης Κ. Ταρλατζής Καθηγητής Μαιευτικής Γυναικολογίας και Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Μονάδα Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Α Μαιευτική ESHRE/ASRM PCOS Consensus

Διαβάστε περισσότερα

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας

Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Επιδημιολογία της αρτηριακής υπέρτασης: ο ρόλος της Μεσογειακής Δίαιτας Δημοσθένης Β. Παναγιωτάκος, DrMedSci, FESC Αναπλ. Καθηγητής Βιοστατιστικής & Επιδημιολογίας Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο Η υπέρταση ως

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος

Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος Μελέτη αγγειακής λειτουργίας γυναικών σε πρώιμη εμμηνοπαυσιακή περίοδο - Κλινική σημασία και ρόλος γενετικών πολυμορφισμών οιστρογονικών υποδοχέων Άρης Μπεχλιούλης, MD Ειδικευόμενος Καρδιολογίας Υποψήφιος

Διαβάστε περισσότερα

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων

Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση ιατρικών δεδομένων Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας ΑΠΘ Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ 1 ο βήμα : καταγραφή δεδομένων Το πιο πρακτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Λουκία Βασιλείου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΚΑΙ ΕΦΗΒΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ: ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΥΓΕΙΑ Λουκία Βασιλείου 2010646298 Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Δρ.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΩΝ & ΔΙΑΤΡΟΦΟΛΟΓΩΝ ΚΥΠΡΟΥ Ανακοίνωση Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου για την Χοληστερόλη και την Διατροφή Tι είναι η χοληστερόλη; Η χοληστερόλη είναι ένα κερρώδες, όμοιο του λίπους υλικό που βρίσκεται στις ζωικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΛΙΠΟΥΣ (ΛΙΠΟΜΕΤΡΗΣΗ)

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΛΙΠΟΥΣ (ΛΙΠΟΜΕΤΡΗΣΗ) Γιώργος Κ. Γάλλος, Ph.D., ιδάσκων στο ΤΕΦΑΑ Σερρών ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΛΙΠΟΥΣ (ΛΙΠΟΜΕΤΡΗΣΗ) ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ Σύσταση του ανθρωπίνου σώµατος λέγεται η ποσοτική συµµετοχή των διαφόρων συστατικών, από τα

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση των φυτικών στερολών στη µείωση της κακής χοληστερόλης. Εσείς µήπως ανήκετε στο 16,3% του πληθυσµού που έχει υψηλή χοληστερόλη;

Η επίδραση των φυτικών στερολών στη µείωση της κακής χοληστερόλης. Εσείς µήπως ανήκετε στο 16,3% του πληθυσµού που έχει υψηλή χοληστερόλη; Η επίδραση των φυτικών στερολών στη µείωση της κακής χοληστερόλης Εσείς µήπως ανήκετε στο 16,3% του πληθυσµού που έχει υψηλή χοληστερόλη; Ο σύγχρονος τρόπος ζωής Καθιστική ζωή Γρήγορες λύσεις διατροφής

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία

Τελικό κείμενο της Μελέτης. Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τελικό κείμενο της Μελέτης Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών: Διατροφή και Υγεία Τα τελικά προϊόντα προχωρημένης γλυκοζυλίωσης (Advanced Glycation End products, ) είναι μόρια υψηλής δραστικότητας, τα οποία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Μεταπτυχιακό πρόγραμμα ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΕΝΤΥΠΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Άσκηση και διατροφή στην πρόληψη και αντιμετώπιση ασθενειών 2. ΚΩΔ. Μ/ΤΟΣ: MΒ04 3. ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Number All 397 Women 323 (81%) Men 74 (19%) Age(years) 39,1 (17-74) 38,9 (17-74) 40,5 (18-61) Maximum known weight(kg) 145,4 (92,0-292,0) 138,9 (92,0-202,0) 174,1 (126,0-292,0) Body mass index (kg/m 2

Διαβάστε περισσότερα

Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση

Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση Σπλαχνικό λίπος και εμμηνόπαυση Γιώργος Μίλεσης Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc Εφαρμοσμένης Κλινικής Διατροφής Η επίπτωση της παχυσαρκίας είναι διαρκώς αυξανόμενη τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΣΕ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥΣ ΜΕ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ Θεοφάνης Παύλου Αρ. Φοιτ. Ταυτότητας: 2010207299 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η αλλαγή του σώματος στο διάστημα του χρόνου. Η διατροφή του Κύπριου και η σχέση της με την πρόληψη των. Παχυσαρκία στο μυαλό και το σώμα 12/7/2012

Η αλλαγή του σώματος στο διάστημα του χρόνου. Η διατροφή του Κύπριου και η σχέση της με την πρόληψη των. Παχυσαρκία στο μυαλό και το σώμα 12/7/2012 Η διατροφή του Κύπριου και η σχέση της με πρόληψη των καρδιοπαθειών Η αλλαγή του σώματος στο διάστημα του χρόνου Δρ Ελένη Ανδρέου, RD, LD, FHEA Επίκουρη Καθηγήτρια UNIC Πρόεδρος Συνδέσμου Διαιτολόγων και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ ΩΝ ΘΝΗΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΑΙΤΙΩΝ ΠΡΟΚΛΗΣΗΣ ΘΑΝΑΤΟΥ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΨΥΧΟΓΕΝΗ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Γεωργία Χαραλάµπους Λεµεσός

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Νοέμβριος 2011

Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Νοέμβριος 2011 Μετεκπαιδευτικά μαθήματα Β Προπαιδευτικής Παθολογικής Κλινικής Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Νοέμβριος 2011 Άννα Ι. Κακαφήκα Παθολόγος Υπεύθυνη Ιατρείου Λιπιδίων Βιοκλινική Θεσσαλονίκης Άνδρας 46

Διαβάστε περισσότερα

Η Μεσογειακη διαιτα της Κρητης του 1960: Hταν πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά και ελαιόλαδο.

Η Μεσογειακη διαιτα της Κρητης του 1960: Hταν πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά και ελαιόλαδο. - 7th Cyprus Dietetic and Nutrition Conference - Η Μεσογειακή δίαιτα είναι σήμερα γνωστή διεθνώς και αποτελεί ένα πολυσυζητημένο διατροφικό μοντέλο που προτείνεται από πολλούς ειδικούς για την πρόληψη

Διαβάστε περισσότερα

12/3/2012. Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University of Athens

12/3/2012. Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University of Athens Pre-adolescents obesity in Cyprus CYKIDS Study Intervention programs for the prevention of childhood obesity at the community level Grigoris Risvas, PhD Unit of Human Nutrition Agricultural University

Διαβάστε περισσότερα

Truths and Myths in Nutrition: Dietary fat, Phytosterols, Childhood Obesity

Truths and Myths in Nutrition: Dietary fat, Phytosterols, Childhood Obesity Truths and Myths in Nutrition: Dietary fat, Phytosterols, Childhood Obesity Antonis Zampelas PhD Associate Professor in Human Nutrition Member of the Scientific Committee, European Atherosclerosis Society

Διαβάστε περισσότερα

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2

Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Οι διατροφικές συνήθειες υπέρβαρων και παχύσαρκων ατόμων με Σ τύπου 2 Ελένη Αθανασιάδου, Κωνσταντίνος Παλέτας, Μαρία Σαρηγιάννη, Πασχάλης Πάσχος, Ελένη Μπεκιάρη, Απόστολος Τσάπας Β Παθολογική Κλινική,

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές συνήθειες και υπερχοληστερολαιμία σε δείγμα κατοίκων ακριτικών νησιών

Διατροφικές συνήθειες και υπερχοληστερολαιμία σε δείγμα κατοίκων ακριτικών νησιών archieves original paper 1886 POYNIS (pages 6) Σελιδοποίηση: 18/2/2008 Αποστολή galley-proofs: 19/2/2008 ΕΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΓΑΣΙΑ ORIGINAL PAPER Διατροφικές συνήθειες και υπερχοληστερολαιμία σε δείγμα κατοίκων

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα

Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Ο ρόλος του διαιτολόγου στην πρόληψη και αντιμετώπιση της σχετιζόμενης με τη διατροφή νόσο σε ηλικιωμένα άτομα Οι διαιτολόγοι, ως μέλη ολοκληρωμένων διεπιστημονικών και πολυεπιστημονικών ομάδων, διαδραματίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης

Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση. Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ο ρόλος της Αλδοστερόνης στην Αρτηριακή Υπέρταση Γκαλιαγκούση Ευγενία Παθολόγος Β ΠΠ Κλινική ΑΠΘ Iπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης Ευεργετικά ωφέλη της θεραπείας µε ανταγωνιστές της αλδοστερόνης 30%

Διαβάστε περισσότερα

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

ΣΚΟΛΙΩΣΗ.ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 1 Νοσηλεύτρια-Φυσικοθεραπεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Μαιευτηρίου "Έλενα Βενιζέλου",Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ιατρικής Σχολής Αθηνών στην 2Νοσηλεύτρια Τ.Ε. Γ.Ν.Άμφισσας, Μεταπτυχιακή Φοιτήτρια Ανοικτού Πανεπιστημίου Ιταλίας

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου

Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα/ Συµπεράσµατα συνεδρίου Χριστιάνα Γ. Παυλίδου D.U., MSc Κλινικός ιατροφολόγος ιαιτολόγος Επιστηµονικός σύµβουλος ΠΑΙ ΕΙΑΤΡΟΦΗ by Epode Παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα Το

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος»

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ. Νικολούδη Μαρία. Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑ Νικολούδη Μαρία Ειδικ. Παθολόγος, Γ.Ν.Θ.Π. «Η Παμμακάριστος» Ο όρος δυσλιπιδαιμία εκφράζει τις ποσοτικές και ποιοτικές διαταραχές των λιπιδίων του αίματος. Τα λιπίδια όπως η χοληστερόλη και

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Παχυσαρκία

Άσκηση και Παχυσαρκία Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Παχυσαρκία Συγγραφική ομάδα: Πασχάλης Βασίλης, PhD, ΕΕΔΙΠ, ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Νικολαΐδης Μιχάλης, Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ- ΑΠΘ Σέρρες Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ- ΑΠΘ Σέρρες

Διαβάστε περισσότερα

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση

Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Αρθρίτιδα Συγγραφική ομάδα: Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, PhD, Ερευνητής Τζιαμούρτας Αθανάσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ- ΠΘ Κήτας Γεώργιος, Ιατρός Ρευματολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών

Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Ψαλτοπούλου Θεοδώρα, Παθολόγος, Επίκ. Καθηγήτρια Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών Συσχέτιση της σωματικής δραστηριότητας (ΣΔ) με τον κίνδυνο για νεοπλασίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Λαχανικά. Φυτά. Ψάρια. Ψάρια. Ε ι κ ο σ α ν ο ε ι δ ή. Ακετυλο-CoA. Πλαστίδια. Eλαϊκό οξύ. Ενδοπλασµατικό δίκτυο. Λινελαϊκό οξύ (ω-6)

Λαχανικά. Φυτά. Ψάρια. Ψάρια. Ε ι κ ο σ α ν ο ε ι δ ή. Ακετυλο-CoA. Πλαστίδια. Eλαϊκό οξύ. Ενδοπλασµατικό δίκτυο. Λινελαϊκό οξύ (ω-6) Ω- 6/Ω-3 3 λιπαρά οξέα: το διατροφικό πηλίκο µε το ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην πρόληψη της καρδιαγγειακής νόσου. Καλλιόπη Άννα Πούλια, MMedSci Κλινική ιαιτολόγος, ΓΝΑ «Λαϊκό» Φυτά Ψάρια Ακετυλο-CoA Eλαϊκό

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία

Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Χρόνια νοσήματα του ήπατος και υπολιπιδαιμική θεραπεία Κωνσταντίνος Τζιόμαλος Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας Α Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Χρόνια νοσήματα του ήπατος Το 15% του

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν;

Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Ποιες είναι οι σημαντικότερες παράμετροι της φυσικής κατάστασης για τον επαγγελματία ποδοσφαιριστή; Πώς και πόσο μπορούν να βελτιωθούν; Γρηγόρης Μπογδάνης, PhD Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο

Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο _ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ_ Προγράμματα καρδιακής αποκατάστασης και δευτερογενής πρόληψη σε ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο Η καρδιαγγειακή νόσος αποτελεί μια από τις κύριες αιτίες αναπηρίας και θνητότητας παγκοσμίως.

Διαβάστε περισσότερα

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0

ιστοσελίδα GENDER: 2 Female Mean of TV mother's educational background 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 ιστοσελίδα GENDER: 2 Female 5,5 5,0 4,5 4,0 3,5 Mean of TV 3,0 2,5 2,0 elementary graduate high school graduate university or colleg mother's educational background Ινστιτούτο Υγεία του Παιδιού Participating

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών

Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία. Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Καρκίνος ορθού Προεγχειρητική ακτινοθεραπεία Λουίζα Βίνη Ογκολόγος Ακτινοθεραπεύτρια Τμήμα Ακτινοθεραπείας Ιατρικό Αθηνών Prognostic groups in 1676 patients with T3 rectal cancer treated without preoperative

Διαβάστε περισσότερα

Η επίδραση διαφόρων µορφών άσκησης σε ασθενείς µε παχυσαρκία και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ

Η επίδραση διαφόρων µορφών άσκησης σε ασθενείς µε παχυσαρκία και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ ιεπιστηµονική Φροντίδα Υγείας(2012) Τόµος 4,Τεύχος 1, 18-24 ISSN 1791-9649 Η επίδραση διαφόρων µορφών άσκησης σε ασθενείς µε παχυσαρκία και σακχαρώδη διαβήτη τύπου ΙΙ Σταύρου Β. 1, Σταύρου Σ. 2 1 Μεταπτυχιακός

Διαβάστε περισσότερα

Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση;

Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση; Καθιέρωση διατροφικών κατευθυντήριων γραµµών στην Ευρώπη σε ποιο βαθµό είναι εφικτή η εναρµόνιση; Παγώνα Λάγιου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Υγιεινής και Επιδηµιολογίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστηµίου Αθηνών Scientific

Διαβάστε περισσότερα

Ανοικτή έρευνα για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας του NORMOLIP5 όσον αφορά την μείωση της LDL χοληστερόλης

Ανοικτή έρευνα για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας του NORMOLIP5 όσον αφορά την μείωση της LDL χοληστερόλης Ανοικτή έρευνα για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας και ασφάλειας του NORMOLIP5 όσον αφορά την μείωση της LDL χοληστερόλης Παθολογικό Τμήμα για την αποφυγή αγγειακών νόσων, Παθολογικό Τμήμα, Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Κινανθρωπομετρία. Μέγεθος σώματος Σχήμα σώματος Αναλογίες σώματος Βιολογική Ωρίμανση. Σύσταση σώματος

Κινανθρωπομετρία. Μέγεθος σώματος Σχήμα σώματος Αναλογίες σώματος Βιολογική Ωρίμανση. Σύσταση σώματος Φροντιστήριο 2: Αξιολόγηση της σύστασης σώματος σε αθλητές και ασκούμενους 3 ο Συνέδριο Βιοχημείας και Φυσιολογίας της Άσκησης Φροντιστήριο 2 Αξιολόγηση της σύστασης σώματος σε αθλητές και ασκούμενους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR

ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΕΡΓΟΜΕΤΡΙΑ ΑΣΚΟΥΜΕΝΩΝ ΔΡ. ΓΕΩΡΓΙΟΣ Γ. ΖΙΩΓΑΣ ΕΡΓΟΦΥΣΙΟΛΟΓΟΣ, SPORTSCLINIC ΠΥΛΑΙΑ, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ T. 2310365012 ZIOGAS14@YAHOO.GR ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ SPECIFICITY OF TRAINING (ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ) OVERLOAD

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΕ 0103 «Φυσιολογία της Άσκησης: Αθλητική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΣΕ ΥΠΕΡΒΑΡΕΣ ΜΑΘΗΤΡΙΕΣ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Αγοραστού Χ., Τσούμος I., Αυγερινός A. Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Παθοφυσιολογία της Διαβητικής Δυσλιπιδαιμίας

Παθοφυσιολογία της Διαβητικής Δυσλιπιδαιμίας Παθοφυσιολογία της Διαβητικής Δυσλιπιδαιμίας Βασίλης Aθυρος,, MD, FESC, FASA, FACS Ιατρεία Αθηροσκλήρωσης και Μεταβολικού Συνδρόμου, Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Α.Π.Θ., Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, Θεσσαλονίκη.

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING MINISTRY OF NATIONAL EDUCATION AND RELIGIOUS AFFAIRS MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING EUROPEAN COMMUNITY Co financing European Social Fund (E.S.F.)

Διαβάστε περισσότερα

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει''

Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΠΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑτΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 121 Το τραύμα σε αριθμούς ''Η επιδημία έχει αρχίσει'' ΒΑΣΙΛΗΣ ΓΡΟΣΟΜΑΝΙΔΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΠΟντΛΗΣ Το Τραύμα αποτελεί μια από τις συχνότερες αιτίες θανάτου (5η

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΧΑΣΑΠΗ ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΣ Ν.Μ ΝΑΥΠΛΙΟΥ MASTER IN PUBLIC HEALTH(ESDY ATHENS) ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΠΜΣ ΔΙΕΘΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ-ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΡΙΣΕΩΝ ΥΓΕΙΑΣ (ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ) ΚΑΠΝΙΣΜΑ-ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιαγγειακές Παθήσεις

Καρδιαγγειακές Παθήσεις Καρδιαγγειακές Παθήσεις Cardiovascular Disease is the Leading Cause of Death Worldwide 1 HIV/AIDS 5 Pulmonary disease 7 Injuries 9 Cancer 13 Infectious and parasitic diseases 19 Cardiovascular disease*

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΡΥΛΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ

ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΡΥΛΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΗΣ ΔΥΣΛΙΠΙΔΑΙΜΙΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΚΡΥΛΑΚΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ Α ΠΡΟΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ & ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΛΑΪΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

National tools Country : Greece

National tools Country : Greece National tools Country : Greece Name of tool or initiative Source Short description Link Αγωγή Υγείας. Διατροφή. Διατροφικές Συνήθειες για μαθητές ηλικίας 6-8 ετών. -Εγχειρίδιο Εκπαιδευτικού -Τετράδιο

Διαβάστε περισσότερα

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων

Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι. Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ενυδάτωση & Ηλικωμένοι Αδελαΐς Αθανασάτου, MSc Υποψήφια Διδάκτωρ Διατροφής του Ανθρώπου Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνων Ποιοί είναι ηλικιωμένοι? Ορίζονται ως οι ενήλικοι ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών Διαφοροποιήσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ»

ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» 11 0 Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης ΤΟ ΔΙΔΥΜΟ ΥΠΝΙΚΗΣ ΑΠΝΟΙΑΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΗΣ ΣΥΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ ΜΕ ΥΠΟΚΛΙΝΙΚΗ ΑΘΗΡΟΘΡΟΜΒΩΣΗ: ΕΝΑ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ «ΕΥΑΛΩΤΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ» Α. Κασιακόγιας, Κ. Τσιούφης, Κ. Θωμόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism

Menu Αθλητών. Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Menu Αθλητών Μιχάλης.Γ.Μακρυλλός Msc Διαιτολόγος Διατροφολόγος Sports Nutrition @ Human Metabolism Η φυσική δραστηριότητα, η αθλητική απόδοση επίδοση, καθώς και η ανάνηψη μετά από την άσκηση βελτιώνονται

Διαβάστε περισσότερα