Τοποπεριοχική Αναισθησία

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Τοποπεριοχική Αναισθησία"

Transcript

1 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 169 Τοποπεριοχική Αναισθησία ΒΑΡΒΑΡΑ ΦΥΝΤΑΝΙΔΟΥ, αννα συμεωνιδου, ΕΛΕΝΗ ΠΑΤΣΙΩΡΑ, ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΠΛΑΤΑΝΙΩΤΟΥ, ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΑ ΓΚΑΒΑΛΙΖΟΥΔΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η τοποπεριοχική αναισθησία τόσο με τη μορφή των κεντρικών όσο και των περιφερικών νευρικών αποκλεισμών παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα, τα οποία την καθιστούν μία ιδιαίτερα χρήσιμη αναισθησιολογική πρακτική. Η αποτελεσματική και ασφαλής εφαρμογή της προϋποθέτει την αρμονική και ουσιαστική συνεργασία των αναισθησιολόγων με τους νοσηλευτές του αναισθησιολογικού. Είναι δεδομένο ότι πριν την εφαρμογή οποιασδήποτε τεχνικής τοποπεριοχικής αναισθησίας επιβάλλεται η τήρηση των ελάχιστων προδιαγραφών χορήγησης αναισθησίας, όπως ακριβώς αυτές ισχύουν για τη γενική αναισθησία. Η διεγχειρητική νοσηλευτική φροντίδα των ασθενών στους οποίους πραγματοποιείται οποιαδήποτε τεχνική τοποπεριοχικής αναισθησίας εστιάζεται κυρίως στην ασφαλή εφαρμογή της τεχνικής, στην αξιολόγηση της εγκατάστασης του αποκλεισμού, στην πρώιμη αναγνώριση των πιθανών επιπλοκών και στην ετοιμότητα για την αντιμετώπισή τους. 7 αυχενικούς, 12 θωρακικούς, 5 οσφυϊκούς και 4-5 κοκκυγικούς. Ο ΝΜ (περίπου 45cm στους ενήλικες) είναι κοντύτερος από το σπονδυλικό σωλήνα και εκτείνεται από το μείζον κρανιακό τρήμα μέχρι το κάτω χείλος του 1 ου οσφυϊκού σπονδύλου (Ο 1 ) στο 50% και μέχρι το 2 ο οσφυϊκό σπόνδυλο (Ο 2 ) στο 40% των ενηλίκων και μέχρι τον 3 ο οσφυϊκό στα παιδιά. Περιφερικότερα του Ο 1 πορεύονται τα οσφυϊκά και ισχιακά νωτιαία νεύρα σχηματίζοντας την ιππουρίδα. Επομένως, η παρακέντηση του υπαραχνοειδούς χώρου κάτω από το επίπεδο του Ο 2 για τους ενήλικες και του Ο 3 για τα παιδιά είναι ασφαλής και προφυλάσσει από την ατυχηματική τρώση-κάκωση του ΚΕΝΤΡΙΚΟΙ ΝΕΥΡΙΚΟΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΙ Στους κεντρικούς νευρικούς αποκλεισμούς (ΚΝΑ) περιλαμβάνονται η υπαραχνοειδής και η επισκληρίδιος αναισθησία/αναλγησία (από εδώ και πέρα με τον όρο αναισθησία θα εννοείται και η αναλγησία για λόγους συντομίας). Στην υπαραχνοειδή αναισθησία οι φαρμακευτικοί παράγοντες (κυρίως τοπικά αναισθητικά ± οπιοειδή) χορηγούνται στον υπαραχνοειδή χώρο, ενώ στην επισκληρίδιο αυτοί χορηγούνται στον επισκληρίδιο χώρο. Ανατομία Ο νωτιαίος μυελός (ΝΜ) βρίσκεται μέσα στο σπονδυλικό σωλήνα, ο οποίος σχηματίζεται από τους σπονδύλους. Οι σπόνδυλοι είναι συνολικά και διακρίνονται στους Εικόνα 1: Κατανομή των δερμοτομίων

2 170 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΝΜ. Ο υπαραχνοειδής χώρος ορίζεται από τη χοριοειδή (επί τα εντός) και αραχνοειδή (επί τα εκτός) μήνιγγα και περιέχει το εγκεφαλονωτιαίο υγρό μέσα στο οποίο βρίσκονται οι νωτιαίες ρίζες. Ο επισκληρίδιος χώρος ορίζεται από τη σκληρά μήνιγγα (επί τα εντός) και τον ωχρό σύνδεσμο (επί τα εκτός) και περιλαμβάνει λίπος, συνδετικό και λεμφικό ιστό καθώς και αγγειακά στελέχη κυρίως φλεβικά. Ο επισκληρίδιος χώρος βρίσκεται στο 50% των Ευρωπαίων στη μέση γραμμή και σε βάθος 4cm, ενώ στο 80% του πληθυσμού η απόσταση μεταξύ δέρματος και ωχρού συνδέσμου είναι 4-6cm. Η κατανομή των νωτιαίων νεύρων στο δέρμα (δερμοτόμια) απεικονίζεται στην Εικόνα 1 και αποτελεί βασικό εργαλείο κατά την εκτίμηση του αναισθητικού αποτελέσματος ενός ΚΝΑ. Η ουσιαστική γνώση της ανατομίας της περιοχής είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική και ασφαλή εφαρμογή οποιουδήποτε ΚΝΑ. Ωστόσο, η αναλυτική περιγραφή της ανατομίας ξεφεύγει από τα όρια αυτού του κεφαλαίου και μπορεί να αναζητηθεί στα βασικά εγχειρίδια ανατομίας. Φυσιολογία ΚΝΑ Στους ΚΝΑ η κύρια θέση δράσης των τοπικών αναισθητικών (ΤΑ) είναι οι πρόσθιες και οπίσθιες νωτιαίες ρίζες. Κατά την υπαραχνοειδή χορήγηση των ΤΑ μέσα στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό ακόμη και πολύ μικρές ποσότητες προκαλούν αισθητικό, κινητικό και συμπαθητικό αποκλεισμό, ενώ πολύ μεγαλύτερος όγκος τοπικών ΤΑ είναι απαραίτητος για την επίτευξη του ίδιου αποτελέσματος κατά την επισκληρίδιο έγχυση. Η προκαλούμενη από τους ΚΝΑ συμπαθητικόλυση εμφανίζεται πρώτη και υποχωρεί τελευταία. Μάλιστα ξεπερνά σε έκταση τον αισθητικό αποκλεισμό κατά 2-4 επίπεδα. Ο αισθητικός αποκλεισμός αντιστοιχεί στο επιθυμητό αναισθητικό αποτέλεσμα. Εάν η συγκέντρωση του χορηγούμενου ΤΑ είναι ικανοποιητική τότε προκαλείται και κινητικός αποκλεισμός, ο οποίος σε κάποιες περιπτώσεις είναι επιθυμητός, ενώ σε άλλες θεωρείται επιπλοκή. Το όριο του κινητικού αποκλεισμού είναι 1-4 επίπεδα χαμηλότερα από του αντίστοιχου αισθητικού. Οδηγά ανατομικά σημεία Τρία είναι τα βασικά οδηγά σημεία που μας βοηθούν στην αναγνώριση των μεσοσπονδύλιων διαστημάτων. Το βασικότερο είναι η νοητή γραμμή που ενώνει τις οπίσθιες άνω λαγόνιες ακρολοφίες και αντιστοιχεί στις περισσότερες περιπτώσεις με το διάστημα Ο 4 -Ο 5. Το σημείο αυτό κυρίως χρησιμοποιείται για τη διενέργεια της υπαραχνοειδούς και της οσφυϊκής επισκληριδίου αναισθησίας. Ένα δεύτερο οδηγό σημείο είναι η γραμμή που ενώνει τις κάτω γωνίες της ωμοπλάτης και αντιστοιχεί με το μεσοσπονδύλιο διάστημα Θ 7 -Θ 8, ενώ η 12 η πλευρά καταλήγει στο σπόνδυλο Θ 12. Τέλος, η πολύ εύκολα ψηλαφητή ακανθώδης απόφυση στα όρια αυχένα-ράχης αντιστοιχεί στον Α 7 σπόνδυλο, γνωστός και ως προέχων σπόνδυλος. Με βάση τα οδηγά σημεία που αναφέρθηκαν μπορούμε να επιλέξουμε το ύψος στο οποίο θα πραγματοποιήσουμε την επισκληρίδιο αναισθησία ανάλογα κάθε φορά και με το επιθυμητό αποτέλεσμα, ενώ για την υπαραχνοειδή αναισθησία είναι αρκετή η αναγνώριση της γραμμής που ενώνει τις οπίσθιες άνω λαγόνιες ακρολοφίες. Ενδείξεις- Αντενδείξεις ΚΝΑ Γενικά, οι ΚΝΑ μπορούν να εφαρμοστούν είτε ως μεμονωμένες τεχνικές αναισθησίας είτε συμπληρωματικά της γενικής αναισθησίας. Ως μεμονωμένες αναισθητικές τεχνικές (η υπαραχνοειδής και η οσφυϊκή επισκληρίδιος αναισθησία) αρκούν για την πραγματοποίηση σχεδόν όλων των επεμβάσεων του κάτω ημιμορίου του σώματος, δηλαδή επεμβάσεων των κάτω άκρων, του περινέου, του ουρογεννητικού συστήματος καθώς και συγκεκριμένων επεμβάσεων της κάτω κοιλίας υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι η τοποθέτηση του ασθενούς δεν είναι τέτοια που να προκαλεί δυσφορία στον ίδιο και να επιβάλλει την εφαρμογή γενικής αναισθησίας. Η θωρακική κυρίως (αλλά και η οσφυϊκή σε κάποιες περιπτώσεις) επισκληρίδιος αναισθησία έχουν θέση σε συνδυασμό ή όχι με τη γενική αναισθησία για επεμβάσεις της άνω κοιλίας καθώς και για καρδιο-θωρακοχειρουργικές επεμβάσεις. Τέλος, ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή της επισκληριδίου αναισθησίας στην αντιμετώπιση του μετεγχειρητικού πόνου. Οι αντενδείξεις των ΚΝΑ διακρίνονται σε απόλυτες και σχετικές και συνοψίζονται στον Πίνακα 1. Προετοιμασία ασθενούς Για την εφαρμογή ενός ΚΝΑ ο ασθενής θα τοποθετηθεί είτε σε καθιστική είτε σε πλάγια θέση ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της κλινικής του κατάστασης, αλλά και τις προσωπικές προτιμήσεις του αναισθησιολόγου που θα εκτελέσει τον αποκλεισμό. Ανεξάρτητα από τη θέση που θα επιλεγεί, στόχος είναι η επίτευξη της μέγιστης δυνατής κύφωσης της ΣΣ, ώστε να διευρυνθούν τα μεσοσπονδύλια διαστήματα και να διευκολυνθεί η διαδικασία της παρακέντησης. Ένα άτομο θα πρέπει να είναι υπεύθυνο για τη διατήρηση του ασθενούς στη σωστή θέση κατά τη διάρκεια της παρακέντησης καθώς και για την προφύλαξη του από πιθανή πτώση (ειδικά όταν έχει επιλεγεί η καθιστή θέση). Ο αναισθησιολόγος που θα εκτελέσει τον ΚΝΑ, ο νοσηλευτής αναισθησιολογικού που θα τον βοηθήσει καθώς και το άτομο που βοηθάει τον ασθενή να διατηρεί την κατάλληλη θέση καθόλη τη διάρκεια εκτέλεσης του

3 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 171 Πίνακες ΑΠΟΛΥΤΕΣ Άρνηση ασθενούς Διαταραχές πηκτικού μηχανισμού ή ασθενείς υπό θεραπευτική αντιπηκτική αγωγή Σοβαρή υποογκαιμία Φλεγμονή στο σημείο της παρακέντησης Βακτηριαιμία χωρίς αντιβιοτική αγωγή Αυξημένη ενδοκράνια πίεση Απομυελυνική νόσος του ΚΝΣ Πρώτη εκδήλωση λοίμωξης από ιό του έρπητα τύπου II (HSV) (ιαιμία) ΣΧΕΤΙΚΕΣ Περιφερικές νευροπάθειες Προηγηθείσα επέμβαση στη ΣΣ Παραμορφωτικές νόσοι της ΣΣ Οσφυαλγία Βακτηριαιμία υπό αντιβιοτική αγωγή Ανοσοανεπάρκεια Στένωση αορτικής βαλβίδας Στένωση μιτροειδούς βαλβίδας Συγγενείς καρδιοπάθειες με ΔΕ ΑΡ shunt και πνευμονική υπέρταση Μη συνεργάσιμος ασθενής Πίνακας 1: Αντενδείξεις κεντρικών νευρικών αποκλεισμών Πίνακας 1 : Αντενδείξεις κεντρικών νευρικών αποκλεισμών

4 172 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΝΑ, θα πρέπει να φορούν οπωσδήποτε καπέλο και μάσκα. Επίσης, ο αναισθησιολόγος θα πρέπει να φοράει και αποστειρωμένα γάντια και εάν πρόκειται να τοποθετηθεί και καθετήρας και αποστειρωμένη ποδιά. Ακολουθεί η αποστείρωση της περιοχής όπου θα εκτελεστεί ο ΚΝΑ με αντισηπτικό διάλυμα και κάλυψη της με ειδικά αποστειρωμένα οθώνεια. Είναι προφανές ότι πριν την έναρξη της διαδικασίας πραγματοποίησης ενός ΚΝΑ, θα πρέπει να έχει ετοιμαστεί από το νοσηλευτή του αναισθησιολογικού σε συνεργασία με τον αναισθησιολόγο όλο το απαραίτητο υλικό που θα χρειαστεί πάνω σε ένα τροχήλατο με στείρες συνθήκες. Στο υλικό περιλαμβάνονται τα απαραίτητα υλικά για αποστείρωση του δέρματος, αποστειρωμένα οθώνεια, σύριγγες για τοπική διήθηση, βελόνη υπαραχνοειδούς ή σετ επισκληριδίου ή συνδυασμένης, βελόνες για την προετοιμασία των δόσεων των φαρμάκων που θα χορηγηθούν υπαραχνοειδώς ή επισκληριδίως, καθώς και τα απαραίτητα φάρμακα που θα χρειαστούν (κυρίως ΤΑ). Κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του ΚΝΑ, ο νοσηλευτής είναι υπεύθυνος για την παρακολούθηση του ασθενούς, για την καταγραφή των ζωτικών του σημείων και την πρώιμη αναγνώριση οποιασδήποτε μεταβολής από το φυσιολογικό, καθώς και για την ψυχολογική του υποστήριξη, ενώ ταυτόχρονα θα πρέπει να παρακολουθεί και τις κινήσεις του αναισθησιολόγου, ώστε να λειτουργούν συγχρονισμένα ως ομάδα για το βέλτιστο δυνατό αποτέλεσμα. Τεχνική ΚΝΑ Η αναλυτική περιγραφή της τεχνικής ξεφεύγει από τα όρια αυτού του κεφαλαίου, ωστόσο θα γίνει μία σύντομη περιγραφή των βασικών βημάτων που ακολουθούνται, τα οποία θα πρέπει να γνωστά και στο νοσηλευτή αναισθησιολογικού, ώστε να έχει την ετοιμότητα και δυνατότητα να βοηθήσει τον αναισθησιολόγο στη διαδικασία, εάν αυτό χρειαστεί. Δύο είναι οι βασικές προσπελάσεις που επιλέγονται, η μέση, που είναι η πιο συνηθισμένη στις ανώτερες και κατώτερες θωρακικές καθώς και στις οσφυϊκές προσπελάσεις, και η παράμεση, η οποία συνήθως επιλέγεται στις επισκληριδίους που αφορούν τη μέση θωρακική περιοχή. Στη μέση προσπέλαση, η τοπική διήθηση πραγματοποιείται ανάμεσα στις ακανθώδεις αποφύσεις των σπονδύλων, ενώ στην παράμεση περίπου 1cm επί τα εκτός. Η κατεύθυνση της βελόνης στην παράμεση προσπέλαση είναι περίπου 15 ο -25 ο προς το οβελιαίο επίπεδο και 55 ο κρανιακά. Στην υπαραχνοειδή αναισθησία η βελόνη διαπερνά το δέρμα, τον υποδόριο ιστό, τους επακάνθιο, μεσακάνθιο και ωχρό συνδέσμους, τον επισκληρίδιο χώρο, τις σκληρά και αραχνοειδή μήνιγγες και καταλήγει μέσα στον υπαραχνοειδή χώρο. Η σωστή θέση της βελόνης επιβεβαιώνεται από την ελεύθερη εκροή εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) μετά την αφαίρεση του μεταλλικού στυλεού ή (σε περίπτωση που έχει επιλεγεί πολύ λεπτή βελόνη) τη θετική δοκιμασία αναρρόφησης. Στην επισκληρίδιο αναισθησία η βελόνη ακολουθεί μέχρι ένα σημείο την ίδια διαδρομή όπως και στην υπαραχνοειδή αναισθησία. Έτσι, η βελόνη διαπερνά το δέρμα, τον υποδόριο ιστό και τους επακάνθιο, μεσακάνθιο και ωχρό συνδέσμους. Στη συνέχεια η αναγνώριση του επισκληρίδιου χώρου πραγματοποιείται είτε με την τεχνική απώλειας της αντίστασης είτε με την τεχνική της κρεμάμενης σταγόνας. Κατά την τεχνική απώλειας της αντίστασης, η βελόνη προωθείται αφού εφαρμοστεί στο περιφερικό της άκρο μία σύριγγα με στείρο φυσιολογικό ορό ή με αέρα, στην οποία εφαρμόζεται διαρκής πίεση στο έμβολο της. Η απότομη αίσθηση απώλειας της αντίστασης στο έμβολο σηματοδοτεί την είσοδο της βελόνης στον επισκληρίδιο χώρο. Εναλλακτικά, εάν επιλεγεί η τεχνική της κρεμάμενης σταγόνας, η σύριγγα πληρούται με στείρο φυσιολογικό ορό ώστε μία σταγόνα να κρέμεται. Η βελόνη στη συνέχεια προωθείται σταδιακά όπως έχει περιγραφεί. Η είσοδος της στον επισκληρίδιο χώρο σηματοδοτείται από την αναρρόφηση της κρεμάμενης σταγόνας, λόγω της αρνητικής πίεσης που επικρατεί εκεί. Με την εφαρμογή αυτής της τεχνικής η προώθηση της βελόνης είναι σαφώς πιο ελεγχόμενη αφού πραγματοποιείται και με τα δύο χέρια από τον αναισθησιολόγο, ωστόσο, τουλάχιστον στην οσφυϊκή περιοχή η πίεση δεν είναι ιδιαίτερα αρνητική (ή είναι ακόμη και θετική), ενώ ακόμη και στη θωρακική περιοχή δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί ο επισκληρίδιος χώρος με τη μέθοδο της κρεμάμενης σταγόνας (έχει σημασία και ο συγχρονισμός με τον αναπνευστικό κύκλο και η επίδραση που αυτός έχει στην πίεση του επισκληρίδιου χώρου). Μετά την ανίχνευση του επισκληρίδιου χώρου, επιβάλλεται η χορήγηση μίας δοκιμαστική δόσης [π.χ. 3ml λιδοκαΐνη 1.5-2% και 10-15μg αδρεναλίνη (5μg/ml)]. Σε περίπτωση ατυχηματικής υπαραχνοειδούς έγχυσης θα έχουμε μέσα στα επόμενα 5min υπαραχνοειδή αποκλεισμό από την έγχυση της λιδοκαΐνης, ενώ σε ατυχηματική ενδαγγειακή έγχυση η αδρεναλίνη τυπικά θα προκαλέσει αύξηση των σφύξεων κατά τουλάχιστον 15/min μέσα σε 30-60sec ή αύξηση της αρτηριακή πίεσης κατά 15mmHg. Έκταση αποκλεισμού Η έκταση του αποκλεισμού στην υπαραχνοειδή αναισθησία εξαρτάται από διάφορους παράγοντες. Βασικότερος παράγοντας που επηρεάζει την έκταση του υπαραχνοειδούς αποκλεισμού είναι η συνολική ποσότητα και το ειδικό βάρος του ΤΑ σε σχέση μάλιστα με το ειδικό βάρος του ΕΝΥ. Πρέπει, βέβαια, να σημειωθεί ότι το ειδικό

5 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 173 βάρος του ΕΝΥ μεταβάλλεται σε διάφορες καταστάσεις (π.χ. εγκυμοσύνη, κλιμακτήριος), ενώ το ειδικό βάρος των ΤΑ εξαρτάται από τη θερμοκρασία. Έτσι, ένα ισοβαρές διάλυμα ΤΑ (π.χ. βουπιβακαΐνη) σε θερμοκρασία δωματίου είναι ελαφρώς υπέρβαρο, ενώ στο σώμα μετατρέπεται σε ελαφρώς υποβαρές διάλυμα. Εάν χρησιμοποιηθεί υπέρβαρο διάλυμα ΤΑ, τότε άλλος ένας παράγοντας που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την έκταση του αποκλεισμού είναι η θέση του ασθενούς. Ειδικά, λοιπόν, στην περίπτωση επιλογής ενός υπέρβαρου διαλύματος έχει πολύ μεγάλη σημασία η σωστή τοποθέτηση του ασθενούς άμεσα μετά την έγχυση του φαρμάκου (και η παραμονή του σε αυτή για μερικά λεπτά) και επομένως η συντονισμένη συνεργασία του αναισθησιολόγου με το νοσηλευτή και με το άτομο που βοηθάει στη διατήρηση της θέσης του ασθενούς, ώστε να επιτευχθεί το επιθυμητό αποτέλεσμα. Η έκταση του αποκλεισμού επηρεάζεται και από ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ασθενούς όπως η ηλικία, το ύψος και το βάρος, κυρίως όμως από καταστάσεις που αυξάνουν την ενδοθηλιακή πίεση και μειώνουν τον υπαραχνοειδή χώρο, όπως η εγκυμοσύνη, η παχυσαρκία και ο ασκίτης. Αντίθετα, το ύψος της παρακέντησης δεν έχει ιδιαίτερη επίδραση στην έκταση του αποκλεισμού, αφού δεν παρουσιάζει μεγάλο εύρος κυμαινόμενο μεταξύ Ο 3 και Ο 5. Ούτε η ταχύτητα χορήγησης, ούτε ο όγκος του ΤΑ δεν επηρεάζουν την έκταση του αποκλεισμού. Όσον αφορά την επισκληρίδιο αναισθησία, η έκταση του αποκλεισμού παρουσιάζει πολύ μεγάλες διακυμάνσεις και δεν είναι τόσο προβλέψιμη όσο στην υπαραχνοειδή αναισθησία. Σε γενικές γραμμές επηρεάζεται από το εύρος, την ευενδοτότητα, τη φλεβική πίεση, τη λεμφική παροχέτευση και την πίεση του επισκληρίδιου χώρου, τη διαρροή ΤΑ διά των μεσοσπονδύλιων τρημάτων, την περιοχή έγχυσης και φυσικά το συνολικά χορηγούμενο όγκο. Για τον υπολογισμό της απαραίτητης δοσολογίας αδρά προτείνονται: i) αυχενική επισκληρίδιος: 1-1.5ml ii) θωρακική επισκληρίδιος: ml και iii) οσφυϊκή επισκληρίδιος: 2-2.5ml ανά επιθυμητό νευροτόμιο και μείωση της δόσης κατά 30% σε αυξημένη ενδοκοιλιακή πίεση (π.χ. εγκυμοσύνη) και κατά 50% στους γηριατρικούς ασθενείς. Εκτίμηση ασθενούς και έκτασης αποκλεισμού Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος του νοσηλευτή στη συνολική παρακολούθηση του ασθενούς και στην εκτίμηση του αποκλεισμού καθόλη τη διάρκεια του χειρουργείου αλλά και μετεγχειρητικά. Η παρακολούθηση του ασθενούς περιλαμβάνει την κλινική εκτίμηση, την καταγραφή των ζωτικών σημείων (αρτηριακή πίεση, καρδιακή συχνότητα, σφυγμική οξυγονομετρία, αναπνευστική συχνότητα) και της έντασης του πόνου (π.χ. με τη βοήθεια μίας οπτικής αναλογική κλίμακας πόνου). Η στενή παρακολούθηση του ασθενούς μπορεί να συμβάλει στην πρώιμη αναγνώριση και αντιμετώπιση επιπλοκών που σχετίζονται με τους ΚΝΑ και θα αναφερθούν στη συνέχεια. Η παρακολούθηση του ασθενούς είναι απαραίτητο να είναι συνεχής για τα πρώτα 20min (ή μέχρι να σταθεροποιηθεί ο αποκλεισμός) μετά την εφαρμογή των ΚΝΑ, ακολουθούμενη από παρακολούθηση τουλάχιστον ανά 1h για τις πρώτες 12h και ανά 2h για τις επόμενες 24h μετεγχειρητικά και στη συνέχεια ανά 4h και μέχρι τη διακοπή χορήγησης φαρμάκων από Διαβάθμιση Κριτήρια Βαθμός αποκλεισμού Φυσιολογική κάμψη στην κατά γόνυ και στην ποδοκνημική άρθρωση Μειωμένη κάμψη στην κατά γόνυ άρθρωση Φυσιολογική στην ποδοκνημική άρθρωση Αδυναμία κάμψης στην κατά γόνυ άρθρωση Φυσιολογική στην ποδοκνημική άρθρωση Αδυναμία κάμψης και στην κατά γόνυ άρθρωση και στην ποδοκνημική άρθρωση 0% 33% 66% 100% Πίνακας 2: Κλίμακα Bromage Πίνακας 2: Κλίμακα Bromage

6 174 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ τον καθετήρα (στην επισκληρίδιο) ή μέχρι την πλήρη επαναφορά του ασθενούς (κινητικά και αισθητικά) στην υπαραχνοειδή αναισθησία. Ειδικά στους ασθενείς που χορηγούνται οπιοειδή επισκληριδίως επιβάλλεται μεγάλη εγρήγορση για την άμεση αναγνώριση τυχόν αναπνευστικής καταστολής, ενώ σε αυτούς που λαμβάνουν μεγάλες ποσότητες ΤΑ, ενδείκνυται η αναζήτηση σημείων τοξικότητας από το ΚΝΣ. Η αξιολόγηση της έκτασης του αποκλεισμού πραγματοποιείται με την εκτίμηση του αισθητικού και κινητικού αποτελέσματος. Το αισθητικό αποτέλεσμα συνήθως εκτιμάται με τη βοήθεια του διαγράμματος κατανομής των δερμοτοτομίων (Εικόνα 1) και ενός κρύου αντικειμένου (π.χ. γάζα εμποτισμένη σε οινόπνευμα) που τοποθετείται αμφοτερόπλευρα στον ασθενή, ο οποίος καλείται να αναφέρει πότε αισθάνεται τη γάζα φυσιολογικά. Εναλλακτικά, μπορεί να χρησιμοποιηθεί το άκρο ενός συνδετήρα. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αιχμηρά αντικείμενα ή βελόνες για την εκτίμηση της αισθητικότητας, γιατί μπορεί να τραυματίσουν το δέρμα του ασθενούς. Όσον αφορά στην κινητικότητα, αυτή εκτιμάται με τη βοήθεια της κλίμακας Bromage (Πίνακας 2). Ιδιαίτερη σημασία έχει η σωστή τοποθέτηση του ασθενούς στο χειρουργικό τραπέζι, ώστε να μην προκληθεί τραυματισμός ή κάκωση λόγω της απώλειας αισθητικότητας. Επομένως, θα πρέπει να δίνεται προσοχή ώστε να μην ασκείται πίεση σε συγκεκριμένες περιοχές όπως π.χ. η πρόσθια έξω άνω επιφάνεια της κνήμης, που θα καταλήξει σε τραυματισμό του κοινού περονιαίου νεύρου. Επίσης, επιβάλλεται αναισθησιολογική επίσκεψη των ασθενών (από τον αναισθησιολόγο ή συνηθέστερα από το νοσηλευτή αναισθησιολογικού) κατά την οποία εκτός από την εκτίμηση του ασθενούς, της έκτασης και ποιότητας του αποκλεισμού (που αναφέρθηκαν πιο πάνω) θα πρέπει να πραγματοποιείται και έλεγχος του σημείου παρακέντησης. Το σημείο παρακέντησης προτείνεται να καλύπτεται με διαφανή μεμβράνη, ώστε να είναι δυνατή η επισκόπηση του δέρματος και του σημείου εισόδου του καθετήρα (στην επισκληρίδιο τεχνική). Το σημείο εισόδου του καθετήρα είναι απαραίτητο να ελέγχεται ψηλαφητικά σε καθημερινή βάση και επισκοπικά κάθε δεύτερη ημέρα κατά την αλλαγή του επιθέματος, για την πρώιμη διαπίστωση τυχόν φλεγμονωδών επιπλοκών (ερυθρότητα, ευαισθησία, οίδημα, αύξηση της θερμότητας στην περιοχή) ή την εκροή ΕΝΥ. Ο καθετήρας πρέπει να αφαιρείται, όταν το σημείο παρακέντησης εμφανίσει οποιαδήποτε σημείο φλεγμονής ή ο ασθενής παραμένει ελεύθερος πόνου χωρίς αναλγητική αγωγή. Σε περίπτωση που αναγνωριστεί κάποιο κλινικό σημείο που υποδεικνύει επιπλοκή θα πρέπει να ενημερώνεται άμεσα ο υπεύθυνος αναισθησιολόγος. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σωστή επισήμανση του περιφερικού άκρου του καθετήρα της επισκληριδίου με ευανάγνωστη ετικέτα, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε λανθασμένη χορήγηση παράγοντα διά του επισκληρίδιου καθετήρα. Ακόμη, δε θα πρέπει να χρησιμοποιούνται άλλα συνδετικά εκτός από αυτά που περιλαμβάνονται μέσα στο σετ της επισκληριδίου. Η ίδια προσοχή επιβάλλεται και κατά την προετοιμασία των διαλυμάτων που θα χορηγηθούν επισκληριδίως, πάνω στα οποία θα πρέπει να αναγράφεται ευκρινώς ότι προορίζονται για επισκληρίδιο χορήγηση. Επιπλοκές Η στενή παρακολούθηση του ασθενούς μετά την εφαρμογή ενός ΚΝΑ, συμβάλλει στην αναγνώριση κλινικών σημείων που σχετίζονται με πιθανές επιπλοκές των ΚΝΑ. Η πρώιμη αναγνώριση αυτών των σημείων συμβάλλει στην άμεση αντιμετώπιση και κάποιες φορές και στην αποφυγή των επιπλοκών. Μία από τις πλέον συχνές επιπλοκές είναι η αρτηριακή υπόταση λόγω συμπαθητικόλυσης, η οποία εφόσον αναγνωριστεί άμεσα μπορεί να αντιμετωπιστεί ικανοποιητικά με τη χορήγηση υγρών ή/και αγγειοσυσπαστικών. Η κεφαλαλγία αποτελεί ένα βασανιστικό σύμπτωμα για ένα ευτυχώς μικρό ποσοστό ασθενών (0.8-15%) και αποδίδεται στην ενδοεγκεφαλική υπόταση λόγω απώλειας ΕΝΥ και στο μηνιγγιτιδικό ερεθισμό. Τυπικά, η κεφαλαλγία ακολουθεί μετά την υπαραχνοειδή αναισθησία ή την ατυχηματική τρώση της σκληράς μήνιγγας κατά την επισκληρίδιο αναισθησία και συχνά συνοδεύεται από διαταραχές όρασης και ακοής. Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα υποστρέφονται αυτόματα εντός μίας εβδομάδας. Ζωτικής σημασίας είναι η διαφορική διάγνωση της κεφαλαλγίας και ο αποκλεισμός άλλων πιο επικίνδυνων καταστάσεων που θα μπορούσαν να ευθύνονται για την κεφαλαλγία, όπως η βακτηριακή/ιογενής μηνιγγίτιδα, η άσηπτη μηνιγγίτιδα, η ενδοκράνιος αιμορραγία, οποιαδήποτε χωροκατακτητική ενδοεγκεφαλική επεξεργασία και η εγκεφαλική φλεβοθρόμβωση. Εάν αποκλειστούν αυτές οι καταστάσεις που απαιτούν άμεση ειδική αντιμετώπιση, τότε η θεραπεία της κεφαλαλγίας περιλαμβάνει την καλή ενυδάτωση, τη χορήγηση μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών και συμπληρωματικά αντιεμετικών και παραγώγων της μεθυλξανθίνης (θεοφυλλίνη και καφεΐνη). Σε εμμένουσα κεφαλαγία ενδείκνυται και η εφαρμογή της τεχνικής blood patch, η οποία συνίσταται στην επισκληρίδιο χορήγηση αυτόλογου αίματος πλησίον του μεσοσπονδύλιο διαστήματος όπου είχε πραγματοποιηθεί η αρχική παρακέντηση. Νευρολογικές επιπλοκές εμφανίζονται σε ποσοστό 0,01-

7 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 175 0,7%. Οι νευρολογικές βλάβες μπορεί να κυμαίνονται από απλές παροδικές νευροπάθειες μέχρι επισκληρίδια αιματώματα ή αποστήματα. Σε περίπτωση αναγνώρισης ύποπτης νευρολογικής σημειολογίας επιβάλλεται η περαιτέρω διερεύνηση με μαγνητική τομογραφία, καθώς το χρονικό διάστημα μέχρι την οριστική (συνήθως χειρουργική) θεραπεία σε μεγάλο βαθμό καθορίζει και την τελική έκβαση, δηλαδή την παραμονή ή όχι μόνιμης νευρολογικής βλάβης. Στις νευρολογικές επιπλοκές περιλαμβάνονται επίσης η βακτηριακή και η άσηπτη μηνιγγίτιδα, το σύνδρομο της ιππουρίδας, το παροδικό νευρολογικό σύνδρομο ( transient neurologic syndrom-tns ) και η οσφυαλγία. Βέβαια, στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί, ότι η μετεγχειρητική νευροπάθεια πολύ σπάνια είναι αποτέλεσμα μίας τοποπεριοχικής αναισθησιολογικής τεχνικής. Συνήθως, αποδίδεται στην ίδια την επέμβαση ή στη θέση του ασθενούς στο χειρουργικό τραπέζι. Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία και θα πρέπει να είναι ξεκάθαρο σε όσους εμπλέκονται με τη φροντίδα ασθενών, στους οποίους έχουν εφαρμοστεί ΚΝΑ, είναι ότι η στενή παρακολούθηση και νευρολογική εκτίμηση των ασθενών μπορεί να οδηγήσει σε πρώιμη αναγνώριση οποιασδήποτε σχετιζόμενης με τους ΚΝΑ επιπλοκής. Η πρώιμη αναγνώριση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των επιπλοκών. Τέλος, ειδικά στις περιπτώσεις όπου προϋπάρχει κάποια νευρολογική πάθηση, έχει τεράστια σημασία η λεπτομερής νευρολογική εκτίμηση του ασθενούς και η καταγραφή των επιμέρους δεδομένων πριν την εφαρμογή οποιασδήποτε τεχνικής τοποπεριοχικής αναισθησίας. Η ολική υπαραχνοειδής αναισθησία αποτελεί άλλη μία επιπλοκή που χαρακτηρίζεται από κώμα, αρτηριακή υπόταση και τελικά καρδιακή ανακοπή. Η κλινική εικόνα αποδίδεται στην υψηλή κατανομή του διαλύματος των ΤΑ μέσα στο νωτιαίο μυελό στην υπαραχνοειδή αναισθησία είτε σε ατυχηματική χορήγηση του διαλύματος των ΤΑ στον υπαραχνοειδή χώρο μετά από τρώση της σκληράς στην επισκληρίδιο αναισθησία. Και εδώ είναι υψίστης σημασίας η άμεση αντιμετώπιση, η οποία διασφαλίζεται από τη στενή παρακολούθηση του ασθενούς από τον αναισθησιολόγο και το νοσηλευτή του αναισθησιολογικού. Στη νοσηλευτική φροντίδα των ασθενών, στους οποίους έχει εφαρμοστεί ΚΝΑ, περιλαμβάνεται και η τοποθέτηση ενός ουροκαθετήρα πριν την έναρξη του χειρουργείου λόγω της ελάττωσης του τόνου της ουροδόχου κύστης και της αναστολής του αντανακλαστικού κένωσης. Ακόμη και στις περιπτώσεις που αποφασίζεται να μην τοποθετηθεί ουροκαθετήρας, επιβάλλεται ο έλεγχος πληρότητας της ουροδόχου κύστης άμεσα μετεγχειρητικά και ενδεχομένως η πραγματοποίηση μίας τουλάχιστον μεμονωμένης κένωσης της ουροδόχου κύστης πριν την έξοδο του ασθενούς από το χώρο του χειρουργείου. Συνδυασμένη υπαραχνοειδής και επισκληρίδιος αναισθησία Η συνδυασμένη υπαραχνοειδής-επισκληρίδιος αναισθησία (CSE - Combined Spinal Epidural) αποτελεί έναν τύπο ΚΝΑ που στην ουσία συνδυάζει την υπαραχνοειδή με την επισκληρίδιο, ώστε να μεγιστοποιήσει τα πλεονεκτήματα και να ελαχιστοποιήσει τα μειονεκτήματα και των δυο τεχνικών. Έτσι, λοιπόν, με την εφαρμογή της CSE επιτυγχάνονται τα οφέλη της υπαραχνοειδούς, όπως ταχεία έναρξη δράσης, υψηλό ποσοστό επιτυχίας, εξαιρετικής ποιότητας μυϊκός αποκλεισμός και μειωμένος κίνδυνος συστηματική τοξικότητας σε συνδυασμό με τα οφέλη της επισκληριδίου, όπως ευελιξία του αποτελέσματος, σταθερότητα, παράταση της διάρκειας δράσης και επέκταση του αποτελέσματος και μετεγχειρητικά στα πλαίσια της μετεγχειρητικής αναλγησίας. Όσον αφορά στις ενδείξεις, αντενδείξεις, προετοιμασία, εκτίμηση-παρακολούθηση του ασθενούς, αξιολόγηση του αποτελέσματος του αποκλεισμού και στις επιπλοκές ισχύουν όσα έχουν αναφερθεί παραπάνω. Κατά την εκτέλεση της CSE ακολουθούνται τα ίδια βασικά βήματα όπως στους ΚΝΑ. Προτείνεται η χρήση των ειδικών σετ CSE, τα οποία εμπεριέχουν όλον τον απαραίτητο εξοπλισμό για τη διεξαγωγή της CSE. Αρχικά αναγνωρίζεται ο επισκληρίδιος χώρος με τη βελόνη της επισκληριδίου (βλέπε παραπάνω) και χορηγείται μία δοκιμαστική δόση. Στη συνέχεια προωθείται μέσω αυτής η βελόνη της υπαραχνοειδούς και αναγνωρίζεται ο υπαραχνοειδής χώρος από την ελεύθερη εκροή ΕΝΥ ή τη θετική δοκιμασία αναρρόφησης. Στο σημείο αυτό και αφού χορηγηθεί το διάλυμα του ΤΑ (±οπιοειδούς) αφαιρείται η βελόνη της υπαραχνοειδούς και μέσω της επισκληριδίου βελόνης προωθείται ο καθετήρας στον επισκληρίδιο χώρο. Ένας προβληματισμός που προκύπτει από την εφαρμογή της CSE είναι η μη δυνατότητα ελέγχου της σωστής θέσης του επισκληρίδιου καθετήρα, αφού έχει προηγηθεί ο υπαραχνοειδής αποκλεισμός. Έτσι, λοιπόν, κατά την έναρξη της έγχυσης ΤΑ διά του καθετήρα προτείνεται η σταδιακή-τμηματική χορήγηση του διαλύματος των ΤΑ και ο λεπτομερής έλεγχος του αποτελέσματος, ώστε να αποκλειστεί η υπαραχνοειδής θέση του καθετήρα. ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΙ ΝΕΥΡΙΚΟΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΙ Οι περιφερικοί νευρικοί αποκλεισμοί (ΠΝΑ) πραγματοποιούνται με έγχυση ΤΑ κοντά σε μεμονωμένα νεύρα ή

8 176 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ νευρικά πλέγματα, η οποία προκαλεί αναισθησία ή αναλγησία μίας συγκεκριμένης ανατομικής περιοχής. αναισθητική τεχνική. νή με γεμάτο στόμαχο), οι ΠΝΑ αποτελούν μία ασφαλή Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η συμπαθητικολυτική τους Πλεονεκτήματα, αντενδείξεις και επιπλοκές ΠΝΑ δράση, η οποία είναι απαραίτητη σε κάποιες καταστάσεις Οι ΠΝΑ παρουσιάζουν Διαβάθμιση πολλά πλεονεκτήματα, Κριτήρια τα οποία (π.χ. περιφερικές αγγειοπάθειες). Βαθμός Μάλιστα, αποκλεισμού η συμπαθητικολυτική δράση των ΠΝΑ δεν είναι εκτεταμένη όπως τους καθιστούν μία ιδιαίτερα χρήσιμη αναισθησιολογική πρακτική. Φυσιολογική κάμψη στην στους κατά γόνυ ΚΝΑ, και αλλά περιορίζεται στην επιθυμητή ανατομική περιοχή. Καταρχήν, εφόσον εφαρμοστούν 0 σωστά επηρεάζουν ελάχιστα ή και καθόλου την αναπνευστική 0% στην ποδοκνημική λειτουργία και άρθρωση την Επίσης, σε αντίθεση με τους ΚΝΑ, οι ΠΝΑ δε συσχετίζονται με διαταραχές ούρησης (κατακράτηση ούρων) ούτε κυκλοφορία. Σε ασθενείς υψηλού κινδύνου αποτελούν μία Μειωμένη κάμψη στην κατά γόνυ άρθρωση ασφαλή εναλλακτική της γενικής αναισθησίας ή των ΚΝΑ με σοβαρές επιπλοκές, όπως επισκληρίδιο αιμάτωμα ή 1 33% λόγω των ελάχιστων συστηματικών τους επιδράσεων. απόστημα και μηνιγγίτιδα. Φυσιολογική στην ποδοκνημική άρθρωση Οι συνεχείς ΠΝΑ με τη χρήση καθετήρων επιτρέπουν την Τέλος, οι περισσότεροι ΠΝΑ μπορούν να εφαρμοστούν παροχή υψηλού επιπέδου διεγχειρητικής Αδυναμία αλλά κάμψης και μετεγχειρητικής αναλγησίας. 2 Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία μετά νισμού. 66% στην κατά ακόμη γόνυ και άρθρωση σε ασθενείς με διαταραχές του πηκτικού μηχα- από εξαιρετικά επώδυνες επεμβάσεις Φυσιολογική με μεγάλες στην απαιτήσεις αναλγησίας (π.χ. ολική αρθροπλαστική γόνατος) άλλη αναισθητική τεχνική έτσι και οι ΠΝΑ συσχετίζονται ποδοκνημική Ωστόσο, άρθρωση δε θα πρέπει να αγνοούμε ότι όπως και κάθε αλλά και σε ασθενείς, οι οποίοι παρουσιάζουν Αδυναμία κάμψης οποιαδήποτε ευαισθησία σε συστηματικά 3 χορηγούμενα αναλγητικά. Έτσι, λοιπόν, η διεξαγωγή των ΠΝΑ απαιτεί 100% συνήθως πε- και στην με κατά ορισμένα γόνυ μειονεκτήματα άρθρωση και κάποιες επιπλοκές. Εξάλλου, οι ΠΝΑ επιτρέπουν την και καλύτερη στην ποδοκνημική και αποτε-άρθρωσλεσματικότερη εφαρμογή φυσιο/κινησιοθεραπείας στους ενώ είναι δεδομένο ότι οι ΠΝΑ ακόμη και όταν εκτελούρισσότερο χρόνο από τη γενική αναισθησία ή τους ΚΝΑ, ασθενείς μετεγχειρητικά και επομένως συμβάλλουν στην νται από τα πλέον επιδέξια και έμπειρα χέρια παρουσιάζουν συγκεκριμένο ποσοστό επιτυχίας και επομένως και ταχύτερη αποκατάσταση και επάνοδο στο φυσιολογικό τρόπο ζωής και εργασίας. Πίνακας 2: Κλίμακα Bromage αποτυχίας, το οποίο συνεπάγεται ανεπαρκές αναισθητικό Σε περιπτώσεις όπου αναμένεται οποιαδήποτε δυσκολία ή αναλγητικό αποτέλεσμα. Έτσι, κάθε φορά που εκτελούμε έναν ΠΝΑ είναι απαραίτητο να έχουμε σχεδιάσει και στη διαχείριση του αεραγωγού ή όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος εισρόφησης (π.χ. επείγουσα επέμβαση σε ασθε- ένα εναλλακτικό πλάνο αναισθησίας. Κάκωση νευρικού στελέχους (μηχανική ή τοξική) Τρώση αγγειακού στελέχους Λοίμωξη τοπικά Αιμάτωμα Συστηματική τοξικότητα (μετά από ατυχηματική ενδαγγειακή έγχυση ή υπερδοσολογία) Μεθαιμοσφαιριναιμία (σε χορήγηση πριλοκαΐνης) Αλλεργία (σπάνια) Πίνακας 3: Οι κυριότερες γενικές επιπλοκές των ΠΝΑ Πίνακας. 3: Οι κυριότερες γενικές επιπλοκές των ΠΝΑ

9 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 177 ΑΠΟΛΥΤΕΣ Άρνηση ασθενούς Προϋπάρχουσα λοίμωξη ή αιμάτωμα στο σημείο παρακέντησης Βλάβη νεύρου περιφερικότερα του σημείου παρακέντησης Γνωστή αλλεργία στα ΤΑ ΣΧΕΤΙΚΕΣ Νευρολογικό έλλειμμα του προς αναισθητοποίηση άκρου Διαταραχές του πηκτικού μηχανισμού (εξαρτάται από την προσπέλαση) Οι κυριότερες γενικές επιπλοκές των ΠΝΑ συνοψίζονται Πίνακας 4: Αντενδείξεις ΠΝΑ στον Πίνακα 3. Βέβαια, η κάθε προσπέλαση συσχετίζεται και με κάποιες πιο ειδικές επιπλοκές, οι οποίες έχουν σχέση με την ιδιαίτερη ανατομία της κάθε περιοχής. Όσον αφορά στις γενικές αντενδείξεις διεξαγωγής ΠΝΑ, αυτές διακρίνονται σε απόλυτες και σχετικές και παρουσιάζονται στον Πίνακα 4. Η επιτυχής και κυρίως ασφαλής εφαρμογή των ΠΝΑ προϋποθέτει καταρχήν την αρμονική και συντονισμένη συνεργασία του αναισθησιολόγου με το νοσηλευτή αναισθησιολογικού, του οποίου η συμβολή στην εκτέλεση των ΠΝΑ είναι καθοριστικής σημασίας. Σαφώς, απαραίτητη θεωρείται η ουσιαστική γνώση της ανατομίας της περιοχής, των ενδείξεων και αντενδείξεων της μεθόδου που θα εφαρμοστεί καθώς και των πιθανών επιπλοκών της, ώστε να είναι δυνατή η πρώιμη αναγνώριση και αντιμετώπισή τους, ενώ τέλος επιβάλλεται η εξοικείωση με τον εξοπλισμό που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί. Ηλεκτρική νευροδιέγερση και Υπερηχογραφία Η ηλεκτρική νευροδιέγερση και η υπερηχογραφία αποτελούν τα σημαντικότερα εργαλεία στα χέρια του αναισθησιολόγου για την ανίχνευση των νευρικών δομών. Μάλιστα, ο νοσηλευτής αναισθησιολογικού είναι ο σημαντικότερος συνεργάτης του αναισθησιολόγου κατά τη χρήση του νευροδιεγέρτη, καθώς αυτός είναι που στην ουσία χειρίζεται τη συσκευή. Επομένως, είναι απαραίτητο να παρατεθούν μερικά βασικά στοιχεία που πρέπει να γνωρίζει οποιοσδήποτε πρόκειται να εκτελέσει έναν ΠΝΑ με τη βοήθεια του νευροδιεγέρτη. Η συσκευή θα πρέπει να χαρακτηρίζεται μεταξύ άλλων από τις ακόλουθες λειτουργίες: Πίνακας 4: Αντενδείξεις ΠΝΑ Δυνατότητα επιλογής έντασης ηλεκτρικού ρεύματος με ακρίβεια και εύρους μεταξύ 0 και 1mA (ή 5mA) Δυνατότητα επιλογής διάρκειας παλμού μεταξύ 0,1-1ms Δυνατότητα επιλογής συχνότητας παλμού μεταξύ 1-2Hz Στην καθημερινή κλινική πράξη, για την πρόκληση απάντησης στη διέγερση επιλέγεται αρχική ένταση ηλεκτρικού ρεύματος 1mA. Αφού εντοπισθεί με τη βελόνη νευροδιέγερσης το νευρικό στέλεχος που πρόκειται να αποκλεισθεί, μειώνεται από το νοσηλευτή σταδιακά η ένταση του ρεύματος στο νευροδιεγέρτη. Η βελόνη νευροδιέγερσης βρίσκεται στην επιθυμητή απόσταση από το νεύρο όταν οι εκτελεστές μύες συνεχίζουν να συσπώνται σε ουδό έντασης 0,2-0,3mA (διάρκεια παλμού 0,1ms). Μικρότερες τιμές έντασης υποδεικνύουν ότι η βελόνη βρίσκεται πολύ κοντά στο νεύρο και μπορεί να προκληθεί τραυματισμός του. Γι αυτό, σαν γενικός κανόνας, θα πρέπει να καθορίζεται η ελάχιστη ένταση διέγερσης. Αυτό θα επιτρέψει στο χρήστη να διορθώσει τη θέση της βελόνης αποσύροντάς την όταν βρεθεί πολύ κοντά στο νεύρο. Σε αυτό τον ουδό έντασης, μπορεί επιλεκτικά να διεγερθούν οι κινητικές ίνες επιλέγοντας διάρκεια παλμού <150μs στο νευροδιεγέρτη. Σε αυτές τις τιμές, οι ίνες του πόνου δεν επηρεάζονται, επιτρέποντας έτσι στον ασθενή να βιώσει πιο ευχάριστα την ηλεκτρική νευροδιέγερση. Διάρκεια παλμού >150μs επιλέγεται όταν στοχεύεται κάποιο αμιγώς αισθητικό νεύρο, όπως το έξω μηροδερματικό. Στην περίπτωση αυτή, ο ασθενής θα αντιληφθεί παραισθησίες στην περιοχή κατανομής του αντίστοιχου αισθητικού νεύρου. Η συχνότητα παλμού επιλέγεται συνήθως στα 2Ηz. Αυτή η συχνότητα παλμού διευκολύνει τη διέγερση γιατί μια ταχεία αλληλουχία διεγέρσεων επιτρέπει τον πιο ακριβή

10 178 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ εντοπισμό του νεύρου. Μια πιο αργή συχνότητα παλμού (1Hz) μπορεί να είναι προτιμότερη σε τραυματισμένους ασθενείς, με στόχο την ελαχιστοποίηση του πόνου που προκαλείται από τις συσπάσεις των μυών. Καθοριστικής σημασίας για τον επιτυχή αλλά και ασφαλή εντοπισμό ενός περιφερικού νεύρου ή ενός νευρικού πλέγματος έχει ο απόλυτος συντονισμός μεταξύ του αναισθησιολόγου και του νοσηλευτή αναισθησιολογικού. Ο νοσηλευτής θα πρέπει να είναι εξοικειωμένος με όλες τις λειτουργίες του νευροδιεγέρτη και να μπορεί να τροποποιήσει αναλόγως οποιαδήποτε από αυτές όπως π.χ. να αυξομειώσει την ένταση του ρεύματος ή ανάλογα με τις ειδικές ανάγκες κάθε ΠΝΑ να μεταβάλλει τη συχνότητα ή τη διάρκεια παλμού. Ο συγχρονισμός των κινήσεων του αναισθησιολόγου με το νοσηλευτή αναισθησιολογικού είναι υψίστης σημασίας. Σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να γίνονται διορθωτικές κινήσεις ταυτόχρονα και από τους δύο (στη συσκευή ή στη βελόνη αντίστοιχα). Επίσης, ΕΠΕΜΒΑΣΗ ο νοσηλευτής θα πρέπει να ασκεί καθόλη τη διάρκεια εκτέλεσης του ΠΝΑ ήπια αναρρόφηση στο περιφερικό άκρο του καθετήρα που είναι συνδεδεμένος με τη βελόνη νευροδιέγερσης, ώστε να αναγνωριστεί άμεσα αγγειακή τρώση. Τέλος, ιδιαίτερη σημασία έχει η σταδιακή, τμηματική χορήγηση του ΤΑ από το νοσηλευτή, όταν εντοπισθεί το νευρικό στέλεχος, με εφαρμογή αναρρόφησης μετά από τη χορήγηση κάθε 5ml περίπου του διαλύματος των ΤΑ, ώστε να αποφευχθεί η ατυχηματική ενδοαγγειακή χορήγηση μεγάλου όγκου ΤΑ. Όσον αφορά στην υπερηχογραφία, πρόκειται για μία μέθοδο που επιτρέπει την απεικόνιση των προς αποκλεισμό νεύρων και της βελόνης, καθώς και την παρακολούθηση της διάχυσης του ΤΑ. Απαιτεί, βέβαια, μία σχετική υπερηχογραφική εμπειρία του χρήστη, αλλά και κατανόηση της ανατομίας από μια διαφορετική οπτική γωνία (ηχοανατομία-sonoanatomy). Το βασικό στοιχείο που θα πρέπει να διαθέτει μία συσκευή ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ Στην κατά ώμον άρθρωση / εγγύς βραχίονα / περιφερική κλείδα Πρόσθιος / Οπίσθιος Διασκαληνικός Άνω Άκρο Περιφερικότερα μεσότητας βραχίονα Κάθετος υποκλείδιος Περιφερικότερα αγκώνα Μασχαλιαίος αποκλεισμός Σύνθετες επεμβάσεις όλου του κάτω άκρου περιφερικά του ισχίου Αποκλεισμός ψοΐτη + Εγγύς αποκλεισμός ισχιακού νεύρου Κάτω Άκρο Αρθροσκόπηση γόνατος / κάταγμα κεφαλής κνήμης / ακρωτηριασμός κνήμης Αποκλεισμός μηριαίου νεύρου + Εγγύς αποκλεισμός ισχιακού νεύρου Επεμβάσεις περιφερικότερα του γόνατος / επεμβάσεις ποδοκνημικής άρθρωσης και άκρου ποδός Άπω αποκλεισμός ισχιακού νεύρου ± Αποκλεισμός σαφηνούς νεύρου* Πίνακας 5: Προτεινόμενοι αποκλεισμοί ανάλογα με το είδος της επέμβασης *: Σε περιπτώσεις τοποθέτησης ίσχαιμης περίδεσης άνωθεν του γόνατος ενδείκνυται αποκλεισμός του μηριαίου νεύρου Πίνακας 5: Προτεινόμενοι αποκλεισμοί ανάλογα με το είδος της επέμβασης

11 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 179 υπερηχογραφίας, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια και ακρίβεια κατά τη διεξαγωγή ΠΝΑ, είναι ένας κατάλληλος ηχοβολέας υψηλής συχνότητας (7-12MHz), με τη βοήθεια του οποίου είναι δυνατή η απεικόνιση των περισσότερων νευρικών δομών λόγω της επιφανειακής τους θέσης και πορείας. Σε κάποιες περιπτώσεις βαθύτερα κείμενων δομών (π.χ. οσφυϊκό πλέγμα) είναι απαραίτητος ηχοβολέας χαμηλότερης συχνότητας (4-9MHz). Ο ρόλος του νοσηλευτή είναι και σε αυτήν την περίπτωση πολύ σημαντικός, καθώς μπορεί να χρειαστεί να τροποποιήσει παραμέτρους της συσκευής, ώστε να διευκολύνει ή να βελτιστοποιήσει την απεικόνιση του νευρικού στελέχους, όπως π.χ. το βάθος απεικόνισης, την αντίθεση της εικόνας κ.τ.λ. Επίσης, ο νοσηλευτής θα πρέπει να έχει συνδεδεμένη μία σύριγγα με γλυκόζη (εφόσον πρόκειται να χρησιμοποιηθεί και νευροδιέγερση επιλέγεται η γλυκόζη, η οποία δεν έχει καμία επίδραση στο ηλεκτρικό πεδίο σε αντίθεση με το φυσιολογικό ορό) στο περιφερικό άκρο του καθετήρα που είναι συνδεδεμένος με τη βελόνη εκτέλεσης του ΠΝΑ, και να εφαρμόζει ήπια αναρρόφηση ενώ όταν του ζητηθεί από τον αναισθησιολόγο, θα χορηγήσει μία πολύ μικρή ποσότητα (1-2ml) ώστε να αναγνωριστεί το άκρο της βελόνης στην οθόνη της συσκευής. Πολύ μεγάλη σημασία έχει να μην υπάρχει καθόλου αέρας στη βελόνη με τη γλυκόζη, καθώς ο αέρας αποτελεί κακό αγωγό των υπερήχων και αλλοιώνει την ποιότητα της εικόνας στη συσκευή των υπερήχων. Αυτό που προτείνεται γενικά και φαίνεται να υπερέχει τόσο από άποψη αποτελεσματικότητας όσο και από άποψη ασφάλειας είναι η συνδυασμένη χρήση και των δύο μεθόδων ανίχνευσης των νεύρων, εφόσον αυτό είναι δυνατόν. Ενδείξεις ΠΝΑ Συνοπτικά, οι ενδεδειγμένοι ΠΝΑ ανάλογα με το είδος της επέμβασης παρουσιάζονται στον Πίνακα 5. Επίσης, στον Πίνακα 6 αναγράφονται οι μυϊκές ομάδες στις οποίες στοχεύουμε κατά την εκτέλεση του αποκλεισμού με τη χρήση της νευροδιέγερσης καθώς και οι προτεινόμενες δόσεις των ΤΑ, τα οποία θα πρέπει να έχει προετοιμάσει ο νοσηλευτής πριν την έναρξη εκτέλεσης του ΠΝΑ. Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι προτείνεται τα διαλύματα των ΤΑ να προετοιμάζονται σε σύριγγες των 10ml και να μην αναμειγνύονται διαφορετικά ΤΑ στην ίδια σύριγγα. Παρακολούθηση ασθενούς και εκτίμηση αποκλεισμού Εννοείται ότι όπως και στους ΚΝΑ ο νοσηλευτής αναισθησιολογικού είναι συνυπεύθυνος μαζί με τον αναισθησιολόγο τόσο για τη συνολική παρακολούθηση του ασθενούς και την καταγραφή των ζωτικών του σημείων, όσο και για την εκτίμηση της έκτασης και της ποιότητας του αποκλεισμού. Η εκτίμηση του αισθητικού και κινητικού αποκλεισμού πραγματοποιείται όπως έχει περιγραφεί παραπάνω για τους ΚΝΑ. Για τη διευκόλυνση της εκτίμησης του κινητικού και αισθητικού αποτελέσματος των ΠΝΑ από τους νοσηλευτές, αδρά ισχύει ότι: i) στον αποκλεισμό του μηριαίου νεύρου επηρεάζεται η πρόσθια επιφάνεια του μηρού, ii) στον αποκλεισμό του ισχιακού νεύρου επηρεάζεται η οπίσθια επιφάνεια του γόνατος και η κνήμη και iii) στους αποκλεισμούς του βραχιονίου πλέγματος ο ώμος και το άνω άκρο (ανάλογα με την προσπέλαση). Ιδιαίτερη προσοχή επιβάλλεται και στους ΠΝΑ, όπως περιγράφηκε και για τους ΚΝΑ, στη σωστή τοποθέτηση του ασθενούς στο χειρουργικό τραπέζι, ώστε να αποφευχθούν βλάβες λόγω πίεσης εξαιτίας της απώλειας αισθητικότητας. Συνεχείς περιφερικοί νευρικοί αποκλεισμοί (ΣΠΝΑ) Η τεχνική της τοποθέτησης καθετήρα για ΣΠΝΑ μπορεί να εφαρμοστεί σε συνδυασμό με τους περισσότερους ΠΝΑ. Βέβαια, σε κάθε περίπτωση είναι απαραίτητο ο καθετήρας να είναι εφοδιασμένος με συνδετικό και ειδικό αντιμικροβιακό φίλτρο. Πριν από την προσαρμογή του φίλτρου, απαιτείται δοκιμασία αναρρόφησης για να αποκλεισθεί τυχόν ενδαγγειακή τοποθέτηση του καθετήρα. Στη περίπτωση των ΣΠΝΑ (όπως αναφέρθηκε και για τους ΚΝΑ), αποτελεί ευθύνη της αναισθησιολογικής ομάδας η μετεγχειρητική επίσκεψη του ασθενούς δύο ή τρεις φορές ημερησίως, όπου ελέγχονται και καταγράφονται η αποτελεσματικότητα της μετεγχειρητικής αναλγησίας με οπτική αναλογική κλίμακα, το επίπεδο ικανοποίησης του ασθενούς, η κινητικότητα και η αισθητικότητα στην περιοχή κατανομής του νεύρου, τυχόν επιπλοκές, ενώ τέλος εκτιμώνται και οι ενδείξεις παραμονής του καθετήρα. Για κάθε ασθενή με καθετήρα (ΚΝΑ ή ΣΠΝΑ) πρέπει υποχρεωτικά να συμπληρώνεται ένα συνοδευτικό πρωτόκολλο, όπου καταγράφονται τα δημογραφικά στοιχεία του ασθενούς, ο τύπος του καθετήρα, τα στοιχεία της νευροδιέγερσης ή όποιας άλλης μεθόδου εφαρμόστηκε για την ανίχνευση των νεύρων (εφόσον πρόκειται για ΣΠΝΑ), το βάθος προώθησης της βελόνης, το βάθος προώθησης του καθετήρα, η ημερομηνία τοποθέτησής και αφαίρεσής του, καθώς και όλα τα υπόλοιπα στοιχεία που ελέγχονται κατά την αναισθησιολογική επίσκεψη. ΕΝΔΟΦΛΕΒΙΑ ΠΕΡΙΟΧΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ (BIER BLOCK) Η ενδοφλέβια περιοχική αναισθησία ενδείκνυται για

12 180 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΜΥΣ ΣΤΟΧΟΣ ΔΙΑΛΥΜΑΤΑ ΤΑ Άνω Άκρο Πρόσθιος διασκαληνικός Οπίσθιος διασκαληνικός Κάθετος υποκλείδιος Υπερκλείδιος Μασχαλιαίος Δικέφαλος βραχιόνιος Καμπτήρες ή εκτείνοντες καρπού / δακτύλων Καμπτήρες δακτύλων 30-50ml Υπερπλάτιου Έξω στροφή κατά ώμου άρθρωσης 10-15ml Ψοΐτου Τετρακέφαλος μηριαίος 30-40ml Μηριαίου Ορθός μηριαίος 20-30ml Σαφηνούς Κανένας ή έσω πλατύς μηριαίος 10-15ml Κάτω Άκρο Θυροειδούς Έξω μηροδερματικού Ομάδα προσαγωγών Κανένας 10-15ml 10-15ml Εγγύς ισχιακού Εκτείνοντες ή καμπτήρες 20-30ml Άπω ισχιακού τον άκρο πόδα 30-40ml *: lido: λιδοκαΐνη, ropi: ροπιβακαΐνη Πίνακας 6: Επιθυμητές μυϊκές συσπάσεις και προτεινόμενες δόσεις ΤΑ Πίνακας 6: Επιθυμητές μυϊκές συσπάσεις και προτεινόμενες δόσεις ΤΑ

13 ΘΕΜΑΤΑ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΝΤΑΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ 181 επεμβάσεις μικρής διάρκειας ( 60min) που αφορούν στο άνω άκρο περιφερικότερα του αγκώνα και στο κάτω άκρο περιφερικότερα του γόνατος. Τοποθετείται ένας περιφερικός φλεβικός καθετήρας κατά προτίμηση στη ραχιαία επιφάνεια της άκρας χειρός (άκρου ποδός) του άκρου που πρόκειται να γίνει η επέμβαση και στη συνέχεια ο αναισθησιολόγος μαζί με το νοσηλευτή αναισθησιολογικού ανυψώνουν το άκρο και με τη βοήθεια του επιδέσμου τύπου Esmarch αφαιρούν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποσότητα αίματος και φουσκώνουν τον ίσχαιμο (κατά προτίμηση διπλού αεροθαλάμου, ώστε να καθυστερεί η εμφάνιση του πόνου ισχαιμίας) κατά 100mmHg υψηλότερα από τη συστολική πίεση του ασθενούς. Ακολουθεί η χορήγηση 40-50ml διαλύματος ΤΑ διά του περιφερικού φλεβικού καθετήρα. Σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να λύνεται ο ίσχαιμος σε λιγότερο από 20min λόγω κινδύνου πρόκλησης συστηματικής τοξικότητας από τα ΤΑ που έχουν χορηγηθεί ενδοφλεβίως. Ευθύνη της αναισθησιολογικής ομάδας είναι η στενή κλινική παρακολούθηση του ασθενούς και η καταγραφή των ζωτικών του σημείων διεγχειρητικά για την άμεση αναγνώριση σημείων συστηματικής τοξικότητας, καθώς αυτός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος κατά την εφαρμογή του Bier Block. Επίσης, προτείνεται η σταδιακή απελευθέρωση της πίεσης της ίσχαιμης περίδεσης μετά το τέλος της επέμβασης. Τέλος, συστήνεται η τοποθέτηση ενός δεύτερου περιφερικού φλεβικού καθετήρα στο άλλο άνω άκρο για λόγους ασφάλειας αλλά και για τη συμπληρωματική χορήγηση κατασταλτικών ή/και αναλγητικών. Συνολικά, η αρμονική και συντονισμένη συνεργασία του αναισθησιολόγου με το νοσηλευτή αναισθησιολογικού είναι απαραίτητες για την αποτελεσματική αλλά και ασφαλή εφαρμογή οποιασδήποτε τεχνικής τοποπεριοχικής αναισθησίας και θα πρέπει ο νοσηλευτής αναισθησιολογικού να εκπαιδεύεται ξεχωριστά και σε αυτές τις τεχνικές αναισθησίας και να εξοικειώνεται με τον αντίστοιχο εξοπλισμό. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Mehrkens HH, Geiger PM, Winckelmann J. Periphere Regionalanästhesie. Tutorium Kompakt. 2 erweiterte Auflage, Mehrkens HH, Geiger PM. Periphere Regionalanästhesie. Tutorium im Rehabilitationskrankenhaus Ulm. 3.erweiterte Auflage, Gerheuser F, Grass D. Spinalanästhesie. Anaesthesist 2005; 54: Gerheuser F, Roth A. Periduralanästhesie. Anaesthesist 2007; 56: Meier G. Periphere Nervenblockaden der unteren Extremität. Anaesthesist 2001; 50: Voelckel W. Die richtige Handhabung des Nervenstimulators. Abstraktband 27. Workshop Regionalanaesthesie in Theorie und Praxis 2007: Sawhney M. Epidural analgesia: What nurses need to know. Nursing 2012; 42: Olson RL, Pellegrini JE, Movinsky BA: Regional Anesthesia: Spinal and Epidural Anesthesia. In Nagelhout JJ, Plaus KL (Eds): Nurse Anesthesia, 5th edition, Elsevier Saunders, 2014, pp Φυντανίδου Β, Βασιλάκος Δ: Περιφερικοί Νευρικοί Αποκλεισμοί Άνω και Κάτω Άκρου. Εκδότης: Βασιλάκος Δ: Αναισθησιολογία και Εντατική Θεραπεία, 1η έκδοση, Ροτόντα, Θεσσαλονίκη 2012, Vacchiano CA, Biegner A: Regional Anesthesia: Upper and Lower Extremity Blocks. In Nagelhout JJ, Plaus KL (Eds): Nurse Anesthesia, 5th edition, Elsevier Saunders, 2014, pp

14

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος

Όταν χρειάζεται ρύθμιση της ποσότητας των χορηγούμενων υγρών του ασθενή. Όταν θέλουμε να προλάβουμε την υπερφόρτωση του κυκλοφορικού συστήματος Ερωτήσεις Αξιολόγησης Εργαστηριακού Μαθήματος Θέμα: «Κεντρική Φλεβική Πίεση» 1. Τι είναι η Κεντρική Φλεβική Πίεση (ΚΦΠ); Είναι η υδροστατική πίεση των μεγάλων φλεβών που είναι πλησιέστερα στην καρδιά,

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ Η ΠΙΟ ΚΟΙΝΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ Η ΠΙΟ ΚΟΙΝΗ ΑΙΤΙΑ ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Τοποθέτηση. Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Τοποθέτηση Κεντρικών Φλεβικών Καθετήρων» Κεντρικές Φλεβικές γραμμές: Τι είναι; Πότε τις χρησιμοποιούμε; Πως τις τοποθετούμε; Έχουν επιπλοκές; Πως προλαμβάνουμε

Διαβάστε περισσότερα

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης

Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η Αρθροσκόπηση της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Ανατομική της Ποδοκνημικής Άρθρωσης Η ποδοκνημική άρθρωση είναι η άρθρωση που σχηματίζεται στη θέση σύνδεσης τριών οστών: του κάτω άκρου της περόνης προς τα έξω

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης»

Εργαστήριο. Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ. «Μέτρηση της αιματηρής. Αρτηριακής Πίεσης» Εργαστήριο Παθολογική Χειρουργική Νοσηλευτική ΙΙ «Μέτρηση της αιματηρής Αρτηριακής Πίεσης» Αιμοδυναμική παρακολούθηση α) Μη επεμβατική Ηλεκτροκαρδιογράφημα Αρτηριακός σφυγμός Αναίμακτη αρτηριακή πίεση

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση )

Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Οσφυαλγία-Ισχιαλγία ( Πόνος στη µέση ) Συντηρητική ή Χειρουργική Αντιµετώπιση Γ. Στράντζαλης Νευροχειρουργική Κλινική, Πανεπιστήµιο Αθηνών, Θεραπευτήριο Ευαγγελισµός ΓΕΝΙΚΑ Η οσφυo-ισχιαλγία ή ο «πόνος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ

ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΟΣΦΥΙΚΗ ΣΤΕΝΩΣΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΛΙΝΑ ΕΥΣΤΑΘΙΟY ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΥΤΡΙΑ Μία από της σημαντικότερες παθήσεις που αλλοιώνουν την ποιότητα της ζωής του ανθρώπου, στην ώριμη ηλικία, είναι και η σπονδυλική

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Χειρουργική Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας Η οστεοαρθρίτιδα αντιμετωπίζεται χειρουργικά όταν: α) η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι ολοκληρωτική, β) όταν υπάρχουν σημαντικά συμπτώματα, όπως πόνος ή

Διαβάστε περισσότερα

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς

Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Νέα Δεδομένα στην Αγγειοχειρουργική στην Κύπρο - Ενδοφλεβική Θεραπεία με λέϊζερ Μέθοδος EVLA Η πιολιγότερο ανώδυνη ιατρική πρακτική για Κιρσούς Πια είναι η καλύτερη μέθοδος θεραπείας; Κιρσοί είναι το αποτέλεσμα

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΡΗΞΗ ΔΙΚΕΦΑΛΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ ΑΓΚΩΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Δρ Λ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Χειρούργος ορθοπαιδικός Αρεταίειο νοσοκομείο, Κύπρος

ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΡΗΞΗ ΔΙΚΕΦΑΛΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ ΑΓΚΩΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Δρ Λ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Χειρούργος ορθοπαιδικός Αρεταίειο νοσοκομείο, Κύπρος ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΗ ΡΗΞΗ ΔΙΚΕΦΑΛΟΥ ΤΕΝΟΝΤΑ ΑΓΚΩΝΑ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Δρ Λ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Χειρούργος ορθοπαιδικός Αρεταίειο νοσοκομείο, Κύπρος Ρήξη του δικεφάλου τένοντα στον αγκώνα συμβαίνει τις περισσότερες φορές,

Διαβάστε περισσότερα

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ

Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Μυϊκές θλάσεις και αποκατάσταση ΠΗΔΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΕΦΑΑ ΚΟΜΟΤΙΝΗΣ Ορισμός : Οξεία μυϊκή θλάση ορίζεται η ρήξη των μυϊκών ινών στο μυ η οποία είναι αποτέλεσμα εφαρμογής υπέρμετρης ξαφνικής δύναμης στο μυ

Διαβάστε περισσότερα

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος

Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος Ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αρθροπλαστική του ισχίου και του γόνατος 1. Τι είναι οι ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι για την αντικατάσταση ισχίου και γόνατος; Ο όρος ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι (ΕΕΜ)

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική

Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική Ο Πρόσθιος Χιαστός Σύνδεσμος του Γόνατος και η Συνδεσμοπλαστική Ποιά είναι η ανατομική κατασκευή του γόνατος; Η άρθρωση του γόνατος σχηματίζεται από το μηριαίο οστό και από την κνήμη. Τα άκρα των οστών

Διαβάστε περισσότερα

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ

39. ΜΑΙΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ - ΑΝΑΛΓΗΣΙΑ ΠΕΡΙΑΝΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ 1. Διεξαγωγή λεπτομερούς ιστορικού πριν από κάθε χορήγηση αναισθησίας: Αναισθησιολογικό ιστορικό καθώς και ατομικό αναμνηστικό της μητέρας Πλήρες ιστορικό της τρέχουσας κύησης

Διαβάστε περισσότερα

Θέσεις και αντιθέσεις στη Λαπαροσκοπική Χειρουργική - η Αναισθησιολογική Άποψη Δρ. Ράνια Πατρώνη Δ/ντρια Αναισθησιολογίας ΠΓΝ Πατρών «ο Άγιος Ανδρέας» Λαπαροσκοπική Χειρουργική: Προτερήματα Προτερήματα:

Διαβάστε περισσότερα

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας»

Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Καρβελάς Φώτης Δ/ντής Χειρουργικής κλινικής «Άγιος Ανδρέας» Όσο πιο προσεκτικοί, ήπιοι και ευγενικοί είναι οι χειρουργικοί χειρισμοί, τόσο λιγότερος είναι ο μετεγχειρητικός πόνος του ασθενούς, πιο σύντομη

Διαβάστε περισσότερα

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική

Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Επεμβατική Ακτινολογία Ενημέρωση Ασθενών Επεμβατική Ακτινολογία: Η εναλλακτική σου στη χειρουργική Τα τελευταία 20 χρόνια, η Επεμβατική Ακτινολογία παρουσιάζει διαρκή εξέλιξη και αποτελεί μία πολύτιμη

Διαβάστε περισσότερα

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες

Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες Γενικές Μετεγχειρητικές Οδηγίες 1. Σκοπός της άμεσης μετεγχειρητικής περιόδου είναι η επούλωση των τραυμάτων από τον χειρουργικό τραυματισμό, η αναλγησία και η προετοιμασία για την έναρξη του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI)

Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Σύνδροµο Μηροκοτυλιαίας Πρόσκρουσης Femoroacetabular Impingement Syndrome (FAI) Τι είναι το σύνδροµο µηροκοτυλιαίας πρόσκρουσης; Φυσιολογικά, η κεφαλή του ισχίου δεν προσκρούει στο χείλος της κοτύλης κατά

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ

ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΤΟ ΑΓΓΕΙΑΚΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ ΘΕΟΦΑΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΙΑ ΒΡΑΔΙΑ ΣΤΑ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ... «Ήταν μια χαρά μέχρι πριν από 1 ώρα» σας λέει με αγωνία η κόρη του 68χρονου που έχει έρθει στα επείγοντα όπου εργάζεστε.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ. ΒΗΜΑ 1 α ΠΟΙΟΙ ΑΡΘΡΩΣΕΙΣ ΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ; ΒΗΜΑ 1 Β ΠΟΙΟΙ ΜΥΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ; Μύες για κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Ι. Γενικά Α. 3εις σηµαντικές ζώνες των κάτω άκρων 1. Μηριαίο τρίγωνο 2. Ο πόρος των προσαγωγών 3. Ο ιγνυακός βόθρος Β. Μηριαίο οστό 1. Είναι το επιµηκέστερο, το ισχυρότερο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ

ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ. Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΠEΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Πρόλογος... 13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ Ι. Φυσιολογία και παθοφυσιολογία του πόνου... 15 1. Ορισμός και τύποι του πόνου... 15 1.1. Ο ορισμός του πόνου... 15 1.2.

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑΤΩΝ Κλειστά (χωρίς λύση της συνέχειας του δέρματος) Ανοικτά (λύση της συνέχειας του δέρματος) επείγουσα χειρουργική επέμβαση Grade I: Grade II: Grade III

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών

Αξιολόγηση στάσης. Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Αξιολόγηση στάσης Τυπικές στάσεις & βασικά χαρακτηριστικά αυτών Εικόνα 1. Τυπικές όρθιες στάσεις. Τέλια όρθια στάση (Α), κυφω-λορφωτική στάση (Β), στάση επίπεδης ράχης (C) & χαλαρή στάση (D). Τέλεια όρθια

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα

Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Σύνδροµο Καρπιαίου Σωλήνα Το σύνδροµο του καρπιαίου σωλήνα είναι µία συνήθης αιτία πόνου και διαταραχής της αισθητικότητας στα χέρια. Οφείλεται σε πίεση του µέσου νεύρου στην περιοχή του καρπού. Στην περιοχή

Διαβάστε περισσότερα

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ

5. ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ ΡΗΞΕΙΣ ΠΕΡΙΝΕΟΥ ΠΕΡΙΝΕΟΤΟΜΙΑ Η περινεοτομία είναι μια από τις πιο συνήθεις παρεμβάσεις στη μαιευτική. Ιστορικά ο σκοπός αυτής της διαδικασίας είναι η διευκόλυνση του 2ου σταδίου του τοκετού, με απώτερο στόχο τη βελτίωση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus»

ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus» ΒΛΑΙΣΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΑΚΤΥΛΟ, «κότσι», «Hallux Valgus» 1. ΓΕΝΙΚΑ Τι είναι: Η παραμόρφωση του μεγάλου δακτύλου του ποδιού που παρεκκλίνει προς τα υπόλοιπα δάκτυλα. Σε ποιούς εμφανίζεται: Είναι πιο συχνό στις γυναίκες

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία

Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία Πληροφορίες σχετικά με την Μετεγχειρητική Αναλγησία H εξασφάλιση μετεγχειρητικής αναλγησίας είναι εξίσου σημαντική με την επιτυχή πραγματοποίηση της επέμβασης. Η αναλγησία εξασφαλίζει την ομαλή μετεγχειρητική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΕΙΣ. Πριν από κάθε παρακέντηση. 1. Έλεγχος των Ιατρικών οδηγιών ότι πρέπει ο άρρωστος να υποβληθεί στην συγκεκριμένη παρακέντηση.

ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΕΙΣ. Πριν από κάθε παρακέντηση. 1. Έλεγχος των Ιατρικών οδηγιών ότι πρέπει ο άρρωστος να υποβληθεί στην συγκεκριμένη παρακέντηση. ΠΑΡΑΚΕΝΤΗΣΕΙΣ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΣΤΑΜΟΥ, ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ Α Πριν από κάθε παρακέντηση 1. Έλεγχος των Ιατρικών οδηγιών ότι πρέπει ο άρρωστος να υποβληθεί στην συγκεκριμένη παρακέντηση. 2. Γραπτή συγκατάθεση του αρρώστου

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες

Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες Ρήξη του Τενοντίου Πετάλου του Ώμου: Γενικές Πληροφορίες Ποιά είναι η ανατομική κατασκευή του ώμου; Η άρθρωση του ώμου σχηματίζεται από την σύνδεση τριών οστών: του βραχιονίου, της ωμοπλάτης και της κλείδας.

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ

ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ ΟΛΙΚΗ ΑΡΘΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ ΙΣΧΊΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΜΙΑ ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΘΡΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΙΣΧΙΟΥ Του Δρ. Κωνσταντίνου Δ. Στρατηγού Δ/ντού Ορθοπαιδικής Επανορθωτικής Χειρουργικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΛΑΣΤΑΡΑ ΖΑΜΠΕΤΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΑΡΡΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ

ΠΛΑΣΤΑΡΑ ΖΑΜΠΕΤΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΑΡΡΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΠΛΑΣΤΑΡΑ ΖΑΜΠΕΤΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ΣΑΡΡΑ ΤΕ ΝΟΣΗΛΕΥΤΡΙΑ 1. Τη συνέχιση της φροντίδας. 2. Την προαγωγή της υγείας. 3. Τη θεραπευτική παρέμβαση. 4. Τη φροντίδα στο τέλος της ζωής. 5. Την αποκατάσταση.

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόµενα. Εισαγωγή... 19. Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό. Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή στην Κλινική Εξέταση - Ζωτικά Σηµεία. Κεφάλαιο 3: Κεφαλή και Τράχηλος

Περιεχόµενα. Εισαγωγή... 19. Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό. Κεφάλαιο 2: Εισαγωγή στην Κλινική Εξέταση - Ζωτικά Σηµεία. Κεφάλαιο 3: Κεφαλή και Τράχηλος Περιεχόµενα Εισαγωγή....................................................... 19 Κεφάλαιο 1: Ιατρικό Ιστορικό 1.1 Λήψη και καταγραφή ιατρικού ιστορικού............................. 23 1.2 Δεξιότητες επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων

Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Χειρουργική Θεραπεία των Οστεοπορωτικών Καταγμάτων Η εμφάνιση καταγμάτων αποτελεί την κυριότερη επιπλοκή της οστεοπόρωσης. Τα περισσότερα κατάγματα επουλώνονται χωρίς να υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης,

Διαβάστε περισσότερα

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml

NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml NeuroBloc Αλλαντική τοξίνη τύπου Β ενέσιμο διάλυμα 5.000 U/ml Σημαντικές πληροφορίες ασφάλειας για γιατρούς Σκοπός αυτού του εγχειριδίου είναι να παρέχει σε γιατρούς με δικαίωμα συνταγογράφησης και χορήγησης

Διαβάστε περισσότερα

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Σχηµατισµός Παράπλευροι Κλάδοι του Ιερού Πλέγµατος Μυϊκοί Παράπλευροι Κλάδοι Δερµατικοί Παράπλευροι Κλάδοι Σπλαγχνικοί Παράπλευροι Κλάδοι Τελικοί Κλάδοι του

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ. 08/Φεβ/2013 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας 1 2 ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ -- ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ- ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΝΙΚΟΣ ΠΑΠΑΛΟΥΚΑΣ Ορθοπαιδικός Χειρουργός Πολυκλινική Λευκωσίας

Διαβάστε περισσότερα

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΛΟΙΜΩΞΕΙΣ ΑΠΌ ΕΝΔΑΓΓΕΙΑΚΟΥΣ ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ & ΕΝΤΑΤΙΚΟΛΟΓΟΣ ΑΝΑΠΛ. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΓΕΝΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ ΛΑΜΙΑΣ ΛΑΜΙΑ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 Η σύγχρονη ιατρική και βιοτεχνολογία

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP)

Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Βλάβες του Ανώτερου Τμήματος του Επιχείλιου Χόνδρου (Βλάβες SLAP) Τι είναι η βλάβη SLAP; Η βλάβη SLAP συνίσταται σε ρήξη του ανώτερου τμήματος του επιχείλιου χόνδρου στην ωμογλήνη. Ο όρος SLAP σχηματίζεται

Διαβάστε περισσότερα

(Monitored Anesthesia Care MAC)

(Monitored Anesthesia Care MAC) ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ Ο ΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑΣ ΣΕ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΙΑ ΗΜΕΡΑΣ Α. Μπαϊρακτάρη, Β. Αρώνη, Φ. Γιαννακά, Μ. Κοκολάκη, Ε. Μαστροκώστα H χειρουργική και η αναισθησία σε επεµβάσεις µιας ηµέρας θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΣΧΙΟΚΝΗΜΙΑΙΩΝ, ΓΛΟΥΤΩΝ, ΠΡΟΣΑΓΩΓΩΝ ΑΠΑΓΩΓΩΝ

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΣΧΙΟΚΝΗΜΙΑΙΩΝ, ΓΛΟΥΤΩΝ, ΠΡΟΣΑΓΩΓΩΝ ΑΠΑΓΩΓΩΝ ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΙΣΧΙΟΚΝΗΜΙΑΙΩΝ, ΓΛΟΥΤΩΝ, ΠΡΟΣΑΓΩΓΩΝ ΑΠΑΓΩΓΩΝ Κρατάμε τις λαβές του μηχανήματος και τοποθετούμε τις ποδοκνημικές κάτω από τα μαξιλαράκια. Εκπνέουμε στο τέλος της κίνησης προς

Διαβάστε περισσότερα

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή

Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Οι Μηνίσκοι του Γόνατος και η Αρθροσκοπική Mηνισκεκτομή Τι είναι οι μηνίσκοι του γόνατος; Οι μηνίσκοι του γόνατος είναι ινοχόνδρινοι δίσκοι σχήματος C οι οποίοι παρεμβάλλονται μεταξύ του μηριαίου και της

Διαβάστε περισσότερα

3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο

3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Εταιρία Μελέτης Παθήσεων Διαβητικού Ποδιού 3 ο Πανελλήνιο Συμπόσιο Καθαρισμός έλκους διαβητικού ποδιού ADDO TESFAYE ΙΑΤΡΟΣ-ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ Α ΠΡΠ ΠΓΝΘ ΑΧΕΠΑ Υπ. ΔΙΔΑΚΤΩΡ Α.Π.Θ. Καθαρισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΤΑΓΜΑΤΩΝ ΕΠΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΟΣ Ανάταξη (κλειστή) Ακινητοποίηση Άσκηση ΜΕΘΟΔΟΙ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ Συνεχής έλξη Ακινητοποίηση σε νάρθηκα Λειτουργικός νάρθηκας Εφαρμογή επίδεσης 1)Ακινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP

Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Ρήξη του Επιχείλιου Χόνδρου του Ώμου και Βλάβες SLAP Τι είναι οι σύνδεσμοι και ο επιχείλιος χόνδρος στον ώμο; Η γληνοβραχιόνια άρθρωση του ώμου είναι μία σφαιροειδής ενάρθρωση που σχηματίζεται από την

Διαβάστε περισσότερα

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας.

Τα αποτελέσματά μας δεν αποτελούν ελεγχόμενη μελέτη ή κλινική δοκιμή, αλλά στοιχεία μητρώου των ασθενών μας. CUMMULATINE SUCCESS SCORE % ΙΣΧΙΟ CUMMULATINE SUCCESS RATE % YΛΙΚΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟΥ ΑΣΘΕΝΕΙΣ 42 ΑΝΔΡΕΣ 16 ΓΥΝΑΙΚΕΣ 26 ΗΛΙΚΙΑ 63.1 (42-92) ΥΨΟΣ 171 (162-191) Δ.Μ.Σ 36 (22-47) Το ποσοστό των ασθενών που αναφέρουν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΦΥΣΙΟ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α1-Α7 ΑΜΣΣ Μοίρες της ΣΣ Θ1-Θ12 ΘΜΣΣ Ο1-Ο5 ΟΜΣΣ Κόκκυγας Ι1-Ι5 Ιερά μοίρα Υπερηχογράφημα κύησης: Σπονδυλική στήλη εμβρύου Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ.

ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. ΣΤΥΤΙΚΗ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ. Η στυτική δυσλειτουργία είναι ένα από τα συχνότερα νοσήματα των ανδρών στην σημερινή εποχή.σε νεαρότερες ηλικίες το 30% οφείλεται σε οργανικές αιτίες και το 70 % σε ψυχολογικά αίτια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ ΑΝΕΥΡΥΣΜΑ ΚΟΙΛΙΑΚΗΣ ΑΟΡΤΗΣ Κάθε χρόνο περίπου 200.000 νέοι ασθενείς διαγιγνώσκονται με Ανεύρυσμα Κοιλιακής Αορτής. Είναι γνωστό επίσης, ότι η ρήξη του Ανευρύσματος Κοιλιακής Αορτής οδηγεί σε ποσοστό τουλάχιστον

Διαβάστε περισσότερα

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ

ΥΔΡΟΚΗΛΗ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΟΣΧΕΟΥ - ΥΔΡΟΚΗΛΗ - ΚΙΡΣΟΚΗΛΗ - ΣΥΣΤΡΟΦΗ ΣΠΕΡΜΑΤΙΚΟΥ ΤΟΝΟΥ - ΚΥΣΤΗ ΕΠΙΔΙΔΥΜΙΔΑΣ - ΣΠΕΡΜΑΤΟΚΥΣΤΗ - ΚΥΣΤΕΣ ΟΣΧΕΟΥ ΥΔΡΟΚΗΛΗ Είναι η συλλογή υγρού μεταξύ των πετάλων του ιδίως ελυτροειδούς χιτώνα

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού

Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 12η Τραυματισμοί Νωτιαίου Μυελού Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Τραυματισμοί του Νωτιαίου Μυελού

Διαβάστε περισσότερα

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές...

Συνιστώνται για... Οι δονήσεις είναι αποτελεσματικές... ΠΕΔΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ Εκφυλιστικές αλλοιώσεις Αγγειακές παθήσεις Παθολογίες των πνευμόνων Ουρο-γυναικολογικές διαταραχές Καρδιακές παθήσεις Παθολογίες σπονδυλικής στήλης Παθολογίες αρθρώσεων Παθολογίες συνδέσμων

Διαβάστε περισσότερα

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1

Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική κύφωση Στενός σπονδυλικός σωλήνας Προσανατολισμός των οπισθίων αρθρώσεων Πλευρές σταθερότητα Μυελικός κώνος Θ12-Ο1 Φυσιολογική λόρδωση Μεγαλύτερα σπονδυλικά σώματα Προσανατολισμός οπισθίων

Διαβάστε περισσότερα

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι:

Πως ένα νεφρό αποφράσσεται Συχνές αιτίες απόφραξης των νεφρών και των ουρητήρων είναι: ΟΥΡΗΤΗΡΙΚΑ STENTS ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στους ασθενείς που έχουν ή πιθανόν να έχουν απόφραξη του νεφρού, τοποθετείται ένας εσωτερικός σωλήνας παροχέτευσης, ο οποίος ονομάζεται stent, στον ουρητήρα που είναι το σωληνάκι

Διαβάστε περισσότερα

Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp)

Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp) ΕΞΑΡΤΗΜΑΤΑ ΒΑΣΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ (ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ 21 ΧΕΙΡ/ΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ) 2.9.1 Επιφάνεια για την στήριξη των χεριών για την διευκόλυνση των αναισθησιολόγων με τον αντίστοιχο συνδετικό σφιγκτήρα (clamp) 9906021

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για Ασθενείς που Φέρουν Νάρθηκες

Οδηγίες για Ασθενείς που Φέρουν Νάρθηκες Οδηγίες για Ασθενείς που Φέρουν Νάρθηκες Ποιος είναι ο σκοπός της χρήσης ναρθήκων; Οι νάρθηκες που τοποθετούνται στα άνω και στα κάτω άκρα έχουν ως σκοπό την ακινητοποίηση ενός μέρους του σώματος προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή

Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Η θρομβοεμβολική νόσος στον ορθοπαιδικό ασθενή Δρ Σταμάτιος Α. Παπαδάκης Ορθοπαιδικός Χειρουργός Επιμελητής Α - Ε.Σ.Υ. Δ Ορθοπαιδική Κλινική Γ.Ν.Α. KAT Ε.Φ.Θ. Επίπτωση Επίπτωση 60% 35%-60% σε # πυέλου

Διαβάστε περισσότερα

Επιστημονικό-Ερευνητικό Ινστιτούτο Τραυματολογίας και Ορθοπεδική RR Vreden του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Ανάπτυξης στην Ρωσία.

Επιστημονικό-Ερευνητικό Ινστιτούτο Τραυματολογίας και Ορθοπεδική RR Vreden του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Ανάπτυξης στην Ρωσία. Επιστημονικό-Ερευνητικό Ινστιτούτο Τραυματολογίας και Ορθοπεδική RR Vreden του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Ανάπτυξης στην Ρωσία. KINETRAC KNX-7000 ρομποτικό σύστημα συνδυασμένης εφαρμογής για ξηρή

Διαβάστε περισσότερα

Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις. Headache after an epidural or spinal injection What you need to know

Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις. Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Greek Πονοκέφαλος μετά από επισκληρίδιο ή ραχιαία Τι πρέπει να γνωρίζεις Headache after an epidural or spinal injection What you need to know Το φυλλάδιο αυτό περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με τον

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ

ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ Υγεία και Άσκηση Ειδικών Πληθυσμών ΜΚ0958 Υπεύθυνη Μαθήματος: Χ. Καρατζαφέρη Διδάσκοντες: Χ. Καρατζαφέρη, Γ. Σακκάς,Α. Καλτσάτου 2013-2014 Διάλεξη 4 ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΡΤΗΡΙΑΚΗ ΥΠΕΡΤΑΣΗ & ΑΣΚΗΣΗ 1 Στις 2 Απριλίου

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΣΧΑΙΜΙΚΩΝ ΑΓΓΕΙΑΚΩΝ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΩΝ ΕΠΕΙΣΟΔΙΩΝ Guidelines of American Heart Association/American Stroke Association 2013 EFNS Guidelines 2011 Royal College of Physicians National Clinical Guidelines

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ 1 ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΣΥΜΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΑΠΟΝΕΥΡΩΣΗΣ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΑΡΤΗΡΙΩΝ Στο πρωτόκολλο θα συμπεριληφθούν αυστηρά και μόνο ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση που ορίζεται ως η αδυναμία ρύθμισης της αρτηριακής πίεσης παρά τη

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005)

ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) ΟΣΦΥΑΛΓΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (2005) Αγαπητοί Συνάδελφοι, Κυρίες και Κύριοι, Αρχίζουμε την ενδιαφέρουσα αυτή στρογγυλή τράπεζα που έχει θέμα της, την Χρόνια οσφυαλγία, ελπίζοντας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ 1. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΑΛΤΗΡΕΣ 2. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΧΗΛΟ 3. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΠΙΣΩ

Διαβάστε περισσότερα

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων 01/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ 02/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ Οστά της Ζώνης του Ώμου 1. Ωμοπλάτη (scapula) _Τριγωνικό οστό _Συνδέεται με την κλείδα με το ακρώμιο. 2. Κλείδα (clavicle) _Με το ένα άκρο της

Διαβάστε περισσότερα

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ

Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Α. Μουλοπούλου ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΜΑΓΝΗΤΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΟ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ: Η ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ Το σήμα στην Μαγνητική Τομογραφία Τ1 ακολουθία: το λίπος έχει το νερό έχει Τ2 ακολουθία: το νερό έχει Τ1 Τ2

Διαβάστε περισσότερα

Πληροφορίες σχετικά με την Αναισθησία

Πληροφορίες σχετικά με την Αναισθησία Πληροφορίες σχετικά με την Αναισθησία Ο όρος αναισθησία εννοεί την απουσία αίσθησης. Η αναισθησιολογία αντίστοιχα είναι η ιατρική ειδικότητα που μελετά τα φάρμακα και τις τεχνικές που προκαλούν καταστολή

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία - Φυσιολογία του αναπνευστικού συστήματος

Ανατομία - Φυσιολογία του αναπνευστικού συστήματος Φροντίδα τραχειοστομίας Βασική Νοσηλευτική Ι Εργαστήριο (Βασιλική Καρρά ΠΕ Νοσηλεύτρια MSc, PhD(c), ΓΝΑ ΣιΣμανόγλειο) Ανατομία - Φυσιολογία του αναπνευστικού συστήματος Δομές αναπνευστικού συστήματος 1

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΓΟΝΑΤΟΣ

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΓΟΝΑΤΟΣ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΓΟΝΑΤΟΣ 1.Τροχογίγλυμη άρθρωση 2.Αποτελείται από την κνημομηριαία και την επιγονατιδομηριαία διάρθρωση 3.Η περόνη δεν συμμετέχει στην άρθρωση Αρθρικός θύλακος Αρθρικός

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ.

ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. ΙΑΦΥΓΟΝΤΑ ΚΑΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΤΡΑΓΑΛΟΥ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΜΙΚΡΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟ ΟΚΝΗΜΙΚΗΣ. Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΞΟΝΙΚΗΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑΣ (CT)( N.Λασανιάνος, Ν.Κανακάρης, Α.Παπαθανασόπουλος, Π.Γιαννούδης 65o Πανελλήνιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

Μηχανικές ιδιότητες των οστών

Μηχανικές ιδιότητες των οστών Τα οστά δρουν σαν κατασκευές υποστήριξης και μεταφέρουν φορτία: h Απλή συμπίεση h Λυγισμός (φόρτιση του ενός φλοιού ελκυσμός του άλλου) h Στρέψη Μηχανικές ιδιότητες των οστών h Ισχυρότερα στη συμπίεση

Διαβάστε περισσότερα

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist

histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis Dr.Stefanos Goudelas, Dermatologist histogenesis αισθητική προσώπου Dr. Stefanos Goudelas, Dermatologist η πιο διαδεδομένη και αποτελεσματική αγωγή για τις ρυτίδες έκφρασης Dr. Stefanos Goudelas

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π.

ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ ΙΑΤΡΟΓΕΝΗΣ ΠΑΡΕΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ 58 ΕΤΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟΥ. Δ. Τσίντζας, Γ. Γερνάς, Π. Σχήμα 1: Η πορεία του Παρουσίαση Περιστατικού Εικ. 2: Πτερυγοειδής (ΑΡ) ωμοπλάτη Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής Κέντρο Αποθεραπείας Φυσικής. Το παραπληρωματικό νεύρο, που είναι ένα κυρίως κινητικό νεύρο,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΕΥΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ (ΑΝΣ) ΑΝΣ ΚΙΝΗΤΙΚΑ ΝΕΥΡΑ (λείοι μύες, καρδιακός μυς, αδένες) (Σπλαχνικά Νεύρα)

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ

Δώρα Πετρακοπούλου. Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή. Τεχνικές αποκατάστασης μαστού ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Δώρα Πετρακοπούλου ΠΛΑΣΤΙΚΟΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ Αποκατάσταση μαστού μετά την μαστεκτομή Η αποκατάσταση του μαστού μετά από μαστεκτομή είναι η διαδικασία δημιουργίας καινούργιου μαστού σε γυναίκες που έχουν υποστεί

Διαβάστε περισσότερα

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση

Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Βλάβες του Αρθρικού Χόνδρου του Γόνατος: Διάγνωση και Αντιμετώπιση Τι είναι ο αρθρικός χόνδρος; Ο αρθρικός χόνδρος είναι ένας στιλπνός, ομαλός, λείος και ανάγγειος ιστός που καλύπτει τις αρθρικές επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία ΑΜΣΣ. Α4 εκ των άνω Σώμα. Α1 άτλας. Εγκάρσιο τρήμα. Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα. Νωτιαίος μυελός

Ανατομία ΑΜΣΣ. Α4 εκ των άνω Σώμα. Α1 άτλας. Εγκάρσιο τρήμα. Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα. Νωτιαίος μυελός Τραύμα της ΑΜΣΣ Ανατομία ΑΜΣΣ Α1 άτλας Εγκάρσιο τρήμα Α4 εκ των άνω Σώμα οδόντας Α2 άξονας Νωτιαίος μυελός Εγκάρσιο τρήμα σπονδυλική αρτ. & φλέβα Ινιακή ατλαντο - αξονική ένωση Gerlock AJ, Heller RM, Kaye

Διαβάστε περισσότερα

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων.

15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. 15λεπτη Προετοιμασία του φοιτητή για την παρακολούθηση του μαθήματος νευροουρολογίας, γυναικολογικής ουρολογίας και ακράτειας ούρων. Η ουροδόχος κύστη δεν είναι απλά μία κοιλότητα η οποία γεμίζει απλά

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass

Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14. Αγγειοπλαστική Bypass Εργασία βιολογίας Μ. Παναγιώτα A 1 5 ο ΓΕΛ Χαλανδρίου 2013-14 Αγγειοπλαστική Bypass Η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νόσων περιλαμβάνει: φαρμακευτική αγωγή συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής και τις

Διαβάστε περισσότερα

Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα):

Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα): Τι είναι η θλάση των οπίσθιων μηριαίων; Η μυϊκή ομάδα η οποία βρίσκεται στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού (οπίσθιοι μηριαίοι μύες) αποτελείται από τρεις μύες (εικόνα): - Δικέφαλο μηριαίο - Ημιημενώδη 1

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Τοποθέτηση για ωδίνες τοκετού και τοκετό

Τοποθέτηση για ωδίνες τοκετού και τοκετό Τοποθέτηση για ωδίνες τοκετού και τοκετό Κάθισμα στην μπάλα ωδινών Η κίνηση εμπρός και πίσω κατά το κάθισμα στην μπάλα ωδίνων μειώνει τον πόνο, προάγει την χαλάρωση, ανοίγει την εγκάρσια και προσθιο οπίσθια

Διαβάστε περισσότερα

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά.

Παθητικά στοιχεία. Οστά. Αρθρ. χόνδροι. Πολύπλοκη κατασκευή. Σύνδεσμοι τένοντες. Ενεργητικά στοιχεία. Ανομοιογενή βιολογικά υλικά. Κινησιοθεραπεία Ιδιότητες Υλικών 1 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΤΟΧΗΣ ΥΛΙΚΩΝ Ανθρώπινο σώμα Παθητικά στοιχεία Οστά Αρθρ. χόνδροι Πολύπλοκη κατασκευή Σύνδεσμοι τένοντες Ανομοιογενή βιολογικά υλικά Ενεργητικά στοιχεία Μύες

Διαβάστε περισσότερα

Bιτρεκτομή. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ

Bιτρεκτομή. www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Bιτρεκτομή www.ophthalmica.gr IΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΟΦΘΑΛΜΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ Τι είναι η βιτρεκτομή (υαλοειδεκτομή); Βιτρεκτομή είναι ο τύπος της χειρουργικής επέμβασης κατά την οποία αφαιρείται το υαλοειδές

Διαβάστε περισσότερα

Χειρουργική αποσυμπίεση. ωλενίου νεύρου

Χειρουργική αποσυμπίεση. ωλενίου νεύρου Χειρουργική αποσυμπίεση ωλενίου νεύρου Ορθοπαιδική χειρουργική Χειρουργική αποσυμπίεση ωλενίου νεύρου Ορθοπαιδικός Χειρουργός: Ελληνική Εταιρεία Αρθροσκόπησης, Χειρουργικής Γόνατος & Αθλητικών Κακώσεων

Διαβάστε περισσότερα