Προγράμματα Σπουδών για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας.

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Προγράμματα Σπουδών για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας."

Transcript

1

2

3 To έργο του Γεωργίου Βιζυηνού στα βιβλία της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Μαρίας Δημάση, Επίκουρης Καθηγήτριας στο Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Προγράμματα Σπουδών για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας. Στο Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών 1 η λογοτεχνία ορίζεται ως μάθημα το οποίο συνιστά ειδικής ποιότητας μορφωτικό αγαθό και αποσκοπεί όχι τόσο στην παροχή γνώσεων όσο στη διαμόρφωση στάσεων και συστήματος αξιών με το να φέρει τον μαθητή-αναγνώστη σε επικοινωνία με σημαντικά και ποιοτικά αξιόλογα έργα, να τον ασκήσει και να τον εθίσει στην ανάγνωσή τους. Ο διατυπούμενος σκοπός αντιλαμβάνεται τη λογοτεχνία ως αισθητικό αντικείμενο και επιδιώκει την ανάπτυξη της ικανότητας για κριτική κατανόηση των λογοτεχνικών κειμένων από τους μαθητές, στο πλαίσιο των αρχών των Προγραμμάτων αναλυτικής δομής. Στους Γενικούς στόχους της διδασκαλίας αναφέρεται: «Να γνωρίσει (ο μαθητής) μορφές και αξίες του πολιτισμού που συνδέονται τόσο με τη ζωή, την παράδοση και τη φυσιογνωμία του έθνους όσο και με το ευρύτερο πολιτισμικό περιβάλλον στην ευρωπαϊκή ή την οικουμενική του διάσταση». Η επιδιωκόμενη πολιτισμική μεταβίβαση προσδίδει στο Πρόγραμμα και στοιχεία της φιλοσοφίας των Προγραμμάτων μιμητικής δομής 2. Στο κείμενο των Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σημειώνεται ότι: «Η διδασκαλία της λογοτεχνίας είναι επικοινωνία με την έννοια της ανταλλαγής των οπτικών με τις οποίες προσλαμβάνεται, κατανοείται και ερμηνεύεται η πραγματικότητα σε διαφορετικές εποχές ή σε διαφορετικά κείμενα της ίδιας ή άλλης κουλτούρας. Ό,τι οικειοποιείται ο αποδέκτης του λογοτεχνικού έργου είναι μια πρόταση του κόσμου, την οποία το κείμενο αποκαλύπτει μετασχηματίζοντας την προσωπικότητα του αναγνώστη» 3. Επίσης ως «απώτερος σκοπός του μαθήματος της λογοτεχνίας διαγράφεται η οικείωση του μαθητή προς το φαινόμενο της λογοτεχνικότητας στις θεμελιακές εκδηλώσεις του και η καλλιέργεια εκείνης της εμπειρίας που την ονομάζουμε αισθητική και συνταιριάζει την κατανόηση και τη βίωση μέσα σε μια αδιάρρηκτα διαλεκτική σχέση» 4, καθώς και «η ουσιαστική κατά το δυνατόν επαφή των μαθητών με αντιπροσωπευτικά έργα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, εθνικής και παγκόσμιας, καθώς και έργα σύγχρονα που δίνουν εγγυήσεις ποιότητας και τροφοδοτούν τη συζήτηση γύρω από σύγχρονα προβλήματα και νέες αισθητικές τάσεις, για να καταστεί ο μαθητής ικανός να διαμορφώνει τις προσωπικές του στάσεις και πεποιθήσεις απέναντι σε βασικά ζητήματα της ατομικής και κοινωνικής ζωής και υποβοηθείται στη συγκρότηση του δικού του αξιακού συστήματος». Το Πρόγραμμα Σπουδών φαίνεται να ενσωματώνει στοιχεία των αναγνωστικών θεωριών 5 στα σκοπούμενα της διδασκαλίας της λογοτεχνίας και ως 1 ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ΕΠΠΣ, Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1998, σ Ε. Φρυδάκη, Η θεωρία της λογοτεχνίας στην πράξη της διδασκαλίας, Κριτική, Αθήνα 2003, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ΠΣ., Προγράμματα Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Θεωρητικές Επιστήμες, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2000, σ ό.π. 5 βλ. ενδεικτικά: W. Iser, The Implied Reader. The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London 1990, W. Ιser, The act of Reading, The Johns Hopkins University Press, Baltimore and London 1991, Α. Κάλφας, Ο μαθητής ως αναγνώστης, Λογοτεχνική θεωρία και διδακτική πράξη, 1

4 προς τα δομικά του στοιχεία να ακολουθεί και τις αρχές των Προγραμμάτων γενετικής δομής τα οποία αποσκοπούν στην ατομική ανάπτυξη του μαθητή μέσω της αναγνωστικής πράξης με βάση την επικοινωνιακή λειτουργία της λογοτεχνίας 6. Στο πιο πρόσφατο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών Νεοελληνικής Λογοτεχνίας για το Γυμνάσιο αναφέρεται ότι: «Ο γενικός σκοπός του μαθήματος της λογοτεχνίας είναι η ενδυνάμωση της μορφωτικής επάρκειας, της επικοινωνιακής ικανότητας και της συναισθηματικής ανάπτυξης των μαθητών μέσα από την ανάγνωση, κατανόηση και ερμηνεία αξιόλογων έργων σημαντικών Ελλήνων και ξένων λογοτεχνών. Τα λογοτεχνικά κείμενα είναι φορείς εθνικών, οικουμενικών και διαπολιτισμικών αξιών...με αυτή την προοπτική αναδεικνύεται η αξία της λογοτεχνίας ως μορφωτικού αγαθού στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής παιδείας και της δημοκρατικής εκπαίδευσης, καθώς και η συμβολή της στην ισοτιμία των ανθρώπων και των πολιτισμών και στην προβολή της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας του ελληνικού λόγου και πολιτισμού 7». Στο ίδιο κείμενο παρατίθενται οι ειδικοί σκοποί του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών Νεοελληνικής Λογοτεχνίας για το Γυμνάσιο: «Ειδικοί σκοποί Οι μαθητές πρέπει να μπορούν: -Να προσλαμβάνουν το λογοτεχνικό κείμενο ως έργο τέχνης και αισθητικό φαινόμενο στενά δεμένο με την εποχή του. -Να κατανοήσουν την ιδιαιτερότητα της λογοτεχνικής γλώσσας, τον μεταφορικό και συμβολικό χαρακτήρα της και να ανακαλύψουν την αισθητική λειτουργία της. -Να κατακτήσουν την ικανότητα συναισθηματικής συμμετοχής. -Να ερμηνεύσουν με δημιουργικό τρόπο τα λογοτεχνικά έργα. -Να ανακαλύψουν και να ασκήσουν τις καλλιτεχνικές τους δεξιότητες 8». Εξακολουθεί να δίνεται έμφαση στη μιμητική και την εκφραστική θεώρηση της λογοτεχνίας καθώς και στην πεποίθηση για την ουσιαστικά ευεργετική επίδραση της ποιοτικής λογοτεχνίας στους μαθητές 9 μέσω μιας ευρείας σκοποθεσίας, η οποία διαρθρώνεται στους εξής άξονες: αξιακό-πολιτισμικό, αναγνωστικό, καλλιέργειας της αναγνωστικής κλίσης και επιδίωξης της προσωπικής ανάπτυξης 10. Στη συνέχεια της εργασίας θα παρουσιαστούν τα έργα του Γ. Βιζυηνού στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια και στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και η σύνδεση της παρουσίας τους με τους σκοπούς των Προγραμμάτων που προαναφέρθηκαν. Α. Έργα του Γ. Βιζυηνού σε εγχειρίδια της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Α.1. Στα εγχειρίδια λογοτεχνίας του Γυμνασίου. Μελέτη, Τα τραμάκια, Θεσσαλονίκη 1993, H.R. Jauss, θεωρία της πρόσληψης, μτφρ. Μ. Πεχλιβάνου, Εστία, Αθήνα 1995, Ε. Φρυδάκη, Ευέλικτες χρήσεις της λογοτεχνικής θεωρίας: το παράδειγμα του συνδυασμού της πρόσληψης και της κοινωνιοκριτικής. Στο Β. Αποστολίδου-Ε. Χοντολίδου (επιμ.). Λογοτεχνία και Εκπαίδευση, Τυπωθήτω. Γ. Δαρδανός, Αθήνα 1999 και Ε. Φρυδάκη, Η θεωρία της λογοτεχνίας στην πράξη της διδασκαλίας, Κριτική, Αθήνα Ε. Φρυδάκη, Η θεωρία της λογοτεχνίας στην πράξη της διδασκαλίας, Κριτική, Αθήνα σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ΔΕΠΠΣ, Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης, τ. Α, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2003, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, ΔΕΠΠΣ, Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης, τ. Α, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2003, σ Ε. Φρυδάκη, Η θεωρία της λογοτεχνίας στην πράξη της διδασκαλίας, Κριτική, Αθήνα 2003, σ ό. π., σ

5 α. Στο νέο βιβλίο Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας για την Γ τάξη του Γυμνασίου 11 έχει επιλεγεί απόσπασμα από το διήγημα Το μόνον της ζωής μου ταξείδιον: Το χαρέμι 12. Το εισαγωγικό σημείωμα, το οποίο επιχειρεί να δημιουργήσει προϋποθέσεις μαθησιακής-αναγνωστικής ετοιμότητας, δεν αποτελεί περίληψη για το τμήμα του έργου που δεν παρατίθεται. Επιχειρεί μία παιδαγωγική προσέγγιση της επιλογής με την υποστήριξη αξιολογικής κρίσης για το διήγημα: «το ωραιότερο ίσως διήγημα του Γ. Βιζυηνού», η οποία στηρίζεται σε μία προσωποκεντρική θεώρηση της πλοκής με σημείο αναφοράς τον Γιωργή-πρωταγωνιστή στο έργο και τον έφηβο αναγνώστη. Αξίζει να σημειωθεί η απουσία βιογραφικού του συγγραφέα. Γενικά γνωρίσματα του έργου των εκπροσώπων της Νέας Αθηναϊκής Σχολής ( ) αναφέρονται σε εισαγωγικό κείμενο με ομώνυμο τίτλο 13. Στο Βιβλίο Εκπαιδευτικού 14 τα κριτήρια επιλογής του έργου και του παρατιθέμενου αποσπάσματος εγκεντρίζονται στο ύφος, το θέμα και την τεχνοτροπία ενός «από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεοελληνικής πεζογραφίας», τοποθετούνται δηλαδή σε επίπεδο ειδολογικό στο πλαίσιο των πολιτισμικών συγκείμενων του λογοτεχνικού έργου. Φαίνεται όμως πως η επιλογή του αποσπάσματος, εκτός των διδακτικών κριτηρίων, υποστηρίζεται και από μελετητές του έργου του Βιζυηνού. «Το κλειστό περιβάλλον του χαρεμιού του Dolma Bahçe ήταν πρόσφορο σε κάθε φαντασίωση και τα παιδικά όνειρα του Βιζυηνού δεν ήταν χωρίς προηγούμενο στην οθωμανική αυτοκρατορική παράδοση 15». Για τη διδασκαλία του διηγήματος στο βιβλίο του μαθητή διατυπώνονται τέσσερις ερωτήσεις, οι οποίες διακρίνονται σε: -ερωτήσεις αξιοποίησης της αναγνωστικής πρόσληψης σε επίπεδο ερμηνευτικό -ερώτηση αξιοποίησης αναγνωστικών προ-εμπειριών, κατανόησης των στοιχείων υπερ-δομής και των γλωσσικών επιλογών-συμβάσεων του παραμυθιού σε ένα πλαίσιο λειτουργίας της διακειμενικότητας. Οι διαθεματικές δραστηριότητες αποτελούν καινοτομία του εγχειριδίου. Η πρώτη προσκαλεί τον μαθητή-αναγνώστη να αναλάβει έρευνα για τη συλλογή πληροφοριών λεκτικού και ευρύτερου οπτικού υλικού για τη ζωή στην Κωνσταντινούπολη στα μέσα του 19 ου αιώνα. Προσδιορίζεται ο χώρος των πηγών: εγκυκλοπαίδειες, λευκώματα, αφιερώματα. Στη δεύτερη προτείνεται η παρακολούθηση της ομώνυμης ταινίας του Λάκη Παπαστάθη που βασίστηκε στο διήγημα. Η πρώτη φαίνεται να στηρίζει την αποτελεσματική ανάγνωση εποπτικοποιώντας χωροχρονικά την αφήγηση, δημιουργώντας προϋποθέσεις κατανόησης του πολιτισμικού πλαισίου της εποχής. Η δεύτερη αποτελεί, δυνητικά, ευκαιρία για σύγκριση των δύο αφηγήσεων: τη ρηματική του διηγήματος και την 11 ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Γ τάξη του Γυμνασίου, OEΔB, Αθήνα 2006α, σ Γ. Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, επιμ. Π. Μουλλάς Βιβλιοπωλείον της «ΕΣΤΙΑΣ», Αθήνα 2003, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Γ τάξη του Γυμνασίου, OEΔB, Αθήνα 2006α, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Γ Γυμνασίου. Βιβλίο Εκπαιδευτικού, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2006β, σ Ι. Μπακιρτζής, Οι ιστορικές συνιστώσες της ιδεολογίας και του έργου του Γεωργίου Βιζυηνού και η Οθωμανοκρατία στην Ανατολική Θράκη το Β μισό του 19 ου αιώνα, ανέκδοτη διδακτορική διατριβή, Πάντειο Πανεπιστήμιο 1999, σ. 313, όπου γίνεται λόγος για τη ζωή στο χαρέμι τον 19 ο αιώνα με παραπομπή στο έργο του Edmondo De Amicis, Constantinopoli, Tredicesima Editione Edιtori Fratelli Treves, Milano

6 πολυτροπική του κινηματογράφου, αφού ο τελευταίος θεωρείται ότι ακολουθεί την παιδαγωγική και τις αρχές των πολυγραμματισμών 16 και αποτελεί δείγμα πολυτροπικού κειμένου: παράγει μηνύματα και ενεργοποιεί το επικοινωνιακό του πλαίσιο με τον θεατή με την ταυτόχρονη αξιοποίηση πολλών και διαφορετικών σημειωτικών κωδίκων 17. Το απόσπασμα υποστηρίζεται από πίνακα της Θάλειας Φλωρά- Καραβία με τίτλο «Κωνσταντινούπολη», ο οποίος φιλοτεχνήθηκε το 1905 και υποστηρίζει την αισθητοποίηση του χώρου της Κωνσταντινούπολης με πλαίσιο αναφοράς τον Βόσπορο και χαρακτηριστικό φόντο την Αγία Σοφία και το Μπλε Τζαμί. Η λειτουργία της εικόνας είναι καταρχήν διακοσμητική, επιχειρώντας να αποδώσει αισθητική διάσταση στο εγχειρίδιο και στη συνέχεια και, κυρίως, αναλυτική. Πρόκειται για μία ρεαλιστική απεικόνιση επί μέρους στοιχείων του χώρου του διηγήματος, ορίζοντάς τον σε μία σχέση «υπερωνυμίας» με τον χώρο του συγκεκριμένου αποσπάσματος. Είναι διδακτικά αξιοποιήσιμη σε επίπεδο προεικονογραφικό (το «φαίνεσθαι») 18, με την επισήμανση του μεταγενέστερου χρόνου της δημιουργίας σε σχέση με τον χρόνο της ιστορίας και της αφήγησης. Στο βιβλίο για τον εκπαιδευτικό 19 η διδακτική προσέγγιση οργανώνεται γύρω από θεματικά κέντρα με βάση τη θεωρία της αφήγησης 20. Προτείνεται η παράλληλη ανάγνωση των εξής κειμένων: -Ισαάκ Μπαμπέλ, Στο υπόγειο, Στο υπόγειο και άλλες ιστορίες, μτφρ. Σπύρος Τσακνιάς, Στιγμή 1988, το οποίο βρίσκεται στο εγχειρίδιο Νεότερη Ευρωπαϊκή λογοτεχνία, Β Λυκείου-επιλογής, ΟΕΔΒ: 1998, Μανόλη Αναγνωστάκη, Στο παιδί μου, στα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου. Στις συμπληρωματικές οδηγίες αξιοποιείται το δεύτερο προτεινόμενο διήγημα ως σημείο αναφοράς για τη διαμόρφωση ερμηνευτικής στάσης του μαθητήαναγνώστη όσον αφορά την ηθογραφία του μικρού ήρωα του Βιζυηνού. Σημειώνεται και η παραίνεση-πρόταση για την ανάγνωση ολόκληρου του διηγήματος «με σκοπό να εντοπίσετε και άλλα πλασματικά στοιχεία που αποκαλύπτονται εκ των υστέρων στο παιδί 21». β. Στο εγχειρίδιο Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ Γυμνασίου, το οποίο διδασκόταν μέχρι το , υπήρχε διαφορετικό από το προηγούμενο απόσπασμα του ίδιου διηγήματος Το μόνον της ζωής μου ταξείδιον: «Η "μπαήρα" είναι το προς βορράν της οικίας του παππού μέγα βραχώδες ύψωμα Διότι ο 16 Σ. Χατζησαββίδης, «Πολυγραμματισμοί και διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας», στον αφιερωματικό τόμο Η γλώσσα και η διδασκαλία της, Βιβλιολογείον, Φλώρινα 2003, σ Α. Κορωναίου, «Σχολείο και Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας», στον συλλογικό τόμο Παιδί και Κινηματογράφος, Σαββάλας, Αθήνα 2001, σ Στ. Γρόσδος, Οπτικός γραμματισμός και πολυτροπικότητα. Ο ρόλος των εικόνων στη γλωσσική διδασκαλία στο Βιβλίο Γλώσσας της Β Δημοτικού, Ανέκδοτη μεταπτυχιακή εργασία, ΠΤΔΕ-ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2008, σ Στ. Γρόσδος, ό.π., σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Γ Γυμνασίου. Βιβλίο Εκπαιδευτικού, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2006β, σ Α. Τζούμα, Εισαγωγή στην αφηγηματολογία. Θεωρία και εφαρμογή της αφηγηματικής τυπολογίας του G. Genette, Συμμετρία, Αθήνα ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Γ Γυμνασίου. Βιβλίο Εκπαιδευτικού, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2006β, σ

7 καϋμένος ο παππούς συνεπλήρωνεν αληθώς τώρα "το μόνον της ζωής του ταξείδιον"» 22. Στο προ-οργανωτικό σημείωμα αυτού του εγχειριδίου παρατίθεται μία σύντομη περίληψη του μέρους του έργου που δεν προτείνεται από το βιβλίο για ανάγνωση. Το σύντομο βιογραφικό στο τέλος του βιβλίου επιχειρεί να σκιαγραφήσει με συντομία στοιχεία εργογραφίας και βιογραφίας του συγγραφέα. Πρόκειται για συνοδευτικό υλικό, αφού οι δραστηριότητες που ακολουθούν δεν απαιτούν την αξιοποίησή του σε μία προσπάθεια ερμηνευτικής προσέγγισης του συγκεκριμένου αποσπάσματος. Η ενότητα ολοκληρώνεται με ερωτήσεις οι οποίες ουσιαστικά συνιστούν την πρόταση διδακτικής αξιοποίησης. Πρόκειται για 6 ερωτήσεις που μπορούν να ταξινομηθούν σε κατηγορίες ως εξής: -ερωτήσεις δομής και δόμησης του αφηγηματικού κειμένου -ερωτήσεις αφηγηματικής γραμματικής που διερευνούν τα λειτουργικά σχήματα στο απόσπασμα και διαισθητικά σκιαγραφούν τον άξονα της επικοινωνίας παππούεγγονού κατά το μοντέλο του Greimas 23. -ερωτήσεις αναγνωστικής κατανόησης και αξιοποίησης της αναγνωστικής πρόσληψης σε επίπεδο ερμηνευτικό με την ταυτόχρονη προσπάθεια σύνδεσης και μεταφοράς του νοήματος και των παραστάσεων του κειμένου στο σήμερα του αναγνώστη 24. Α.2. Στα εγχειρίδια λογοτεχνίας του Λυκείου. α. Στο εγχειρίδιο Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος, Β τάξη Ενιαίου Λυκείου 25 υπάρχει απόσπασμα του έργου Ποίος ήτον ο φονεύς του αδερφού μου: «Ο μη γνωρίσας την αγαθοτάτην ταύτην μητέρα προ του θανάτου του υιού της, θα την εκλάβη ίσως ως γυναίκα τραχέος και σκληρού χαρακτήρος Ως τώρα θα τον είχα τρεις φορές κρεμασμένο, και θα ήμουν απ αυτή την μεριά τουλάχιστον ήσυχη!» 26 Tο εκτενές προ-οργανωτικό κείμενο αποτελεί στην ουσία την περίληψη του διηγήματος. Με τρόπο προσωποκεντρικό χαρτογραφείται ο μύθος και η πλοκή του και εντάσσεται στο σύνολο του έργου το απόσπασμα του εγχειριδίου. Τοποθετείται στην πρώτη σκηνή με βάση τη διάκριση των τεσσάρων μερών στη σύνθεση του έργου κατά τον Μουλλά: 1. Σκηνή α (σ ). Τόπος: Ένα ξενοδοχείο στο Βόσπορο. Χρόνος: Μια μέρα του 1880(;). Πρόσωπα: Αφηγητής, Μητέρα, Μιχαήλος, Τουρκάλα, Κιαμήλ. 2. Διηγηματικό ιντερμέδιο(σ.78-80): ο αφηγητής ψάχνει στην πόλη για τον φονιά του αδερφού του. 3. Σκηνή β (σ ). Τόπος: Το σπίτι της Τουρκάλας στην πόλη. Χρόνος: Δειλινό και νύχτα, περίπου τέσσερις εβδομάδες αργότερα. 22 ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Γ τάξη του Γυμνασίου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2005, σ και Γ. Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, επιμ. Π. Μουλλάς Βιβλιοπωλείον της «ΕΣΤΙΑΣ», Αθήνα 2003, σ Γ. Παγανός, Η νεοελληνική Πεζογραφία. Θεωρία και Πράξη, τ. β, Κώδικας, Αθήνα 1993, σ Δ. Τζιόβας, Μετά την Αισθητική, Γνώση, Αθήνα 1987, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος, Β τάξη Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007α, σ Γ. Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, επιμ. Π. Μουλλάς Βιβλιοπωλείον της «ΕΣΤΙΑΣ», Αθήνα 2003, σ

8 Πρόσωπα: Αφηγητής, Τσιγγάνα, Μητέρα, Τουρκάλα, Ανακριτής, Κιαμήλ, Μιχαήλος. 4. Διηγηματικός επίλογος (σ ): τρία χρόνια αργότερα, ο αφηγητής συναντά στο χωριό του το φονιά του αδερφού του 27. Πιο συγκεκριμένα, το απόσπασμα περιλαμβάνει τα δύο επεισόδια της πρώτης σκηνής, η οποία ως όρος ταυτίζεται με τη σκηνική αφήγηση με περισσότερες διαλογικές ενότητες: -Ο Μιχαήλος διηγείται στον αδερφό του τις συνθήκες γνωριμίας με τον Κιαμήλ (σ.70-75). -Εμφανίζονται δύο επισκέπτες, η Τουρκάλα και ο γιος της Κιαμήλ (σ και 75-77). Οι ερωτήσεις που συνοδεύουν το κείμενο και προσδιορίζουν την προτεινόμενη διδακτική του αξιοποίηση εστιάζουν: -στην αξιοποίηση στοιχείων του αφηγήματος για τη δόμηση των αξόνων του μοντέλου δράσης του Greimas, με τη σημασιοδότηση πλοκής και σημασιολογικού περιεχομένου 28 -στον χρόνο, τη φωνή και την έγκλιση της αφήγησης 29. Η διδακτική ενότητα συνοδεύεται με μία ολοσέλιδη, πριν την παράθεση του αποσπάσματος, παρουσίαση του πίνακα «Κοιμωμένη ανθοπώλις» του Γεωργίου Ιακωβίδη ( , Εθνική Πινακοθήκη) 30, ο οποίος φιλοτεχνήθηκε μετά το Το περιεχόμενο του πίνακα δεν συνδέεται με το αφήγημα και μπορεί να αξιολογηθεί μόνο ως προσπάθεια αισθητικής, διακοσμητικής υποστήριξης του εγχειριδίου. Στο βιβλίο για τον καθηγητή για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στη Β Λυκείου προτείνεται η διδακτική προσέγγιση να συμπεριλάβει και δραστηριότητες από τη φιλολογική ερμηνευτική θεώρηση της λογοτεχνίας 31 με την αναφορά στην κριτική της εργογραφίας του Βιζυηνού. Η στοχοθεσία είναι ευρεία και επικεντρώνεται στις αφηγηματικές τεχνικές, στην εστίαση της συγκεκριμένης αφήγησης, στη διάκριση του χρόνου της ιστορίας από τον χρόνο της αφήγησης, στο ύφος και τη γλώσσα του έργου και στην ενεργοποίηση του μαθητή μέσα στο πλαίσιο των αναγνωστικών θεωριών 32. Στο ίδιο βιβλίο κατατίθενται και συμπληρωματικές ερωτήσειςδραστηριότητες, οι οποίες επικεντρώνουν την πρόταση της διδασκαλίας στην 27 ό.π. σ. ρια. 28 D. Fokkema., E. Ibsch,. Θεωρίες της Λογοτεχνίας του Εικοστού Αιώνα, Δομισμός, Μαρξισμός, Αισθητική της πρόσληψης, Σημειωτική, επιμ. Ε. Καψωμένος, μτφρ. Γ. Παρίσης, Πατάκης, Αθήνα 1998, σ Ν. Μπεζαντάκος, Το αφηγηματικό μοντέλο του Greimas και οι τραγωδίες του Ευριπίδη, Καρδαμίτσας, Αθήνα 2004, σ Γ. Παγανός, Η νεοελληνική Πεζογραφία. Θεωρία και Πράξη, τ. β, Κώδικας, Αθήνα 1993, σ , 44 κ.εξ., Ε. Φρυδάκη, Η θεωρία της λογοτεχνίας στην πράξη της διδασκαλίας, Κριτική, Αθήνα σ , G. Genette, Σχήματα ΙΙΙ, Ο λόγος της αφήγησης: Δοκίμιο Μεθοδολογίας και άλλα κείμενα, μτφρ. Ερ. Καψωμένος, Πατάκης, Αθήνα ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος, Β τάξη Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007α, σ D. Hirsch, Validity in Interpretation, Yale University Press, New Haven 1976, J. Hall, Η Κοινωνιολογία της λογοτεχνίας, μτφρ. Μ. Τσαούση, Gutenberg, Αθήνα 1990, Γ. Βελουδής Γ., Γραμματολογία. Θεωρία Λογοτεχνίας, Δωδώνη, Αθήνα 1994, Σ. Γκίκας, Θεωρίες Λογοτεχνίας, Σαββάλας, Αθήνα 1995, Ε. Χοντολίδου, «Η λογοτεχνική κριτική και η διδακτική μεθοδολογία για τα λογοτεχνικά κείμενα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης», στον συλλογικό τόμο Σ. Καμαρούδης και Ε. Χοντολίδου (επιμ), Σημειωτική και Εκπαίδευση, Παρατηρητής, Θεσσαλονίκη ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Β ΤΕΥΧΟΣ. Β Τάξη Γενικού Λυκείου. Βιβλίο Καθηγητή, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007β, σ

9 ανάδειξη και την κριτική τοποθέτηση του μαθητή στο ευρύτερο πολιτισμικό περιβάλλον της εποχής του έργου 33. Στη συνέχεια προτείνεται απόσπασμα από το διήγημα Μοσκώβ Σελήμ, το οποίο ακολουθεί στο ίδιο εγχειρίδιο Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος της Β τάξης Ενιαίου Λυκείου 34, ως παράλληλο κείμενο, ενώ στα περιεχόμενα αποτελεί μία αυτόνομη ενότητα. Η αναφορά στο εγχειρίδιο του καθηγητή φαίνεται να ιεραρχεί ως σημαντικότερο το απόσπασμα από το διήγημα Ποίος ήτον ο φονεύς του αδερφού μου, όπως έχει ήδη αναφερθεί στην παρούσα εργασία. β. Στο ίδιο βιβλίο: Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος, Β τάξη Ενιαίου Λυκείου 35, όπως προαναφέρθηκε, αμέσως μετά το προηγούμενο κείμενο, σε μία γραμμική παράθεση έργων του Βιζυηνού, υπάρχει απόσπασμα του διηγήματος Μοσκώβ Σελήμ 36. Πρόκειται για μοναδική επιλογή ως προς την τμηματική παρουσίαση μερών του διηγήματος. Η ενότητα εισάγεται με ένα σύντομο προ-οργανωτικό σημείωμα, το οποίο αναφέρει πληροφορίες για το χρονικό συγγραφής και δημοσίευσης του έργου με σημείο αναφοράς τη βιογραφία του συγγραφέα και τη σκιαγράφηση της σχέσης των πρωταγωνιστικών προσώπων στο πλαίσιο των συναισθημάτων τους στο έργο ολόκληρο και στο συγκεκριμένο απόσπασμα ειδικότερα. Η πρώτη ενότητα αφορά τη γνωριμία του αφηγητή με τον Μοσκώβ Σελήμ. Στη συνέχεια παρατίθεται ένα δεύτερο προ-οργανωτικό σημείωμα το οποία καλύπτει το νοηματικό και αφηγηματικό κενό από το πρώτο στο δεύτερο απόσπασμα, τη διήγηση της παιδικής και εφηβικής ηλικίας, τις σχέσεις με τους γονείς και τον αδερφό του. Τα επόμενα αποσπάσματα αφορούν τη στράτευση του πρωταγωνιστή, τον τραυματισμό του, την επιστροφή στο πατρικό. Και πάλι ένα εισαγωγικό κείμενο παρεμβάλλεται και συναιρεί τον χρόνο της ιστορίας με αυτόν της αφήγησης. Η τελευταία αποσπασματική ενότητα έχει τίτλο «Και ο Τούρκος έμεινε Τούρκος» και ολοκληρώνεται με το τέλος του διηγήματος. Η διδακτική ενότητα συνοδεύεται από δύο ερωτήσεις, οι οποίες επικεντρώνουν τη διδασκαλία στην αξιοποίηση της πρόσληψης του νοήματος από τον αναγνώστη με βάση τη συνδυαστική εξέταση της προσωπικότητας του ήρωα, στο πλαίσιο της ηθογραφίας του και των πολιτισμικών στοιχείων του διηγήματος σε επίπεδο κοινωνικού γραμματισμού, καθώς και των αφηγηματικών τεχνικών του Βιζυηνού 37. Στην ίδια σελίδα υπάρχει και ένα θέμα για ανάπτυξη: «Να αναπτύξετε γραπτά τον ρόλο της οικογενειακής και κοινωνικής ζωής στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ανθρώπου και ιδιαίτερα του νέου». Πρόκειται για πρόταση γραπτής έκφρασης που παραπέμπει στα θέματα των σχολικών εκθέσεων, με περίγραμμα στόχων μιας παιδαγωγικής ηθικής, χωρίς καμία σύνδεση με το απόσπασμα του διηγήματος. Αποτελεί επιλογή η οποία συνδέεται με το κριτικό κείμενο, το οποίο παρατίθεται ως μοναδικό υποστηρικτικό υλικό για τη διδακτική προσέγγιση του αποσπάσματος στο βιβλίο του καθηγητή 38 : «Ο μικρόκοσμος του 33 ό.π. σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος, Β τάξη Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007α, σ ό.π. σ Γ. Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, επιμ. Π. Μουλλάς Βιβλιοπωλείον της «ΕΣΤΙΑΣ», Αθήνα 2003, σ , , , ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος, Β τάξη Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007α, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Β ΤΕΥΧΟΣ. Β Τάξη Γενικού Λυκείου. Βιβλίο Καθηγητή, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007β, σ

10 Σελήμ, κάτω από διαφοροποιημένους εξωτερικούς και εσωτερικούς όρους, θα μπορούσε να είναι ο μικρόκοσμος του καθενός από μας. Υπάρχει σ' αυτό όχι αληθοφανής, αλλά αληθινή ζωή κι ακόμα υπάρχει συμπάθεια για τον αδικημένο και τον καταφρονεμένο. Υπάρχει κάτι παραπάνω, αυτό που συνήθως αποκαλούμε "εμψυχούν ύδωρ", εδώ δε θα δίσταζα να το ονομάσω ψυχή. Ψυχή που κάνει τούτο το πεζογράφημα, πέρα πια από τόπο και χρόνο, να έχει τη δική του αυτόνομη διάρκεια» (Μητσάκης, Κ., Πορεία μέσα στο χρόνο, Αθήνα 1982, σελ ). Ως συνοδευτικό υλικό μπορεί να χαρακτηρισθεί και η παρουσία του ποιήματος του Γ. Βιζυηνού Το Τραγούδι του Γέρου, του 1878, από τη χειρόγραφη συλλογή του Λυρικά 39. Η θέση του στο εγχειρίδιο μεταξύ του τελευταίου αποσπάσματος και του προ-οργανωτικού κειμένου του και το γεγονός ότι στο εγχειρίδιο δεν υπάρχει καμία δραστηριότητα που να αφορά το συγκεκριμένο ποίημα καθιστά την παρουσία του μάλλον διακοσμητική. Συμπερασματικά σημειώνουμε ότι τα αποσπάσματα των δύο διηγημάτων αντιμετωπίζονται ως μία διδακτική ενότητα με βάση τον συγγραφέα, με το βιογραφικό του οποίου και ολοκληρώνεται η παρουσίασή τους 40. γ. Η παρουσία έργων του Γ. Βιζυηνού στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ολοκληρώνεται με το διήγημα Το αμάρτημα της μητρός μου, το οποίο παρατίθεται ολόκληρο στο βιβλίο Νεοελληνική Λογοτεχνία Γ Ενιαίου Λυκείου, Θεωρητική κατεύθυνση, Θετική κατεύθυνση (επιλογής). 41 Το διήγημα εισάγει τους μαθητές στη δεύτερη θεματική ενότητα: Πεζογραφία. Η δομή και η φιλοσοφία του εγχειριδίου διαφοροποιείται από τα υπόλοιπα. Στον πρόλογο ορίζεται το μάθημα «Νεοελληνική Λογοτεχνία» ως μάθημα εμβάθυνσης σε σχέση με τα Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας τα οποία εντάσσονται στα «Νέα Ελληνικά» της Γενικής Παιδείας. Σκοπός του μαθήματος, και κατά συνέπεια του σχολικού εγχειριδίου με το οποίο διδάσκεται, είναι να «οδηγήσει το μαθητή σε μια συστηματικότερη γνωριμία και ουσιαστικότερη σχέση με τη λογοτεχνία αλλά και με τον τρόπο της θεώρησης και της ανάγνωσής της». 42 Η διαφοροποίηση περιεχομένων και διδακτικής σκοποθεσίας συγκεκριμενοποιείται στη συνέχεια: «-Δίνονται εκτενέστερα και ολοκληρωμένα κείμενα -Παρουσιάζονται θέματα της λογοτεχνίας ή θεματικές ενότητες -Εξετάζονται προσωπογραφίες λογοτεχνών με περισσότερα κείμενά τους -Δίνονται σε παράρτημα (Γ μέρος) ποικίλα συνοδευτικά κείμενα, δοκιμιακά ή λογοτεχνικά παράλληλα» 43. Τα σχόλια στην τελευταία παράμετρο μάλλον οροθετούν τη σκοποθεσία του εγχειριδίου συνολικά: «Τα κείμενα (του παραρτήματος) δεν αποτελούν αντικείμενο διδασκαλίας, αλλά μαζί με το σχολιασμό των κυρίως κειμένων, φωτίζουν περισσότερο τη διδασκόμενη ενότητα και δίνουν στοιχεία που ενδεχομένως βοηθούν τη διδασκαλία στην τάξη, καθώς και την καλύτερη προσέγγιση της λογοτεχνίας 39 ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Β τεύχος, Β τάξη Ενιαίου Λυκείου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2007α, σ ό.π. σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Νεοελληνική Λογοτεχνία Γ Ενιαίου Λυκείου, Θεωρητική κατεύθυνση, Θετική κατεύθυνση (επιλογής), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2004, σ Γ. Μ Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, επιμ. Π. Μουλλάς Βιβλιοπωλείον της «ΕΣΤΙΑΣ», Αθήνα 2003, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Νεοελληνική Λογοτεχνία Γ Ενιαίου Λυκείου, Θεωρητική κατεύθυνση, Θετική κατεύθυνση (επιλογής), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2004, σ ό.π., σ

11 γενικότερα». Η ποικιλία και η ισορροπία κλασικού-καθιερωμένου με το νεότερο στο πλαίσιο μιας πολυφωνικής αρμονίας αποτελούν, κατά τα αναφερόμενα, τον κύριο σκοπό της διδασκαλίας της λογοτεχνίας με το συγκεκριμένο βιβλίο. Ο τίτλος του διηγήματος δίνεται με το όνομα του συγγραφέα σε μία ολοσέλιδη παρουσίαση, στην οποία αξιοποιείται ο οπτικός γραμματισμός για την ενεργοποίηση της μαθησιακής ετοιμότητας και τη δημιουργία ενδιαφέροντος για την ανάγνωση. Ακολουθεί ένα εκτενές κείμενο στο οποίο παρουσιάζονται σημαντικά στοιχεία βιογραφίας και εργογραφίας του συγγραφέα και διατυπώνονται αξιολογικές κρίσεις για το έργο του. Το εισαγωγικό κείμενο ολοκληρώνεται με σχόλια για το διήγημα το οποίο περιλαμβάνεται στα περιεχόμενα του βιβλίου και τα οποία καταλήγουν σε μία συνολική κριτική του πεζογράφου Βιζυηνού, επιχειρώντας την προ-οργανωτική υποστήριξη του διηγήματος σε ένα πλαίσιο πραγματολογικών στοιχείων και αναφορών στη δομή και τη δόμηση του διηγήματος. Του έργου προηγείται ολοσέλιδη παρουσίαση του πίνακα «Το τάμα» (1890) του Εμμανουήλ Λαμπάκη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, εκτός της αισθητικής, η εικόνα παρέχει και υποστήριξη στην κατανόηση του κειμένου με τη ρεαλιστική απεικόνιση του μορφοειδώλου της μητέρας στο πλαίσιο του συμπαραδηλούμενου μηνύματος, αναφορικά με στοιχεία της κουλτούρας της εποχής, επιτελώντας λειτουργία αναλυτική και συμβολική 44. Η ιδεολογική και ψυχολογική απόδοση της εικόνας 45 αναδεικνύει ως πολύ σημαντικό στοιχείο της πλοκής την αρρώστια της Αννιώς και τον απελπισμένο αλλά μάταιο αγώνα της μητέρας να την κρατήσει στη ζωή. Ένα ενδιαφέρον στοιχείο συνιστούν οι πολυάριθμες ερωτήσεις οι οποίες ακολουθούν το διήγημα. Είναι συνολικά 17, κάποιες από τις οποίες αναλύονται σε υπο-ερωτήματα. Πρόκειται για ουσιαστική εφαρμογή της θεωρίας της λογοτεχνίας στην πράξη της διδασκαλίας της. Στο Αμάρτημα της μητρός μου διαπιστώνονται πυκνώσεις, παραλείψεις, διαστολές και συστολές χρόνου, αφηγηματικά κενά. Ο μαθητής καλείται να τοποθετηθεί κριτικά και να απαντήσει με επιχειρήματα σε θέματα που αφορούν τη σύμπτωση της οπτικής γωνίας της μητέρας πρωταγωνίστριας με αυτή του αφηγητή, τη διάσταση παιδικής ηλικίας και ωριμότητας του δεύτερου και τις ανάλογες γλωσσικές επιλογές στο διήγημα, τα γεγονότα και τις συνέπειές τους στην εξέλιξη της πλοκής, τα αυτοβιογραφικά στοιχεία του διηγήματος, την επίδραση φραστικών επιλογών στη δομή του κειμένου, την αληθοφάνεια των χαρακτήρων, τα στοιχεία που προσδίδουν θεατρική λειτουργία στο έργο, την αναζήτηση των αντιθέσεων του χώρου, τον ρόλο του αφηγητή και την εστίαση στην αφήγηση, τις αναχρονίες της και πώς τελικά την επηρεάζουν 46. Οι ερωτήσεις ακολουθούν τη στοχοθεσία για τη διδασκαλία του κειμένου, όπως διατυπώνεται στο βιβλίο του καθηγητή 47 : ανάδειξη αυτοβιογραφικού, βιωματικού και ηθογραφικού στοιχείου στο διήγημα, ανάλυση των σχέσεων μεταξύ των προσώπων, ανάδειξη της δυαδικής αφηγηματικής δομής, η γλώσσα του κειμένου, εντοπισμός και αξιολόγηση στοιχείων της πλοκής μέσω των οποίων δημιουργείται η εντύπωση της αναλογίας με αστυνομική ιστορία. 44 Στ. Γρόσδος, Οπτικός γραμματισμός και πολυτροπικότητα. Ο ρόλος των εικόνων στη γλωσσική διδασκαλία στο Βιβλίο Γλώσσας της Β Δημοτικού, ανέκδοτη μεταπτυχιακή εργασία, ΠΤΔΕ-ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2008, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Νεοελληνική Λογοτεχνία Γ Ενιαίου Λυκείου, Θεωρητική κατεύθυνση, Θετική κατεύθυνση (επιλογής), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2004, σ ό.π. σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Νεοελληνική Λογοτεχνία Γ Ενιαίου Λυκείου. Θεωρητική Κατεύθυνση. Βιβλίο του Καθηγητή, ΟΕΔΒ, Αθήνα 1999, σ

12 Η ενότητα ολοκληρώνεται με δύο προτεινόμενες εργασίες, οι οποίες εστιάζουν στην καταγραφή και την αξιολόγηση πολιτισμικών στοιχείων στο κείμενο. Πρόκειται για προσέγγιση με βάση την πολιτισμική θεωρία για τη λογοτεχνία 48 και μάλιστα αναφορικά με στοιχεία λαογραφίας, τα οποία από το συγκεκριμένο κείμενο προκαλούν τον μαθητή να διατυπώσει επιχειρήματα που να τεκμηριώνουν την άποψη ότι ο Βιζυηνός «βρίσκεται πολύ μακριά από τους απλοϊκούς "ηθογράφους" της γενιάς του» και πως του χρωστούμε «την πρώτη γενναία προσπάθεια να λυτρωθεί η πεζογραφική μας παράδοση από τη ρηχή ηθογραφία και τη ρομαντική αφήγηση». 49 δ. Στο διδακτικό υλικό του ΠΕΜ (Προγράμματος Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων) που αφορά τη διδασκαλία της λογοτεχνίας εντοπίζεται και η πρόταση για τη διδασκαλία του διηγήματος Το μόνο της ζωής μου ταξείδιον (σε διασκευή Κώστα Πούλου, εκδ. Παπαδόπουλος, 2002). Εντάσσεται στις προτάσεις της επιστημονικής ομάδας του ΠΕΜ για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στους μειονοτικούς μαθητές της Β τάξης του Γυμνασίου και μάλιστα στην πρώτη θεματική ενότητα: «Το Ταξίδι: Εμπειρία ζωής και εμπειρία ανάγνωσης» και πιο συγκεκριμένα ως περιεχόμενο της υποενότητας: Το απραγματοποίητο ταξίδι 50. Για τη διδασκαλία του κειμένου προτείνονται ως διδακτικό πλαίσιο 5 ερωτήσεις. Αφορούν στο σύνολό τους τη νοηματική κατανόηση και την αποτελεσματική ανάγνωση. Ο αναγνώστης καλείται δημιουργικά να εκφραστεί με τη χρήση της πολυσημίας και της νοηματικής συμπύκνωσης για να αποδώσει κατ επιλογή τις εγκιβωτισμένες στη διήγηση του παππού ιστορίες-παραμύθια και να συνδέσει τα αφηγούμενα με πιθανές δικές του εμπειρίες (ό.π.), ακολουθώντας σχετικές μεθοδολογικές προτάσεις 51. Σημειώνουμε ότι οι διδακτικές προτάσεις του Π.Ε.Μ. στηρίζονται στους γενικούς και στους ειδικούς σκοπούς του επίσημου Αναλυτικού Προγράμματος 52 για το μάθημα της λογοτεχνίας και σε καμία περίπτωση δεν αποτελούν πρόταση για τη συνολική αντικατάσταση της διδακτέας ύλης του μαθήματος για τα Γυμνάσια. Ο ρόλος τους είναι υποστηρικτικός, ειδικά για τους μουσουλμάνους μαθητές που φοιτούν στα Δημόσια αλλά και στα Μειονοτικά Γυμνάσια, στους οποίους απευθύνονται και τις ανάγκες των οποίων, όσον αφορά το επίπεδο της ελληνομάθειάς τους και την πολιτιστική τους ταυτότητα, λαμβάνουν υπόψη τους, προκειμένου να τους δημιουργήσουν κίνητρα για ανάγνωση λογοτεχνικών κειμένων ειδικά επιλεγμένων γι αυτούς στο πνεύμα μιας «υβριδικής βιβλιοθήκης». Β. Έργα του Βιζυηνού στα εγχειρίδια διδασκαλίας της λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Νομίζουμε ότι θα είναι ενδιαφέρουσα η αναζήτηση έργων του Γ. Βιζυηνού σε εγχειρίδια του Δημοτικού σχολείου, προκειμένου να καταγράψουμε μία ακριβή 48 Ε. Φρυδάκη, Η θεωρία της λογοτεχνίας στην πράξη της διδασκαλίας, Κριτική, Αθήνα 2003, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Νεοελληνική Λογοτεχνία Γ Ενιαίου Λυκείου, Θεωρητική κατεύθυνση, Θετική κατεύθυνση (επιλογής), ΟΕΔΒ, Αθήνα 2004, σ Β. Αποστολίδου, Ε. Χοντολίδου, (επιμ), Διδακτικές προτάσεις για το μάθημα της λογοτεχνίας. Β Γυμνασίου. Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων , ΠΕΜ, Αθήνα 2004, σ Τζ. Καλογήρου, «Ζητήματα θεωρίας, ανάγνωσης και διδασκαλίας του διηγήματος», στην Επιθεώρηση παιδικής λογοτεχνίας, τ. 10: Το Διήγημα για παιδιά και νέους. Θεωρία και Πράξη στη Δημοτική και Μέση Εκπαίδευση, Πατάκης, Αθήνα 1995, σ Β. Αποστολίδου, Ε. Χοντολίδου, (επιμ), Διδακτικές προτάσεις για το μάθημα της λογοτεχνίας. Β Γυμνασίου. Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων , ΠΕΜ, Αθήνα 2004, σ

13 «χαρτογράφηση» της παρουσίας του συνολικά στην ελληνική εκπαίδευση, φυσικά πάντα με σημείο αναφοράς τα αντίστοιχα βιβλία της Δευτεροβάθμιας, όπως και στον τίτλο της εργασίας αναφέρεται. α. Στο Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων Α & Β Δημοτικού 53 Το δελφίνι, εντοπίζεται η μοναδική επιλογή έργου του Γ. Βιζυηνού προς διδακτική αξιοποίηση. Στη θεματική ενότητα ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΦΥΣΗ παρατίθεται το ποίημα Το φεγγαράκι (Η Διάπλασις των Παίδων, τ , 1895). Το ποίημα παραπέμπει σε ένα χαριτωμένο παιδικό παιχνίδι με το φεγγάρι, στο οποίο ο Βιζυηνός αναφέρεται στη διδακτορική του διατριβή: «Τα παιδιά του Νότου που ζουν στην επαρχία, βρίσκουν αρχικά μεγάλη ευχαρίστηση να παραβγαίνουν στο τρέξιμο με το φεγγάρι, αποδίδοντας τις γρήγορες κινήσεις των νεφών στο πίσω από αυτά εμφανιζόμενο και πάλι εξαφανιζόμενο φεγγάρι. Κι εγώ το έχω ζήσει στην παιδική μου ηλικία» 54. Υποστηρίζεται από ολοσέλιδη εικόνα σε δύο στήλες, η οποία ως προσομοίωση δισέλιδου-δίπτυχου αποτελεί υποστηρικτικό υλικό που αφορά την οπτικοποίηση του κεντρικού άξονα του νοήματος, χωρίς αποτύπωση της αναλογίας ή των παιδικών προσδοκιών. Στις συνοδευτικές δραστηριότητες 55 υπάρχει ερώτηση που ζητά από το παιδί-αναγνώστη να θυμηθεί και να απαγγείλει στους συμμαθητές άλλο ποίημα με σχετικό περιεχόμενο, επιχειρώντας τη δημιουργία επικοινωνιακού πλαισίου. Ο πίνακας «Νυχτερινό τοπίο» του Κώστα Παπανικολάου έχει επιλεγεί για να συνδέσει το ποίημα με τον εμπειρικό κόσμο του παιδιού και επιχειρεί να αξιοποιήσει σε επίπεδο πολυτροπικότητας το παραγόμενο μήνυμα με μία διεπιστημονική θεώρηση του στόχου της εργασίας. Η ίδια διάθεση καταγράφεται στην τρίτη άσκηση: «Εκτός από ποιήματα έχουν γραφτεί και πολλά μουσικά έργα για το φεγγάρι ή τη σελήνη, όπως αλλιώς λέγεται. Μπορείτε να ακούσετε τη Μικρή νυχτερινή μουσική του Βόλφανγκ Αμαντέους Μότσαρτ ή το Χάρτινο το φεγγαράκι του Μάνου Χατζηδάκι, εφόσον έχετε αυτό το CD στο σχολείο». Άλλωστε ως βασικός σκοπός της διδασκαλίας κειμένων λογοτεχνίας για το Δημοτικό Σχολείο στο Βιβλίο για τον Δάσκαλο ορίζεται η αισθητική απόλαυση μέσω της διάδρασης κειμένουμαθητή, στο πλαίσιο των προσδοκιών του δεύτερου για απόκτηση εμπειριών και έκφραση βιωμάτων, τα οποία πηγάζουν από το λογοτέχνημα 56. Η χρήση της εικόνας για την παραγωγή πολυτροπικού μηνύματος και η διαθεματική πλαισίωση των κειμένων αποτελούν σκοπούμενα της μεθοδολογικής προσέγγισης 57. Στο ίδιο εγχειρίδιο οδηγιών προς τους εκπαιδευτικούς για το συγκεκριμένο κείμενο προτείνεται αποκλειστικά η ανάγνωση ομόθεμων ποιημάτων με συγκεκριμένη αναφορά σε ποιήματα των Μ. Στασινόπουλου και Θ. Χορτιάτη, τα οποία και παραθέτει με τη συμπληρωματική πρόταση μελοποίησης ενός από τα έργα από τα παιδιά με βάση μελωδία ήδη γνωστή (Το φεγγαράκι γλειφιτζούρι κατά το Δεν περνάς κυρα-μαρία). β. Η γλώσσα των λογοτεχνικών κειμένων σε σχέση με την ηλικία των μαθητών αποτελεί ένα από τα κριτήρια επιλογής ή όχι συγκεκριμένων κειμένων στο πλαίσιο 53 ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων Α &Β Δημοτικού. Το δελφίνι, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2009, σ Αλ. Σιδεράς, «Αυτοβιογραφικά στοιχεία στη διδακτορική διατριβή του Γεωργίου Βιζυηνού», Θρακικά, τ. 11, Αθήνα , ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων Α &Β Δημοτικού. Το δελφίνι, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2009, σ ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Ανθολόγιο Λογοτεχνικών Κειμένων Α & Β Δημοτικού. Το δελφίνι. Βιβλίο δασκάλου, ΟΕΔΒ, Αθήνα 2008, σ ό.π. σ

14 της διδασκαλίας της λογοτεχνίας. Η γλώσσα του Βιζυηνού είναι δύσκολη για το Δημοτικό Σχολείο. Κι όμως, Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) του Υπουργείου Πολιτισμού σε ένα εξαιρετικά υψηλής αισθητικής εικονογραφημένο βιβλίο με τίτλο: Γ. Μ. ΒΙΖΥΗΝΟΣ τα ταξίδια του 58, με πλαίσιο τη βασική σκοποθεσία του ΔΕΠΠΣ για την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, δηλαδή τη δημιουργία συνειδητών αναγνωστών και τη γνώση της λογοτεχνικής παραγωγής της χώρας μας σε συνδυασμό με την εξυπηρέτηση στόχων διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, καταθέτει μία διαφορετική διδακτική πρόταση. Με επίκεντρο το πρωταγωνιστικό πρόσωπο του έργου, τον μικρό Γιωργή, που είναι συνομήλικος των αναγνωστών, παρουσιάζει συνολικά το πεζογράφημα ως μία δημιουργική εικονογραφημένη περίληψη, η οποία επικεντρώνεται στα στοιχεία της πλοκής που συγκινούν το παιδί του σήμερα χωρίς να αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του διηγήματος Το μόνον της ζωής μου ταξείδιον. Εικόνες και φωτογραφίες αισθητοποιούν τον χώρο και κάνουν οικεία τα πρόσωπα. Η δυσκολία της γλώσσας ξεπερνιέται με ευρηματικότητα. Εκεί όπου η φωτογραφία ή η εικόνα αποτελούν ενεργό υλικό υποστηρίζοντας το κείμενο, αυτό παρατίθεται στην πρωτόλεια γλωσσική του μορφή. Το οπτικό υλικό συμμετέχει στη δημιουργία του νοήματος, δημιουργώντας προϋποθέσεις αξιοποίησης των ουσιαστικά πολυτροπικών κειμενικών συνθέσεων. Εκεί που δεν είναι εφικτό, το κείμενο δίνεται σε μία προσεγμένη διασκευή στη δημοτική γλώσσα. Δραστηριότητες διαπολιτισμικού χαρακτήρα, όπως γλυκά που άρεσαν στον Γιωργή και είναι τούρκικα κ.ά., ολοκληρώνουν την προσπάθεια 59. Συμπέρασμα Το έργο του Βιζυηνού είτε ως λογοτεχνία στην οποία ο συγγραφέας ενέγραψε σε επίπεδο χαρακτήρων στοιχεία των εννοιολογικών του κύκλων, «αφού το πεζογραφικό του έργο εμφανίζεται να έχει μια πολύ μικρή αξίωση στο φανταστικό και να δίνει την εντύπωση μιας έμμεσης αλλά και με όχι σαφώς προσδιορισμένους σκοπούς και όρια- δοκιμής για αυτοβιογράφηση» 60, είτε ως λογοτεχνία της ρεαλιστικής αγροτικής ηθογραφίας 61 χρησιμοποιώντας αλλά και θέτοντας υπό αμφισβήτηση νόρμες του ρεαλισμού, ως ζωντανός φορέας της θρακιώτικης παράδοσης, προσπαθεί να ξαναπεί τις ιστορίες του Ηρόδοτου 62. Το έργο του εγγράφεται στο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο στη Βιζώ και στην ευρύτερη ύπαιθρο της Θράκης 63. Ο κόσμος του λειτουργεί ανθρωποκεντρικά και ανθρωπομορφικά: «Το ανθρώπινο δράμα είναι ο μόνος σκοπός που αγιάζει τα αφηγηματικά μέσα, και ο συγγραφέας μας ξέρει τη δουλειά του: να μας οδηγεί από τον καλύτερο δρόμο στο τέρμα του ταξιδιού, στη διαλεύκανση του μυστηρίου ή του αινίγματος, δηλ. στη λύση του δράματος (αδιάφορο αν η λύση αυτή ισοδυναμεί με αδιέξοδο)» 64 Οι χαρακτήρες των διηγημάτων του δρουν ως φορείς της σύγκρουσης 58 ΕΚΕΒΙ, Γ. Μ. Βιζυηνός τα ταξίδια του, Υπουργείο Πολιτισμού, Αθήνα Μ. Δημάση, «Η αξιοποίηση του διηγήματος Ο Μοσκώβ Σελήμ» του Γ. Βιζυηνού στη διδακτική πράξη της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης». 60 Β. Αθανασόπουλος, Οι μύθοι της ζωής και του έργου του Βιζυηνού, Καρδαμίτσας, Αθήνα 1992, σ Π. Βουτουρής, Ως εις καθρέπτην... Προτάσεις και υποθέσεις για την ελληνική πεζογραφία του 19ου αιώνα, Νεφέλη, Αθήνα 1995, σ Μ. Χρυσανθόπουλος, Γεώργιος Βιζυηνός: Μεταξύ φαντασίας και μνήμης, Εστία, Αθήνα Γ. Μ. Βιζυηνός, Νεοελληνικά Διηγήματα, επιμ. Π. Μουλλάς Βιβλιοπωλείον της «ΕΣΤΙΑΣ», Αθήνα 2003, σ. νγ. 64 ό.π., σ. ρά. 12

15 δύο πραγματικοτήτων και της συγχώνευσης δύο ταυτοτήτων σε πολλά επίπεδα 65. Η χρήση της καθαρεύουσας και της δημοτικής από τον Βιζυηνό λειτουργεί όχι μόνο με την ιδιότητα των ρεαλιστικών σημάτων, αλλά κυρίως ως δείκτης πολιτισμικών και κοινωνικών διαφορών. Τα χαρακτηριστικά των έργων του καλύπτουν στο σύνολο το πλαίσιο των κριτηρίων επιλογής έργων λογοτεχνίας για διδασκαλία. -το θέμα -την οπτική τους γωνία -τη θέση τους στην εθνική λογοτεχνική παράδοση -τους ανθρώπινους χαρακτήρες -τη γλωσσική ιδιομορφία -τον συγγραφέας -τη δυσκολία που παρουσιάζει για τους μαθητές 66. Η διδασκαλία των έργων του στην ελληνική εκπαίδευση συνολικά, σε επίπεδο στοχοθεσίας και διδακτικής προσέγγισης, εστιάζουν κυρίως στην επιλογή των μέσων τα οποία θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της αναγνωσιμότητας που συναρτάται με τη γλώσσα και παραδοσιακά επικέντρωνε την επικοινωνία του μαθητή με το κείμενο σε ένα εκτενές γλωσσάρι με τις «άγνωστες» δύσκολες λέξεις. Διαπιστώνεται η τάση από την πλευρά των συντακτών των εγχειριδίων να τοποθετούνται συχνά σε ένα δεύτερο επίπεδο στόχοι που να αφορούν την ανάλυση της αφηγημένης ιστορίας και της αφηγηματικής γραφής 67 σε σχέση με τα δρώντα πρόσωπα. Οι συνοδευτικές εργασίες-ερωτήσεις στην πλειοψηφία τους ασχολούνται με την ανάγνωση του έργου ανάγοντας σε πρωταρχικής σημασίας στόχο τη διαδικασία επικοινωνίας του μαθητή με το κείμενο, ο οποίος και εκφράζεται με προφορικό ή γραπτό κείμενο μέσα στο αναγιγνωσκόμενο. Σε κάποιες περιπτώσεις παρατηρείται επέκταση προς την ερμηνεία. Στην περίπτωση των έργων του Βιζυηνού η ερμηνευτική διάθεση προκύπτει από την «ανεπάρκεια» του αναγνώστη σε επίπεδο γλωσσικό. Καλείται έτσι να καταθέσει κείμενο πάνω στο διδασκόμενο. Η διατύπωση κριτικής σχετικά με το έργο καταγράφεται ως πρόθεση των συντακτών των δραστηριοτήτων στο εγχειρίδιο της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Γ τάξης Ενιαίου Λυκείου, Θεωρητική κατεύθυνση, Θετική κατεύθυνση (επιλογής) Β. Αθανασόπουλος, Οι μύθοι της ζωής και του έργου του Βιζυηνού, Καρδαμίτσας, Αθήνα 1992, σ Β. Αποστολίδου, Κριτήρια επιλογής λογοτεχνικών βιβλίων για σχολική χρήση, Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, Αθήνα Α. Τζούμα, Εισαγωγή στην αφηγηματολογία. Θεωρία και εφαρμογή της αφηγηματικής τυπολογίας του G. Genette, Συμμετρία, Αθήνα 1997, και Ε. Γ Καψωμένος, Αφηγηματολογία. Θεωρία και μέθοδοι ανάλυσης της αφηγηματικής πεζογραφίας, Πατάκης, Αθήνα 2003, σσ. 13, ΥΠΕΠΘ-Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Νεοελληνική Λογοτεχνία Γ Ενιαίου Λυκείου, Θεωρητική κατεύθυνση, Θετική κατεύθυνση (επιλογής), ΟΕΔΒ, Αθήνα R. Scholes, Η Δύναμη του Κειμένου. Λογοτεχνική Θεωρία και διδασκαλία των γραμμάτων, μτφρ. Ζωή Μπέλλα, τυπωθήτω, Αθήνα 2005,

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ

ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ ΠΩΣ ΕΡΩΤΕΥΟΝΤΑΙ ΣΤΗ ΒΕΡΟΝΑ; Μικρός οδηγός για δραστηριότητες μελέτης κινηματογραφικών μεταφορών από θεατρικά έργα του Σαίξπηρ αρχική εκδοχή: Θεοδωρίδης Μ. (2006), «Πώς ερωτεύονται στη Βερόνα; σκέψεις για

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ

ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ (ΠΣ) Χρίστος Δούκας Αντιπρόεδρος του ΠΙ Οι Δ/τές ως προωθητές αλλαγών με κέντρο τη μάθηση Χαράσσουν τις κατευθύνσεις Σχεδιάσουν την εφαρμογή στη σχολική πραγματικότητα Αναπτύσσουν

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ

Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΣ Α. ΚΟΥΝΟΥΠΗΣ Υποψήφιος διδάκτωρ Η Ι ΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗΣ «Το λογοτεχνικό κείμενο δουλεύει μέσα μας, και εμείς δουλεύουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ Περιεχόµενα 7 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... 13 ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΓΕΝΙΚΗ ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α Η ΠΑΙ ΑΓΩΓΟΥΣΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑ... 17 Το αντικείµενο της Παιδαγωγικής, η παιδαγωγούσα διδασκαλία, ο ρόλος της ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή

ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή ηµιουργική Ψυχολογική Γραφή Ζωντανά βιβλία, της Ιωάννας Ν. Τριπερίνα, Ψυχολόγου, MSc, µε ιστορίες που µάς δίνουν το έναυσµα να τις βιώσουµε, δραµατοποιήσουµε, συζητήσουµε, διαβάσουµε, ώστε να µάθουµε και

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας

Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας Περιλήψεις εισηγήσεων εργαστηρίου λογοτεχνίας Το πρόγραμμα του εργαστηρίου Βασίλης Βασιλειάδης: Εισαγωγή στη θεματική του εργαστηρίου Αλεξάνδρα Γερακίνη: «Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει». Παρουσίαση

Διαβάστε περισσότερα

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία

Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία Λεξικός δανεισμός και ειδικά λεξιλόγια Πρόταση για διαθεματική διδασκαλία ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Εισαγωγικό μέρος 2. Ειδικά λεξιλόγια και λεξικός δανεισμός 2.1.Διδακτικές προτάσεις 3. Παράδειγμα διδακτικής εφαρμογής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΗ ΓΕΝΙΚΑ Βασικός στόχος είναι η ανατροφοδότηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ο εντοπισμός των μαθησιακών ελλείψεων με σκοπό τη βελτίωση της παρεχόμενης σχολικής εκπαίδευσης. Ειδικότερα

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ 1. Εισαγωγή 220 Γενικός σκοπός του μαθήματος της Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής είναι να προσφέρει τη δυνατότητα στους μαθητές και στις μαθήτριες να εμπλακούν σε μια δημιουργική

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Γ' Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΕΛΕΥΘΕΡΟ-ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ( Εικαστική και Αρχιτεκτονική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ Δ.Σ. ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: ΠΟΥΓΑΡΙΔΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΑΞΗ : Γ ΦΛΩΡΙΝΑ 2014 1 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ : «ΣΕΡΓΙΑΝΙ ΣΤΟΥΣ ΡΟΜΟΥΣ ΤΗΣ ΦΛΩΡΙΝΑΣ» ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΣ : ΠΟΥΓΑΡΙ ΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης)

ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΕΛΕΥΘΕΡΟ - ΠΡΟΟΠΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ Β Ενιαίου Λυκείου (Μάθημα : Κατεύθυνσης) ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ Το μάθημα απευθύνεται σε μαθητές με ειδικό ενδιαφέρον για το ΣΧΕΔΙΟ (Ελεύθερο και Προοπτικό) και που ενδέχεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΩΝΗΣΗ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ (µικρές τάξεις ηµοτικού) Σχεδιασµός σεναρίου µε θέµα «Ο καιρός» µε τη χρήση λογισµικών γενικής χρήσης, οπτικοποίησης, διαδικτύου και λογισµικών εννοιολογικής χαρτογράφησης. ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Το Κέντρο Ελληνικού Πολιτισμού www.hcc.edu.gr οργανώνει από το 2000 σε σταθερή βάση, κάθε φθινόπωρο, άνοιξη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό

Γενικές Οδηγίες. προς τον / την εκπαιδευτικό Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό 1 Γενικές Οδηγίες προς τον / την εκπαιδευτικό Τα δύο τεύχη Ιστορίας-Γεωγραφίας αποτελούν δειγματικές διδακτικές ενότητες οι οποίες μπορούν να μυήσουν αποτελεσματικά

Διαβάστε περισσότερα

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας

154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας 154 Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Αθήνας Σκοπός Σκοπός του Τμήματος είναι η παιδαγωγική κατάρτιση ατόμων, που θα ασχοληθούν με την εκπαίδευση και αγωγή παιδιών προσχολικής ηλικίας. Διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση

Advanced Subsidiary. Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο. Κατανόηση Advanced Subsidiary Advanced GCE Survival Δεξιότητες Α Β Γ Δ Κατανόηση γραπτού λόγου Μετάφραση Γραπτό κείμενο Κατανόηση γραπτού λόγου Κατανόηση κειμένων σε προεπιλεγμένα θέματα/κείμενα Functional Operational

Διαβάστε περισσότερα

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού

Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού Ενδιάμεση Έκθεση: Ποσοτικά Ευρήματα Έρευνας απόψεων Σχολικών Συμβούλων για τα Γνωστικά Αντικείμενα του Δημοτικού ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Η παρούσα έρευνα έχει σκοπό τη συλλογή εμπειρικών δεδομένων σχετικά με

Διαβάστε περισσότερα

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός»

Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Αφροδίτη Βακάλη: «Σε όλες τις εποχές ο δρόμος της συγγραφής ήταν και είναι μοναχικός» Η Αφροδίτη Βακάλη γεννήθηκε στην Αθήνα το 1965 και είναι εκπαιδευτικός. Σπούδασε Αγγλική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ

ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΩ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ 1 ΑΠΌ ΤΗ «ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ»ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΆΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΏΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΉ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΤΆΞΗ Ε.ΚΟΛΈΖΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΕΙΣΗΓΗΣΗΣ 1. Τι αλλαγές επιχειρούν τα νέα ΠΣ; 2 2. Γιατί το πέρασμα στην πράξη (θα)

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Τρίγωνα - Είδη τριγώνων ως προς τις γωνίες και τις πλευρές - Ύψη τριγώνου

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Τρίγωνα - Είδη τριγώνων ως προς τις γωνίες και τις πλευρές - Ύψη τριγώνου ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Τρίγωνα - Είδη τριγώνων ως προς τις γωνίες και τις πλευρές - Ύψη τριγώνου Κανέλλα Κούτση ΚΣΕ 7ο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Πράξη «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ, στους Αξονες Προτεραιότητας 1,2,3, - Οριζόντια Πράξη», ΑΡXAIA ΕΛΛΗΝΙΚH ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ- ΕΥΡΙΠΙΔΟΥ ΕΛΕΝΗ- Γ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Δρ. Χαρά Κοσεγιάν Οκτώβρης 2011

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ ΠΟΛΥΤΕΧΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ Διδακτική της Πληροφορικής Η Πληροφορική ως αντικείμενο και ως εργαλείο μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση

Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Τομέας Νεοελληνικής Φιλολογίας Τμήμα Φιλολογίας EΚΠΑ Επιστημονικό συνέδριο Η Νεοελληνική Λογοτεχνία σήμερα Κοινωνία και Εκπαίδευση Πέμπτη 28 Νοεμβρίου - Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2013 Αίθουσα «Αντώνης Τρίτσης»

Διαβάστε περισσότερα

Σ ένα συνοριακό σταθμό

Σ ένα συνοριακό σταθμό Σ ένα συνοριακό σταθμό - Αντώνη Σαμαράκη Σχεδιασμός πρότασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος Δημιουργία κλίματος δεκτικότητας Προβάλλονται εικόνες σχετικές με σταθμούς και τρένα με μουσική υπόκρουση και

Διαβάστε περισσότερα

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΥΛΛΟΓΗΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: ΝΙΚΟΣ ΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1930 ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880 ΣΤΗ ΓΕΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΑΣΑΠΗΣ Επιμέλεια 7 o Διήμερο Διαλόγου για τη Διδασκαλία των Μαθηματικών 15 & 16 Μαρτίου 2008 Ομάδα Έρευνας της Μαθηματικής Εκπαίδευσης ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ i ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ 2014-2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 17448 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: Κατσικογιώργου Ειρήνη Θέματα Α. Στο κείμενο καταγράφονται τα χαρακτηριστικά του δημοσιογραφικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΔΙΑΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΔΙΑΤΜΗΜΑΤΙΚΟ ΠΜΣ «ΤΟΠΙΚΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ» ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά

Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων. Επίπεδο Α1 για παιδιά Αυτοαξιολόγηση: Δήλωση γλωσσικών ικανοτήτων ΜΠΟΡΩ ΝΑ Επίπεδο Α1 για παιδιά Κατανόηση προφορικού λόγου Μπορώ, όταν ο λόγος είναι αργός, καθαρός με μεγάλες παύσεις και επαναλήψεις και χρήση οπτικών μέσων:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Ιωάννινα, 5/6/2008 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων προκηρύσσει Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στις Επιστήμες της Αγωγής για το ακαδημαϊκό έτος

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού)

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού) ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ: Σχεδιασμός Αναλυτικών Προγραμμάτων (Γλώσσας και Πολιτισμού) Δρ. Μανόλης Αλεξάκης Συντονιστής Γραφείου Βρυξελλών Αθήνα 10-11 Οκτωβρίου 2014 Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Εισαγωγή στο Γραμματισμό Περίγραμμα μαθήματος Μαρία Παπαδοπούλου ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ 1.. Ενημέρωση για το μάθημα και Εισαγωγή Θεματικές περιοχές, Σύστημα αξιολόγησης. Το πλαίσιο του γραμματισμού. Γραμματισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη

Έναρξη του Συνεδρίου Eλένη Χοντολίδου. ΕΝΟΤΗΤΑ Ι: Γλώσσα, λογοτεχνία & ιστορία στη σχολική εκπαίδευση Συντονισμός: Αντωνία Παπαδάκη & Άννα Ρογδάκη Παρασκευή 14 Οκτωβρίου 2011 15.00-15.30 Εγγραφές 15.30-16.00 Χαιρετισμοί από τον Πρύτανη του Α.Π.Θ. Καθηγητή κο Γιάννη Μυλόπουλο από τον Κοσμήτορα της Φιλοσοφικής Σχολής Καθηγητή κο Μιλτιάδη Παπανικολάου

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΤΟΥ ΟΡΙΟΥ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΟΡΙΟ ΣΥΝΑΡΤΗΣΗΣ ΕΞ ΑΡΙΣΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΕΚ ΔΕΞΙΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ: ΚΟΥΤΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας

Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Με ποιούς τρόπους μπορεί να αξιοποιηθεί η τέχνη ως μέσο διδασκαλίας της Ευρωπαϊκής Ιστορίας Europe at Schools through Art and Simulation (EuropeStARTS) Δράσης KA1 του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Jean Monnet

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ»

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΗΡΙΑ «ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ» ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Περιληπτική Απόδοση Κειμένων ΑΣΚΗΣΗ: Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόμενο του κειμένου που ακολουθεί σε μία παράγραφο 100 έως 120 λέξεων. (Πανελλαδικές Εξετάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΓΝΩΣΤΙΚΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Θεματικές ενότητες για τις εισαγωγικές εξετάσεις του Μεταπτυχιακού Προγράμματος του Παιδαγωγικού

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, !! Ἡ μήτηρμουἐκρέμασετὴνκεφαλήν,ὡςκατάδικος,ὅστιςἴσταται πληκτικῆςσιωπῆς. ἐνώπιοντοῦκριτοῦτουμὲτὴνσυναίσθησιντρομεροῦτινὸςἐγκλήματος. -Μάλιστα,μητέρα!Πῶςδὲντὸ'θυμοῦμαι!ἦτανἡμόνημαςἀδελφὴ, -Τὸ'θυμᾶσαιτὸἈννιώ

Διαβάστε περισσότερα

"...πέρα από την πληροφορία"

...πέρα από την πληροφορία Σχεδιασμός Εκπαιδευτικού Υλικού Το Σεμινάριο (διάρκειας 12-16 ωρών) πραγματοποιήθηκε δύο φορές (Ιούνιος 2013 και Οκτώβριος 2013) με τη φροντίδα του Ελληνικού Τμήματος ICOM. Υπεύθυνος Σεμιναρίου - εισηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

Π Α Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Α Ε Ν Ω Σ Η Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ω Ν Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. 12-14 Νοεμβρίου 2009 ΜΥΤΙΛΗΝΗ

Π Α Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Α Ε Ν Ω Σ Η Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ω Ν Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. 12-14 Νοεμβρίου 2009 ΜΥΤΙΛΗΝΗ Π Α Ν Ε Λ Λ Η Ν Ι Α Ε Ν Ω Σ Η Φ Ι Λ Ο Λ Ο Γ Ω Ν 36 ο Ετήσιο Συνέδριο Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 12-14 Νοεμβρίου 2009 ΜΥΤΙΛΗΝΗ Αίθουσα Δημοτικού Θεάτρου Πέμπτη, 12 Νοεμβρίου 2009

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος

ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ. Περιεχόμενο Τμήματος ΤΕΙ ΙΟΝΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ Γνωστικό περιεχόμενο Περιεχόμενο Τμήματος Το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας καταλαμβάνει σημαντική θέση στο χώρο των

Διαβάστε περισσότερα

Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας: Αθήνα, 04-03-2014 Αρ. Πρωτ. 30631/Γ2

Βαθμός Ασφαλείας: Να διατηρηθεί μέχρι: Βαθ. Προτεραιότητας: Αθήνα, 04-03-2014 Αρ. Πρωτ. 30631/Γ2 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ----- ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α ----- Ταχ. Δ/νση: Ανδρέα Παπανδρέου 37 Τ.Κ. Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΧΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ»

«ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΗ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΧΝΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ» Ιουλιανού 28 (1 ος όροφος) - 10434 ΑΘΗΝΑ Σύμπραξη ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ και ΙΝΕ/ΓΣΕΕ για τη Δια Βίου Μάθηση Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου Μη Κερδοσκοπικό ΑΘΗΝΑ 2006 Τηλέφωνο: 210 88 38 680 Φαξ: 210 88 38 148 Email:

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ. 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε.

ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ. 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ 6 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. 10 ης Συνεδρίας Σ.Π.Δ.Ε. Συνοδευτικό Θέματος 2: ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Βασικές θέσεις για αναλυτικά προγράμματα και σχολικά βιβλία με βάση τα πορίσματα και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γλώσσα Ε Δημοτικού (β τεύχος) Mια ενδεικτική πρόταση προσέγγισης της Ενότητας 9: «Βιβλία-Βιβλιοθήκες» β τεύχος

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γλώσσα Ε Δημοτικού (β τεύχος) Mια ενδεικτική πρόταση προσέγγισης της Ενότητας 9: «Βιβλία-Βιβλιοθήκες» β τεύχος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γλώσσα Ε Δημοτικού (β τεύχος) Mια ενδεικτική πρόταση προσέγγισης της Ενότητας 9: «Βιβλία-Βιβλιοθήκες» β τεύχος Άννα Γεωργίου Ομάδα Εργασίας Γλώσσας-ΔΕ 2013-2014 «Το σχολικό εγχειρίδιο αξιοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ - ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΠΟ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Θα διδαχτούν η Ομήρου Οδύσσεια και οι Ηροδότου Ιστορίες σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Α) ΟΜΗΡΟΥ ΟΔΥΣΣΕΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών (ΑΠΣ) Curriculum Γεωλογίας - Γεωγραφίας Κική Μακρή, Γεωλόγος M.Sc Υπ. Διδάκτορας Διδασκαλίας της Γεωλογίας kmakri@geo.auth.gr Η δομή του Ελληνικού Εκπαιδευτικού Συστήματος Η

Διαβάστε περισσότερα

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές

Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Πρόγραμμα Εκμάθησης της Ελληνικής ως δεύτερης /ξένης γλώσσας στη Μέση Εκπαίδευση Διαγνωστικά δοκίμια ελληνομάθειας για Γυμνάσια & Λύκεια /Τεχνικές Σχολές Σεπτέμβριος 2011 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου,

Διαβάστε περισσότερα

γνωριμία των Ελλήνων μαθητών με το ρωσικό πολιτισμό και έτσι σε μια διαπολιτισμική κατεύθυνση της βασικής σκοποθεσίας.

γνωριμία των Ελλήνων μαθητών με το ρωσικό πολιτισμό και έτσι σε μια διαπολιτισμική κατεύθυνση της βασικής σκοποθεσίας. 1 2 Η ρωσική λογοτεχνία στα σχολικά εγχειρίδια Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Συγκριτική παρουσίαση των αναφορών στα παλιά και τα καινούρια εγχειρίδια. Περίληψη Στην εργασία καταγράφονται

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΠΙΠΕΔΟ ΣΠΟΥΔΩΝ 7 ο ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΑΥ3 ΕΞΑΜΗΝΟΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΙ ΠΟΙΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Νεοελληνική Γλώσσα. Γ Λυκείου. Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες» Π.3.2.1 Εκπαιδευτικά σενάρια και μαθησιακές δραστηριότητες, σύμφωνα με συγκεκριμένες προδιαγραφές, που αντιστοιχούν σε 30 διδακτικές ώρες ανά τάξη Νεοελληνική Γλώσσα Γ Λυκείου Τίτλος: «Κοινωνικές Αξίες»

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ

Σύνδεσµος Καθηγητών Γαλλικής Γλώσσας 1 Πανεπιστηµιακής Εκπαίδευσηςwww.apf.gr .» ΜΑΡΝΗ 43 104 38 ΑΘΗΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΩΝ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΩΝ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗ ΕΥΤΕΡΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Κυριακή 28-1-2007 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΑ - ΓΕΝΙΚΗ Ι ΑΚΤΙΚΗ (συντελεστής βαρύτητας 40%) 1. Στο δηµόσιο σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Μοιραζόμαστε ιδέες και προτάσεις στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς 2014-15.

Μοιραζόμαστε ιδέες και προτάσεις στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς 2014-15. 4 ο Γυμνάσιο Ηρακλείου Τίτλος : «Η δική μας ΆλκηΖέη». Μελέτη και αξιοποίηση τριών μυθιστορημάτων με την ομαδοσυνεργατική μέθοδο στην Νεοελληνική Λογοτεχνία της Β Γυμνασίου Υπεύθυνες καθηγήτριες: Μακράκη

Διαβάστε περισσότερα