Ι-Β ΔΟΕ και Διεθνείς Συμβάσεις Εργασίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Ι-Β ΔΟΕ και Διεθνείς Συμβάσεις Εργασίας"

Transcript

1 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ τάλοιπο της αποικιοκρατικής εποχής. Ισχυρίζεται ότι η ύπαρξη «ισχυρής εξουσίας» αποτελεί δομική αναγκαιότητα για τις χώρες του τρίτου κόσμου, ενώ οι ανεπτυγμένες χώρες μπορούν να κάνουν και χωρίς αυτήν, αλλά και ότι η δυτικής αντίληψης δημοκρατία ενδέχεται να καθυστερήσει την οικονομική ανάπτυξη και να διαιωνίσει την εξάρτηση των φτωχών χωρών 71. Τα διεθνή κείμενα, πάντως, το τελευταίο διάστημα ρητά και συνεχώς δηλώνουν την έλλειψη οποιασδήποτε ιεράρχησης ή ουσιώδους νομικής διαφοράς μεταξύ ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, ενώ η οικονομική ανάπτυξη πάντοτε τίθεται ως μέσο για την πλήρη ικανοποίηση τους και όχι ως αυτοσκοπός 72. Μάλιστα, η συμπληρωματικότητα τους συνήθως αποδίδεται στην κοινή στήριξη τους στην αρχή της ανθρώπινης αξίας. Κατά την διατύπωση της Διακήρυξης της Βιέννης (1993), η οποία αποτελεί το χαρακτηριστικότερο διεθνές κείμενο προς την κατεύθυνση αυτή, «όλα τα δικαιώματα πηγάζουν από την έμφυτη σε κάθε άνθρωπο αξία και αξιοπρέπεια (...). Δημοκρατία, ανάπτυξη και σεβασμός προς τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες αλληλεξαρτώνται και αλληλοενισχύονται. (...) Όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι καθολικά, αδιαίρετα, αλληλοεξαρτώμενα και αλληλοσυνδεόμενα. Η διεθνής κοινότητα πρέπει να τα αντιμετωπίζει σφαιρικά και σε ίση βάση, με τον ίδιο τρόπο και την ίδια έμφαση» 73. Ι-Β ΔΟΕ και Διεθνείς Συμβάσεις Εργασίας Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας είναι ο πρώτος διεθνής οργανισμός που είχε ως κύριο στόχο την προαγωγή των συμφερόντων των εργαζομένων 74 και ο σημαντικότερος διεθνής θεσμός προστασίας των εργασιακών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων 75. Περιλαμβάνει το κράτη-μέλη, το σύνολο δηλαδή σχεδόν των 71. Ομιλία του 1994, στα πλαίσια μιας διάσκεψης του Just World Trust στην Kyala Lumpur, όπως παρατίθεται από τον T. C. Tan, Rethinking Human Rights, University of Technology, Malaysia, Koala Lumpur, Internet list PSRT-L, Βλ., ενδεικτικά, τη Διακήρυξη του δικαιώματος στην ανάπτυξη (όπως ψηφίσθηκε από την Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις , Res. 41/128) άρθρο 2, παρ. 1: «Ο άνθρωπος είναι το κεντρικό υποκείμενο της ανάπτυξης και πρέπει να είναι ενεργός συμμέτοχος και επωφελούμενος από αυτήν.» 73. Vienna Declaration and Program of Action, Παγκόσμια Διάσκεψη για τα ατομικά δικαι - ματα της Βιέννης, Βλ. ιδίως το προοίμιο και την παρ. 8, πρβλ. την Διακήρυξη της Κοπεγχάγης (A/CONF.166/ ) και τα κείμενα της Διάσκεψης για το περιβάλλον και την ανάπτυξη (Rio de Janeiro, 3-14 Ιουνίου 1992). 74. Βλ., αντί άλλων, Αν. Πετρόγλου, Το έργον της ΔΟΕ εις τον τομέα Κοινωνικής Ασφαλείας, ΕΔΚΑ 1989, Βλ. σχετικά L. Picard, Ο ρόλος της ΔΟΕ στην εφαρμογή των κοινωνικών δικαιωμάτων, σε Ν. Αλιπράντη, (επιμ.) Τα κοινωνικά δικαιώματα σε υπερεθνικό επίπεδο ανά τον κόσμο, Παπαζήσης, Αθήνα, 2008, 175, Α. Αnastassi, Κοινωνικά δικαιώματα (της ΔΟΕ) και διεθνείς 53

2 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ κρατών του ΟΗΕ και έχει στο ενεργητικό της γύρω στις 190 Διεθνείς Συμβάσεις Εργασίας. Η Συνθήκη των Βερσαλλιών, η οποία και την συνέστησε 76, διακήρυξε ότι η αδυναμία έστω και ενός κράτους να καθιερώσει ανθρώπινες συνθήκες εργασίας αποτελεί εμπόδιο για την ανάλογη προσπάθεια όλων των εθνών του κόσμου 77. Τα ανθρωπιστικά και διεθνιστικά αυτά χαρακτηριστικά, επιβεβαιώθηκαν και στην Διεθνή Συνδιάσκεψη της Φιλαδέλφειας (1944), η οποία και συνέταξε το νέο, τροποποιημένο καταστατικό («Σύνταγμα») της Οργάνωσης. Η διακήρυξη της Φιλαδέλφειας επαναβεβαίωσε την καταστατική αρχή ότι η εργασία δεν αποτελεί απλώς εμπόρευμα και αναγνώρισε ως σκοπό της τον αγώνα κατά της ανάγκης. Η ΔΟΕ είναι οργανωμένη με βάση την ισότιμη τριμερή εκπροσώπηση κυβερνήσεων, εργοδοτών και εργαζομένων. Αυτό ισχύει τόσο για τα καταστατικά της όργανα όσο και για τα όργανα ελέγχου εφαρμογής των συνθηκών. Στα πρώτα συγκαταλέγονται η Γενική Διάσκεψη, το Διοικητικό Συμβούλιο και το Διεθνές Γραφείο Εργασίας. Η Γενική Διάσκεψη είναι το ανώτερο από αυτά και συγκροτείται από τέσσερις αντιπροσώπους από κάθε χώρα-μέλος, ήτοι δύο εκπροσώπους της κυβέρνησης, και ένα εκπρόσωπο των εθνικών εργατικών και εργοδοτικών ενώσεων. Το Διοικητικό Συμβούλιο συγκροτείται από 48 μέλη, εκ των οποίων οι 24 είναι αντιπρόσωποι των κυβερνήσεων, (συμπεριλαμβανομένων των 12 πιο ανεπτυγμένων βιομηχανικών κρατών) και οι υπόλοιποι εκπρόσωποι των εργατικών και εργοδοτικών οργανώσεων. Το Διεθνές Γραφείο Εργασίας (International Labour Office) αποτελεί πλέον δραστήριο και γνωστό όργανο της ΔΟΕ, εκτελώντας τις αποφάσεις της Διάσκεψης και του Διοικητικού Συμβουλίου. οικονομικοί οργανισμοί, σε Ν. Αλιπράντη, (επιμ.) Τα κοινωνικά δικαιώματα σε υπερεθνικό επίπεδο ανά τον κόσμο, ό.π., σελ. 405, Ν. Βαλτικού, Η προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων σε οικουμενικό επίπεδο: Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, in Όψεις της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, Ιδρυμα Μαραγκοπούλου,ό.π., σελ. 55, επίσης N. Valtikos, Droit International du Travail, Dalloz, Paris, 1983, Cl. Samson, The Standard-setting and supervisory system of the International Labor Organization, in A. Rosas et al. (Eds) Human Rights as social rights, ό.π., σελ. 115, V.A. Leary, International Labor Conventions and National Law, Kluwer Publications, The Hague, Boston, London, 1982, Kahn-Freund, Labor Relations and International Standards, Miscellanea Ganshof Vander Meerch, T. 1, Bruxelles, ΧΙΙ μέρος της Συνθήκης. 77. Πρόκειται για τον απόηχο της Διακήρυξης των δικαιωμάτων του ανθρώπου του 1793, κατά την οποία υπάρχει καταπίεση του κοινωνικού συνόλου ακόμη και όταν ένα μέλος του καταπιέζεται. 54

3 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Η Οργάνωση αφιερώνει το μεγαλύτερο τμήμα της νομοπαραγωγικής της δραστηριότητας στον τομέα των εργασιακών σχέσεων 78 και δευτερευόντως, σε αυτόν των κοινωνικών ασφαλίσεων 79. Ωστόσο, μετά την Διάσκεψη της Φιλαδέλφειας, το έργο της επεκτείνεται πλέον προς τον ευρύτερο στόχο της εξασφάλισης της κοινωνικής ασφάλειας και την καταπολέμηση της φτώχειας 80 και διαπλέκεται με αυτό της Επιτροπής του Συμφώνου Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων 81. Η σημαντικότερη ΔΣΕ προς αυτήν την κατεύθυνση είναι η 102 του για τα ελάχιστα όρια κοινωνικής ασφάλειας. Σε αντίθεση με προγενέστερες συμβάσεις αυτή αγκαλιάζει όλες τις πλευρές και κινδύνους κοινωνικής ασφάλειας, αντιμετωπίζοντας τους ως μία ενότητα. Χωρίς να υιοθετεί κάποιο από τα θεσμικά ή οργανωτικά πρότυπα κοινωνικής προστασίας, η σύμβαση θέτει ελάχιστα όρια προστασίας για κάθε κλάδο, ανάλογα με την οικονομική πραγματικότητα κάθε χώρας 83 και σε συνάρτηση με τους υφιστάμενους μισθούς 84. Οι μεταγενέστερες συμβάσεις επιδιώκουν την βελτίωση των ελαχίστων ορίων της ΔΣΕ 102 ανά κοινωνικό κίνδυνο και συγκεκριμένα η ΔΣΕ 121 για τα εργατικά ατυχήματα και τις επαγγελματικές ασθένειες, η ΔΣΕ 128 για τις παροχές αναπηρίας, γήρατος, επιζώντων, η ΔΣΕ 130 για τις ιατρικές φροντίδες και τις παροχές ασθενείας. 78. Σημαντικότερες από τις σχετικές Διεθνείς Συμβάσεις Εργασίας (ΔΣΕ) είναι η 1 του 1919, η οποία καθιέρωσε το οκτάωρο, η 2 της ίδιας χρονιάς για την ανεργία και η 26, επίσης του 1919 για τους ελάχιστους μισθούς, η 100 του 1951 για την ισότητα αποδοχών, η 111 του 1958 για την απαγόρευση διακρίσεων σε βάρος των γυναικών και η 122 του 1964, σχετική με τις λεγόμενες ενεργές πολιτικές απασχόλησης. 79. Εκτός από την ΔΣΕ 102 του 1952, σημαντικές συμβάσεις αυτής της κατηγορίας είναι οι ΔΣΕ 3 του 1919 για τη μητρότητα, οι του 1919 και 121 του 1963 για τα εργατικά ατυχήματα, οι 87 του 1948 και 98 του 1949 για την συνδικαλιστική ελευθερία, η 100 του 1951 για την ισότητα αμοιβής ανδρών και γυναικών, η 118 του 1962 για την ισότητα στις κοινωνικές παροχές αλλοδαπών και ημεδαπών, η 130 για τις παροχές ασθένειας. 80. Βλ., ενδεικτικά, G. Rodgers (Ed.), The poverty agenda and the ILO, ILO Publications, Geneva, 1995 και J.B. Figueiredo και Z. Shaheed (Eds), Reducing poverty through labour market policies, International Institute of Labour Studies, Geneva, Υπολογίζεται ότι περίπου 70 Συμβάσεις της ΔΟΕ είναι άμεσα σχετικές με την υλοποίηση δικαιωμάτων του Συμφώνου. 82. Κυρώθηκε με το Ν 3251/ Η ελαστικότητα των κριτηρίων, ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες κάθε χώρας, πρ - βλέπεται και στο Σύνταγμα της ΔΟΕ (άρθρο 19, παρ. 3). 84. Για την ανάγκη πρόβλεψης ενός γενικού κατώτατου όριου προστασίας σε μία μελλοντική αναδιατύπωση της ΔΣΕ 102/52 βλ. K. Kremalis, Bemessungsgrundlage der internationalen Mindestnormen der sozialen Sicherheit, Soziale Sicherheit 1980,

4 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Θα πρέπει όμως εδώ να σημειωθεί ότι οι διεθνείς ασφαλιστικές συμβάσεις, κατά την κρατούσα άποψη και τη νομολογία 85 στη χώρα μας, δεν είναι selfexecuting, δεν είναι άμεσα εφαρμόσιμες δηλαδή χωρίς την παρέμβαση του νομοθέτη. Παρόλα αυτά, εάν μια διάταξη ΔΣΕ είναι αρκούντως συγκεκριμένη και σαφής, δεν υπάρχει κανένας συνταγματικός έλεγχος να μην θεωρηθεί αυτοεκτέλεστη και μάλιστα με οριζόντια ενέργεια, ώστε να δεσμεύει και τους ιδιώτες στις μεταξύ τους σχέσεις 86. Η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας αναφέρεται με μεγαλύτερη συχνότητα στις κυρωθείσες διεθνείς συμβάσεις από ότι σε άλλους διεθνείς κανόνες προστασίας κοινωνικών δικαιωμάτων 87, αν και έχει εισάγει πρόσθετους ερμηνευτικούς περιορισμούς ως προς την τυπική υπεροχή τους έναντι του κοινού νόμου. Συγκεκριμένα, αντί να θεωρήσει ότι παρέχουν συμπληρωματική προστασία σε σχέση με αυτή του Συντάγματος, συνήθως κρίνει ότι εξάντλησαν τη λειτουργία τους σε όσες περιπτώσεις (που αποτελούν τον κανόνα) υφίσταται παράλληλη συνταγματική κατοχύρωση του δικαιώματος που προστατεύουν. Για παράδειγμα, έχει κριθεί, ότι δεν γεννάται θέμα αντίθεσης νομοθετικής διάταξης με τις ρυθμίσεις της Διεθνούς Συμβάσεως Εργασίας 87/1948 «Περί συνδικαλιστικής ελευθερίας και προστασίας του συνδικαλιστικού δικαιώματος» 88 και της Διεθνούς Συμβάσεως Εργασίας 98/49 «περί εφαρμογής των αρχών του δικαιώματος οργανώσεως και συλλογικής διαπραγματεύσεως» 89, εφόσον «οι υποδείξεις των ως άνω διατάξεων των συμβάσεων αυτών, που υποχρεώνουν τα κράτη μέλη τα οποία έχουν προσχωρήσει σ αυτές τις συμβάσεις να προσαρμόσουν την εσωτερική τους νομοθεσία ώστε να εξασφαλίζεται αφενός μεν η ελεύθερη άσκηση του συνδικαλιστικού δικαιώματος για τους εργαζόμενους και τους εργοδότες, αφ ετέρου δε το δικαίωμα τους για ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις, 85. ΣτΕ 2398/1992 ΔιΔικ 1993,1009, ΣτΕ 3870/1990, ΣτΕ Ολ 632/1978 ΤοΣ 1978,178 επ., ΣτΕ Ολ 2289/1987 ΕΕργΔ 1987,1040, ΑΠ Ολ 626/1980 ΕΕργΔ 1980,566, ΑΠ Ολ 228/1982 ΕΕργΔ 1982,446, ΑΠ 1101/1987 ΕΕργΔ 1987,812. Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, μάλιστα, θεωρεί ότι ορισμένες διατάξεις ΔΣΕ δεν αποτελούν καν κανόνα δικαίου, υπό την έννοια του άρθρου 558 ΚΠΔ. Βλ. σχετικά Α. Καζάκο, Συλλογική αυτονομία, δικαίωμα μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία και Διεθνής Οργάνωση Εργασία (ΔΟΕ), 2004, Α. Στεργίου, Η συνταγματική κατοχύρωση της κοινωνικής ασφάλισης, Σάκκουλας, Θεσσαλονίκη, 1994, σελ και σημ Πρβλ. σχετικά Α. Καζάκο, Συλλογική αυτονομία, δικαίωμα μονομερούς προσφυγής στη διαιτησία και Διεθνής Οργάνωση Εργασία, ibidem. 87. Βλ., π.χ., τις ΣτΕ 3618/2005, 1996/2005, 3356/2004, 2391/2002, 3905/2001, ΣτΕ Ολ /1996, ΣτΕ 4258/1996, 1975/1991, 2348/1991, /1988, 2289/1987, 1975/ Κυρώθηκε με το ΝΔ 4204/ Κυρώθηκε με το ΝΔ 4205/

5 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ καθ όσον αφορά την ελληνική έννομη τάξη, έχουν τύχει ανταποκρίσεως με τις ρυθμίσεις του Συντάγματος του 1975, το οποίο κατοχυρώνει, τόσο την ελευθερία των συλλογικών διαπραγματεύσεων (άρθρο 22 παρ. 2), όσο και την ελεύθερη άσκηση του συνδικαλιστικού δικαιώματος (άρθρ. 23 παρ. 1) 90». Στο ίδιο κλίμα, άλλη απόφαση έκρινε ότι «Καθ όσον δ οι υποδείξεις αυτές (των δσε) έχουν ήδη πραγματοποιηθεί με το Σύνταγμα του 1975, με το οποίο κατοχυρώνονται, τόσον η ελευθερία των συλλογικών διαπραγματεύσεων (άρθρο 22 παρ. 2), όσον και η ελευθερία άσκησης του συνδικαλιστικού δικαιώματος (άρθρο 23 παρ. 1) και εφόσον (η προσβαλλομένη πράξη) δεν αντίκειται, σύμφωνα με προηγούμενη σκέψη, στις συνταγματικές αυτές διατάξεις, δεν γεννάται ζήτημα αντιθέσεώς της προς τις παρατεθείσες διατάξεις των ως άνω κυρωθεισών διεθνών συμβάσεων 91». Με άλλα λόγια, το Συμβούλιο της Επικρατείας, έτσι και έχει κρίνει ότι μία νομοθετική ρύθμιση είναι συνταγματική, την θεωρεί άνευ άλλου τινός και συμβατή με την εφαρμοστέα διεθνή σύμβαση εργασίας, χωρίς να προβαίνει σε ειδικό περαιτέρω έλεγχο για το ενδεχόμενο η δσε να παρέχει πρόσθετη προστασία σε σχέση με τη συνταγματική. Και όμως, έπρεπε να είναι αυτονόητο ότι τυχόν πρόσθετη προστασία δεν σημαίνει αντίθεση ή υπέρβαση του κανονιστικού περιεχομένων των σχετικών συνταγματικών διατάξεων αλλά επέκταση του ρυθμιστικού τους πεδίου 92. Επιπλέον, η νομολογία έχει επιφέρει και πρόσθετους ερμηνευτικούς περιορισμούς ως προς την τυπική υπεροχή των διεθνών συμβάσεων έναντι του κοινού νόμου. Υποστηρίζεται ακόμη ενίοτε ότι οι διεθνείς συμβάσεις δεν έχουν αυξημένη τυπική ισχύ έναντι του κοινού νόμου, στις περιπτώσεις που ο εσωτερικός νομοθέτης «αντλεί την εξουσία επεμβάσεώς του απευθείας από το Σύνταγμα» ΣτΕ 2111/2003, πρβλ. και ΣτΕ Ολ /1996, 2289/ ΣτΕ 1975/ Αξιοπερίεργη είναι από την άποψη αυτή η θέση της, παλαιότερης ιδίως, νομολογίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου που φαίνεται να δέχεται τα αντίθετα, χωρίς καμιά όμως πειστική θεωρητική επιχειρηματολογία. Βλ., π.χ., την 28/1994, ΕΔΚΑ 1994,417, στην οποία το ανώτατο αυτό δικαστήριο φαίνεται να δέχεται ότι η διάταξη του άρθρου 1 του πρόσθετου πρωτόκολλου της Σύμβασης της Ρώμης που προστατεύει κάθε περιουσιακό δικαίωμα δεν έχει εφαρμογή στην ελληνική έννομη τάξη, ως αντίθετη προς το άρθρο 17 του Συντάγματος, το οποίο προστατεύει αποκλειστικά τα εμπράγματα δικαιώματα. Η νομολογία αυτή ανατράπηκε με τις νεότερες αποφάσεις 2274/1997 της Ολομέλειας και 1617/1998. Βλ. σχετικά Α. Λιγωμένου, «Η νομική φύση τον συνταξιοδοτικού δικαιώματος δημοσίων υπαλλήλων», ΕΔΚΑ 1999,909, 920, Ν. Μηλιώνη, «Σύγχρονες όψεις του συνταξιοδοτικού δικαιώματος», ΕΔΚΑ 2003,161, 93. Έτσι, προκειμένου για το άρθρο 3 της 87 ΔΣΕ η ΜΠρΑθ 3882/1983 ΤοΣ 10,

6 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Πάντως, το ελληνικό σύστημα κοινωνικής προστασίας γενικά υπερκαλύπτει τα ελάχιστα όρια της σύμβασης , η οποία σήμερα εμφανίζεται κάπως παρωχημένη. Επομένως, ο βασικός εγγυητικός της ρόλος -εφ όσον εγκαταλειφθεί η εσφαλμένη άποψη για την έλλειψη άμεσης εκτελεστότητάς της- θα είναι η εξασφάλιση του «κοινωνικού κεκτημένου» της υπάρχουσας νομοθεσίας και η απαγόρευση οπισθοδρόμησής της πέραν των ορίων που καθορίζει. Αντιθέτως, η Ελλάδα δεν έχει ακόμη κυρώσει 95 μία σειρά από μεταγενέστερες συμβάσεις 96, οι οποίες, μαζί με σχετικές συστάσεις, έχουν αποσκοπούν στόχο την εξύψωση της παρεχόμενης προστασίας πάνω από τα ελάχιστα τούτα όρια. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ η χώρα μας έχει κυρώσει περισσότερες από εβδομήντα δσε, από το σύνολο των 31 συμβάσεων κοινωνικής ασφάλειας έχουν κυρωθεί μέχρι σήμερα μόνον επτά 97. Ο καταστατικός χάρτης της ΔΟΕ προβλέπει ένα σύστημα διεθνούς ελέγχου της συμμόρφωσης των κρατών προς τις κυρωμένες συμβάσεις (άρθρο 22) 98. Τις ετήσιες αναφορές των μελών εξετάζουν δύο επιτροπές, μία ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων και μία τριμερής, η οποία εκλέγεται με ενιαύσια θητεία και μπορεί να προτείνει μέτρα υλοποίησης των συμβάσεων. Παράλληλα, υφίσταται και ένα σύστημα προσφυγών και καταγγελιών που αποσκοπεί να ελέγξει την μη εκτέλεση από ένα κράτος μέλος των υποχρεώσεων του από την κύρωση διεθνούς ΔΣΕ. Η προσφυγή (άρθρα 24 και 25 του Καταστατικού Χάρτη) ασκείται από εργατικές ή εργοδοτικές οργανώσεις και κυβερνήσεις, η καταγγελία (άρθρα 26 έως 29 και 31 έως 34 του Καταστατικού Χάρτη) από κυβερνήσεις και το Διοικητικό Συμβούλιο. Ειδικότερα για την προστασία της συνδικαλιστικής ελευθερίας έχει συσταθεί μια ειδική Επιτροπή Συνδικαλιστικής Ελευθερίας και μια Επιτροπή Εξέτασης και συμφιλίωσης. Αν και η ΔΟΕ αντιμετωπίζει τον κοινό κίνδυνο παρακμής που απειλεί όλες τις τριμερείς οργανώσεις, λόγω της γενικής τάσης παραγκωνισμού των νέο- 94. Δεδομένου ότι η ΔΟΕ συγκεντρώνει στους κόλπους της κράτη με πολύ διαφορετικό επίπ - δο ανάπτυξης, συνήθως τα ελάχιστα όρια προστασίας των συμβάσεων της είναι κατώτερα από αυτά των αντίστοιχων κειμένων του Συμβουλίου της Ευρώπης, Οργανισμού περισσότερο ομοιογενούς κοινωνικά. 95. Η κύρωση των συμβάσεων δεν είναι, κατ αρχήν, υποχρεωτική για τα κράτη-μέλη. 96. Π.χ. τις ΔΣΕ 121, 128, 130, 157, Και συγκεκριμένα οι εξής (σε παρένθεση ο κυρωτικός νόμος): 8 του 1920 (ΝΔ της 23ης Σεπτεμβρίου 1925) 42 του 1934 (Ν 2080/1952), 55 του 1936 (Ν 366/1968), 71 του 1946 (Ν 1639/1986), 102 του 1952 (Ν 3251/1955), 103 του 1952 (Ν 1302/1982), 159 του 1983 (Ν 1556/1985). 98. Βλ. M. Rodriguez-Pinero, Το σύστημα ελέγχου των διεθνών συμβάσεων της ΔΟΕ και ο ρ - λος της επιτροπής των εμπειρογνωμώνων, σε Ν. Αλιπράντη, (επιμ.) Τα κοινωνικά δικαιώματα σε υπερεθνικό επίπεδο ανά τον κόσμο, Παπαζήσης, Αθήνα, 2008, σελ

7 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ κορπορατιστικών σχέσεων, παραμένει ένας βασικός παράγοντας για την σταδιακή εναρμόνιση της κοινωνικής προστασίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Επίσης, πράγμα ίσως πιο σημαντικό, είναι σήμερα μία από τις βασικότερες διεθνείς φωνές αντίθεσης στην κρατούσα νεοκλασική και νεοφιλελεύθερη προσέγγιση, που θεωρεί την κοινωνική προστασία φραγμό στην ανάπτυξη και το φυσιολογικό «ρυθμό» της αγοράς. Ι-Γ Άλλοι διεθνείς οργανισμοί Η δραστηριότητα διεθνών οργανισμών με οικονομικό προσανατολισμό, όπως ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ή η Παγκόσμια Τράπεζα, μολονότι δεν είναι άμεσα σχετική με τους κανόνες και τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, ασκεί σημαντική επιρροή και στους τομείς αυτούς. Ο λόγος είναι απλός: Τα τελευταία ιδίως χρόνια, τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης βρίσκονται στο επίκεντρο των μελετών των οργανισμών αυτών, δεδομένου ότι θεωρούνται αρκετές φορές ως παράγοντες επιβάρυνσης της ανάπτυξης. Είναι προφανές ότι στο νέο, παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, όλες οι χώρες και ειδικά οι αναπτυσσόμενες, οφείλουν να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους εν λόγω προσανατολισμούς και κριτήρια, εάν θέλουν να χρηματοδοτήσουν μέσω αυτών την ανάπτυξη της οικονομίας τους. Στον τομέα της αναπτυξιακής βοήθειας, είναι δυνατόν, πολύ σχηματικά, να διακριθούν σχετικά τρεις τάσεις τα τελευταία πενήντα χρόνια 99 : Σε μία πρώτη φάση, τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες, η βοήθεια δινόταν αντί συγκεκριμένων οικονομικών και πολιτικών ανταλλαγμάτων για τους «δωρητές». Στα χρόνια των δεκαετιών 1980 και 1990, στο πλαίσιο της κυριαρχίας νεοφιλελεύθερων απόψεων που επικράτησε να ονομάζονται «Washington consensus», βοήθεια δινόταν μόνον υπό τους αυστηρούς μονεταριστικούς όρους που υπαγόρευε το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα για την επιδίωξη μακροοικονομικής σταθερότητας, μέσω των ιδιωτικοποιήσεων και της «απελευθέρωσης» της αγοράς. Ήδη μετά την κατάρρευση του προτύπου αυτού σε χώρες όπως η Αργεντινή και το Μεξικό, φαίνεται να διαμορφώνεται μία νέα κατάσταση, η οποία συνδέει την παροχή βοήθειας με το σεβασμό των δικαιωμάτων, τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό της φτώχειας και την εισαγωγή θεσμών «χρηστής διακυβέρνησης» (good governance). Προς την κατεύθυνση αυτή, ως ένα βαθμό, κινείται και το επίσημο κείμενο της Διεθνούς Συνάντησης των Ηνωμένων Εθνών για τη Χρη- 99. Βλ. σχετικά Department of Economic and Social Affairs of UN, International Forum for social development, Financing Global Social Development, N. York, 7-8/2/2002, Report, N. York, 2002 (mimeo), σελ. 27, 59

8 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ματοδότηση της Ανάπτυξης (Monterrey Μεξικού, ), το οποίο ονομάσθηκε επίσημα «Monterrey consensus», για προφανείς λόγους σημειολογικής αντίστιξης με το «Washington consensus». Η επιρροή όμως των διεθνών αυτών οργανισμών δεν περιορίζεται μόνον στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι συστάσεις που περιέχονται στις διάφορες εκθέσεις τους θέτουν πολλές φορές τον τόνο και στις μεταρρυθμίσεις των ασφαλιστικών συστημάτων και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Πράγματι, στο πλαίσιο της κυρίαρχης τις τελευταίες δεκαετίες ορθοδοξίας του οικονομικού φιλελευθερισμού οι μεταρρυθμίσεις προς την κατεύθυνση των ιδιωτικοποιήσεων, της μείωσης των δημοσίων και κοινωνικών δαπανών και των σχετικών παροχών θεωρούνται ως αναγκαίος όρος για την τόνωση της οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Σημαντικότερη είναι η επιρροή της Παγκόσμιας Τράπεζας, ίσως και επειδή αποστασιοποιείται σχετικά από τον άκρατο οικονομικό φιλελευθερισμό του Διεθνούς Νομισματικό Ταμείο. Ο ήπιος «ρεφορμισμός» της Παγκόσμιας Τράπεζας σε σχέση με τον υπερφιλελευθερισμό του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου οφείλεται, ως ένα βαθμό, στην διαφορά των καταστατικών σκοπών τους: η πρώτη αποσκοπεί στη μείωση της παγκόσμιας φτώχειας, το δεύτερο στην διατήρηση της μακροοικονομικής σταθερότητας 100. Σύμφωνα με το μοντέλο των «τριών πυλώνων» της Παγκόσμιας Τράπεζας, όπως πρωτοπαρουσιάσθηκε αναλυτικά στην έκθεσή της Μαδρίτης το , οι λειτουργίες της προστασίας αναδιανομής εισοδήματος θα πρέπει να διαχωριστούν, ούτως ώστε η κοινωνική ασφάλεια να εξασφαλίζεται από τρία διαφορετικά συστήματα (πυλώνες): Ο πρώτος πυλώνας θα καλύπτει τη λειτουργία της αναδιανομής εισοδήματος και θα εξασφαλίζεται από ένα δημόσιο σύστημα, χρηματοδοτούμενο είτε από τη φορολογία είτε από ασφαλιστικές εισφορές. Συμπληρωματική κάλυψη για τον κίνδυνο του γήρατος θα παρέχει ο δεύτερο πυλώνας, χρηματοδοτούμενος και διαχειριζόμενος ιδιωτικά, αλλά υπό τη ρυθμιστική επίβλεψη του δημοσίου Ο δεύτερος πυλώνας μπορεί να αποτελείται είτε από υποχρεωτικά επαγγελματικά συστήματα συνταξιοδότησης είτε από υποχρεωτικά ατομικά συνταξιοδοτικά προγράμματα. Ο τρίτος πυλώνας αφορά την παραδοσιακή ιδιωτική ασφάλιση. Φοροαπαλλαγές μπορεί να αποτελέσουν κίνητρο για την επιλογή μεταξύ των ιδιωτικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων. Σημαντικό θεωρείται γενικά να δημιουργηθεί ένας στενός δεσμός ανάμεσα στις εισφορές και στις παροχές. Τα ασφαλιστικά προγράμματα όμως «καθορισμέ Βλ. σχετικά J. Stiglitz, Η μεγάλη αυταπάτη, Λιβάνης, Αθήνα, M. Queisser, Pension Reform and International Organizations: From conflict to Convergence, International Social Security Review, Volume 53, No 2, 2000, p.p , Blackwell Publishers, Oxford, UK and Malden, MA, σελ

9 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ νης εισφοράς» (defined contribution) προτιμούνται από τα προγράμματα «καθορισμένης παροχής» (defined benefit). Έτσι υποτίθεται ότι προλαμβάνονται πιθανές αλλοιώσεις στην αγορά εργασίας, εξασφαλίζονται καλύτερα τα δικαιώματα σε περίπτωση αλλαγής εργοδότη. Το πρότυπο των τριών πυλώνων υιοθετήθηκε στη συνέχεια τόσο από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, όσο και από την ΔΟΕ (σε μια ηπιότερη μορφή), αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση 102. Θεωρείται από τους υποστηρικτές του ότι επιτρέπει στα δημόσια συστήματα να επικεντρωθούν στον πόλεμο κατά της φτώχειας, ενώ ο συνδυασμός διαφορετικών μηχανισμών χρηματοδότησης εξασφαλίζει την βιωσιμότητα του συστήματος αλλά και την εξασφάλιση υψηλότερων παροχών γήρατος. Είναι προφανές όμως ότι σηματοδοτεί τη σταδιακή, έστω μερική, αποχώρηση του δημοσίου από τα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας. Το γεγονός αυτό δεν μπορεί παρά να έχει αρνητική επίδραση στο ύψος των δημόσιων παροχών κοινωνικής ασφάλισης και μείωση των λειτουργιών αναδιανομής μεταξύ πλουσιότερων και φτωχότερων στρωμάτων. ΙΙ- Το Συμβούλιο της Ευρώπης Το Συμβούλιο της Ευρώπης αποτελεί τον αντιπροσωπευτικότερο διεθνή οργανισμό σε επίπεδο Ηπείρου, συγκεντρώνοντας στους κόλπους (το 2009) 47 κράτη, δηλαδή σχεδόν όλες τις χώρες της ηπείρου, συμπεριλαμβανομένων και πολλών δημοκρατιών της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης 103. Μολονότι δεν είναι θεσμός εξειδικευμένος σε κοινωνικά θέματα, κατά το προοίμιο της ιδρυτικής του πράξης στοχεύει στην κοινωνικο-οικονομική πρόοδο και έχει στο ενεργητικό του αρκετές συμβάσεις που αφορούν κοινωνικά δικαιώματα 104. Οι συμβάσεις αυτές συνάπτονται με την τεχνική βοήθεια της ΔΟΕ. Εκτός από τον Κοινωνικό Χάρτη, σημαντικότερες από αυτές είναι η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Κοινωνική και Ιατρική Αντίληψη 105 (1949), ο Ευρωπαϊκός Κώδικας Κοινωνικής Ασφάλειας με το πρόσθετο Πρωτόκολλο του (1964) 106 και η 102. Βλ. M. Queisser, Pension Reform and International Organizations: From conflict to Convergence, International Social Security Review, Volume 53, No 2, Η Ρωσία έγινε δεκτή στο Συμβούλιο μόλις τον Ιανουάριο του Βλ., αντί άλλων, Δ. Ευρυγένη, Το νομικόν έργον του Συμβουλίου της Ευρώπης, Annales Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τ. Β, Θεσσαλονίκη, 1992, σελ. 926 κ.ε Κυρώθηκε από το ΝΔ 4017/1959. Εγγυάται την ίση μεταχείριση ημεδαπών και αλλοδαπών και μάλιστα επεκτείνει την προστασία της και σε μη υπηκόους των συμβαλλομένων κρατών Κυρώθηκε με το νόμο 1136/1981, με εξαίρεση τις διατάξεις περί ανεργίας και τις οικ - γενειακές παροχές. Βλ. σχετικά, αντί άλλων, Α. Καραμιχαλέλη, Ο Ευρωπαϊκός Κώδικας Κοινωνικής Ασφαλείας, ΕΔΚΑ Δ,

10 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Ευρωπαϊκή Σύμβαση Κοινωνικής Ασφάλειας (1977) 107 που βελτιώνουν αισθητά τα ελάχιστα όρια προστασίας της ΔΣΕ 102. Για την προστασία πολιτών τρίτων, μη ευρωπαϊκών χωρών, μεταναστών και ανιθαγενών κρίσιμες είναι οι διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την νομική κατάσταση των μεταναστών (1977) και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την κοινωνική ασφάλεια, η οποία εξασφαλίζει ισότητα προστασίας των κατηγοριών που προαναφέρθηκαν με τους πολίτες των συμβαλλομένων κρατών. Αντίθετα, ο Κοινωνικός Χάρτης εφαρμόζεται μόνον επί των νομικών σχέσεων πολιτών των κρατών-μερών. ΙΙ-Α Ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης Ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης (1961, τροπ. 1991, 1996) 108 αποτελεί το πρώτο σφαιρικά περιεκτικό διεθνές κείμενο προστασίας κοινωνικών δικαιωμάτων, δεδομένου ότι προηγείται 5 χρόνια του αντίστοιχου Συμφώνου του ΟΗΕ. Ήδη (2009) τον έχουν κυρώσει 40 κράτη του Συμβουλίου της Ευρώπης 109 και όλες οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πρώτο μέρος καθορίζονται, σε επίπεδο αρχών, οι σκοποί της κοινωνικής πολιτικής, ενώ στο δεύτερο μέρος αναγνωρίζονται ρητά δικαιώματα και συναφείς υποχρεώσεις των κρατών μελών. Τα τελευταία μπορούν να μην επικυρώσουν το σύνολο του δεύτερου μέρους, έχουν όμως την υποχρέωση να αποδεχθούν τουλάχιστον έξη από τα άρθρα 1, 5, 6, 7,12, 13, και Δεν έχει ακόμη κυρωθεί από την Ελλάδα. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες συ - βάσεις, η οποία εξυπηρετεί διπλό σκοπό: αφ ενός λειτουργεί ως σύμβση πλαίσιο με ρυθμίσεις άμεσα εφαρμοστέες, αφ ετέρου ως σύμβση-πρότυπο για διμερείς συμφωνίες ως προς τις μη άμεσα εφαρμόσιμες διατάξεις.βλ. Κ. Κρεμαλή, Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας, ό.π., σελ Κυρώθηκε με το νόμο 1426/1984. Η Ελλάδα έχει υπογράψει αλλά δεν έχει επικυρώσει ακόμα τον Αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του 1996 και τον Αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Κώδικα Κοινωνικής Ασφάλειας του Έχει όμως επικυρώσει και τα τρία Πρωτόκολλα: Το Συμπληρωματικό Πρωτόκολλο του 1988 κυρώθηκε με το Ν 2595/1998, το Τροποποιητικό Πρωτόκολλο του 1991 κυρώθηκε με το Ν 2422/1996 και το Πρωτόκολλο του 1996 για το σύστημα συλλογικών καταγγελιών επικυρώθηκε με το Ν 2595/1998. Βλ. σχετικά Δ. Βενιέρη, Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης, Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα, 2002, Ε. Ρούκουνα, ό.π., σελ. 204, D. Harris, The European Social Charter, University of Virginia Press, Charlottesville, 1984, F. Fabricius, Die Europäische Sozialcharta, in Όψεις της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, Ιδρυμα Μαραγκοπούλου, ό.π., σελ. 187, N. Valticos, La Charte sociale européenne, Sa structure, son contenu, le contrôle de son application, Droit Social, , K. Fuchs, (Πρόεδρος του τμήματος Κοινωνικού Χάρτη του Συμβολίου της Ευρώπης), The European Social Charter: Its role in present-day Europe and its reforms, in A. Rosas et al. (Eds), Social Rights as Human Rights, ό.π., σελ Έχει, δε, υπογραφεί και από τα 47 κράτη-μέλη. 62

11 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Τα δικαιώματα που κατοχυρώνονται μπορούν να καταταγούν στις εξής κατηγορίες: * Δικαίωμα στην εργασία και συναφή δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων αυτών σε ένα δίκαιο μισθό, σε ασφαλείς συνθήκες εργασίας και στην επαγγελματική εκπαίδευση (άρθρα 1, 2, 3, 4, 7, 8, 9, 10 και 15). * Δικαίωμα απεργίας και συλλογικών διαπραγματεύσεων (άρθρα 5, 6) * Δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλεια και πρόνοια (άρθρα 11-14). * Δικαίωμα παιδιών και νέων για προστασία (άρθρο 7) και δικαίωμα στην προστασία της οικογένειας (άρθρο 16). * Δικαιώματα των αναπήρων και μειονεκτούντων προσώπων (άρθρο 15) και * Δικαιώματα των αλλοδαπών και μεταναστών (άρθρο 18-19). * Δικαίωμα για ίσες ευκαιρίες και ίση μεταχείριση στην απασχόληση χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου. Ο Χάρτης (άρθρο 12) υποχρεώνει τα συμβαλλόμενα κράτη να διατηρούν την ελάχιστη προστασία κοινωνικής ασφάλειας τουλάχιστον στα επίπεδα της ΔΣΕ 102, συνδυάζοντας την όμως και με την υποχρέωση τους να ανυψώνουν το επίπεδο των παρεχομένων υπηρεσιών 110. Γενικά, τα δικαιώματα που προβλέπονται στον Χάρτη υπερκαλύπτουν τα όρια προστασίας των Συμβάσεων της ΔΟΕ. Κατά την κρατούσα όμως άποψη, η οποία ενισχύεται και από την διατύπωση των περισσότερων άρθρων, ο Χάρτης καθιερώνει απλώς αντικειμενικές υποχρεώσεις των κρατών και όχι υποκειμενικά δικαιώματα. Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι χωρίς νομοθετική εξειδίκευση δεν μπορεί να γίνει επίκληση στις διατάξεις του ενώπιον των δικαστηρίων, πράγμα που δέχεται πάγια και η ελληνική νομολογία 111. Άλλωστε, πάλι κατά την κρατούσα άποψη 112, ο Κοινωνικός Χάρτης δεν εφαρμόζεται σε συγκεκριμένες, ατομικές περιπτώσεις, αν και υποστηρίζεται πειστικά 113 ότι θα μπορούσε να αποτελέσει βάση για την θεμελίωση ενός υποκειμενικού «δικαιώματος» προνοιακών παροχών, το οποίο μάλιστα να δεσμεύει την κοινωνική διοίκηση. Οι απόψεις αυτές δεν έχουν μέχρι σήμερα απήχηση ούτε σε μειοψηφίες αποφάσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, μολονότι οι αναφορές στον Ευ Πρβλ. N. Valticos, The European Social Charter and International Labour Standards, International Labour Review, LXXXIX, 1961, no Πρβλ. ΣτΕ 2398/1992, ΣτΕ 2606/1989 (Ολ.) ΔιΔικ 1989,1328, Στεργίου, ό.π., σελ Βλ. Σ. Περράκη, Γ. Ληξουριώτη, Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χώρος και Κοινοτικός Κοινων - κός Χάρτης, Α. Σάκκουλας, Αθήνα, 1990, σελ. 107 κ.ε Κρεμαλής, ό.π., σελ. 142, ο ίδιος, Σύνθετες παροχές κοινωνικής ασφάλειας, Αθήνα, 1984, σελ

12 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη αρχίζουν να γίνονται στη νομολογία του συχνότερες. Μία μάλιστα πρόσφατη απόφαση, φαίνεται να μην απορρίπτει εκ των προτέρων ισχυρισμό διαδίκου ότι η ερμηνεία των διατάξεων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη από την Επιτροπή ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων και την Επιτροπή Υπουργών θα έπρεπε να θεωρηθεί δεσμευτική για το Δικαστήριο 114. Από την άλλη μεριά, ούτε το σύστημα διεθνούς ελέγχου της εφαρμογής του Χάρτη προβλέπει τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων σε βάρος των παραβατών κρατών. Τα μέλη υποχρεώνονται απλώς στην υποβολή διετών αναφορών 115 (για τις λεγόμενες διατάξεις «πυρήνα», όπως ορίζονται στο μέρος ΙΙΙ, άρθρο Α του Χάρτη) και τετραετών για τις υπόλοιπες, οι οποίες γίνονται αντικείμενο επεξεργασίας σε δύο στάδια. Βάσει του Πρόσθετου Πρωτοκόλλου του 1995 προβλέπεται, επίσης, ένα σύστημα Συλλογικών Προσφυγών (σε ισχύ από το έτος 1998), στο πλαίσιο του οποίου ΜΚΟ αναγνωρισμένες από το Συμβούλιο της Ευρώπης μπορούν να καταγγείλουν παραβιάσεις του Χάρτη. Από τις πρώτες δώδεκα συλλογικές προσφυγές οι τρεις στρέφονται κατά της Ελλάδας. Τόσο οι αναφορές όσο και οι συλλογικές καταγγελίες, αρχικά υποβάλλονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων 116 (η οποία ορίζεται από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης με εξαετή θητεία) και στη συνέχεια στην Κυβερνητική Επιτροπή της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου, στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι των κυβερνήσεων. Αυτή υποβάλλει την αναφορά της, η οποία ενσωματώνει και την αντίστοιχη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων στην Επιτροπή Υπουργών. Αν διαπιστωθεί παραβίαση του Χάρτη, τότε η Επιτροπή Υπουργών υιοθετεί σχετικό ψήφισμα και εάν το κράτος παραβάτης εξακολουθεί να μην συμμορφώνεται, απευθύνει σύσταση σε αυτό για να τροποποιήσει τη νομοθεσία ή την πρακτική του. Στην πράξη, η Επιτροπή Υπουργών ασκεί με μεγάλη αυτοσυγκράτηση τις σχετικές της αρμοδιότητες Βλ, ενδεικτικά, ΣτΕ /2006, 1137/2005, /2005, 574/2005, 260/2004, 996/2004, 2458/2002, 1464/ Η ίδια υποχρέωση υφίσταται και για άλλες συμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπως π.χ. για τον Κώδικα Κοινωνικής Ασφάλειας, οι σχετικές αναφορές επί του οποίου υποβάλλονται στον Γενικό Γραμματέα του Συμβουλίου της Ευρώπης. Βλ., εν τούτοις, και σημ Η οποία ονομαζόταν Επιτροπή Ανεξάρτητων Εμπειρογνωμόνων, μέχρι το Ο αρχικός λόγος για την έκλειψη αυτή της Επιτροπής Υπουργώνοφείλεται εν μέρει στην αρχική απαίτηση της σύμβασης για πλειοψηφία δύο τρίτων των μελών του Συμβουλίου για τη λήψη απόφασης. Το ποσοστό αυτό ήταν αδύνατο να καλυφθεί, δεδομένου ότι ο Χάρτης δεν έχει κυρωθεί από το σύνολο των κρατών μελών. Ήδη, η πλειοψηφία αυτή έχει μειωθεί στα δύο τρίτα των παρόντων. 64

13 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αντιθέτως, σημαντική είναι η «νομολογιακή» δραστηριότητα των δύο άλλων επιτροπών 118. Μάλιστα, μολονότι, όπως προαναφέρθηκε, δεν προβλέπονται άμεσες κυρώσεις κατά κρατών παραβατών, η πολιτική πίεση που ασκείται από μία απόφαση που διαπιστώνει παραβίαση της συνθήκης είναι τόσο σημαντική, που συνήθως δεν αφήνει περιθώρια μη συμμόρφωσης στον εθνικό νομοθέτη. Αυτό ισχύει και για έννομες τάξεις όπως η βρετανική, που ακολουθούν το δυαδικό σύστημα προστασίας και είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικές ως προς την ανάληψη διεθνών νομικών υποχρεώσεων. Είναι χαρακτηριστικό ότι η χώρα αυτή (όπως και η Δανία) τροποποίησε το 1973 τον νόμο της για την εμπορική ναυτιλία, δεδομένου ότι οι διατάξεις που απαγόρευαν την παραίτηση των πληρωμάτων θεωρήθηκαν αντίθετες προς το άρθρο 1 παρ. 1 του Χάρτη που απαγορεύει την καταναγκαστική εργασία 119. Αντιθέτως, η κυβέρνηση της κυρίας Θάτσερ δεν έδειξε την ίδια ευαισθησία σε αντίστοιχη απόφαση που έκρινε αντισυμβατική την μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής προστασίας και, ιδίως, την ανεξέλεγκτη διεύρυνση της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης για τη χορήγηση των διαφόρων επιδομάτων 120. Είναι χαρακτηριστικό ότι ακόμη και προηγμένα κράτη πρόνοιας, όπως η Σουηδία 121 ή Γερ Βλ. σχετικά Γ. Κτιστάκι, Η συμμόρφωση της Ελλάδας στις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων (βάσει των συλλογικών προσφυγών που έχουν ήδη εξεταστεί) ΤοΣ 5/2002, J.F. Akandji-Kombe, Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης και το Σύμφωνο του ΟΗΕ για τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, σε Ν. Αλιπράντη, (επιμ.) Τα κοινωνικά δικαιώματα σε υπερεθνικό επίπεδο ανά τον κόσμο, Παπαζήσης, Αθήνα, 2008, σελ. 291 R. Brillat, Ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης και ο έλεγχος εφαρμογής του, σε (Ν. Αλιπράντη, επιμ.) Τα κοινωνικά δικαιώματα σε υπερεθνικό επίπεδο ανά τον κόσμο, ό.π., σελ. 59 Γ. Κρανιδιώτη, Ο Ευρωπαϊκός κοινωνικός χάρτης, , Επιθεώρηση ΕΚΚΕ, 28, 1976, Επιτροπή των ανεξάρτητων ειδικών,conclusions II, σελ. 7-8, Κατά την Επιτροπή, η κοινωνική πρόνοια, όπως καθορίζεται στο άρθρο 13 παρ. 1 θα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο προστασίας «ως δικαίωμα» και να μην εξαρτάταται αποκλειστικά από την διακριτική ευχέρεια της διοίκησης. Στα πλαίσια αυτά θα πρέπει να προστατεύεται από το νόμο και να εξασφαλίζεται με τη δυνατότητα άσκησης ένδικου βοηθήματος. (Conclusions XI-2, σελ. 119). Αντίστοιχα, για το δικαίωμα στην υγεία (άρθρο 13), έχει κριθεί ότι υφίσταται υποχρέωση όχι μόνον παροχής σχετικών υπηρεσιών, αλλά και νομικής προστασίας του δικαιώματος (Conclusions, Ι, σελ. 64, σελ. 214, με επιφυλάξεις της Κυβερνητικής Επιτροπής GC/Ch. Soc. (74), 14, σελ. 7) Ο νόμος της για το δικαίωμα επαγγελματικής εκπαίδευσης νεαρών εργαζομένων θεωρ - θηκε αντίθετος με την παρ. 3 του άρθρου 7. 65

14 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ μανία 122 ή η Δανία 123 έχουν βρεθεί να παραβιάζουν διατάξεις του Χάρτη, πράγμα που διαπιστώθηκε αρκετές φορές και σε σχέση με την ελληνική νομοθεσία 124. Τελευταία, πληθαίνουν οι φωνές για διεύρυνση της ουσιαστικής προστασίας 125 που παρέχει ο Κοινωνικός Χάρτης, όσο και για την ενσωμάτωση πρόσθετων δι Ως προς το δικαίωμα οικογενειακής συνένωσης των αλλοδαπών μεταναστών (Conclusions ΙΙ, σελ. 69). Και πρόσφατα η Γερμανία θεωρήθηκε παραβάτης του ίδιου άρθρου, λόγω της καθυστέρησης της να αναπροσαρμόσει το ανώτατο όριο ηλικίας για την οικογενειακή επανένωση παιδιών μεταναστών από 16 στα 21 που προβλέπει ο Χάρτης, ενώ δεν επέτρεπε την επανένωση εάν μόνον ένας γονέας διέμενε στη χώρα (Conclusions Xl-2, σελ. 151). Αντίστοιχες παραβιάσεις είχαν επισημανθεί και στην περίπτωση της Νορβηγίας και της Ισπανίας Χορηγούσε, σε αντίθεση με το άρθρο 16, οικογενειακό επίδομα παιδιών μόνον εάν οι γονείς ήταν Δανοί πολίτες ή διέμεναν από ένα έως τρία χρόνια στη χώρα) Conclusions Xl-l, σελ Αντιθέτως, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ελλάδα ανταποκρίνεται πλήρως στις σχετικές υποχρεώσεις της. Conclusions Xl-l, σελ Αξιομνημόνευτες είναι ορισμένες πρόσφατες υποθέσεις: Η Επιτροπή θεώρησε ότι η μη δυνατότητα ένδικης προσβολής απέλασης αλλοδαπού, λόγω του χαρακτηρισμού της ως κυβερνητικής πράξης, αντίκειται στο άρθρο 19 παρ. 8 του Χάρτη (Conclusions Xll-l, σελ. 241). Γενικά γίνεται δεκτό (βλ. Conclusions VII, σελ. 109) ότι απαιτείται πάντοτε η δυνατότητα άσκησης ένδικου βοηθήματος κατά πράξης απέλασης, όποια και να είναι η φύση της. Παράλληλα όμως δέχθηκε ότι η απέλαση για λόγους δημόσιας τάξης δεν αποτελεί παράβαση των συμβατικών υποχρεώσεων. Σε μιαν άλλη περίπτωση, η Επιτροπή των Ανεξάρτητων Ειδικών θεώρησε ότι η ελληνική πρακτική (Ν 4320/1929) απαγόρευσης εισόδου σε μέλη οικογενειών που έπασχαν από ψυχικές ή μεταδοτικές ασθένειες αποτελεί παράβαση του άρθρου 19 παρ. 6, για την οικογενειακή επανένωση οικογενειών μεταναστών (Conclusions Xl-l, σελ. 162) Ήδη από το 1990 ο Ν. Βαλτικός είχει προτείνει (Rapport N. Valticos au 7me Colloque Conseil de l Europe, Oslo, 1990) να ενταχθεί συμπληρωματικό πρωτόκολλο στον Κοινωνικό Χάρτη που να αναγνωρίζει το «Δικαίωμα στην προστασία εναντίον της φτώχειας», ως εξής: «Για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος εναντίον της φτώχειας, τα μέρη δεσμεύονται: να σχεδιάσουν και να θέσουν σε ισχύ ένα συντονισμένο πρόγραμμα που θα αποσκοπεί να καταπολεμήσει τη φτώχεια εφοδιάζοντας τους ενδιαφερομένους κοινωνικής, ιατρικής και υλικής βοήθειας, όπως και μία αξιοπρεπή κατοικία. Να τους διευκολύνει την πρόσβαση, χωρίς καμμιά διάκριση σε μία κατάλληλη εργασία με την ανάλογη αμοιβή. Να αναπτύσσουν κοινωνικά προγράμματα εκπαίδευσης και εξειδίκευσης, ιδιαίτερα ταχύρρυθμης και γενικότερα μία πολιτική απασχόλησης προς την κατεύθυνση αυτή. Να διευρύνουν το σύστημα Κοινωνικής Πρόνοιας ούτως ώστε να παρέχεται ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα για όλους τους κατοίκους. Τέλος να υιοθετούν όλα τα αναγκαία μέτρα για να επιτρέψουν την επανένταξη στην κοινωνία των προσώπων που είναι απόβλητοι λόγω της φτώχειας». Το πρωτόκολλο αυτό θα προέβλεπε επίσης τη δυνατότητα προσφυγών άλλων Κρατών ή και συνδικαλιστικών οργανώσεων και ενδιαφερόμενων ομάδων. Πρβλ. και τη Rapport Wrisinski au Conseil Economique et Social 1987, JO και επίσης Avis de la Commission Nationale Française des Droits de l Homme (1990). 66

15 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ αδικαστικών και δικονομικών/διαδικαστικών εγγυήσεων 126. Κάτι τέτοιο μοιάζει αναγκαίο για την αναβάθμισή του, ιδίως σε μιαν εποχή που η διεύρυνση του Συμβουλίου της Ευρώπης με τα νέα μέλη των πρώην σοσιαλιστικών χωρών δημιουργεί σε επίπεδο ηπείρου μία νέα κατάσταση κρίσης της κοινωνικής προστασίας. ΙΙ-Β ΕΣΔΑ και προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) ( ) και τα πρόσθετα Πρωτόκολλα της δεν περιέχουν, κατ αρχήν, κοινωνικά δικαιώματα. Ορισμένοι μάλιστα συγγραφείς χαρακτηρίζουν τη σύμβαση ως «καταλύτη του ατομισμού 128», λόγω και του ειδικού πολιτικοϊδεολογικού ρόλου που της προσέδωσε η σύναψη της εν μέσω ψυχρού πολέμου. Όπως όμως έγινε και με το Σύμφωνο Ατομικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων των ΗΕ 129, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για να εξασφαλίσει ουσιαστική προστασία των προστατευόμενων δικαιωμάτων, έδωσε συχνά στη νομολογία του έντονη κοινωνική διάσταση 130. Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της δυνατότητας άσκησης ατομικών προσφυγών από φυσικά πρόσωπα σε περίπτωση παραβίασης της σύμβασης μετά την εξάντληση των εσωτερικών ένδικων μέσων Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου έχει ζητήσει την τροποποίηση του Χάρτη, ούτως ώστε να μπορούν να υποβάλλονται ατομικές προσφυγές στην Επιτροπή Ειδικών, η οποία στη συνέχεια θα τις παραπέμπει σε ένα Ευρωπαϊκο δικαστήριο κοινωνικών δικαιωμάτων, κατά το πρότυπο του Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Σύσταση 839/ ). Στο προαναφερθέν (βλ. προηγούμενη σημείωση) Συμπόσιο του Όσλο του 1990, προτάθηκε άλλωστε και η ενσωμάτωση του Κοινωνικού Χάρτη στην ΕΣΔΑ. Πρβλ. και Κ. Κρεμαλή, Το δικαίωμα για προστασία της υγείας, Α. Σάκκουλας, Αθήνα, 1987, σελ. 77 κ.ε Κυρώθηκε με το νόμο 2329/1953. Βλ. για αυτή Φ. Βεγλερή, Η Σύμβαση των δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Σύνταγμα, Α. Σάκκουλας, Αθήνα, 1977, Δ. Ευρυγένη, Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου: τριάντα χρόνια μετά, ΕΕυρΔ 1983, «Αccelerateur de l individualisme», κατά τον Y. Madiot, De l évolution sociale à l évolution individualiste du droit contemporain, Mélanges Savatier, PUF, Paris, 1992,353, σελ Πρβλ. M. Nowak, Η αλληλεπίδραση μεταξύ του Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου, in Όψεις της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, Ίδρυμα Μαραγκοπούλου, ό.π., σελ Βλ. για μία πρώτη εισαγωγή A. Berenstein, Economic and Social Rights: their inclusion in the European Convention on Human Rights, Problems of formulation and interpetation, Human Rights Law Journal, 1981, 2, 257 και Π. Ευστρατίου, Η εφαρμογή του άρθρου 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ στις δίκες κοινωνικής ασφάλειας, ΕΔΚΑ ΛΔ,1992, Άρθρο 26, βλ. και μέρος ΙΙ. 67

16 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Οι διατάξεις από τις οποίες συνήθως εκμαιεύονται κοινωνικές εγγυήσεις είναι αυτές των άρθρων 14 (απαγόρευση διακρίσεων) 8 (προστασία οικογενειακής και προσωπικής ζωής), 6 παρ. 1 (δικαίωμα σε μία δίκαιη δίκη) και 3 (απαγόρευσης απάνθρωπης και εξευτελιστικής συμπεριφοράς 132. Η νομολογία σταδιακά απομακρύνθηκε από μία στενή ερμηνεία η οποία θεωρούσε τις ρυθμίσεις αυτές αποκλειστικά αμυντικές 133 και ήδη κρίνει ότι δεν υφίσταται στεγανή διαφοροποίηση μεταξύ των ατομικών και των κοινωνικών δικαιωμάτων. Έτσι, αν και κατ αρχήν η κατάσταση της φτώχειας, από μόνη της, δεν συνιστά απάνθρωπη μεταχείριση με την έννοια του άρθρου 3, η Επιτροπή στην υπόθεση Van Volsen της φαίνεται να δέχεται ότι η αδράνεια του κράτους να αντιμετωπίσει συνθήκες απόλυτης εξαθλίωσης μπορεί, πέρα από κάποιο όριο, να φτάσει ένα επίπεδο υποβάθμισης που να συνιστά αντισυμβατική συμπεριφορά. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, βέβαια, κρίθηκε ότι η απειλή διακοπής του ρεύματος, λόγω μη πληρωμής των σχετικών λογαριασμών, δεν συνιστούσε υπέρβαση του ορίου, ούτε παραβίαση των συμβατικών υποχρεώσεων 134. Το άρθρο 14, εξάλλου, δεν επιτρέπει να υποβάλλονται οι φτωχοί σε διακρίσεις ή συστηματικά μέτρα που να εμποδίζουν, πχ. την ελεύθερη μετακίνηση ή εγκατάσταση τους. Ο L. Petit, Πρόεδρος του Ινστιτούτου Δικαιωμάτων του Δικηγορικού Συλλόγου του Παρισιού, αναφέρει ως παρόμοιο παράδειγμα ενεργοποίησης της συνθήκης την άρνηση χορήγησης άδειας κατασκήνωσης σε τσιγγάνους 135. Η σημαντικότερη πάντως δογματικά απόφαση προς την κατεύθυνση της σχετικοποίησης του διαχωρισμού κοινωνικών και «παραδοσιακών» δικαιωμάτων υπήρξε η Airey 136. Αυτή θεώρησε αναγκαίο στοιχείο για την ύπαρξη «δίκαιης δί Βλ. σχετικά J. Frowein, Wirtschaftliche und soziale Rechte in der Rechtsprechung der Strasburger Organe, in Όψεις της προστασίας των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, Ίδρυμα Μαραγκοπούλου, ό.π., σελ. 203, πρβλ. M. Holoubek, Grundrechtliche Gewaehrleistungspflichten, Forschungen aus Staat und Recht 114, Springer Verlag, Wien Έτσι, είχε κριθεί αρχικά ότι η διάταξη του άρθρου 8 είναι κυρίως αρνητική με την έννοια ότι παρέχει προστασία εναντίον μιας αδικαιολόγητης επέμβασης της δημόσιας αρχής στην οικογενειακή ζωή, αλλά δεν υποχρεώνει το Κράτος να επεμβαίνει θετικά για να αποκαθιστά υποβαθμισμένες συνθήκες οικογενειακής ζωής (no 6577/74, Dec , DR 1, σελ. 91) Βλ. σχετικά F. Sudre, La première décision quart monde de la Commission Européenne des droits de l homme: une bavure dans une jurisprudence dynamique, RUDH, 1990, Ch. Pettiti, Pauvreté et Convention européenne des droits de l homme, Droit Social, 1991, Airey, , Ser. A, no

17 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ κης», κατά την έννοια του άρθρου 6 παρ. 1 ΕΣΔΑ 137, την παροχή δωρεάν νομικής βοήθειας προς αυτούς που αδυνατούν οικονομικά να προσλάβουν δικηγόρο 138. Κατά την απόφαση Airey, «η Σύμβαση στοχεύει στην εγγύηση όχι θεωρητικών και ουτοπικών δικαιωμάτων, αλλά πρακτικών και πραγματικών (...). Ενώ κατοχυρώνει κυρίως ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, πολλά από αυτά έχουν επιπτώσεις κοινωνικής και οικονομικής υφής. Το Δικαστήριο θεωρεί, επομένως, όπως και η Επιτροπή, (...) ότι η επέκταση της ερμηνείας της Σύμβασης στη σφαίρα των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων δεν πρέπει να αποκλείεται. Δεν υπάρχει στεγανή διάκριση που να διαχωρίζει τη σφαίρα αυτή από το πεδίο που καλύπτει η Σύμβαση» 139. Στη συνέχεια μάλιστα εκδόθηκαν και άλλες αποφάσεις που επεξέτειναν το ρυθμιστικό πεδίο του άρθρου 6 παρ. 1 σε τομείς όπως οι παροχές κοινωνικής ασφάλισης 140 και κοινωνικής πρόνοιας 141, παρά τον γραμματικό περιορισμό της διάταξης στις αστικές και ποινικές διαφορές 142. Στην απόφαση Feldbrugge, κρίθηκε ότι η διαδικασία ενώπιον του αρμόδιου στην Ολλανδία οργάνου για την εξέταση προσφυγών επί διαφορών κοινωνικής ασφάλισης ασθένειας δεν παρείχε τις απαραίτητες εγγυήσεις για μία δίκαιη δίκη. Στην απόφαση Deumeland η παράβαση συνίστατο στην υπέρμετρη διάρκεια του χρόνου εκδίκασης της υπό Άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ: «Παν πρόσωπον έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσις του δικασθή δικαίως, δημοσία και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερολήπτου δικαστηρίου, νομίμως λειτουργούντος, το οποίο θα αποφασίση είτε επί των αφμισβητήσεων επί των δικαιωμάτων ή υποχρεώσεων του αστικής φύσεως, είτε επί του βασίμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως» Σχετικές και οι Artico, , Ser. Α no 37, 433 και Kamasinski , Ser. A no 168, 463 κ.ε., πρβλ. και F. Matscher, La mise en oeuvre des droits économiques et sociaux, ό.π., σελ. 16, σημ Airey, , Ser. A, no 32, παρ. 24, 26, η έμφαση δική μας Βλ. ιδίως τις υποθέσεις Feldbrugge , Ser. A, 99 και Deumeland , Ser. A, 100. Βλ. εκτενή σχολιασμό τους σε Π. Ευστρατίου, Η εφαρμογή του άρθρου 6 παρ.1 ΕΣΔΑ στις δίκες κοινωνικής ασφάλειας, ό.π., σελ. 285 κ.ε., πρβλ. και Ι. Πετρόγλου, Εφαρμογή άρθρου 6 παρ. 1 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως Δικαιωμάτων του ανθρώπου και επί των διοικητικών υποθέσεων, ΕΔΚΑ ΛΔ,1992, Salesi , Ser. A, no Βλ. σχετικά M. Scheinin, Direct applicability of Economic, Social and Cultural Rights, in A. Rosas et al. (Eds), Social Rights as Human Rights, ό.π., σελ Κατ αρχή το άρθρο 6 παρ. 1 περιορίζει το πεδίο εφαρμογής του στις αμφισβητήσεις επί δικαιωμάτων και υποχρεώσεων αστικής φύσης ή επί του βασίμου κάθε κατηγορίας ποινικής φύσης. Σταδιακά όμως η νομολογία του δικαστηρίου επεξέτεινε το ρυθμιστικό εύρος της διάταξης και στις διαφορές δημοσίου δικαίου (απαλλοτριώσεις, διαφορές πειθαρχικού δικαίου, δικαίου ανταγωνισμού, κοινωνικής ασφάλειας, κ.λ.π.). Βλ. σχετικά Π. Ευστρατίου, ό.π., σελ. 224 κ.ε. 69

18 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ θεσης. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο προσφεύγων που δικαιώθηκε από το ΕΔΔΑ είχε καταδικασθεί σε πρόστιμο από τη γερμανική δικαιοσύνη για κακόβουλη και παραπειστική διεξαγωγή δίκης. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου 143 έχει προσδώσει κοινωνική ερμηνεία, ή εν πάση περιπτώσει αναγνωρίζει την υποχρέωση θετικών κρατικών υποχρεώσεων, και στην περίπτωση άλλων άρθρων της ΕΣΔΑ. Έτσι, ερμήνευσε το άρθρο 2 του Πρόσθετου Πρωτόκολλου για το δικαίωμα στην εκπαίδευση θεωρώντας ότι τα κράτη δεν έχουν απλώς υποχρέωση να εξασφαλίζουν την πρόσβαση στα εκπαιδευτικά ιδρύματα, αλλά και να αναγνωρίζουν επίσημα τις διενεργηθείσες σπουδές και τα σχετικά επαγγελματικά δικαιώματα 144. Έκρινε επίσης, κατά την ερμηνεία των άρθρων 11 παρ. 1 και 8, ότι το κράτος θα πρέπει να εγγυάται με θετικές ενέργειες την ελευθερία του συνέρχεσθαι και την προστασία της ιδιωτικής ζωής 145. Σημαντική είναι η νομολογία του Δικαστηρίου, ιδίως η νεότερη, επί του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα προστασίας της προσωπικής και οικογενειακής ζωής) σε σχέση με την προστασία της οικογένειας και της παιδικής ηλικίας. Το δικαστήριο θεωρεί ότι η σχέση παιδιών και γονιών αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της οικογενειακής ζωής 146 και δέχεται στον τομέα αυτό και θετικές υποχρεώσεις της δημόσιας εξουσίας. Νομολογία του ίδιου κλίματος έκρινε επίσης ότι κατοχυρώνεται στην ίδια διάταξη το δικαίωμα για ένα υγιεινό περιβάλλον 147. Παρόλα αυτά, 143. Αυτή φαίνεται να είναι η στάση του Συμβουλίου της Ευρώπης γενικότερα. Πρβλ., π.χ., τις απόψεις του ειδικού εισηγητή στην διάσκεψη του Συμβουλίου για τη φτώχεια (Council of Europe: Exchange of views on poverty in Europe, 30 September-1 October 1986, Conclusions by the Special Rapporteur, G. Sarpellon, EVP (86) 5): «Tα ανθρώπινα δικαιώματα, τα οποία αναγνωρίζει το Συμβούλιο της Ευρώπης, δεν πρέπει να εφαρμόζονται επιλεκτικά. Είναι όλα ίσης σημασίας. Προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν για τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων ως όλο, ανεξάρτητα εάν είναι κοινωνικά, πολιτιστικά και οικονομικά ή ατομικά και πολιτικά. (...) Το πρώτο δικαίωμα είναι το δικαίωμα στην οικοδόμηση του προσωπικού πεπρωμένου καθενός, να δοθεί δηλαδή στον καθένα η πραγματική δυνατότητα να ελευθερωθεί από τους περιορισμούς του περιβάλλοντος του και να ορίσει ο ίδιος τη ζωή του» Affaire linguistique Belge , Ser. A, no 6. Πρβλ. και F. Sudre, Les libertés protegées par la Cour Européenne de Droits de l homme, in D. Rousseau (Ed.), Conseil Constitutionnel et Cour Européenne de Droits de l homme, Ed. StH, Paris, 1990,16, σελ X and Y v. The Netherlands, , Ser. A, no 91, πρβλ. V.-P. Viljanen, Abstention or involvement? The nature of State obligations under different categories of rights, in Social Rights as Human Rights, ό.π., σελ. 53, σελ Βλ. ενδεικτικά την υπόθεση Kutzner v. Germany, Req. no του Υπόθεση Powell and Rayner, Ser. A, no 172 (1990). 70

19 Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ακόμη δεν έχει αναγνωρίσει ότι το δικαίωμα για οικογενειακή επανένωση κατοχυρώνεται ρητά στην ΕΣΔΑ 148. Εξάλλου, στο πλαίσιο της ερμηνείας της προστασίας της ιδιοκτησίας (άρθρο 2 παρ. 1 του Πρόσθετου Πρωτόκολλου) το Δικαστήριο έχει προσχωρήσει στην άποψη κατά την οποία το δικαίωμα δεσμεύεται λειτουργικά για την εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος, αφήνοντας έτσι το πεδίο ανοικτό στον κρατικό παρεμβατισμό και στους περιορισμούς που εξυπηρετούν την κοινωνική πολιτική 149. Η βασική, όμως, συνεισφορά του ΕΔΔΑ στην προστασία των ασφαλιστικών παροχών έγκειται στην υπαγωγή τους, ως περιουσιακά δικαιώματα, στην έννοια της περιουσίας, όπως αυτή προστατεύεται από το πρώτο άρθρο του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου 150. Κατά ένα πρώτο κύμα αποφάσεων, είναι η καταβολή ασφαλιστικών εισφορών από την οποία απορρέει το δικαίωμα για απόληψη παροχών, ως περιουσιακό δικαίωμα, αν και χωρίς να συνδέεται αυτό με ένα ορισμένο ύψος παροχών 151. Στη συνέχεια, όμως, και μη ανταποδοτικές παροχές προνοιακού χαρακτήρα θεωρήθηκε ότι προστατεύονται ως περιουσιακές 152. Έχοντας αποδεχθεί την κατ αρχήν περιουσιακή φύση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος και την υπαγωγή του στο Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο, το ΕΔΔΑ είναι πλέον σε θέση να εφαρμόσει σε παρόμοιες διαφορές και το άρθρο 14 της ΕΣΔΑ, που απαγορεύει τις αδικαιολόγητες διακρίσεις. (Και τούτο διότι το εν λόγω άρθρο δεν καθιερώνει ένα γενικό δικαίωμα ισότητας, όπως το άρθρο 4 παρ. 1 του Συντάγματος, αλλά εφαρμόζεται μόνον σε συνδυασμό με κάποιο άλλο δικαίωμα της Σύμβασης). Όπως και στα περισσότερα θέματα, αναγνωρίζεται, κατ αρχήν, μεγάλο εύρος ευχέρειας εκτιμήσεως υπέρ των εθνικών αρχών, ούτως ώστε ακόμη και ρυθμίσεις που εισάγουν διαφορετική μεταχείριση παρόμοιων καταστάσεων να θεωρούνται δικαιολογημένες εφόσον δεν «στερούνται προδήλως λογικής βάσεως». Ειδικά, όμως, όταν οι διακρίσεις ερείδονται αποκλειστικά στην ιθαγένεια, τα κράτη μέλη βαρύνονται με την υποχρέωση να αποδείξουν το λόγο δημόσιου συμφέροντος που επιβάλλει την άνιση μεταχείριση Υπόθεση Guel v. Switzerland (1996) Βλ., π.χ. την υπόθεση James and others Ser. A, no 98 (1986), in Frowein, ό.π., σελ Πρβλ. Α. Πετρόγλου, Η έννοια της ιδιοκτησίας κατά το άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, ΕΔΚΑ 1995,513, Απόφαση Αζινάς κατά Κύπρου της Αποφάσεις Gaygusuz κατά Αυστρίας της , Koua Poirrez κατά Γαλλίας της , Wessels-Bergervoet κατά Ολλανδίας της Αποφάσεις Gaygusuz κατά Αυστρίας της και Luczak κατά Πολωνίας της

20 ΘΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Με την απόφαση Gaygusuz κρίθηκε ότι δεν συνιστά σύμφωνο με την ΕΣΔΑ λόγο η απλή ανάγκη της διασφάλισης της δημοσιονομικής ισορροπίας του συστήματος κρατικής πρόνοιας. (Οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας με τις οποίες κρίθηκε συνταγματικός ο αποκλεισμός των αλλοδαπών από τη λήψη του πολυτεκνικού επιδόματος 154 είναι, κατά πάσα πιθανότητα, αντίθετες στην εν λόγω νομολογία.) Σε άλλες αποφάσεις το Δικαστήριο εφαρμόζει τον κανόνα της μη διάκρισης του άρθρου 14 σε συνδυασμό με το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ, που προστατεύει την ιδιωτική και την οικογενειακή ζωή. Έτσι, κρίθηκε ότι η Μεγάλη Βρετανία παραβίασε τη Σύμβαση, αρνούμενη να χορηγήσει σύνταξη σε ασφαλισμένη η οποία είχε αποκτήσει το γυναικείο φύλο κατόπιν σχετικής επέμβασης, εφαρμόζοντας στην περίπτωση της το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης των ανδρών και όχι των γυναικών, με την αιτιολογία ότι ο νόμος απέβλεπε στη «βιολογική φύση του γυναικείου φύλου» 155. Πάντως, η νομολογία του ΕΔΔΑ δεν προστατεύει ούτε συγκεκριμένο ποσό σύνταξης, ούτε απαίτηση του που δεν είναι βεβαία και εκκαθαρισμένη, με επαρκή βάση στο εσωτερικό δίκαιο. Κατά το Δικαστήριο, «μόνη η ελπίδα να αναγνωρισθεί ένα περιουσιακό δικαίωμα όταν δεν υπάρχει η δυνατότητα να ασκηθεί αποτελεσματικά δεν μπορεί να θεωρηθεί ως «αγαθό» που προστατεύει το άρθρο 1 του ΠΠΠ» 156. Με ανάλογο σκεπτικό κρίθηκε ότι επί μη ώριμων συντάξιμων δικαιωμάτων δεν συνιστά παράβαση της Σύμβασης η πιθανή αποστέρηση μελλοντικών συντάξιμων αποδοχών 157. Μεταγενέστερη νομολογία, όμως, αποδέχθηκε ότι ο ασφαλισμένος προστατεύεται από την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης ως προς την προσδοκία του (espérance légitime) για ασφαλιστική παροχή, εφόσον οι αξιώσεις του ερείδονται σε παγιωμένη νομολογία των εθνικών δικαστηρίων, όπως αυτή του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με τη δυνατότητα αναγνωρίσεως, κατόπιν εξαγοράς, του χρόνου πραγματικής προϋπηρεσίας Ελλήνων ομογενών στην Τουρκία 158. Στην υπόθεση αυτό το Δικαστήριο έκρινε αντίθετη στη Σύμβαση την ανατροπή με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας παλαιότερης και σταθερής νομολογίας των διοικητικών δικαστηρίων ουσίας. Ήδη 154. ΣτΕ 771-2/ Απόφαση Grant κατά Μεγάλης Βρετανίας της Απόφαση Gratzinger και Gratzingerova κατά Δημοκρατίας της Τσεχίας, της 39794/ Απόφαση Επιτροπής Wanda Paruszewska κατά Πολωνίας της , πρβλ. ΣτΕ 995/2004, 3458/2002, 2776/2000, 3739/ ΕΔΔΑ, απόφαση της , Ιχτιάρογλου κατά Ελλάδας. 72

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟΝ ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΝΟΜΟ Προοίμιο. Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204 της 26/07/2006, σελ. 23. Για σκοπούς εναρμόνισης

Διαβάστε περισσότερα

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση

Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ένωση Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τη νομική βάση για τα θεμελιώδη δικαιώματα σε επίπεδο ΕΕ αποτελούσε ουσιαστικά η αναφορά που γίνεται από τις Συνθήκες στην

Διαβάστε περισσότερα

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.»

«ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» Από τη δευτεροβάθμια συνδικαλιστική οργάνωση με την επωνυμία «ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑΣ Ο.Σ.Π.Α.» τέθηκαν υπόψη μου το εξής περιστατικά: Οκτώ (8) από τα είκοσι ένα (21) μέλη του Δ.Σ., το

Διαβάστε περισσότερα

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ)

669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) 669/2013 ΜΠΡ ΑΘ ( 597917) (Α ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΝΟΜΟΣ) Δικαίωμα για παροχή έννομης προστασίας κατά το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ. Εννοια και περιεχόμενο. Θέσπιση από τον κοινό νομοθέτη περιορισμών και προϋποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ Το κείµενο Σε αντιστοιχία µε την ΕΣΔΑ, η οποία κατοχυρώνει τα ατοµικά και πολιτικά δικαιώµατα, ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης κατοχυρώνει τα κοινωνικά δικαιώµατα. Το κείµενο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών

Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών Περιεχόμενο: Αρχή διάκρισης των λειτουργιών ΜΑΘΗΜΑ: ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Παυλόπουλος, Δικηγόρος, Υπ. Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Παν/μίου Αθηνών Η αρχή της Διάκρισης των Λειτουργιών

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη

Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση. ρ Χριστίνα Θεοχάρη Κοινωνική Περιβαλλοντική ευθύνη και απασχόληση Συνάντηση Εργασίας ρ Χριστίνα Θεοχάρη Περιβαλλοντολόγος Μηχανικός Γραµµατέας Οικολογίας και Περιβάλλοντος ΓΣΕΕ 7 Ιουνίου 2006 1 1. Η Κοινωνική εταιρική ευθύνη

Διαβάστε περισσότερα

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων

ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων Εργασιακά Θέματα ίκτυο Υπηρεσιών Πληροφόρησης & Συμβουλευτικής εργαζομένων «Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Αποζημίωση λόγω συνταξιοδότησης 3 1.1 Γενικά 6 1.2 Δικαιούχοι 6 α) Ιδιωτικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 1.ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΩΔΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ,ΓΕΝΙΚΑ Ο σύγχρονος πολιτισμός αναπτύσσεται με κέντρο και σημείο αναφοράς τον Άνθρωπο. Η έννομη τάξη, διεθνής και εγχώρια, υπάρχουν για να υπηρετούν

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009

Ε.Ε. Π α ρ.ι(i), Α ρ.4203, 24/4/2009 ΝΟΜΟΣ ΠΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΕΙ ΤΟN ΠΕΡΙ ΙΣΗΣ ΑΜΟΙΒΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΝΔΡΩΝ ΚΑΙ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ H ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΙΣΗΣ ΑΞΙΑΣ ΝΟΜΟ ---------------------------------------------------- Επίσημη Εφημερίδα Ε.Ε.: L 204

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης

ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Αρ. Πρωτ. 1290 Αθήνα 26/11/2014 Προς Συλλόγους Εκπαιδευτικών Π.Ε. ΘΕΜΑ : Γνωμοδότηση της Νομικού Συμβούλου της Δ.Ο.Ε. για την απεργία αποχή από τις διαδικασίες της αξιολόγησης Το Δ.Σ. της Δ.Ο.Ε. έχει τονίσει

Διαβάστε περισσότερα

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΓΝΩΜΟΛΟΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΕΡΩΤΗΜΑ Ερωτάται αν αν είναι στα πλαίσια ή όχι του Συντάγματος η εφαρμογή της παραγράφου 2 του άρθρου 139 του Κώδικα Δικαστικών Επιμελητών με την έκδοση της προβλεπόμενης Υπουργικής

Διαβάστε περισσότερα

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας,

Η Γενική Συνδιάσκεψη της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, Διεθνής Σύμβαση Εργασίας Νο. 182 για την απαγόρευση των χειρότερων μορφών εργασίας των παιδιών και την άμεση δράση με σκοπό την εξάλειψή τους [όπως κυρώθηκε με το Ν. 2918/2001 «Κύρωση της Διεθνούς Σύμβασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ"

ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΕΙΔΙΚΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ "ΠΡΟΣΒΑΣΗ" Εισαγωγικός Διαγωνισμός για την Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης 2014 Δείγμα Σημειώσεων για το μάθημα Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014»

Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» Εργασιακά Θέματα «Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το νέο καθεστώς της Μεσολάβησης Διαιτησίας μετά τον Ν. 4303/2014 Συνοπτική παρουσίαση 3 2. Εισαγωγή. 5

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ

ΕΡΓΑΣΙΑ 1 η ΜΕ ΘΕΜΑ: «Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΒΙΑΣΤΟΥ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΑΞΙΑΣ» Ι ΑΣΚΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: κ. ΑΝ ΡΕΑΣ ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ ΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ, ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ: «ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων Διάγραμμα ύλης 11 Αναλυτικός Πίνακας Περιεχομένων 13 Βασικές συντομογραφίες 25 Πρόλογος Αριστόβουλου Μάνεση 27 Προλεγόμενα 37 Εισαγωγικό Κεφάλαιο Ιστορικές και πολιτειολογικές

Διαβάστε περισσότερα

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές

Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Ενότητα 9 η : Αρχή της ισότητας: ειδικές μορφές Λίνα Παπαδοπούλου Aν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006

Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Οργάνωση και Λειτουργία του Κράτους 19 ος Διαγωνισμός ΕΣΔΔ 2 ος Διαγωνισμός ΕΣΤΑ Σάββατο 09 Δεκεμβρίου 2006 Θέμα 2 ον : Η δικαστική λειτουργία αποτελεί μία από τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες του κράτους.

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ. «Δημόσια Διοίκηση και Μετανάστες: Πολιτικές, Διλήμματα και Προοπτικές»

ΗΜΕΡΙΔΑ. «Δημόσια Διοίκηση και Μετανάστες: Πολιτικές, Διλήμματα και Προοπτικές» Κοινοτική Πρωτοβουλία EQUAL, Δράση 18 του Έργου «Οι Διαστάσεις της Ξενοφοβίας και η Προώθηση Πολυπολιτισμικών Προτύπων» ΗΜΕΡΙΔΑ «Δημόσια Διοίκηση και Μετανάστες: Πολιτικές, Διλήμματα και Προοπτικές» Αθήνα,

Διαβάστε περισσότερα

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης

14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης 14o Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών το οποίο τροποποιεί το σύστημα ελέγχου της Σύμβασης Υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης στο Στρασβούργο

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17

Περιεχόμενα. Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος... 15 Μέρος Ι Συνταγματικό Δίκαιο... 17 1 Πολίτευμα...19 Θεωρία... 19 1. ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ... 19 Το κράτος... 20 Το πολίτευμα... 21 Το συνταγματικό δίκαιο... 21 2. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών

Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών [όπως κυρώθηκε με το N. 2502/1997: Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Άσκηση των Δικαιωμάτων των Παιδιών, (ΦΕΚ 103, τ. Α )] Άρθρο πρώτο.-

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Σ Τ Α Σ Η ΚΑΤΑ Α ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ε Ν Σ Τ Α Σ Η ΚΑΤΑ Α ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ Α ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΔΙΑ ΜΕΣΟΥ ΤΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΝΤΟΛΗΣ ΠΛΗΡΩΜΗΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΕΜΙΚΩΝ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΟΓΙΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΔΙΑΙΤΗΣΙΑ...2 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗΣ;...5 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...5 ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ;...7 ΠΟΙΑ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΠΟΥ ΤΗΡΕΙΤΑΙ;...7 ΤΙ

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190

Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Ο ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ Αθήνα, 18 Ιουλίου 2006 Αρ. Πρωτ.: Υ190 ΠΡΟΣ: 1. Όλους τους Υπουργούς και Υφυπουργούς 2. Τον Γενικό Γραμματέα της Κυβέρνησης 3. Όλους τους Γενικούς Γραμματείς Υπουργείων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΣ 2918/2001 (Φ.Ε.Κ. 119/Α/15-6-2001) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Άρθρο πρώτο ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 182

ΝΟΜΟΣ 2918/2001 (Φ.Ε.Κ. 119/Α/15-6-2001) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. Άρθρο πρώτο ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 182 ΝΟΜΟΣ 2918/2001 Κύρωση της ιεθνούς Σύµβασης Εργασίας 182 για την απαγόρευση των χειρότερων µορφών εργασίας των παιδιών και την άµεση δράση µε σκοπό την εξάλειψή τους (Φ.Ε.Κ. 119/Α/15-6-2001) Ο ΠΡΟΕ ΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία

Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία 1 Ένα όραμα για την επόμενη δεκαετία Εφαρμόζοντας τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία την περίοδο της κρίσης Εισαγωγή Εμείς, οι πάνω από 400 εκπρόσωποι των οργανώσεων των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ Νομοθεσία απασχόλησης για θέματα αναπηρίας Η εργασία είναι δικαίωμα όλων των ανθρώπων συμπεριλαμβανομένου των ανθρώπων με αναπηρία όπως αυτό ορίζεται και προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Δ Ι Κ Α Ι Ο Σ Υ Λ Λ Ο Γ Ι Κ Ω Ν Δ Ι Α Π Ρ Α Γ Μ Α Τ Ε Υ Σ Ε Ω Ν Η σχέση όρων συλλογικών συμβάσεων με άλλους ρυθμιστικούς παράγοντες ΣΣΕ και Νόμος Ταυτόχρονη ρύθμιση των ίδιων

Διαβάστε περισσότερα

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1

Θέματα Συνάντησης. Υποστηρικτικό Υλικό Συνάντησης 1 ΤΡΙΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΕΛΕΝΗ ΣΚΟΥΡΑ» για την «Ενίσχυση της Συμμετοχής των Γυναικών που ανήκουν σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες» στις Θέματα Συνάντησης Ολοκλήρωση προτάσεων για την

Διαβάστε περισσότερα

Κύρωση της 149/77 Διεθνούς Σύμβασης Εργασίας «για την απασχόληση και τους όρους εργασίας και ζωής του νοσηλευτικού προσωπικού» (ΦΕΚ 203/Α/24-12-86)

Κύρωση της 149/77 Διεθνούς Σύμβασης Εργασίας «για την απασχόληση και τους όρους εργασίας και ζωής του νοσηλευτικού προσωπικού» (ΦΕΚ 203/Α/24-12-86) ΝΟΜΟΣ: 1672/86 Κύρωση της 149/77 Διεθνούς Σύμβασης Εργασίας «για την απασχόληση και τους όρους εργασίας και ζωής του νοσηλευτικού προσωπικού» (ΦΕΚ 203/Α/24-12-86) Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εκδίδομε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : Γεώργιος Κ. Πατρίκιος, Δικηγόρος, Μ.Δ.Ε., Υπ. Δ.Ν ΘΕΜΑΤΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΔΟΚΙΜΩΝ ΣΗΜΑΙΟΦΟΡΩΝ ΛΙΜΕΝΙΚΟΥ 2011 ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Α) Πηγες Διοικητικου Δικαιου Ως πηγή διοικητικού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER

ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER ΔΉΛΩΣΗ ΠΕΡΊ ΠΟΛΙΤΙΚΉΣ ΑΝΘΡΏΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΆΤΩΝ ΤΗΣ UNILEVER Πιστεύουμε ότι η επιχειρηματικότητα ανθεί μόνο σε κοινωνίες όπου υπάρχει προστασία και σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αναγνωρίζουμε ότι οι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος VΙΙ Ι. Γενικό Μέρος Α. Βασικές έννοιες... 1 1. Θέματα ορολογίας... 1 1.1. Οι χρησιμοποιούμενοι όροι... 1 1.2. Οι βασικές έννοιες... 2 1.3. «Εγγυήσεις θεσμών» και «εγγυήσεις θεσμικές»...

Διαβάστε περισσότερα

Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν.

Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν. Η νομολογία του ΔΕΚ και του ΣτΕ σχετικά με την ίση κοινωνικοασφαλιστική μεταχείριση ανδρών και γυναικών συμπλέουν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη Επ. Καθηγήτρια Παν/μίου Αθηνών, Δικηγόρος Η παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Σ.Ε.Ε. ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ υπ αριθµ Αθήνα 4/1/2011 ΠΡΟΣ Τα Εργατικά Κέντρα και Οµοσπονδίες ύναµης Γ.Σ.Ε.Ε. Θέµα: Συλλογικές διαπραγµατεύσεις & Συλλογικές Συµβάσεις Εργασίας. 10 κρίσιµα σηµεία. Συνάδελφοι, Στις

Διαβάστε περισσότερα

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Π. Νάσκου - Περράκη ΚΩΔΙΚΑΣ Διεθνών Πράξεων Προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου Παγκόσμιο και Περιφερειακό Επίπεδο Θεσσαλονίκη 2012 Π. Νάσκου - Περράκη & Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας Θεσσαλονίκη 2012

Διαβάστε περισσότερα

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34

1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 1η Συνάντηση Διά βίου εκπαίδευση & συνδικάτο σ. 17-34 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ 1.1 Δραστηριότητες Γνωριμία & συνεργασία των μελών της ομάδας γνωριμίας & σ. 19 συνεργασίας των εκπαιδευομένων ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1.1 (Ανά

Διαβάστε περισσότερα

Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις. Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Νέο πλαίσιο για συλλογικές διαπραγματεύσεις 1 Συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τι είναι οι συλλογικές διαπραγματεύσεις; Διαπραγματεύσεις μεταξύ εκπροσώπων εργοδοτών και εργαζομένων που στοχεύουν

Διαβάστε περισσότερα

Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ

Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ Κων/νος Τσουμάνης, Δικηγόρος, Νομικός Σύμβουλος ΣΠΕΔΕΘ & ΚΜ Οι πρόσφατες τροποποιήσεις στην εργατική νομοθεσία και η δι αυτών παρεχόμενη ευχέρεια στον εργοδότη της εξαρτημένης σύμβασης εργασίας Τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντάκτης ομάδας

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πηγές Συντάκτης ομάδας ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Η προστασία της Συνδικαλιστικής Δράσης... 4 1.1 Γενικά... 4 1.2 Ατομική προστασία εργαζομένων... 4 1.3 Προστασία της ίδιας της Συνδικαλιστικής Οργάνωσης... 4 1.4 Προστασία της Συνδικαλιστικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΑΙΟ Ο διαγωνισμός της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης προϋποθέτει, ως γνωστόν, συνδυασμό συνδυαστικής γνώσης της εξεταστέας ύλης και θεμάτων πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας. Tα Πανεπιστημιακά Φροντιστήρια

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα!

Πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών: Η ύδρευση και η αποχέτευση είναι ανθρώπινο δικαίωμα! Ιστορική αναδρομή Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Συνδικάτων Δημόσιων Υπηρεσιών (EPSU) αποφάσισε να προβεί στην συλλογή ενός εκατομμυρίου υπογραφών υπέρ της καθιέρωσης της ύδρευσης ως ανθρώπινου δικαιώματος στο

Διαβάστε περισσότερα

Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας.

Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας. 1 Η Κατοχύρωση των Ελαχίστων Ορίων στο Διεθνές και Ευρωπαϊκό Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας. 1. Οι εγγυήσεις ελαχίστων ορίων από το Διεθνές Δίκαιο Κοινωνικής Ασφάλειας 1.1 Οι στρατηγικές κοινωνικής προστασίας

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173)

Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ενημερωτικό σημείωμα για το νέο νόμο 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. (ΦΕΚ Α 173) Ψηφίστηκε προ ολίγων ημερών από τη Βουλή ο νέος νόμος 3886/2010 σε σχέση με την

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου

ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ. Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Δ.Ν. Πατρίνα Παπαρρηγοπούλου Ειδικοί Επιστήμονες: Γιάννης Κωστής, Έλενα Σταμπουλή, Τασούλα Τοπαλίδου ΠΟΡΙΣΜΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ Αθήνα 21 Ιουνίου 2005 Αριθμ. Πρωτ.: 18811/2004 Η ΕΠΙΔΕΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Η ΤΗΣ ΠΑΘΗΣΗΣ, ΣΕ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΗ ΤΗΣ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ Ο ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΣ ΕΡΓΑΣΤΗΚΕ ΓΙΑ ΚΑΠΟΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ- ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙ ΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΗΜΟΣΙΟ ΙΚΑΙΟ ΑΚΑ ΗΜΑΪΚΟ ΕΤΟΣ 2003-2004 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΘΕΜΑ: Η Αρχή της φορολογικής ισότητας

Διαβάστε περισσότερα

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ VI/ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Ο εθελοντικός τομέας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνικής πολιτικής. Ιστορικά προηγείται του κράτους πρόνοιας, ενώ συνυπάρχει

Διαβάστε περισσότερα

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού

Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Το Μανιφέστο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Τα παιδιά αποτελούν το μισό του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες. Περίπου 100 εκατομμύρια παιδιά ζουν μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ζωή των παιδιών σε ολόκληρο

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς.

Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς. Ασφαλιστικά προϊόντα σύνταξης. Tα προβλήματα και οι δυνατότητες ανταπόκρισης της ασφαλιστικής αγοράς. Θέλω να συγχαρώ το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο για την οργάνωση του Συνεδρίου αυτού που

Διαβάστε περισσότερα

«Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία»

«Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία» «Οι συνέπειες από την εφαρμογή της νομοθεσίας για την Περιβαλλοντική Ευθύνη στην Ελληνική Βιομηχανία» Γιώργος Δ. Κωνσταντινόπουλος Δικηγόρος παρ Αρείω Πάγω Ειδικός Εμπειρογνώμονας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΠολΠρωτΑθ 528/2002 ΠολΠρωτΑθ 528/2002 Προστασία καταναλωτή. Προστασία προσωπικών δεδομένων. Τράπεζες. Συλλογική αγωγή. Ενώσεις καταναλωτών. Νομιμοποίηση. (..) Ι. Από τις συνδυασμένες διατάξεις των αρ. 4 παρ. 2, 6, 12 παρ.

Διαβάστε περισσότερα

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη

Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη Ένα κοινωνικό σύμφωνο για την Ευρώπη EUROPEAN TRADE UNION CONFEDERATION Eμείς, οι Ευρωπαίοι συνδικαλιστές ηγέτες, συνελθόντες στους κόλπους της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων, απευθύνουμε την παρούσα

Διαβάστε περισσότερα

Εργασιακά Θέματα. Επιχειρήσεις Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ)

Εργασιακά Θέματα. Επιχειρήσεις Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ) Εργασιακά Θέματα Επιχειρήσεις Προσωρινής Απασχόλησης (ΕΠΑ) Μάϊος 2015 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Επιχείρηση Προσωρινής Απασχόλησης Συνοπτική παρουσίαση... 3 2. Γενικά... 5 3. Νόμιμος Τρόπος Σύστασης Ε.Π.Α.... 5 4.

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» «H AΠΑΣΧΟΛΗΣΗ A ΩΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΣΤΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΡΩΜΕΝΑ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» Ημερίδα του ΠΑΣΥΠΚΑ «Δράσεις ένταξης των κινητικά αναπήρων στην παραγωγική διαδικασία

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Σταδιοδροµία

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ. Σταδιοδροµία ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΚΤΙΣΤΑΚΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Τµήµατος Δηµόσια Διοίκησης Παντείου Πανεπιστηµίου Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστηµών Γνωστικό Αντικείµενο: Διοικητικός Προγραµµατισµός - Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 24-10-2006 ΕΠΙΣΤΟΛΗ Γ.Σ.Ε.Ε. ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ Σας κοινοποιούµε την επιστολή που έστειλε η Γ.Σ.Ε.Ε. στην Ένωση ικαστών και Εισαγγελέων και στον ικηγορικό Σύλλογο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ & ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ

ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ & ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ & ΔΙΑΙΤΗΣΙΑΣ ΕΔΡΑ: Πλατεία Βικτωρίας 7, Αθήνα 10434 210 88 14 922 210 88 15 393 info@omed.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Πολυτεχνείου 21, Θεσσαλονίκη 54626 2310 517 128 2310 517 119 Αθήνα, 25 Ιουλίου

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, 26 Ιουλίου 2000

Αθήνα, 26 Ιουλίου 2000 ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ & ΙΑΙΤΗΣΙΑΣ Ε ΡΑ: Πλατεία Βικτωρίας 7, Αθήνα 10434 88 14 922 88 15 393 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: Πολυτεχνείου 21, Θεσσαλονίκη 54626 517 128 517 119 Προς: Αθήνα, 26 Ιουλίου 2000 1. Οµοσπονδία Ασφαλιστικών

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ

ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση) ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ:ΦΩΤΗΣ ΜΟΡΦΟΠΟΥΛΟΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ:ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ:ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΜΑ: ΤΟ ΟΛΛΑΝΔΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ (Συνοπτική παρουσίαση)

Διαβάστε περισσότερα

Έως 12/2010 (Ν. 3871/2010 και Ν.3899/2010)

Έως 12/2010 (Ν. 3871/2010 και Ν.3899/2010) Μεσολάβηση και Διαιτησία (ΟΜΕΔ)/ Συμφιλίωση Ρύθμιση διαδικασίας προσφυγής στον ΟΜΕΔ. Θέσπιση δυνατότητας μονομερούς προσφυγής στην μεσολάβηση και στην διαιτησία και των δύο μερών. Εξαγγελία προεδρικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ... ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... ΙΧ ΧΙ ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ ΤΑ ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ... 1 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι. Τα δικαιώματα του ανθρώπου (droits de l homme,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 9.12.2009. Πρακτικό Συμφωνίας

ΤΕΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 9.12.2009. Πρακτικό Συμφωνίας ΤΕΛΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ 9.12.2009 Πρακτικό Συμφωνίας Μεταξύ της Διοίκησης του ΟΛΠ και των Εκπροσώπων των εργαζομένων (ΟΜΥΛΕ, Ένωση Λιμενεργατών) πραγματοποιήθηκαν από 10/11/2009 έως 8/12/2009 10 συναντήσεις για

Διαβάστε περισσότερα

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών

Η Οδηγία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των ηλεκτρονικών ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ «ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ» Το Συμβούλιο της Ευρώπης το 1995 εξέδωσε Σύσταση για την προστασία των προσωπικών δεδομένων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών,

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΙΧ XVII ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορική εξέλιξη της προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Από την αρχαιότητα μέχρι τη δημιουργία του ΟΗΕ. 1 1. Εισαγωγικά

Διαβάστε περισσότερα

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη

ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού σε σχέση με την ανάμειξη των παιδιών σε ένοπλη σύρραξη Υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και άνοιξε για υπογραφή, κύρωση και

Διαβάστε περισσότερα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ... 9 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ... 11 ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ... 27 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ιστορική εξέλιξη της προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Από την αρχαιότητα μέχρι τη δημιουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ

ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ IΘΑΚΗΣ 29, 112 57 ΑΘΗΝΑ url: http://www.aueb.gr/statistical-institute ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ & ΕΡΕΥΝΑΣ Ιθάκης 29 Αθήνα 112 57

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ...

ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ... Πίνακας περιεχομένων ΜΕΡΟΣ 1 Ο ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ... 2 ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ... 5 ΦΥΣΗ ΣΣΕ... 6 ΕΙΔΗ ΣΣΕ ΚΑΙ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΣΥΝΑΨΗΣ ΤΟΥΣ...

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων

ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ. EL Eνωμένη στην πολυμορφία EL 2012/0011(COD) 8.11.2012. της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 2009-2014 Επιτροπή Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων 8.11.2012 2012/0011(COD) ΣΧΕΔΙΟ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ της Επιτροπής Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων προς την Επιτροπή Πολιτικών

Διαβάστε περισσότερα

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA

Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Κώδικας Συμπεριφοράς της εταιρίας SCA Η SCA δεσμεύεται για τη δημιουργία αξιών για τους υπαλλήλους, τους πελάτες, τους καταναλωτές, τους μετόχους καθώς και για τους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΟΚΕ ΕΛΛΑΔΑΣ, κ. Χρήστου ΠΟΛΥΖΩΓΟΠΟΥΛΟΥ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ TRESMED 4 ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 10-11/9/2012 Αγαπητοί συνάδελφοι, κυρίες και κύριοι, Σας ευχαριστώ όλους που ήρθατε στη χώρα μας και

Διαβάστε περισσότερα

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Η ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΟΗΕ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 1. Ταυτότητα, Παιδική Ηλικία, Ελευθερία Έκφρασης. Άρθρο 1 : Ορισμός του Παιδιού Άρθρο 7 : Όνομα και εθνικότητα Άρθρο 8 : Κατοχύρωση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΞ. ΕΠΕΙΓΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ Αθήνα, 30 Ιουνίου 2015 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΑΜΕΣΗΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑΤΑ Β - Α

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΗ

ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΕΝΩΠΙΟΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ, ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΡΟΣΦΥΓΗ Των 1. Δήμου Ικαρίας, όπως εκπροσωπείται από το Δήμαρχο Ικαρίας Χριστόδουλο Σταυρινάδη 2. 3. ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A

9011/15 ΔΑ/μκρ 1 DG B 3A Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Βρυξέλλες, 4 Ιουνίου 2015 (OR. en) Διοργανικός φάκελος: 2008/0140 (CNS) 9011/15 ΕΚΘΕΣΗ Αποστολέας: Αποδέκτης: Προεδρία SOC 330 ANTIDISCRIM 6 JAI 338 MI 326 FREMP 114 Επιτροπή

Διαβάστε περισσότερα

1. Γυναίκα & Απασχόληση

1. Γυναίκα & Απασχόληση 1. Γυναίκα & Απασχόληση Παρά τα βήματα προόδου τα οποία έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, τόσο σε θεσμικό επίπεδο (νομοθετικό έργο), όσο και στην ανάπτυξη «ειδικευμένων πολιτικών και δράσεων» καταπολέμησης

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ)

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ) ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ (ΚΟΙΝΣΕΠ) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Κλεισόβης 12 Αθήνα, Τ.Κ. 10677 TΗΛ: 210-3303060 FΑΧ: 210-3801777 mail: epeksa@otenet.gr Website:

Διαβάστε περισσότερα

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του

την ύπαρξη και την άσκηση ενός θεμελιώδους δικαιώματος γιατί αποτελούσαν κενό γράμμα, αφού πρόθεση του Το δικαίωμα δικαστικής προστασίας 20 παρ.1 Σ Εισαγωγή Η τήρηση του Συντάγματος από αυτούς που ασκούν την κρατική εξουσία, δηλαδή από τα όργανα του κράτους εξαρτάται κατά πολύ από το εάν υπάρχουν και λειτουργούν

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΝΟΙΑΣ 1 ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ prosopiko@ypakp.gr Είναι αρμόδια για τα θέματα προσωπικού, την προώθηση νομοθετικών κειμένων και τον Κοινοβουλευτικό έλεγχο του Υπουργείου 2 ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ, ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ & ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας

7/3/2014. ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το δίκαιο του εργοδότη ; ή νομικός κανόνας Τ.Ε.Ι. Πειραιά Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών στην Λογιστική και Χρηματοοικονομική Ειδικά θέματα Δικαίου Δρ. Μυλωνόπουλος Δ. Αν. Καθηγητής δίκαιο άδικο ό,τι είναι νόμιμο είναι και ηθικό ; νόμος είναι το

Διαβάστε περισσότερα

1) Σε ολόκληρο το κείμενο, ο όρος «η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών ( 1 ) Θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 18ης Απριλίου 2012 (δεν έχει

1) Σε ολόκληρο το κείμενο, ο όρος «η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών ( 1 ) Θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 18ης Απριλίου 2012 (δεν έχει L 149/4 Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 8.6.2012 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 465/2012 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 22ας Μαΐου 2012 για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του Συντάγµατος ΙΚΑΙΩΜΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΤΟΜΕΑΣ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΗΜΟΣΙΟΥ ΙΚΑΙΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟ ΙΚΑΙΟ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Α. ΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ άρθρο 20 παρ. 1 του

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΤΩΝ 2012-2013

ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΤΩΝ 2012-2013 ΕΘΝΙΚΗ ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΤΩΝ 2012-2013 Στην Αθήνα, σήμερα 14 Μαΐου 2013, οι υπογράφοντες την παρούσα Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, αφενός: α) Γεώργιος Καββαθάς Πρόεδρος και

Διαβάστε περισσότερα

11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***)

11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***) 11 Νοεµβρίου 2010 Αριθµ. Πρωτ.: 132327/48504/2010 Πληροφορίες: **************** (τηλ.:2107289***) 1. Περιφέρεια Αττικής Γενική ιεύθυνση Περιφέρειας ιεύθυνση Αλλοδαπών & Μετανάστευσης υτ. Αττικής & Πειραιά

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ

ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟΠΟΙΗΣΕΩΝ 1. Εισαγωγή Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής (Ν. 3985/2011) & Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (αρ. 1 επ. Ν. 3986/2011):

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Η Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού περιλαμβάνει συνοπτικά τα εξής:

Περίληψη. Η Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού περιλαμβάνει συνοπτικά τα εξής: Περίληψη Η Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού περιλαμβάνει συνοπτικά τα εξής: Το προοίμιο της Σύμβασης Υπενθυμίζει τις Βασικές αρχές των Ηνωμένων Εθνών και τις σχετικές με τα ανθρώπινα

Διαβάστε περισσότερα

Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ

Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ Ο διαχειριστής της γερμανικής ΕΠΕ Ο διαχειριστής εκπροσωπεί την γερμανική ΕΠΕ και ενεργεί επ'ονόματι αυτής κάθε πράξη διαχείρισης. Ποιος μπορεί να γίνει διαχειριστής σε μία γερμανική ΕΠΕ Διαχειριστής μίας

Διαβάστε περισσότερα

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65

φορολογική νομολογία περιοδικά με οποιαδήποτε μορφή εί- Τόμος 65 Προστιθέμενης Αξίας. Πάγια αντιμισθία. Κανονιστική απόφαση διοίκησης. Aριθ. Aπόφ. 909/2011 (Β τμ. Σ.τ.Ε.) Πρόεδρος: Φ. Αρναούτογλου, Αντιπρόεδρος. Εισηγητής: Ε. Νίκα, Σύμβουλος. Δικηγόροι: Π. Γιαννόπουλος,

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο

Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Σχετικά με το Οικουμενικό Σύμφωνο Εισαγωγή 0 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ σελ. 04 Τι είναι το Οικουμενικό Σύμφωνο; 05 06 06 Οι 10 αρχές του Οικουμενικού Συμφώνου Γιατί μια διεθνής Πρωτοβουλία; Ποιοι συμμετέχουν; Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ισότητα των φύλων. http://www.esfhellas.gr/images/upcontent/documents/new/odefarm.zip

Ισότητα των φύλων. http://www.esfhellas.gr/images/upcontent/documents/new/odefarm.zip Ισότητα των φύλων Πηγή: http://www.esfhellas.gr/index.asp?node=111 ΟΡΙΣΜΟΣ - ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ - ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΙΑ ΡΟΜΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΟΙ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΤΟ Γ' ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας

Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας & Ανθρώπινου Δυναμικού (Ε.Ι.Ε.Α.Δ Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας Ημερίδα με θέμα «Η αγορά εργασίας σε κρίση». Συνεδρία: Οι συνέπειες της κρίσης σε διάφορες

Διαβάστε περισσότερα

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο

Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο ΑΡΘΡΟ ΣΥΝΤΑΞΗΣ - EDITORIAL Η υγιεινή και ασφάλεια, μετρήσιμος στόχος βελτίωσης της απόδοσης και μέτρο επιτυχίας στο νοσοκομείο Ο όρος υγεία και ασφάλεια στην εργασία αφορά τις συνθήκες και τους παράγοντες

Διαβάστε περισσότερα

Ευπαθείς Κοινωνικές Ομάδες Δικαιώματα - Υποχρεώσεις

Ευπαθείς Κοινωνικές Ομάδες Δικαιώματα - Υποχρεώσεις Ευπαθείς Κοινωνικές Ομάδες Δικαιώματα - Υποχρεώσεις ΤΟΜΕΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Δράση 4: Καμπάνια ενημέρωσης σχετικά με τα δικαιώματα των φτωχών και κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων στην υγεία, την παιδεία και την εργασία.

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλιστική κάλυψη σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ

Ασφαλιστική κάλυψη σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ Ασφαλιστική κάλυψη σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ Ο συντονισμός των συστημάτων κοινωνικής προστασίας είναι αναγκαίος για την υποστήριξη της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων εντός της επικράτειας της ΕΕ. Μέχρι

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας».

Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η. Θ Ε Μ Α: «Έγκριση πίστωσης για παροχή υπηρεσίας µε Ιατρό Εργασίας». ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΝΟΜΟΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΥ Αγιος Στέφανος 30/4/2013 Δ/ΝΣΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Α.Π. 13372 & ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ ΠΛΗΡ.: ΛΕΚΑΡΑΚΟΥ Γ. Ε Ι Σ Η Γ Η Σ Η ΠΡΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο

ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΣΧΟΛΗ Ν.Ο.Π.Ε ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ Πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών Δημοσίου Δικαίου Μάθημα: Συνταγματικό Δίκαιο ΚΑΖΛΑΡΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ Θέμα εργασίας: ΤΟ ΙΣΠΑΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ

Διαβάστε περισσότερα