Γιπλωμαηική Δργαζία. ηων θοιηηηών ηος Σμήμαηορ Ηλεκηπολόγων Μησανικών και Σεσνολογίαρ Τπολογιζηών ηηρ Πολςηεσνικήρ σολήρ ηος Πανεπιζηημίος Παηπών

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γιπλωμαηική Δργαζία. ηων θοιηηηών ηος Σμήμαηορ Ηλεκηπολόγων Μησανικών και Σεσνολογίαρ Τπολογιζηών ηηρ Πολςηεσνικήρ σολήρ ηος Πανεπιζηημίος Παηπών"

Transcript

1 ΠΑΝΔΠΙΣΗΜΙΟ ΠΑΣΡΩΝ ΣΜΗΜΑ ΗΛΔΚΣΡΟΛΟΓΩΝ ΜΗΥΑΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΔΥΝΟΛΟΓΙΑ ΤΠΟΛΟΓΙΣΩΝ ΣΟΜΔΑ ΤΣΗΜΑΣΩΝ ΗΛΔΚΣΡΙΚΗ ΔΝΔΡΓΔΙΑ ΔΡΓΑΣΗΡΙΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΜΔΣΑΦΟΡΑ, ΓΙΑΝΟΜΗ ΚΑΙ ΥΡΗΙΜΟΠΟΙΗΔΩ ΗΛΔΚΣΡΙΚΗ ΔΝΔΡΓΔΙΑ Γιπλωμαηική Δργαζία ηων θοιηηηών ηος Σμήμαηορ Ηλεκηπολόγων Μησανικών και Σεσνολογίαρ Τπολογιζηών ηηρ Πολςηεσνικήρ σολήρ ηος Πανεπιζηημίος Παηπών ΥΑΡΙΛΑΟΤ ΥΑΡΙΛΑΟΤ ηοσ ΓΔΩΡΓΙΟΤ Απιθμόρ Μηηπώος: 6175 & ΠΑΠΑΓΑΜΙΑΝΟΤ ΑΝΣΡΔΑ ηοσ ΑΛΔΞΑΝΓΡΟΤ Απιθμόρ Μηηπώος: 6174 Θέμα: «τεδιαζμός Δζωηερικής Ηλεκηρικής Δγκαηάζηαζης και Ακοσζηικής Μελέηης με ηην βοήθεια ηλεκηρονικού σπολογιζηή, ηοσ Μαρκιδείοσ Θεάηροσ ηης πόλεως Πάθοσ Κύπροσ» Δπιβλέπων ΔΠΙΚΟΤΡΟ ΚΑΘΗΓΗΣΗ Σ. ΒΑΙΛΑΝΣΩΝΟΠΟΤΛΟ Αριθμός Γιπλωμαηικής Δργαζίας: Πάηπα, Ιούλιορ 2010

2

3 ΠΙΣΟΠΟΙΗΗ Πιζηοποιείηαι όηι η Γιπλωμαηική Δπγαζία με θέμα «τεδιαζμός Δζωηερικής Ηλεκηρικής Δγκαηάζηαζης και Ακοσζηικής Μελέηης με ηην βοήθεια ηλεκηρονικού σπολογιζηή, ηοσ Μαρκιδείοσ Θεάηροσ ηης πόλεως Πάθοσ Κύπροσ» ηων θοιηηηών ηος Σμήμαηορ Ηλεκηπολόγων Μησανικών και Σεσνολογίαρ Τπολογιζηών ΥΑΡΙΛΑΟΤ ΥΑΡΙΛΑΟΤ ηοσ ΓΔΩΡΓΙΟΤ Απιθμόρ Μηηπώος: 6175 & ΠΑΠΑΓΑΜΙΑΝΟΤ ΑΝΣΡΔΑ ηοσ ΑΛΔΞΑΝΓΡΟΤ Απιθμόρ Μηηπώος: 6174 Παποςζιάζηηκε δημόζια και εξεηάζηηκε ζηο Σμήμα Ηλεκηπολόγων Μησανικών και Σεσνολογίαρ Τπολογιζηών ζηιρ././2010 Ο Δπιβλέπων Ο Γιεςθςνηήρ ηος Σομέα Eπίκοςπορ Καθηγηηήρ ηαμάηηρ Βαζιλανηωνόποςλορ Καθηγηηήρ Ανηώνιορ Αλεξανδπίδηρ

4

5 Αριθμός Γιπλωμαηικής Δργαζίας: Θέμα: «τεδιαζμός Δζωηερικής Ηλεκηρικής Δγκαηάζηαζης και Ακοσζηικής Μελέηης με ηην βοήθεια ηλεκηρονικού σπολογιζηή, ηοσ Μαρκιδείοσ Θεάηροσ ηης πόλεως Πάθοσ Κύπροσ» Φοιηηηές: Υαριλάοσ Υαρίλαος Παπαδαμιανού Ανηρέας Δπιβλέπων: ηαμάηης Βαζιλανηωνόποσλος

6 I Ππόλογορ Σηελ επνρή ηεο αλεπηπγκέλεο ηερλνινγίαο πνπ δνύκε ε επηζηήκε ηνπ ειεθηξνιόγνπ κεραληθνύ βξίζθεη εθαξκνγή ζε πνιινύο ηνκείο θαη γηα ην ιόγν απηό ν ειεθηξνιόγνο κεραληθόο κε ηηο γλώζεηο ηνπ δηαδξακαηίδεη έλα πνιύ ζεκαληηθό ξόιν. Γύν από ηνπο ηνκείο απηνύο είλαη ν ηνκέαο ησλ ειεθηξηθώλ εγθαηαζηάζεσλ θαη θαη επέθηαζε ηεο επηβεβιεκέλεο ειεθηξνινγηθήο κειέηεο ε νπνία πξνεγείηαη ηεο εγθαηάζηαζεο θαη ν ηνκέαο ησλ αθνπζηηθώλ κειεηώλ ζύκθσλα κε ηηο νπνίεο κειεηάηαη ε αθνπζηηθή ζπκπεξηθνξά αξρηηεθηνληθώλ θηεξίσλ, εθπαηδεπηηθώλ ρώξσλ, ρώξσλ ςπραγσγίαο θαη δηαζθέδαζεο θ.α. Με απηνύο ηνπο δύν ηνκείο ζα αζρνιεζνύκε ζηελ παξνύζα δηπισκαηηθή εξγαζία. Με ηελ ξαγδαία εμέιημε ηεο ηερλνινγίαο αλαπηύρζεθαλ δηάθνξα ινγηζκηθά πξνγξάκκαηα ππνινγηζηώλ ηα νπνία αληαπνθξίλνληαη ζηηο πιένλ ζύγρξνλεο απαηηήζεηο ηνπ αλζξώπνπ ώζηε λα δηεπθνιύλεηαη ζηελ θαζεκεξηλή ηνπ δσή θαη εξγαζία Γύν από ηα πιένλ επέιηθηα εκπνξηθά πξνγξάκκαηα ζρεδίαζεο ηελ ζεκεξηλή επνρή είλαη ην AutoCAD θαη ην Catt-Acoustic κε ηα νπνία αζρνινύκαζηε ζε απηήλ ηελ εξγαζία γηα ηελ εθηέιεζε ηεο ειεθηξνινγηθήο θαη αθνπζηηθήο κειέηεο αληίζηνηρα. Πξώηα απ όινπο, ζέινπκε λα επραξηζηήζνπκε ηνλ επηβιέπνληα ηεο δηπισκαηηθήο καο εξγαζίαο, Δπίθνπξν Καζεγεηή Ζιεθηξνιόγσλ Μεραληθώλ θαη Τερλνινγίαο Υπνινγηζηώλ θ. Σηακάηε Βαζηιαλησλόπνπιν γηα ηελ πξόηαζή ηνπ λα αζρνιεζνύκε κε απηό ην ζύγρξνλν θαη παξάιιεια ελδηαθέξνλ ζέκα, αιιά θαη γηα ηελ πνιύηηκε βνήζεηά ηνπ, ηελ νπνία καο παξείρε θαζ όιε ηε δηάξθεηα ηεο εθπόλεζεο ηεο εξγαζίαο καο. Δπίζεο, επραξηζηίεο νθείινληαη θαη ζηνλ ζπλεμεηαζηή ηεο δηπισκαηηθήο καο εξγαζίαο Αλαπιεξσηή Καζεγεηή Ζιεθηξνιόγσλ Μεραληθώλ θαη Τερλνινγίαο Υπνινγηζηώλ θ. Μνπξηδόπνπιν Ν. Ησάλλε γηα ηελ πνιύηηκε βνήζεηα ηνπ ζηελ όιε εξγαζία Θα ήηαλ παξάιεηςε καο λα κελ επραξηζηήζνπκε ην ηκήκα πνιηηηζηηθώλ ππεξεζηώλ ηνπ Γήκνπ Πάθνπ από ην νπνίν εμαζθαιίζακε ηα αξρηηεθηνληθά ζρέδηα ηνπ Μαξθηδείνπ ζεάηξνπ, θαζώο θαη ηνπο δηδαθηνξηθνύο θνηηεηέο ηνπ εξγαζηεξίνπ ειεθηξαθνπζηηθήο. Ωζηόζν, ζα ζέιακε λα επραξηζηήζνπκε βαζύηαηα ηνπο γνλείο καο γηα ηελ ακέξηζηε ζπκπαξάζηαζε ηνπο θαζ όιε ηελ δηάξθεηα ηεο εθπόλεζεο ηεο δηπισκαηηθήο καο εξγαζίαο. Τέινο, αμίδεη λα ζεκεησζεί όηη ε εθπόλεζε ηεο δηπισκαηηθήο απηήο εξγαζίαο έγηλε ζε όια ηα ζηάδηα ηεο από θνηλνύ, ώζηε λα είκαζηε θαη νη δπν άξηζηνη γλώζηεο θαη ησλ δύν κεξώλ από ηα νπνία απνηειείηαη ε εξγαζία καο, δειαδή ηεο ειεθηξνινγηθήο θαη ηεο αθνπζηηθήο κειέηεο, θαη ζε ζέζε λα αληεπεμέιζνπκε κειινληηθά ζε ζέκαηα πνπ αθνξνύλ ηνπο δύν απηνύο ηνκείο.

7 II Πεπίλητη Σε απηή ηε δηπισκαηηθή εξγαζία αζρνιεζήθακε κε ηνλ ζρεδηαζκό Δζσηεξηθήο Ζιεθηξηθήο Δγθαηάζηαζεο θαη Αθνπζηηθήο Μειέηεο, κε ηελ βνήζεηα ειεθηξνληθνύ ππνινγηζηή (AutoCAD θαη CATT-Acoustic), ηνπ Μαξθηδείνπ Θεάηξνπ ηεο πόιεσο Πάθνπ Κύπξνπ. Ζ δηπισκαηηθή εξγαζία ρσξίδεηαη ζε 2 κέξε. Τν πξώην κέξνο πεξηιακβάλεη ηελ ειεθηξνινγηθή κειέηε (θεθάιαηα 1 έσο 7) θαη ην δεύηεξν κέξνο πεξηιακβάλεη ηελ αθνπζηηθή κειέηε (θεθάιαηα 8 έσο 11). Σην πξώην θεθάιαην γίλεηαη κηα ζπλνπηηθή πεξηγξαθή ηνπ ζρεδηαζηηθνύ πξνγξάκκαηνο AutoCAD θαη ησλ ειεθηξνινγηθώλ ζπκβόισλ πνπ ρξεζηκνπνηνύκε. Σην δεύηεξν θεθάιαην γίλεηαη πεξηγξαθή ησλ βαζηθώλ εμαξηεκάησλ Δζσηεξηθήο Ζιεθηξηθήο Δγθαηάζηαζεο θαη ηεο ιεηηνπξγίαο ηνπο θαη αλαθέξνληαη νη ηύπνη πνπ ρξεζηκνπνηνύκε ζηελ παξνύζα εγθαηάζηαζε. Σην ηξίην θεθάιαην εθηειείηαη ν ππνινγηζκόο ηεο δηαηνκήο ησλ αγσγώλ ησλ θπθισκάησλ θαη ησλ αζθαιεηώλ πξνζηαζίαο πνπ ζα ρξεζηκνπνηεζνύλ ζηελ ππό κειέηε εγθαηάζηαζε. Σην ηέηαξην θεθάιαην πεξηγξάθεηαη εθηεηακέλα ε ζεσξία ηεο θσηνηερλίαο, δειαδή ηα είδε θσηηζκνύ, ηα είδε θσηηζηηθώλ ζπζθεπώλ, νη λόκνη θσηηζκνύ, ν ηξόπνο επηινγήο ησλ θσηηζηηθώλ ζσκάησλ θιπ. Σην πέκπην θεθάιαην γίλεηαη ε θσηνηερληθή κειέηε ε νπνία πεξηιακβάλεη όινπο ηνπο ππνινγηζκνύο γηα ηελ επηινγή ηνπ αξηζκνύ θαη ηνπ ηύπνπ ησλ θσηηζηηθώλ ζσκάησλ πνπ πεξηιακβάλεη ε εγθαηάζηαζε πνπ κειεηνύκε, κε ζηόρν ηελ ζύγθξηζε κε ηα ήδε ππάξρνληα, ηελ επαιήζεπζε θαη πξνηάζεηο ελαιιαθηηθώλ επηινγώλ θαη ηξόπσλ βειηίσζεο όπνπ απηό θξίλεηαη αλαγθαίν. Σην έθην θεθάιαην παξνπζηάδνληαη ηα θπθιώκαηα αζζελώλ ξεπκάησλ καδί κε ηνλ ππνινγηζκόο ηεο δηαηνκήο ησλ αγσγώλ ησλ θπθισκάησλ απηώλ θαη ησλ αζθαιεηώλ πξνζηαζίαο. Σην έβδνκν θεθάιαην παξαζέηνληαη νη γεληθνί θαλόλεο ιεηηνπξγίαο ηεο εγθαηάζηαζεο κε βάζε ηνπο θαλνληζκνύο ηνπ ΔΛ.Ο.Τ (Διιεληθνύ Οξγαληζκνύ Τππνπνίεζεο) θαη νη κέζνδνη πξνζηαζίαο πνπ εθαξκόδνληαη. Σην όγδνν θεθάιαην παξνπζηάδεηαη ε ζεσξία αθνπζηηθήο θιεηζηώλ ρώξσλ, όπνπ εμεγνύληαη βαζηθέο έλλνηεο, νη ηερληθέο πξνζνκνίσζεο αθνπζηηθώλ ρώξσλ, ηα είδε ησλ ερεηηθώλ πεδίσλ θαη νη αθνπζηηθέο παξάκεηξνη πνπ ραξαθηεξίδνπλ έλα αθνπζηηθό ρώξν. Σην έλαην θεθάιαην γίλεηαη αλαθνξά ζην ινγηζκηθό πξνζνκνίσζεο Catt-Acoustic ην νπνίν είλαη ην ινγηζκηθό πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ κειέηε ηεο αθνπζηηθήο θιεηζηώλ ρώξσλ θαη ρξεζηκνπνηνύκε θαη ζηελ παξνύζα εξγαζία. Σην δέθαην θεθάιαην παξνπζηάδεηαη ε πινπνίεζε πξνζνκνίσζεο ηνπ Μαξθηδείνπ ζεάηξνπ. Γίλεηαη πεξηγξαθή ηνπ εζσηεξηθνύ ρώξνπ θαη αλαιύνληαη ηα επηκέξνπο βήκαηα πινπνίεζε ηεο ηξηζδηάζηαηεο απεηθόληζεο θαη ηεο αθνπζηηθήο πξνζνκνίσζεο ηνπ ζεάηξνπ. Σην ελδέθαην θεθάιαην παξνπζηάδνληαη ηα απνηειέζκαηα ηεο πινπνίεζεο πξνζνκνίσζεο ηνπ ζεάηξνπ θαη ζπγθεθξηκέλα ηα απνηειέζκαηα πιήξνπο πξόβιεςεο (Full detailed calculation) θαη ηεο απεηθόληζεο πεξηνρήο αθξναηεξίνπ (Audience area mapping) καδί κε ηα αληίζηνηρα γξαθήκαηα γηα ηελ θάζε πεξίπησζε. Δπηπιένλ αλαιύνπκε ηηο παξαηεξήζεηο θαη ηα

8 ζπκπεξάζκαηα καο γηα ηα απνηειέζκαηα καο, ζύκθσλα κε ηα νπνία θξίλεηαη ε θαηαιιειόηεηα ηνπ ρώξνπ ηνπ ζεάηξνπ γηα ηηο δηάθνξεο ρξήζεηο. III

9 IV

10 V ΠΔΡΙΔΥΟΜΔΝΑ Ππόλογορ.... Πεπίλητη. Πεπιεσόμενα Διζαγυγή Η ΗΗ V IX Κεθάλαιο Ππώηο: Σο ζσεδιαζηικό Ππόγπαμμα AutoCAD Ηλεκηπολογικά ύμβολα 1.1 Τν ζρεδηαζηηθό πξόγξακκα AutoCAD Δηζαγσγή Γεληθά πεξί AutoCAD Τν AutoCAD σο εξγαιείν κεραληθνύ Ζιεθηξνινγηθά ζύκβνια Δηζαγσγή Τππνπνίεζε α Γεληθά β Τππνπνίεζε ζηελ Διιάδα Τα ειεθηξνινγηθά ζύκβνια πνπ ρξεζηκνπνηνύληαη ζηε παξνύζα εξγαζία... 4 Κεθάλαιο Γεύηεπο: Βαζικά εξαπηήμαηα εζυηεπικήρ ηλεκηπικήρ εγκαηάζηαζηρ και λειηοςπγία ηοςρ 2.1 Γεληθά Αγσγνί θαη θαιώδηα Υπνινγηζκόο δηαηνκήο αγσγώλ Γηαηνκή αζθαινύο ιεηηνπξγίαο Γηαηνκή θαιήο ιεηηνπξγίαο Σσιήλεο Γηαθιαδώζεηο Τ θαη θνπηηά δηαθιαδώζεσλ Όξγαλα πξνζηαζίαο Γηαθόπηεο Πίλαθεο δηαλνκήο Γξακκή κεηξεηή πίλαθα / Παξνρή Κεθάλαιο Σπίηο: Τπολογιζμόρ διαηομών και αζθαλειών αγυγών ηηρ ςπό μελέηη εγκαηάζηαζηρ 3.1 Δηζαγσγή Κπθιώκαηα Φσηηζκνύ (L) Κπθιώκαηα ξεπκαηνδνηώλ () Κπθιώκαηα θιηκαηηζκνύ (FAN COIL F.C) Κπθιώκαηα Ζιεθηξηθώλ Θεξκνζηθώλσλ (Τ) Κεθάλαιο Σέηαπηο: Φυηοηεσνία 4.1 Γεληθά Φσηεηλέο πεγέο... 38

11 VI 4.3 Δίδε θσηηζηηθώλ ζπζθεπώλ Λακπηήξεο ππξάθησζεο Λακπηήξεο αηκώλ πδξαξγύξνπ Λακπηήξεο αηκώλ λαηξίνπ Λακπηήξεο θζνξηζκνύ Φσηηζηηθά ζώκαηα Δπηινγή ρξεζηκνπνηνύκελνπ ιακπηήξα ζε θσηηζηηθό ζώκα Δίδε θσηηζκνύ Άκεζνο θσηηζκόο Ζκηάκεζνο θσηηζκόο Οκνηόκνξθνο θσηηζκόο Ζκηέκκεζνο θσηηζκόο Έκκεζνο θσηηζκόο Παξαηεξήζεηο Νόκνη θσηηζκνύ Τύπνη θσηηζκνύ Σηνηρεία γηα ηελ νηθνλνκηθή κειέηε εγθαηαζηάζεσο θσηηζκνύ Κεθάλαιο Πέμπηο: Φυηοηεσνική Μελέηη 5.1 Γεληθά Θεσξία θαη ππνινγηζκνί Λακπηήξεο ππξαθηώζεσο Λακπηήξεο θζνξηζκνύ Απνηειέζκαηα θσηνηερληθήο κειέηεο Κεθάλαιο Έκηο: Kςκλώμαηα αζθενών πεςμάηυν 6.1 Δηζαγσγή Κύθισκα θσηηζκνύ αζζελώλ ξεπκάησλ Φσηηζηηθά Αζθαιείαο θαη ελδείμεσλ παληθνύ Σύζηεκα Ππξαλίρλεπζεο Γεληθά Τν Σύζηεκα α Κεληξηθόο Πίλαθαο Ππξαλίρλεπζεο β Απηόκαηνη αληρλεπηέο θαπλνύ γ Αγγειηήξεο κε πίεζε θνπκπηνύ δ Κνπδνύληα Σπλαγεξκνύ ε 6.4 Απηόκαηνο Τειεθσλεηήο... Κύθισκα θνπδνπληώλ ζεκάλζεσο Κύθισκα ηειεθώλσλ Κεθάλαιο Έβδομο: Γενικοί Κανόνερ Λειηοςπγίαρ ηηρ Δγκαηάζηαζηρ 7.1 Δηζαγσγή Σπκκόξθσζε πξνο ηα Πξόηππα Δπηινγή ησλ πιηθώλ ζε ζπλάξηεζε πξνο ηηο ζπλζήθεο ιεηηνπξγίαο θαη ηηο εμσηεξηθέο ζπλζήθεο Σπλζήθεο ιεηηνπξγίαο Δμσηεξηθέο επηδξάζεηο... 67

12 VII 7.4 Αλαγλώξηζε Γεληθά Γξαµµέο Αλαγλώξηζε ηνπ νπδεηέξνπ αγσγνύ θαη ηνπ αγσγνύ πξνζηαζίαο Σπζηεκα Γείσζεο Πξνζηαζία από Υπεξεληάζεηο Κεθάλαιο Όγδοο: Θευπία ακοςζηικήρ κλειζηών σώπυν 8.1 Δηζαγσγή Βαζηθέο έλλνηεο Τερληθέο πξνζνκνίσζεο αθνπζηηθώλ ρώξσλ Μνληέια βαζηδόκελα ζηελ θπκαηηθή ζεσξία Μνληέια βαζηδόκελα ζηε γεσκεηξηθή ζεσξία Σηαηηζηηθέο κέζνδνη Ζ θξνπζηηθή απόθξηζε Δίδε ερεηηθώλ πεδίσλ Τν ερεηηθό πεδίν ζε έλα θιεηζηό ρώξν Κιεηζηνί ρώξνη Αθνπζηηθέο παξάκεηξνη Καηεπζπληηθόηεηα (Directivity) Γείθηεο θαηεπζπληηθόηεηαο (Directivity Index) Φξόλνο αξρηθήο θαζπζηέξεζεο (ITDG) Initial Time Delay Gap Ζ δηακόξθσζε παξεκβνιήο ησλ 15 κνηξώλ (D0) Ζ δηακόξθσζε κέηξεζεο ησλ 10 κνηξώλ (D1) Διεύζεξε δηακόξθσζε θαηεπζπληηθόηεηαο (D2) Κεθάλαιο Έναηο: Σο λογιζμικό πποζομοίυζηρ Catt-Acoustic 9.1 Δηζαγσγή Μέζνδνη πξόβιεςεο Audience area mapping Απεηθόληζε ηεο πεξηνρήο αθξναηεξίνπ Early part detailed IM Λεπηνκεξήο ππνινγηζκόο ηνπ αξρηθνύ κέξνπο ηεο θξνπζηηθήο απόθξηζεο κε ηε βνήζεηα ηνπ κνληέινπ πεγήο εηδώινπ Full detailed calculation (Πιήξεο, ιεπηνκεξήο ππνινγηζκόο) Δλόηεηεο θαη ηύπνη αξρείσλ Καηεπζπληηθόηεηα πεγήο Ηδηόηεηεο επηθάλεηαο Πξόβιεςε Πξόζζεζε πνιιαπιήο πεγήο Ακθησηηθή κεηά-επεμεξγαζία Παξαηήξεζε / Δθηύπσζε γξαθεκάησλ Αθνινπζηαθή επεμεξγαζία Απηόλνκεο εθαξκνγέο Κεθάλαιο Γέκαηο: Μαπκίδειο Θέαηπο Πάθος: Τλοποίηζη πποζομοίυζηρ 10.1 Γεληθά Υινπνίεζε πξνζνκνίσζεο

13 VIII Αξρηηεθηνληθά ζρέδηα Δμαγσγή ζεκείσλ Δηζαγσγή γεσκεηξίαο κέζσ ηνπ CATT Editor Πξνζζήθε ηδηνηήησλ επηθαλεηώλ Δθηέιεζε Geometry view/check Οπηηθόο έιεγρνο γεσκεηξίαο Debug.txt Δθηέιεζε πξόβιεςεο (Full detailed calculation) Κεθάλαιο Δνδέκαηο: Αποηελέζμαηα Παπαηηπήζειρ ςμπεπάζμαηα 11.1 Απνηειέζκαηα πιήξνπο πξόβιεςεο (Full detailed calculation) Γεληθά Δμαγσγή απνηειεζκάησλ Απνηειέζκαηα απεηθόληζεο πεξηνρήο αθξναηεξίνπ (Audience area mapping) Σπκπεξάζκαηα κεηξήζεσλ Σρνιηαζκόο γξαθηθώλ παξαζηάζεσλ ησλ αθνπζηηθώλ παξακέηξσλ κε βάζε απνηειέζκαηα 135 Παπαπηήμαηα Παξάξηεκα Α... Παξάξηεκα Β... Παξάξηεκα Γ... Παξάξηεκα Γ... Παξάξηεκα Δ... Παξάξηεκα ΣΤ... Παξάξηεκα Ε... Παξάξηεκα Ζ... ummary... Βιβλιογπαθία

14 IX Διζαγυγή Σηελ παξνύζα δηπισκαηηθή εξγαζία γίλεηαη ζρεδηαζκόο Δζσηεξηθήο Ζιεθηξηθήο Δγθαηάζηαζεο θαη Αθνπζηηθήο Μειέηεο, κε ηελ βνήζεηα ειεθηξνληθνύ ππνινγηζηή, ηνπ Μαξθηδείνπ Θεάηξνπ ηεο πόιεσο Πάθνπ Κύπξνπ. Ο ζρεδηαζκόο ησλ ειεθηξνινγηθώλ ζρεδίσλ έγηλε κε ρξήζε ηνπ πξνγξάκκαηνο ζρεδίαζεο AutoCAD (ΑutoCAD 2008) θαη ε αθνπζηηθή κειέηε κε ρξήζε ηνπ εκπνξηθνύ πξνγξάκκαηνο αθνπζηηθήο πξνζνκνίσζεο Catt- Acoustic (Catt-Acoustic v7.2l). Ζ εζσηεξηθή ειεθηξηθή εγθαηάζηαζε πνπ ζα κειεηεζεί ζα εθηειεζηεί ζύκθσλα κε ηνπο Καλνληζκνύο ησλ Δζσηεξηθώλ Ζιεθηξηθώλ Δγθαηαζηάζεσλ πνπ είλαη ελαξκνληζκέλνη κε ηηο ππνδείμεηο ηνπ Διιεληθνύ Οξγαληζκνύ Τππνπνίεζεο (ΔΛ.Ο.Τ HD 384) [5], θαη ζα πεξηιακβάλεη: 1. Όιεο ηηο ζσιελώζεηο - θαισδηώζεηο θσηηζκνύ θαη θίλεζεο 2. Τνπο ειεθηξηθνύο πίλαθεο θσηηζκνύ θαη θίλεζεο. 3. Όξγαλα δηαθνπήο αζθάιηζεο ξεπκαηνδόηεο θιπ. 4. Τελ πξνζαξκνγή ησλ θπθισκάησλ ξεπκαηνδνηώλ θαη ησλ θσηηζηηθώλ ζσκάησλ ζηα όξγαλα δηαθνπήο θαη αζθάιηζεο ησλ λέσλ πηλάθσλ. Αξρηθά εμαζθαιίζακε ηα αξρηηεθηνληθά ζρέδηα ηνπ Θεάηξνπ από ην ηκήκα πνιηηηζηηθώλ ππεξεζηώλ ηνπ Γήκνπ Πάθνπ Κύπξνπ, επηζθεθηήθακε ην ζέαηξν ώζηε λα έρνπκε κηα θαιή αληίιεςε ηνπ ρώξνπ, πήξακε θσηνγξαθίεο θαη απνηππώζακε ζηελ θάηνςε ηνπ αξρηηεθηνληθνύ ζρεδίνπ ηα ζεκεία όπνπ ππάξρνπλ θσηηζηηθά ζεκεία, ξεπκαηνδόηεο θαη θάζε ζεκείν ην νπνίν ζρεηίδεηαη κε ηελ Δζσηεξηθή Ζιεθηξηθή Δγθαηάζηαζε, ώζηε λα κπνξέζνπκε λα απνηππώζνπκε θαη λα ζρεδηάζνπκε ηα ειεθηξνινγηθά ζρέδηα. Όηαλ αλαθεξόκαζηε ζε ειεθηξνινγηθό ζρέδην ελλννύκε ηελ απεηθόληζε ησλ δηαθόξσλ ειεθηξηθώλ ζπζθεπώλ θαη ηελ ζπλδεζκνινγία ηνπο ζε ειεθηξηθό θύθισκα κε ηξόπν πνπ λα μεθεύγνπλ από ηελ κνξθή θαη ηηο δηαζηάζεηο ηνπο. Σηόρνη καο ζην ζρεδηαζκό ηνπ ειεθηξνινγηθνύ ζρεδίνπ είλαη δύν: 1. Να παξαθνινπζνύκε ηελ ιεηηνπξγηθόηεηα ησλ ειεθηξηθώλ θπθισκάησλ, δειαδή λα ππάξρνπλ πιεξνθνξίεο νύησο ώζηε λα αληηιακβάλεηαη θάπνηνο πσο θαη πόηε ζα δνπιεύεη έλα θύθισκα (θπθισκαηηθά ή ιεηηνπξγηθά ζρέδηα). 2. Ζ ηνπνζέηεζε ησλ αγσγώλ θαη ησλ δηαθόξσλ ζπζθεπώλ πνπ ζπλζέηνπλ ηελ ειεθηξηθή εγθαηάζηαζε λα γίλεη κε ηνλ πην απιό ηξόπν νύησο ώζηε θαη ν θαηαζθεπαζηήο λα δηεπθνιύλεηαη ζηελ εθηέιεζε ηεο εξγαζίαο ηνπ άιια θαη λα επηηύρνπκε κηθξόηεξν όγθν θαη θόζηνο θαηαζθεπήο (νηθνλνκία ζε πιηθό θαη εξγαζία) [2]. Ζ ζρεδίαζε ησλ ειεθηξηθώλ γξακκώλ γίλεηαη ζε κνλνγξακκηθό ζρέδην, πνπ είλαη έλα απινπνηεκέλν είδνο ζρεδίνπ ηνπ θπθιώκαηνο ιεηηνπξγίαο ηεο εγθαηάζηαζεο θαη ραξαθηεξίδεηαη από ην γεγνλόο όηη όινη νη αγσγνί ελόο ζπζηήκαηνο δπν ή πεξηζζνηέξσλ αγσγώλ δείρλνληαη κε κηα κόλν γξακκή. Απηόο ν ηύπνο ζρεδίαζεο επηβάιιεηαη ηηο πεξηζζόηεξεο θνξέο γηαηί είλαη πην ζαθέο θαη επνπηηθό απηό ην ζύζηεκα. Τα ειεθηξνινγηθά ζρέδηα πνπ ζρεδηάζακε θαη πνπ παξνπζηάδνληαη ζην παξάξηεκα Α, ζειίδα 133 έσο 153, δίλνπλ ηα ζηνηρεία ηεο εγθαηάζηαζεο κε βάζε ηελ θάηνςε ηνπ ρώξνπ. Κάζε θύθισκα ζρεδηάδεηαη ζε μερσξηζηό layer (ζηξώκα), ώζηε λα είλαη πην επαλάγλσζην θαη θαηαλνεηό.

15 Αθνινύζσο κε βάζε ηελ ζεσξία ηεο θσηνηερλίαο πξαγκαηνπνηνύκε ηελ θσηνηερληθή κειέηε γηα ην ζέαηξν. Αθνύ ζρεδηάζνπκε ηα θπθιώκαηα θσηηζκνύ θάλνληαο πηζηή αλαπαξάζηαζε ησλ θσηηζηηθώλ ζεκείσλ ηνπ ζεάηξνπ, ππνινγίζακε ηνλ αξηζκό θαη ηνλ ηύπν ησλ θσηηζηηθώλ ζσκάησλ πνπ απαηηείηαη γηα λα θαιύπηνληαη νη αλάγθεο θσηηζκνύ ηνπ θάζε ρώξνπ. Τέινο ζπγθξίλνπκε ηα απνηειέζκαηα ηεο θσηνηερληθήο κειέηεο κε ηνλ ηύπν θαη ηνλ αξηζκό ησλ ήδε ππαξρόλησλ θσηηζηηθώλ ζηνπο δηαθόξνπο ρώξνπο. Ωο επί ην πιείζηνλ, νη αλάγθεο θσηηζκνύ ησλ δηαθόξσλ ρώξσλ ηνπ ζεάηξνπ ηθαλνπνηνύληαη. Σηηο πεξηπηώζεηο πνπ ηα απνηειέζκαηα δελ ήηαλ ζύκθσλα κε ηα ήδε ππάξρνληα, πξνηείλακε ηηο απαξαίηεηεο βειηηώζεηο. Γηα ην δεύηεξν κέξνο ηεο εξγαζίαο καο πνπ είλαη ε αθνπζηηθή κειέηε θαηαιήμακε ζηα απνηειέζκαηα ηεο πινπνίεζεο ηεο πξνζνκνίσζεο ηνπ Μαξθηδείνπ ζεάηξνπ αθνινπζώληαο νξηζκέλα βήκαηα. Αξρηθά εμάγακε ηα ζεκεία ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρώξνπ ζύκθσλα κε ηα αξρηηεθηνληθά ζρέδηα ηνπ ζεάηξνπ θαη κε βάζε απηά νξίζακε ηα δηάθνξα επίπεδα. Αμίδεη λα αλαθεξζεί όηη ζρεδηάζακε ηελ γεσκεηξία γηα ην κηζό ηνπ ζεάηξνπ, αθνύ ν ρώξνο είλαη ζπκκεηξηθόο, θαη κε ηελ εληνιή Μirror ζρεδηάζηεθε θαη ην ππόινηπν κηζό ηνπ ρώξνπ. Αθνινύζσο αθνύ είρακε ζρεδηαζκέλν ην κνληέιν καο κε ζσζηή ηε γεσκεηξία ηνπ, νξίζακε ηνπο ζπληειεζηέο απνξξόθεζεο θαη δηάρπζεο γηα ηελ θάζε επηθάλεηα πνπ ππάξρεη ζην ζέαηξν θαζώο θαη ηα ζεκεία ζηα νπνία ηνπνζεηνύκε ηελ πεγή θαη ηνπο δέθηεο ώζηε λα κειεηήζνπκε ηελ αθνπζηηθή ζπκπεξηθνξά ηνπ ρώξνπ ζε δηάθνξεο ζέζεηο ηνπ αθξναηεξίνπ. Τέινο, νξίδνληαο θαηάιιειν αξηζκό αθηίλσλ εθπνκπήο, ζέηνληαο ηo πξόγξακκα ζε auto time θαη επηιέγνληαο ηηο αθνπζηηθέο παξακέηξνπο γηα ηηο νπνίεο ζέινπκε λα πάξνπκε απνηειέζκαηα γηα λα κειεηήζνπκε, εθηεινύκε ηηο δηεξγαζίεο ηεο πιήξνπο πξόβιεςεο θαη ηεο απεηθόληζεο ρώξνπ αθξναηεξίνπ. Ζ δηεξγαζίεο απηέο εθηεινύληαη κηα θνξά νξίδνληαο ζπληειεζηέο απνξξόθεζεο θαη δηάρπζεο γηα γεκάην αθξναηήξην θαη κηα θνξά γηα άδεην αθξναηήξην. Έηζη ιακβάλνληαο ηα απνηειέζκαηα ησλ δύν δηεξγαζηώλ, ηα νπνία παξνπζηάδνληαη σο επί ην πιείζηνλ ζε δηάθνξα γξαθήκαηα, έρνπκε κηα αληηπξνζσπεπηηθή εηθόλα γηα ηελ αθνπζηηθή ζπκπεξηθνξά ηνπ ρώξνπ, εμάγνληαο ζπκπεξάζκαηα γηα ηελ θαηαιιειόηεηα ηνπ ρώξνπ ζε δηάθνξεο ρξήζεηο. X

16 XI

17 ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ AUTOCAD ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ 1 Κεφάλαιο Πρώτο 1. Το σχεδιαστικό πρόγραμμα AutoCAD Ηλεκτρολογικά σύμβολα 1.1 Το σχεδιαστικό πρόγραμμα AutoCAD Εισαγωγή Με την εξέλιξη της τεχνολογίας και των λογισμικών προγραμμάτων διευκολύνθηκε πάρα πολύ κάθε είδους εργασία που πιο παλιά γινόταν στο χέρι ή σε πιο παλιά προγράμματα που και πάλι ήταν δύσκολα. Σήμερα η ραγδαία εξέλιξη των υπολογιστικών συστημάτων αναπτύχθηκε σε όλους τους τομείς και ιδιαίτερα στον σχεδιαστικό τομέα δίνοντας μια πλήρη σειρά σχεδιαστικών προγραμμάτων, διευκολύνοντας έτσι όσους ασχολούνται με εκπόνηση σχεδίων, είτε αρχιτεκτονικών, είτε τοπογραφικών, είτε μηχανολογικών, είτε και ηλεκτρολογικών ηλεκτρονικών. Τέτοια προγράμματα διατίθενται στην αγορά και μπορεί ο κάθε επαγγελματίας ή μη να τα αποκτήσει και να τα λειτουργήσει στο χώρο εργασίας του. Ένα από αυτά τα πακέτα είναι και το AutoCAD με το οποίο θα ασχοληθούμε και χρησιμοποιούμε σε αυτή την εργασία Γενικά περί AutoCAD Εικόνα 1.1: Το σχεδιαστικό περιβάλλον AutoCAD Το AutoCAD είναι ένα εξελιγμένο σχεδιαστικό πρόγραμμα για Μηχανικούς. Το AutoCAD βασίζεται στη σειρά προγραμμάτων σχεδίασης με βάση τον υπολογιστή. Δηλαδή είναι ενταγμένο στην ομάδα προγραμμάτων CAD (Computer-Aided Design). Χρησιμοποιείται για την δημιουργία, προβολή, διαχείριση και εκτύπωση πολύπλοκων σχεδίων. Διαθέτει δυναμικό περιβάλλον, βάση δεδομένων και μια ομάδα από εργαλεία για την μοντελοποίηση, ανάλυση και αναπαράσταση 2D και 3D συστημάτων με

18 2 ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ AUTOCAD ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ εύχρηστο τρόπο. Έχουμε δηλαδή τη δυνατότητα να ανακαλέσουμε οποιοδήποτε σχέδιο, να το διορθώσουμε, να προσθέσουμε κάτι ή να αφαιρέσουμε και να παρέμβουμε γενικώς σε αυτό [9]. Το AutoCAD είναι το πιο διαδεδομένο πρόγραμμα CAD σε παγκόσμιο επίπεδο. Με νέα εργαλεία και δυνατότητες για σχεδίαση σε δύο ή τρεις διαστάσεις και ακόμα πιο εύκολο φωτορεαλισμό αλλά πάντα συμβατό με παλαιότερες εκδόσεις βοηθάει ακόμη περισσότερο τον χρήστη στην διεκπεραίωση της σχεδίασης του. Με το AutoCAD η αξία των παραγόμενων σχεδίων μεγιστοποιείται. Η επεξεργασία, η διαμόρφωση, η κοινοποίηση των σχεδίων γίνεται πλέον σε πραγματικό χρόνο εύκολα, γρήγορα και πάντα με τη γνωστή ακρίβεια του AutoCAD. Το AutoCAD έκανε την εμφάνιση του ως σχεδιαστικό πακέτο τον Δεκέμβριο του 1982 από την εταιρία Autodesk όπου κυκλοφορούσε στην πρώτη του έκδοση. Από τότε έχουν κυκλοφορήσει σχεδόν κάθε χρόνο και νέες εκδόσεις με τελευταία την AutoCAD 2010 (Release 24). Χρόνο με τον χρόνο το πρόγραμμα αυτό εξελίσσεται και κάθε του νέα έκδοση περιέχει καινούργια εργαλεία που εξυπηρετούν τον σύγχρονο τεχνικό κλάδο, (μηχανικούς, τεχνικούς, σχεδιαστές κ.α.). Η εργασία αυτή, όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, έχει γίνει σε περιβάλλον AutoCAD Το AutoCAD ως εργαλείο μηχανικού Είναι γεγονός ότι το AutoCAD είναι το πιο διαδεδομένο σχεδιαστικό πρόγραμμα παγκοσμίως και η ελληνική αγορά δεν αποτελεί εξαίρεση. Σχεδόν όλοι οι σχεδιαστές και οι μηχανικοί έχουν χρησιμοποιήσει το AutoCAD είτε ως φοιτητές είτε στην επαγγελματική τους πορεία, αξιοποιώντας ο καθένας τις αναρίθμητες λειτουργίες του και προσαρμόζοντάς το στις ανάγκες του, προκειμένου να φέρει εις πέρας κάποιο σχέδιο. Για τους εξειδικευμένους επαγγελματίες υπάρχουν και τα αντίστοιχα προγράμματα, οι κάθετες εφαρμογές όπως λέγονται, που προσφέρουν επιπλέον συγκεκριμένα εργαλεία που εξυπηρετούν τις απαιτήσεις του κάθε επαγγέλματος. Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχει και AutoCAD Electrical το οποίο χρησιμοποιούν όσοι ασχολούνται με ηλεκτρολογικά μέσω του οποίου μπορούν να σχεδιάσουν και να δουν την λειτουργία εξειδικευμένων σχεδίων τα οποία είναι ανθρωπίνως σχεδόν αδύνατον να τα αντιληφθεί το ανθρώπινο μυαλό. Παραδείγματος χάριν η λειτουργία ενός πολύπλοκου μηχανισμού. 1.2 Ηλεκτρολογικά σύμβολα Εισαγωγή Στο ηλεκτρολογικό σχέδιο για να απεικονίσουμε τα διάφορα ηλεκτρικά μεγέθη, τρόπους κατασκευής, ηλεκτρικά μηχανήματα, συσκευές και εξαρτήματα χρησιμοποιούμε ειδικούς συμβολισμούς. Οι ειδικοί αυτοί συμβολισμοί (ή σύμβολα) λαμβάνονται από ένα σύνολο συμβόλων το οποίο καθορίζεται από τους κανονισμούς κάθε χώρας. Σήμερα το σύστημα συμβολισμών, ειδικά για ηλεκτρολογικά σχέδια, έχει εναρμονιστεί με τους διεθνείς συμβολισμούς προκειμένου οι τεχνικοί να μην δυσκολευτούν στην εργασία τους.

19 ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ AUTOCAD ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ 3 Οι υπεύθυνοι για την έκδοση αυτών των κανονισμών είναι οι επιτροπές ή οι οργανισμοί οι οποίοι καθορίζουν τα πρότυπα (standards). Αυτές οι επιτροπές είναι οι ηλεκτροτεχνικές επιτροπές που υπάρχουν και λειτουργούν σχεδόν σε κάθε χώρα του κόσμου. Στην Ελλάδα υπάρχει ο Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης (ΕΛ.Ο.Τ) ο οποίος καθορίζει τους κανονισμούς οι οποίοι θα εφαρμόζονται σε όλες τις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις (ΕΛ.Ο.Τ HD 384) [5] Τυποποίηση 1.2.2α Γενικά Τυποποίηση είναι η διεργασία μέσω της οποίας ετοιμάζονται και δημοσιεύονται πρότυπα με συγκεκριμένες διαδικασίες, στις οποίες συμμετέχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Τα πρότυπα είναι έγγραφα για κοινή και επαναλαμβανόμενη χρήση που περιέχουν κανόνες, κατευθυντήριες οδηγίες ή χαρακτηριστικά που εξασφαλίζουν ότι τα προϊόντα, υλικά, διαδικασίες ή υπηρεσίες ανταποκρίνονται στο σκοπό για τον οποίο προορίζονται. Τα πρότυπα αποτελούν την κοινή γλώσσα επικοινωνίας για τον έλεγχο της αξιοπιστίας κατά τις συναλλαγές προς αγορά προϊόντων, υλικών και υπηρεσιών, διευκολύνοντας έτσι το εμπόριο τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό ή διεθνές επίπεδο β Τυποποίηση στην Ελλάδα Στην Ελλάδα χρησιμοποιούταν ο Γερμανικός οργανισμός προτύπων VDE άρα και οι γερμανικοί συμβολισμοί άρα και τα γερμανικά ηλεκτρολογικά σύμβολα για το λόγο ότι στην Ελλάδα οι κυριότεροι οργανισμοί και επιχειρήσεις έχουν τις περισσότερες συναλλαγές σε ηλεκτρολογικό υλικό με την γερμανική βιομηχανία. Το 1976 ιδρύθηκε ο Ελληνικός Οργανισμός Τυποποίησης ΕΛ.Ο.Τ ο οποίος αποτελεί από τότε τον επίσημο οργανισμό προτύπων στη χώρα μας. Ο ΕΛ.Ο.Τ συνεργάζεται με το IO (International Organization Of tandardization, που ιδρύθηκε το 1947 στη Γενεύη), αφού αποτελεί και μέλος του, μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης (CEN - Comité Européen de Normalisation) η οποία ιδρύθηκε το Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι στη Κύπρο από το 1975 υπάρχει ο Κυπριακός Οργανισμός Τυποποίησης (CY Cyprus tandardization) ο οποίος λειτουργεί ως Εταιρεία Ιδιωτικού Δικαίου με μόνο μέτοχο το κράτος, διοικούμενος από 7μελές Δ.Σ. αποτελούμενο από εκπροσώπους των Υπουργείων Οικονομικών και Εμπορίου, Βιομηχανίας & Τουρισμού καθώς επίσης και φορέων του ιδιωτικού τομέα όπως του Συνδέσμου Καταναλωτών, του ΕΤΕΚ (Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου) και άλλων φορέων [1]. Εικόνα 1.2: Το σύμβολο του Ελληνικού Οργανισμού Τυποποίησης

20 4 ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ AUTOCAD ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑ Τα ηλεκτρολογικά σύμβολα που χρησιμοποιήσαμε στην μελέτη μας Όπως αναφέραμε πιο πάνω, στην Ελλάδα ο ΕΛ.Ο.Τ για να κυκλοφορήσει τα πρότυπα που θα χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή CENELEC. Έτσι όσον αφορά τα ηλεκτρολογικά σύμβολα που χρησιμοποιούνται σήμερα ο ΕΛ.Ο.Τ έχει κυκλοφορήσει το ελληνικό πρότυπο (HD 384) [5], το οποίο αναφέρεται εξ ολοκλήρου στα γραφικά σύμβολα για διαγράμματα. Το πρότυπο το οποίο χρησιμοποιείται σήμερα και χρησιμοποιούμε και εμείς για την εργασία αυτή είναι το πρότυπο με τον αριθμό ΕΝ το οποίο κυκλοφόρησε στην τελευταία ισχύουσα έκδοση το 1999 και αποτελεί ουσιαστικά «μετάφραση» του Ευρωπαϊκού κανονισμού της CENELEC που κυκλοφόρησε το Το πρότυπο αυτό το οποίο χρησιμοποιείται αποτελείται από 13 μέρη. Το κάθε μέρος του προτύπου αυτού αφορά ένα δικό του σύνολο συμβόλων. Δηλαδή υπάρχει για παράδειγμα μέρος για γενικά σύμβολα μέρος για ηλεκτρονικά, για τηλεπικοινωνίες, σύμβολα αυτοματισμών κ.α. Εμείς απλά πήραμε αυτά που χρησιμοποιήσαμε για τη μελέτη και το σχεδιασμό της εσωτερικής ηλεκτρικής μας εγκατάσταση, τα περισσότερα των οποίων βρίσκονται στο 11 ο μέρος του προτύπου που περιλαμβάνει ηλεκτρολογικά γραφικά σύμβολα που εφαρμόζονται στα αρχιτεκτονικά και τοπογραφικά σχέδια εγκατάστασης. Τα σύμβολα αυτά φαίνονται στο πίνακα συμβόλων στο παράρτημα Α, σελίδα 134 [1].

21 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ 5 Κεφάλαιο Δεύτερο 2. Βασικά εξαρτήματα εσωτερικής ηλεκτρικής εγκατάστασης και λειτουργία τους 2.1 Γενικά Στο κεφάλαιο αυτό αναφερόμαστε στο λειτουργικό μέρος και στον τρόπο σύνδεσης των ηλεκτρολογικών εξαρτημάτων που χρησιμοποιούμε στις Εσωτερικές Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις, τα υλικά που χρησιμοποιούμε στην εγκατάσταση που μελετούμε, καθώς και κάποιους χρήσιμους ορισμούς. 2.2 Αγωγοί και καλώδια Με το όρο αγωγό, εννοούμε ένα ηλεκτροαγώγιμο σύρμα, γυμνό ή μονωμένο, μέσα από όπου μεταφέρεται ηλεκτρική ενέργεια, δηλαδή διέρχεται το ηλεκτρικό ρεύμα. Με το όρο καλώδιο, εννοούμε το σύνολο δύο ή περισσοτέρων μονωμένων αγωγών, που βρίσκονται μέσα στο ίδιο μονωτικό περίβλημα. Οι αγωγοί κατατάσσονται σε τρεις ομάδες με βάση το είδος ή τον τρόπο εγκατάστασης αυτής [3]: ΟΜΑΔΑ Ι: Τρεις το πολύ ενεργοί αγωγοί μέσα στο ίδιο σωλήνα ή καλώδιο σε ορατή ή χωνευτή εγκατάσταση. ΟΜΑΔΑ ΙΙ: Μονοπολικά καλώδια ή μονοπολικοί αγωγοί σε ορατές εγκαταστάσεις, εφόσον το μεταξύ τους διάστημα δεν είναι μικρότερο από την εξωτερική τους διάμετρο. ΟΜΑΔΑ ΙΙΙ: Σειρίδες των τριών το πολύ ενεργών αγωγών σε ορατή εγκατάσταση και γραμμές προσαγωγής σε κινητές ή φορητές συσκευές. Οι αγωγοί χωρίζονται σε κατηγορίες [3]: 1. Ανάλογα με το αριθμό των κλώνων, σε: a. Μονόκλωνους, που αποτελούνται από ένα κλώνο και είναι κατασκευασμένοι από χαλκό ή αλουμίνιο και κράματα τους. b. Πολύκλωνους, που αποτελούνται από περισσότερους των δύο κλώνων και είναι κατασκευασμένοι και αυτοί από χαλκό ή αλουμίνιο και τα κράματα τους. 2. Ανάλογα με το αν έχουν ή όχι μονωτικό περίβλημα, σε: a. Γυμνούς, που δεν έχουν συνήθως μονωτικό περίβλημα και χρησιμοποιούνται συνήθως στις συνδέσεις των ηλεκτρικών πινάκων στις, εναέριες γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και στην ηλεκτροδότηση ηλεκτρικών μέσων μεταφοράς.

22 6 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ b. Μονωμένους, που έχουν μονωτικό περίβλημα και χρησιμοποιούνται στην εγκατάσταση γραμμών φωτισμού, κίνησης, συνδέσεις ηλεκτρικών συσκευών κ.λπ. Στις Εσωτερικές Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις το χρώμα των αγωγών δείχνει και το είδος τους. Πιο συγκεκριμένα χρησιμοποιούνται: 1. Μαύρο-Καφέ: στους αγωγούς των φάσεων 2. Γαλάζιο: στον αγωγό του ουδετέρου 3. Πρασινοκίτρινο: στον αγωγό της γείωσης Τα χρώματα των αγωγών στις Εσωτερικές Ηλεκτρικές Εγκαταστάσεις πρέπει να τηρούνται αυστηρά, γιατί έχουν καθοριστικό ρόλο: 1.Στη σωστή λειτουργία της εγκατάστασης 2. Στην ασφάλεια της εγκατάστασης 3. Στην ασφάλεια του ανθρώπινου παράγοντα Στους πίνακες 2.1 και 2.2, παράρτημα Β, σελίδα 154 και 155 αντίστοιχα, δείχνουμε την διάκριση των αγωγών κατά τις προδιαγραφές ΕΛ.Ο.Τ και την ονοματολογία καλωδίων Εσωτερικών Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων με μόνωση P.V.C και ελαστικό [13]. Στην εγκατάσταση μας ο τύπος καλωδίου που χρησιμοποιούμε είναι H05V-U, ανήκουν στην ομάδα Ι και οι αγωγοί μας είναι μονόκλωνοι με μονωτικό περίβλημα Υπολογισμός διατομής αγωγών Διατομή ασφαλούς λειτουργίας Διατομή καλής λειτουργίας Το βασικό χαρακτηριστικό μέγεθος των αγωγών γραμμών και καλωδίων μιας Ε.Η.Ε χαμηλής τάσης είναι η διατομή (mm 2 ). Στο εμπόριο υπάρχουν μόνο συγκεκριμένες τυποποιημένες τιμές διατομής αγωγών. Η διατομή επιλέγεται ίση (ή φυσικά μεγαλύτερη) με μια ελάχιστη διατομή, διαφορετική για τα 3 κριτήρια που πρέπει να πληρούνται, που είναι [3]: 1. Ασφαλή Λειτουργία: Οι αγωγοί πρέπει να έχουν αρκετή μηχανική αντοχή ώστε να αντέχουν τις μηχανικές καταπονήσεις, χωρίς κίνδυνο να σπάσουν, κατά την διάρκεια εγκατάστασης και λειτουργίας. Η θερμική αντοχή στις θερμικές καταπονήσεις εξασφαλίζεται με την επιλογή μιας ελάχιστης διατομής. 2. Καλή Λειτουργία: Η πτώση τάσης (V) που παρουσιάζεται μεταξύ των άκρων του αγωγού δεν πρέπει να υπερβαίνει υπερβολικά μια τιμή (για εγκαταστάσεις κίνησης: 3% της ονομαστικής τάσης από το μετρητή μέχρι τη λήψη ρεύματος και 1% της ονομαστικής τάσης για κυκλώματα φωτισμού και ρευματοδοτών) για την καλή λειτουργία των συσκευών και εξασφαλίζεται με την επιλογή μιας ελάχιστης διατομής. 3. Οικονομική Λειτουργία: Η απώλεια ισχύος και κατά επέκταση η απώλεια ενέργειας στη γραμμή λόγω μετατροπής μέρους της ηλεκτρικής ενέργειας σε θερμότητα είναι τόσο μικρότερη όσο μικρότερη

23 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ 7 είναι η αντίσταση των αγωγών (τύπου H05V-U που χρησιμοποιούνται στην εγκατάσταση που μελετούμε), δηλαδή όσο μεγαλύτερη είναι η διατομή αυτών. Αύξηση όμως της διατομής σημαίνει και αντίστοιχη αύξηση του κόστους της γραμμής Διατομή Ασφαλούς Λειτουργίας: Η διατομή με κριτήριο την εξασφάλιση επαρκούς μηχανικής αντοχής αγωγών προκύπτει χωρίς κανένα υπολογισμό με την επιλογή τιμών ίσων ή μεγαλύτερων από συγκεκριμένες ελάχιστες επιτρεπόμενες διατομές, που καθορίζονται από κανονισμούς. Αν από άλλα κριτήρια προκύψει διατομή μικρότερη από τις ελάχιστες επιτρεπόμενες για λόγους μηχανικής αντοχής, τότε λαμβάνεται η ελάχιστη επιτρεπόμενη τιμή. Σε δεδομένη διατομή αγωγού αντιστοιχεί μια μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση (Μ.Ε.Ε) συνεχούς ροής ρεύματος, ενώ αντίστοιχα, σε δεδομένη ένταση ρεύματος που θέλουμε να μεταφέρουμε μέσω του αγωγού αντιστοιχεί μια ελάχιστη διατομή αγωγού. Ο προσδιορισμός της διατομής με κριτήριο τη θερμική αντοχή έχει κωδικοποιηθεί στους κανονισμούς ως εξής: Οι τυποποιημένες διατομές αγωγών είναι αυτές που φαίνονται στον πίνακα 2.3, παράρτημα Β, σελίδα 157. Οι κανονισμοί αφορούν μονωμένους αγωγούς και καλώδια χαμηλής τάσεως με μόνωση PVC ή κοινό ελαστικό με μέγιστη επιτρεπόμενη θερμοκρασία 60 ο C. Σύμφωνα με τους KEHE, για κάθε τιμή (τυποποιημένης) διατομής, η μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση συνεχούς ροής για χάλκινους αγωγούς Ε.Η.Ε., ώστε η θερμοκρασία της μόνωσης να μην υπερβεί τους 60 ο C, καθορίζεται κατά βάση από τις τιμές που αναγράφονται στο πίνακα 2.4, παράρτημα Β, σελίδα 57, σε συνδυασμό όμως με τις εξής επιπλέον παρατηρήσεις [3]: 1. Ο αγωγός γειώσεως δεν υπολογίζεται ως ενεργός αγωγός. Επίσης, σε τριφασικές γραμμές με ουδέτερο, ο ουδέτερος δεν θεωρείται ενεργός αγωγός. 2. Οι τιμές του πίνακα 2.3, παράρτημα Β, σελίδα 57, αναφέρονται σε θερμοκρασία περιβάλλοντος 30 ο C και οριακή ανύψωση της θερμοκρασίας του αγωγού, υπό συνεχή ροή, ίση προς 30 ο C (δηλαδή, συνολικά μέγιστη θερμοκρασία της μόνωσης του αγωγού 60 ο C). Για θερμοκρασίες περιβάλλοντος άνω των 30 ο C, η επιτρεπόμενη ένταση περιορίζεται σε ποσοστά που φαίνονται στο πίνακα 2.4, έτσι ώστε η μέγιστη θερμοκρασία της μόνωσης του αγωγού να μην υπερβεί την τιμή των 60 ο C. 3. Αν το πλήθος των ενεργών αγωγών υπερβαίνει τους τρεις, η μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση κάθε αγωγού περιορίζεται για 4 έως 6 ενεργούς αγωγούς στο 80% και για 7 έως 9 ενεργούς στο 70% των τιμών του πρώτου πίνακα. 4. Για αγωγούς αλουμινίου, η επιτρεπόμενη ένταση συνεχούς ροής πρέπει να λαμβάνεται ίση προς το 80% της τιμής που αντιστοιχεί σε χάλκινο

24 8 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ αγωγό της ίδιας διατομής. Τούτο, διότι η ειδική αντίσταση του αλουμινίου είναι μεγαλύτερη κατά 56% περίπου εκείνης του χαλκού. Αντίστροφα, χάλκινος αγωγός μπορεί να υποκατασταθεί από αγωγό αλουμινίου διατομής μεγαλύτερης κατά 56% περίπου εκείνης του χάλκινου. 5. Η μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση συνεχούς ροής για γυμνούς αγωγούς διατομής 50mm 2 για χαλκό και 70mm 2 για αλουμίνιο καθορίζεται από τις τιμές της ΟΜΑΔΑΣ ΙΙ πίνακα 2.3 [3], παράρτημα Β, σελίδα 57. Σε μικτά συγκροτήματα μονωμένων και γυμνών αγωγών, οι γυμνοί αγωγοί υπάγονται στην ίδια ομάδα με τους μονωμένους. Για γυμνούς αγωγούς πολύ μεγάλων διατομών όπως π.χ για ζυγούς (μπάρες) πινάκων κ.λπ. σαν μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση συνεχούς ροής μπορεί γενικώς να ληφθεί 1.5 A/mm 2. Διατομή Καλής Λειτουργίας: Η ωμική αντίσταση R και η επαγωγική αντίδραση Χ L που έχουν οι γραμμές μιας εγκατάστασης προκαλούν πτώση τάσης κατά μήκος αυτής, ιδιαίτερα αν το μήκος της γραμμής είναι μεγάλο. Η διακύμανση της τάσης είναι ανεπιθύμητη γιατί οι ηλεκτρικές συσκευές είναι κατασκευασμένες να λειτουργούν σε μια ορισμένη τάση, την ονομαστική. Όταν η πτώση τάσης είναι μεγάλη, τα διάφορα φορτία παρουσιάζουν πρόβλημα καλής λειτουργίας σε τροφοδοσία με μειωμένη τάση. Έτσι, μειωμένη τάση στα μεν φορτία φωτισμού σημαίνει μείωση της εκπεμπόμενης φωτεινής ακτινοβολίας, στα δε φορτία κινήσεως σημαίνει λειτουργία με μειωμένη ισχύ. Για αυτό οι κανονισμοί καθορίζουν σαν μέγιστη επιτρεπόμενη πτώση τάσης από το μετρητή μέχρι τη λήψη ρεύματος 3% (11.4V) επί της ονομαστικής τάσεως. Εν τούτοις στους Κ.Ε.Η.Ε το όριο αυτό ειδικά για κυκλώματα φωτισμού και ρευματοδοτών είναι 1% επί της ονομαστικής εντάσεως (2.2V). 2.3 Σωλήνες Διακλαδώσεις Τ και κουτιά διακλαδώσεων Ο σκοπός της ύπαρξης των σωληνώσεων είναι να προστατεύουν τους αγωγούς και τα καλώδια από μηχανικές ζημιές. Οι σωλήνες χωρίζονται: 1. Ανάλογα με τον τρόπο τοποθέτησης τους, σε: 1. Ορατούς: είναι αυτοί που τοποθετούνται πάνω στο εξωτερικό μέρος των επιφανειών. 2. Χωνευτούς: είναι αυτοί που τοποθετούνται στο εσωτερικό μέρος τοίχων, ορόφων, δαπέδων κ.λπ. 2. Ανάλογα με το υλικό κατασκευής τους, σε: a. Μονωτικούς: είναι κατασκευασμένοι από μονωτικό υλικό ή έχουν εσωτερική μονωτική επένδυση. b. Μη μονωτικούς: είναι κατασκευασμένοι από μη μονωτικό υλικό, δηλαδή δεν έχουν εσωτερική μονωτική επένδυση. Οι διακλαδώσεις Τ και τα κουτιά διακλαδώσεων χρησιμοποιούνται στις διακλαδώσεις των σωλήνων. Έχουν πώμα που κλείνει βιδωτά ή πρεσσαριστά. Υπάρχουν σε δυο τύπους:

25 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ 9 A. Πλαστικά, που είναι από θερμοπλαστική ύλη PVC και χρησιμοποιούνται στις χωνευτές εγκαταστάσεις. B. Μεταλλικά, που είναι χαλύβδινα και χρησιμοποιούνται στις ορατές εγκαταστάσεις. Αφού υπολογιστεί η διατομή των αγωγών και το πλήθος των αγωγών της γραμμής, επιλέγεται η διάμετρος των σωλήνων αν βέβαια οι αγωγοί πρόκειται να τοποθετηθούν σε σωλήνες. Όταν πρόκειται να εγκατασταθούν εντός σωλήνων αγωγοί μεγαλύτερης διατομής ή περισσότεροι αγωγοί, οι σωλήνες πρέπει να παρουσιάζουν επαρκή εσωτερική διάμετρο κατά τρόπο ώστε η έλξη των αγωγών εντός των σωλήνων να μπορεί να γίνει ευχερώς και χωρίς να φθαρεί η μόνωση των αγωγών. Στη συνέχεια, ανάλογα με τη διάμετρο των σωλήνων και το πλήθος των απαιτούμενων διακλαδώσεων επιλέγονται τα απαιτούμενα κουτιά διακλαδώσεων, εντός των οποίων γίνονται οι συνδέσεις των αγωγών που διακλαδώνονται. Δεν επιτρέπεται καμία σύνδεση αγωγών μέσα στους σωλήνες. Τα πώματα των κουτιών διακλαδώσεων πρέπει να εμποδίζουν την είσοδο σκόνης (στυπιοθλίπτες). Οι ακροδέκτες μέσα στα κουτιά πρέπει να εξασφαλίζουν καλή επαφή που δεν αλλοιώνεται με την πάροδο του χρόνου [11]. Στην εγκατάσταση μας οι σωλήνες μας είναι χωνευτοί και είναι κατασκευασμένοι από μονωτικό υλικό. Είναι δηλαδή ενισχυμένοι πλαστικοί σωλήνες κατασκευασμένοι από θερμοπλαστική ύλη PVC και έχουν μεγαλύτερη μηχανική αντοχή από τους απλούς πλαστικούς σωλήνες. Επίσης οι διακλαδώσεις Τ και τα κουτιά διακλάδωσης είναι πλαστικού τύπου κατασκευασμένα από θερμοπλαστική ύλη PVC. Στον πίνακα 2.5, παράρτημα Β, σελίδα 158, δίνεται η εσωτερική διάμετρος του σωλήνα προστασίας για καλώδια H05U-V ανάλογα με το πλήθος και τη διάμετρο των αγωγών που θα περάσουν από αυτούς [3]. (Όλοι οι σωλήνες της εγκατάστασης μας είναι χωνευτοί). 2.4 Όργανα προστασίας Διακόπτες Η ηλεκτρική εγκατάσταση σχεδιάζεται για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων φορτίων και λειτουργεί ομαλά υπό κανονικές συνθήκες φορτίσεως. Σε μη κανονικές συνθήκες (π.χ υπερφόρτιση, σφάλμα) προκύπτουν υπερεντάσεις, δηλαδή αύξηση του ρεύματος πέραν του κανονικού (που συνίσταται είτε σε ρεύματα υπερφορτίσεως είτε σε ρεύματα βραχυκυκλώσεως) με αποτέλεσμα έκλυση υπερβολικής θερμότητας. Τότε είναι δυνατόν να προκύψουν απαράδεκτα υψηλές θερμοκρασίες για τον εξοπλισμό με πιθανούς κινδύνους, όπως μείωση της διάρκειας ζωής ή/και καταστροφή του, πυρκαγιές, εκρήξεις ηλεκτροπληξίες κ.α. [4]. Τα μέτρα πρόληψης συνίστανται στην παρεμβολή κατάλληλων διατάξεων προστασίας. Τα όργανα προστασίας (ασφάλειες αυτόματες ή μη, αυτόματοι διακόπτες - μικροαυτόματοι) έναντι υπερεντάσεων, πρέπει σε περίπτωση οποιασδήποτε υπερεντάσεως, να επιτελούν την έγκαιρη απόζευξη γραμμών, μηχανημάτων, συσκευών και εν γένει τμημάτων εγκαταστάσεων που προστατεύουν, με τέτοιο τρόπο ώστε να αποκλείεται οποιοσδήποτε κίνδυνος για τους ανθρώπους ή το περιβάλλον καθώς και οποιαδήποτε βλάβη των προστατευόμενων εγκαταστάσεων. Τα όργανα προστασίας

26 10 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ συγκροτούνται βασικά από στοιχεία προστασίας (τηκτά ασφαλειών που προστατεύουν από βραχυκυκλώματα, θερμικά στοιχεία που προστατεύουν από υπερεντάσεις και υπερφορτίσεις, ηλεκτρομαγνητικά στοιχεία που προστατεύουν από μικρά βραχυκυκλώματα), των οποίων η αρχή λειτουργίας στηρίζεται στην αύξηση του ρεύματος ή της θερμοκρασίας πέραν μιας ορισμένης τιμής. Τα στοιχεία προστασίας πρέπει να έχουν χαρακτηριστικές εντάσεωςχρόνου τέτοιες ώστε να επενεργούν και να διακόπτουν το κύκλωμα προτού τα προστατευόμενα στοιχεία υποστούν βλάβη. Τα όργανα προστασίας επιλέγονται πρωτίστως με βάση: 1. Την ονομαστική ένταση. Υπάρχουν τυποποιημένες τιμές ονομαστικών εντάσεων για τα όργανα προστασίας, όπως φαίνονται στον πίνακα 2.6, παράρτημα Β, σελίδα 158, με κάποιες επιπλέον παρατηρήσεις [3]: 2. a. Οι τιμές του πίνακα αφορούν ασφάλειες, μικροαυτόματους και αυτόματους διακόπτες. b. Δεν σημαίνει ότι για κάθε όργανο προστασίας υπάρχουν όλες οι παραπάνω τιμές. c. Η πιο πάνω τυποποίηση ισχύει και για τις ονομαστικές εντάσεις διακοπτών. 3. Την ικανότητα διακοπής. Αυτή δεν πρέπει να είναι μικρότερη από την ένταση του ρεύματος βραχυκυκλώσεως στο σημείο εγκαταστάσεως του οργάνου, εκτός εάν είναι εγκατεστημένο σε σειρά άλλο όργανο που διαθέτει την απαιτούμενη ικανότητα διακοπής και λειτουργεί ενωρίτερα. Γίνεται συνήθως δεκτό ότι οι συγκεκριμένες ασφάλειες έχουν την απαιτούμενη ικανότητα διακοπής. Προστασία γραμμών με ασφάλειες: Οι ασφάλειες τοποθετούνται στην αρχή της γραμμής ή του καλωδίου που πρόκειται να προστατεύσουν. Όταν κατά τη διαδρομή γραμμής η μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση ελαττώνεται από κάποιο σημείο και εφεξής, είτε επειδή μειώθηκε η διατομή είτε επειδή χρησιμοποιήθηκαν αγωγοί της ίδιας μεν διατομής αλλά που ανήκουν σε άλλη ομάδα του πίνακα 2.3, παράρτημα Β, σελίδα 157, τότε το σημείο αυτό πρέπει να αντιστοιχεί στη νέα μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση των αγωγών. Κάθε γραμμή, καλώδιο ή συσκευή κατανάλωσης μπορεί να προστατεύεται μέσω ασφαλειών τόσο έναντι ρευμάτων υπερφορτίσεως όσο και έναντι ρευμάτων βραχυκυκλώσεως. Στους Κ.Ε.Η.Ε για λόγους απλουστεύσεως γίνεται δεκτό ότι η ονομαστική ένταση των ασφαλειών λαμβάνεται το πολύ ίση προς τη μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση του προστατευόμενου αγωγού. Χρειάζεται ωστόσο προσοχή διότι είναι δυνατόν σε οριακές περιπτώσεις, ένας αγωγός να μην προστατεύεται με μια ασφάλεια που έχει επιλεγεί σύμφωνα με τον κανονισμό. Έτσι δεδομένου ότι α) υπάρχουν μόνο τυποποιημένες ονομαστικές εντάσεις ασφαλειών σε συγκεκριμένες τιμές οι οποίες μάλιστα απέχουν αισθητά μεταξύ τους, β) οι ασφάλειες δεν τήκονται στην ονομαστική τους ένταση Ι n αλλά σε μεγαλύτερη τιμή, τότε αν σύμφωνα με τον παραπάνω κανονισμό προκύψει ασφάλεια με

27 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ 11 τιμή Ι n μικρότερη αλλά παραπλήσια ή ακόμα χειρότερα με τιμή ίση με τη μέγιστη επιτρεπόμενη ένταση του αγωγού είναι πιθανόν, σε μια μικρή σχετικά μόνιμη υπερφόρτιση με τιμή τέτοια ώστε να μην τήκεται η ασφάλεια, να καταπονείται η μόνωση του αγωγού. Στην περίπτωση αυτή καθώς και σε κάθε άλλη περίπτωση που δεν εξασφαλίζεται η προστασία, είτε επιλέγουμε ασφάλεια με μικρότερη Ι n (οπότε ο αγωγός από τη μια προστατεύεται και δεν υπερθερμαίνεται, από την άλλη όμως στραγγαλίζεται η ισχύς που θα μπορούσε να διέλθει μέσω του αγωγού), είτε (συνηθέστερα) χρησιμοποιούμε αγωγό κατά μια βαθμίδα μεγαλύτερο στην κλίμακα των τυποποιημένων τιμών. Οι ηλεκτρικοί διακόπτες είναι εξαρτήματα εξυπηρέτησης της λειτουργίας των ηλεκτρικών κυκλωμάτων. Αυτοί συνδέουν, αποσυνδέουν ή αλλάζουν την σύνδεση ενός ηλεκτρικού κυκλώματος. Διαχωρίζονται σε χειροκίνητους διακόπτες και αυτόματους διακόπτες και ανάλογα με το ηλεκτρικό κύκλωμα που εξυπηρετούν χωρίζονται σε διακόπτες: a. Τοίχου, για κυκλώματα φωτισμού και η τοποθέτηση τους γίνεται συνήθως σε ύψος γύρω στο 0.8m από την επιφάνεια του δαπέδου. Διακρίνονται σε απλούς διακόπτες, διακόπτες διαδοχής, διακόπτες εναλλαγής κ.λπ. b. Πίνακα, που ελέγχουν ηλεκτρικά κυκλώματα όλων των γραμμών μιας Ε.Η.Ε (γενικός διακόπτης) ή μιας γραμμής Ε.Η.Ε (μερικώς διακόπτης) c. Ειδικών χρήσεων, που ελέγχουν ηλεκτρικά κυκλώματα ειδικών επιμέρους μορφών εγκαταστάσεων. 2.5 Πίνακες διανομής Οι πίνακες χρησιμοποιούνται για την τροφοδότηση και το έλεγχο λειτουργίας της εγκατάστασης καθώς και για τη διανομή της Ηλεκτρικής Ενέργειας σε διάφορα κυκλώματα. Οι πίνακες διακρίνονται σε: a. Γενικοί πίνακες διανομής b. Πίνακες φωτισμού c. Πίνακες κίνησης Εικόνα 2.1: Πίνακας Διανομής

28 12 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Στο εσωτερικό των πινάκων διανομής βρίσκονται τα όργανα προστασίας και ελέγχου των κυκλωμάτων που αυτοί τροφοδοτούν (διακόπτες φορτίου, αυτόματες ασφάλειες, ραγοδιακόπτες, αυτόματοι διακόπτες φορτίου, ρελαί ισχύος όργανα μέτρησης κ.α.) Από το μετρητή της Ηλεκτρικής Ενέργειας του χώρου, που είναι το σημείο μέχρι το οποίο γίνεται η παροχή Ηλεκτρικής Ενέργειας από την εκάστοτε βιομηχανία ηλεκτρικού ρεύματος και ο οποίος εγκαθίσταται όπως προβλέπεται σε ένα κοντινό σημείο του κτιρίου αναχωρούν κύριες γραμμές (γραμμές μετρητή-πίνακα), προορισμός των οποίων είναι η μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας στα διάφορα τμήματα του κτιρίου και καταλήγουν στους γενικούς πίνακες (ΓΠ) διανομής. Ο ρόλος τους είναι διττός. Από την μια σε αυτούς ενσωματώνονται όλα τα όργανα που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία, προστασία και έλεγχο (διακόπτες, ασφάλειες κλπ) της εγκατάστασης που ακολουθεί και από την άλλη χρησιμοποιούνται για την διανομή της ηλεκτρικής ενέργειας. Έτσι μέσω ζυγών διακλαδώσεως και κατάλληλων ακροδεκτών, οι κύριες γραμμές διακλαδίζονται σε δευτερεύουσες γραμμές. Αυτές είτε συνιστούν κυκλώματα διακλαδώσεως στα οποία συνδέονται άμεσα συσκευές καταναλώσεως, που είναι και οι τελικοί αποδέκτες της ηλεκτρικής ενέργειας, είτε τροφοδοτούν υποπίνακες (ΥΠ). Η επιλογή του μεγέθους ενός πίνακα διανομής γίνεται με κριτήριο την ισχύ παροχής ( A, kva) και από το αριθμό των επιμέρους κυκλωμάτων. Το είδος του πίνακα διανομής εξαρτάται από το βαθμό προστασίας και από το περιβάλλον που θα τον τοποθετήσουμε. Ο μετρητής της Ηλεκτρικής Ενέργειας της εγκατάστασης που μελετούμε είναι τριφασικός και βρίσκεται στο πίσω μέρος του κτιρίου, σε ξεχωριστό δωμάτιο (δωμάτιο μετρητή όπως φαίνεται στα σχέδια 1 και 2 στο παράρτημα Α) και από αυτόν αναχωρούν 4 κύριες γραμμές που τροφοδοτούν τους 4 πίνακες διανομής A,B,C,D εκ των οποίων οι A,B,D βρίσκονται στο ισόγειο του κτιρίου ενώ ο C βρίσκεται στον όροφο. Από το πίνακα διανομής D αναχωρεί μια δευτερεύουσα γραμμή που τροφοδοτεί το υποπίνακα D1 που βρίσκεται στο όροφο. Στον πίνακα 2.7 στο παράρτημα Β, σελίδα 159, αναφέρονται τα κυκλώματα που τροφοδοτούνται από τους αντίστοιχους πίνακες/υποπίνακα διανομής. 2.6 Γραμμή μετρητή πίνακα / Παροχή Η διατομή της γραμμής μετρητή γενικού πίνακα και η γενική ασφάλεια προσδιορίζονται όπως ακριβώς και τα αντίστοιχα μεγέθη των επιμέρους κυκλωμάτων διακλαδώσεως, δηλαδή με βάση την ένταση του ρεύματος που αναμένεται να διέρχεται από τους αγωγούς στη γραμμή αυτή, η οποία κατ αρχήν είναι ίση με το άθροισμα των εντάσεων όλων των κυκλωμάτων διακλαδώσεως. Η γραμμή μετρητή πίνακα προστατεύεται μόνο έναντι βραχυκυκλώματος από τις ασφάλειες ή το μικροαυτόματο του μετρητή, ενώ η προστασία της έναντι υπερφόρτισης εξασφαλίζεται από τις αυτόματες ασφάλειες του κεντρικού πίνακα της Η.Ε. Για την ηλεκτροδότηση κάθε Ε.Η.Ε χαμηλής τάσης, κατασκευάζεται μια από τις τυποποιημένες παροχές της βιομηχανίας ηλεκτρικού ρεύματος, μονοφασικές ή τριφασικές. Έτσι για την μονοφασική παροχή της

29 ΒΑΣΙΚΑ ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ Ε.Η.Ε ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥΣ 13 εγκατάστασης μας, τοποθετείται στο μετρητή ασφάλεια 35Α (ή μικροαυτόματος 40Α). Η γενική ασφάλεια μπορεί να είναι 35Α ή 25Α. Στα σχέδια 3 και 4 του παραρτήματος Α, σελίδα 136 και 137 αντίστοιχα, φαίνονται οι γραμμές μετρητή πινάκων για το ισόγειο και τον όροφο.

30 14 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ Κεφάλαιο Τρίτο 3. Υπολογισμός διατομών και ασφαλειών αγωγών 3.1 Εισαγωγή Θεωρούμε θερμοκρασία περιβάλλοντος Θ π =30 ο C και ότι οι αγωγοί μας κατατάσσονται στην ομάδα Ι (τρεις το πολύ ενεργοί αγωγοί μέσα στον ίδιο σωλήνα ή καλώδιο σε χωνευτή εγκατάσταση, όπως περιγράψαμε πιο πάνω). Οι προσεγγιστικές τιμές της απορροφημένης έντασης στα φορτία μας δίνονται στον πίνακα 3.1 [10] του παραρτήματος Γ, σελίδα 160. Στην περίπτωση που έχουμε λαμπτήρες φθορισμού υπολογίζουμε την συνολική ισχύ πολλαπλασιάζοντας τον αριθμό των λαμπτήρων φθορισμού με την ισχύ κάθε λαμπτήρα και υπολογίζουμε το ρεύμα που θα χρειαστούμε για το φωτισμό κάθε χώρου από τον τύπο [10]: L B µ = H Η (3.1) Χρησιμοποιούμε λαμπτήρες φθορισμού με ισχύ 65W. Η πτώση τάσης και κατ επέκταση η διατομή των αγωγών θα υπολογίζεται από τους παρακάτω τύπους: 1. Μονοφασικός πίνακας διανομής: Πτώση Τάσης: 2. Τριφασικός πίνακας διανομής: 2. ρ. li. V % = (3.2) Πτώση Τάσης: ρ.. li V % = (3.3) όπου: ρ = Ω.mm 2.m -1, ειδική αντίσταση χαλκού l = Μήκος αγωγού (m) I = Απορροφημένη ένταση (Α) = Διατομή (mm 2 ) Και πρέπει να ισχύει: (Για τάση 220V) [5] V% < 1% = V% < 2.2V

31 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 15 για κυκλώματα φωτισμού και κυκλώματα ρευματοδοτών, ώστε η πτώση τάσης κάθε γραμμής να μην ξεπερνά το 1% της τάσης λειτουργίας (σύμφωνα με τους κανονισμούς). Επομένως η διατομή των αγωγών των γραμμών πρέπει να υπολογίζεται με βάση το επιτρεπόμενο όριο της τιμής ΔV. Ο τύπος για τον υπολογισμό της διατομής των αγωγών σε μονοφασικό και τριφασικό πίνακα διανομής διαφέρει κατά τον παράγοντα 2 στον αριθμητή του τύπου για μονοφασικούς πίνακες διανομής για τον ακόλουθο λόγο: Κάθε μονοφασική γραμμή που χρησιμοποιούμε έχει 3 αγωγούς (φάση, ουδέτερος και γείωση). Σε συνήθεις εσωτερικές εγκαταστάσεις κάνουμε χρήση των 2 αγωγών δηλαδή της φάσης και του ουδετέρου για τις διάφορες συνδέσεις (η γείωση αφορά το κομμάτι της προστασίας). Επομένως θα υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα εκτός από στη φάση και στον ουδέτερο και λόγω της χρήσης των δυο αυτών αγωγών προκύπτει το 2λ. Σε αντίθεση σε μια τριφασική γραμμή λόγω της μηδενικής τιμής ρεύματος ουδετέρου (για συμμετρικά φορτία) ο τύπος είναι ΔU=ρ (L/) I καθώς εδώ έχουμε ρεύμα μόνο στις φάσεις. 3.1 Κυκλώματα Φωτισμού (L) Τα κυκλώματα φωτισμού κάθε πίνακα διανομής είναι χωρισμένα όπως φαίνονται στα αντίστοιχα ηλεκτρολογικά σχέδια 5,6 και 7 στο παράρτημα Α, σελίδα 138, 139 και 140. Πίνακας Διανομής Α: Βρίσκεται στο ισόγειο και είναι μονοφασικός. Τα κυκλώματα φωτισμού που τροφοδοτεί είναι 3: 1. Α/L1, 2 απλά φωτιστικά και 2 επιτοίχια, 2. A/L2, 3 απλά φωτιστικά και 3 στεγανά φωτιστικά και 3. A/L3, 3 απλά φωτιστικά Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος φωτισμού του πίνακα διανομής Α, μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή A/L1 φωτισμού: 4 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 4 x 0.5A = 2.0A Μήκος καλωδίου = 31.7m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.03 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α

32 16 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ - Γραμμή A/L2 φωτισμού: 6 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 6 x 0.5A = 3.0A Μήκος καλωδίου = 25.6m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.25 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή A/L3 φωτισμού : 3 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 3 x 0.5A = 1.5A Μήκος καλωδίου = 35.0m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.85 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής Α δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα Α.1 των κυκλωμάτων φωτισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα 160. Πίνακας Διανομής Β: Βρίσκεται στο ισόγειο και είναι μονοφασικός. Τα κυκλώματα φωτισμού που τροφοδοτεί είναι 4: 1. B/L1, 1 απλό φωτιστικό και 4 στεγανά φωτιστικά, 2. B/L2, 3 επιτοίχια φωτιστικά, 3. B/L3, 2 απλά φωτιστικά και 2 λαμπτήρες φθορισμού και 4. B/L4, 2 απλά φωτιστικά Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος φωτισμού του πίνακα διανομής Β μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών - Ασφαλειών: - Γραμμή Β/L1 φωτισμού: 5 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 5 x 0.5A = 2.5A Μήκος καλωδίου= 22.2m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.9 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α

33 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 17 - Γραμμή Β/L2 φωτισμού: 3 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 3 x 0.5A = 1.5A Μήκος καλωδίου = 18.6m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.43 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή Β/L3 φωτισμού: 2 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 2 x 0.5A = 1.0A 3 λαμπτήρες φθορισμού 65W (P=V.I I=P/V) Απορροφημένη ένταση: 0.88Α 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Μήκος καλωδίου = 32.5m Διατομή αγωγών: > 0.99 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή Β/L4 φωτισμού: 2 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 2 x 0.5A = 1.0A Μήκος καλωδίου= 26.0m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.42 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής Β δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα B.1 των κυκλωμάτων φωτισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα 160. Πίνακας Διανομής C: Βρίσκεται στο όροφο και είναι τριφασικός. Τα κυκλώματα φωτισμού που τροφοδοτεί είναι 7: 1. C/L1, 3 απλά φωτιστικά και 1 επιτοίχιο, 2. C/L2, 4 απλά φωτιστικά, 3. C/L3, 4 απλά φωτιστικά, 4. C/L4, 4 απλά φωτιστικά, 5. C/L5, 2 προβολείς ευρείας δέσμης, 6. C/L6, 3 προβολείς ευρείας δέσμης, 7. C/L7, 3 προβολείς ευρείας δέσμης Επίσης υπάρχει μια επιπλέον γραμμή που τροφοδοτεί το Dimmer unit η λειτουργία του οποίου εξηγείται στη συνέχεια.

34 18 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος φωτισμού του πίνακα διανομής C μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή C/L1 φωτισμού: 4 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 4 x 0.5A = 2.0A Μήκος καλωδίου= 17.22m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.28 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10 Α - Γραμμή C/L2 φωτισμού: 4 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 4 x 0.5A = 2.0A Μήκος καλωδίου = 34.18m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή C/L3 φωτισμού: 4 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 4 x 0.5A = 1.0A Μήκος καλωδίου = 40.0m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.65 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή C/L4 φωτισμού: 4 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 4 x 0.5A = 2.0A Μήκος καλωδίου= 44.0m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.72 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή C/L5 φωτισμού: 2 προβολείς ευρείας δέσμης Απορροφημένη ένταση: 2 x 1A =2.0A Μήκος καλωδίου = 36.3m

35 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 19 ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.60 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή C/L6 φωτισμού: 3 προβολείς ευρείας δέσμης Απορροφημένη ένταση: 3 x 1A = 3.0A Μήκος καλωδίου = 40.8m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.0 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή C/L7 φωτισμού: 3 προβολείς ευρείας δέσμης Απορροφημένη ένταση: 3 x 1A = 3.0A Μήκος καλωδίου = 44.7m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.1 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10A Λειτουργία Dimmer Unit (Συσκευή αυξομείωσης έντασης φωτισμού): Το Dimmer unit είναι η μονάδα ρύθμισης της έντασης του φωτισμού των 3 ομάδων προβολέων ( Α,Β,C) που είναι υπεύθυνοι για τη φωτισμό της σκηνής του θεάτρου. Κάθε προβολέας συνδέεται μέσω του καλωδίου του στην υποδοχή κάποιου καναλιού της συσκευής Dimmer. Η συσκευή βρίσκεται στο δωμάτιο προβολών και μέσω αυτής ο χειριστής αυξομειώνει την ένταση του φωτισμού των προβολέων ανάλογα με τις ανάγκες του θεάτρου (θεατρικές παραστάσεις, ομιλίες κλπ). Ο έλεγχος της αυξομείωσης της έντασης του φωτός γίνεται μέσω ποτενσιόμετρων τα οποία μεταβάλλουν την αντίσταση. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές τις συσκευής, χρησιμοποιείται Dimmer unit 12 καναλιών με ισχύ ανά κανάλι 3kW. Δέχεται τριφασική τάση τροφοδοσίας 220V (3 φάσεις + ουδέτερος + γείωση, 50Hz) και συνδέεται στο πίνακα C με αυτόματη ασφάλεια 16Α, μέσω καλωδίου 2.5mm 2. Στην πρόσοψη της συσκευής υπάρχουν 6 ποτενσιόμετρα καθένα από τα οποία ελέγχει 2 κανάλια. Όπως αναφέραμε, η συσκευή Dimmer unit ελέγχει 3 ομάδες προβολέων Α,Β και C διαφορετικών ισχύων: 1. Ομάδα Α: 16 προβολείς των 1000W 2. Ομάδα Β: 4 προβολείς των 1000W και 10 προβολείς των 650W 3. Ομάδα C: 14 προβολείς των 500W

36 20 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ H συνολική ισχύς που μπορεί να δώσει το Dimmer unit είναι 36kW (12 κανάλια x 3kW ανά κανάλι). Η συνολική ισχύς των 3 ομάδων προβολέων που έχουμε στο θέατρο είναι kW, τιμή που δεν ξεπερνά τα 36kW. Οι προβολείς μπορούν να συνδεθούν κατά ομάδες στο ίδιο κανάλι, αρκεί η συνολική ισχύς τους να μην ξεπερνά την συνολική ισχύ που παρέχει το κανάλι, ώστε η ένταση του φωτισμού των ομαδοποιημένων προβολέων να ελέγχεται ταυτόχρονα από το Dimmer Unit. Εικόνα 3.1: Dimmer Unit Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής C δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα C.1 των κυκλωμάτων φωτισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα 161. Πίνακας Διανομής D: Βρίσκεται στο ισόγειο και είναι τριφασικός. Τα κυκλώματα φωτισμού που τροφοδοτεί είναι 9: 1. D/L1, 2 απλά φωτιστικά, 1 επιτοίχιο φωτιστικό και 1 λαμπτήρα φθορισμού, 2. D/L2,10 απλά φωτιστικά), 3. D/L3, 3 απλά φωτιστικά και 1 λαμπτήρα φθορισμού, 4. D/L4, 4 επιτοίχια φωτιστικά, 5. D/L5, 4 λαμπτήρες φθορισμού, 6. D/L6, 3 απλά φωτιστικά (εξωτερικός χώρος) 7. D/L7, 3 απλά φωτιστικά (εξωτερικός χώρος) 8. D/L8, 6 απλά φωτιστικά (εξωτερικός χώρος) 9. D/L9, 2 προβολείς ευρείας δέσμης (εξωτερικός χώρος) Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος φωτισμού του πίνακα διανομής D μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε.

37 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 21 Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή D/L1 φωτισμού: 3 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 3 x 0.5A = 1.5A 2 λαμπτήρες φθορισμού 65W (P=V.I I=P/V) Απορροφημένη ένταση: 0.6 Α Μήκος καλωδίου = 30m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D/L2 φωτισμού: 10 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 10 x 0.5A = 5.0A Μήκος καλωδίου = 30.3m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.23 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D/L3 φωτισμού: 3 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 3 x 0.5A = 1.5A 2 λαμπτήρες φθορισμού 65W (P=V.I I=P/V) Απορροφημένη ένταση: 0.6Α Μήκος καλωδίου = 56.5m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.96 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D/L4 φωτισμού: 4 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 4 x 0.5A = 2.0A Μήκος καλωδίου = 33.5m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.54 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D/L5 φωτισμού: 8 λαμπτήρες φθορισμού 65W(P=V.I I=P/V) Απορροφημένη ένταση: 2.36 Α

38 22 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ Μήκος καλωδίου = 37.2m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.71 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D/L6 φωτισμού: 3 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 3 x 0.5A = 1.5A Μήκος καλωδίου = 98.8m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.2 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D/L7 φωτισμού: 3 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 3 x 0.5A = 1.5A Μήκος καλωδίου = 83.8m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.1mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D/L8 φωτισμού: 5 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 5 x 0.5A = 2.5A Μήκος καλωδίου = m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 2.47 mm 2 =2.5mm 2 Ασφάλεια: 10A - Γραμμή D/L9 φωτισμού: 2 προβολείς ευρείας ζώνης Απορροφημένη ένταση: 2 x 1.0Α= 2.0Α Μήκος καλωδίου = 46.09m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.48 mm 2 =1.5mm 2 Ασφάλεια: 10A Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής D δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα D.1 των κυκλωμάτων φωτισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα 161.

39 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 23 Υποπίνακας Διανομής D1: Βρίσκεται στο όροφο (δωμάτια ηθοποιών) και είναι τριφασικός. Τα κυκλώματα φωτισμού που τροφοδοτεί είναι 5: 1. D1/L1, 5 επιτοίχια φωτιστικά και 1 λαμπτήρα φθορισμού, 2. D1/L2, 1 απλό φωτιστικό και 2 επιτοίχια φωτιστικά, 3. D1/L3, 6 στεγανά φωτιστικά και 1 λαμπτήρα φθορισμού, 4. D1/L4, 4 επιτοίχια φωτιστικά και 1 λαμπτήρα φθορισμού και 5. D1/L5, 7 στεγανά φωτιστικά και 1 λαμπτήρα φθορισμού. Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος φωτισμού του πίνακα διανομής D1 μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή D1/L1 φωτισμού: 5 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 5 x 0.5A = 2.5A 1 λαμπτήρας φωτισμού 65W (P=V.I Ι=P/V) Απορροφημένη ένταση: 0.295A Μήκος καλωδίου = 10.42m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D1/L2 φωτισμού: 3 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 6 x 0.5A = 1.5A Μήκος καλωδίου = 50.2m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.61 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D1/L3 φωτισμού: 4 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 2 x 0.5A = 2.0A 1 λαμπτήρας φωτισμού 65W (P=V.I I=P/V) Απορροφημένη ένταση: 0.295A Μήκος καλωδίου = 21.3m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.4 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α

40 24 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ - Γραμμή D1/L4 φωτισμού: 4 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 4 x 0.5A = 2.0A 1 λαμπτήρας φωτισμού 65W (P=V.I Ι=P/V) Απορροφημένη ένταση: A Μήκος καλωδίου = 42.3m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.79 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α - Γραμμή D1/L5 φωτισμού : 6 φωτιστικά σημεία Απορροφημένη ένταση: 6 x 0.5A = 3.0A 1 λαμπτήρας φωτισμού 65W (P=V.Ι I=P/V) Απορροφημένη ένταση: 0.295A Μήκος καλωδίου = 47.7m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.27 mm 2 = 1.5mm 2 Ασφάλεια: 10Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής D1 δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα D1.1 των κυκλωμάτων φωτισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα Κυκλώματα ρευματοδοτών () Τα κυκλώματα ρευματοδοτών (για το ισόγειο και τον όροφο) κάθε πίνακα είναι χωρισμένα όπως φαίνονται στα αντίστοιχα ηλεκτρολογικά σχέδια 8 και 9 στο παράρτημα Α, σελίδα 141 και 142. Πίνακας Διανομής Α: Τα κυκλώματα ρευματοδοτών που τροφοδοτεί είναι 2: 1. A/1 που περιλαμβάνει 3 ρευματοδότες και 2. A/2 που περιλαμβάνει 3 ρευματοδότες. Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής Α μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή A/1 ρευματοδοτών: 3 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 3 x 2.0A = 6.0A

41 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 25 Μήκος καλωδίου = m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.93 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή A/2 ρευματοδοτών: 3 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 3 x 2.0A = 6.0A Μήκος καλωδίου = 19.7m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.92 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής Α δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα Α.2 των κυκλωμάτων ρευματοδοτών στο παράρτημα Γ, σελίδα 162. Πίνακας Διανομής Β: Τα κυκλώματα ρευματοδοτών που τροφοδοτεί είναι 2: 1. Β/1 που περιλαμβάνει 2 ρευματοδότες και 2. Β/2 που περιλαμβάνει 4 ρευματοδότες Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής Α μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή Β/1 ρευματοδοτών: 2 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 2 x 2.0A = 4.0A Μήκος καλωδίου = 29m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.92 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή Β/2 ρευματοδοτών: 4 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 3 x 2.0A = 6.0A 1 x 0.5A = 0.5A Μήκος καλωδίου = 22.35m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V =

42 26 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ Διατομή αγωγών: > 2.36 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής B δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα Β.2 των κυκλωμάτων ρευματοδοτών στο παράρτημα Γ, σελίδα 162. Πίνακας Διανομής C: Τα κυκλώματα ρευματοδοτών που τροφοδοτεί είναι 2: 1. C/1 που περιλαμβάνει 3 ρευματοδότες και 2. C/2 που περιλαμβάνει 2 ρευματοδότες Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής C μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή C/1 ρευματοδοτών: 3 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 3 x 2.0A = 6.0A Μήκος καλωδίου = 11.2m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.12 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή C/2 ρευματοδοτών: 2 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 2 x 2.0A = 4.0A Μήκος καλωδίου = 26.6m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.73 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής C δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα C.2 των κυκλωμάτων ρευματοδοτών στο παράρτημα Γ, σελίδα 162. Πίνακας Διανομής D: Τα κυκλώματα ρευματοδοτών που τροφοδοτεί είναι 2: 1. D/1 που περιλαμβάνει 7 ρευματοδότες και 2. D/2 που περιλαμβάνει 3 ρευματοδότες

43 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 27 Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής D μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή D/1 ρευματοδοτών: 5 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 3 x 2.0A = 6.0A 4 x 0.5A = 2.0A Μήκος καλωδίου = 36.8m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 2.4 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή D/2 ρευματοδοτών: 3 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 3 x 2.0A = 6.0A Μήκος καλωδίου = 50m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 2.43 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής D δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα D.2 των κυκλωμάτων ρευματοδοτών στο παράρτημα Γ, σελίδα 162. Υποπίνακας Διανομής D1: Τα κυκλώματα ρευματοδοτών που τροφοδοτεί είναι 2: 1. D1/1 που περιλαμβάνει 2 ρευματοδότες και 2. D1/2 που περιλαμβάνει 3 ρευματοδότες Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής D1 μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή D1/1 ρευματοδοτών: 2 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 2 x 2.0A = 4.0A Μήκος καλωδίου = 32.6m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.6 mm 2 = 2.5mm 2

44 28 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή D1/1 ρευματοδοτών: 3 ρευματοδότες Απορροφημένη ένταση: 3 x 2.0A = 6.0A Μήκος καλωδίου = 48.2m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 1.56 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής D δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα D1.2 των κυκλωμάτων ρευματοδοτών στο παράρτημα Γ, σελίδα Κυκλώματα κλιματισμού (FAN COIL F.C) Τα κυκλώματα κλιματισμού της εγκατάστασης αποτελούνται από fan coil units, δηλαδή τερματικές μονάδες ψύξης και θέρμανσης. Τα fan coil είναι κατάλληλα για το κλιματισμό οικιών, καταστημάτων, γραφείων ή οποιουδήποτε επαγγελματικού χώρου που απαιτούνται συνθήκες άνετης παραμονής ανάλογα με το σχέδιο και την διαρρύθμιση του χώρου. Οι ονομαστικές αποδόσεις στη ψύξης και στη θέρμανση ποικίλουν για κάθε fan coil που κυκλοφορά στο εμπόριο. Ενδεικτικά για το fan coil του θεάτρου μας έχουμε ονομαστική απόδοση από 1.7kW έως 10.9kW στην ψύξη και 2.4kW έως 20.4kW στη θέρμανση (1kW = BTU/hr). Υπάρχουν διάφοροι τύποι σωμάτων όπως δαπέδου, οροφής, ορατής ή μη ορατής τοποθέτησης. Εικόνα 3.2: Fan Coil Συγκεκριμένα χρησιμοποιούνται fan coil τύπου δαπέδου, με τα ακόλουθα χαρακτηριστικά σύμφωνα με το μέγεθος τους: 1. Απορροφημένη ισχύς κινητήρα: 365W

45 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ Απορροφημένο ρεύμα κινητήρα: 1.65A 3. Στροφές κινητήρα: 1160 r.p.m 4. Διαστάσεις: 584x1737x240mm 5. Βάρος: 46.5kg Τα κυκλώματα του συστήματος κλιματισμού κάθε πίνακα είναι χωρισμένα όπως φαίνονται στα αντίστοιχα ηλεκτρολογικά σχέδια 9 και 10 στο παράρτημα Α, σελίδα 143 και 144. Πίνακας Διανομής Α: Τα κυκλώματα κλιματισμού που τροφοδοτεί είναι 3: 1. A/F.C1 με ένα θερμαντικό σώμα, 2. A/F.C2 με ένα θερμαντικό σώμα και 3. A/F.C3 με ένα θερμαντικό σώμα. Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής Α μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή A/F.C1 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 15.21m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.4 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή A/F.C2 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 4.67m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή A/F.C3 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 10.20m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 2.5mm 2

46 30 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής Α δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα A.3 των κυκλωμάτων του συστήματος κλιματισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα 163. Πίνακας Διανομής B: Τα κυκλώματα κλιματισμού που τροφοδοτεί είναι 4: 1. B/F.C1 με ένα θερμαντικό σώμα, 2. B/F.C2 με ένα θερμαντικό σώμα, 3. B/F.C3 με ένα θερμαντικό σώμα και 4. B/F.C4 με ένα θερμαντικό σώμα Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής Β μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή B/F.C1 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 7.45m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.2 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή B/F.C2 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 36.7m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.98 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή B/F.C3 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 18.42m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.49 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α

47 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 31 - Γραμμή B/F.C4 fan coil : 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 12.35m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.33 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής Β δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα B.3 των κυκλωμάτων του συστήματος κλιματισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα 163. Πίνακας Διανομής C: Τα κυκλώματα κλιματισμού που τροφοδοτεί είναι 2: 1. C/F.C1 με ένα θερμαντικό σώμα και 2. C/F.C2 με ένα θερμαντικό σώμα Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής C μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή C/F.C1 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 7.70 m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.10 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή C/F.C2 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 7.85 m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής C δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα C.3 των κυκλωμάτων του συστήματος κλιματισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα 163.

48 32 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ Πίνακας Διανομής D: Τα κυκλώματα κλιματισμού που τροφοδοτεί είναι 4: 1. D/F.C1 με ένα θερμαντικό σώμα, 2. D/F.C2 με ένα θερμαντικό σώμα, 3. D/F.C3 με ένα θερμαντικό σώμα και 4. D/F.C4 με ένα θερμαντικό σώμα Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής D μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή D/F.C1 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 10.85m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή D/F.C2 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.20 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή D/F.C3 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.4 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή D/F.C4 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 34.65m

49 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 33 ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής C δείχνονται συγκεντρωτικά στο πίνακα D.3 των κυκλωμάτων του συστήματος κλιματισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα 164. Υποπίνακας Διανομής D1: Τα κυκλώματα κλιματισμού που τροφοδοτεί είναι 5: 1. D1/F.C1 με ένα θερμαντικό σώμα, 2. D1/F.C2 με ένα θερμαντικό σώμα, 3. D1/F.C3 με ένα θερμαντικό σώμα, 4. D1/F.C4 με ένα θερμαντικό σώμα και 5. D1/F.C5 με ένα θερμαντικό σώμα Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος ρευματοδοτών του πίνακα διανομής D1 μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή D1/F.C1 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 4.42m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.06 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή D1/F.C2 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή D1/F.C3 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 4.65m

50 34 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.06 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια : 16Α - Γραμμή D1/F.C4 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 36.9 m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 0.50 mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α - Γραμμή D1/F.C5 fan coil: 1 fan coil Απορροφημένη ένταση: 1 x 1.65A = 1.65A Μήκος καλωδίου = 31.8m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > mm 2 = 2.5mm 2 Ασφάλεια: 16Α Τα αποτελέσματα για το πίνακα διανομής C δείχνονται συγκεντρωτικά στον πίνακα D1.3 των κυκλωμάτων του συστήματος κλιματισμού στο παράρτημα Γ, σελίδα Κυκλώματα Ηλεκτρικών Θερμοσιφώνων (Τ) Στην εγκατάσταση υπάρχουν συνολικά 4 θερμοσίφωνες στους χώρους όπου υπάρχει ανάγκη ζεστού νερού (νιπτήρες, μπάνιο). Tα κυκλώματα ηλεκτρικών θερμοσιφώνων είναι σχεδιασμένα στο ίδιο layer με τα κυκλώματα ρευματοδοτών και είναι χωρισμένα όπως φαίνονται στα αντίστοιχα ηλεκτρολογικά σχέδια 8 και 9 στο παράρτημα Α, σελίδα 141 και 142. Πίνακας Διανομής Α: Το κύκλωμα θερμοσίφωνα που τροφοδοτεί είναι 1: Α/Τ Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος θερμοσιφώνων του πίνακα διανομής A μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή A/T (ηλεκτρικός θερμοσίφωνας): 1 θερμοσίφωνας Απορροφημένη ένταση: 1 x 20.0A = 20.0A

51 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ 35 Μήκος καλωδίου = 10.0 m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 3.25mm 2 = 4.0mm 2 Ασφάλεια: 20Α Πίνακας Διανομής B: Το κύκλωμα θερμοσίφωνα που τροφοδοτεί είναι 1: B/T Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος θερμοσιφώνων του πίνακα διανομής Β μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή Β/T (ηλεκτρικός θερμοσίφωνας): 1 θερμοσίφωνας Απορροφημένη ένταση: 1 x 20.0A = 20.0A Μήκος καλωδίου = 7.8m 2. ρ. li. 2. ρ. li. V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 2.53mm 2 = 4.0mm 2 Ασφάλεια: 20Α Υποπίνακας Διανομής D1: Το κύκλωμα θερμοσίφωνα που τροφοδοτεί είναι 1: D1/T Το μήκος καλωδίου κάθε κυκλώματος θερμοσιφώνων του πίνακα διανομής D1 μετριέται από τα ηλεκτρολογικά σχέδια στο AutoCAD, με βάση το μήκος της κάθε γραμμής που σχεδιάσαμε. Υπολογισμός Διατομών Ασφαλειών: - Γραμμή D1/T1 (ηλεκτρικός θερμοσίφωνας): 1 θερμοσίφωνας Απορροφημένη ένταση: 1 x 20.0A = 20.0A Μήκος καλωδίου = 14.6m ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 2.37 mm 2 = 4.0mm 2 Ασφάλεια: 20Α - Γραμμή D1/T2 (ηλεκτρικός θερμοσίφωνας): 1 θερμοσίφωνας Απορροφημένη ένταση: 1 x 20.0A = 20.0A Μήκος καλωδίου = 23.7m

52 36 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΙΑΤΟΜΩΝ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΩΝ ΑΓΩΓΩΝ ρ.. li ρ.. li V% = => 2.2V = Διατομή αγωγών: > 3.85 mm 2 = 4.0mm 2 Ασφάλεια: 20Α Τα αποτελέσματα για τους πίνακες διανομής Α, Β και D1 δείχνονται συγκεντρωτικά στον πίνακα 3.2 των κυκλωμάτων θερμοσιφώνων στο παράρτημα Γ, σελίδα 164.

53 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ Φωηοηετνία 4.1 Γενικά Κεθάλαιο Τέηαρηο Φσηνηερλία είλαη νη γλώζεηο πνπ πξέπεη λα έρεη ν θάζε ειεθηξνιόγνο κεραληθόο γηα λα πξαγκαηνπνηήζεη ηελ κειέηε θαη εγθαηάζηαζε θσηηζκνύ, κε ζσζηό ηξόπν θαη ηνλ απαξαίηεην θσηηζκό ζε νπνηνδήπνηε ρώξν. Γηα ηελ θαιύηεξε θαηαλόεζε ηνπ θεθαιαίνπ απηνύ απαηηνύληαη εηδηθέο γλώζεηο πνπ δίλνληαη κε ηνπο απαξαίηεηνπο νξηζκνύο παξαθάησ [12]: 1. Φσο: είλαη ην απνηέιεζκα ηεο αθηηλνβνιίαο mm, πνπ πξνθύπηεη από ηελ αλάθιαζε, δηάζιαζε, δηάρπζε θ.ιπ. θαη γίλεηαη αληηιεπηή ζην αλζξώπηλν αηζζεηήξην ηεο όξαζεο όηαλ πξνζπέζεη ζε αληηθείκελα κε νξαηέο ιακπξόηεηεο. 2. Φσηεηλή πεγή: είλαη θάζε πεγή πνπ εθπέκπεη αθηηλνβνιία αληηιεπηή από ην αλζξώπηλν κάηη. 3. Φσηεηλή ελέξγεηα: είλαη ε ελέξγεηα πνπ εθπέκπεη κηα θσηεηλή πεγή, ζπκβνιίδεηαη κε ην γξάκκα Q θαη κεηξηέηαη κε ην σξηαίν Lumen (1 Lm). 4. Φσηεηλή Ρνή: είλαη ην πνζό ηνπ θσηόο πνπ αληηζηνηρεί ζε θσηεηλή πεγή 1 Κεξίνπ (1cd) νκνηόκνξθα θαηαλεκεκέλν ζε κηα ζηεξεά γσλία πνπ έρεη αθηίλα 1m. πκβνιίδεηαη κε ην γξάκκα Φ, κεηξηέηαη ζε Lumen (Lm) θαη ππνινγίδεηαη από ην ηύπν: Q (Lm) (4.1) t όπνπ: Q = θσηεηλή ελέξγεηα (ζε Lmh) t = ρξόλνο πνπ δηαξθεί ε αθηηλνβνιία (ζε h) 5. Φσηεηλή έληαζε: είλαη ην πνζό ηεο θσηεηλήο ξνήο πνπ δηέξρεηαη από ζηεξεά γσληά νξηζκέλεο δηεύζπλζεο. πκβνιίδεηαη κε ην γξάκκα Ι, κεηξηέηαη κε ην 1 θεξίν (cadela ή 1cd) θαη ππνινγίδεηαη από ην ηύπν: όπνπ: Φ = θσηεηλή ξνή (ζε 1Lm) σ = ζηεξεά γσλία (rad) (Cd) (4.2) 6. Φσηηζκόο επηθάλεηαο ή έληαζε θσηηζκνύ επηθάλεηαο: είλαη ε πνζόηεηα ηεο θσηεηλήο ξνήο πνπ πξνζπίπηεη ζε ζθαηξηθή επηθάλεηα εκβαδνύ 1m 2 ζθαίξαο κε αθηίλα 1m. πκβνιίδεηαη κε ην γξάκκα Δ, κεηξηέηαη ζε Lux (ή Lx) θαη ππνινγίδεηαη από ηνλ ηύπν: E (Lux) (4.3)

54 38 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ όπνπ: Φ = θσηεηλή ξνή (ζε Lm) = ζθαηξηθή επηθάλεηα 1m 2 7. Λακπξόηεηα: κηαο επηθάλεηαο από νξηζκέλε θαηεύζπλζε νλνκάδεηαη ην πνζό ηεο θσηεηλήο έληαζεο πνπ αληηζηνηρεί ζε απηή δηα ηελ θάζεηε πξνβνιή ηεο επηθάλεηαο πξνο ηελ θαηεύζπλζε πνπ εμεηάδεηαη. ρήκα4.1: Σξόπνο ππνινγηζκνύ ιακπξόηεηαο επηθάλεηαο πκβνιίδεηαη κε ην γξάκκα Β, κεηξηέηαη κε ηελ ζηίιβε (stilb ή sb) θαη ππνινγίδεηαη από ην ηύπν: (sb) (4.4) '.cos όπνπ: Ι = θσηεηλή έληαζε (cd) = επηθάλεηα ( m 2 ) 8. Φσηεηλή απόδνζε: είλαη ν ιόγνο ηεο θσηεηλήο ηζρύνο, πνπ εθπέκπεη κηα θσηεηλή πεγή, πξνο ηελ ειεθηξηθή ηζρύ πνπ ηξνθνδνηείηαη γηα ην ζθνπό απηό, είλαη δειαδή ν βαζκόο απόδνζεο: (Lm / W) (4.5) 4.2 Φωηεινές πηγές n Η παξαγσγή ηνπ ειεθηξηθνύ θσηόο είλαη κηα από ηηο πην ζπνπδαίεο εθαξκνγέο ηνπ ειεθηξηθνύ ξεύκαηνο. Αλάινγα κε ηελ θσηηζηηθή ζπζθεπή, ην θσο παξάγεηαη κε ηνπο παξαθάησ ηξόπνπο [12]: 1. Γηέιεπζε ηνπ ειεθηξηθνύ ξεύκαηνο κέζα από εηδηθό ειεθηξναγώγηκν πιηθό, θαη πην ζπγθεθξηκέλα βνιθξάκην πνπ έρεη ηελ ηθαλόηεηα ηεο αθηηλνβνιίαο. Φσηηζηηθή ζπζθεπή, γηα ηελ παξαγσγή ηνπ ειεθηξηθνύ θσηόο, κε ηνλ ηξόπν απηό είλαη ν ιακπηήξαο ππξάθησζεο. 1

55 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ Ηιεθηξηθή εθθέλσζε κεηαμύ 2 ειεθηξνδίσλ, νπόηε ππάξρεη ξνή ειεθηξνλίσλ κέζα ζε ζπγθεθξηκέλν πιηθό πνπ βξίζθεηαη κεηαμύ απηώλ θαη πξνθαιείηαη ε θσηεηλή αθηηλνβνιία. Φσηηζηηθέο ζπζθεπέο γηα ηελ παξαγσγή ηνπ ειεθηξηθνύ θσηόο κε ηνλ ηξόπν απηό είλαη: α. ν ιακπηήξαο αηκώλ Hg β. o ιακπηήξαο αηκώλ Na γ. ν ιακπηήξαο θζνξηζκνύ 4.3 Είδη θωηιζηικών ζσζκεσών Λαμπηήρες πσράκηωζης ρήκα 4.2: Μέξε ιακπηήξα ππξαθηώζεσο Οη ιακπηήξεο ππξάθησζεο απνηεινύληαη από: 1. γπάιηλν πεξίβιεκα πνπ κπνξεί λα είλαη δηαθαλέο ή καη γηα ηε κείσζε ηεο ζάκβσζεο. 2. βάζε κεηαιιηθή πνπ κπνξεί λα είλαη βηδσηή ή κπαγηνλέη. 3. κεηαιιηθό λήκα πνπ είλαη θαηαζθεπαζκέλν από βνιθξάκην. Η δηάξθεηα δσήο ησλ ιακπηήξσλ ππξάθησζεο εμαξηάηαη από ηελ ηηκή ηεο ηάζεο ηξνθνδνζίαο πνπ όζν απμάλεηαη ηόζν κεηώλεηαη ε δσή ηνπ ιακπηήξα θαη αληίζηξνθα. (πλήζσο 1000 ώξεο ιεηηνπξγίαο). Οη ιακπηήξεο ππξάθησζεο ραξαθηεξίδνληαη από ηελ ηζρύ πνπ απνξξνθνύλ θαη ηελ θαλνληθή ηάζε ιεηηνπξγίαο ηνπο (π.ρ 100W, 220V) Σέινο, ηα κεηνλεθηήκαηα πνπ παξνπζηάδνπλ νη ιακπηήξεο ππξαθηώζεσο είλαη: 1. ζην θσο πνπ απνδίδνπλ ππάξρεη πεξηεθηηθόηεηα θόθθηλνπ θαη θίηξηλνπ 2. έρνπλ κηθξή θσηεηλή απόδνζε: 8-20 Lm/W πνπ αληηζηνηρεί ζε βαζκό απόδνζεο γύξσ ζην 25% 3. ε ιεηηνπξγία ηνπο επεξεάδεηαη από ηελ ηάζε. 4. δελ είλαη νηθνλνκηθήο ιεηηνπξγίαο, θάηη πνπ είλαη αξθεηά ζεκαληηθό.

56 40 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ Σειεπηαία ζην εκπόξην εκθαλίζηεθαλ εηδηθνί ηύπνη ιακπηήξσλ πνπ αληηθαζηζηνύλ ηηο θνηλέο ιάκπεο ππξάθησζεο. Οη λένη απηνί ηερλνινγηθά πξνεγκέλνη ιακπηήξεο θαηαηάζζνληαη ζηελ θαηεγνξία ησλ ιακπηήξσλ «νηθνλνκηθήο εθκεηάιιεπζεο» ή ησλ «ζπκπαγώλ ιακπηήξσλ compact» (π.ρ ιάκπεο PLC, ιάκπεο L θ.ιπ) α Λαμπηήρες αλογόνων Δίλαη κηα θαηλνύξηα νκάδα ιακπηήξσλ ππξάθησζεο κε αινγόλα, πνπ αληηκεησπίδεη ην πξόβιεκα ηεο εμάρλσζεο ηνπ βνιθξακίνπ ζηνπο ιακπηήξεο ππξάθησζεο θαη παξνπζηάδνπλ ηα παξαθάησ ραξαθηεξηζηηθά: 1. Μεγάιε θσηεηλή απόδνζε 2. Μεγάιε δηάξθεηα δσήο (πεξίπνπ δηπιάζηα από ηνπο ζπλεζηζκέλνπο ιακπηήξεο ππξαθηώζεσο) 3. Μηθξέο δηαζηάζεηο 4. Γίλνπλ ιεπθό, αζηξαθηεξό θσο Λαμπηήρες αημών σδραργύροσ Η θσηεηλή απόδνζε ησλ ιακπηήξσλ αηκώλ πδξαξγύξνπ είλαη Lm/W πνπ αληηζηνηρεί ζε βαζκό απόδνζεο γύξσ ζην 60% θαη έρνπλ δηάξθεηα δσήο ώξεο ιεηηνπξγίαο. Έρνπλ ην κεηνλέθηεκα όηη απνδίδνπλ θσηηζκό θπαλνπξάζηλεο απόρξσζεο θαη ρξεζηκνπνηνύληαη ζην θσηηζκό δξόκσλ, βηνκεραληθώλ πεξηνρώλ θ.ιπ. πνπδαία εθαξκνγή βξίζθνπλ θαη ζηελ ηαηξηθή, ζην ηνκέα ηεο απνζηείξσζεο Λαμπηήρες αημών ναηρίοσ Οη ιακπηήξεο αηκώλ λαηξίνπ δηαθξίλνληαη ζε πςειήο πίεζεο θαη ρακειήο πίεζεο. Η θσηεηλή ηνπο απόδνζε είλαη Lm/W πνπ αληηζηνηρεί ζε βαζκό απόδνζεο γύξσ ζην 90%. Η δηάξθεηα δσήο ηνπο είλαη ώξεο ιεηηνπξγίαο θαη ρξεζηκνπνηνύληαη ζην θσηηζκό πόιεσλ, αεξνδξνκίσλ, θσηεηλέο επηγξαθέο θ.ιπ Λαμπηήρες θθοριζμού Η ρξήζε ησλ ιακπηήξσλ θζνξηζκνύ ζηηο κέξεο καο είλαη ε πιένλ δηαδεδνκέλε έλαληη ησλ άιισλ ιακπηήξσλ. Οη ζύγρξνλνη νηθνλνκηθνί ιακπηήξεο θζνξηζκνύ κπνξνύλ λα αληηθαηαζηήζνπλ ηνπο θνηλνύο ιακπηήξεο ππξαθηώζεσο. Έρνπλ κηθξέο δηαζηάζεηο θαη πξνζθέξνληαη κε θάιπθεο θνηλνύ ιακπηήξα: βηδσηνύο (θαλνληθνύο θαη κηληόλ), θαη κπαγηνλέη. Πξνζθέξνπλ ηελ ίδηα πνηόηεηα θσηηζκνύ κε ηνπο θνηλνύο ιακπηήξεο θαη έρνπλ ηελ ίδηα θσηεηλόηεηα, ελώ θαηαλαιώλνπλ κέρξη 5 θνξέο ιηγόηεξν ξεύκα. Γη απηό ρξεζηκνπνηνύληαη θαη ζε ρώξνπο όπνπ ηα θώηα κέλνπλ αλακκέλα πνιιέο ώξεο, όπσο ην θαζηζηηθό θαη ε θνπδίλα. Έρνπλ 10 θνξέο κεγαιύηεξν κέζν ρξόλν δσήο από ηνπο θνηλνύο ιακπηήξεο ( ώξεο). Έηζη, ελώ νη ιακπηήξεο ρακειήο θαηαλάισζεο θνζηίδνπλ πεξηζζόηεξν, ηειηθά ζπκθέξνπλ, αθνύ εθηόο ηεο νηθνλνκίαο ζε θαηαλάισζε ξεύκαηνο ππάξρεη θαη νηθνλνκηθό

57 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ 41 όθεινο από ην θόζηνο ησλ θνηλώλ ιακπηήξσλ πνπ ζα ρξεηαδόκαζηαλ γηα ηηο ώξεο, (απόζβεζε). ηνλ πίλαθα 4.1 ζην παξάξηεκα Γ, ζειίδα 165 απεηθνλίδεηαη ζπγθξηηηθά πόζν ξεύκα θαη ρξήκα θαηαλαιώλνπλ νη ζύγρξνλνη ιακπηήξεο [12]. 4.4 Φωηιζηικά ζώμαηα αλ θσηηζηηθό ζώκα ζεσξνύκε ηελ δηάηαμε πνπ έρεη ηελ δπλαηόηεηα λα ζηεξεώλεη, λα ηξνθνδνηεί ειεθηξηθνύο ιακπηήξεο κε ξεύκα θαη ηαπηόρξνλα λα δηακνξθώλεη ή/θαη λα κεηαβάιεη ηελ θαηαλνκή ηεο θσηεηλήο ξνήο πνπ πξνέξρεηαη από ηνπο ιακπηήξεο απηνύο. Οη πξνϋπνζέζεηο πνπ πξέπεη λα πιεξνύλ ηα θσηηζηηθά ζώκαηα είλαη: 1. ε αζθαιήο ιεηηνπξγία ηνπο 2. ε δηακόξθσζε κεηαβνιή ηεο θσηεηλήο ξνήο ρσξίο απώιεηεο 3. ε πξνζηαζία ησλ ιακπηήξσλ από κεραληθέο θαηαπνλήζεηο 4. ε απαγσγή ηεο ζεξκόηεηαο από ηελ ιεηηνπξγία ησλ ιακπηήξσλ πνπ πεξηέρνπλ 5. ε εύθνιε ηνπνζέηεζε θαη ζπληήξεζε ηνπο θαη 6. ε θαιαίζζεηε παξνπζία ηνπο. Σα θσηηζηηθά ζώκαηα δηαθξίλνληαη ζε θαηεγνξίεο αλάινγα: 1. Με ην ρώξν πνπ ζα ρξεζηκνπνηεζνύλ θαη αθνξά ηα θσηηζηηθά ζώκαηα: α. εζσηεξηθνύ γεληθνύ θσηηζκνύ β. εζσηεξηθήο δηαθόζκεζεο θαη ηνπηθνύ θσηηζκνύ γ. εμσηεξηθνύ θσηηζκνύ (νδώλ πιαηεηώλ) δ. πξνβνιείο 2. Με ηελ θαηαλνκή ηεο θσηεηλήο ξνήο, πνπ πεηπραίλεηαη κε ηε ρξεζηκνπνίεζε αλαθιαζηηθώλ θαηόπηξσλ, θαιπκκάησλ θ.ιπ, νπόηε ηα θσηηζηηθά ζώκαηα ραξαθηεξίδνληαη ζε: α. άκεζα β. εκηάκεζα γ. δηαρπηηθά ή νκνηόκνξθα δ. εκηέκκεζα ε. έκκεζα 3. Με ηελ θαηαλνκή ηεο θσηεηλήο έληαζεο, πνπ ηαμηλνκεί ηα θσηηζηηθά ζώκαηα ζε δηάθνξεο θαηεγνξίεο. 4. Με ηνλ βαζκό πξνζηαζίαο, πνπ κπνξεί λα είλαη: α. ζηεγαλά β. απιά γ. αληηεθξεθηηθά

58 42 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ Επιλογή τρηζιμοποιούμενοσ λαμπηήρα ζε θωηιζηικό ζώμα Σν είδνο ηνπ ιακπηήξα πνπ ζα ρξεζηκνπνηεζεί ζε θάπνην θσηηζηηθό ζώκα, κπνξεί λα είλαη: α. Ππξάθησζεο, γηα γεληθή ρξήζε β. Φζνξηζκνύ, όηαλ ην ύςνο ηεο αλάξηεζεο είλαη κέρξη 10m γ. Τδξαξγύξνπ Ναηξίνπ, όηαλ ην ύςνο ηεο αλάξηεζεο είλαη κέρξη ηα 20m Δπίζεο ε εθινγή ηνπ θσηηζηηθνύ ζώκαηνο θαη ηνπ ιακπηήξα εμαξηάηαη θαη από ηνπο παξαθάησ παξάγνληεο: α. Σηο γεσκεηξηθέο δηαζηάζεηο ηνπ θηεξίνπ β. Σηο πεξηβαιινληηθέο ζπλζήθεο πνπ ππάξρνπλ ζην ρώξν γ. Σνλ πξνζαλαηνιηζκό θαη ηα αλνίγκαηα πνπ παξνπζηάδεη ν θάζε ρώξνο δ. Σν είδνο ηεο εξγαζίαο 4.5 Είδη θωηιζμού Ο θσηηζκόο ελόο ρώξνπ εμαξηάηαη από ηνλ ηξόπν πνπ πξνζπίπηνπλ νη θσηεηλέο αθηίλεο πάλσ ζηελ επηθάλεηα πνπ ζέινπκε λα θσηίζνπκε. Γηαθξίλεηαη όπσο πξναλαθέξζεθε ζε: 1. Άκεζνο 2. Ηκηάκεζνο 3. Οκνηόκνξθνο 4. Ηκηέκκεζνο 5. Έκκεζνο Η θαηαλνκή ηνπ θσηηζκνύ ζην ρώξν δελ είλαη πάληνηε ε ίδηα. Απηή δίλεηαη θάζε θνξά από κηα θακπύιε πνπ ιέγεηαη θακπύιε θαηαλνκήο έληαζεο θσηηζκνύ θαη θαίλεηαη ζην παξαθάησ ζρήκα [12]: (α) (β) ρήκα 4.3: (α) Πνιηθή θαηαλνκή ηεο θσηεηλήο έληαζεο. Σα κήθε ησλ βειώλ αλαινγνύλ ζηηο ηηκέο ζε θεξία γηα θάζε γσλία. (β) Κακπύιε θαηαλνκήο ηεο θσηεηλήο έληαζεο. Δπεηδή ε θακπύιε είλαη ζπκκεηξηθή ρξεζηκνπνηείηαη ζπλήζσο ην έλα ήκηζπ.

59 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ 43 Η θακπύιε απηή ζρεκαηίδεηαη κε ηελ έλσζε ησλ άθξσλ βειώλ, πνπ έρνπλ κήθνο αλάινγν κε ηελ ηηκή ησλ εληάζεσλ ζε θεξία. Η ηηκή ηνπο είλαη δηαθνξεηηθή γηα θάζε ζηεξεά γσλία κηαο κνίξαο ζε ζθαίξα αθηίλαο 1m κε θέληξν ηε θσηεηλή πεγή. Σα κήθε ησλ βειώλ εμαξηώληαη γηα ηελ θάζε ζέζε από ην είδνο θαη ην ζρήκα ηεο θσηεηλήο πεγήο θαη επίζεο ηνπ θσηηζηηθνύ ζώκαηνο αλ ππάξρεη Άμεζος θωηιζμός ηνλ άκεζν θσηηζκό ην 90% ηνπ θσηόο θαηεπζύλεηαη πξνο ηελ επηθάλεηα ρξήζεσο. Ο άκεζνο θσηηζκόο έρεη ηηο εμήο ηδηόηεηεο: Πιενλεθηήκαηα: 1. Καιόο βαζκόο απόδνζεο 2. Μηθξό θόζηνο εγθαηάζηαζεο 3. Δύθνιε ζπληήξεζε Μεηνλεθηήκαηα: 4. θιεξέο ζθηέο 5. Τπάξρεη ζάκβσζε θαη θαηνπηξηζκόο Ημιάμεζος θωηιζμός ηνλ εκηάκεζν θσηηζκό ην 60-90% ηνπ θσηόο θαηεπζύλεηαη πξνο ηελ επηθάλεηα ρξήζεσο. Ο εκηάκεζνο θσηηζκόο έρεη ηηο ηδηόηεηεο: 1. ρεηηθά θαιόο βαζκόο απόδνζεο 2. Μηθξό θόζηνο εγθαηάζηαζεο 3. Δύθνιε ζπληήξεζε 4. Απαιέο ζθηέο 5. Μηθξή ζάκβσζε θαη θαηνπηξηζκόο 6. Μηθξόο θσηηζκόο ηνίρνπ θαη νξνθήο Ομοιόμορθος θωηιζμός ηνλ νκνηόκνξθν θσηηζκό ην θσο θαηεπζύλεηαη ζε ίζα πνζνζηά πξνο όιεο ηηο θαηεπζύλζεηο. Ο νκνηόκνξθνο θσηηζκόο έρεη ηηο ηδηόηεηεο: 1. Καιόο βαζκόο απόδνζεο. 2. Γελ ππάξρνπλ ζθηέο 3. Γελ ππάξρεη ζάκβσζε 4. Τπάξρεη νκνηνκνξθία θσηηζκνύ ζην ρώξν Ημιέμμεζος θωηιζμός ηνλ εκηέκκεζν θσηηζκό ην 60-90% ηνπ θσηόο θαηεπζύλεηαη πξνο ηα πάλσ ελώ ην ππόινηπν πξνο ηελ επηθάλεηα ρξήζεσο. Ο εκηέκκεζνο θσηηζκόο έρεη ηηο εμήο ηδηόηεηεο: 1. ρεηηθά κηθξόο βαζκόο απόδνζεο 2. Μηθξέο ζθηέο

60 44 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ 3. Θάκβσζε 4. Φσηηζκόο ηνίρνπ θαη νξνθήο 5. Καιή γεληθά νκνηνκνξθία θσηηζκνύ Έμμεζος θωηιζμός ηνλ έκκεζν θσηηζκό ην 90% ηνπ θσηόο θαηεπζύλεηαη πξνο ηα πάλσ. Ο έκκεζνο θσηηζκόο έρεη ηηο εμήο ηδηόηεηεο: 1. ρεηηθά κηθξόο βαζκόο απόδνζεο 2. Γελ ππάξρνπλ ζθηέο 3. Γελ ππάξρεη ζάκβσζε 4. Οκνηόκνξθνο θσηηζκόο Παραηηρήζεις 1. ην άκεζν θαη ζην εκηάκεζν θσηηζκό δελ καο ελδηαθέξεη ε αλάθιαζε, δηάζιαζε θαη δηάρπζε ηνίρσλ θαη νξνθώλ θαη επνκέλσο είλαη αλεμάξηεηνη ηνπ ρξώκαηνο θαη ηεο πνηόηεηαο ηεο επηθάλεηαο. 2. ην νκνηόκνξθν θσηηζκό δελ καο ελδηαθέξεη ε αλάθιαζε ε αλάθιαζε, δηάζιαζε θαη δηάρπζε ηνίρσλ θαη νξνθώλ αιιά πξέπεη όκσο λα ρξεζηκνπνηνύληαη ζε ηνίρνπο θαη νξνθέο ρξσκάησλ κε κηθξή απνξξνθεηηθόηεηα. 3. ην εκηέκκεζν θαη ζην έκκεζν θσηηζκό δελ καο ελδηαθέξεη απόιπηα ε αλάθιαζε, δηάζιαζε θαη δηάρπζε ηνίρσλ θαη νξνθώλ θαη έηζη ινηπόλ ρξεζηκνπνηνύληαη ζε ηνίρνπο θαη νξνθέο ρξσκάησλ κε ειάρηζηε απνξξνθεηηθόηεηα. Δπνκέλσο, απαηηείηαη θαη κεγάιν θόζηνο ζπληεξήζεσο επηθαλεηώλ. 4.6 Νόμοι θωηιζμού 1 ος Νόμος Φωηιζμού: Ο θσηηζκόο επηθάλεηαο, πνπ πξνέξρεηαη από ζεκεηαθή θσηεηλή πεγή, είλαη αληηζηξόθσο αλάινγνο πξνο ην ηεηξάγσλν ηεο απόζηαζεο ηεο επηθάλεηαο από ηελ πεγή. Δθθξάδεηαη από ηε ζρέζε [12]: 2 r (Cd/m 2 ) (4.6) όπνπ: Δ = απαηηνύκελε έληαζε θσηόο r = απόζηαζε θσηεηλήο πεγήο από ην ζεκείν επηθάλεηαο

61 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ 45 ρήκα 4.4: Φσηηζκόο επηθάλεηαο πνπ πξνέξρεηαη από ζεκεηαθή θσηεηλή πεγή 2 ος Νόμος Φωηιζμού: Οη θσηεηλέο αθηίλεο πνπ πέθηνπλ ζε θάπνην ζεκείν επηθάλεηαο, ζρεκαηίδνπλ κε ηελ θάζεην ηεο ζην ζεκείν απηό γσληά θ θαη ν θσηηζκόο ηνπ ζεκείνπ απηνύ εμαξηάηαη από ην cosθ. Γίλεηαη από ηε ζρέζε: I.cos E 2 (Lux) (4.7) r όπνπ: Ι = θσηεηλή έληαζε r = απόζηαζε θσηεηλήο πεγήο από ην ζεκείν ηεο επηθάλεηαο 4.7 Τύποι θωηιζμού ρήκα 2.5: Πξόζπησζε αθηίλσλ θσηηζκνύ ζε επηθάλεηα Ο θσηηζκόο θάπνηνπ ρώξνπ δηαθέξεη αλάινγα κε ην είδνο ηεο εξγαζίαο πνπ πξόθεηηαη λα γίλεη ζε απηό. Πνιιέο θνξέο, εθηόο από ηνλ θσηηζκό θάπνηνπ ρώξνπ, απαηηείηαη λα ππάξρεη ζε ζπγθεθξηκέλα ζεκεία πην έληνλνο θσηηζκόο, πνπ πεηπραίλεηαη κε ηε ρξεζηκνπνίεζε μερσξηζηνύ ιακπηήξα. Γειαδή ππάξρνπλ δπν ηύπνη θσηηζκνύ: 1. Ο γεληθόο 2. Ο ηνπηθόο

62 46 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΑ 4.8 Σηοιτεία για ηην οικονομική μελέηη εγκαηαζηάζεως θωηιζμού Κάζε κειέηε εγθαηάζηαζεο θσηηζκνύ δηαπξαγκαηεύεηαη θαη ην ζπλνιηθό θόζηνο ηεο από νηθνλνκηθή άπνςε. Οη παξάγνληεο πνπ επεξεάδνπλ ην θόζηνο κηαο εγθαηάζηαζεο θσηηζκνύ, αθνξνύλ ηηο δαπάλεο γηα: 1. Σνλ εμνπιηζκό: δειαδή ηελ αγνξά πιηθώλ γηα ηα θσηηζηηθά ζώκαηα, ηνπο ιακπηήξεο θαη ηηο θαισδηώζεηο. 2. Σε ιεηηνπξγία: δειαδή ηνλ ππνινγηζκό ηεο θαηαλαιηζθόκελεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο θαη ησλ εμόδσλ ζπληήξεζεο. Σέινο, ε θάζε κειέηε εγθαηάζηαζεο θσηηζκνύ πξέπεη λα γίλεηαη κε ηελ αξρή ηεο ειεθηξηθήο νηθνλνκίαο ώζηε ην ζπλνιηθό εηήζην θόζηνο ηεο λα είλαη όζν ην δπλαηόλ κηθξόηεξν ζε ζρέζε κε ην θσηηζηηθό απνηέιεζκα, πνπ επηδηώθεηαη. Σα ζηνηρεία πνπ ιακβάλνληαη ππόςε καο γηα κηα νηθνλνκηθή κειέηε θσηηζκνύ είλαη ηα παξαθάησ: 1. ν αξηζκόο ησλ θσηηζηηθώλ ζσκάησλ 2. ε ηηκή ηεο αγνξάο ηνπ θάζε θσηηζηηθνύ ζώκαηνο 3. ν αξηζκόο ησλ ιακπηήξσλ 4. ε ηζρύο ησλ ιακπηήξσλ 5. ην θόζηνο ηεο ειεθηξηθήο ελέξγεηαο ιεηηνπξγίαο ηεο εγθαηάζηαζεο ζε euro/kwh 6. ην θόζηνο εγθαηάζηαζεο θαη ζπληήξεζεο ησλ θσηηζηηθώλ ζσκάησλ 7. ν κέζνο όξνο δηάξθεηαο δσήο ησλ ιακπηήξσλ 8. νη ώξεο ιεηηνπξγίαο ηεο εγθαηάζηαζεο θσηηζκνύ

63 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Φωτοτετνική Μελέτη 5.1 Γενικά Κευάλαιο Πέμπτο Η κειέηε θσηηζκνύ γίλεηαη ιακβάλνληαο ππόςε νξηζκέλα ζηνηρεία αλάινγα κε ην ζθνπό γηα ην νπνίν πξννξίδνληαη, δειαδή αλάινγα κε ηηο απαηηήζεηο θάπνηνπ ζπγθεθξηκέλνπ ρώξνπ, ηηο ζύγρξνλεο απαηηήζεηο θσηηζκνύ, ηηο ηδηόκνξθεο απαηηήζεηο θάπνησλ ζεκείσλ ηνπ ρώξνπ θαη ηηο νηθνλνκηθέο απαηηήζεηο πνπ θαζνξίδνπλ ηελ ζσζηή έληαζε θσηηζκνύ, ην ζσζηό είδνο θσηηζκνύ θαη ηνπο θαηάιιεινπο ιακπηήξεο θαη θσηηζηηθά ζώκαηα. Γηα ηε δηαδηθαζία απηή ζεσξνύκε γλσζηά, αλάινγα κε ην ηξόπν ηεο κειέηεο ηα παξαθάησ: α. Δίδνο θσηηζκνύ β. Δίδνο θσηηζηηθώλ ζσκάησλ γ. Έληαζε θσηηδόκελεο επηθάλεηαο δ. πληειεζηήο ρξεζηκνπνηήζεσο Οη απαηηήζεηο πνπ πξέπεη λα έρνπκε γηα ζσζηό θσηηζκό ζε έλα ζπγθεθξηκέλν ρώξν εμαξηώληαη από ηελ πνηόηεηα θαη ηελ πνζόηεηα ηνπ θσηηζκνύ [11]. Ο αξηζκόο ησλ θσηηζηηθώλ ζεκείσλ θαζώο θαη ε ηνπνζεζία ηνπο ζηνπο δηάθνξνπο ρώξνπο ζηα ειεθηξνινγηθά καο ζρέδηα είλαη πηζηή αλαπαξάζηαζε ηνπ ρώξνπ ηνπ ζεάηξνπ. Γίλεηαη κειέηε θσηηζκνύ ηεο ήδε ππάξρνπζαο εγθαηάζηαζεο ώζηε λα ειέγμνπκε γηα ην αλ ν αξηζκόο θαη ην είδνο ησλ είδε ππαξρόλησλ θσηηζηηθώλ ζσκάησλ παξέρνπλ ηθαλνπνηεηηθή έληαζε θσηηζκνύ θαη ηθαλνπνηνύλ ηηο αλάγθεο θσηηζκνύ ηνπ ρώξνπ, θαη όπνπ θξηζεί αλαγθαίν ζα πξνηαζνύλ ελαιιαθηηθέο ιύζεηο. Οη ππνινγηζκνί ηνπ αξηζκνύ ησλ θσηηζηηθώλ ζσκάησλ πνπ απαηηνύληαη γηα λα θαιύπηνπλ ηηο αλάγθεο θάζε ρώξνπ γίλεηαη κε βάζε ην είδνο ηνπ θσηηζηηθνύ ζώκαηνο (ιακπηήξεο θζνξηζκνύ ή ιακπηήξεο ππξαθηώζεσο) θαη ηνπο καζεκαηηθνύο ηύπνπο πνπ ηζρύνπλ γηα ην θάζε είδνο αληίζηνηρα. 5.2 Θεωρία και σπολογισμοί Παξαθάησ δίλνληαη νη ηύπνη θαη ηα ρξεζηκνπνηνύκελα κεγέζε κε ηα νπνία ζα γίλνπλ νη ππνινγηζκνί, πίλαθεο ζηνπο νπνίνπο θαίλνληαη νη δηαζηάζεηο ηνπ θάζε ρώξνπ (νη νπνίνη επηζεκαίλνληαη ελδεηθηηθά ζηα ζρέδηα 1 θαη 2 ζην παξάξηεκα Α, ζειίδα 134 θαη 135 αληίζηνηρα)..

64 48 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Λαμπτήρες πσρακτώσεως 1. Γείθηεο Χώξνπ κ: L B H (5.1) όπνπ: L = Μήθνο (m) Β = Πιάηνο (m) H = Ύςνο (m) Όιεο νη επηθάλεηεο νξνθήο θαη ηνίρσλ έρνπλ πνιύ αλνηρηό ρξώκα (ιεπθό ρξώκα) θαη έρνπλ [3]: πληειεζηή αλαθιάζεσο νξνθήο r c = 0.7 πληειεζηήο αλαθιάζεσο ηνίρνπ r w = 0.5 Βξίζθνληαο ην δείθηε ρώξνπ κ από ην ηύπν 5.1, βξίζθνπκε κε βάζε ηνλ πίλαθα 5.1α ζην παξάξηεκα Δ, ζειίδα 166 ην ζπληειεζηή ρξεζηκνπνηήζεσο ρώξνπ n, γηα r c = 0.7 θαη r w = Φσηεηλή Ρνή Φ (Lumen):. dn. (Lum) (5.2) όπνπ: Δ= Απαηηνύκελε Έληαζε Φσηόο A= Δπηθάλεηα ηνπ ρώξνπ (m 2 ) d= πληειεζηήο ζπληεξήζεσο (ζεσξνύκε όηη ν βαζκόο ξύπαλζεο ηνπ ρώξνπ είλαη κέζνο θαη ν θαζαξηζκόο ζα γίλεηαη θάζε 2 ρξόληα) n = πληειεζηήο ρξεζηκνπνηήζεσο ρώξνπ 3. Αξηζκόο Φσηηζηηθώλ σκάησλ: V. όπνπ: Φ = Φσηεηλή Ρνή (Lumen) Φ ι = Φσηεηλή ξνή ηνπ ιακπηήξα (Lumen) Λαμπτήρες υθορισμού: 1. Γείθηεο Χώξνπ κ: (5.3) L B H (5.4)

65 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ 49 όπνπ: L = Μήθνο (m) Β = Πιάηνο (m) H = Ύςνο (m) Όιεο νη επηθάλεηεο νξνθήο θαη ηνίρσλ έρνπλ πνιύ αλνηρηό ρξώκα (ιεπθό ρξώκα) θαη έρνπλ: πληειεζηή αλαθιάζεσο νξνθήο r c = 0.7 πληειεζηή αλαθιάζεσο ηνίρνπ r w = 0.5 Βξίζθνληαο ην δείθηε ρώξνπ κ από ην ηύπν 5.4, βξίζθνπκε κε βάζε ηνλ πίλαθα 5.1β ζην παξάξηεκα Δ, ζειίδα 167 ην ζπληειεζηή ρξεζηκνπνηήζεσο ρώξνπ n, γηα r c = 0.7 θαη r w = Φσηεηλή ξνή όπνπ: Φ ι = Φσηεηλή ξνή (Lumen) 3. Αξηζκόο Φσηηζηηθώλ σκάησλ: 2 (Lum) (5.5) V ά ά E. A. d n. (5.6). όπνπ: Δ = Απαηηνύκελε Έληαζε Φσηόο n = πληειεζηήο ρξεζηκνπνηήζεσο ρώξνπ A = Δπηθάλεηα ηνπ ρώξνπ (m 2 ) d = πληειεζηήο ζπληεξήζεσο (ζεσξνύκε όηη ν βαζκόο ξύπαλζεο ηνπ ρώξνπ είλαη κέζνο θαη ν θαζαξηζκόο ζα γίλεηαη θάζε 2 ρξόληα) Η απαηηνύκελε έληαζε θσηόο (Lux) δηαθέξεη γηα ηνπο δηάθνξνπο ρώξνπο εξγαζίαο αλάινγα κε ην είδνο ηνπ ρώξνπ θαη ηελ εξγαζία, πνπ γίλεηαη ζε απηόλ. Η απαηηνύκελε έληαζε θσηόο εζσηεξηθώλ ρώξσλ επηιέγεηαη από ηνλ πίλαθα 5.2, παξάξηεκα Δ, ζειίδα 167 όπνπ ζηηο πεξηπηώζεηο πνπ έρνπκε δεύγε ηηκώλ γηα θάπνην ρώξν, αλάινγα κε ηηο αλάγθεο θσηηζκνύ απηνύ ηνπ ρώξνπ δηαιέγνπκε ηελ θαηάιιειε ηηκή. Σα ζπληζηώκελα ρξώκαηα θσηόο γηα θάζε ρώξν ηνπ θηεξίνπ ηνπ ζεάηξνπ επίζεο δηαθέξνπλ αλάινγα κε ην είδνο ηνπ ρώξνπ θαη ηελ εξγαζία πνπ γίλεηαη ζε απηόλ. Γηα λα θσηηζηεί ζσζηά έλαο ρώξνο, εθηόο από ηε ζσζηή ζηάζκε θσηηζκνύ πνπ απαηηείηαη, δειαδή ηε ζσζηή πνζόηεηα ησλ ιακπώλ, είλαη απαξαίηεηα νη ιάκπεο πνπ ζα ρξεζηκνπνηεζνύλ λα έρνπλ θαη ηελ θαηάιιειε απόρξσζε ιεπθνύ θσηόο. Λάκπεο κε ιεπθό θσο ππάξρνπλ ζε δηάθνξεο απνρξώζεηο θαη θάζε απόρξσζε είλαη θαηάιιειε γηα ην θσηηζκό νξηζκέλνπ ρώξνπ, ώζηε ν ρώξνο απηόο λα είλαη ζσζηόηεξα θσηηζκέλνο αλάινγα κε ηηο αλάγθεο πνπ εμππεξεηεί.

66 50 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ Πξνζδηνξηζκόο απνρξώζεσλ [3]: 29 Θεξκό ιεπθό θσο 84 Λεπθό θσο πνιπηειείαο 33 Λεπθό θσο 86 Φσο εκέξαο πνιπηειείαο 54 Ψπρξό θσο εκέξαο 37 Λεπθό θσο deluxe 82 Θεξκό ιεπθό θσο deluxe 47 Λεπθό θσο εηδηθό 83 Θεξκό ιεπθό θσο πνιπηειείαο 57 Λεπθό ςπρξό θσο εηδηθό Βάζεη ησλ παξαπάλσ επηιέγνπκε από ηνλ πίλαθα 5.3 ζην παξάξηεκα Δ, ζειίδα 168, πνπ αθνινπζεί ηα ζπληζηώκελα ρξώκαηα θσηόο πνπ αλαινγνύλ γηα θάζε ρώξν ηνπ θηηξίνπ ηνπ ζεάηξνπ. 5.3 Αποτελέσματα υωτοτετνικής μελέτης ηε ζπλέρεηα παξνπζηάδνληαη ζηνπο πίλαθεο Α.1, Α.2, Β.1, B.2, C.1, C.2, D.1, D.2, D1.1 θαη D1.2 ζην παξάξηεκα Δ, από ζειίδα 169 έσο θαη 178, νη ρώξνη, ηα κεγέζε θαη ηα απνηειέζκαηα ζύκθσλα κε ηα θπθιώκαηα θσηηζκνύ πνπ ηξνθνδνηεί ν θάζε πίλαθαο δηαλνκήο. 5.4 Σσμπεράσματα Προτάσεις ηελ πιεηνςεθία νη αλάγθεο θσηηζκνύ ησλ ρώξσλ πνπ κειεηήζακε ηθαλνπνηνύληαη από ηνλ αξηζκό ησλ ήδε ππαξρόλησλ θσηηζηηθώλ ζεκείσλ θαη ην αληίζηνηρν είδνο θσηηζηηθνύ. Παξόια απηά ππάξρνπλ θάπνηεο απνθιίζεηο όπσο θάλεθε από ηα απνηειέζκαηα ηεο κειέηεο θσηηζκνύ πνπ θάλακε. Οη δηαθνξέο πνπ βξήθακε βάζε ησλ ππνινγηζκώλ είλαη νη παξαθάησ: 1. ηνλ δηάδξνκν 1 εηζόδνπ (ζρέδην 1, παξάξηεκα Α, ζειίδα 134), ππάξρνπλ εγθαηεζηεκέλα 2 θσηηζηηθά ζεκεία κε ιακπηήξεο ππξαθηώζεσο (ζρέδην 5, παξάξηεκα Α, ζειίδα 138). Θα κπνξνύζακε λα έρνπκε 3 θσηηζηηθά ζεκεία ώζηε νη αλάγθεο θσηηζκνύ ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ ρώξνπ λα ηθαλνπνηνύληαη θαιύηεξα, κε ην ίδην είδνο θσηηζηηθνύ ζώκαηνο. 2. ηελ αξρεηνζήθε (ζρέδην 2, παξάξηεκα Α, ζειίδα 135), ππάξρεη εγθαηεζηεκέλν 1 θσηηζηηθό ζεκείν κε ιακπηήξα ππξαθηώζεσο (ζρέδην 6, παξάξηεκα Α, ζειίδα 139). Με βάζε ηνπο ππνινγηζκνύο ζα κπνξνύζακε λα έρνπκε 2 θσηηζηηθά ζεκεία ώζηε νη αλάγθε θσηηζκνύ ηνπ ρώξνπ λα ηθαλνπνηείηαη πιήξσο, κε ην ίδην είδνο θσηηζηηθνύ ζώκαηνο. 3. ηνπο ρώξνπο εηζόδνπ 1 θαη 2 (ζρέδην 1, παξάξηεκα Α, ζειίδα 134), ππάξρνπλ έλαο ιακπηήξαο ππξαθηώζεσο θαη έλαο ιακπηήξαο θζνξηζκνύ (ζρέδην 5, παξάξηεκα Α, ζειίδα 138). Με βάζε ηνπο ππνινγηζκνύο καο ζα ήηαλ πξνηηκόηεξν λα είρακε 2 θσηηζηηθά ζώκαηα ηνπ ίδηνπ είδνπο (2 ιακπηήξεο ππξαθηώζεσο), γηα λα έρνπκε πην νκνηόκνξθν θσηηζκό ηνπ ρώξνπ.

67 ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ηνπο παξάπιεπξνπο ρώξνπο ζθελήο 1 θαη 2 (ζρέδην 1, παξάξηεκα Α, ζειίδα 134), έρνπκε επίζεο ζε θνληηλή απόζηαζε ιακπηήξα θζνξηζκνύ θαη ιακπηήξα ππξαθηώζεσο ζε επηηνίρην θσηηζηηθό ζώκα (ζρέδην 5, παξάξηεκα Α, ζειίδα 138). Θα κπνξνύζακε λα έρνπκε 1 εθ ησλ δύν θσηηζηηθώλ ζσκάησλ ζε δηπιάζην αξηζκό αληί δηαθνξεηηθνύ είδνπο όπσο ζπκβαίλεη. Απηό εθηόο από ηηο αλάγθεο θσηηζκνύ ζα ζπλέβαιιε θαη ζην λα είλαη πην νκνηόκνξθνο ν θσηηζκόο ζηνλ ρώξν απηό. 5. Σέινο, ιόγσ εμνηθνλόκεζεο ελέξγεηαο θαη ελεξγεηαθήο θξίζεο, ζα κπνξνύζε λα πξνηαζεί ε αληηθαηάζηαζε όισλ ησλ ιακπηήξσλ ππξαθηώζεσο κε ιακπηήξεο θζνξηζκνύ λέαο ηερλνινγίαο (deluxe TLD), πνπ πξνζθέξνπλ θαιύηεξν θσηηζκό θαη είλαη νηθνλνκηθόηεξνη αθνύ θαηαλαιώλνπλ ιηγόηεξε ηζρύ γηα ηνλ ίδην ρξόλν ιεηηνπξγίαο. Δπίζεο κε ηε ρξήζε απηώλ ησλ ιακπηήξσλ θζνξηζκνύ βειηηώλεηαη ν δείθηεο ρξσκαηηθήο απόδνζεο ηνπ ρώξνπ, δειαδή ηελ πηζηόηεηα κε ηελ κε ηελ νπνία ην θσο κηαο θσηεηλήο πεγήο απνδίδεη ηα ρξώκαηα ζε ζύγθξηζε κε κηα πξόηππε.

68 52 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ 6. Kσκλώμαηα αζθενών ρεσμάηων 6.1 Ειζαγωγή Κεθάλαιο Έκηο Κπθιώκαηα αζζελώλ ξεπκάησλ είλαη ηα θπθιώκαηα πνπ ιεηηνπξγνύλ κε κηθξή ηάζε (κηθξόηεξε ησλ 50V) θαη αζζελή ξεύκαηα, δειαδή έρνπλ κηθξή ηζρύ. Σα θπθιώκαηα απηά ηξνθνδνηνύληαη από ην δίθηπν ηεο Α.Η.Κ (Αξρή Ηιεθηξηζκνύ Κύπξνπ), αιιά παξεκβάιιεηαη Μ/ πνπ ππνβηβάδεη ηελ ηάζε γηα λα εθαξκνζηεί ζε απηά. Σέηνηα θπθιώκαηα αζζελώλ ξεπκάησλ ζηηο Δ.Η.Δ είλαη απηά: 1. ησλ θσηηζηηθώλ θηλδύλνπ θαη ζεκάλζεσο 2. ησλ θνπδνπληώλ ζεκάλζεσο 3. ησλ ζπξνηειεθώλσλ 4. ηεο ζπξνηειεόξαζεο 5. ηεο θεξαίαο ξαδηόθσλνπ θαη ηειεόξαζεο 6. ζύζηεκα ππξαλίρλεπζεο Τπάξρεη θαη άιιε κηα θαηεγνξία ηέηνησλ θπθισκάησλ, πνπ δελ ηξνθνδνηνύληαη όκσο κε ηελ παξνρή ηεο εγθαηάζηαζεο, αιιά έρνπλ δηθή ηνπο παξνρή (κηθξήο ηάζεο) θαη δηαξξένληαη από αζζελή ξεύκαηα. Σέηνηα είλαη ηα θπθιώκαηα ηνπ ηειεθώλνπ. ηελ εγθαηάζηαζε πνπ κειεηνύκε από ηα πην πάλσ ππάξρνπλ κόλν θπθιώκαηα θσηηζηηθώλ αζθάιεηαο θαη παληθνύ, ππξαλίρλεπζεο, θνπδνπληώλ θαη ηειεθώλσλ. 6.2 Κύκλωμα θωηιζμού αζθενών ρεσμάηων Φωηιζηικά Αζθαλείας (Exit igns): Σα θσηηζηηθά αζθαιείαο ρξεζηκνπνηνύληαη γηα λα επηζεκαίλνπλ ηηο εμόδνπο ηνπ ζεάηξνπ θαη είλαη ηνπνζεηεκέλα πάλσ από θάζε πόξηα πνπ νδεγεί ζηνλ εμσηεξηθό ρώξν, πξνζθέξνληαο ζσζηή θαζνδήγεζε θαη πιεξνθόξεζε ζην θνηλό. Σα λέα θσηηζηηθά ζεκάλζεσο ρξεζηκνπνηνύλ ηερλνινγία LED θαη είλαη θηιηθά πξνο ην πεξηβάιινλ αθνύ δελ ρξεζηκνπνηνύλ ιακπηήξεο θζνξηζκνύ θαη έρνπλ πνιύ ρακειή θαηαλάισζε ελέξγεηαο. Υξεζηκνπνηνύληαη ζαλ ζπλερνύο ιεηηνπξγίαο απηνθσηηδόκελεο πηλαθίδεο ζήκαλζεο. Απνηεινύληαη από δύν θνκκάηηα, ηε θσηηδόκελε πηλαθίδα κε θσηεηλή έλδεημε (έμνδνο - exit). θαη ην θνπηί κε ηα ειεθηξνληθά πνπ ηνπνζεηείηαη ζηνλ ηνίρν ή ζηελ νξνθή. Σα δύν θνκκάηηα ζπλδένληαη κεηαμύ ηνπο κε εηδηθνύο βξαρίνλεο θαη θαιώδηα, κέζα από ηα νπνία ηξνθνδνηνύληαη κε ρακειή ηάζε ηα LEDs. Η πηλαθίδα ζήκαλζεο θαηαζθεπάδεηαη από plexy-glass ζην νπνίν είλαη ηνπνζεηεκέλε ε πιαζηηθή κεκβξάλε. Σν θσο πνπ έξρεηαη από ην επάλσ κέξνο δηαζιάηαη θαη θσηίδεη ηελ πηλαθίδα. ηε βαζηθή ηνπο έθδνζε ηα θσηηζηηθά ζώκαηα παξάγνληαη κε θαιώδηα κήθνπο 0,5m ώζηε ν εγθαηαζηάηεο

69 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ 53 λα ηα ηνπνζεηήζεη θαηά βνύιεζε ζην ύςνο πνπ επηζπκεί αλάινγα κε ηνλ ηύπν ηνπ βξαρίνλα ζηήξημεο πνπ ζα επηιέμεη. Μπνξνύλ λα ηνπνζεηεζνύλ εμσηεξηθά ζηελ νξνθή ή ζηνλ ηνίρν [11]. ρέδην 6.1: Σξόπνο ζύλδεζεο θσηηζηηθνύ ζεκάλζεσο κε ην δίθηπν Σν θσηηζηηθό πξέπεη λα ζπλδέεηαη ζην δίθηπν κέζσ αζθάιεηαο 10 Α θαη πξηλ ηελ ζύλδεζε ηνπ θσηηζηηθνύ κε ην δίθηπν ζα πξέπεη λα ζπλδεζεί ε κπαηαξία. Η κπαηαξία Νi-MH πξέπεη λα αληηθαηαζηαζεί όηαλ ε απηνλνκία ηνπ θσηηζηηθνύ γίλεη κηθξόηεξε από ηελ νλνκαζηηθή απηνλνκία πνπ αλαγξάθεηαη ζηελ εηηθέηα ζήκαλζεο θαη πξέπεη λα απνζπλδεζεί αλ ην θσηηζηηθό βξίζθεηαη εθηόο ηξνθνδνζίαο γηα κεγάια ρξνληθά δηαζηήκαηα, π.ρ 6 κήλεο. ηνλ πίλαθα 6.1 ηνπ παξαξηήκαηνο Σ, ζειίδα 179, παξαηίζεληαη ηα ζεκαληηθόηεξα ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά ησλ θσηηζηηθώλ ζεκάλζεσο [21e]. Σα θσηηζηηθά εθηάθηνπ αλάγθεο παληθνύ είλαη ζρεδηαζκέλα λα ιεηηνπξγνύλ όηαλ έρνπκε δηαθνπή ηξνθνδνζίαο ηνπ ξεύκαηνο, γηα λα παξέρνπλ θσηηζκό ζηνπο δηαθόξνπο ρώξνπο ηνπ θηηξίνπ θαη θπξίσο ζηνπο θνηλόρξεζηνπο ρώξνπο θαη ηε δηεπθόιπλζε ηεο εθθέλσζεο ηνπ θηηξίνπ ζε θάπνηεο πεξηπηώζεηο εθηάθηνπ αλάγθεο - παληθνύ. Έλα θσηηζηηθό εθηάθηνπ αλάγθεο παληθνύ έρεη ελζσκαησκέλε κηα κπαηαξία ε νπνία θνξηίδεηαη ζπλερώο όηαλ έρνπκε θαλνληθή ιεηηνπξγία ηεο ηξνθνδνζίαο ή είλαη ζπλδεδεκέλν κε κηα γελλήηξηα, θαη ηίζεηαη ζε ιεηηνπξγία όηαλ ε ηξνθνδνζία δηαθνπεί. πλδέεηαη κε ηε θάζε θαη ηνλ νπδέηεξν ηνπ πίλαθα δηαλνκήο ηνπ θπθιώκαηνο ζην νπνίν αλήθνπλ (όπσο ζπκβαίλεη θαη κε ηα θσηηζηηθά ζεκάλζεσο).

70 54 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ ρέδην 6.2: Σξόπνο ζύλδεζεο θσηηζηηθνύ εθηάθηνπ αλάγθεο παληθνύ κε ην δίθηπν Σν θσηηζηηθό εθηάθηνπ αλάγθεο - παληθνύ είλαη ζπλήζσο έλαο κηθξόο ιακπηήξαο θζνξηζκνύ. Πιένλ ηα θσηηζηηθά εθηάθηνπ αλάγθεο ηνπνζεηνύληαη απαξαίηεηα ζε όια ηα λέα θηίξηα, ζύκθσλα θαη κε ηνπο ηζρύνληεο θαλνληζκνύο θαη παξέρνπλ εμίζνπ ηθαλνπνηεηηθό θσηηζκό κε απηό πνπ πξνζθέξνπλ ηα θύξηα θσηηζηηθά. Σα ζύγρξνλα θσηηζηηθά εθηάθηνπ αλάγθεο ιεηηνπξγνύλ κε ζρεηηθά ρακειή ηάζε, ζπλήζσο από 6 έσο 12 Volts. Απηό κεηώλεη ην κέγεζνο ηεο ελζσκαησκέλεο κπαηαξίαο θαζώο θαη ην κέγεζνο ηνπ θνξηίνπ ηνπ θπθιώκαηνο ζην νπνίν αλήθνπλ ηα θσηηζηηθά εθηάθηνπ αλάγθεο. Οη κπαηαξίεο ζπλήζσο είλαη θαηαζθεπαζκέλεο από κόιπβδν-αζβέζηην ή ληθέιην-θάδκην θαη κπνξνύλ λα δηαξθέζνπλ γηα 10 θαη πεξηζζόηεξα ρξόληα ζπλερνύο θόξηηζεο [11]. Παξαθάησ θαίλεηαη έλα θσηηζηηθό εθηάθηνπ αλάγθεο θαη ζην πίλαθα 6.2 ηνπ παξαξηήκαηνο Σ ζηε ζειίδα 179, ηα ηερληθά ραξαθηεξηζηηθά ελόο θσηηζηηθνύ παληθνύ. Δηθόλα 6.1: Φσηηζηηθό εθηάθηνπ αλάγθεο παληθνύ

71 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ 55 Τπνινγηζκόο δηαηνκώλ θαη αζθαιεηώλ θπθιώκαηνο θσηηζκνύ αζθαιείαο θαη παληθνύ: Σα θπθιώκαηα ηνπ ζπζηήκαηνο θσηηζκνύ αζθαιείαο θαη παληθνύ θάζε πίλαθα είλαη ρσξηζκέλα όπσο θαίλνληαη ζηα αληίζηνηρα ειεθηξνινγηθά ζρέδηα 12 θαη 13 ζην παξάξηεκα Α, ζειίδα 145 θαη 146. Σν κήθνο θαισδίνπ θάζε θπθιώκαηνο θσηηζκνύ αζθαιείαο - παληθνύ θάζε πίλαθα δηαλνκήο κεηξηέηαη από ηα ειεθηξνινγηθά ζρέδηα ζην AutoCAD, κε βάζε ην κήθνο ηεο θάζε γξακκήο πνπ ζρεδηάζακε. - Γξακκή A/E.L θσηηζκνύ: 8 θσηηζηηθά ζεκεία (7 αζθαιείαο θαη 1 παληθνύ) Απνξξνθεκέλε έληαζε: 8 x 0.5A = 4.0A Μήθνο θαισδίνπ = 36.13m 2.. l. I 2.. l. I V% 2.2V Γηαηνκή αγσγώλ: > 1.17 mm 2 = 1.5mm 2 Αζθάιεηα: 10Α - Γξακκή Β/E.L θσηηζκνύ: 6 θσηηζηηθά ζεκεία (4 αζθαιείαο θαη 2 παληθνύ) Απνξξνθεκέλε έληαζε: 6 x 0.5A = 3.0A Μήθνο θαισδίνπ = 37.7m 2.. l. I 2.. l. I V% 2.2V Γηαηνκή αγσγώλ: > 0.77 mm 2 = 1.5mm 2 Αζθάιεηα: 10Α - Γξακκή C/E.L θσηηζκνύ: 5 θσηηζηηθά ζεκεία (5 θσηηζηηθά παληθνύ) Απνξξνθεκέλε έληαζε: 5 x 0.5A = 2.5A Μήθνο θαισδίνπ = 50.0m. l. I. l. I V% 2.2V Γηαηνκή αγσγώλ: > 1.1 mm 2 = 1.5mm 2 Αζθάιεηα: 10Α - Γξακκή D/E.L θσηηζκνύ: 4 θσηηζηηθά ζεκεία (4 θσηηζηηθά παληθνύ) Απνξξνθεκέλε έληαζε: 4 x 0.5 A = 2.0A Μήθνο θαισδίνπ = 37.73m

72 56 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ. l. I. l. I V% 2.2V Γηαηνκή αγσγώλ: > 0.61 mm 2 = 1.5mm 2 Αζθάιεηα: 10Α - Γξακκή D1/E.L θσηηζκνύ : 4 θσηηζηηθά ζεκεία (3 αζθαιείαο θαη 1 παληθνύ) Απνξξνθεκέλε έληαζε: 4 x 0.5A = 2.0A Μήθνο θαισδίνπ = 36.55m. l. I. l. I V% 2.2V Γηαηνκή αγσγώλ: > 0.89 mm 2 = 1.5mm 2 Αζθάιεηα: 10Α 6.3 Σύζηημα Πσρανίτνεσζης Γενικά Σν ζύζηεκα ππξαλίρλεπζεο είλαη κεραληζκόο πνπ ηνπνζεηείηαη γηα ηε πξνζηαζία ρώξσλ από ππξθαγηά θαη πξνεηδνπνηεί κε ζεηξήλα όηαλ εθδεισζεί ππξθαγηά. Η εγθαηάζηαζε ηνπ ζπζηήκαηνο εθηειείηαη ζύκθσλα κε ηηο πξνδηαγξαθέο ηνπ ΔΛ.Ο.Σ θαη ζαλ εληειώο μερσξηζηή εγθαηάζηαζε από ηα άιια κέξε ηεο ειεθηξηθήο εγθαηάζηαζεο θαη δελ γίλεηαη ρξήζε νπνηνπδήπνηε ζσιήλα, θαλαιηνύ ή θνπηηνύ πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζε άιια ηκήκαηα ηεο εγθαηάζηαζεο [1]. Η δηαζπξκάησζε ηνπ ζπζηήκαηνο γίλεηαη ρσλεπηή ζε ζσιήλεο πιαζηηθέο PVC. Όπνπ νη ζσιήλεο απηέο είλαη επηθαλεηαθέο ζε αγσγνύο ή ζε ςεπδνξνθέο ηόηε ζα ρξεζηκνπνηνύληαη ζσιήλεο κεηαιιηθέο γαιβαληζκέλεο. Γηα ηε ζύλδεζε ησλ θνπδνπληώλ θαη ησλ αγγειηήξσλ ρξεζηκνπνηείηαη θαιώδην κε πςεινύ βαζκνύ αληίζηαζε ζηελ ππξθαγηά. Γηα ηηο γξακκέο ησλ θπθισκάησλ εηζόδνπ θαη εμόδνπ (ηνπ θεληξηθνύ πίλαθα ππξαλίρλεπζεο) ρξεζηκνπνηνύληαη θαιώδηα κε δηαηνκή 1,5mm Το Σύζηημα Σν ζύζηεκα ζα απνηειείηαη από ηα αθόινπζα: 1. Κεληξηθό Πίλαθα 2. Απηόκαηνπο αληρλεπηέο θαπλνύ 3. Αγγειηήξεο κε πίεζε θνπκπηνύ 4. Κνπδνύληα ζπλαγεξκνύ 5. Απηόκαην Σειεθσλεηή Όια ηα θύξηα κέξε ηνπ ζπζηήκαηνο είλαη θαηαζθεπαζκέλα από ηνλ ίδην θαηαζθεπαζηή. Απηό ηζρύεη ηδηαίηεξα γηα ηνπο απηόκαηνπο αληρλεπηέο, θαη ηνλ θεληξηθό πίλαθα.

73 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ α Κενηρικός Πίνακας Πσρανίτνεσζης Ο θεληξηθόο πίλαθαο ππξαλίρλεπζεο είλαη εγθαηεζηεκέλνο ζην ηζόγεην, ζηνλ ρώξν δίπια από ηελ ζθελή, θνληά ζην πίλαθα δηαλνκήο D (από ην νπνίν ηξνθνδνηείηαη), όπσο θαίλεηαη ζηα ζρέδηα 14 θαη 15 ζην παξάξηεκα Α, ζειίδα 147 θαη 148 θαη πεξηιακβάλεη ηα αθόινπζα: 1. Πεδίν ηξνθνδόηεζεο: Από απηό ηξνθνδνηείηαη ην ζύζηεκα κε ελαιιαζζόκελν ξεύκα 220V/50Hz θαη ζα πεξηέρεη: a. Γεληθό δηαθόπηε θαη γεληθέο αζθάιεηεο. b. Φσηεηλή έλδεημε ιεηηνπξγίαο. 2. Πεδίν εθεδξηθήο ηξνθνδόηεζεο: Απηό ζα πεξηέρεη ζπζζσξεπηέο πνπ ζα παξεκβάιινληαη απηόκαηα ζηηο πεξηπηώζεηο δηαθνπήο ξεύκαηνο ή πηώζεο ηεο ηάζεο θάησ ηνπ 80% ηεο νλνκαζηηθήο ηηκήο. Σν πεδίν εθεδξηθήο ηξνθνδόηεζεο ζα πεξηέρεη: a. πζζσξεπηέο, 36 σξώλ b. Γηαθόπηεο θαη αζθάιεηεο c. Φσηεηλή έλδεημε ιεηηνπξγίαο 3. Πεδίν απηόκαηεο θόξηηζεο ησλ ζπζζσξεπηώλ: Η θόξηηζε γίλεηαη απηόκαηα από ην ελαιιαζζόκελν ξεύκα παξνρήο. Σν πεδίν ζα πεξηιακβάλεη: a. Γηαθόπηεο θαη αζθάιεηεο b. Φσηεηλή έλδεημε ιεηηνπξγίαο c. Απηόκαηε δηάηαμε ηεο ιεηηνπξγίαο θόξηηζεο αλάινγα κε ηελ ηάζε ησλ ζπζζσξεπηώλ. 4. Πεδίν θεληξηθνύ ειέγρνπ πνύ ζα πεξηέρεη: a. ήκαλζε ζπλαγεξκνύ (αθνπζηηθή) b. ήκαλζε βιάβεο (νπηηθή θαη αθνπζηηθή) γηα ηα αθόινπζα: i.δηαθνπή παξνρήο ξεύκαηνο ii.δηαθνπή ηεο απηόκαηεο θόξηηζεο iii. πηώζε ηάζεο ησλ ζπζζσξεπηώλ iv. δηαθνπή θαη βξαρπθύθισκα ζηα θπθιώκαηα αληρλεπηώλ / αγγειηήξσλ θαη θνπδνπληώλ. 5. Πεδία θπθισκάησλ εηζόδνπ / εμόδνπ: a. Γύν ηνπιάρηζηνλ πεδία (loops) θπθισκάησλ εηζόδνπ γηα αληρλεπηέο θαη αγγειηήξεο. b. Γύν ηνπιάρηζηνλ πεδία θπθιώκαηνο εμόδνπ γηα ηα θνπδνύληα ζπλαγεξκνύ. c. Πξόλνηα γηα έλα ηνπιάρηζηνλ πεδίν θπθιώκαηνο εμόδνπ γηα άκεζε ελεξγνπνίεζε ζπζηήκαηνο ζύλδεζεο κε ηειεθσληθή γξακκή. d. Έλα ηνπιάρηζηνλ πεδίν θπθιώκαηνο εμόδνπ εθεδξηθό.

74 58 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ 6. Γηάγξακκα: Ο πίλαθαο ηνύ ζπζηήκαηνο ζα παξνπζηάδεη δηαγξακκαηηθά ηα θπθιώκαηα (loops) ηνπ ζπζηήκαηνο θαη κε ηελ ελεξγνπνίεζε ελόο θπθιώκαηνο, απηό ζα παξνπζηάδεηαη κε θσηεηλή έλδεημε ζηνλ πίλαθα. ρήκα 6.3: Κεληξηθόο πίλαθαο ππξαλίρλεπζεο 6.3.2β Ασηόμαηοι ανιτνεσηές καπνού Οη αληρλεπηέο θαπλνύ ζα είλαη ηνπ ηύπνπ κε ζαιάκνπο ηνληζκνύ. Οη αληρλεπηέο ζα δηεγείξνληαη από νξαηά θαη αόξαηα θαπζαέξηα δειαδή από ηα πξώηα θαηλόκελα θαηά ηελ εθδήισζε ππξθαγηάο. Κάζε αληρλεπηήο ζα έρεη θαηάιιειε βάζε, πάλσ δε ζ απηή θσηεηλό δείθηε πνπ ζα δίλεη θσηεηλό ζήκα ζε πεξίπησζε δηέγεξζεο ηνπ αληρλεπηή. Η βάζε απηή ζα είλαη θαηάιιειε λα δέρεηαη νπνηνδήπνηε είδνο αληρλεπηή. Δλδεηθηηθά θάζε αληρλεπηήο ζα έρεη δύν ζαιάκνπο ηνληζκέλνπο κε αθηηλνβνιία (κέηξεζεο - ζύγθξηζεο) θαη ππεξεπαίζζεηε ιπρλία ςπρξήο θαζόδνπ, ζα δηαξξέεηαη δε κόληκα από ξεύκα εξεκίαο κηθξήο έληαζεο (γηα έιεγρν ησλ θπθισκάησλ ζύλδεζεο). Η παξνπζία θαπλαεξίσλ ζηνλ ηνληζκέλν ζάιακν κέηξεζεο ζπλεπάγεηαη δηέγεξζε ηεο ιπρλίαο κε ζπλέπεηα ηε ζήκαλζε ππξθαγηάο ζηνλ θεληξηθό πίλαθα. Οη αληρλεπηέο ζα είλαη θαηάιιεινη γηα ζηαζεξή ιεηηνπξγία ζε ζεξκνθξαζία από 0 ν C θαη κέρξη 50 ν C, ζρεηηθή πγξαζία κέρξη 90% θαη ζε ξεύκαηα αέξα κέρξη ηαρύηεηα 15 m/s [11].

75 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ 59 Δηθόλα 6.2: Απηόκαηνη Αληρλεπηέο θαπλνύ Απηόκαηνη αληρλεπηέο θαπλνύ ζην θηίξην πνπ κειεηνύκε ππάξρνπλ 6 θαη ηνπνζεηνύληαη ζηελ νξνθή ηνπ θάζε ρώξνπ δσκαηίνπ, όπσο νλνκάδνληαη ζηα ζρέδηα 1 θαη 2 ηνπ παξαξηήκαηνο Α, ζειίδα 134 θαη 135 αληίζηνηρα. Οη 4 βξίζθνληαη ζηνλ εζσηεξηθό ρώξνπ ηνπ ζεάηξνπ, 1 ζηα δσκάηηα εζνπνηώλ θαη 1 ζην δσκάηην πξνβνιώλ. Από απηνύο θεύγνπλ γξακκέο πνπ θαηαιήγνπλ ζηνλ θεληξηθό πίλαθα ππξαλίρλεπζεο (θύθισκα εηζόδνπ ζηνλ θεληξηθό πίλαθα ππξαλίρλεπζεο), ηνλ νπνίν ελεκεξώλνπλ ζε πεξίπησζε πνπ αληρλεπηεί θαπλόο ζε θάπνην από ηνπο πην πάλσ ρώξνπο, ώζηε λα ελεξγνπνηήζεη ηα θνπδνύληα γηα ζήκαλζε ζπλαγεξκνύ γ Αγγεληήρες με πίεζη κοσμπιού Οη αγγειηήξεο κε πίεζε θνπκπηνύ ζα είλαη ρακειήο ηάζεο, ζα έρνπλ βάζε ζηεξέσζεο πάλσ ζε ηνίρν θαη πηεζηηθό θνπκπί πνπ θαιύπηεηαη από δηαθαλέο πιαζηηθό θάιπκκα πνπ ζα γξάθεη ηελ έλδεημε ζπλαγεξκόο (FIRE ALARM). Σν πάηεκα ηνπ θνπκπηνύ ζα κπνξεί λα γίλεη κεηά από ζπάζηκν ηνπ δηαθαλνύο πιαζηηθνύ θαιύκκαηνο. Οη αγγειηήξεο ζα έρνπλ θαηάιιειε πξόλνηα γηα πξνζπνηεηηθή δνθηκή ηνπ ζπαζίκαηνο ηνπ δηαθαλνύο θαιύκκαηνο γηα ιεηηνπξγηθό έιεγρν ησλ επαθώλ ηνπο. Οη αγγειηήξεο ζα δηαξξένληαη κόληκα από ξεύκα εξεκίαο κηθξήο έληαζεο γηα ζθνπνύο ειέγρνπ θαη παξαθνινύζεζεο ησλ θπθισκάησλ ζύλδεζεο. Με ηελ πίεζε ηνπ θνπκπηνύ ζα ζπλεπάγεηαη δηέιεπζε ξεύκαηνο απμεκέλεο έληαζεο κε ζπλέπεηα ηελ ζήκαλζε ππξθαγηάο ζην θεληξηθό πίλαθα.

76 60 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ Δηθόλα 6.3: Αγγειηήξαο κε πίεζε θνπκπηνύ Οη αγγειηήξεο απνηεινύλ έλα από ηα θπθιώκαηα εηζόδνπ ηνπ θεληξηθνύ πίλαθα ππξαζθάιεηαο ηνλ νπνίν ελεκεξώλνπλ ζε πεξίπησζε ππξθαγηάο ώζηε απηόο λα δώζεη εληνιή γηα ηελ έλαξμε ζπλαγεξκνύ δ Κοσδούνια Σσναγερμού Σα ειεθηξηθά θνπδνύληα ζπλαγεξκνύ ζα είλαη ρακειήο ηάζεο 24V, ρξώκαηνο θόθθηλν θαη δηακέηξνπ 150mm. Σα θνπδνύληα ζα θέξνπλ θαηάιιειε βάζε γηα ηε ζηήξημε ηνπο ζην ηνίρν. Όπνπ ηα θνπδνύληα ηνπνζεηνύληαη εμσηεξηθά ησλ θηηξίσλ απηά ζα είλαη πδαηνζηεγή. Σα θνπδνύληα απνηεινύλ έλα από ηα θπθιώκαηα εμόδνπ ηνπ θεληξηθνύ πίλαθα ππξαλίρλεπζεο από ηνλ νπνίν παίξλνπλ εληνιή λα ελεξγνπνηεζνύλ ζε πεξίπησζε πνπ απηόο ελεκεξσζεί από ηα θπθιώκαηα εηζόδνπ γηα ππξθαγηά ε Ασηόμαηος Τηλεθωνηηής Σν όιν ζύζηεκα πεξηιακβάλεη θαη απηόκαην ηειεθσλεηή ν όπνηνο είλαη ζε ζέζε λα εηδνπνηεί απηόκαηα ζε πεξίπησζε ζπλαγεξκνύ, ηξία ηνπιάρηζηνλ πξνγξακκαηηδόκελα ηειεθσληθά λνύκεξα, έλα εθ ησλ νπνίσλ ζα είλαη ν αξηζκόο ηεο ππξνζβεζηηθήο ππεξεζίαο ώζηε λα κπνξεί λα δξάζεη άκεζα γηα ηελ θαηάζβεζε ηπρόλ ππξθαγηάο εάλ πθίζηαηαη. 6.4 Κύκλωμα κοσδοσνιών ζημάνζεως Σα θνπδνύληα είλαη κεραληζκνί πνπ δίλνπλ ζήκα εηδνπνίεζεο. Λεηηνπξγνύλ κε ρακειή ηάζε 4-12 volt θαη έρνπλ κηθξή ηζρύ κέρξη 10Watt. ε

77 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ 61 νξηζκέλεο όκσο πεξηπηώζεηο όπσο π.ρ βηνκεραληθνύο ρώξνπο ή ρώξνπο κε πνιύ ζόξπβν ε ηζρύο ηνπο είλαη αλαγθαζηηθά κεγάιε. Η ηξνθνδνζία ηνπο γίλεηαη από ηνπο πίλαθεο δηαλνκήο ηεο εγθαηάζηαζεο, παξεκβάιινληαο Μ/ πνπ ππνβηβάδεη ηελ ηάζε ζηελ ηάζε ιεηηνπξγίαο ηνπ θνπδνπληνύ. Σα θνπδνύληα απνηεινύληαη από: 1. Σνλ θώδσλα ή ηνλ βνκβεηή 2. Σνπο ειεθηξνκαγλήηεο, αλάινγα κε ην κήθνο ηνπ θνπδνπληνύ 3. Σα κπνπηόλ 4. Σν κεραληζκό θιήζεο Η ιεηηνπξγία ησλ θνπδνπληώλ είλαη αλάινγε κε ηελ θαηαζθεπή ηνπο. Έηζη έρνπκε: 1. Κνπδνύληα δηαθνπηόκελνπ ήρνπ 2. Κνπδνύληα ζπλερόκελνπ ήρνπ, εμαξηώκελα από ην ρξόλν πίεζεο ηνπ κπνπηόλ 3. Κνπδνύληα ζπλερόκελνπ ήρνπ αλεμάξηεηα από ην ρξόλν πίεζεο ηνπ κπνπηόλ 4. Κνπδνύληα πνπ βγάδνπλ νκνηόκνξθνπο ή κεισδηθνύο ήρνπο. ηελ εγθαηάζηαζε πνπ κειεηνύκε ππάξρνπλ κόλν θνπδνύληα ζπλερόκελνπ ήρνπ, εμαξηώκελα από ην ρξόλν πίεζεο ησλ κπνπηόλ. Γειαδή ν βνκβεηήο δίλεη ζήκα γηα όζν ρξόλν πηέδεηαη ην κπνπηόλ. ην θηίξην ππάξρεη 1 θύθισκα κε 3 θνπδνύληα πνπ είλαη ηνπνζεηεκέλα 2 ζην ηζόγεην (1 ζηελ είζνδν θαη 1 ζην ρώξν ηνπ θπιηθείνπ) θαη 1 ζην όξνθν ηνπ θηηξίνπ (ζηα δσκάηηα ησλ εζνπνηώλ), πνπ ηξνθνδνηνύληαη από ηνλ πίλαθα D θαη ειέγρνληαη από έλα κπνπηόλ πνπ βξίζθεηαη θνληά ζηνλ πίλαθα D, όπσο θαίλεηαη ζηα ζρέδηα 16 θαη 17 ζην παξάξηεκα Α, ζειίδα 149 θαη 150. θνπόο ησλ θπθιώκαηνο ησλ θνπδνπληώλ είλαη λα ελεκεξώλνπλ κε ηελ ζήκαλζε ηνπο ηελ έλαξμε θαη ηα δηαιείκκαηα ησλ παξαζηάζεσλ. Δηθόλα 6.4: Κνπδνύλη εκάλζεσο

78 62 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ Τπνινγηζκόο δηαηνκώλ θαη αζθαιεηώλ θπθιώκαηνο θνπδνπληώλ ζεκάλζεσο: - Γξακκή D/K (θνπδνύληα ζεκάλζεσο): 3 θνπδνύληα Απνξξνθεκέλε έληαζε: 3 x 0.5A = 1.5A Μήθνο θαισδίνπ = 71.3m. l. I. l. I V% 2.2V Γηαηνκή αγσγώλ: > 0.87 mm 2 = 1.5mm 2 Αζθάιεηα: 10Α ηνλ πίλαθα 6.3 ησλ θπθισκάησλ αζζελώλ ξεπκάησλ ζην παξάξηεκα Σ, ζειίδα 180, παξνπζηάδνληαη ζπγθεληξσηηθά νη δηαηνκέο θαη νη αζθάιεηεο ησλ αγσγώλ ησλ θπθισκάησλ αζζελώλ ξεπκάησλ. 6.5 Κύκλωμα ηηλεθώνων Η ηειεθσληθή εγθαηάζηαζε ζα δηαηεξεζεί ζαλ ηειείσο αλεμάξηεην ζύζηεκα από νπνηαδήπνηε άιια ζπζηήκαηα θαη δελ ζα ρξεζηκνπνηεί νπνηαδήπνηε ζσιήλα, θαλάιη ή θνπηί πνπ ρξεζηκνπνηείηαη ζε νπνηνδήπνηε κέξνο ησλ ειεθηξηθώλ εγθαηαζηάζεσλ. Πξνϋπνζέζεηο ηειεθσληθήο εγθαηάζηαζεο: Μηα ηειεθσληθή εγθαηάζηαζε πξέπεη λα πιεξεί νξηζκέλεο πξνϋπνζέζεηο πνπ είλαη: 1. Η αζθάιεηα ζηελ εγθαηάζηαζε θαη ζηελ ρξεζηκνπνίεζε ησλ δηαθόξσλ ηειεθσληθώλ εμαξηεκάησλ θαη ζπζθεπώλ. 2. ην απόξξεην ησλ ηειεθσληθώλ ζπλδηαιέμεσλ γηα ηελ πεξίπησζε πνπ Η γξακκή ηνπ ζπλδξνκεηή δελ δηέξρεηαη ρώξνπο πνπ έρνπλ απνθιεηζηηθή ρξήζε από απηόλ. 3. Η έγθξηζε ηνπ ζρεδίνπ από ηνλ αξκόδην θνξέα (A.TH.K Αξρή Σειεπηθνηλσληώλ Κύπξνπ). Σκήκαηα ηνπνζέηεζεο ηειεθσληθήο εγθαηάζηαζεο: Κάζε ηειεθσληθή εγθαηάζηαζε πξέπεη λα έρεη ηε δηθή ηεο γξακκή, δειαδή είλαη δηαρσξηζκέλε από νπνηαλδήπνηε άιιε ειεθηξηθή γξακκή. [11] Σν εζσηεξηθό ηειεθσληθό δίθηπν θάπνηαο νηθνδνκήο πεξηιακβάλεη ηα παξαθάησ κέξε πνπ είλαη: 1. Ο θεληξηθόο θαηαλεκεηήο, από ηνλ νπνίν αλαρσξνύλ νη θύξηεο γξακκέο ηνπ εζσηεξηθνύ ηειεθσληθνύ δηθηύνπ θαη ζπλήζσο ηνπνζεηείηαη ζε θνηλόρξεζην ρώξν (π.ρ θιηκαθνζηάζην) θαη ζε ύςνο κέρξη 0.8m από ην έδαθνο. Οη δηαζηάζεηο ηνπ εμαξηώληαη από ηνλ αξηζκό ησλ δεπγώλ ησλ ηειεθσληθώλ αγσγώλ θαη δίλνληαη ζηνλ πίλαθα 6.4 ηνπ παξαξηήκαηνο Σ, ζειίδα 180.

79 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ Οη ελδηάκεζνη θαηαλεκεηέο, από ηνπο νπνίνπο αλαρσξνύλ νη ζσιήλεο δηαθιάδσζεο γηα ηνπο επηκέξνπο ρώξνπο θαη ζπλήζσο ηνπνζεηνύληαη ζηνπο δηάθνξνπο νξόθνπο. 3. Οη αθξαίνη θαηαλεκεηέο, από ηνπο νπνίνπο αλαρσξνύλ νη επηκέξνπο γξακκέο γηα ηηο ηειεθσληθέο ζπζθεπέο ησλ ζπλδξνκεηώλ. Μέξε από ηα νπνία απνηειείηαη κηα ζύγρξνλε ηειεθσληθή εγθαηάζηαζε: a. Αγσγνύο b. Ρεπκαηνδόηεο ηειεθώλνπ c. πζθεπή ηειεθώλνπ d. Αθξνδέθηεο ζύλδεζεο ηεο γξακκήο ηειεθώλνπ κε ηε γξακκή ηεο Α.ΣΗ.Κ πνπ βξίζθνληαη ζε θάπνην εμσηεξηθό ρώξν ηνπ θηηξίνπ. Με ηνλ ηξόπν απηό, εμαζθαιίδεηαη ε ηειεθσληθή ζπλνκηιία από όια ηα κέξε ηνπ θηεξίνπ, όπνπ έρνπλ ηνπνζεηεζεί ξεπκαηνδόηεο ηειεθώλνπ θαη όρη από έλα κόλν. Η ηειεθσληθή ινηπόλ εγθαηάζηαζε ζηηο ζύγρξνλεο θαηαζθεπέο γίλεηαη εληνηρηζκέλα. ηελ ηειεθσληθή εγθαηάζηαζε ηνπ θηεξίνπ καο έρνπκε κηα ηειεθσληθή γξακκή πνπ παξέρεηαη από ηελ Α.ΣΗ.Κ γηα ηελ πξαγκαηνπνίεζε ηειεθσληθώλ θιήζεσλ θαη κηα γξακκή πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ελδνεπηθνηλσλία κέζα ζην θηίξην. Σα αληίζηνηρα ηειεθσληθά ζεκεία θαη νη ηειεθσληθέο γξακκέο θαίλνληαη ζην ειεθηξνινγηθό ζρέδην 18 θαη 19 ζην παξάξηεκα Α, ζειίδα 151 θαη 152. Η ηειεθσληθή εγθαηάζηαζε γίλεηαη θνληά ζηελ είζνδν ηνπ θηεξίνπ θαη ζε ύςνο 2.20m από ην δάπεδν εγθαζίζηαηαη αλάινγν θνπηί θαηαλεκεηή ηνπ θηεξίνπ. Σν εμσηεξηθό ηκήκα ηειεθσληθνύ θαισδίνπ κέρξη ηνλ θαηαλεκεηή πεξλά κέζα από ζηδεξνζσιήλεο γαιβαληζκέλνπο, δηαηνκήο 2, ην δε ππόγεην ηκήκα ηνπ κέζα ζε πεινζσιήλεο ή ζσιήλεο PVC δηαηνκήο κεγαιύηεξεο ή ίζεο ησλ 100mm. Από ην θνπηί ηνπ ηειεθσληθνύ θαηαλεκεηή εγθαζίζηαληαη ηειεθσληθέο γξακκέο πξνο δηάθνξα ηκήκαηα ηνπ θηεξίνπ κε ζσιελώζεηο ηύπνπ Μπέξθγθκαλ ρσλεπηέο, δηαηνκήο 13.5mm ή 16mm θαη θαιώδηα ηύπνπ UTP cat 6 δηαηνκήο 0.8mm 2 θαη αξηζκνύο δεπγώλ αλάινγσλ γηα ηελ πιήξε ηειεθσληθή εγθαηάζηαζε ηνπ θηεξίνπ. ηα ζεκεία ηειεθσλνδόηεζεο, ηνπνζεηνύληαη ζηνηρεία ζύλδεζεο ησλ ηειεθσληθώλ ζπζθεπώλ θαη ησλ ηειεθσληθώλ γξακκώλ όπσο πξνβιέπεηαη από ηνπο θαλνληζκνύο ηεο Α.ΣΗ.Κ ζε ύςνο 0.60m από ην δάπεδν. Πξνβιέπνληαη ηειέθσλα άκεζεο επηθνηλσλίαο κε ην ηειεθσληθό θέληξν ηεο πόιεο ή θαη εζσηεξηθά ηειέθσλα παξάιιειεο ζύλδεζεο ή άιιεο κε πνιιαπινύο ζπλδπαζκνύο αλάινγα κε ηηο δπλαηόηεηεο πνπ πξνζθέξεη ν αξκόδηνο θνξέαο [2]. ηελ ηειεθσληθή εγθαηάζηαζε ηνπ ζεάηξνπ, αλαρσξνύλ από ηνλ ηειεθσληθό θαηαλεκεηή 2 δεύγε θαισδίσλ, δειαδή ππάξρνπλ 2 ηειεθσληθά λνύκεξα γηα ην ζέαηξν. Οη 2 γξακκέο (2 δεύγε θαισδίσλ) πνπ αλαρσξνύλ από ηνλ ηειεθσληθό θαηαλεκεηή θαηαιήγνπλ ζην δσκάηην εθδνηεξίνπ (όπσο θαίλνληαη ζηα ζρέδηα 18 θαη 19 ζην παξάξηεκα Α, ζειίδα 151 θαη 152). Η κηα από απηέο δηαθιαδώλεηαη ζηνπο ππόινηπνπο ρώξνπο ηνπ ζεάηξνπ θαη έηζη απηόο πνπ θαιεί κπνξεί λα δεηήζεη από απηόλ πνπ ζα απαληήζεη λα ηνλ

80 64 ΚΥΚΛΩΜΑΤΑ ΑΣΘΕΝΩΝ ΡΕΥΜΑΤΩΝ ζπλδέζεη κε θάπνην άηνκν πνπ βξίζθεηαη ζε άιιν ζεκείν ηνπ ζεάηξνπ, π.ρ. ην άηνκν πνπ εξγάδεηαη ζην δσκάηην πξνβνιώλ ή ζην θπιηθείν.

81 ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 65 Κεθάλαιο Έβδομο 7. Γενικοί Κανόνερ Λειηοςπγίαρ ηηρ Εγκαηάζηαζηρ 7.1 Ειζαγωγή Απηό ην θεθάιαην αθνξά ηελ επηινγή θαη ηελ εγθαηάζηαζε ηνπ ειεθηξνινγηθνύ πιηθνύ. Σν πιηθό πξέπεη λα επηιέγεηαη θαη λα εγθαζίζηαηαη θαηά ηξόπν ώζηε: 1. λα εμαζθαιίδεηαη ε ηήξεζε ησλ κέηξσλ πξνζηαζίαο θαη 2. λα ηθαλνπνηνύληαη νη απαηηήζεηο γηα ηε ζσζηή ιεηηνπξγία ηεο εγθαηάζηαζεο γηα ηελ πξνβιεπόµελε ρξήζε, ππό ηελ επίδξαζε ησλ αλαµελόµελσλ εμσηεξηθώλ ζπλζεθώλ. 7.2 Σςμμόπθωζη ππορ ηα Ππόηςπα Κάζε πιηθό πξέπεη λα είλαη ζύµθσλν µε ην αληίζηνηρν Πξόηππν ΕΛ.Ο.Σ, ή ην αληίζηνηρν Ελαξκνληζκέλν Επξσπατθό Πξόηππν (ΕΝ/HD) πνπ ηζρύεη θαηά ηνλ ρξόλν θαηά ηνλ νπνίν ζπλάπηεηαη ε ζύµβαζε γηα ηελ θαηαζθεπή ηεο εγθαηάζηαζεο. ε πεξίπησζε πνπ δελ ππάξρνπλ Ειιεληθά ή Επξσπατθά Πξόηππα θάζε πιηθό πξέπεη λα ζπκκνξθώλεηαη µε ηα αληίζηνηρα Δηεζλή Πξόηππα IEC θαη IO πνπ ηζρύνπλ γηα απηό. ε όζεο πεξηπηώζεηο δελ ππάξρεη γηα θάπνην πιηθό Πξόηππν ΕΛ.Ο.Σ ή Επξσπατθό Πξόηππν ή Δηεζλή Πξόηππα IO/IEC, ην ππόςε πιηθό πξέπεη λα επηιέγεηαη θαηόπηλ εηδηθήο ζπµθσλίαο κεηαμύ ηνπ ππεπζύλνπ γηα ην ζρεδηαζµό / µειέηε ηεο εγθαηάζηαζεο θαη ηνπ εγθαηαζηάηε. Πάλησο, ν ππεύζπλνο γηα ην ζρεδηαζµό ή ηε µειέηε ηεο εγθαηάζηαζεο ζα πξέπεη λα βεβαηώζεη όηη ε ρξεζηκνπνίεζε ηνπ ζπγθεθξηκέλνπ πιηθνύ παξέρεη ηνλ ίδην βαζµό αζθαιείαο πνπ παξέρνπλ θαη ηα ππόινηπα πιηθά πνπ είλαη ζύµθσλα µε ηα Πξόηππα. 7.3 Επιλογή ηων ςλικών ζε ζςνάπηηζη ππορ ηιρ ζςνθήκερ λειηοςπγίαρ και ηιρ εξωηεπικέρ ζςνθήκερ Καηά ηελ επηινγή ησλ πιηθώλ πξέπεη λα ιακβάλνληαη ππόςε: 1. νη ζπλζήθεο ιεηηνπξγίαο (ηάζε, ξεύµα, ζπρλόηεηα, ηζρύο, ξεύµαηα βξαρπθπθιώκαηνο, ζπκβαηόηεηα ησλ πιηθώλ) 2. νη εμσηεξηθέο επηδξάζεηο Σςνθήκερ λειηοςπγίαρ 1. Σάζε: Σν πιηθό πξέπεη λα είλαη θαηάιιειν γηα ηελ νλνµαζηηθή ηάζε U ν [ελεξγόο (ελδεηθλπόκελε) ηηµή γηα ην ελαιιαζζόκελν ξεύµα] ηεο εγθαηάζηαζεο ή ηνπ ηµήµαηνο απηήο, ζην νπνίν πξόθεηηαη λα ρξεζηκνπνηεζεί.

82 66 ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ηηο εγθαηαζηάζεηο ζηηο νπνίεο εθαξκόδεηαη ην ζύζηεµα ζύλδεζεο ησλ γεηώζεσλ ΙΣ, αλ ν νπδέηεξνο δηαλέµεηαη, ην πιηθό πνπ ζπλδέεηαη µεηαμύ θάζεο θαη νπδεηέξνπ, πξέπεη λα έρεη µόλσζε θαηάιιειε γηα ηελ ηάζε µεηαμύ θάζεσλ. (Γηα νξηζµέλα πιηθά µπνξεί λα ρξεηάδεηαη λα ιεθζεί ππόςε ε πςειόηεξε ή/θαη ε ραµειόηεξε ηάζε πνπ µπνξεί λα εµθαληζζεί ζε θαλνληθή ιεηηνπξγία) [4]. 2. Ρεύµα: Σν πιηθό πξέπεη λα επηιέγεηαη, ώζηε λα είλαη θαηάιιειν γηα ην µέγηζην ξεύµα (ελδεηθλπόκελε ηηµή γηα ην ελαιιαζζόκελν ξεύµα) από ην νπνίν είλαη δπλαηό λα δηαξξέεηαη ζε θαλνληθή ιεηηνπξγία. Επίζεο πξέπεη λα µπνξεί λα θέξεη, ρσξίο θαλέλα θίλδπλν, όια ηα ξεύµαηα πνπ είλαη δπλαηόλ λα θπθινθνξήζνπλ ππό κε θαλνληθέο ζπλζήθεο θαη επί ηόζν ρξνληθό δηάζηεµα, όζν θαζνξίδεηαη από ηε ιεηηνπξγία ησλ δηαηάμεσλ πξνζηαζίαο. 3. πρλόηεηα: Αλ ε ζπρλόηεηα έρεη επίδξαζε ζηα ραξαθηεξηζηηθά ηνπ πιηθνύ, ε νλνµαζηηθή ζπρλόηεηα ηνπ πιηθνύ πξέπεη λα αληηζηνηρεί πξνο ηε ζπρλόηεηα ηνπ ξεύµαηνο ηεο εγθαηάζηαζεο ή ηνπ ηµήµαηνο απηήο, ζην νπνίν πξόθεηηαη λα ρξεζηκνπνηεζεί. 4. Ιζρύο: Σν πιηθό πνπ επηιέγεηαη µε βάζε ηα ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηζρύνο ηνπ, πξέπεη λα είλαη θαηάιιειν γηα ηηο ζπλζήθεο θαλνληθήο ιεηηνπξγίαο, ιακβαλνκέλνπ ππόςε ηνπ ζπληειεζηή εηεξνρξνληζµνύ. 5. πµβαηόηεηα: Όια ηα πιηθά πξέπεη λα επηιέγνληαη έηζη ώζηε, θαηά ηελ θαλνληθή ιεηηνπξγία ηνπο, ζηελ νπνία πεξηιαµβάλνληαη θαη νη ρεηξηζµνί ηνπο, λα µελ έρνπλ θαµηά βιαπηηθή επίδξαζε ζε άιια πιηθά, νύηε ζην ζύζηεµα ηξνθνδόηεζεο. Δηαθνξεηηθά πξέπεη λα ιαµβάλνληαη θαηάιιεια κέηξα θαηά ηελ θαηαζθεπή ηεο εγθαηάζηαζεο. 6. Πξνζηηόηεηα: Όια ηα πιηθά, ζηα νπνία πεξηιαµβάλνληαη θαη νη ειεθηξηθέο γξαµµέο, πξέπεη λα ηνπνζεηνύληαη θαηά ηξόπν πνπ λα δηεπθνιύλεηαη ε εθηέιεζε ρεηξηζµώλ ζε απηά, ε επηζεώξεζε θαη ε ζπληήξεζή ηνπο θαη ε πξνζέγγηζε ζηηο ζπλδέζεηο ηνπο. Απηέο νη δπλαηόηεηεο δελ ζα πξέπεη λα πεξηνξίδνληαη αηζζεηά ζηελ πεξίπησζε ηνπνζέηεζεο ησλ πιηθώλ µέζα ζε πεξηβιήµαηα.

83 ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ Εξωηεπικέρ επιδπάζειρ Σν ειεθηξνινγηθό πιηθό πξέπεη λα επηιέγεηαη έηζη, ώζηε λα είλαη θαηάιιειν γηα ηηο εμσηεξηθέο ζπλζήθεο πνπ πξνβιέπεηαη όηη ζα επηθξαηνύλ ζηε ζέζε ηεο εγθαηάζηαζήο ηνπ. 7.4 Αναγνώπιζη Γενικά ηηο ζπζθεπέο, ζηηο νπνίεο ρξεηάδεηαη λα γίλεηαη νηαδήπνηε επέµβαζε (όπσο ρεηξηζµόο ή ξύζµηζε), πξέπεη λα επηζεµαίλεηαη ν πξννξηζµόο ηνπο µε πηλαθίδεο ή άιια θαηάιιεια µέζα, εθηόο αλ απηόο είλαη θαλεξόο θαη απνθιείεηαη νπνηαδήπνηε ζύγρπζε. Αλ ε ιεηηνπξγία ησλ δηαθνπηώλ ή άιισλ ζπζθεπώλ δελ είλαη νξαηή ζηνλ ρεηξηζηή θαη από απηό ην ιόγν ζα µπνξνύζε λα πξνθύςεη θίλδπλνο, πξέπεη λα ππάξρεη, ζε ζέζε νξαηή από ην ρεηξηζηή, έλα ελδεηθηηθό όξγαλν, ζύµθσλν µε ηα Πξόηππα ΕΛ.Ο.Σ ΕΝ θαη ΕΛ.Ο.Σ ΕΝ 60447, ζε όζεο πεξηπηώζεηο ηα Πξόηππα απηά έρνπλ εθαξκνγή [1] Γπαµµέρ Οη ειεθηξηθέο γξαµµέο πξέπεη λα εγθαζίζηαληαη ή λα επηζεµαίλνληαη θαηά ηξόπν πνπ ζα επηηξέπεη ηελ εύθνιε αλαγλώξηζή ηνπο θαηά ηνπο ειέγρνπο, ηηο δνθηµέο, ηηο επηζθεπέο ή ηηο ηξνπνπνηήζεηο ηεο εγθαηάζηαζεο. Εηδηθόηεξα, ε δηαδξνµή ησλ ππόγεησλ γξαµµώλ πξέπεη λα απνηππώλεηαη ζε έλα ζρέδην θαηά ηξόπν πνπ λα είλαη δπλαηόο ν εληνπηζµόο ηνπο ρσξίο λα ππάξρεη ε αλάγθε δνθηµαζηηθώλ εθζθαθώλ Αναγνώπιζη ηος οςδεηέπος αγωγού και ηος αγωγού πποζηαζίαρ Ο νπδέηεξνο αγσγόο θαη ν αγσγόο πξνζηαζίαο πξέπεη λα είλαη αλαγλσξίζηµνη από ην ρξσµαηηζµό ηνπο, ζύµθσλα µε ηα Πξόηππα ΕΝ θαη ΕΛ.Ο.Σ ΗD 384 (δηπιόο ρξσµαηηζµόο θηηξηλνπξάζηλν γηα ηνλ αγσγό πξνζηαζίαο, ρξώµα θπαλό γηα ηνλ νπδέηεξν). Δελ επηηξέπεηαη ζηηο ειεθηξηθέο γξαµµέο (εθηόο από ηηο πξννξηδόµελεο απνθιεηζηηθά γηα θπθιώµαηα ηειεπηθνηλσλίαο ή µεηξήζεσλ) ε ρξήζε αγσγώλ µε ρξώµα πξάζηλν ή θίηξηλν [5]. ε θπθιώµαηα πνπ δελ πεξηιαµβάλνπλ αγσγό πξνζηαζίαο: 1. ζηελ πεξίπησζε γξαµµώλ πνπ απνηεινύληαη από µνλνπνιηθά θαιώδηα (µνλσµέλνη αγσγνί) δελ πξέπεη λα ρξεζηµνπνηείηαη θαιώδην µε δηπιό ρξσµαηηζµό πξάζηλν/θίηξηλν. 2. ζηελ πεξίπησζε πνιππνιηθώλ θαισδίσλ δελ πξέπεη λα γίλεηαη ρξήζε θαισδίσλ πνπ έρνπλ έλα πόιν µε δηπιό ρξσµαηηζµό πξάζηλν / θίηξηλν. Εληνύηνηο αλ δελ ππάξρνπλ δηαζέζηµα παξά µόλν θαιώδηα πνπ πεξηιαµβάλνπλ έλα πόιν µε δηπιό ρξσµαηηζµό πξάζηλν / θίηξηλν, είλαη επηηξεπηή ε ρξεζηµνπνίεζή ηνπο, ππό ηνλ όξν όηη δελ ζα ρξεζηµνπνηείηαη απηόο ν πόινο.

84 68 ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ε θπθιώµαηα πνπ δελ πεξηιαµβάλνπλ νπδέηεξν αγσγό: 1. ζηελ πεξίπησζε γξαµµώλ πνπ απνηεινύληαη από µνλνπνιηθά θαιώδηα (µνλσµέλνη αγσγνί) δελ πξέπεη λα ρξεζηµνπνηείηαη θαιώδην µε ρξώµα αλνηρηό µπιε. 2. ζηελ πεξίπησζε πνιππνιηθώλ θαισδίσλ, αλ ππάξρεη πόινο πνπ έρεη ρξώµα αλνηρηό µπιε, απηόο µπνξεί λα ρξεζηµνπνηείηαη (µόλν γηα νξηζµέλεο εθαξµνγέο πνπ είλαη ππό θαζνξηζµό) γηα νπνηαδήπνηε άιιε ρξήζε, εθηόο από αγσγόο πξνζηαζίαο. 7.5 Σςζηημα Γείωζηρ 'Οια ηα κεηαιιηθά κέξε ηνπ θηεξίνπ (Μεραvoιoγηθoί εμνπιηζκνί, θσηηζηηθά, κεηαιιηθνί ζσιήλεο θαη γεληθά νπνηαδήπνηε ζπζθεπή κπνξεί vα κεηαθέξεη ειεθηξηθό ξεύκα), πξέπεη vα γεησζνύλ ζύκθσλα κε ηνπο θαvovηζκoύο ηνπ ΕΛ.Ο.Σ. Οια ηα Ηιεθηξηθά θπθιώκαηα πξέπεη vα θέξoπv μερσξηζηό αγσγό γείσζεο θηηξηλνπξάζηλνπ ρξώκαηνο πξώελ θίηξηλνπ (εθηόο από ηα ζσξαθηζκέvα θαιώδηα). Η δηαηoκή ηoπ αγσγoύ γείσζεο ζα θαζoξίδεηαη από ηα κέζα πξoζηαζίαο ησv θπθισκάησv θαη ηεv ζπvoιηθή ζύvζεηε αvηίζηαζε ηεο εγθαηάζηαζεο ζηo ζεκείo ηoπ κέζoπ πξoζηαζίαο. Η αvηίζηαζε ηoπ Ηιεθηξoδίoπ γείσζεο θάζε εγθαηάζηαζεο δεv πξέπεη vα μεπεξvά ηo 0.50Ω, αvεμάξηεηα από ηo θεvηξηθό κέζov πξoζηαζίαο ηεο ειεθηξηθήο εγθαηάζηαζεο [1]. 7.6 Πποζηαζία από Υπεπενηάζειρ Ο όξνο ππεξέληαζε ρξεζηκνπνηείηαη γηα έληαζε κεγαιύηεξε ηεο νλνκαζηηθήο πνπ κπνξεί λα εκθαληζηεί ζε ιεηηνπξγία ρσξίο ζθάικα ή ζε βξαρπθύθισκα. Ο όξνο ππεξθόξηηζε ραξαθηεξίδεη έληαζε κεγαιύηεξε ηεο νλνκαζηηθήο πνπ δελ νθείιεηαη ζε ζθάικα. Η πξνζηαζία ππεξεληάζεσο είλαη ζπλεπώο ε πξνζηαζία δηαθόξσλ ζηνηρείσλ ηεο εγθαηάζηαζεο ηόζν έλαληη ξεπκάησλ ππεξθνξηίζεσο όζν θαη έλαληη ξεπκάησλ βξαρπθπθιώζεσο. Οη ππεξεληάζεηο πξέπεη λα δηαθόπηνληαη ζε ζρεηηθά ζύληνκν ρξόλν ρσξίο λα πξνιάβνπλ λα πξνθαιέζνπλ ππέξβαζε ηεο κέγηζηεο επηηξεπόκελεο ζεξκνθξαζίαο. Οη δηαηάμεηο πξνζηαζίαο έλαληη ππεξεληάζεσλ (ξεπκάησλ ππεξθνξηίζεσο θαη κηθξώλ ξεπκάησλ βξαρπθπθιώζεσο) πξέπεη: 1. Να επηηξέπνπλ ηελ ξνή ησλ παξνδηθώλ ππεξεληάζεσλ θαηά ηελ θαλνληθή ιεηηνπξγία. 2. Να δηαθόπηνπλ ηελ ηξνθνδόηεζε πξηλ ε ζεξκνθξαζία ηνπ ζηνηρείνπ πνπ πξνζηαηεύνπλ ππεξβεί ηελ κέγηζηε επηηξεπόκελε ηηκή (πξνζηαζία πνπ παξέρεηαη ην ζεξκηθό ζηνηρείν ηεο δηάηαμεο πξνζηαζίαο). 3. Να δηαθόπηνπλ ζηνλ κηθξόηεξν δπλαηό ρξόλν ηα ξεύκαηα βξαρπθπθιώζεσο (πξνζηαζία πνπ παξέρεηαη από ην ειεθηξνκαγλεηηθό ζηνηρείν ηεο δηάηαμεο πξνζηαζίαο) 4. Να εμαζθαιίδνπλ ηελ δηαθνπή κόλν ηνπ ηκήκαηνο ηνπ θπθιώκαηνο ζην νπνίν παξνπζηάδεηαη ε ππεξέληαζε (επηινγηθή πξνζηαζία).

85 ΓΕΝΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 69 Οη δηαηάμεηο πξνζηαζίαο ζπγθξνηνύληαη θπξίσο από ηα κέζα πξνζηαζίαο πνπ ιεηηνπξγνύλ κε θξηηήξην ην ξεύκα: 1. Αζθάιεηεο ηεθηώλ 2. Απηόκαηνη δηαθόπηεο 3. Δηαθνξηθνί δηαθόπηεο δηαθπγήο εληάζεσο (Δ.Δ.Ε) ή ειεθηξνλόκνη ππεξεληάζεσο (θνηλώο αληηειεθηξνπιεμηαθνί) ηελ εγθαηάζηαζε πνπ κειεηνύκε ε πξνζηαζία έλαληη ππεξεληάζεσλ παξέρεηαη κέζσ απηόκαησλ αζθαιεηώλ ή κηθξναπηόκαησλ.

86 70 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ Κεθάιαην Όγδνν 8. Θεωξία αθνπζηηθήο θιεηζηώλ ρώξωλ 8.1 Δηζαγωγή Σην θεθάιαην απηφ πεξηγξάθνληαη ηα βαζηθά εξγαιεία θαη κέζνδνη πνπ επηηξέπνπλ ηελ ζσζηή αθνπζηηθή ζρεδίαζε θιεηζηψλ ρψξσλ. Οη ζχγρξνλεο εμειίμεηο ζηνπο ειεθηξνληθνχο ππνινγηζηέο θαη νη ςεθηαθέο ηερληθέο επηηξέπνπλ ηελ αθξηβή πξνζνκνίσζε ηεο δηάδνζεο ηνπ ήρνπ ζε θιεηζηνχο αθνπζηηθνχο ρψξνπο θαη ηελ δπλαηφηεηα «εηθνληθήο αθξφαζεο» (auralization) απηνχ ηνπ ήρνπ ζε ηέηνηνπο ρψξνπο. Άιπην φκσο παξακέλεη αθφκα ην πξφβιεκα ηεο αθαίξεζεο ησλ παξακνξθψζεσλ απφ ην αθνπζηηθφ ζήκα θαηά ηελ κεηάδνζε ηνπ ζε θιεηζηνχο ρψξνπο θαη έηζη ζπλερίδεη λα ππάξρεη εμάξηεζε ησλ κεηξήζεσλ απφ ηα ραξαθηεξηζηηθά ησλ εζσηεξηθψλ ρψξσλ πνπ ζπρλά θαηαζθεπάδνληαη γηα ην ζθνπφ απηφ (π.ρ εηδηθά studio). Κάζε θιεηζηφο ρψξνο παξνπζηάδεη εηδηθά ραξαθηεξηζηηθά ηα νπνία είλαη θαζνξηζηηθά γηα ηελ θαηαιιειφηεηα ηνπ ή κε γηα ζπγθεθξηκέλεο ρξήζεηο (π.ρ εθηέιεζε κνπζηθήο, νκηιίαο θ.ιπ). Δπηπιένλ, ηα ραξαθηεξηζηηθά πξνζδηνξίδνπλ ζε κεγάιν βαζκφ ηελ κνξθή, ηηο αθνπζηηθέο παξακέηξνπο θαη ηελ απφδνζε κηαο ερεηηθήο εγθαηάζηαζεο πνπ πηζαλφ λα ηνπνζεηεζεί ζηνλ ρψξν απηφ. Τα αθνπζηηθά απηά ραξαθηεξηζηηθά ζα πξέπεη λα ππνινγίδνληαη πξηλ ηελ θαηαζθεπή ελφο ηέηνηνπ ρψξνπ, αθνχ κεηέπεηηα δηνξζψζεηο είλαη εμαηξεηηθά δαπαλεξέο θαη ηέηνηεο πξνβιέςεηο ησλ αθνπζηηθψλ παξακέηξσλ ηνπ ρψξνπ είλαη δπλαηφλ λα επηηεπρζνχλ κε ρξήζε απιψλ ζρέζεσλ. Απφ ηηο αλαιπηηθέο κεζφδνπο πξνζνκνίσζεο αθνπζηηθψλ ρψξσλ πνπ ππάξρνπλ ζήκεξα, έρνπλ επηθξαηήζεη δχν δηαθνξεηηθέο πξνζεγγίζεηο. Ζ πξψηε βαζίδεηαη ζηελ θπκαηηθή ζεσξία θαη πξνζθέξεη επηιχζεηο θπξίσο ζην πεδίν ηεο ζπρλφηεηαο θαη ε δεχηεξε βαζίδεηαη θπξίσο ζηε γεσκεηξηθή ζεσξία δηάδνζεο ηνπ ήρνπ θαη πξνζθέξεη επηιχζεηο θπξίσο ζην πεδίν ηνπ ρξφλνπ. Ζ ηειεπηαία είλαη θαηαιιειφηεξε κε ρξήζε ειεθηξνληθψλ ππνινγηζηψλ ζε ζπλδπαζκφ κε κεζφδνπο αλάιπζεο ζεκάησλ [14]. 8.2 Βαζηθέο έλλνηεο Ήρνο είλαη κηα κεραληθή δηαηαξαρή πνπ δηαδίδεηαη κέζα ζε έλα ειαζηηθφ κέζν κε νξηζκέλε ηαρχηεηα. Πξφθεηηαη γηα δηακήθε θχκαηα φπνπ γίλεηαη κεηαβίβαζε ελέξγεηαο ρσξίο θαζαξή κεηαθνξά χιεο. Τα κφξηα ηνπ αέξα θηλνχληαη πεξηνδηθά γχξσ απφ κηα ζέζε ηζνξξνπίαο, κεηαδίδνληαο ηελ θίλεζή ηνπο ζηα δηπιαλά κφξηα. Ζ κέγηζηε απφθιηζε απφ ηε ζέζε ηζνξξνπίαο νλνκάδεηαη πιάηνο ηεο ηαιάλησζεο (amplitude). Άιια ραξαθηεξηζηηθά ηνπ ήρνπ είλαη ε ζπρλόηεηα f (frequency) ζε Hertz (Hz), δειαδή ν αξηζκφο ησλ πεξηνδηθψλ κεηαβνιψλ αλά κνλάδα ρξφλνπ, ε πεξίνδνο T (period), ζε δεπηεξφιεπηα (sec), o ρξφλνο πνπ απαηηείηαη γα λα γίλεη έλαο νιφθιεξνο θχθινο ηνπ αθνπζηηθνχ θχκαηνο θαη ην κήθνο θύκαηνο ι (wavelength) ζε κέηξα (m), ε θπζηθή απφζηαζε πνπ θαιχπηεηαη απφ έλαλ πιήξε θχθιν.

87 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 71 Τα ερεηηθά θχκαηα είλαη δηακήθε, δειαδή απφ ηελ ηαιάλησζε ησλ κνξίσλ θαηά ηε κεηάδνζε ελφο ερεηηθνχ θχκαηνο δεκηνπξγνχληαη ζην κέζν κεηάδνζεο ππθλψκαηα θαη αξαηψκαηα χιεο θάηη πνπ ζεκαίλεη κεηαβνιή ηεο ππθλφηεηαο θαη ηεο πίεζεο ζε ζρέζε κε ην ρψξν θαη ην ρξφλν. Ζ κεηαβνιή ηεο πίεζεο ηνπ κέζνπ κεηάδνζεο γχξσ απφ ηελ ζέζε ηζνξξνπίαο νλνκάδεηαη ερεηηθή πίεζε p (sound pressure) θαη κεηξηέηαη ζε Pascal (Pa). Ζ καζεκαηηθή έθθξαζε ηεο δηάδνζεο ηνπ ερεηηθνχ θχκαηνο πεξηγξάθεηαη απφ ηελ θπκαηηθή εμίζσζε: p p 0 c 2 t 2 (8.1) φπνπ: p ε αθνπζηηθή πίεζε (Pa) c ε ηαρχηεηα ηνπ ήρνπ ζηνλ αέξα θαη t ν ρξφλνο (sec). Μηα ιχζε ηεο εμίζσζεο (8.1) είλαη : p p sin( t kx) 0 (Pa) (8.2) πνπ πεξηγξάθεη επίπεδα θύκαηα ηα νπνία εμαπιψλνληαη κε ηε κνξθή κηαο επίπεδεο επηθάλεηαο. Μηα δεχηεξε ιχζε ηεο εμίζσζεο (8.1) είλαη: p p 0 sin( t r r ) (Pa) (8.3) πνπ πεξηγξάθεη ζθαηξηθά θύκαηα ηα νπνία παξάγνληαη απφ ζεκεηαθή νκνηνθαηεπζπληηθή πεγή [18]. Γηα ηηο εμηζψζεηο (8.2) θαη (8.3) φπνπ: p, ε αθνπζηηθή πίεζε (Pa) p 0, ε κέγηζηε ηηκή αθνπζηηθήο πίεζεο (Pa) r θαη x, ε απφζηαζε απφ ηελ πεγή (m) t, ν ρξφλνο (sec) σ, ε θπθιηθή ζπρλφηεηα (σ=2πf) δειαδή ε γσλία πνπ δηαγξάθεη ην θάζε ζσκάηην ζηελ κνλάδα ηνπ ρξφλνπ (rad/sec) θαη k, ν θπκαηάξηζκνο (k=2π/ι) πνπ δειψλεη ην πφζν γξήγνξα δηαδίδεηαη ε δηαηαξαρή ζην κέζν (1/sec). Σηελ πεξίπησζε πνπ ε απφζηαζε ησλ κεηψπσλ ηνπ θχκαηνο απφ ηελ πεγή είλαη κεγάιε, ηα θχκαηα ζεσξνχληαη επίπεδα. Ζ ζσκαηηδηαθή ηαρχηεηα, δειαδή ε κεηαβνιή ηεο κέζεο ηαρχηεηαο κε ηελ νπνία θηλνχληαη ηα ζσκαηίδηα ηνπ κέζνπ δηάδνζεο γχξσ απφ ηε ζέζε ηζνξξνπίαο, ησλ επίπεδσλ θπκάησλ είλαη: p u 0c (m/s) (8.4) φπνπ: p ε ερεηηθή πίεζε ξ 0 ε ππθλφηεηα ηνπ κέζνπ θαη c ε ηαρχηεηα ηνπ ήρνπ ζην κέζν Τν γηλφκελν ξ 0 c νλνκάδεηαη εηδηθή αθνπζηηθή εκπέδεζε (characteristic impedance) ηνπ κέζνπ κεηάδνζεο θαη πξνθχπηεη απφ ην ιφγν ηεο αθνπζηηθήο

88 72 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ πίεζεο πξνο ηελ ηαρχηεηα ησλ ζσκαηηδίσλ θαη είλαη αλεμάξηεην απφ ηε ζπρλφηεηα. Γηα ηνλ αέξα είλαη ξ 0 c = 417Pa.(s/m). Ζ γεληθή ζρέζε πνπ ζπλδέεη ηε ζσκαηηδηαθή ηαρχηεηα κε ηελ πίεζε είλαη: p x u t (8.5) Καηά ηε δηάδνζε ελφο ερεηηθνχ θχκαηνο κεηαδίδεηαη ερεηηθή ελέξγεηα ε νπνία είλαη άζξνηζκα ηεο δπλακηθήο θαη ηεο θηλεηηθήο ελέξγεηαο, ε νπνία θηλεηηθή ελέξγεηα ππάξρεη ιφγσ ηεο ζσκαηηδηαθήο ηαρχηεηαο. Ο ξπζκφο κεηάδνζεο ερεηηθήο ελέξγεηαο ζηε κνλάδα ηνπ ρξφλνπ δίλεη ηελ ερεηηθή ηζρύ (sound power) W (watt), πνπ νξίδεηαη ζαλ πνζφηεηα ελέξγεηαο αλά κνλάδα ρξφλνπ: W E T (Watt) (8.6) Ηρεηηθή έληαζε (sound intensity) I, νξίδεηαη σο ε κέζε ερεηηθή ηζρχο πνπ δηέξρεηαη αλά κνλάδα επηθάλεηαο: I W (W/m 2 ) (8.7) Γηα επίπεδα θχκαηα ρξεζηκνπνηψληαο ηε ζρέζε (8.4) απνδεηθλχεηαη φηη : 2 p I c (W/m 2 ) (8.8) 0 φπνπ: p, ε ερεηηθή πίεζε ξ 0 c, ε εηδηθή αθνπζηηθή εκπέδεζε. Μεηξψληαο ηελ ερεηηθή έληαζε ζε δηάθνξεο θαηεπζχλζεηο γχξσ απφ ηελ πεγή ππνινγίδνπκε ηελ θαηεπζπληηθόηεηα (directivity) Q ηεο πεγήο. Οη πεξηζζφηεξεο θπζηθέο ερεηηθέο πεγέο εθπέκπνπλ νκνηνθαηεπζπληηθά (ηνπιάρηζηνλ ζε κεγάιε απφζηαζε), εθπέκπνπλ δειαδή ερεηηθά θχκαηα πνπ κεηαδίδνληαη πξνο φιεο ηηο θαηεπζχλζεηο. Ππθλόηεηα ερεηηθήο ελέξγεηαο (energy density), ζε w (Pa.s/m), είλαη ε ζπλνιηθή ερεηηθή ελέξγεηα ζε έλα ζεκείν αλεμάξηεηα απφ ηε δηεχζπλζε δηάδνζεο. Γηα επίπεδα θχκαηα απνδεηθλχεηαη : 2 p w 2 0c (Pa.s/m) (8.9) φπνπ: p ε ερεηηθή πίεζε θαη ξ 0 c ε εηδηθή αθνπζηηθή εκπέδεζε Γηα ηελ πεξηγξαθή ησλ κεγεζψλ ηεο πίεζεο ηεο ηζρχνο θαζψο θαη ηελ έληαζεο ηνπ ήρνπ ρξεζηκνπνηείηαη κηα ινγαξηζκηθή κνλάδα κέηξεζεο, εμαηηίαο ησλ κεγάισλ δηαθπκάλζεσλ ζηηο ηηκέο. Πξφθεηηαη γηα ην deciβel (db), πνπ είλαη ην

89 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 73 δεθαπιάζην ηεο κνλάδαο Βel 2, ε νπνία πεξηγξάθεη ην ιφγν κεηαμχ δχν 2 κεγεζψλ ( Bel log A ). A1 Έηζη πξνθχπηνπλ ηα εμήο κεγέζε [17]: 1. Σηάζκε Ηρεηηθήο Πίεζεο ound Pressure Level ή PL, L P (db PL ): 2 p LP 10log (db) (8.10) 2 p0 φπνπ: p, ε ελεξγφο ηηκή ηεο ερεηηθήο πίεζεο (Pa) θαη p 0 ε ηηκή αλαθνξάο (γηα ηνλ αέξα p 0 =20κPa). 2. Σηάζκε Ηρεηηθήο Ιζρύνο ound Power Level, L W (db): L W W 10log W φπνπ: W ε κέζε ερεηηθή ηζρχο (W) θαη W 0 ε ηηκή αλαθνξάο (10-12 W) (db) (8.11) 3. Σηάζκε Ηρεηηθήο Έληαζεο ound Intensity Level), L I (db): I LI 10log (db) (8.12) I φπνπ: I ε ερεηηθή έληαζε (W/m 2 ) θαη I 0 ε ηηκή αλαθνξάο (10-12 W/m 2 ) 8.3 Τερληθέο πξνζνκνίωζεο αθνπζηηθώλ ρώξωλ 0 Σην παξειζφλ, ε πξνζνκνίσζε ηεο αθνπζηηθήο θιεηζηψλ ρψξσλ γηλφηαλ κε ηε ρξήζε θαηαζθεπαζηηθψλ κνληέισλ ππφ θιίκαθα. Ζ πινπνίεζε φκσο ηέηνησλ κνληέισλ ήηαλ ρξνλνβφξα θαη δαπαλεξή θαη νη κεηξήζεηο πνπ ιακβάλνληαλ δελ ήηαλ πάληνηε αμηφπηζηεο. Δπίζεο ε δπλαηφηεηα επέκβαζεο ζην κνληέιν πξνθεηκέλνπ λα δηνξζσζεί ε γεσκεηξία ηνπ ήηαλ πεξηνξηζκέλε, ελψ ήηαλ απαγνξεπηηθή ε αιιαγή ησλ πιηθψλ θαηαζθεπήο ηνπ. Τέινο, νη δηαηάμεηο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαλ γηα ηελ ιήςε ησλ απνηειεζκάησλ (κηθξνζθνπηθά, επαίζζεηα κηθξφθσλα) δελ εμαζθάιηδαλ πάληνηε αμηφπηζηα απνηειέζκαηα. Ζ ξαγδαία εμέιημε ησλ ππνινγηζηψλ νδήγεζε ζηε δεκηνπξγία ππνινγηζηηθψλ κνληέισλ ηα νπνία έιπζαλ ηα πξναλαθεξζέληα πξνβιήκαηα θαη παξάιιεια έδσζαλ λέεο δπλαηφηεηεο γηα ηελ αλάπηπμε ηεο έξεπλαο ζηνλ ηνκέα ηεο πξνζνκνίσζεο αθνπζηηθή ρψξσλ. Σην ζρήκα 8.1 θαίλνληαη αλαιπηηθά ηα δηάθνξα κνληέια πνπ αλαπηχρζεθαλ θαζψο θαη νη κέζνδνη πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη γηα ηελ πινπνίεζή ηνπο. Σπγθεθξηκέλα, ηα ππνινγηζηηθά κνληέια δηαθξίλνληαη ζε [17]: 1. Μνληέια θπκαηηθήο ζεσξίαο, ηα νπνία ρξεζηκνπνηνχλ δηαθνξηθέο κεζφδνπο θαη κεζφδνπο ζηνηρείσλ φπσο ε κέζνδνο πεπεξαζκέλνπ 0

90 74 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ ζηνηρείνπ (Finite Element Method FEM) θαη ε κέζνδνο νξηαθνύ ζηνηρείνπ (Boundary Element Method BEM). 2. Μνληέια γεσκεηξηθήο ζεσξίαο, ζηα νπνία ρξεζηκνπνηνχληαη νη κέζνδνη αλίρλεπζεο αθηίλαο (Ray Tracing Methods), νη κέζνδνη εηδώινπ πεγήο (Image ource Methods) θαη νη πβξηδηθέο κέζνδνη (Hybrid Methods). Οη κέζνδνη αλίρλεπζεο αθηίλαο απνηεινχλ κηα λέα θαηεγνξία κεζφδσλ αθνχ πεξηιακβάλνπλ ηελ θιαζηθή κέζνδν αλίρλεπζεο απιήο αθηίλαο (Ray Tracing Method) αιιά θαη ηηο πην εμειηγκέλεο κεζόδνπο αλίρλεπζεο θώλνπ (Cone Tracing Method) θαη αλίρλεπζεο ππξακίδαο (Pyramid Tracing Method). Δπίζεο, ζηηο πβξηδηθέο κεζφδνπο δηαθξίλεηαη ην κνληέιν ηεο δεπηεξεχνπζαο πεγήο (econdary ource Model). 3. Σηαηηζηηθά κνληέια, φπνπ ρξεζηκνπνηείηαη ε κέζνδνο ηεο ζηαηηζηηθήο αλάιπζεο ελέξγεηαο (tatistical Energy Analysis EA). Σρήκα 8.1: Μνληέια πξνζνκνίσζεο αθνπζηηθήο θιεηζηψλ ρψξσλ.

91 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ Μνληέια βαζηδόκελα ζηελ θπκαηηθή ζεωξία Ζ δηάδνζε ηνπ ήρνπ πεξηγξάθεηαη απφ ηελ θπκαηηθή εμίζσζε ηνπ Helmholtz. Απφ ηε ιχζε ηεο θπκαηηθήο εμίζσζεο πξνθχπηεη ε θξνπζηηθή απφθξηζε απφ κηα πεγή ζε έλα δέθηε. Τα απνηειέζκαηα ησλ κεζφδσλ πνπ βαζίδνληαη ζηελ θπκαηηθή ζεσξία, γηα ηελ αλάιπζε ηεο δηάδνζεο ηνπ ήρνπ, είλαη εμαηξεηηθά αθξηβή γηα μερσξηζηέο ζπρλφηεηεο, ηδηαίηεξα ηηο ρακειέο, φπνπ νη απαηηήζεηο ζε ππνινγηζηηθή ηζρχ δελ είλαη ηφζν κεγάιεο. Ζ ιχζε φκσο ηεο θπκαηηθήο εμίζσζεο κπνξεί λα έρεη αλαιπηηθή κνξθή κφλν ζε ζπάληεο πεξηπηψζεηο, φπσο απηή ελφο απινχ νξζνγσλίνπ δσκαηίνπ. Έηζη γηα ηελ κειέηε γεσκεηξηθά πνιχπινθσλ ρψξσλ, πξέπεη λα εθαξκνζηνχλ θαη αξηζκεηηθέο κέζνδνη πνπ βαζίδνληαη ζηελ θπκαηηθή ζεσξία. Γεληθά, φια ηα κνληέια πνπ βαζίδνληαη ζηελ θπκαηηθή ζεσξία (wavebased methods), παξνπζηάδνπλ κηα αξθεηά ζεκαληηθή δπζθνιία ζηελ εθαξκνγή ηνπο: ηνλ νξηζκφ ησλ νξηαθψλ ζπλζεθψλ. Δπίζεο, ε αδπλακία ηεο θπκαηηθήο αθνπζηηθήο λα πεξηγξάςεη ηελ δηάδνζε ηνπ ήρνπ ζε θιεηζηνχο ρψξνπο, ιφγσ πνιππινθφηεηαο, ηδηαίηεξα ζηηο πςειέο ζπρλφηεηεο (φπνπ ρξεηάδεηαη ηεξάζηηα ππνινγηζηηθή ηζρχο), ζε ζπλδπαζκφ κε ηελ γεληθή θαη αφξηζηε πξνζέγγηζε ησλ ελεξγεηαθψλ κνληέισλ, νδήγεζε ηειηθά ζηελ απφξξηςε ησλ κνληέισλ πνπ ρξεζηκνπνηνχλ ηελ θπκαηηθή ζεσξία γηα ηελ πξνζνκνίσζε ηεο αθνπζηηθήο θιεηζηψλ ρψξσλ Μνληέια βαζηδόκελα ζηε γεωκεηξηθή ζεωξία Τα κνληέια πνπ έρνπλ αλαπηπρζεί ζηνλ ηνκέα απηφ βαζίδνληαη ζηα θπζηθά κνληέια δηάδνζεο, ηα νπνία βαζίδνληαη ζε γεσκεηξηθέο αξρέο. Τα θπζηθά κνληέια ζεσξνχλ φηη ν ήρνο ζπκπεξηθέξεηαη ζαλ αθηίλα θσηφο (απηφ ζπκβαίλεη ζηελ πξάμε γηα ζρεηηθά πςειέο ζπρλφηεηεο > 2000 Hz) θαη αλαθιάηαη κε γσλία ζηαζεξή θαη ίζε πξνο ηελ γσλία πξφζπησζεο, φπσο θαίλεηαη ζην ζρήκα 8.2, ελψ ηα θαηλφκελα δηάζιαζεο, παξεκβνιήο θαη εμάξηεζεο απφ ηε ζπρλφηεηα αγλννχληαη. Γηα λα ηζρχεη ε παξαπάλσ ππφζεζε πξέπεη ην κήθνο θχκαηνο ηνπ ήρνπ λα είλαη κηθξφ φηαλ ζπγθξίλεηαη κε ην κέγεζνο ησλ επηθαλεηψλ θαη κεγάιν φηαλ ζπγθξίλεηαη κε ηελ ηξαρχηεηα ησλ επηθαλεηψλ. Σρήκα 8.2: Μνληέιν αλάθιαζεο ηνπ ήρνπ ζε επίπεδε επηθάλεηα κε βάζε ηε γεσκεηξηθή ζεσξία.

92 76 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ Τα γεσκεηξηθά κνληέια εθηφο απφ ην φηη είλαη θαηάιιεια γηα ηελ πεξηγξαθή ηεο δηάδνζεο ηνπ ήρνπ ζε πςειέο ζπρλφηεηεο, πξνζθέξνπλ ηελ δπλαηφηεηα ηεο κειέηεο ηεο δηάδνζεο ηνπ ήρνπ ζε ζχλζεηεο θαη νγθψδεηο θαηαζθεπέο. Γηα ηελ πξνζνκνίσζε ηνπ ήρνπ, ζε ηέηνηεο κεγάιεο αίζνπζεο, ππάξρνπλ δχν θιαζηθέο θαηεγνξίεο γεσκεηξηθψλ κεζφδσλ: 1. Ζ κέζνδνη αλίρλεπζεο αθηίλαο (Ray Tracing Methods) θαη 2. Ζ κέζνδνο εηδψινπ πεγήο (Image ource Method). Ωζηφζν, ππάξρνπλ θαη νη πβξηδηθέο κέζνδνη, νη νπνίεο απνηεινχλ ζπλδπαζκφ ησλ δπν πξνεγνχκελσλ. Έλα βαζηθφ κεηνλέθηεκα ησλ γεσκεηξηθψλ κνληέισλ είλαη ην γεγνλφο φηη ην κήθνο θχκαηνο ή ε ζπρλφηεηα ηνπ ήρνπ δελ είλαη ελζσκαησκέλε ζην κνληέιν. Απηφ ζεκαίλεη φηη κνληέια απηά ηείλνπλ λα δεκηνπξγνχλ αλαθιάζεηο πςειήο ηάμεο, νη νπνίεο είλαη πνιχ πεξηζζφηεξν αθξηβείο απφ φηη ζα ήηαλ δπλαηφ, ζε έλα πξαγκαηηθφ ερεηηθφ θχκα. Σπλεπψο, ηα γεσκεηξηθά κνληέια πξέπεη λα πεξηνξίδνληαη ζε αλαθιάζεηο ζρεηηθά ρακειήο ηάμεο, ελψ γηα ηελ αλαπαξαγσγή ησλ αλαθιάζεσλ πςειήο ηάμεο πξέπεη λα ρξεζηκνπνηείηαη θάπνηνπ είδνπο ζηαηηζηηθή πξνζέγγηζε. Α. Μέζνδνη αλίρλεπζεο αθηίλαο Ζ βαζηθφηεξε απφ ηηο κεζφδνπο αλίρλεπζεο αθηηλψλ είλαη ε κέζνδνο αλίρλεπζεο απιήο αθηίλαο. Οη δπν επφκελεο κέζνδνη αλίρλεπζεο θψλνπ θαη αλίρλεπζεο ππξακίδαο νπζηαζηηθά απνηεινχλ πξνεθηάζεηο ηεο πξψηεο, αθνινπζψληαο ηνπο ίδηνπο λφκνπο ηεο γεσκεηξηθήο νπηηθήο θαη παξέρνπλ βειηηψζεηο ζε φηη αθνξά ηελ θάιπςε ηεο επηθάλεηαο ηεο πεγήο νδεγψληαο έηζη ζε αθξηβέζηεξνπο ππνινγηζκνχο ησλ ερεηηθψλ παξακέηξσλ. 1. Ζ κέζνδνο αλίρλεπζεο απιήο αθηίλαο (Ray tracing) Καηά ηε κέζνδν αλίρλεπζεο απιήο αθηίλαο (Ray Τracing), ε πεγή εθπέκπεη αθηίλεο ήρνπ νη νπνίεο ζηε ζπλέρεηα αλαθιψληαη απφ ηηο επηθάλεηεο. Ζ αλάθιαζε είλαη θαηνπηξηθή, ζχκθσλα κε ην λφκν ηνπ nell, ζηε γεσκεηξηθή νπηηθή. Γειαδή, ε γσλία πξφζπησζεο είλαη ίδηα κε ηελ γσλία αλάθιαζεο θαη δελ ππάξρεη απψιεηα ελέξγεηαο. Οη πην εμειηγκέλνη αιγφξηζκνη ζπκπεξηιακβάλνπλ θαλφλεο γηα ηελ δηάρπζε, νχησο ψζηε θάζε θνξά πνπ κηα αθηίλα αλαθιάηαη απφ κηα επηθάλεηα, λα ράλεη θαη έλα πνζνζηφ ηεο αξρηθήο ηεο ελέξγεηαο, αλάινγα κε ην ζπληειεζηή απνξξφθεζεο ηεο επηθάλεηαο. Ο ηξφπνο πνπ εθπέκπνληαη νη αθηίλεο απφ ηελ πεγή κπνξεί λα είλαη ηπραίνο ή πξνθαζνξηζκέλνο. Ο ζηφρνο είλαη λα ππάξρεη κηα νκνηφκνξθε εθπνκπή ησλ αθηηλψλ απφ ηε ζθαηξηθή πεγή. Σηελ πξνθαζνξηζκέλε εθπνκπή αθηηλψλ επηηπγράλνληαη εμίζνπ αμηφπηζηα απνηειέζκαηα κε ηελ ηπραία εθπνκπή, εθπέκπνληαο φκσο ιηγφηεξεο αθηίλεο. Οη αθξναηέο ηππηθά κνληεινπνηνχληαη ζαλ νγθνκεηξηθά αληηθείκελα, δειαδή ζαλ ζθαίξεο ή θχβνη. Μπνξνχλ φκσο λα ζεσξεζνχλ θαη επίπεδεο επηθάλεηεο. Θεσξεηηθά, θάζε ζέζε αθξφαζεο κπνξεί λα είλαη νπνηνπδήπνηε ζρήκαηνο, αξθεί απηφ λα δηαπεξλάηαη απφ αξθεηέο αθηίλεο, ηθαλέο λα δψζνπλ ζηαηηζηηθά έγθπξα απνηειέζκαηα. Πξαθηηθά, ε ζθαίξα απνηειεί ηελ θαιχηεξε επηινγή γηα ηελ πιεηνςεθία ησλ πεξηπηψζεσλ, αθνχ απνηειεί έλα πξφηππν παληνθαηεπζπληηθήο επαηζζεζίαο θαη είλαη εχθνιε ζηελ πινπνίεζε.

93 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 77 Ο αξηζκφο ησλ αθηίλσλ πνπ πξέπεη λα εθπέκπεη ε πεγή πξνθεηκέλνπ λα ιεθζνχλ αμηφπηζηα απνηειέζκαηα ππνινγίδεηαη σο εμήο: ζεσξείηαη φηη κηα αθηίλα έρεη πςειή πηζαλφηεηα λα πέζεη ζε κηα επηθάλεηα εκβαδνχ Α (m 2 ), αθνχ έρεη ηαμηδέςεη γηα ρξφλν t (sec), αλ ε επηθάλεηα ηνπ κεηψπνπ ηνπ θχκαηνο, αλά αθηίλα, δελ είλαη κεγαιχηεξε απφ Α/2. Σπλεπψο ν ειάρηζηνο αξηζκφο αθηίλσλ πνπ κπνξεί λα δψζεη αμηφπηζηα απνηειέζκαηα είλαη: N 8 c 2 2 t (8.13) φπνπ: c (m/s) είλαη ε ηαρχηεηα ηνπ ήρνπ ζην αέξα. Σχκθσλα κε απηή ηελ εμίζσζε, ν αξηζκφο ησλ αθηηλψλ πνπ απαηηνχληαη γηα ηελ αμηφπηζηε πξνζνκνίσζε ελφο θιεηζηνχ ρψξνπ είλαη αξθεηά κεγάινο. Κάζε αθηίλα έρεη ελέξγεηα W i ίζε κε ην 1/Ν ηεο ελέξγεηαο ηεο πεγήο, φπνπ Ν ν αξηζκφο ησλ αθηηλψλ πνπ εθπέκπεη ε πεγή. Ζ ελέξγεηα απηή δίλεηαη απφ ηνλ ηχπν: Pwr Q Wi L i 1 i e N c V rays sphere x (8.14) φπνπ: P wr Q ζ L V c α i γ ρ (N/m 2 ) είλαη ε αθνπζηηθή ηζρχο ηεο πεγήο είλαη ν ζπληειεζηήο θαηεπζπληηθφηεηαο (m) είλαη ε δηάκεηξνο ηεο ζθαίξαο πνπ κνληεινπνηεί ηνλ αθξναηή (m 3 ) είλαη ν φγθνο ηεο ζθαίξαο (m/s) είλαη ε ηαρχηεηα ηνπ ήρνπ είλαη ν ζπληειεζηήο απνξξφθεζεο ησλ πιηθψλ είλαη ν ζπληειεζηήο απνξξφθεζεο ηνπ αέξα θαη (m) ην κήθνο ηεο δηαδξνκήο δηάδνζεο. Παξφιν πνπ ν αιγφξηζκνο ηεο αλίρλεπζεο αθηίλαο πξνυπνζέηεη ηπραία εθπνκπή αθηηλψλ, πξέπεη λα εμαζθαιηζηεί φηη απηή ζα είλαη, θαηά ην δπλαηφλ, νκνηφκνξθε ζηε επηθάλεηα ηεο ζθαηξηθήο πεγήο. Ζ θαηεπζπληηθφηεηα ηεο πεγήο Q ζ δηακνξθψλεηαη κε ηελ αλάζεζε δηαθνξεηηθήο πνζφηεηαο ελέξγεηαο ζε θάζε αθηίλα, φπσο θαίλεηαη θαη απφ ηελ εμίζσζε (8.14). Πξνθεηκέλνπ ινηπφλ λα επηηεπρζεί νκνηνκνξθία ζηελ εθπνκπή, ρξεζηκνπνηείηαη κηα εκη-πηζαλνινγηθή γελλήηξηα (emi-probabilistic), φπσο απηή ηνπ ζρήκαηνο 8.3. Σηελ γελλήηξηα απηή, ε επηθάλεηα ηεο ζθαίξαο δηαηξείηαη ζε 20 ίζα επίπεδα θαηά κήθνο ηνπ άμνλα z. Καηφπηλ, ην θαζέλα απφ απηά δηαηξείηαη ζε 20 ίζα κέξε. Οη επηθάλεηεο πνπ πξνθχπηνπλ έρνπλ δηαθνξεηηθά ζρήκαηα, αιιά ίδην εκβαδφλ. Κάζε κηα απφ απηέο ηηο επηθάλεηεο θαιχπηεηαη απφ κηα ηπραία γελλήηξηα. Ζ δηαίξεζε απηή επαλαιακβάλεηαη κέρξηο φηνπ επηηεπρζεί ν επηζπκεηφο αξηζκφο αθηηλψλ, πνπ ζπλήζσο είλαη κεγαιχηεξνο ησλ αθηηλψλ.

94 78 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ Σρήκα 8.3: Μνληέιν πεγήο κε εκη - πηζαλνινγηθή γελλήηξηα Ο αιγφξηζκνο ηεο αλίρλεπζεο αθηίλαο απνδείρηεθε αξθεηά αθξηβήο θαη αμηφπηζηνο, ππφ ηελ πξνυπφζεζε φηη ρξεζηκνπνηείηαη κεγάινο αξηζκφο αθηηλψλ. Τν γεγνλφο απηφ νδήγεζε ζηελ εμέιημή ηνπ θαη ηελ εχξεζε λέσλ, ηαρχηεξσλ κεζφδσλ. Έηζη εκθαλίζηεθαλ ν αιγφξηζκνο αλίρλεπζεο θψλνπ θαη ν αιγφξηζκνο αλίρλεπζεο ππξακίδαο [17]. 2. Ζ κέζνδνο αλίρλεπζεο θψλνπ (Cone tracing) Καηά ηε κεζφδνπ αλίρλεπζεο θψλνπ (Cone Τracing) εθπέκπνληαη θσληθέο αθηίλεο απφ ηελ πεγή. Σηηο επηθάλεηεο, ρηππά θαη αλαθιάηαη ν θεληξηθφο άμνλαο ηνπ θψλνπ. Ο θχθινο ηνπ θψλνπ αθνινπζεί ηνλ άμνλα θαη αλαθιάηαη απφ ηελ ίδηα επηθάλεηα, ζηελ νπνία απηφο ρηππά. Σρήκα 8.4: Δθπνκπή θσληθψλ αθηηλψλ ζην αιγφξηζκν αλίρλεπζεο θψλνπ Έλα απφ ηα βαζηθά κεηνλεθηήκαηα απηνχ ηνπ αιγφξηζκνπ είλαη ε πνιιαπιή αλίρλεπζε ηεο ίδηαο δηαδξνκήο δηάδνζεο ηεο αθηίλαο πνπ νθείιεηαη ζην γεγνλφο φηη νη θψλνη δελ κπνξνχλ λα θαιχςνπλ πιήξσο ηελ ζθαηξηθή επηθάλεηα ηεο πεγήο θαη έηζη θξίλεηαη αλαγθαίν λα ππεξηεζνχλ νη δηπιαλνί θψλνη. Γηα ηελ απνθπγή πνιιαπιψλ αληρλεχζεσλ ή γηα ην «δχγηζκα» ηεο ελέξγεηαο, νχησο ψζηε ε πνιιαπιή ζπλεηζθνξά λα παξάγεη ηειηθά ην ζσζηφ επίπεδν ήρνπ, ρξεζηκνπνηήζεθαλ δηάθνξεο ηερληθέο, νη νπνίεο νδήγεζαλ ζηε κέζνδν αλίρλεπζεο ππξακίδαο [17].

95 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ Ζ κέζνδνο αλίρλεπζεο ππξακίδαο (Pyramid tracing) Ζ κέζνδνο αλίρλεπζεο ππξακίδαο (Pyramid Τracing) ιεηηνπξγεί κε ηνλ ίδην αθξηβψο ηξφπν πνπ ιεηηνπξγεί θαη ε κέζνδνο αλίρλεπζεο θψλνπ εθπέκπνληαο φκσο ππξακηδνεηδείο αθηίλεο, φπσο θαίλεηαη ζην πην θάησ ζρήκα. Σε θάζε επηθάλεηα ρηππά θαη αλαθιάηαη ν θεληξηθφο άμνλαο ηεο ππξακίδαο, ελψ νη ηξεηο γσλίεο αθνινπζνχλ ηνλ άμνλα θαη αλαθιψληαη απφ ηελ ίδηα επηθάλεηα. Βαζηθφ πιενλέθηεκα απνηειεί ην γεγνλφο φηη πξνζθέξεη πιήξε θάιπςε ηεο ζθαηξηθήο επηθάλεηαο ηεο πεγήο θαη έηζη, απνθεχγεηαη ν έιεγρνο γηα πνιιαπιή αλίρλεπζε θαη επηηαρχλεηαη ε ππνινγηζηηθή δηεξγαζία. Σρήκα 8.4: Δθπνκπή ππξακηδνεηδψλ αθηηλψλ ζην αιγφξηζκν αλίρλεπζεο ππξακίδαο. Παξφια απηά ε κέζνδνο αλίρλεπζεο ππξακίδαο εκθαλίδεη ην κεηνλέθηεκα ηεο θαθήο εθηίκεζεο ησλ αλψηεξσλ αλαθιάζεσλ. Πξνθαλψο, ε αλίρλεπζε ησλ ηξηψλ γσληψλ αθνινπζεί ην «ηζηνξηθφ» αλαθιάζεσλ ηνπ άμνλα ηεο ππξακίδαο, αθφκε θαη αλ κηα γσλία ρηππήζεη θαη αλαθιαζηεί απφ κηα δηαθνξεηηθή επηθάλεηα [17]. Β. Η κέζνδνο εηδώινπ πεγήο (Image source) Ζ κέζνδνο εηδψινπ πεγήο (Image ource) είλαη επίζεο κηα κέζνδνο πνπ βαζίδεηαη ζηηο αθηίλεο. Ζ βαζηθή ηεο αξρή είλαη φηη κηα θαηνπηξηθή αλάθιαζε κπνξεί λα αλαπαξαζηαζεί γεσκεηξηθά, δεκηνπξγψληαο έλα είδσιν ηεο πξαγκαηηθήο πεγήο σο πξνο ην επίπεδν ηεο αλαθιαζηηθήο επηθάλεηαο. Γειαδή, νη δηαδξνκέο ησλ αλαθιψκελσλ αθηηλψλ πνπ πξνέξρνληαη απφ ηελ πξαγκαηηθή πεγή, αληηθαζίζηαληαη απφ απεπζείαο δηαδξνκέο, πνπ πξνέξρνληαη απφ ηηο πεγέο είδσια ηεο αξρηθήο πεγήο. Ο ππνινγηζκφο ηνπ αξηζκνχ θαη ε δεκηνπξγία ησλ εηδψισλ ηεο πεγήο είλαη πνιχ εχθνινο γηα απινχο θιεηζηνχο ρψξνπο, κέρξη κηα ζπγθεθξηκέλε ηάμε αλαθιάζεσλ. Γηα έλα θιεηζηφ ρψξν φγθνπ V (m 3 ) ν πξνζεγγηζηηθφο αξηζκφο ησλ πεγψλ εηδψισλ ζε κηα πεξηνρή ζηαζεξήο αθηίλαο δίλεηαη απφ ηνλ ηχπν: 3 4 c 3 refl t (8.15) 3V

96 80 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ φπνπ: V (m 3 ) είλαη ν φγθνο ηεο ζθαίξαο θαη c (m/s) είλαη ε ηαρχηεηα ηνπ ήρνπ. Ζ εμίζσζε (8.15) απνηειεί κηα εθηίκεζε ηνπ αξηζκνχ ησλ αλαθιάζεσλ, πνπ ζα θηάζνπλ ζε έλα αθξναηή ζε ρξφλν t (sec), κεηά απφ ηελ εθπνκπή ηνπ ήρνπ θαη ηζρχεη γηα θιεηζηνχο ρψξνπο νπνηαζδήπνηε γεσκεηξίαο. Σε κία ηππηθή αίζνπζα εθδειψζεσλ ππάξρεη ζπρλά πςειφηεξε ππθλφηεηα αλαθιάζεσλ ρακειήο ηάμεο, αιιά απηφ αληηζηαζκίδεηαη κε ιηγφηεξεο αλαθιάζεηο πςειήο ηάμεο. Σπλεπψο, ε ηξίηε δχλακε ζηελ ηαρχηεηα ηνπ ήρνπ c (m/s) πεξηγξάθεη ηθαλνπνηεηηθά ηελ αχμεζε ηνπ αξηζκνχ ησλ αλαθιάζεσλ. Τν πιενλέθηεκα ηεο κεζφδνπ εηδψινπ πεγήο είλαη φηη είλαη εμαηξεηηθά αθξηβήο. Σηελ πεξίπησζε φκσο πνπ ν θιεηζηφο ρψξνο δελ είλαη έλα απιφ παξαιιειεπίπεδν, εκθαλίδεηαη έλα πξφβιεκα. Γηα n επηθάλεηεο ζα ππάξμνπλ n πεγέο είδσια πξψηεο ηάμεο, ελψ θάζε κηα απφ απηέο ζα κπνξεί λα δεκηνπξγήζεη (n-1) πεγέο είδσια δεχηεξεο ηάμεο. Μέρξη ηελ αλάθιαζε ηάμεο i, ν αξηζκφο ησλ πηζαλψλ πεγψλ εηδψισλ N sou ζα είλαη: n i sou 1 (( n 1) 1) ( n 1) ( n 2) i (8.16) Γ. Υβξηδηθέο κέζνδνη Τα κεηνλεθηήκαηα ησλ δπν θιαζζηθψλ κεζφδσλ πνπ πεξηγξάθεθαλ, νδήγεζαλ ζηελ αλάπηπμε πβξηδηθψλ κεζφδσλ, νη νπνίεο ζπλδπάδνπλ ηα θαιχηεξα ραξαθηεξηζηηθά ηεο θάζε κεζφδνπ. Ζ βαζηθή αξρή ζηελ νπνία ζηεξίδνληαη νη πβξηδηθέο κέζνδνη είλαη φηη, έλαο απνηειεζκαηηθφο ηξφπνο λα βξεζνχλ νη πεγέο είδσια, πνπ κε πςειέο πηζαλφηεηεο επεξεάδνπλ ηνλ εθάζηνηε δέθηε, είλαη ε αλίρλεπζε ησλ αθηηλψλ απφ ηελ πεγή θαη ε ζεκείσζε ησλ επηθαλεηψλ ζηηο νπνίεο ρηππνχλ. Ζ αθνινπζία ησλ αλαθιάζεσλ πνπ δεκηνπξγείηαη θαη απηφλ ηνλ ηξφπν, ειέγρεηαη γηα ην αλ θαη πφζν ζπλεηζθέξεη ζηελ επηιεγκέλε ζέζε αθξφαζεο. Ο έιεγρνο απηφο νλνκάδεηαη έιεγρνο νξαηφηεηαο θαη κπνξεί λα πξαγκαηνπνηεζεί αθνινπζψληαο πξνο ηα πίζσ ηε δηαδξνκή ηεο αλάθιαζεο, δειαδή απφ ηνλ αθξναηή πξνο ηελ πεγή είδσιν. Απηή ε δηαδηθαζία κε ηε ζεηξά ηεο δεκηνπξγεί κηα αθνινπζία αλαθιάζεσλ, ε νπνία πξέπεη λα είλαη αληίζηξνθε απφ ηελ αθνινπζία ηεο πεγήο εηδψινπ. Μφιηο ε πξνο ηα πίζσ αλίρλεπζε επηβεβαηψζεη φηη κηα πεγή είλαη νξαηή απφ ην δέθηε, ηφηε ε ζηάζκε ηεο αληίζηνηρεο αλάθιαζεο είλαη ην γηλφκελν ησλ ζπληειεζηψλ αλάθιαζεο ελέξγεηαο ησλ εκπιεθνκέλσλ επηθαλεηψλ θαη ηεο ζηάζκεο αθηηλνβνιίαο ηεο πεγήο πξνο ηε ζπγθεθξηκέλε δηεχζπλζε. Ζ απφζηαζε απφ ηελ πεγή είδσιν πξνζδηνξίδεη ην ρξφλν άθημεο ηεο αλάθιαζεο. Δίλαη ζχλεζεο, γηα πεξηζζφηεξεο ηεο κηαο αθηίλεο, λα αθνινπζείηαη ε ίδηα αιιεινπρία επηθαλεηψλ, θαηαιήγνληαο ζηελ ίδηα πεγή είδσιν. Πξέπεη ινηπφλ λα εμαζθαιηζηεί φηη θάζε είδσιν γίλεηαη απνδεθηφ κφλν κηα θνξά, εηδάιισο νη δηπιά ππνινγηζκέλεο αλαθιάζεηο ζα εκθαληζηνχλ ζηα δηαγξάκκαηα αλαθιάζεσλ (reflectograms), δεκηνπξγψληαο πξνβιήκαηα. Σπλεπψο, είλαη αλαγθαίν λα δεκηνπξγεζεί έλα «δέληξν εηδψισλ», ζην νπνίν ζα θαηαγξάθνληαη νη πεγέο είδσια ησλ αλαθιάζεσλ ρακειήο ηάμεο.

97 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 81 Πξνθεηκέλνπ λα επηβεβαησζεί ε νξαηφηεηα κηαο πεγήο εηδψινπ απφ έλαλ αθξναηή, πξέπεη ηνπιάρηζηνλ κηα αθηίλα λα αθνινπζήζεη ηελ αιιεινπρία πνπ φξηζε ηελ πεγή. Ο πεπεξαζκέλνο αξηζκφο ησλ ρξεζηκνπνηνχκελσλ αθηηλψλ, ζέηεη έλα άλσ φξην ζην κήθνο ηνπ αθξηβνχο δηαγξάκκαηνο αλαθιάζεσλ πνπ πξνθχπηεη. Έηζη ζηε ζπλέρεηα πξέπεη λα ρξεζηκνπνηεζεί θάπνηα άιιε κέζνδνο πξνθεηκέλνπ λα παξαρζεί ε «νπξά» ησλ αληερήζεσλ, δειαδή νη αληερήζεηο πςειήο ηάμεο. Οη πεξηζζφηεξεο απφ ηηο πξνηεηλφκελεο κεζφδνπο βαζίδνληαη ζηηο ζηαηηζηηθέο ηδηφηεηεο ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρψξνπ θαη ζηελ ερναπνξξφθεζε ησλ επηθαλεηψλ. Μηα απφ ηηο κεζφδνπο απηέο, ε νπνία απνδείρηεθε απνηειεζκαηηθή, είλαη ε κέζνδνο ηεο δεπηεξεχνπζαο πεγήο Σηαηηζηηθέο κέζνδνη Οη ζηαηηζηηθέο κέζνδνη κνληεινπνίεζεο, φπσο ε ζηαηηζηηθή αλάιπζε ελέξγεηαο (tatistical Energy Analysis EA), εθαξκφδνληαη θπξίσο ζηελ πξφβιεςε επηπέδσλ ζνξχβνπ ζε ζπδεπγκέλα ζπζηήκαηα. Γειαδή ζχλζεηνη ρψξνη (π.ρ. θηήξηα), φπνπ ππάξρνπλ πεξηζζφηεξα ηνπ ελφο δσκάηηα, ηα νπνία ρσξίδνληαη κε πφξηεο ή ζπλδένληαη κε δηαδξφκνπο. Σε ηέηνηα ζπζηήκαηα, ν ήρνο κεηαδίδεηαη θπξίσο κέζσ ησλ δηαρσξηζηηθψλ δνκψλ - ηνίρσλ. Οη ζηαηηζηηθέο κέζνδνη δελ είλαη θαηάιιειεο γηα εηθνληθή αθξφαζε, αθνχ ηππηθά απηνχ ηνπ ηχπνπ νη κέζνδνη δελ κνληεινπνηνχλ ηελ ρξνληθή ζπκπεξηθνξά ελφο πεδίνπ ήρνπ. 8.4 Η θξνπζηηθή απόθξηζε Ζ θξνπζηηθή απφθξηζε ελφο θιεηζηνχ ρψξνπ κπνξεί λα δηαηξεζεί ζε ηξία ηκήκαηα: ηνλ απεπζείαο ήρν, ηηο αλαθιάζεηο ρακειήο ηάμεο θαη ηηο αλαθιάζεηο πςειήο ηάμεο. Ο απεπζείαο ήρνο είλαη πνιχ ζεκαληηθφο γηα ηνλ δέθηε πξνθεηκέλνπ λα εληνπίδεη ηελ πξνέιεπζε ηεο πεγήο. Γηα θπζηνινγηθέο πήγεο κέρξη θαη 15m καθξηά απφ ην δέθηε, ην πιάηνο ηνπ ζήκαηνο ηνπ ήρνπ παξέρεη ζην δέθηε ελδείμεηο γηα ηελ απφζηαζή ηνπ απφ ηελ πεγή, ζε ζρέζε πάληνηε κε έλα πιάηνο αλαθνξάο ησλ θπζηθψλ πεγψλ. Οη αλαθιάζεηο ρακειήο ηάμεο είλαη εμίζνπ ζπνπδαίεο αθνχ ν ρξφλνο θαη ε δηεχζπλζε άθημήο ηνπο παξέρνπλ πνιχηηκεο πιεξνθνξίεο ζην δέθηε ζρεηηθά κε: i. ην κέγεζνο ηνπ ρψξνπ, ην νπνίν πξνζδηνξίδεηαη απφ ηελ αξαίσζε ησλ αθηηλψλ ζην ρξφλν θαη ii. ηελ απφζηαζε απφ ηελ πεγή, ε νπνία πξνζδηνξίδεηαη απφ ην ζρεηηθφ πιάηνο ηνπ απεπζείαο ήρνπ σο πξνο ηηο αξρηθέο αλαθιάζεηο. Οη ηειηθέο αλαθιάζεηο ή ηειηθή αληήρεζε ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο παξέρεη ζην δέθηε κηα εληχπσζε γηα ηνλ ηχπν ησλ πιηθψλ ησλ ηνίρσλ, ηνπ παηψκαηνο θαη ηεο νξνθήο ηνπ αθνπζηηθνχ ρψξνπ. Τν κήθνο ηεο «νπξάο» ηεο αληήρεζεο θαζνξίδεη πεηξακαηηθά θαη ην ρξφλν αληήρεζεο ηνπ ρψξνπ. Αλ θάπνηνο απφ ηνπο ηξεηο απηνχο ζπληειεζηέο παξαιεθζεί ή πξνζνκνησζεί κε ιάζνο ηξφπν, ην απνηέιεζκα ηεο πξνζνκνίσζεο ζα είλαη αθχζηθν.

98 82 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 8.5 Δίδε ερεηηθώλ πεδίωλ Ο ρψξνο γχξσ απφ ηελ πεγή κπνξεί λα ρσξηζηεί ζε ηξεηο πεξηνρέο: 1. Κνληηλό πεδίν (Near Field): Κνληηλφ πεδίν κηαο ερεηηθήο πεγήο πνπ αθηηλνβνιεί ζε ζπλζήθεο ειεχζεξνπ ερεηηθνχ πεδίνπ είλαη ε πεξηνρή εθείλε ηνπ ερεηηθνχ πεδίνπ ηεο πεγήο ζηελ νπνία ε ερεηηθή πίεζε θαη ε ερεηηθή ζσκαηηδηαθή ηαρχηεηα δελ είλαη ζε θάζε. Γηα ηνλ θαζνξηζκφ ηεο ερεηηθήο πίεζεο ιακβάλνληαη ππφςε αξθεηνί παξάγνληεο φπσο νη δηαζηάζεηο, ην είδνο ηνπ πιηθνχ, ε γεσκεηξία ηεο πεγήο θ.ά. Αλ ε πξφθεηηαη γηα ζθαηξηθή πεγή θαη ηζφηξνπε, ε πεξηνρή απηή εθηείλεηαη κέρξη δχν κήθε θχκαηνο ηνπ εθπεκπφκελνπ ήρνπ [18]. 2. Μαθξηλό πεδίν (Far Field): Ωο καθξηλφ ερεηηθφ πεδίν κηαο ερεηηθήο πεγήο πνπ αθηηλνβνιεί ζε ζπλζήθεο ειεχζεξνπ ερεηηθνχ πεδίνπ νξίδεηαη ε πεξηνρή εθείλε ηνπ ερεηηθνχ πεδίνπ ζηελ νπνία ε ερεηηθή πίεζε θαη ε ερεηηθή ζσκαηηδηαθή ηαρχηεηα είλαη νπζηαζηηθά ζε θάζε θαη ζηελ νπνία ε ερεηηθή ζσκαηηδηαθή ηαρχηεηα είλαη αληίζηξνθα αλάινγε κε ηελ απφζηαζε απφ ηελ πεγή. Τν καθξηλφ ερεηηθφ πεδίν αξρίδεη κεηά ην θνληηλφ πεδίν. Σηελ πεξηνρή απηή ε ζηάζκε ερεηηθήο πίεζεο ειαηηψλεηαη θαηά 6 db γηα θάζε δηπιαζηαζκφ ηεο απφζηαζεο θαη ε έληαζε είλαη αλάινγε ηνπ ηεηξαγψλνπ ηεο αθνπζηηθήο πίεζεο. Έλα ζεκείν βξίζθεηαη ζην ρψξν ηνπ καθξηλνχ πεδίνπ αλ ε απφζηαζε ηνπ απφ ηελ πεγή ηθαλνπνηεί ηηο ζρέζεηο [18]: r 2, r, φπνπ: ι ην κήθνο θχκαηνο ηνπ ήρνπ l ε κεγαιχηεξε δηάζηαζε ηεο πεγήο 2 l r 2 3. Αληερεηηθό πεδίν: Αληερεηηθφ πεδίν ζε έλα νιηθά ή κεξηθά θιεηζηφ ρψξν φπνπ ιεηηνπξγεί ερεηηθή πεγή είλαη ε ζπληζηψζα ηνπ ερεηηθνχ πεδίνπ πνπ πξνέξρεηαη απφ ηηο αιιεπάιιειεο αλαθιάζεηο ησλ ερεηηθψλ θπκάησλ ζηηο πεξαησηηθέο επηθάλεηεο ηνπ ρψξνπ θαη ζηελ νπνία ε επίδξαζε ηνπ ήρνπ πνπ θηάλεη θαηεπζείαλ απφ ηελ πεγή είλαη ακειεηέα [18]. Σηελ πεξίπησζε ηνπ καθξηλνχ πεδίνπ ε ζηάζκε L p κεηψλεηαη ιφγσ ηεο απφζηαζεο αιιά θαη εμαηηίαο ηεο απνξξφθεζεο ηνπ ρψξνπ. Όηαλ ν ήρνο δηαδίδεηαη ζε θιεηζηφ ρψξν ιακβάλνπλ ρψξα δηάθνξα θαηλφκελα, φπσο ε απνξξφθεζε, ε αλάθιαζε, ε δηάρπζε, ε πεξίζιαζε, ε δηάδνζε κέζσ ηνπ εκπνδίνπ θαη ε δηαζπνξά κέζα ζηελ θαηαζθεπή. Τα θαηλφκελα πνπ αλαθέξνληαη πην πάλσ δεκηνπξγνχλ ην ερεηηθφ πεδίν (sound field) ηνπ ρψξνπ. Τν είδνο ηνπ δεκηνπξγνχκελνπ πεδίνπ απφ κηα πεγή εμαξηάηαη απφ ηελ απφζηαζε απφ απηήλ θαζψο θη απφ ηνλ ρψξν ζηνλ νπνίν γίλεηαη ε δηάδνζε. Τα ερεηηθά πεδία δηαθξίλνληαη ζε ηξεηο θαηεγνξίεο:

99 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ Διεύζεξν Πεδίν (free field): Αθνξά δηάδνζε ζε ρψξν νκνηφκνξθν, ρσξίο νξηαθέο επηθάλεηεο πνπ δε δηαηαξάζζεηαη απφ άιιεο ερεηηθέο πεγέο, ζηνλ νπνίν ε ξνή ηεο ελέξγεηαο γίλεηαη πξνο κηα θαηεχζπλζε. Διεχζεξν πεδίν κπνξεί λα ζεσξεζεί πξνζεγγηζηηθά έλαο αλνηρηφο εμσηεξηθφο ρψξνο ρσξίο ηνίρνπο θαη έδαθνο ή άιια αλάινγα εκπφδηα [18]. 2. Αληερεηηθό Πεδίν (reverberant field): Γεκηνπξγείηαη απφ ηε ζπκβνιή ησλ απεπζείαο θαη ησλ αλαθιψκελσλ ερεηηθψλ θπκάησλ. Σε έλα δηάρπην αληερεηηθφ πεδίν ε ππθλφηεηα ηεο ερεηηθήο ελέξγεηαο παξακέλεη ίδηα ζε φια ηα ζεκεία ηνπ, θαη ε πηζαλφηεηα ξνήο ηεο ερεηηθήο ελέξγεηαο είλαη ίζε πξνο φιεο ηηο θαηεπζχλζεηο. Αληερεηηθφ πεδίν δεκηνπξγείηαη ζε θιεηζηνχο εζσηεξηθνχο ρψξνπο, κε επηθάλεηεο κηθξήο ερναπνξξφθεζεο, φπνπ ν ήρνο αλαθιάηαη ζηνπο ηνίρνπο [18]. 3. Ηκηαληερεηηθό Πεδίν (semi-reverberant field): Σε έλα ηέηνην πεδίν ε ερεηηθή ελέξγεηα επηδέρεηαη ηφζν αλάθιαζε φζν θαη απνξξφθεζε, απφ εκηαλαθιαζηηθά ηνηρψκαηα. Ζ ξνή ηεο ελέξγεηαο γίλεηαη ζε πεξηζζφηεξεο θαηεπζχλζεηο, αιιά ζε νξηζκέλα ζεκεία ηνπ ρψξνπ θπξίσο θνληά ζηελ πεγή - παξνπζηάδεηαη έληνλε θαηεπζπληηθφηεηα. Ζκηαληερεηηθφ πεδίν ζεσξνχκε φηη έρνπκε ζε έλα κεγάιν θιεηζηφ ρψξν κε επηθάλεηεο κε κέηξηα ερναλαθιαζηηθφηεηα [18]. 8.6 Τν ερεηηθό πεδίν ζε έλα θιεηζηό ρώξν Σε έλα θιεηζηφ ρψξν, φηαλ ε δηέγεξζε ηεο πεγήο δηαθνπεί, ηφηε ε ελέξγεηα ηνπ ήρνπ πνπ θζάλεη ζην δέθηε ζα ζπλερίζεη γηα θάπνην ρξνληθφ δηάζηεκα, αθνχ ζπλερείο αλαθιάζεηο ηνπ ήρνπ ζηνπο ηνίρνπο ζα θζάλνπλ κε θαζπζηεξήζεηο πνπ αληηζηνηρνχλ ζηηο φιν θαη κεγαιχηεξεο δηαδξνκέο πνπ απηέο αθνινπζνχλ ζην δσκάηην θζίλνληαο νινέλα κε ην ρξφλν ιφγσ ηεο ζπλερνχο απνξξφθεζεο ελέξγεηαο απφ ηηο δηαδνρηθέο απηέο αλαθιάζεηο απφ ηνπο ηνίρνπο. Έηζη ζε αληίζεζε απφ ην ειεχζεξν αθνπζηηθφ πεδίν, δειαδή ζε κεγάιεο ζρεηηθά απνζηάζεηο απφ ηελ πεγή, φπνπ ε αθνπζηηθή πίεζε εμαξηάηαη απνθιεηζηηθά απφ ηα ραξαθηεξηζηηθά θαη ηελ απφζηαζε ηεο πεγήο, ζηελ πεξίπησζε ηνπ πεδίνπ ζην θιεηζηφ ρψξν ζα εκθαληζηεί αθφκα κηα ζπληζηψζα ηεο αθνπζηηθήο πίεζεο ιφγσ ησλ αλαθιάζεσλ. Τν ερεηηθφ πεδίν ινηπφλ πνπ δεκηνπξγείηαη απνηειείηαη απφ ηνλ θαηεπζείαλ δηαδηδφκελν ήρν θαη ηνλ αλαθιψκελν ήρν [14]. Ζ απφζβεζε πνπ εκθαλίδεη έλαο θιεηζηφο ρψξνο εμαξηάηαη απφ ην ιφγν ηεο αθνπζηηθήο ελέξγεηαο πνπ πξνζπίπηεη πξνο απηή πνπ αλαθιάηαη πάλσ ζε θάζε επηθάλεηα ηνπ ρψξνπ θαη νξίδεηαη (γηα ηελ θάζε επηθάλεηα) απφ ηνλ ζπληειεζηή (ήρν-) απνξξφθεζεο α n, φπνπ n=1,2,3... είλαη ν δείθηεο ηεο ζπγθεθξηκέλεο επηθάλεηαο. Οη ζπληειεζηέο απηνί είλαη ζπλήζσο πξνυπνινγηζκέλνη γηα ηα δηάθνξα αξρηηεθηνληθά πιηθά θαη παξνπζηάδνληαη ζε πίλαθεο ζπλαξηήζεη ηεο ζπρλφηεηαο (αθνχ ην θάζε πιηθφ θαη ζηνηρείν απνξξνθά δηαθνξεηηθά πνζνζηά αθνπζηηθήο ελέξγεηαο ζε θάζε ζπρλφηεηα). Μεξηθνί απφ ηνπο ζπληειεζηέο απνξξφθεζεο γηα δηάθνξα πιηθά θαη αθνπζηηθά ζηνηρεία θαίλνληαη ζηνλ πίλαθα 8.1 ηνπ παξαξηήκαηνο Ε, ζειίδα 181.

100 84 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 8.7 Κιεηζηνί ρώξνη Τν θχξην ραξαθηεξηζηηθφ ησλ θιεηζηψλ ρψξσλ είλαη ε αληήρεζε (reverberation), δειαδή ην θαηλφκελν θαηά ην νπνίν ην ερεηηθφ πεδίν δηαηεξείηαη κεηά απφ ην ζηακάηεκα ηεο ερεηηθήο πεγήο πνπ ην δεκηνχξγεζε. Αθνχκε ηνλ ήρν θαηεπζείαλ απφ ηελ πεγή θαη έπεηηα απφ θάπνην κηθξφ ρξνληθφ δηάζηεκα ν ήρνο απηφο επηζηξέθεη πάιη ζε εκάο αθνχ έρεη ήδε αλαθιαζηεί ζε δηάθνξεο επηθάλεηεο. Ζ αληήρεζε ηνπ ρψξνπ επεξεάδεηαη ζαθψο απφ ηηο δηαζηάζεηο ηνπ ρψξνπ, ηε γεσκεηξία ηνπ θαη ηα πιηθά απφ ηα νπνία είλαη θαηαζθεπαζκέλεο φιεο νη επηθάλεηεο ηνπ. Γηα λα ραξαθηεξίδεηαη έλαο θιεηζηφο ρψξνο φηη έρεη θαιή αθνπζηηθή, πξέπεη λα πιεξνί ηηο πην θάησ πξνυπνζέζεηο: 1. Ο ήρνο λα θηάλεη νκνηφκνξθα ζε φια ηα ζεκεία ηνπ ρψξνπ κε ηελ ίδηα πεξίπνπ ζηάζκε. 2. Να κελ παξνπζηάδνληαη θαηλφκελα επηθάιπςεο ή φηαλ απηά παξνπζηάδνληαη λα είλαη πεξηνξηζκέλα. 3. Ο ρξφλνο αληήρεζεο ηνπ ρψξνπ λα είλαη ν βέιηηζηνο, αλάινγα κε ηε ρξήζε ηεο αίζνπζαο έηζη ψζηε λα ππάξρεη θαζαξφηεηα ζην ιφγν θαη ηνληθή ηζνξξνπία θαηά ηελ εθηέιεζε κνπζηθήο. 4. Να κελ παξνπζηάδνληαη θαηλφκελα ερνχο, ερεηηθέο ζθηέο ερεηηθέο παξακνξθψζεηο θαζψο επίζεο θαη θαηλφκελα εζηίαζεο ηνπ ήρνπ ζε ζπγθεθξηκέλεο ζέζεηο. 5. Ο ρψξνο ζα πξέπεη λα δηαζέηεη επαξθή ερνκφλσζε, ψζηε ν εηζεξρφκελνο ζφξπβνο λα είλαη πεξηνξηζκέλνο. Καηά ηνλ Beranek ε ηηκή γηα ηνλ εηζεξρφκελν ζφξπβν πξέπεη λα είλαη κηθξφηεξε ησλ 18 db. Απφ ηα πην πάλσ ινηπφλ γίλεηαη αληηιεπηφ φηη ην ζρήκα ηεο αίζνπζαο παίδεη πνιχ ζεκαληηθφ ξφιν ζηελ αθνπζηηθή ηεο θαζψο απφ απηφ εμαξηψληαη ζε κεγάιν βαζκφ νη αλαθιάζεηο απφ ηελ νξνθή θαη ηνπο ηνίρνπο, ε απφζηαζε ηνπ πην απνκαθξπζκέλνπ αθξναηή απφ ηε ζθελή θαη ε δηάηαμε ησλ ζέζεσλ ησλ αθξναηψλ. Δίλαη έλαο παξάγνληαο πνπ δελ επηδέρεηαη θακίαο αιιαγήο, εθ ησλ πζηέξσλ, νπφηε ν ζσζηφο ζρεδηαζκφο είλαη πνιχ ζεκαληηθφο. Δίλαη πνιχ ζεκαληηθφ ε νξνθή θαη νη πιατλνί ηνίρνη λα είλαη αλαθιαζηηθνί ψζηε λα παξέρνπλ δπλαηέο πξψηεο αλαθιάζεηο, θαη ν πίζσ ηνίρνο θαζψο θαη ε πξφζνςε ηνπ πξνβφινπ ηνπ εμψζηε (αλ ππάξρεη) λα είλαη ερναπνξξνθεηηθνί, έηζη ψζηε λα απνθεχγνληαη θαηλφκελα ερνχο. Σηελ πεξίπησζε πνπ παξνπζηάδνληαη θαηλφκελα ερνχο εμαηηίαο ηνπ πίζσ ηνίρνπ, κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζνχλ απνξξνθεηηθά πιηθά ή δηάρπηεο είηε λα γίλεη ηξνπνπνίεζε ηνπ ζρήκαηνο ηνπ ηνίρνπ.

101 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 85 Σρήκα 8.5: Αλαθιαζηηθέο θαη απνξξνθεηηθέο επηθάλεηεο ζε νξζνγψληα αίζνπζα αθξφαζεο 8.8 Αθνπζηηθέο παξάκεηξνη Κάζε θιεηζηφο ρψξνο παξνπζηάδεη εηδηθά αθνπζηηθά ραξαθηεξηζηηθά, ηα νπνία θαζνξίδνπλ αλ ν ρψξνο απηφο είλαη θαηάιιεινο γηα ζπγθεθξηκέλεο ρξήζεηο (νκηιίεο, ζεαηξηθέο παξαζηάζεηο, ζπλαπιίεο θιπ) ή φρη. Οη αθνπζηηθέο παξάκεηξνη ησλ θιεηζηψλ ρψξσλ κπνξνχλ λα ππνινγηζηνχλ απφ απιέο ζρέζεηο, δεδνκέλνπ φηη νξηζκέλα ζηνηρεία γηα ην ρψξν, φπσο δηαζηάζεηο, εκβαδφλ θαη αλαθιαζηηθφηεηα ησλ επηθαλεηψλ, ζηάζκε ερεηηθήο πεγήο θ.α., είλαη γλσζηά. Οη αθνπζηηθέο παξάκεηξνη είλαη νη αθφινπζεο: 1. Φξόλνο αληήρεζεο (RT 60 ) Ο ρξφλνο αληήρεζεο ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ πεξηγξαθή ηνπ βαζκνχ αληήρεζεο πνπ εκθαλίδεη έλαο θιεηζηφο ρψξνο θαη νξίδεηαη σο ν ρξφλνο εθείλνο κέζα ζηνλ νπνίν ε ζηάζκε ηεο αθνπζηηθήο πίεζεο πέθηεη θαηά 60dB κεηά απφ ηελ δηαθνπή ηνπ ζήκαηνο δηέγεξζεο. Γειαδή αλ δηαθνπεί ην ζήκα δηέγεξζεο κηαο ερεηηθήο πεγήο πνπ εθπέκπεη ζε ζηαζεξή θαηάζηαζε, ε ελέξγεηα ζα ζπλερίδεη λα θηάλεη ζην δέθηε γηα θάπνην ρξνληθφ δηάζηεκα (ζε sec), πνπ εμαξηάηαη απφ ην εθπεκπφκελν πιάηνο δηέγεξζεο, ηνλ ζπληειεζηή απνξξφθεζεο ησλ επηθαλεηψλ ηνπ θιεηζηνχ ρψξνπ θαη ηε ζρεηηθή, σο πξνο ηελ πεγή, ζέζε ηνπ δέθηε, κέρξη ε ζηάζκε ερεηηθήο πίεζεο λα ειαηησζεί θαηά 60dB [15]. Ο ρξφλνο αληήρεζεο ελφο θιεηζηνχ ρψξνπ θαηά abine ππνινγίδεηαη απφ ηε ζρέζε: RT V A (sec) (8.17) φπνπ: V (m 3 ) είλαη ν φγθνο ηνπ ρψξνπ Α (m 2 ) είλαη ε ζπλνιηθή απνξξφθεζε φισλ ησλ επηθαλεηψλ ηνπ ρψξνπ Θεσξεηηθά, ε πηψζε ηεο ζηάζκεο ζα έπξεπε λα είλαη εθζεηηθή κε ην ρξφλν αιιά ιφγσ ησλ πνιχπινθσλ ραξαθηεξηζηηθψλ ησλ δηαθνξεηηθψλ

102 86 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ ζπζηεκάησλ ζπληνληζκνχ, ν ρξφλνο αληήρεζεο κεηξηέηαη ζηελ πξάμε κε αθξίβεηα κφλν πεηξακαηηθά θαη ζπλήζσο ζαλ πξνζέγγηζε ηεο αξρηθήο κέηξεζεο. Πξνθεηκέλνπ λα παξαηεξεζεί ε απαηηνχκελε ειάηησζε ησλ 60 db, ρξεηάδεηαη ερεηηθή πεγή ηθαλή λα παξάγεη πςειέο ζηάζκεο, νη νπνίεο γεληθά αλαπαξάγνληαη δχζθνια. Δλαιιαθηηθά, κπνξεί λα ρξεζηκνπνηεζεί γελλήηξηα ρακειφηεξεο ζηάζκεο θαη λα ππνινγηζηεί ν ρξφλνο αληήρεζεο γηα κείσζε θαηά 15 ή 30 db (RT 15 θαη RT 30 αληίζηνηρα). Με ηελ επέθηαζε ηνπ δηαγξάκκαηνο είλαη εθηθηφο ν πξνζεγγηζηηθφο ππνινγηζκφο ηνπ RT60. Απηφ γίλεηαη κε ηελ θακπχιε ηεο θζίλνπζαο ελέξγεηαο ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο. Ζ θιίζε ηεο θακπχιεο ππνινγίδεηαη ζπλήζσο κε ηε κέζνδν ειαρίζησλ ηεηξαγψλσλ. Σρήκα 8.6: Πεηξακαηηθή κέηξεζε ηνπ ρξφλνπ αληήρεζεο απφ ηελ πηψζε ηεο ερνζηάζκεο Σηνπο πεξηζζφηεξνπο ρψξνπο ιφγσ ηεο κεηαβνιήο ηεο απνξξφθεζεο ηνπ ήρνπ κε ηελ ζπρλφηεηα απφ ηα ηνηρψκαηα, ν ρξφλνο αληήρεζεο κεηαβάιιεηαη θαη κε ηελ ζπρλφηεηα, φπσο θαίλεηαη ζην πην θάησ ζρήκα: Σρήκα 8.7: Δμάξηεζε ηνπ ρξφλνπ αληήρεζεο απφ ηε ζπρλφηεηα

103 RT (sec) ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 87 Ζ θαηαζθεπή ηνπ ρψξνπ ζα πξέπεη λα είλαη ηέηνηα ψζηε ν ρξφλνο αληήρεζεο πνπ εκθαλίδεη λα είλαη ν θαηάιιεινο αλάινγα κε ηηο ρξήζεηο ηνπ. Οξηζκέλεο ηηκέο ηνπ ρξφλνπ αληήρεζεο ππνδειψλνπλ θαιή πνηφηεηα κεηάδνζεο νκηιίαο ή κνπζηθήο ζε δηαθνξεηηθνχο ρψξνπο θαη παξαδνζηαθά ρξεζηκνπνηνχληαη ζηε ζρεδίαζε αξρηηεθηνληθψλ ρψξσλ ζπλαπιηψλ, αηζνπζψλ δηαιέμεσλ, studio θιπ [14]. 2.8 Εκκλησιαστική Μοσσική Θέατρο Μοσσική για Ορτήστρα Μοσσική Δωματίοσ Όπερα Κινηματογράυος Ομιλία Όγκος (m 3 ) Σρήκα 8.8: Βέιηηζηε ηηκή ηνπ ρξφλνπ αληήρεζεο ζε ζρέζε κε ηνλ φγθν θαη ηελ ρξήζε ηνπ ρψξνπ. 2. Early Delay Time (EDT) Φξόλνο αξρηθήο εμαζζέλεζεο Ζ παξάκεηξνο απηή εθθξάδεη ην ρξφλν εμαζζέλεζεο απφ 0 έσο -10dB, γηα ην ρξνληθά αλεζηξακκέλν ερφγξακκα. Υπνινγίδεηαη απφ ηελ θιίζε ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο απφ ηα 0 έσο ηα -10dB. Σπρλά, ε ρξνληθά αλεζηξακκέλε θακπχιε δελ είλαη αξθεηά γξακκηθή, κε απνηέιεζκα ε εχξεζε ηεο θιίζεο κε ηε κέζνδν ησλ ειαρίζησλ ηεηξαγψλσλ λα κελ είλαη εθηθηή. Ζ κέζνδνο παξνπζηάδεη ηδηαίηεξν πξφβιεκα φηαλ ε απεπζείαο ήρνο είλαη πνιχ δπλαηφο. Έηζη ν θαιχηεξνο ηξφπνο γηα ηνλ θαζνξηζκφ ηεο παξακέηξνπ παξακέλεη ν νξηζκφο ηεο. Όηαλ ππνινγίδεηαη σζηφζν, επεηδή είλαη κηα παξάκεηξνο αληήρεζεο, πξέπεη λα ππνινγίδεηαη γηα θάζε νθηάβα [18]. 3. Κεληξηθόο ρξόλνο Τ s Central Time ή Center of Clarity Ζ ρξνληθή απηή ηηκή t = η x ππνινγίδεηαη απφ ηελ θξνπζηηθή h(t) θαη είλαη ηέηνηα ψζηε ε ελέξγεηα ηεο αξρηθήο απφθξηζεο λα είλαη ίζε κε απηή ηεο θαζπζηεξεκέλεο (ή ηειηθήο) απφθξηζεο, δειαδή: x = Center Time (Ts) (sec) T

104 88 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ φηαλ 10log x t 0 T h t x 1 2 h t 2 t (db) (8.18) Γεληθά, ε αθνπζηηθή επθξίλεηα ηνπ ρψξνπ απαηηεί φηη ε ηηκή απηή ζα πξέπεη λα είλαη ε κηθξφηεξε δπλαηή [18]. 4. Ηρνζηάζκε ζε θάπνηα απόζηαζε (L p ) Καηά Hopkins-tryker, ε ζπλνιηθή ερνζηάζκε (ιφγσ ηνπ απεπζείαο θαη ηνπ αλαθιψκελνπ ήρνπ), πνπ παξάγεηαη απφ θάπνηα πεγή ζε θιεηζηφ ρψξν, δίλεηαη απφ ηε ζρέζε [15]: L p D 4 PWL 10log r R (db) (8.19) φπνπ: R (m 2 ) ε «ζηαζεξά δσκαηίνπ», PWL (db) ε ζηάζκε ηεο πεγήο, D ν ιφγνο θαηεπζπληηθφηεηαο ηεο πεγήο, r (m) ε απφζηαζε πεγήο δέθηε. a R (m 1 a 2 ) (8.20) 5. Σηάζκε ιόγνπ θαηεπζείαλ πξνο αλαθιώκελνπ ήρνπ (L d/r ) Ζ παξάκεηξνο απηή δίλεη ην ιφγν ηεο ελέξγεηαο ηνπ θαηεπζείαλ ήρνπ πξνο ηελ ελέξγεηα ηνπ πεδίνπ αληήρεζεο θαη ππνινγίδεηαη απφ ηε ζρέζε: L D R 10log 16 r d/ r 2 (db) (8.21) Γηα ηνλ ππνινγηζκφ κε ρξήζε ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο, θαζνξίδεηαη ε ρξνληθή δηάξθεηα t = η 0, πνπ αληηζηνηρεί ζην θαηεπζείαλ ζήκα. Ζ ελέξγεηα ηνπ αλαθιψκελνπ ήρνπ πξνζδηνξίδεηαη ηφηε απφ ην ππφινηπν ηκήκα ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο. Γειαδή: L d/ r t 10 log 0 0 T h t h t 2 t (db) (8.22)

105 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 89 Ζ ζηάζκε ιφγνπ θαηεπζείαλ πξνο αλαθιψκελνπ ήρνπ δίλεη κηα ηθαλνπνηεηηθή (αιιά ζεσξεηηθή) έλδεημε ηεο αθνπζηηθήο πνηφηεηαο ηνπ ρψξνπ θαη πξέπεη λα έρεη φζν ην δπλαηφλ πςειφηεξε ηηκή, δεδνκέλνπ φηη ε ζπλνιηθή ηηκή ηνπ ρξφλνπ αληήρεζεο ηνπ ρψξνπ έρεη ηελ επηζπκεηή ηηκή, γηα ηε ζπγθεθξηκέλε εθαξκνγή [15]. 6. % Μείωζε αληηιεπηόηεηαο θωλεκάηωλ (% ALcons) Καηά ηνλ Peutz, ε % κείσζε ηεο αληηιεπηφηεηαο ησλ θσλεέλησλ ηεο νκηιίαο πνπ ζα θηάζεη ζην δέθηε, δίλεηαη απφ ηε ζρέζε [15]: 200r RT % AL cons V D (8.23) φπνπ: RT 60 (sec) ν ρξφλνο αληήρεζεο, D ν ιφγνο θαηεπζπληηθφηεηαο ηεο πεγήο, r (m) ε απφζηαζε πεγήο δέθηε, V (m 3 ) ν φγθνο ηνπ ρψξνπ 7. Σηάζκε ιόγνπ αξρηθήο πξνο θαζπζηεξεκέλε αληήρεζε (L e/l ) Σε αλαινγία κε ηε ζηάζκε ιφγνπ θαηεπζείαλ πξνο αλαθιψκελνπ ήρνπ, ε παξάκεηξνο απηή, εθθξαζκέλε ζε db, δίλεη ην ιφγν ηεο ελέξγεηαο ηνπ θαηεπζείαλ ήρνπ καδί κε ηηο πξψηεο αλαθιάζεηο πνπ θηάλνπλ ζην δέθηε, πξνο ηελ ελέξγεηα ησλ θαζπζηεξεκέλσλ αλαθιάζεσλ, αθνχ ην αλζξψπηλν ζχζηεκα αθνήο έρεη ηελ ηδηφηεηα λα ζπλδπάδεη θαζπζηεξεκέλεο αλαθιάζεηο κε ηνλ θαηεπζείαλ ζήκα. Έηζη δηαρσξίδνληαη δχν πεξηνρέο ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο, α) ε αξρηθή (early) απφθξηζε, ε νπνία πεξηιακβάλεη ηε ρξήζηκε, γηα ηελ αθνή, πιεξνθνξία ηεο αληήρεζεο θαη β) ε θαζπζηεξεκέλε (late) αληήρεζε, πνπ ζπρλά δεκηνπξγεί πξνβιήκαηα. Ο ιφγνο απηφο είλαη αζθαιέζηεξα λα κεηξάηαη γηα δηαζηήκαηα < i < 0.08, φπνπ i θαζνξίδεη ην δηάζηεκα κεηά ην θαηεπζείαλ ζήκα πνπ εκείο νξίδνπκε ζαλ νξηαθή ηηκή. Καη επέθηαζε ινηπφλ, ε εμίζσζε (8.21) γξάθεηαη: L el / 10log i t 0 T h t i 1 2 h t 2 t (db) (8.24) γηα i = 80 msec ηζρχεη: Le/l = C80, φπνπ C = clarity, δηαχγεηα. Ζ δηαύγεηα αθνξά ηελ ηζνξξνπία κεηαμχ ηνπ απεπζείαο ήρνπ θαη ησλ πξψησλ αλαθιάζεσλ πξνο ην ζπλνιηθφ ερεηηθφ πεδίν ιφγσ αληήρεζεο. Φαξαθηεξίδεη ηελ ππνθεηκεληθή δηαθάλεηα (subjective transparency) είηε ηελ θαηαιεπηφηεηα νκηιίαο (speech intelligibility), αληίζηνηρα. Πξνηεηλφκελε ηηκή δηαχγεηαο γηα ζέαηξα είλαη απφ -1dB έσο +3dB.

106 90 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ Ζ παξάκεηξνο απηή δίλεη κηα θαιχηεξε έλδεημε απφ ηελ αληίζηνηρε ηνπ ιφγνπ θαηεπζείαλ πξνο αλαθιψκελνπ ήρνπ, γηα ηελ αθνπζηηθή επθξίλεηα ηνπ ρψξνπ. Όπσο θαη πξνεγνχκελα, ζα πξέπεη λα έρεη ηελ πςειφηεξε δπλαηή ηηκή, δεδνκέλνπ φκσο φηη ν ρψξνο εκθαλίδεη ηελ επηζπκεηή ηηκή ρξφλνπ αληήρεζεο [17]. 8. Γείθηεο αληηιεπηόηεηαο νκηιίαο RATI Ζ παξάκεηξνο RATI (RApid peech Transmission Index) είλαη έλαο απινπνηεκέλνο δείθηεο αληηιεπηφηεηαο ηεο νκηιίαο θαη ππνινγίδεηαη απφ ην ερφγξακκα. Πξφθεηηαη γηα κηα αληηθεηκεληθή κέηξεζε ηεο θαηαιεπηφηεηαο νκηιίαο, ε νπνία απαηηεί πνιχπινθνπο ππνινγηζκνχο. Ζ αληηιεπηφηεηα ηεο νκηιίαο ζε έλα ζπγθεθξηκέλν ρψξν (θαη γηα ζπγθεθξηκέλεο ζέζεηο πεγήο δεθηψλ) κπνξεί λα ππνινγηζηεί απφ ηε h(t), κεηά απφ θαηάιιειε επεμεξγαζία, ε νπνία παξάγεη ηελ παξάκεηξν Modulation Transfer Function (MTF) ηνπ ρψξνπ, πνπ ππνδειψλεη ηε ζπκπεξηθνξά ηνπ ρψξνπ ζε αθνπζηηθά ηκήκαηα, θαηά πιάηνο δηακνξθσκέλα (Amplitude Modulation), πνπ κεηαδίδνληαη ζην ρψξν απηφ (φπσο ηα ζήκαηα νκηιίαο, ηα νπνία ιφγσ ηεο αληήρεζεο ράλνπλ έλα πνζνζηφ ηνπ βάζνπο δηακφξθσζεο, άξα θαη ηεο αληηιεπηφηεηάο ηνπο). Τν MTF δίλεηαη απφ ηε ζρέζε: MTF T h t 0 T 2 t 0 φπνπ: σ (rad/sec) ε γσληαθή ζπρλφηεηα h t e 2 t j t (8.25) Απφ ηνλ ππνινγηζκφ ηεο MTF γηα ζπγθεθξηκέλεο ζπρλφηεηεο δηακφξθσζεο 0.63 < f < 12.5 Hz (πνπ αληηζηνηρνχλ ζε ηππηθέο ηηκέο γηα ηελ νκηιία) θαη γηα θάζε πεξηνρή ζπρλνηήησλ, ππνινγίδεηαη ε παξάκεηξνο peech Transmission Index (TI), ε νπνία γηα πιήξε θαηαιεπηφηεηα ζα πξέπεη λα έρεη ηηκή 1.0. Ζ ζπλνιηθή απφθξηζε δίλεη κηα πιήξε ηηκή, ηελ Rapid peech Transmission Index (RATI), ε νπνία θαη πάιη ππνδειψλεη θαιή αληηιεπηφηεηα φηαλ είλαη θνληά ζηελ ηηκή 1.0. Απφ απηή ηελ ηηκή θαη κε ρξήζε εκπεηξηθψλ απνηειεζκάησλ ππνινγίδεηαη θαη ε ηηκή ηεο παξακέηξνπ %ALcons [17]. Ζ ζρέζε ηεο θαηαιεπηφηεηαο νκηιίαο (RATI) θαίλεηαη ζην πην θάησ ζρήκα. Σρήκα 8.9: Καηαιεπηφηεηα νκηιίαο (Rasti)

107 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ Γείθηεο επθξίλεηαο ζηα 50ms (D-50) Definition Index Ζ πξψηε πξνζπάζεηα γηα ηνλ νξηζκφ ελφο αληηθεηκεληθνχ κεηξήζηκνπ θξηηεξίνπ έγηλε απφ ηνλ Thiele πνπ ρξεζηκνπνίεζε ηνλ φξν δηαθξηηφηεηα (Definition, Deutlichkeit). Ζ δηαθξηηφηεηα ραξαθηεξίδεη ηελ θαηαιεπηφηεηα νκηιίαο (speech intelligibility) δειαδή ηελ θαηαλφεζε ηνπ ιφγνπ (D= early-tolate energy ratio) D 50ms 0 0 p() t p() t φπνπ: p(t) ε ζηηγκηαία ερεηηθή πίεζε (θξνπζηηθή απφθξηζε) 2 2 dt dt (%) (8.26) Ζ ρξνληθή ζηηγκή t=0 αληηζηνηρεί ζηε ρξνληθή ζηηγκή πνπ θζάλεη ε ερεηηθή ελέξγεηα ζην δέθηε. Ζ δηαθξηηφηεηα είλαη ν ιφγνο ηεο ερεηηθήο ελέξγεηαο πνπ θζάλεη ζηνλ αθξναηή ζηα πξψηα 50 ms πξνο ηε ζπλνιηθή ελέξγεηα, κηαο παικηθήο πεγήο ήρνπ, φηαλ θζάλεη ζηνλ ίδην αθξναηή. Δθθξάδεηαη σο πνζνζηφ (%) [18]. D-50 = (ερεηηθή ελέξγεηα ζηα πξψηα 50ms) / (ζπλνιηθή ερεηηθή ελέξγεηα) (%) Ζ ζρέζε κεηαμχ δηαθξηηφηεηαο θαη θαηαιεπηφηεηαο νκηιίαο κειεηήζεθε απφ ηνλ Bore. Ο Bore ρξεζηκνπνίεζε γηα ηε κειέηε ηνπ ζήκαηα παικηθνχ ραξαθηήξα δηάξθεηαο 20ms γηα ην εχξνο ησλ ζπρλνηήησλ απφ 340Hz κέρξη 3500 Hz. Σχκθσλα κε ηα πεηξάκαηα ηνπ Bore ππάξρεη άκεζε ζρέζε αλάκεζα ζηελ δηαθξηηφηεηα θαη ηελ θαηαιεπηφηεηα. Ζ ζρέζε θαίλεηαη ζην ζρήκα Σρήκα 8.10: Σρέζε θαηαιεπηφηεηαο θαη δηαθξηηφηεηαο Οη δείθηεο D-50 θαη C-50 εθθξάδνπλ αθξηβψο ην ίδην πξάγκα, φπνπ D-50 ζε πνζνζηφ % C-50 ζε db.

108 92 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 10. Γείθηεο δηαύγεηαο ζηα 80ms (C-80) Clarity Clarity C x (early to late ration), δείθηεο πξψηκεο πξνο φςηκε ελέξγεηα γηα κνπζηθή (x=80ms) θαη γηα νκηιία (x=50ms). Ζ δηαχγεηα αθνξά ηελ ηζνξξνπία κεηαμχ ηνπ απεπζείαο ήρνπ θαη ησλ πξψησλ αλαθιάζεσλ πξνο ην ζπλνιηθφ ερεηηθφ πεδίν ιφγσ αληήρεζεο. Φαξαθηεξίδεη ηελ ππνθεηκεληθή δηαθάλεηα (subjective transparency) είηε ηελ θαηαιεπηφηεηα νκηιίαο (speech intelligibility), αληίζηνηρα [18]. C 80 10log 80ms p() t dt p() t dt (db) (8.27) 11. Γείθηεο ηζρύνο (G-10) trength index Ζ ηζρχο G εθθξάδεηαη ζαλ ηνλ ιφγν ηεο ζηάζκεο πίεζεο ηνπ ήρνπ, ππφ ηελ επίδξαζε ηνπ ρψξνπ, πξνο ηελ ζηάζκε πίεζεο ηνπ ήρνπ ζε ειεχζεξν πεδίν, ζε απφζηαζε 10m απφ ηελ πεγή (Γηα ηελ κέηξεζε ηεο ζηάζκεο πίεζεο ζε ειεχζεξν πεδίν ρξεζηκνπνηείηαη παληνθαηεπζπληηθή πεγή πνπ εθπέκπεη ηελ ίδηα ηζρχ κε ηελ πξαγκαηηθή πεγή). Δθθξάδεηαη ζε db θαη δίλεηαη απφ ηνλ ηχπν: G 10log( p ) 10log( p ) (8.28) 2 2 tot 10m φπνπ: p 10m (Pa) ε ελεξγφο ηηκή ηεο ζηάζκεο πίεζεο γηα ηνλ απεπζείαο ήρν ζε απφζηαζε 10m ζην ειεχζεξν πεδίν p tot (Pa) ε ελεξγφο ηηκή ηεο νιηθήο πίεζεο ηνπ ήρνπ 12. Πιεπξηθέο αλαθιάζεηο (LEF) Λόγνο Πξώηκεο Πιεπξηθήο πξνο ηε Σπλνιηθή Ηρεηηθή Δλέξγεηα ( Early Lateral Energy Fraction, LEF) Σρεηίδεηαη άκεζα κε ηελ αίζζεζε ηεο «βχζηζεο» (πεξηθχθισζεο) ζην ερεηηθφ πεδίν (envelopment). Ζ αλάγθε γηα ηελ εηζαγσγή απηνχ ηνπ δείθηε πξνέθπςε απφ ςπρναθνπζηηθά πεηξάκαηα πνπ πξαγκαηνπνηήζεθαλ ζε αλερντθνχο ζαιάκνπο κε πξνζνκνίσζε ερεηηθήο πεγήο θαη ησλ αλαθιάζεσλ ηεο αίζνπζαο κε κεγάθσλα. Γηαπηζηψζεθε φηη απνηππψλεη ηθαλνπνηεηηθά ηελ ππνθεηκεληθή αίζζεζε ηνπ πιάηνπο θαη ηεο βχζηζεο ζην ερεηηθφ πεδίν ηεο αίζνπζαο. Υπνινγίδεηαη σο ν ιφγνο ηεο ελέξγεηαο πνπ δέρεηαη έλα ακθηθαηεπζπληηθφ κηθξφθσλν κε ηνλ άμνλα ζηξακκέλν ππφ γσλία 90 απφ ηνλ άμνλα πεγήο ζέζεο κέηξεζεο γηα ρξφλνπο απφ 5 ms σο 80 ms, πξνο ηε ζπλνιηθή ελέξγεηα πνπ ιακβάλεη έλα παληνθαηεπζπληηθφ κηθξφθσλν (omnidirectional) ζηελ ίδηα ζέζε θαη γηα ην ρξνληθφ δηάζηεκα απφ 0 σο 80 ms. LF 80ms 5ms 80ms 0 P () t L 2 P () t L 2 dt dt (8.29)

109 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 93 φπνπ: P L (t) ε ζηηγκηαία ερεηηθή πίεζε (θξνπζηηθή απφθξηζε) κεηξνχκελε κε παληνθαηεπζπληηθφ κηθξφθσλν P L (t) ε ερεηηθή πίεζε πνπ κεηξηέηαη κε κηθξφθσλν θαηεπζπληηθφηεηαο κε ηνλ άμνλα ηνπ κηθξνθψλνπ ζηξακκέλν πξνο ηελ πεγή Οη πιεπξηθέο αλαθιάζεηο δηαθξίλνληαη ζε δχν κεηξήζεηο, ηηο LEF1 θαη LEF2. Τν LEF1 απφ ην ηχπν: LEF1 80ms 2 h ( t) cos( ) dt 5ms 80ms 0 2 h () t dt (%) (8.30) φπνπ: ζ ε γσλία αλάθιαζεο πνπ ζρεηίδεηαη κε ηνλ άμνλα ησλ απηηψλ ππνζέηνληαο φηη ν αθξναηήο θνηηάδεη πξνο ηελ θχξηα πεγή. Ζ δηαθνξά ηεο κέηξεζεο LEF2 απφ ηελ κέηξεζε LEF1 είλαη φηη ζην πην πάλσ ηχπν ρξεζηκνπνηείηαη φπνπ cos(ζ), cos 2 (ζ). Ζ κέηξεζε LEF1 ζπζρεηίδεηαη θαιχηεξα κε ηηο απαηηήζεηο ηνπ ρψξνπ ηνπ ζεάηξνπ αιιά ην LEF2 είλαη επθνιφηεξν λα κεηξεζεί. 8.9 Καηεπζπληηθόηεηα (Directivity) Οη ερεηηθέο πεγέο παξάγνπλ, ζην πεδίν, αθνπζηηθή πίεζε πνπ δελ είλαη ζπλάξηεζε κφλν ηεο απφζηαζεο (θαη ηνπ ρξφλνπ), αιιά θαη ηεο γσλίαο εθπνκπήο σο πξνο ηε ζέζε ηνπ δέθηε. Ζ παξαγφκελε πίεζε δειαδή απνηειείηαη απφ δπν ζπληζηψζεο, κηα αμνληθή, ε νπνία είλαη ζπλάξηεζε ηεο απφζηαζεο θαη κηα δεχηεξε ε νπνία, γηα θάζε ζπρλφηεηα, εμαξηάηαη θπξίσο απφ ηε γσλία ζ. Οη ζπλαξηήζεηο ινηπφλ απηέο ηεο πίεζεο, σο πξνο γσλία θαη απφζηαζε, απνηεινχλ ηηο ζπλαξηήζεηο θαηεπζπληηθφηεηαο ησλ πεγψλ θαη θαζνξίδνπλ ηελ αθνπζηηθή ηνπο δηαζπνξά ζην πεδίν. Σην ειεχζεξν αθνπζηηθφ πεδίν, δειαδή ζε κεγάιεο ζρεηηθά απνζηάζεηο απφ ηελ πεγή, ε ζπλάξηεζε ηεο θαηεπζπληηθφηεηαο νξίδεηαη γηα θάζε κηα μερσξηζηή ζπρλφηεηα θαη εμαξηάηαη απφ δπν γσλίεο, ηηο γσλίεο εθπνκπήο σο πξνο ηνλ νξηδφληην θαη ηνλ θάζεην άμνλα. Ζ ζπλάξηεζε θαηεπζπληηθφηεηαο νξίδεηαη ζαλ παξάγνληαο θαηεπζπληηθφηεηαο Q ζ, ην νπνίν είλαη αδηάζηαην κέγεζνο. Θεσξεηηθά, γηα θάζε γσλία θαη ζπρλφηεηα, ν παξάγνληαο θαηεπζπληηθφηεηαο Q ζ ηζνχηαη µε ηνλ ιφγν ηεο έληαζεο Ι πνπ παξάγεη ζε θάπνην ζεκείν κηα πεγή σο πξνο ηελ έληαζε Η 0 κηαο ηζφηξνπεο (παληνθαηεπζπληηθήο) πεγήο ίδηαο ηζρχνο, δειαδή [14]: Q Γείθηεο θαηεπζπληηθόηεηαο (Directivity Index) (8.31) 0 Όηαλ ν παξάγνληαο ή θαη ε ζπλάξηεζε θαηεπζπληηθφηεηαο εθθξάδεηαη ζε db, ηφηε νξίδεηαη ζαλ δείθηεο θαηεπζπληηθφηεηαο (Directivity Index DI), δειαδή:

110 94 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ DI 20log H, 10log Q 10log I (8.32) I0 φπνπ: Ζ(ζ,θ) ε ζπλάξηεζε θαηεπζπληηθφηεηαο. Όηαλ µία πεγή είλαη ηζφηξνπε (παληνθαηεπζπληηθή), ηφηε γηα φιεο ηηο γσλίεο είλαη Q ζ =1, Ζ(ζ,θ)=1 θαη DI=0 (db). Σηε πεξίπησζε κηαο µε ηζφηξνπεο πεγήο ηζρχεη: 4 Q (8.33) 2 H, d 4 φπνπ ην νινθιήξσκα νξίδεηαη γηα φιε ηελ επηθάλεηα ηεο ζθαίξαο. Τν ινγηζκηθφ πξνζνκνίσζεο αθνπζηηθήο θιεηζηψλ ρψξσλ CATT Acoustic ρξεζηκνπνηεί ηξεηο δηαθνξεηηθέο δηακνξθψζεηο θαηεπζπληηθφηεηαο γηα ηελ κνληεινπνίεζε ηεο δηαζπνξάο ηνπ ήρνπ ζην πεδίν, ηελ D0, ηελ D1 θαη ηελ D Φξόλνο αξρηθήο θαζπζηέξεζεο (ITDG) Initial Time Delay Gap Φξφλνο αξρηθήο θαζπζηέξεζεο είλαη ην ρξνληθφ δηάζηεκα κεηαμχ ηεο άθημεο ηνπ απεπζείαο ήρνπ θαη ηεο πξψηεο αλάθιαζεο. Γηα θαιέο ζπλζήθεο αθξφαζεο ν ρξφλνο απηφο πξέπεη λα είλαη κηθξφηεξνο απφ 30ms, δειαδή δηαθνξά κήθνπο < 10 m, επεηδή φηαλ ην δηάζηεκα απηφ είλαη ηφζν κηθξφ, ν αθξναηήο αληηιακβάλεηαη ηνλ απεπζείαο ήρν θαη ηελ αλάθιαζή ηνπ, ζαλ έλα εληαίν ήρν. Γηα αίζνπζεο ζπλαπιηψλ ην ITDG πξέπεη λα είλαη κηθξφηεξν ησλ 20ms (IO ) Η δηακόξθωζε παξεκβνιήο ηωλ 15 κνηξώλ (D0) H D0 δηακνξθψλεηαη απφ ηελ παξεκβνιή νξηδφληησλ θαη θάζεησλ πνιηθψλ κεηξήζεσλ, πνπ ιακβάλνληαη αλά 15 ν. Απηή ε δηακφξθσζε είλαη ε πιένλ θαηάιιειε γηα πεγέο πνπ εηζάγνληαη ζην πξφγξακκα απφ ην ρξήζηε. Τέηνηνπ είδνπο πνιηθά δεδνκέλα παξέρνληαη ζε θπιιάδηα πνπ πεξηγξάθνπλ ηα θαηαζθεπαζηηθά ραξαθηεξηζηηθά ερείσλ. Ζ δηακφξθσζε ελδείθλπηαη γηα ηελ δεκηνπξγία ερείσλ δηαθφξσλ ηχπσλ. Ζ πξνζέγγηζε απηή ηεο θαηεπζπληηθφηεηαο, είλαη θαηάιιειε γηα ηε δηαρείξηζε νπνηνπδήπνηε ηχπνπ πνιηθνχ πξνηχπνπ, αθφκε θαη κε ζπκκεηξηθνχ. Οη θαλφλεο ηεο δηακφξθσζεο D0 είλαη: 1. Τν ζεκείν ηνκήο ησλ αμφλσλ πξέπεη λα είλαη ην κεδέλ, αθνχ απνηειεί ην ζεκείν αλαθνξάο. 2. Οη νξηδφληηεο θαη θάζεηεο ηηκέο πνπ είλαη ζπκκεηξηθέο (δηαθέξνπλ θαηά 180 ν κνίξεο) σο πξνο ηνλ άμνλα x, πξέπεη λα είλαη ίδηεο. 3. Οη ηηκέο πξέπεη λα θπκαίλνληαη απφ -50 db έσο 15 db Η δηακόξθωζε κέηξεζεο ηωλ 10 κνηξώλ (D1) H D1 βαζίδεηαη ζε κεηξήζεηο φινπ ηνπ ρψξνπ, νη νπνίεο ιακβάλνληαη αλά 10 ν. Σπρλά ππνζέηεη ζπκκεηξία, νχησο ψζηε ζηελ πξαγκαηηθφηεηα λα κεηξνχληαη νη κηζέο ή θαη ην έλα ηέηαξην ησλ απαηηνχκελσλ ηηκψλ. Ζ D1

111 ΘΕΩΡΙΑ ΑΚΟΥΣΤΙΚΗΣ ΚΛΕΙΣΤΩΝ ΦΩΡΩΝ 95 κπνξεί λα δηαρεηξηζηεί νπνηνλδήπνηε ηχπν πνιηθνχ πξνηχπνπ, αθφκε θαη κε ζπκκεηξηθνχ. Οη θαλφλεο ηεο δηακφξθσζεο D1 είλαη: 1. Τν ζεκείν ηνκήο φισλ ησλ αμφλσλ πξέπεη λα είλαη ην κεδέλ, αθνχ απνηειεί ην ζεκείν αλαθνξάο. 2. Οη ηηκέο πνπ είλαη ζπκκεηξηθέο σο πξνο ηνλ άμνλα x, πξέπεη λα είλαη ίδηεο. 3. Οη ηηκέο πξέπεη λα θπκαίλνληαη απφ -50 db έσο 15 db Διεύζεξε δηακόξθωζε θαηεπζπληηθόηεηαο (D2) H D1 βαζίδεηαη ζην DLL Directivity Interface (DDI), φπσο απηφ νξίδεηαη απφ ην CATT Acoustic θαη είλαη ηθαλή λα «κεηαθξάζεη» δεδνκέλα νπνηαζδήπνηε απζαίξεηεο δηακφξθσζεο, θαζψο θαη λα εθηειέζεη δηάθνξεο άιιεο εηδηθέο ιεηηνπξγίεο. Κπξίσο, βαζίδεηαη ζε κηα δηεπαθή DLL (Dynamic Link Library), παξά ζε δηακφξθσζε δεδνκέλσλ. Απηφ ζεκαίλεη φηη ηα δεδνκέλα, κε ηα νπνία αιιειεπηδξά ην DLL, κπνξνχλ λα: 1. Δίλαη κεηξήζεηο, αλαιπηηθέο ε απνηειέζκαηα πξνζνκνίσζεο, νπνηαζδήπνηε αλάιπζεο. 2. Βαζίδνληαη ζε ηπραία δεκηνπξγία δηαζηεκάησλ (π.ρ. 1 ν κπξνζηά θαη 10 ν πίζσ γηα έλα θαηεπζπληηθφ ερείν). 3. Υπεξβαίλνπλ ην άλσ φξην δηαθχκαλζεο ησλ 15 db. 4. Δμαξηψληαη απφ ηελ απφζηαζε. 5. Έρνπλ πςειφηεξε ζπρλνηηθή αλάιπζε.

112 96 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Κεθάλαιο Έναηο 9. Το λογιζμικό πποζομοίυζηρ Catt-Acoustic 9.1 Ειζαγυγή Τν ινγηζκηθφ πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα ηελ κειέηε ηεο αθνπζηηθήο θιεηζηψλ ρψξσλ, ζηελ παξνχζα εξγαζία, είλαη ην CATT Acoustic v7.2ι. Πξφθεηηαη γηα έλα εκπνξηθφ πξφγξακκα αθνπζηηθήο πξνζνκνίσζεο, ην νπνίν φπσο πεξηγξάθεη θαη ην αθξσλχκηφ ηνπ (CATT-Computer Aided Theatre Technique) αξρηθά αλαπηχρζεθε ζαλ ινγηζκηθφ γηα ηελ δηαρείξηζε ηνπ θσηηζκνχ θαη ηνλ ζρεδηαζκφ ηνπ εζσηεξηθνχ δηαθφζκνπ ηεο ζθελήο ησλ ζεάηξσλ. Καηφπηλ, απέθηεζε ηε δπλαηφηεηα αθνπζηηθήο πξνζνκνίσζεο ηνπ θιεηζηνχ ρψξνπ θαη θαηέιεμε ζηελ ζεκεξηλή ηνπ κνξθή, φπνπ παξέρεη ζηνλ ρξήζηε ηελ δπλαηφηεηα ηεο εηθνληθήο αθξφαζεο ελφο θιεηζηνχ ή αλνηρηνχ ρψξνπ. Τν ινγηζκηθφ CATT Acoustic ππνδηαηξείηαη ζε επηά ππνκνλάδεο (modules), νη νπνίεο ζπλεξγάδνληαη πξνθεηκέλνπ ε εθαξκνγή λα παξέρεη ζην ρξήζηε αξηζκεηηθά απνηειέζκαηα, δπλαηφηεηα εηθνληθήο αθξφαζεο αιιά θαη δπλαηφηεηα εηζαγσγήο θαη ηξνπνπνίεζεο ησλ δηαθφξσλ παξακέηξσλ. Οη ππνκνλάδεο απηέο είλαη [16]: α. Καηεπζπληηθφηεηα (Directivity module) β. Ιδηφηεηεο επηθάλεηαο (urface properties module) γ. Πξφβιεςε (Prediction module) δ. Πξφζζεζε πνιιαπιήο πεγήο (Multiple source addition module) ε. Ακθησηηθή κεηά-επεμεξγαζία (Binaural post-processing module) ζη. Παξαηήξεζε / Εθηχπσζε γξαθεκάησλ (Plot-file/print module) δ. Αθνινπζηαθή επεμεξγαζία (equence processing module) Η πξφβιεςε είλαη ε βαζηθφηεξε ιεηηνπξγία ηνπ CATT Acoustic, ε νπνία εμεηάδεηαη αλαιπηηθά ζηε ζπλέρεηα. Είλαη απηή πνπ δίλεη ηα απνηειέζκαηα, βάζεη ησλ νπνίσλ πξαγκαηνπνηείηαη ε ακθησηηθή επεμεξγαζία. Πξηλ ηελ εθηέιεζε ηεο πξφβιεςεο είλαη απαξαίηεηνο ν θαζνξηζκφο ησλ ηδηνηήησλ ησλ επηθαλεηψλ πνπ απνηεινχλ ηνλ θιεηζηφ ρψξν, θαζψο θαη ηεο θαηεπζπληηθφηεηαο ηεο ερεηηθήο πεγήο. Η ζέαζε ησλ γξαθεκάησλ δίλεη ηε δπλαηφηεηα ζην ρξήζηε λα ειέγμεη ηηο ηηκέο ησλ ερεηηθψλ παξακέηξσλ, αιιά θαη ηελ γεσκεηξία ηνπ ρψξνπ. Η πξφζζεζε πνιιαπιήο πεγήο είλαη κηα ππνκνλάδα πνπ δελ ζα εμεηαζζεί ζηελ εξγαζία απηή, αθνχ νη πεγέο πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη είλαη απιέο. Τέινο ε αθνινπζηαθή επεμεξγαζία παξέρεη ζην ρξήζηε ηελ δπλαηφηεηα δεκηνπξγίαο ελφο ζελαξίνπ εθηέιεζεο ησλ εξγαζηψλ, πξνθεηκέλνπ λα απνθχγεη ηπρφλ ιάζε, αιιά θαη θφπν, φηαλ πξφθεηηαη γηα ηελ εθηέιεζε επαλαιακβαλφκελσλ εξγαζηψλ. 9.2 Μέθοδοι ππόβλετηρ Τν ινγηζκηθφ CATT Acoustic πξνζθέξεη ηξεηο αλεμάξηεηεο κεζφδνπο πξφβιεςεο, ή αθνπζηηθήο πξνζνκνίσζεο [16]: 1. Audience area mapping Απεηθφληζε ηεο πεξηνρήο αθξναηεξίνπ

113 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Early part detailed IM Λεπηνκεξήο ππνινγηζκφο ηνπ αξρηθνχ κέξνπο ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο κε ηε βνήζεηα ηνπ κνληέινπ πεγήο εηδψινπ 3. Γ. Full detailed calculation Πιήξεο, ιεπηνκεξήο ππνινγηζκφο Audience area mapping Απεικόνιζη ηηρ πεπιοσήρ ακποαηηπίος Η δηεπαθή ηνπ Audience area mapping παξέρεη ηελ δπλαηφηεηα ειέγρνπ ηεο πξψηκεο ζηάζκεο ερεηηθήο πίεζεο (PL), ην ιφγν πξψηκεο πξνο ζπλνιηθήο ελέξγεηαο (LEF) θαη άιισλ παξακέηξσλ φπσο δηαθξηηφηεηα D-50, δηαχγεηα C80, Rasti θαη άιια ή ππνινγίδεη ηνλ απεπζείαο ήρν κφλν πάλσ απφ έλα πιέγκα πνπ θαιχπηεη ηηο επηθάλεηεο ηνπ αθξναηεξίνπ. Κάζε θνξά, εθηειείηαη μερσξηζηά ε κέζνδνο αλίρλεπζεο αθηίλαο, κε ζθαηξηθνχο δέθηεο θαζνξηζκέλνπ κεγέζνπο (fixed size), ζπλππνινγίδνληαο φκσο ηελ θαηεπζπληηθφηεηα θαη ηελ ρξνληθή θαζπζηέξεζε ηεο πεγήο. Ο φξνο «δέθηεο θαζνξηζκέλνπ κεγέζνπο» ζεκαίλεη φηη, αληίζεηα πξνο ηνλ αιγφξηζκν αλίρλεπζεο θψλνπ, ε αθηίλα ηνπ δέθηε δελ κεηαβάιιεηαη αλάινγα κε ην πφζν ηαμίδεςε κηα ιεθζείζα αθηίλα. Εηθφλα 9.1: Τν παξάζπξν Audience Area Mapping Οη επηινγέο πνπ εκθαλίδνληαη ζηε δηεπαθή Audience area mapping παξνπζηάδνληαη θαη εμεγνχληαη πην θάησ: 1. Number of rays/oct (ettings): Είλαη ν αξηζκφο ησλ αθηίλσλ πνπ πξέπεη ρξεζηκνπνηεζνχλ γηα λα θαιχςνπλ ηελ πεξηνρή ηνπ αθξναηεξίνπ. Γηα κηα θαιή θάιπςε πξέπεη λα ρξεζηκνπνηεζνχλ ηνπιάρηζηνλ

114 98 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC αθηίλεο. Γεληθά φζν κηθξφηεξν είλαη ην map step ηφζν κεγαιχηεξνο πξέπεη λα είλαη ν αξηζκφο ησλ αθηίλσλ. Αλ ν αξηζκφο ησλ αθηίλσλ δελ είλαη ηθαλνπνηεηηθφο ηφηε ηα απνηειέζκαηα δελ ζα είλαη αθξηβή. 2. Auto number (ettings): Με ην auto number γίλεηαη κηα επηινγή ηθαλνπνηεηηθνχ αξηζκνχ ησλ αθηίλσλ. Ο αξηζκφο απηφο βαζίδεηαη ζην κέγεζνο ηνπ ρψξνπ, ηνπ βήκαηνο απεηθφληζεο θαη άιισλ παξακέηξσλ. 3. Ray truncation-time (ettings): Είλαη ν ρξφλνο ζε ms ζηνλ νπνίν αληρλεχνληαη νη αθηίλεο θαη πξέπεη λα αληαπνθξίλεηαη ηνπιάρηζηνλ ζην 50% ηνπ ρξφλνπ αληήρεζεο. 4. Auto time (ettings): Είλαη ε απηφκαηε επηινγή θάπνηνπ ηθαλνπνηεηηθά κεγάινπ ρξφλνπ, βαζηζκέλε ζηνλ αλακελφκελν ρξφλν αληήρεζεο. 5. Audience planes (ettings): Καζνξίδεη ηα επίπεδα ηνπ αθξναηεξίνπ πνπ ζα απεηθνληζηνχλ απφ ηηο αθηίλεο ηεο πεγήο. Αλ επηιεγνχλ επίπεδα ηα νπνία επηθαιχπηνληαη ζηελ θαηεχζπλζε z, κφλν ηα πςειφηεξα επίπεδα ζα θαιπθζνχλ απφ ηηο αθηίλεο. Σηελ πεξίπησζε απηή είλαη θαιχηεξα λα ηξέμνπκε ην πξφγξακκα δχν θνξέο, κηα γηα ηελ ρακειφηεξν επίπεδν θαη κηα γηα ην ςειφηεξν. Τα επηιεγκέλα επίπεδα ζα απνζεθεπηνχλ ζην αξρείν VIEW4.PLT θαη ζα παξνπζηάδνληαη κε γθξίδν ρξψκα. 6. Map step (ettings): Η πεξηνρή ηνπ αθξναηεξίνπ δηαηξείηαη ζε έλα ηεηξαγσληθφ πιέγκα, ηνπ νπνίνπ ην βήκα επηιέγεηαη απφ ηνλ ρξήζηε ηνπ πξνγξάκκαηνο. Η δηάκεηξνο ηνπ δέθηε νξίδεηαη ιίγν κεγαιχηεξε απφ ην βήκα δηαίξεζεο ηνπ αθξναηεξίνπ θαη ην θέληξν ηνπ δέθηε ηνπνζεηείηαη κηζφ βήκα επάλσ απφ ηηο επηθάλεηεο πνπ απνηεινχλ ην αθξναηήξην. Καη απηφλ ηνλ ηξφπν ε ζθαίξα δελ δηαπεξλά ην επίπεδν ηνπ αθξναηεξίνπ. Κάπνηα απφ ην ηεηξάγσλα ηνπ πιέγκαηνο ελδέρεηαη λα βγαίλνπλ εθηφο ηνπ θιεηζηνχ ρψξνπ (θπξίσο ζε ζέζεηο δεθηψλ πνπ βξίζθνληαη θνληά ζε ηνίρνπο), πξνθαιψληαο κηα απψιεηα ηηο ιακβαλφκελεο ελέξγεηαο ζηηο ζέζεηο απηέο. Πξνηεηλφκελν βήκα 0,5-1m. 7. Octave-bands (Plot files): Η απεηθφληζε ηνπ ρψξνπ πξαγκαηνπνηείηαη κφλν γηα ηηο επηιεγφκελεο ζπρλφηεηεο, εθηφο θαη αλ επηιέμνπκε ηελ επηινγή sum. Γηα ηνλ ππνινγηζκφ ηνπ Rasti ρξεζηκνπνηνχληαη κφλν νη ζπρλφηεηεο 500Hz θαη 2kHz. Γηα λα πάξνπκε ην δηάγξακκα κε ηα απνηειέζκαηα ηνπ sum φιεο νη κπάληεο πξέπεη λα ππνινγηζηνχλ αθφκα θαη αλ δελ δεηνχληαη δηαγξάκκαηα γηα απηέο. 8. PL (Mapping in time intervals Plot files): Η απεηθφληζε ηεο ζηάζκεο ερεηηθήο πίεζεο ζε θάζε επηιεγκέλν ρξνληθφ δηάζηεκα απνζεθεχεηαη ζην αξρείν PL_oct.PLT. 9. Direct only (Mapping in time intervals Plot files): Απεηθνλίδεη κφλν ηνλ απεπζείαο ήρν απφ θάζε πεγή.

115 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Map height above audience planes (ettings): Τα ζεκεία απεηθφληζεο (ζηνπο ζθαηξηθνχο δέθηεο) είλαη ηνπνζεηεκέλα ζε επηιεγκέλν χςνο πάλσ απφ ηα επηιεγκέλα επίπεδα αθξναηεξίνπ. Τν χςνο πξέπεη λα είλαη ην κηζφ ηνπ βήκαηνο απεηθφληζεο πάλσ απφ ηα επίπεδα ηνπ αθξναηεξίνπ γηα θαλνληθφ ρξφλν αθξναηεξίνπ, αιιά γηα εηδηθέο πεξηπηψζεηο κπνξεί λα ηνπνζεηεζεί αθφκα πην ςειά. 11. RATI (Plot files): Δεκηνπξγεί ην αξρείν RATI.PLT, φπνπ απνζεθεχεηαη ε απεηθφληζε ηνπ Rasti κε θαη ρσξίο ηνλ πεξηβάιινληνο ζνξχβνπ (απφ ηα general settings) Early part detailed IM Λεπηομεπήρ ςπολογιζμόρ ηος απσικού μέποςρ ηηρ κποςζηικήρ απόκπιζηρ με ηη βοήθεια ηος μονηέλος πηγήρ ειδώλος Η ζπγθεθξηκέλε κέζνδνο ρξεζηκνπνηεί ην κνληέιν πεγήο εηδψινπ (Image source model IM), ζην νπνίν έρεη πξνζηεζεί δηαρεφκελε αλάθιαζε πξψηεο ηάμεο. Είλαη ηθαλνπνηεηηθή ζηελ αλάιπζε ηεο δηαδξνκήο ησλ αλαθιάζεσλ, αιιά δελ δχλαηαη λα ππνινγίζεη αθνπζηηθέο παξακέηξνπο ηνπ ρψξνπ. Απηφ ζπκβαίλεη δηφηη είλαη εμαηξεηηθά δχζθνιν λα ζπκπεξηιεθζεί ε δηαρεφκελε αλάθιαζε ζην κνληέιν πεγήο εηδψινπ. Σε εμαηξεηηθέο πεξηπηψζεηο, φπνπ απαηηείηαη πνιχ ιεπηνκεξήο ππνινγηζκφο ηνπ αξρηθνχ κέξνπο ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο, αιιά φρη αληήρεζε, κπνξνχλ λα δεκηνπξγεζνχλ ηα θαηάιιεια αξρεία γηα κεηά-επεμεξγαζία. Τν κνληέιν πεγήο εηδψινπ (IM), θαζνξίδεη φιεο ηηο θαηνπηξηθέο αλαθιάζεηο κεηαμχ κηαο πεγήο θαη ελφο δέθηε. Δνπιεχεη ππνινγίδνληαο ηηο πεγέο είδσια (I) πξψηεο ηάμεο, ηεο θχξηαο πεγήο, ζε φιεο ηηο αλαθιαζηηθέο επηθάλεηεο. Σηε ζπλέρεηα, γηα θάζε κηα απφ ηηο πεγέο είδσια πξψηεο ηάμεο ππνινγίδεη ηηο πεγέο είδσια δεχηεξεο ηάμεο γηα φιεο ηηο επηθάλεηεο, εθηφο απφ απηή πνπ δεκηνχξγεζε ηεο πεγή είδσιν πξψηεο ηάμεο. Η δηαδηθαζία επαλαιακβάλεηαη κέρξη λα μεπεξαζηεί ε δεηνχκελε ηάμε αλαθιάζεσλ, ή ν κέγηζηνο ρξφλνο άθημεο. Μφιηο βξεζνχλ φιεο νη νξαηέο πεγέο είδσια, κπνξνχλ λα βξεζνχλ θαη νη αληίζηνηρνη ρξφλνη άθημεο ησλ αλαθιάζεσλ. Απηφ γίλεηαη ππνινγίδνληαο ην κήθνο ηνπ ηξηζδηάζηαηνπ δηαλχζκαηνο ηεο απφζηαζεο απφ ηελ πεγή είδσιν ζην δέθηε. Η ζηάζκε θάζε αλάθιαζεο ππνινγίδεηαη απφ ηελ εθπεκπφκελε ηζρχ θαη ηελ θαηεπζπληηθφηεηα ηεο πεγήο, θαζψο θαη απφ ηελ ζθαηξηθή δηάδνζε ηεο αθηίλαο, ε νπνία είλαη αληηζηξφθσο αλάινγε ηνπ ηεηξαγψλνπ ηεο απφζηαζεο. Επίζεο εμαξηάηαη απφ ηελ απνξξφθεζε ηνπ αέξα θαζψο θαη απφ ηελ απνξξφθεζε θαη ηελ δηάρπζε (πξψηεο ηάμεο) ησλ επηθαλεηψλ πνπ δεκηνχξγεζαλ ηελ πεγή είδσιν. Κάζε επηθάλεηα δηάρπζεο ρσξίδεηαη ζε κηθξά ηεηξάγσλα. Γηα ηηο αλαθιάζεηο πξψηεο ηάμεο, ηα ηεηξάγσλα απηά δξνπλ ζαλ ζηνηρεηψδεηο πεγέο, νη νπνίεο φηαλ δηεγείξνληαη, εθπέκπνπλ. Η δηαίξεζε ησλ επηθαλεηψλ δηάρπζεο ζε ηεηξάγσλα, πξαγκαηνπνηείηαη απηφκαηα.

116 100 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Εηθφλα 9.2:Τν παξάζπξν Early part detailed IM Οη επηινγέο πνπ εκθαλίδνληαη ζηε δηεπαθή Early part detailed IM παξνπζηάδνληαη θαη εμεγνχληαη πην θάησ: 1. pecular reflection order (ettings): Επηιέγεηαη ν αξηζκφο ησλ θαηνπηξηθψλ αλαθιάζεσλ νη νπνίεο θπκαίλνληαη απφ Diffuse reflection order (ettings): Επηιέγεηαη ν αξηζκφο ησλ δηαρενκέλσλ αλαθιάζεσλ νη νπνίεο θπκαίλνληαη απφ 0-1, αιιά πνηέ κεγαιχηεξεο απφ ηνλ αξηζκφ ησλ θαηνπηξηθψλ αλαθιάζεσλ. Αλ δειαδή ν αξηζκφο ησλ θαηνπηξηθψλ αλαθιάζεσλ είλαη κεδέλ, ηφηε ζα είλαη θαη ν αξηζκφο ησλ δηαρενκέλσλ αλαθιάζεσλ κεδέλ. 3. I. truncation time (ettings): Είλαη ν κέγηζηνο ρξφλνο άθημεο γηα ηνλ δέθηε πνπ βξίζθεηαη πην θνληά ζηελ θχξηα πεγή. 4. Echogram (Plot files): Δεκηνπξγεί ην αξρείν Ι_ss_rr_oct.PLT ζην νπνίν απνζεθεχνληαη ηα ερνγξάκκαηα ησλ δηαθφξσλ παξακέηξσλ. 5. Reflection history (Plot files): Δεκηνπξγεί ην αξρείν H_ss_rr_oct.PLT ζην νπνίν απνζεθεχνληαη ηα ερνγξάκκαηα ηεο αιιειεπίδξαζεο ησλ ηρλψλ ησλ αλαθιάζεσλ, ηεο εμφδνπ ηεο πεγήο θαη ησλ γσληψλ πξφζπησζεο ησλ δεθηψλ. 6. I. pace (Plot files): Δεκηνπξγεί ην αξρείν _ss_rr_oct.plt ζην νπνίν απνζεθεχνληαη ηα ππνινγηζκέλα είδσια ησλ πεγψλ. 7. Octave bands (Plot files): Γίλεηαη επηινγή γηα ην πνηεο κπάληεο ζα ρξεζηκνπνηεζνχλ γηα ηνλ ζρεκαηηζκφ ησλ δηαγξακκάησλ.

117 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Post-processing (ave (special case) data for): Δεκηνπξγεί ην αξρείν E_ss_rr.ECH ζην νπνίν απνζεθεχνληαη ηα αξρεία πνπ ζα ρξεζηκνπνηεζνχλ ζηελ κεηά-ακθησηηθή επεμεξγαζία. 9. ource addition (ave (special case) data for): Δεκηνπξγεί ην αξρείν E_ss_rr.ADD ζην νπνίν απνζεθεχνληαη ηα αξρεία πνπ ζα ρξεζηκνπνηεζνχλ ζηελ πεξίπησζε πνπ ζα πξνζζέζνπκε θάπνηα επηπιένλ πεγή Full detailed calculation (Πλήπηρ, λεπηομεπήρ ςπολογιζμόρ) Η κέζνδνο απηή ρξεζηκνπνηεί ην πξφηππν αλίρλεπζεο θψλνπ (Cone Tracing) κε ηπραηνπνηεκέλε δηφξζσζε ηνπ ηειηθνχ κέξνπο (Late Part) ηεο θξνπζηηθήο απφθξηζεο. Η Randomized Tail-corrected Cone-tracing (RTC) κέζνδνο ζπλδπάδεη ραξαθηεξηζηηθά ηεο ηππηθήο κεζφδνπ αλίρλεπζεο αθηίλαο, ηεο θαηνπηξηθήο κεζφδνπ αλίρλεπζεο θψλνπ θαη ηεο κεζφδνπ εηδψινπ πεγήο. H RTC είλαη κηα γεληθή θαη αμηφπηζηε αξηζκεηηθή κέζνδνο πξφβιεςεο, ε νπνία κπνξεί λα δεκηνπξγήζεη ερνγξάκκαηα, πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηελ εηθνληθή αθξφαζε. Λφγσ ησλ κεηνλεθηεκάησλ πνπ παξνπζηάδεη ε κέζνδνο, ε δηαρείξηζε ηνπ απεπζείαο ήρνπ, ησλ θαηνπηξηθψλ θαη δηαρενκέλσλ αλαθιάζεσλ πξψηεο ηάμεο, θαζψο θαη ησλ θαηνπηξηθψλ αλαθιάζεσλ δεχηεξεο ηάμεο γίλεηαη απφ κνληέιν εηδψινπ πεγήο [16]. Οη επηινγέο πνπ εκθαλίδνληαη ζηε δηεπαθή Full detailed calculation πνπ θαίλεηαη ζηελ εηθφλα 9.3, παξνπζηάδνληαη θαη εμεγνχληαη ζηε ζπλέρεηα: Εηθφλα 9.3: Τν παξάζπξν Full detailed calculation ηνπ CATT Acoustic.

118 102 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC 1. Number of rays/octave (ettings): είλαη ν αξηζκφο αθηίλσλ πνπ φπσο έρεη ήδε αλαθεξζεί ινγίδεηαη αλά νθηάβα. Σπλήζσο απφ εκπεηξία βάδνπκε κεγάιν αξηζκφ αθηίλσλ, ζηελ πεξίπησζε καο βάδνπκε αθηίλεο. Γηα λα πάξνπκε ηθαλνπνηεηηθά απνηειέζκαηα πξέπεη ν ειάρηζηνο αξηζκφο αθηίλσλ λα είλαη Ο ρξήζεο πξέπεη λα επηιέμεη ηνπιάρηζηνλ φζεο αθηίλεο ππνινγίδεη ην πξφγξακκα κε ηελ επηινγή Auto number. Αλ ν ρξήζηεο επηιέμεη ιηγφηεξεο απφ ηηο κηζέο ζε αξηζκφ πξνηεηλφκελεο αθηίλεο, ηφηε ην πξφγξακκα εκθαλίδεη πξνεηδνπνηεηηθφ κήλπκα, φπνπ ηνλ ελεκεξψλεη γηα ηελ αλεπαξθή επηινγή. 2. Auto number (ettings): Είλαη ε απηφκαηε επηινγή ελφο ηθαλνπνηεηηθνχ αξηζκνχ αθηίλσλ. Απηφο ν αξηζκφο εμαξηάηαη απφ ην κέγεζνο ηνπ ρψξνπ θαη θάπνηεο άιιεο παξακέηξνπο. 3. Ray truncation time (ettings): Μεηξηέηαη ζε ms θαη είλαη ν ρξφλνο αλίρλεπζεο ησλ αθηίλσλ. Ο ρξήζηεο θαιείηαη λα επηιέμεη ηνλ ρξφλν απνθνπήο ησλ εθπεκπφκελσλ αθηίλσλ ηέηνην ψζηε, ε θξνπζηηθή απφθξηζε λα έρεη κήθνο ίδην κε ηνπ πξνηεηλφκελνπ ρξφλνπ αληήρεζεο, δειαδή -60 db. Τν πξφγξακκα εκθαλίδεη πξνεηδνπνηεηηθφ κήλπκα, ζηελ πεξίπησζε πνπ ν επηιεγκέλνο ρξφλνο απνθνπήο ησλ αθηηλψλ, δίλεη θξνπζηηθή απφθξηζε κήθνπο κηθξφηεξνπ ησλ 2/3 ηνπ πξνηεηλφκελνπ ρξφλνπ αληήρεζεο. 4. Auto time (ettings): είλαη απηφκαηε επηινγή ηθαλνπνηεηηθνχ ρξφλνπ αληήρεζεο βαζηζκέλε ζηνλ εθηηκνχκελν ρξφλν αληήρεζεο. Η επηινγή απηή είλαη δπλαηή κφλν αλ ην κνληέιν είλαη θιεηζηφ. 5. Include parameters normalized with expected values (ettings): παξνπζηάδεη θάπνηεο αθνπζηηθέο παξακέηξνπο ηνπ ρψξνπ θαλνληθνπνηεκέλεο κε ηηο απαηηνχκελεο ηηκέο. 6. Create one text-file/receiver (E_ss_rr.TXT): δεκηνπξγεί ην αξρείν E_ss_rr.TXT ζην νπνίν απνζεθεχνληαη νη ζέζεηο ησλ δεθηψλ. 7. Ηρνγξάκκαηα (Echograms): δεκηνπξγεί ηα αξρεία E_ss_rr_oct.PLT πνπ πεξηιακβάλνπλ ερνγξάκκαηα γηα ηηο ζπρλφηεηεο απφ 125Hz κέρξη 4kHz, ζεκαληηθέο παξακέηξνπο θαη άιιεο πιεξνθνξίεο γηα ηνλ θάζε δέθηε. Επηιέγνπκε ην sum πνπ καο δίλεη απνηειέζκαηα γηα φιν ην θάζκα ζπρλνηήησλ απφ 125Hz έσο 4kHz. 8. Decays: δεκηνπξγεί ηα αξρεία E_ss_rr_INT.PLT καο δίλεη ηελ εμαζζέλεζε ησλ αθηίλσλ θαη γηα ηηο έμη νθηάβεο. 9. Echogram smoothing filter: δίλεη ηελ δπλαηφηεηα επηινγήο ησλ ζηαζεξψλ ρξφλνπ γηα θάζε κπάληα ζπρλνηήησλ γηα θάζε δέθηε ψζηε λα εμνκαιχλεηαη ην πξψηκν ερφγξακκα. Σηελ εηθφλα 9.4 πην θάησ θαίλεηαη ε δηεπαθή επηινγήο ζηαζεξψλ ρξφλνπ γηα θάζε δέθηε. Τν αξρηθφ ερφγξακκα εμνκαιχλεηαη απφ έλα θίιηξν ζην νπνίν δίλνπκε ηηο

119 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC 103 ζηαζεξέο ρξφλνπ. Επηιέγνπκε γηα ηηο ζπρλφηεηεο 125Hz κέρξη 4kHz ζηαζεξέο ρξφλνπ φπσο θαίλνληαη πην θάησ. Εηθφλα 9.4: Οη πξνεπηιεγκέλεο ζηαζεξέο ρξφλνπ γηα θάζε νθηάβα 10. Parameter map (Over all receivers): δίλεη ην αξρείν PARAMn_ss..PLT (n=1,2,3) πνπ απνζεθεχνληαη ηα δηαγξάκκαηα ησλ παξακέηξσλ πνπ επηιέγνληαη, φπσο θαίλεηαη ζηελ εηθφλα 9.5, γηα ηνπο δέθηεο πνπ επηιέγνληαη. Εηθφλα 9.5: Τν παξάζπξν Parameter overview 11. Parameter trend (Over all receivers Plot files): δίλεη ην αξρείν TRENDn_ss..PLT (n=1,2,3) πνπ απνζεθεχνληαη ηα δηαγξάκκαηα ησλ παξακέηξσλ πνπ επηιέγνληαη, φπσο θαίλεηαη ζηελ εηθφλα 9.6, γηα ηνπο δέθηεο πνπ επηιέγνληαη.

120 104 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Εηθφλα 9.6: Τν παξάζπξν Parameter trend Οη παξάκεηξνη πνπ επηιέγνληαη ζηηο 2 πην πάλσ παξάζπξα (εηθφλα 9.5 θαη 9.6) έρνπλ πεξηγξαθεί αλαιπηηθά ζηελ ελφηεηα 8.7 ηνπ θεθαιαίνπ RATI (Over all receivers Plot files): δεκηνπξγεί ην αξρείν RATI_ss.PLT, ζην νπνίν απνζεθεχνληαη δηαγξάκκαηα ησλ ηηκψλ ηνπ Rasti, ην νπνίν ππνινγίδεηαη απφ ηηο νθηάβεο ησλ 500Hz θαη 2kHz. Τν Rasti ππνινγίδεηαη πάληνηε αθφκα θαη αλ ε επηινγή απηή δελ είλαη επηιεγκέλε ή δελ δεηνχληαη ερνγξάκκαηα ησλ 500Hz θαη 2θHz θαη βξίζθεηαη ζην αξρείν PARAM_ss.PLT. 13. Absortion (Global statistics Plot files): δεκηνπξγεί ην αξρείν AB_ss.PLT ζην νπνίν απφ απνζεθεχνληαη ηα ηζηνγξάκκαηα κε ηνπο ζπληειεζηέο απνξξφθεζεο. 14. Free paths (Global statistics Plot files): δεκηνπξγεί ην αξρείν PATH_ss.PLT ζην νπνίν απνζεθεχνληαη ηα ηζηνγξάκκαηα free paths 15. Wall hits (Global statistics Plot files): δεκηνπξγεί ην αξρείν HIT_ss.PLT ζην νπνίν απνζεθεχνληαη ηα ζηαηηζηηθά απφ ηα θηππήκαηα ησλ αθηίλσλ ζηνπο ηνίρνπο. 16. RT overview (Global statistics Plot files): δεκηνπξγεί ην αξρείν RT_ss.PLT ζην νπνίν απνζεθεχνληαη νη γξαθηθέο παξαζηάζεηο ηνπ ρξφλνπ αληήρεζεο, ησλ ζπληειεζηψλ απνξξφθεζεο, ησλ αθηίλσλ πνπ ράλνληαη / απνξξνθνχληαη θαη άιισλ ζηαηηζηηθψλ πιεξνθνξηψλ. 17. Η επηινγή Post-processing (ave data for): δεκηνπξγεί ηα αξρεία E_ss_rr.ECH πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη κε ηελ κεηα-ακθησηηθή επεμεξγαζία. 9.3 Ενόηηηερ και ηύποι απσείυν Σην ινγηζκηθφ CATT Acoustic, ηα αξρεία πνπ δεκηνπξγνχληαη ή ρξεζηκνπνηνχληαη απφ ηελ θάζε ππνκνλάδα, δηαθνξνπνηνχληαη αλάινγα κε ηελ εξγαζία πνπ απηή εθηειεί. Ωζηφζν, ππάξρνπλ θαη θνηλνί ηχπνη αξρείσλ, ηα νπνία απεπζχλνληαη πξνο ην ρξήζηε. Η δπλαηφηεηα παξέκβαζεο ηνπ ρξήζηε πεξηνξίδεηαη ζε νξηζκέλνπο ηχπνπο αξρείσλ, αθνχ, θαηά ηελ εθηέιεζε ηνπ

121 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC 105 πξνγξάκκαηνο, δεκηνπξγνχληαη νξηζκέλα αξρεία κε απνθιεηζηηθφ ζθνπφ λα απνηειέζνπλ ηα δεδνκέλα εηζφδνπ κηαο επφκελεο ππνκνλάδαο. Σηελ εηθφλα 9.7 απεηθνλίδνληαη ηα πιήθηξα ησλ επηά ππνκνλάδσλ ηνπ πξνγξάκκαηνο. Ο ρξήζηεο παηψληαο ζε θαζέλα απφ απηά κεηαβαίλεη ζηελ αληίζηνηρε ππνκνλάδα. Ππόβλετη Πολλαπλέρ πηγέρ Καηεςθςνηικόηηηα Θέαζη/Δκηύπυζη γπαθημάηυν Μεηα-επεξεπγαζία Ιδιόηηηερ επιθανειών Ακολοςθιακή επεξεπγαζία Εηθφλα 9.7: Τα πιήθηξα ησλ επηά ππνκνλάδσλ φπσο εκθαλίδνληαη ζηελ κπάξα επηινγψλ ηνπ πξνγξάκκαηνο Καηεςθςνηικόηηηα πηγήρ Η ππνκνλάδα απηή δίλεη ζηνλ ρξήζηε ηε δπλαηφηεηα λα επηιέμεη ηελ θαηάιιειε ηχπν θαηεπζπληηθφηεηαο, αλάινγα κε ηελ πεγή πνπ ρξεζηκνπνηεί. Σηελ εηθφλα 9.8 απεηθνλίδεηαη ην παξάζπξν ηεο θαηεπζπληηθφηεηαο, φπσο εκθαλίδεηαη ζην πξφγξακκα. Σρήκα 9.8: Τν παξάζπξν ηνπ CATT Acoustic γηα ηελ πεγή θαηεπζπληηθφηεηαο D0.

122 106 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Σην θάθειν πνπ έρεη γίλεη ε εγθαηάζηαζε ηνπ πξνγξάκκαηνο ππάξρεη έλα ππνθάθεινο πνπ πεξηέρεη νξηζκέλα βαζηθά αξρεία θαηεπζπληηθφηεηαο. Ο ππνθάθεινο νλνκάδεηαη (D). Τα αξρεία πνπ πεξηέρεη ν ππνθάθεινο έρνπλ θαηαιήμεηο *.D0, *.D1 θαη *.D2, αλάινγα κε ηελ δηακφξθσζε ηεο θαηεπζπληηθφηεηαο πνπ έρεη ε πεγή, ηελ νπνία αληηπξνζσπεχνπλ. Παξάιιεια, ην πξφγξακκα παξέρεη ηε δπλαηφηεηα δεκηνπξγίαο ηέηνησλ αξρείσλ, κε ηελ πξνυπφζεζε φηη ππάξρνπλ ηα θαηάιιεια δεδνκέλα. Σε απηή ηελ πεξίπησζε ν ρξήζηεο εηζάγεη ηα δεδνκέλα κέζσ ελφο αξρείνπ *.TXT (αθνινπζψληαο ηελ απαηηνχκελε δηακφξθσζε). Επίζεο, έλαο αθφκε ηχπνο αξρείνπ είλαη ν *.PLT, πνπ ρξεζηκνπνηείηαη γηα αξρεία γξαθεκάησλ (plot-files) Ιδιόηηηερ επιθάνειαρ Η ζπγθεθξηκέλε ππνκνλάδα παξέρεη ζην ρξήζηε κηα βηβιηνζήθε κε ηηο ηδηφηεηεο ζπγθεθξηκέλσλ πιηθψλ, ηελ νπνία έρεη ηελ δπλαηφηεηα λα ηξνπνπνηήζεη θαη λα ελεκεξψζεη αλάινγα κε ηηο αλάγθεο ηνπ. Οκνίσο κε ηελ πξνεγνχκελε ππνκνλάδα, ζην θάθειν εγθαηάζηαζεο ηνπ πξνγξάκκαηνο ππάξρεη έλαο ππνθάθεινο κε ην φλνκα (ABLIB). Ο ππνθάθεινο απηφο πεξηέρεη έλα αξρείν ηχπνπ *.DAT, ην νπνίν είλαη ε πξναλαθεξζείζα βηβιηνζήθε. Σπγθεθξηκέλα, αλαθέξεη ην φλνκα ηεο επηθάλεηαο, κηα απιή πεξηγξαθή ηεο θαη ηνπο ζπληειεζηέο απνξξφθεζεο θαη δηάρπζήο ηεο, γηα θάζε νθηάβα, φπσο θαίλεηαη ζηελ εηθφλα 9.9. Αξρεία βηβιηνζήθεο ηέηνηνπ ηχπνπ ππάξρνπλ ζην δηαδίθηπν, ελψ παξέρεηαη ε δπλαηφηεηα ζην ρξήζηε λα δεκηνπξγήζεη έλα ηέηνην αξρείν πνπ λα πεξηιακβάλεη ηα επηζπκεηά πιηθά. Σπλεπψο, ε ππνκνλάδα έρεη ηελ δπλαηφηεηα αλάγλσζεο αιιά θαη δεκηνπξγίαο αξρείσλ ηχπνπ *.DAT. Εηθφλα 9.9: Τν παξάζπξν ηδηνηήησλ. Σην αξηζηεξφ γξάθεκα θαίλνληαη νη ζπληειεζηέο απνξξφθεζεο (Absorption coefficients) θαη ζην δεμί νη ζπληειεζηέο δηάρπζεο (Diffusion coefficients), ηεο ζπγθεθξηκέλεο επηθάλεηαο γηα θάζε νθηάβα.

123 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Ππόβλετη Η πξφβιεςε είλαη ε ζεκαληηθφηεξε ιεηηνπξγία ηνπ CATT Acoustic. Οη θχξηεο είζνδνη δεδνκέλσλ είλαη ηα αξρεία ηχπνπ *.GEO θαη *.LOC. Καη νη δχν ηχπνη δεκηνπξγνχληαη απφ ην ρξήζηε κε ηε βνήζεηα ηνπ ζπληάθηε (editor), πνπ παξέρεη ην πξφγξακκα. Ο πξψηνο ηχπνο δειψλεη αξρεία γεσκεηξίαο (geometry), πνπ αλαθέξνληαη ζην ρψξν πνπ εμεηάδεηαη, ελψ ν δεχηεξνο δειψλεη αξρεία ηνπνζεζίαο (location), πνπ αλαθέξνληαη ζηελ πεγή θαη ζην δέθηε. Η ππνκνλάδα ηεο πξφβιεςεο δεκηνπξγεί επίζεο έλα αξρείν ηχπνπ *.PRD ζην νπνίν απνζεθεχνληαη φιεο νη επηινγέο θαη νη ξπζκίζεηο ηνπ ρξήζηε γηα ην πξφγξακκα. Επηπιένλ ζαλ είζνδνη ρξεζηκνπνηνχληαη θαη ηα αξρεία βηβιηνζήθεο.*d0,.*d1, *.D2 θαη *.DAT ησλ δπν πξνεγνχκελσλ ελνηήησλ. Μεηά ηε είζνδν ησλ δεδνκέλσλ, ε ππνκνλάδα πξνρσξά ζηελ εθηέιεζε ηεο δηεξγαζίαο ηνπ ππνινγηζκνχ ησλ παξακέηξσλ. Τα παξαγφκελα αξρεία, πνπ απεπζχλνληαη πξνο ην ρξήζηε, είλαη ηχπνπ *.TXT θαη *.PLT. Αλαιπηηθφηεξα, ππάξρνπλ δπν αξρεία κε νλφκαηα GEOPLT.TXT θαη PREDPLT.TXT, ηα νπνία είλαη ιίζηεο θαηαγξαθήο ησλ παξαγφκελσλ PLT αξρείσλ. Η δηαθνξά ησλ δχν αξρείσλ, είλαη φηη ην GEOPLT.TXT δεκηνπξγείηαη φηαλ είλαη επηιεγκέλνο κφλν ν έιεγρνο γεσκεηξίαο (Geometry view/check), ελψ ην PREDPLT.TXT δεκηνπξγείηαη αληί απηνχ, φηαλ επηιεγεί ηνπιάρηζηνλ κηα απφ ηηο ηξεηο κεζφδνπο πξφβιεςεο, φπσο θαίλεηαη ζηελ δηεπαθή ηεο εηθφλαο Η δηαθνξά σο πξνο ην πεξηερφκελφ ηνπο είλαη φηη ην δεχηεξν πεξηιακβάλεη ζηε ιίζηα εθηφο απφ ηα αξρεία ηεο γεσκεηξίαο, ηα αξρεία ησλ ερεηηθψλ παξακέηξσλ [16]. Εηθφλα 9.10: Τν παξάζπξν ηεο ελφηεηαο πξφβιεςεο. Εθηφο απφ ηηο ηξεηο κεζφδνπο πξφβιεςεο, ππάξρεη θαη κηα απιή ιεηηνπξγία ειέγρνπ ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρψξνπ.

124 108 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Επηπιένλ, ηξία αθφκε αξρεία ηχπνπ *.ΤΧΤ, είλαη ηα παξαθάησ: E_ss_rr.ΤΧΤ: PARAM_ss.TXT: DEBUG.TXT: Δεκηνπξγείηαη θαηά ηελ εθηέιεζε ηεο πιήξνπο πξφβιεςεο θαη παξέρεη ηα αξηζκεηηθά απνηειέζκαηα θάζε δέθηε μερσξηζηά. Δειαδή, γηα θάζε δέθηε πνπ έρεη δεισζεί ζην αξρείν REC.LOC (Receiver location) δεκηνπξγείηαη έλα ηέηνην αξρείν. Σηε ζεκεηνγξαθία ηνπ πξνγξάκκαηνο νη πεγέο (ss) δειψλνληαη κε ηα ζχκβνια A0 έσο Z9 θαη νη δέθηεο (rr) κε ηνπο αξηζκνχο 00 έσο 99, φπσο θαίλεηαη θαη ζηελ εηθφλα Καηαγξάθεη ηα αξηζκεηηθά απνηειέζκαηα ηεο πιήξνπο πξφβιεςεο γηα φινπο ηνπο δέθηεο πνπ έρνπλ δεισζεί. Η δηαθνξά ηνπ κε ην πξνεγνχκελν είλαη φηη παξέρεη ζην ρξήζηε κηα ζπλνιηθή εηθφλα ησλ αξηζκεηηθψλ απνηειεζκάησλ θαη βνεζά ζηελ ζχγθξηζε ησλ ηηκψλ ησλ ερεηηθψλ παξακέηξσλ δηαθνξεηηθψλ ζέζεσλ δεθηψλ. Πεξηέρεη ρξήζηκεο πιεξνθνξίεο γηα ηε δηφξζσζε ηνπ θψδηθα. Εηθφλα 9.11: Τα παξάζπξα δήισζεο ησλ ελεξγψλ πεγψλ θαη δεθηψλ. Εθηφο φκσο απφ ηνπο παξαπάλσ ηχπνπο αξρείσλ, ε ππνκνλάδα ηεο πξφβιεςεο δεκηνπξγεί αξρεία πνπ απεπζχλνληαη ζε επφκελεο ππνκνλάδεο ή ζε άιια πξνγξάκκαηα. Απηά είλαη: E_ss_rr.ADD: Είλαη ερφγξακκα πνπ δεκηνπξγείηαη πξνθεηκέλνπ λα ρξεζηκνπνηεζεί ζηελ πξφζζεζε πεγψλ.

125 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC 109 RC.CMB: E_ss_rr.ECH: *.CAD: *.WRL: Πεξηέρεη δεδνκέλα γηα ηνλ ζπλδπαζκφ ησλ πεγψλ θαη πξννξίδεηαη γηα ρξήζε απφ ηελ ππνκνλάδα πξφζζεζεο πεγψλ. Είλαη ερφγξακκα πνπ δεκηνπξγείηαη γηα ηελ ακθησηηθή κεηα-επεμεξγαζία. Ελδηάκεζν αξρείν εμαγσγήο δεδνκέλσλ γηα ην ινγηζκηθφ AutoCAD Αξρείν εμαγσγήο ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρψξνπ γηα ηε γιψζζα πξνγξακκαηηζκνχ VRML Ππόζθεζη πολλαπλήρ πηγήρ Η ζπγθεθξηκέλε ππνκνλάδα αγλνείηαη ζηελ παξνχζα εξγαζία δηφηη ε πεγή πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη είλαη απιή. Επηγξακκαηηθά αλαθέξεηαη φηη ζαλ εηζφδνπο δέρεηαη ηα αξρεία E_ss_rr.ADD θαη RC.CMB. Δεκηνπξγεί αξρεία ηχπνπ *.TXT θαη *.PLT γηα ην ρξήζηε, ελψ δεκηνπξγεί θαη έλα αξρείν E_ss_rr.ECH πνπ πξννξίδεηαη γηα ηελ ππνκνλάδα ηεο ακθησηηθήο κεηάεπεμεξγαζίαο Αμθιυηική μεηά-επεξεπγαζία Η ππνκνλάδα ηεο ακθησηηθήο επεμεξγαζίαο είλαη ππεχζπλε γηα ηελ δεκηνπξγία αξρείσλ ήρνπ ηα νπνία θαηφπηλ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηε εηθνληθή αθξφαζε. Λφγσ ηεο πνιχπινθεο δηεξγαζίαο πνπ εθηειεί, αθ ελφο δηαηξείηαη ζε κηθξφηεξεο κνλάδεο θαη αθ εηέξνπ εκπιέθεηαη κε αξθεηνχο, δηαθνξεηηθνχο ηχπνπο αξρείσλ, αθνχ ηα δεδνκέλα πνπ παξάγεη είλαη ρξήζηκα θαη γηα πνιιά άιια πξνγξάκκαηα. Η ακθησηηθή κεηά-επεμεξγαζία ρσξίδεηαη ζε δπν κέξε, ζηελ κέηαεπεμεξγαζία θαη ηε Σπλέιημε, ηα παξάζπξα ησλ νπνίσλ θαίλνληαη ζηελ εηθφλα 9.12 πνπ αθνινπζεί.

126 110 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Εηθφλα 9.12: Τα παξάζπξα ηεο κέηα-επεμεξγαζίαο θαη ηεο ζπλέιημεο. Αξρηθά δεκηνπξγείηαη έλα αξρείν ηχπνπ *.PT ζην νπνίν απνζεθεχνληαη φιεο νη ξπζκίζεηο ηνπ ρξήζηε γηα ηελ ζπγθεθξηκέλε ππνκνλάδα. Καηά ηελ κέηα-επεμεξγαζία, ζαλ είζνδνη ρξεζηκνπνηνχληαη ην αξρείν E_ss_rr.ECH ηεο πξφβιεςεο θαη δχν αξρεία ηχπνπ *.DAT. Τν πξψην πξνέξρεηαη απφ ηνλ ππνθάθειν (HEADPHONE), ν νπνίνο πεξηέρεη αξρεία θίιηξσλ ηζνζηάζκηζεο αθνπζηηθψλ θαη ην δεχηεξν απφ ηνλ ππνθάθειν (HRTF), ν νπνίνο πεξηέρεη αξρεία HRTF βηβιηνζεθψλ. Τα αξρεία πνπ δεκηνπξγνχληαη είλαη γξαθήκαηα θξνπζηηθψλ απνθξίζεσλ θαη θακππιψλ εμαζζέλεζεο, ηχπνπ *.PLT. Επίζεο δεκηνπξγνχληαη αξρεία θξνπζηηθψλ απνθξίζεσλ ηχπνπ *.ML, πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηε δηακφξθσζε MLA ACII θαη ηχπνπ *.MAT πνπ ρξεζηκνπνηνχληαη ζηε δηακφξθσζε MATLAB. Τέινο, δεκηνπξγείηαη έλα αξρείν E_ss_rr_f.IM, πνπ πεξηέρεη δεδνκέλα θξνπζηηθήο απφθξηζεο θαη πξννξίδεηαη γηα ηελ ζπλέιημε. Η ππνδηεξγαζία ηεο ζπλέιημεο δέρεηαη ζαλ είζνδν ην αξρείν E_ss_rr_f.IM θαη έλα αξρείν ηχπνπ *.WAV, ην νπνίν είλαη αξρείν αλερντθνχ πιηθνχ. Αλερντθά αξρεία ππάξρνπλ ζηνλ ππνθάθειν (ANECHOIC) ηνπ πξνγξάκκαηνο. Η έμνδνο είλαη έλα αξρείν ηχπνπ *.WAV ην νπνίν ρξεζηκνπνηείηαη ζηελ εηθνληθή αθξφαζε [16].

127 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Παπαηήπηζη / Εκηύπυζη γπαθημάηυν Η ππνκνλάδα ηεο παξαηήξεζεο / εθηχπσζεο γξαθεκάησλ είλαη απηή πνπ δηαρεηξίδεηαη φια ηα αξρεία ηχπνπ.*plt ηα νπνία φπσο ήδε έρεη αλαθεξζεί παξάγνληαη απφ φιεο ηηο ππφινηπεο ππνκνλάδεο εθηφο απηήο ησλ ηδηνηήησλ επηθάλεηαο. Ο ξφινο ηεο είλαη πνιχ ζεκαληηθφο αθνχ δίλεη ζην ρξήζηε ηε δπλαηφηεηα παξαηήξεζεο θαη ειέγρνπ φισλ ησλ ελεξγεηψλ ηνπ πνπ αθνξνχλ ην πξφγξακκα. Εθηφο ησλ PLT αξρείσλ, έρεη ηε δπλαηφηεηα εμαγσγήο ησλ γξαθεκάησλ ζε αξρείν ηχπνπ *.BMP γηα ρξήζε απφ νπνηνδήπνηε πξφγξακκα επεμεξγαζίαο εηθφλαο θαη αξρείσλ ηχπνπ *.EP, ζαλ αξρείν postscript. Επίζεο, δεκηνπξγεί ιίζηεο ησλ παξαγφκελσλ PLT ζε αξρεία ηχπνπ *.TXT, ελψ κπνξεί λα αλαπαξάγεη θαη αξρεία ηχπνπ *.WAV. Σηελ εηθφλα 9.13 απεηθνλίδεηαη ε ζπιινγή ησλ πιήθηξσλ πνπ εκθαλίδεηαη, φηαλ θιεζεί απφ ην ρξήζηε ή απφ ην πξφγξακκα, ε ππνκνλάδα ηεο παξαηήξεζεο / εθηχπσζεο γξαθεκάησλ Απιζη. Πάνυ Πεπιζηποθή (3D) Δπόμ. Δπόμ. Παίξε Βήμα Απόζηαζη Γεξιά Κάηυ Πποηγ. Πποηγ. WAV (3D) Φακόρ + - (camera) Κίνηζη (3D) Σηποθή (3D camera) Απσείο Δικόνα Δζηίαζη (2D) Εηθφλα 9.13: Η ζπιινγή πιήθηξσλ γηα ηελ ζέαζε ησλ γξαθεκάησλ Σην πξψην πεδίν ν ρξήζηεο έρεη ηε δπλαηφηεηα λα απμνκεηψλεη ην βήκα ησλ κεηαβνιψλ (απφζηαζεο, εζηίαζεο, πεξηζηξνθήο θαη θίλεζεο). Σην δεχηεξν πεδίν απμνκεηψλεη ηελ απφζηαζε φηαλ ην γξάθεκα είλαη ηξηζδηάζηαην, ελψ φηαλ απηφ είλαη δπν δηαζηάζεσλ απμνκεηψλεη ηελ εζηίαζε. Σην ηξίην πεδίν ν ρξήζηεο κεηαβάιιεη ηελ γσλία ηνπ θαθνχ, φηαλ έρεη επηιέμεη ηελ νπηηθή γσλία κεραλή ιήςεο. Σην ηέηαξην πεδίν ν ρξήζηεο κπνξεί λα θηλείηαη αξηζηεξά, δεμηά, πάλσ θαη θάησ, ζηα ηξηζδηάζηαηα γξαθήκαηα. Σην πέκπην πεδίν παξέρεηαη ε δπλαηφηεηα πεξηζηξνθήο ζε ηξηζδηάζηαην γξάθεκα, ελψ αλ ν ρξήζηεο επηιέμεη πεξηήγεζε ηνπ γξαθήκαηνο κέζα απφ ηελ νπηηθή γσλία κηαο κεραλήο ιήςεο, ηα ίδηα πιήθηξα αληηζηνηρνχλ ζε απιή ζηξνθή. Τα δπν επφκελα πεδία δηαζέηνπλ πιήθηξα κεηάβαζεο ζε πξνεγνχκελα θαη επφκελα αξρεία θαη εηθφλεο ηνπ ίδηνπ αξρείνπ αληίζηνηρα. Τν ηειεπηαίν πεδίν πεξηέρεη έλα πιήθηξν πνπ «εθηειεί» έλα αξρείν ήρνπ ηχπνπ WAV, φηαλ απηφ είλαη «ζπζρεηηζκέλν» κε θάπνηα απφ ηηο εηθφλεο ηνπ εμεηαδφκελνπ γξαθήκαηνο Ακολοςθιακή επεξεπγαζία Η ζπγθεθξηκέλε ππνκνλάδα πέξαλ ηνπ δηθνχ ηεο αξρείνπ ξπζκίζεσλ δηαβάδεη θαη κηα πνηθηιία άιισλ αξρείσλ αλάινγα κε ην πνηα ππνκνλάδα εθηειείηαη ζην ζελάξην. Τν αξρείν ηχπνπ *.EQ πεξηέρεη φιε ηελ πιεξνθνξία γηα ηελ ζεηξά εθηέιεζεο ησλ εξγαζηψλ θαη δελ είλαη πξνζβάζηκν απφ ην ρξήζηε.

128 112 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC Εηθφλα 9.14: Τν παξάζπξν ηεο ππνκνλάδαο αθνινπζηαθήο επεμεξγαζίαο 9.4 Αςηόνομερ εθαπμογέρ Σηε ζεκεξηλή ηνπ κνξθή, ην ινγηζκηθφ CATT Acoustic πέξαλ ηεο βαζηθήο εθαξκνγήο πνπ πεξηγξάθεθε παξαπάλσ θαη ελεξγνπνηείηαη απφ ην εθηειέζηκν αξρείν Catt32.exe θαη ηνπ ζπληάθηε πνπ ελεξγνπνηείηαη απφ ην εθηειέζηκν αξρείν Catted32.exe παξέρεη δχν αθφκε αλεμάξηεηεο εθαξκνγέο. Η πξψηε εθαξκνγή νλνκάδεηαη CATT PLT-Viewer. Ελεξγνπνηείηαη απφ ην εθηειέζηκν αξρείν CATTPLT32.EXE θαη είλαη ηαπηφζεκε κε ηελ ππνκνλάδα παξαηήξεζεο / εθηχπσζεο γξαθεκάησλ. Σθνπφο ηεο είλαη λα ιεηηνπξγεί απηφλνκα, ρσξίο λα απαηηείηαη ε εγθαηάζηαζε νιφθιεξνπ ηνπ πξνγξάκκαηνο, νχησο ψζηε ν ρξήζηεο λα παξνπζηάδεη ηα απνηειέζκαηα ηεο εξγαζίαο ηνπ κε ηε βνήζεηα νπνηνπδήπνηε ππνινγηζηή. Η δεχηεξε εθαξκνγή νλνκάδεηαη CATT 3D-Viewer v7.2l, ελεξγνπνηείηαη απφ ην εθηειέζηκν αξρείν CATTOGL32.EXE θαη δίλεη ζην ρξήζηε ηε δπλαηφηεηα ηεο ηξηζδηάζηαηεο ζέαζεο ηνπ ρψξνπ. Αλαιπηηθφηεξα, ε εθαξκνγή δέρεηαη ζαλ είζνδν αξρεία ηχπνπ *.OGL, ηα νπνία δεκηνπξγνχληαη απφ ηελ θχξηα εθαξκνγή θαηά ηελ εθηέιεζε ηνπ ειέγρνπ γεσκεηξίαο. Σην ρξήζηε παξέρεη ηε δπλαηφηεηα θσδηθνπνίεζεο ηνπ ρξψκαηνο ησλ επηθαλεηψλ, πξνζζήθεο θσηηζκνχ, κεηαθίλεζεο απφ ηε κηα ζέζε δέθηε ζηε επφκελε κε θίλεζε, εθηέιεζεο αξρείσλ WAV, παξνπζίαζεο ηνπ ρψξνπ κε πεξηήγεζε θαη πξνζζήθεο ήρνπ, κέζα απφ πξνεπηιεγκέλεο ζέζεηο αθξναηψλ.

129 ΣΟ ΛΟΓΙΜΙΚΟ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ CATT ACOUTIC 113 Εηθφλα 9.15: Τα εθηειέζηκα αξρεία ησλ ηεζζάξσλ εθαξκνγψλ ηνπ CATT Acoustics, φπσο εκθαλίδνληαη ζηνλ θαηάινγν ηεο εγθαηάζηαζεο ηνπ πξνγξάκκαηνο

130 114 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ Κεθάλαιο Δέκαηο 10. Το Μαπκίδειο Θέαηπο Πάθος: Υλοποίηζη πποζομοίυζηρ 10.1 Γενικά Τν Μαξθίδεην Θέαηξν Πάθνπ είλαη έλα ρώξνο όγθνπ πεξίπνπ 2200m 3 θαη ρσξεηηθόηεηαο 410 ζέζεσλ. Τν πάησκα είλαη θαιπκκέλν από ιεπηή κνθέηα, ελώ ηα θαζίζκαηα ηνπ είλαη μύιηλα κε βεινύδηλε επέλδπζε. Οη ηνίρνη πίζσ, δεμηά θαη αξηζηεξά ηνπ ρώξνπ ησλ θαζηζκάησλ θαζώο θαη ην ηαβάλη, είλαη επελδπκέλνη κε απνξξνθεηηθέο θαη αλαθιαζηηθέο νζόλεο, πάλει, ελώ ν ηνίρνο πίζσ θαη ζηα πιάγηα ηεο ζθελήο είλαη βακκέλνο κε ιεπθό ρξώκα. Σηνλ ηνίρν απέλαληη από ηελ ζθελή (πίζσ από ηα θαζίζκαηα) ππάξρεη γπάιηλν παξάζπξν ηνπ δσκαηίνπ πξνβνιώλ. Οη έμη πόξηεο (δύν δεμηά θαη δύν αξηζηεξά ζην ρώξν ηνπ αθξναηεξίνπ, κηα δεμηά θαη αξηζηεξά ηεο ζθελήο), είλαη θαιπκκέλεο κε βαξηά βεινύδηλε θνπξηίλα θαη ε ζθελή πνπ είλαη κηα από ηηο θύξηεο αλαθιαζηηθέο επηθάλεηεο, είλαη επίζεο μύιηλε. Εηθόλα 10.1α: Άπνςε ηνπ εζσηεξηθνύ ρώξνπ ηνπ Μαξθηδείνπ Θεάηξνπ Πάθνπ θνηηάδνληαο από ηελ ζθελή

131 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ 115 Εηθόλα 10.1β: Άπνςε ηνπ εζσηεξηθνύ ρώξνπ ηνπ Μαξθηδείνπ Θεάηξνπ Πάθνπ θνηηάδνληαο πξνο ηελ ζθελή.

132 116 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ 10.2 Υλοποίηζη πποζομοίυζηρ Τν δηάγξακκα ησλ δηαθόξσλ εξγαζηώλ ηεο πινπνίεζεο θαίλεηαη ζην επόκελν ζρήκα. Σρήκα 10.1: Δηάγξακκα ξνήο ησλ απαηηνύκελσλ εξγαζηώλ γηα ηελ ηξηζδηάζηαηε απεηθόληζε θαη ηελ αθνπζηηθή πξνζνκνίσζε ηνπ Μαξθηδείνπ Θεάηξνπ Πάθνπ. Αθνινπζεί αλάιπζε ησλ επηκέξνπο βεκάησλ πινπνίεζε ηεο ηξηζδηάζηαηεο απεηθόληζεο θαη ηεο αθνπζηηθήο πξνζνκνίσζεο ηνπ Μαξθηδείνπ Θεάηξνπ Πάθνπ Απσιηεκηονικά ζσέδια Τα αξρηηεθηνληθά ζρέδηα πνπ ρξεζηκνπνηήζεθαλ γηα ηελ εμαγσγή ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ζεάηξνπ βξέζεθαλ ζην Τκήκα Πνιηηηζηηθώλ Υπεξεζηώλ ηνπ Δεκαξρείνπ ηεο Πάθνπ. Σπγθεθξηκέλα, βξέζεθαλ ηα ζρέδηα ησλ θαηόςεσλ ηνπ ηζνγείνπ πνπ πεξηιακβάλεη ηνλ εζσηεξηθό ρώξν ηνπ ζεάηξνπ. ηνπο θνηλόρξεζηνπο ρώξνπο θαη ηνλ πξώην όξνθν ηνπ ζεάηξνπ πνπ πεξηιακβάλεη ηα δσκάηηα ησλ

133 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ 117 εζνπνηώλ πάλσ από ηελ ζθελή θαη ην δσκάηην πξνβνιώλ. Όια ηα ζρέδηα είλαη ππό θιίκαθα 1:100. Γηα ηελ αθνπζηηθή κειέηε ρξεζηκνπνηείηαη κόλν ν εζσηεξηθόο ρώξνο ηνπ ζεάηξνπ, δειαδή ν ρώξνο πνπ πεξηιακβάλεη ηελ ζθελή θαη ην αθξναηήξην πνπ βξίζθνληαη ηα θαζίζκαηα Εξαγυγή ζημείυν Η εμαγσγή ζεκείσλ είλαη κηα από ηηο δπζθνιόηεξεο εξγαζίεο θαηά ηε θάζε ηεο πινπνίεζεο. Όζν πην ιεπηνκεξήο είλαη ε κειέηε ηνπ ζρεδίνπ, άξα θαη κεγαιύηεξνο ν αξηζκόο ησλ εμαγόκελσλ ζεκείσλ ηόζν πην πηζηό πξνο ηελ πξαγκαηηθόηεηα είλαη ην γεσκεηξηθό κνληέιν. Η εμαγσγή ησλ ζεκείσλ κπνξεί λα ρσξηζηεί ζε δπν ζηάδηα: 1. Αξρηθά επηιέγνληαη ηα ζεκεία πνπ πξόθεηηαη λα εμαρζνύλ από ην αξρηηεθηνληθό ζρέδην (από απηό ην ζηάδην θαζνξίδεηαη θαη ε ιεπηνκέξεηα ηνπ κνληέινπ) θαη 2. Μεηξώληαη ή ππνινγίδνληαη νη ζπληεηαγκέλεο θάζε ζεκείνπ. Τν δεύηεξν ζηάδην είλαη εμίζνπ ζεκαληηθό δηόηη νη ιαλζαζκέλεο ζπληεηαγκέλεο νδεγνύλ ζην νξηζκό ιαλζαζκέλσλ ζεκείσλ θάηη πνπ αιινηώλεη ηε κνξθή ηνπ κνληέινπ. Σηελ εηθόλα α) ηνπ ζρήκαηνο 10.2 παξαθάησ θαίλεηαη ε δηαδηθαζία ηεο εμαγσγήο ησλ ζεκείσλ από ην αξρηηεθηνληθό ζρέδην. Σεκεηώλνληαη επάλσ ζην ζρέδην ηα ζεκεία (ζπληεηαγκέλεο x, y, z), γίλεηαη απαξίζκεζε ησλ ζεκείσλ απηώλ θαη ηέινο γίλεηαη εηζαγσγή ηνπο ζην αξρείν Master.geo ηνπ Catt-Acoustic θαη εθηειείηαη ε ιεηηνπξγία Geometry view/check. Σηε εηθόλα β) ηνπ ζρήκαηνο 10.2 θαίλεηαη έλα PLT αξρείν πνπ βνεζά ην ρξήζηε λα ειέγρεη ηελ πξόνδν θαη ηελ νξζόηεηα ηεο εξγαζίαο ηνπ. α) β) Εηθόλα 10.2: Η θάηνςε ηνπ αξρηηεθηνληθνύ ζρεδίνπ θαη ην ηξηζδηάζηαην κνληέιν πνπ δεκηνπξγήζεθε ζηνλ ππνινγηζηή

134 118 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ Ειζαγυγή γευμεηπίαρ μέζυ ηος CATT Editor Η εηζαγσγή ηεο γεσκεηξίαο ζην CATT Acoustics γίλεηαη κέζσ ηνπ ζπληάθηε (editor) πνπ δηαζέηεη ην πξόγξακκα, αθνινπζώληαο ζπγθεθξηκέλνπο θαλόλεο ζύληαμεο. Επεηδή ν ρώξνο καο είλαη ζπκκεηξηθόο έγηλε ρξήζε ηεο δήισζεο mirror θαη εηζήρζεζαλ ηα κηζά ζεκεία γηα ην ζρεδηαζκό ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρώξνπ. Τν αξρείν πνπ δεκηνπξγήζεθε είλαη ην αξρείν master.geo πνπ είλαη ην βαζηθό αξρείν ηεο γεσκεηξίαο θαη πεξηιακβάλεη: a. Tελ δήισζε Mirror , πνπ δίλεη ηε δπλαηόηεηα θαηνπηξηζκνύ δπν ρηιηάδσλ ζεκείσλ ή γσληώλ (corners) θαη ρηιίσλ επηπέδσλ (planes). b. Tε δήισζε ησλ ζπληειεζηώλ απνξξόθεζεο θαη δηάρπζεο ησλ πιηθώλ γηα ηηο ζπρλόηεηεο ησλ 125, 250, 500, 1k, 2k, 4k Hz αληίζηνηρα [21]: AB audience_full = < > AB audience_empty = < > AB ixoaporofitiki_othoni_panel = < > AB acoustic_ceiling_tiles = < > AB plywood_panel = < > AB wood_panel = < > AB toixos_bammenos = < > AB toixos_abafos = < > AB gipsosovas_koufios = < > AB gipsosovas_se_toixo = < > AB novopan_10xil_adro_se_diakeno 50xil = < > AB novopan_8xil_se_diakeno_20xil_ialovamvaka = < > AB novopan_20xil_se_mpeton = < > AB moketa_lepti_se_dapedo = < > AB moketa paxia_se_dapedo = < > AB marmaro = < > AB kourtina_veloudini_varia = < > AB kourtina_vamvakeri = < > AB parathiro_gialino = < > AB ksilini_skini = < > AB ksilino_dapedo = < > AB plastiko_dapedo = < > AB parke_se_dapedo = < > AB mosaiko_dapedo = < > AB ksilini_porta = < > AB gipsosanido = < > c. Τνπο νξηζκνύο (θαξηεζηαλέο ζπληεηαγκέλεο) 201 ζεκείσλ. d. Τελ δήισζε ησλ 52 PLANE, δειαδή ησλ ζεκείσλ πνπ απνηεινύλ θάζε επηθάλεηα, πνπ είλαη απαξαίηεηε γηα ηνλ ζρεδηαζκό ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρώξνπ.

135 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ Πποζθήκη ιδιοηήηυν επιθανειών Αθνύ εηζαγάγνπκε ηελ γεσκεηξία ηνπ ρώξνπ θαη νξίζνπκε ηηο επηθάλεηεο πνπ ζα ρξεζηκνπνηήζνπκε νξίδνπκε ηα ραξαθηεξηζηηθά απνξξόθεζεο θαη δηάρπζεο γηα ηελ θάζε κηα από απηέο. Ο ρξήζηεο πξνζπαζεί λα δώζεη ζε θάζε επηθάλεηα ραξαθηεξηζηηθά όκνηα ή παξαπιήζηα ηεο πξαγκαηηθόηεηαο. Η δηαδηθαζία απηή έρεη δπν ζηάδηα:. 1. Αξρηθά, ν ρξήζηεο δεκηνπξγεί έλα θαηάινγν πιηθώλ ζην Master.geo κε ηε δήισζε AB όπσο θαίλεηαη θαη ζηνλ θώδηθα παξαθάησ: AB toixos_bammenos = < > όπνπ δειώλεη ην όλνκα ηνπ πιηθνύ θαη κέζα ζε αγθύιεο ηνπο ζπληειεζηέο απνξξόθεζεο γηα θάζε κηα από ηηο δώλεο ζπρλνηήησλ ησλ 125, 250, 500, 1k, 2k, 4k Hz. Οη ζπληειεζηέο δηάρπζεο κπνξνύλ λα δεισζνύλ είηε ζηε ζπλέρεηα κε ηε πξνζζήθε ηνπ θώδηθα: L < >, είηε ζηελ εληνιή General settings, ζην πεδίν Diffuse reflection, επηιέγνληαο ην urface default. Σηε δηεπαθή απηή ν ρξήζηεο κπνξεί λα νξίζεη πξνεπηιεγκέλνπο ζπληειεζηέο δηάρπζεο γηα ηηο επηθάλεηεο, όπνπ δελ έρνπλ νξηζηεί, όπσο θαίλεηαη θαη ζηε εηθόλα 10.3 Εηθόλα 10.3: Τν παξάζπξν νξηζκνύ ησλ ζπληειεζηώλ δηάρπζεο. 2. Σην δεύηεξν ζηάδην, αθνύ δεκηνπξγεζεί ε ιίζηα ησλ πιηθώλ ή ην αξρείν DAT, ν ρξεζηήο απνδίδεη ζε θάζε επηθάλεηα ηεο ηδηόηεηεο πνπ επηζπκεί. Απηό γίλεηαη ζην αξρείν Master.geo (αιιά θαη ζηα ππόινηπα αξρεία γεσκεηξίαο αλ ππάξρνπλ) ζηε δήισζε ησλ planes. Εθεί ζε θάζε νξηζκό επηθάλεηαο, ζην ηειεπηαίν πεδίν, γξάθεη ην όλνκα ηνπ πιηθνύ πνπ επηζπκεί γηα ηελ ζπγθεθξηκέλε επηθάλεηα όπσο θαίλεηαη θαη ζην παξαθάησ θνκκάηη θώδηθα. [23 parathiro / / parathiro_gialino ]

136 120 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ Σηελ παξνύζα εξγαζία ρξεζηκνπνηνύκε ην δεύηεξν ζηάδην ηεο δηαδηθαζίαο πξνζζήθεο ησλ ηδηνηήησλ ησλ επηθαλεηώλ Εκηέλεζη Geometry view/check Αθνύ εηζάγνπκε ηε γεσκεηξία ηνπ ρώξνπ αθνινπζεί ε εθηέιεζε ηνπ ειέγρνπ ηεο γηα δηαπίζησζε ηπρόλ ζθαικάησλ. Σηελ εηθόλα 10.4 απεηθνλίδεηαη ε δηεπαθή κε ηηο επηινγέο πνπ παξέρνληαη ζην ρξήζηε, όπνπ θαίλνληαη επηιεγκέλεο απηέο πνπ ρξεζηκνπνηνύκε. Εηθόλα 10.4: Τν παξάζπξν επηινγώλ ηνπ ειέγρνπ γεσκεηξίαο. Παξαθάησ εμεγνύκε ηηο επηινγέο πνπ ρξεζηκνπνηνύκε από ηo πην πάλσ παξάζπξν: 1. haded: Δεκηνπξγεί ην αξρείν HADED.PLT. Δίλεη ζην ρξήζηε κηα ζπλνιηθή εηθόλα ηνπ ππό θαηαζθεπή ρώξνπ θαη ηνλ βνεζά λα εληνπίζεη θελά θαη αζπλέρεηεο ηνπ ρώξνπ. 2. Corner info: Δεκηνπξγεί ην αξρείν COINFO.PLT. ην νπνίν απεηθνλίδεη όια ηα ζεκεία ηνπ κνληέινπ θαη βνεζά ην ρξήζηε ζηνλ εληνπηζκό ιαζώλ. 3. Plane info: Δεκηνπξγεί ην αξρείν PLINFO.PLT. Σην αξρείν απηό, ν ρξήζηεο έρεη ηε δπλαηόηεηα λα εμεηάδεη κηα πξνο κηα ηηο επηθάλεηεο θαη ηηο αλαθιάζεηο ηνπο (δειαδή νη επηθάλεηεο απηέο λα αλαθινύλ ην ήρν πξνο ηελ ζσζηή θαηεύζπλζε) πξνθεηκέλνπ λα εληνπίζεη θάπνην ιάζνο. Σε θάζε επηθάλεηα εκθαλίδνληαη ηα πιήξε ζηνηρεία, δειαδή ν αξηζκόο θαη ην όλνκα κε ην νπνίν δειώζεθε, ην εκβαδόλ ηεο θαη νη ζπληειεζηέο απνξξόθεζεο θαη δηάρπζεο πνπ ηεο έρνπλ απνδνζεί. 4. Four views: Δεκηνπξγεί ην αξρείν VIEW4.PLT. Τν αξρείν απηό παξνπζηάδεη ηέζζεξηο όςεηο ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρώξνπ, ζηνπο άμνλεο Φ-Υ, Ζ-Φ θαη Φ-Υ θαζώο θαη ην closed model ηνπ ρώξνπ.

137 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ ource info: Δεκηνπξγεί ην αξρείν RCINFO.PLT, ην νπνίν δίλεη πιεξνθνξίεο γηα ηελ θάζε πεγή πνπ νξίδνπκε. Δίλεη ηε ζέζε ηεο πεγήο (ζπληεηαγκέλεο Φ, Υ, Ζ), ηνλ ηύπν ηεο (παληνθαηεπζπληηθή ή κνλνθαηεπζπληηθή),θαη ηελ θαζπζηέξεζε ηεο. 6. Create file: Δεκηνπξγεί ην αξρείν θεηκέλνπ DEBUG.TXT ην νπνίν απαξηζκεί όια ηα ιάζε πνπ εληνπίδνληαη ζηε θαηαζθεπή ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρώξνπ, (εθηελέζηεξε αλάιπζε γίλεηαη ζηελ ελόηεηα ). 7. Closed model: Απηή ε επηινγή ρξεζηκνπνηείηαη γηαηί ην κνληέιν καο είλαη έλαο θιεηζηόο ρώξνο. Με ηελ επηινγή απηή γίλεηαη έιεγρνο γηα ηελ νξζόηεηα ηεο γεσκεηξίαο ηνπ ρώξνπ, αθνύ θαη αλ έλα κνληέιν θαίλεηαη θιεηζηό κπνξεί λα βξεζεί όηη είλαη αλνηρηό αλ ε γεσκεηξία πεξηιακβάλεη ιάζε (επηθαιππηόκελεο επηθάλεηεο, ιαλζαζκέλεο αλαθιάζεηο θ.α) Σηηο εηθόλεο 10.5α,β,γ,δ,ε πνπ αθνινπζνύλ παξνπζηάδνληαη ηα πέληε αξρεία (plot-files) πνπ δίλνπλ νη πέληε πξώηεο επηινγέο γηα ηε γεσκεηξία ηνπ ρώξνπ. Εηθόλα 10.5α: Τν αξρείν HADED.PLT όπνπ απεηθνλίδεηαη ν ρώξνο ηνπ ζεάηξνπ

138 122 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ Εηθόλα10.5β: Τν αξρείν COINFO.PLT όπνπ απεηθνλίδεηαη ν ρώξνο ηνπ ζεάηξνπ

139 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ 123 Εηθόλα 10.5γ: Τν αξρείν PLINFO.PLT όπνπ απεηθνλίδεηαη ν ρώξνο ηνπ ζεάηξνπ Εηθόλα 10.5δ: Τν αξρείν VIEW4.PLT. όπνπ απεηθνλίδεηαη ν ρώξνο ηνπ ζεάηξνπ

140 124 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑΣΡΟ ΠΑΦΟΤ: ΤΛΟΠΟΙΗΗ ΠΡΟΟΜΟΙΩΗ Εηθόλα 10.5ε: Τν αξρείν RCINFO.PLT. όπνπ θαίλνληαη ηα δεδνκέλα ηεο πεγήο Οπηικόρ έλεγσορ γευμεηπίαρ Αθνύ ηειεηώζνπκε κε ηελ εηζαγσγή ηεο γεσκεηξίαο ζην ζπληάθηε (editor) ηνπ πξνγξάκκαηνο, απνζεθεύνπκε θαη ηξέρνπκε ην αξρείν, παηώληαο save and run ζηε δηεπαθή prediction, όπσο απηή δείρλεηαη θαη πην θάησ:

141 ΣΟ ΜΑΡΚΙΔΕΙΟ ΘΕΑ&S