ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΤΟΜΕΑΣ: ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΑΘΛΗΣΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΤΟΜΕΑΣ: ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΑΘΛΗΣΗΣ"

Transcript

1 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΤΟΜΕΑΣ: ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΑΘΛΗΣΗΣ ''Φυσικές Ικανότητες και Σωματική υγεία ατόμων με Νοητική υστέρηση'' Διπλωματική εργασία: Tσελεμπή Σουλτάνα, ΑΕΜ:15276 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ ΦΩΤΙΟΣ (Ph.D) Θεσσαλονίκη, Οκτώβριος

2 ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΤΟΜΕΑΣ: ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΤΗΣ ΑΘΛΗΣΗΣ ''Φυσικές Ικανότητες και Σωματική υγεία ατόμων με Νοητική υστέρηση'' Διπλωματική εργασία: Tσελεμπή Σουλτάνα, ΑΕΜ:15276 ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΜΑΥΡΟΒΟΥΝΙΩΤΗΣ ΦΩΤΙΟΣ (Ph.D) 2

3 Ευχαριστίες Επιθυμώ να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες σε όλους όσους βοήθησαν με οποιονδήποτε τρόπο στην ολοκλήρωση αυτής της εργασίας. Ιδιαίτερα, τον Επίκουρο καθηγητή «Άσκησης και σωματικής υγείας» του ΤΕΦΑΑ/Α.Π.Θ, Κο Μαυροβουνιώτη Φώτιο, επιβλέποντα καθηγητή για τη συνεχή καθοδήγηση, παρότρυνση και επίβλεψη σε βάθος σε όλη την διάρκεια της έρευνας. 3

4 Υγεία και νους εσθλά τω βίω δύο. μτφρ: υγεία και μυαλό είναι δυο θαυμαστά πράγματα στη ζωή Μένανδρος, 4ος αιών π.χ., Αρχαίος Έλληνας ποιητής 4

5 Περιεχόμενα ΠΕΡΙΛΗΨΗ...7 ABSTRACT...8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...9 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ορισμός Νοητικής Υστέρησης Αίτια Νοητικής Υστέρησης...13 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γενικές φυσικές ικανότητες των ατόμων με Νοητική Yστέρηση Παχυσαρκία και Νοητική Υστέρηση Σακχαρώδης διαβήτης και Νοητική Υστέρηση...20 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Φυσική δραστηριότητα ατόμων με νοητική υστέρηση Καρδιαγγειακά προβλήματα ατόμων με νοητική υστέρηση Κάπνισμα και νοητική υστέρηση ΚΕΦΑΛΑΙΟ Θετική επίδραση της άσκησης...30 στην ψυχολογία των ατόμων με νοητική υστέρηση...30 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ...35 ΞΕΝΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

6 Ευρετήριο Εικόνων Πίνακας 1. Ταξινομηση νοητικης υστερησης Διάγραμα.1 Γραφικη αναπαρασταση του επιπολασμου της παχυσαρκιας σε ατομα με νοητικη υστερηση Εικόνα 1: Νεαρος αθλητης με νοητικη υστερηση σε σκυταλοδρομια χωρις παπουτσια Εικόνα 2: Αθλήτριες με νοητικη υστερηση του αθληματος 25m. Walk softball throw

7 ΠΕΡΙΛΗΨΗ Στην παρούσα εργασία αναπτύσσεται το θέμα των φυσικών και κινητικών ικανοτήτων των ατόμων με νοητική υστέρηση και οι παράγοντες που επηρρεάζουν την ποιότητα ζωής των ατόμων με νοητική υστέρηση. Αναφέρονται οι λόγοι που συμβάλλουν αρνητικά στην καθημερινότητα των ατόμων με νοητική υστέρηση όπως η παχυσαρκία, το κάπνισμα, η χαμηλη φυσική κατάσταση. Επίσης εξηγούνται ξεχωριστά εκείνοι οι παράγοντες που διαδραμματίζουν σπουδαίο ρόλο για την χαμηλότερη ενασχόληση των ατόμων με διανοητική καθυστέρηση στην φυσική δραστηριότητα, όπως οι ελάχιστες ευκαιρίες για σωματική άσκηση και οι αρνητικές επιπτώσεις της κατάστασης αυτής σε συνδυασμό με τις χρόνιες παθήσεις που παρουσιάζουν τα άτομα με νοητικη υστέρηση. Επιβεβαιώνονται οι σχετικές θεωρίες που τοποθετούν την συστηματική άσκηση ως τον κυριότερο και βασικό παράγοντα για καλύτερη καθημερινή ζωή και δια βίου υγεία των ατόμων με νοητική υστέρηση. Με την συστηματικη άσκηση τα άτομα με νοητική υστέρηση προάγουν την σωματική και πνευματική τους υγεία σε συνδυσμό με την αποβολή κακών καθημερινών συνηθειών με αποτέλεσμα την καλύτερη ποιότητα ζωής. Κατάσταση που συνεπάγεται περισσότερες ευκαιρίες για προσωπική ζωή, για ταξίδια και συναναστροφές. Αποτελεί κοινότοπο το γεγονός ότι ύπαρχουν σημαντικές διαφορές στις συνήθειες και στα χαρακτηριστικά των ατόμων με νοητική υστέρηση σε σχέση με τα άτομα με φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης. Αυτό και μόνο το γεγονός αποτελεί ισχυρή άποψη ότι τα άτομα με νοητική υστέρηση έχουν μεγαλύτερη ανάγκη από τα άτομα με φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης για άσκηση και καθημερινή δοκιμασία. Τα αθλήματα που μπορούν να λάβουν μέρος τα άτομα με νοητική υστέρηση είναι ίδια με αυτά των ατόμων χωρίς νοητική υστέρηση μόνο που δέχονται προσαρμογές για την καλύτερη επίδοση και πιο εύκολη εκτέλεση τους. Συμπερασματικά τα άτομα με νοητική υστέρηση έχουν χαμηλότερα επίπεδα φυσικής δραστηριότητας σε σχέση με τα άτομα με φυσιολογική νοημοσύνη που επιβαρύνει περισσότερο με τις καθημερινές ανθυγιεινές συνήθειες τους και τις χρόνιες παθήσεις που παρουσιάζονται. Συνεπώς η άσκηση αποτελεί κατευθυντήρια γραμμή πάνω στην οποία πρέπει και είναι αναγκαίο να βασιστεί η υγεία των ατόμων με νοητική υστέρηση. 7

8 ABSTRACT In this paper develops the theme of physical and kinetic characteristics of people with intellectual disabilities and the factors that affect the quality of life of individuals with mental retardation. Mentioned reasons contribute negatively to the daily lives of people with intellectual disabilities such as obesity, smoking, low physical fitness.also explained separatelly all those factors who have an important role for a lower involvement of persons with mental retardation in physical activity, such as few opportunities for physical activity and the negative impact of this situation coupled with chronic diseases are people with intellectual disabilities lag. Confirmed all the theories they want to place regular exercise as a primary and essential factor for a better everyday life and lifelong health of individuals with mental retardation. With regular exercise, people with mental retardation promote physical and mental health in conjuction with the elimination of bad daily habits that will result in better quality of life. Situation means more opportunities for personal life, travel and friendships. It is trite that there are significant differences in the habits and characteristics of persons with mental retardation compared with individuals with normal IQ. This fact alone is a strong view that people with mental retardation have greater need than people with normal IQ s for exercise and daily test. The sports can join people with mental retardation are similar to those of people without mental retardation only accept adjustments to better perfonmance and easier implementation. In conclusion people with mental retardation have lower levels of physical activity compared with those with normal intelligence borne more everyday unhealthy habits and chronic diseases. Exercise is a guideline on which it is necessary and should be based health of people with mental retardation. 8

9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία οι έρευνες σχετικά με τα φυσικά και ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά των ατόμων με νοητική υστέρηση καθώς και η γενική τους φυσική και ψυχολογική κατάσταση είναι περιορισμένες, γεγονός που οφείλεται πιθανά στην δυσκολία για ανέυρεση ομάδων με ομοιογένεια ως προς το είδος της Ν.Υ., τις αισθητηριακές λειτουργίες, τον δείκτη νοημοσύνης και την συμπεριφορά. Επίσης στην δυσκολία για ανέυρεση ικανού αριθμου ατόμων με νοητική υστέρηση που θέλουν να συμμετέχουν σε προγράμματα άθλησης, όπως και στην αδυναμία των συμμετεχόντων να παρακολουθούν ανελλιπώς το πρόγραμμα. Υπάρχουν καλά τεκμηριωμένες μελέτες, που αφορούν τα παραπάνω σημεία και μας δείχνουν ότι η συστηματική άσκηση όταν αποτελεί τρόπο ζωής για τα άτομα με νοητική υστέρηση και όχι περιστασιακή απασχόληση εξυπηρέτησης ερευνητικών σκοπών μπορεί να φέρει θετικά αποτελέσματα στην φυσική και ψυχολογική κατάσταση τους (Αγγελοπούλου-Σακαντάμη, 2004). Ένα παιδί με νοητική υστέρηση μπορεί να φθάσει βαθμιαία στην πλήρη έκφραση σε κάποιες κινητικές δεξιότητες και άλλες ικανοτήτες όπως συμβαίνει σε παιδιά χωρίς νοητική υστέρηση, σε άλλες όμως δεξιότητες ποτέ δε θα φτάσει το ανώτερο επίπεδο της ωρίμανσης. Τα παιδιά με νοητική υστέρηση παρουσιάζουν μειωμένη διάρκεια προσοχής και συγκέντρωσης, αργούν περισσότερο να αντιδράσουν σε εξωτερικά ερεθίσματα, να καταλάβουν κατευθύνσεις, να ακολουθήσουν οδηγίες και να εξάγουν συμπεράσματα με αποτέλεσμα ο συναγωνισμός με συνομήλικους χωρίς νοητική υστέρηση να είναι δύσκολος και αδύνατος. Η μειωμένη κινητική τους ανάπτυξη, η χαμηλή φυσική κατάσταση και η ύπαρξη παχυσαρκίας συχνά οφείλεται στην έλλειψη ευκαιριών για συμμετοχή σε κινητικές δραστηριότητες (Κοκαρίδας, 2004). Γενικά στοιχεία νοημοσύνης: Η νοημοσύνη είναι μία γενική και περίπλοκη λειτουργία που έχει σχέση με τη συνολική ανάπτυξη του ψυχοσωματικού μηχανισμού του ατόμου και την προσαρμογή και αλληλεπίδραση του με το περιβάλλον που όμως δεν είναι δυνατό να αποτυπωθεί απλά σε μία τιμή που προκύπτει από τυποποιημένες αναπτυξιακές δοκιμασίες, οι οποίες εξετάζουν 9

10 επιμέρους νοητικές ικανότητες. O Howard Gardner, (1983), διατύπωσε τη θεωρία της πολλαπλής νοημοσύνης την οποία συμπλήρωσε το 1997, θέλοντας να δείξει ότι ο μονοναδιάστατος ορισμός της νοημοσύνης που παραμένει σταθερή και σταθμισμένη με διάφορους δείκτες δεν εξηγεί επαρκώς το μεγάλο εύρος των ικανοτήτων που οι άνθρωποι εκδηλώνουν. Σύμφωνα με αυτήν την θεωρία, η νοημοσύνη έχει οχτώ βασικα επίπεδα, που είναι τα εξής: Η γλωσσική νοημοσύνη, Η λογική / μαθηματική νοημοσύνη, Η μουσική νοημοσύνη, Η χωρικη νοημοσυνη, Η σωματική-κιναισθητικη νοημοσύνη, Η διαπροσωπική νοημοσύνη, Η ενδοπροσωπική νοημοσύνη, Η φυσιοκρατική νοημοσύνη. Η νοημοσύνη ορίζεται από την κληρονομικότητα αλλά καθορίζεται από το περιβάλλον (Κοκαρίδας, 2004). 10

11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ορισμός Νοητικής Υστέρησης Η Νοητική Υστέρηση αποτελεί την πιο πολυμελετημένη, αλλα και ταυτόχρονα την πιο πολυπαθή διαταραχή. 'Αν και η έννοια συναντάται και σε γραπτά κείμενα ετών εντούτοις δεν έχει καθοριστεί μέχρι σήμερα με σαφήνεια (Παρασκευοπουλος, 1980). Μέχρι τον 17 0 αιώνα η Ν.Υ. ταυτιζόταν με την ψυχική νόσο και αποδίδοταν σε δαιμονικές ιδεοληψίες. Μετά τον 17 0 αιώνα άρχισε να γίνεται η διάκριση ανάμεσα στα νοητικά καθυστερημένα και τα <δαιμονόπληκτα> άτομα ενώ απο τον 19 0 αιώνα άρχισαν οι πρώτες συστηματικές προσπάθειες για την περίθαλψη και την αγωγή τους. Παρ'όλα αυτά συνέχιζε να υπάρχει μια διάχυτη αντίληψη οτι ο θεός και η τύχη συνδέονταν με την Νοητική Υστέρηση. Στον 20 0 αιώνα άρχισαν να διαμορφώνονται οι πρώτοι ορισμοί της Ν.Υ. Οι πρώτοι ορισμοί στηρίχτηκαν στις στατιστικές διακυμάνσεις και στην προσαρμοστική συμπεριφορά των ατόμων. Οι ψυχολόγοι Binet και Simon έκαναν τις πρώτες αριθμητικές εκτιμήσεις των ικανοτήτων και εισήγαγαν τις έννοιες της νοητικής ηλικίας και του νοητικού πηλίκου. Tο 1916 ο Τerman άρχισε να χαρακτηρίζει τα άτομα με Δείκτη Νοημοσύνης, (Δ.Ν.), κάτω του 80 στο τεστ Binet Simon, ως νοητικά καθυστερημένα και τα ταξινομεί σε <μεταιχμιακά>, (morons), <ηλίθια>, (impeciles), και <ιδιώτες>, (idiots), ανάλογα με τον Δ.Ν. Το ίδιο σύστημα ακολούθησε και ο Wechsler το 1958 ο οποίος υποστήριξε οτι μόνο τα τεστ νοημοσύνης αποτελούν έγκυρο τρόπο αξιολόγησης της Ν.Υ. Αντίθετα άλλοι ερευνητές υποστήριξαν οτι το κριτήριο καθορισμού της Ν.Υ. δεν είναι η νοητική λειτουργία αλλά η ικανότητα προσαρμογής του ατόμου στο περιβάλλον (Mercer, 1973). Σύμφωνα δηλαδή με τα κοινωνιολογικά πρότυπα ένα άτομο μπορεί να θεωρηθεί καθυστερημένο αν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μιας συγκεκριμένης κοινωνίας (Τζουριαδου, 1995). H νοητική υστερηση δεν είναι µια ιδιαίτερη παθολογική κατάσταση για να µπορέσουµε ν αριθµήσουµε τα σηµαντικά χαρακτηριστικά της και στη συνέχεια να τα ενσωµατώσουµε σ έναν ενιαίο ορισµό, αλλά ένας γενικός όρος που περιλαµβάνει πλήθος ανοµοιογενών παθολογικών περιπτώσεων. Αυτός είναι και ο λόγος που ακόμα δεν έχει 11

12 βρεθεί ένας πλήρης ορισμός της Νοητικής Υστέρησης (Γεωργιάδου, 2004). Στον ορισμό απο τους Luckasson και συν., (1992), για την Ν.Υ. έχει δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στις δυνατότητες του ατόμου, στο περιβάλλον στο οποίο ζει και εργάζεται και τέλος στο λειτουργικό επίπεδο, το οποίο επιτυγχάνεται μέσα σ'αυτά τα περιβάλλοντα. Δεν δίνεται ιδιαίτερη σημασία στον δείκτη νοημοσύνης και υποδιαιρείται σε ελαφρές και σοβαρές μειονεξείες. Στον ορισμό αυτό λοιπόν δομήθηκαν επίπεδα υποστήριξης του ατόμου, τα οποια είναι τα εξής: α) Διαλειμματικό, (όποτε χρειάζεται), β) Περιορισμένο, (διαρκείας, αλλά χαμηλής έντασης με περιορισμένο αριθμό προσωπικού), γ) Εκτεταμένο, δ) Διάχυτο, (για όλη του την ζωή, όμως εμπλέκεται περισσότερο προσωπικό και ηψηλής έντασης απο το εκτεταμένο η το περιορισμένο). Θεωρείται λοιπόν η νοητική υστέρηση όχι σαν χαρακτηριστικό του ατόμου αλλά σαν το προ'ι'όν ανάμεσα στο άτομο και στη φύση, τις απαιτήσεις του περιβάλλοντος και του ατόμου. Η νοητική υστέρηση θεωρείται οτι είναι μια προσωρινή κατάσταση και όχι κάτι μόνιμο. Δηλαδή μπορεί να είναι η νοητική υστέρηση μια μεταβατική κατάσταση (Polloway, 1992). Η Αμερικάνικη Εταιρεία για την Νοητική Υστέρηση, (American Association on Mental Retardation, AAMR) (1992), δίνει τον πλέον αποδεκτό ορισμό της Νοητικής Υστέρησης σύμφωνα με τον οποίο: Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε ουσιώδης περιορισμούς της κείμενης λειτουργικότητας του ατόμου. Την χαρακτηρίζει σημαντική και κάτω του μέσου όρου νοητική λειτουργία, (Δ.Ν.κάτω του 70), η οποία θα πρέπει να σχετίζεται με δύο, (2), ή περισσότερα περιοριστικά στοιχεία απο τα ακόλουθα πεδία βιοτικών προσαρμοστικών ικανοτήτων όπως: η επικοινωνία, η αυτοεξυπηρέτηση, η αυτοσυντήρηση στο σπίτι, οι κοινωνικές δεξιότητες, η βιοτική χρήση της κοινότητας, η αυτοδιάθεση, η συντήρηση της προσωπικής υγείαςυγιεινής και ασφάλειας, οι λειτουργικές σχολικές ικανότητες, (βασικές γνώσεις γραφής ανάγνωσης αριθμητικής), εργασία και ψυχαγωγία. Η Ν.Υ. Θα πρέπει να ειναι εμφανής πριν την ηλικία των 18 ετών (ΑΑΜR, 1992). Η νοητική καθυστέρηση είναι μια από τις συχνά εμφανιζόμενες αναπηρίες. Σήμερα οι διεθνείς εκτιμήσεις, βασισμένες σε κοινωνιολογικούς παράγοντες όπως, ηλικία, φύλο, οικονομική κατάσταση κ.λ.π., αναφέρουν ότι το ποσοστό των παιδιών με νοητική καθυστέρηση είναι 3-5%, με πιο συχνό ποσοστό το 3%. Το ποσοστό 3% αναφέρεται στα άτομα με ελαφρά και μέτρια νοητική καθυστέρηση, ενώ το 5% στα άτομα με σοβαρή και βαριά νοητική καθυστέρηση 12

13 (Πολυχρονοπουλου, 2001). 1.2 Αίτια Νοητικής Υστέρησης. Στις μέρες μας υπάρχουν πάνω απο γνωστά οργανικά αίτια της Ν.Υ.. Παρ'όλα αυτά τα αίτια της Ν.Υ. πολλές φορές δεν είναι γνωστά, το 30%-40% είναι αγνώστης αιτολογίας. Ιδιαίτερα όσον αφορά την ήπια Ν.Υ. η αιτιολογία είναι γνωστή μόνο στο 1 / 4 των περιπτώσεων (Μάνος 1997). Οι ερευνητές διακρίνουν τα αίτια της Νοητικής Υστέρησης σε δύο κατηγορίες: 1) στα γενετικά-οργανικά και 2) στα περιβαλλοντικά. 1α) Στα γενετικά-οργανικά αίτια περιλαμβάνουν διαταραχές που πιθανώς υπήρξαν προ-γεννητικά, (κληρονομικοί παράγοντες, χρωμοσωμικές ανωμαλίες, ασθένειες εγκύου, ανωμαλίες μεταβολισμού, ανοξία, τραυματισμοί της εγκύου, κακή διατροφή). 1β) Στα περι-γεννητικά, (πρόωρη γέννηση, τραυματισμοί, αιμοραγία εγκεφάλου), & 1γ) Στα μετα-γεννητικά όπως, (στέρηση η ανεπαρκής λήψη τροφής, υψηλός πυρετός, εγκεφαλικά τραύματα). Τα γενετικά-οργανικά αίτια συνδέουν την Ν.Υ. με κάποια σύνδρομα. Αναλυτικότερα: Οι χρωμοσωμικές ανωμαλίες αποτελούν τα πιο συνήθη αίτια για το Σύνδρομο Ντάουν (Down), το Σύνδρομο Turner, το Σύνδρομο Klinefelter, το Σύνδρομο Martin-Bell, (η αλλιώς το σύνδρομο του εύθραυστου Χ), και το Σύνδρομο Prader-Willi. 2β) Τα περιβαλλοντικά αίτια έχουν να κάνουν με συναισθηματικές διαταραχές της μητέρας πριν-κατα και μετά την κύηση με ακατάλληλο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον και γενικότερα με παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την ομαλή και φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού (Δράκος, 2002). Πίνακας 1: Ταξινόμηση Νοητικής Υστέρησης ΒΑΘΜΟΣ ΔΙΑΝΟΗΤΙΚΟ ΠΗΛΙΚΟ α. Ελαφρά μέχρι 70 β. Μέτρια μέχρι γ. Βαριά μέχρι δ. Βαρύτατη (βαθιά) Κάτω των

14 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γενικές φυσικές ικανότητες των ατόμων με Νοητική Yστέρηση. Ο όρος φυσική κατάσταση ορίζεται από 4 συνιστώσες οι οποίες είναι: α) η μυική δύναμη μυική αντοχή, β) η καρδιαγγειακή αντοχή, γ) η σύσταση του σώματος και δ) η κινητικότητα των αρθρώσεων. Σε κάθε μία από αυτές τις συνιστώσες το κάθε άτομο πετυχαίνει ένα σκορ το οποίο δημιουργεί το προφίλ της φυσικής κατάστασης του (Τσιμάρας, 2004). Γενικό χαρακτηριστικό των ατόμων με Ν.Υ., είναι ότι παρουσιάζουν σφαιρική καθυστέρηση σε όλους τους τομείς της ανάπτυξης. Δυσκολίες στα κινητικά χαρακτηριστικά αφορούν κυρίως βασικές δεξιότητες, βάδισμα, τρέξιμο, άλματα, ρίψεις, σύλληψη μπάλας ή άλλου αντικειμένου, λάκτισμα, αναρρίχηση, μετακίνηση στο χώρο, χειρισμό αντικειμένων), και την ισορροπία του σώματος (Τσιμάρας, 2004). Το άτομο με Ν.Υ. εχει σοβαρό πρόβλημα αυτοεικόνας και αυτοαντίληψης του σώματος του μέσα στο χώρο. Γι'αυτόν τον λόγο δεν μπορεί να εκτιμήσει την θέση των άλλων σωμάτων σε σχέση με την δική του. Η γνώση του για την πλευρικότητα του σώματος περιορίζεται στη γνώση του δικού του σώματος, (στην καλύτερη περίπτωση) (Κουτσούκη, 1997). Τα άτοµα µε ελαφρά Ν.Υ. δεν παρουσιάζουν σοβαρά προβλήµατα υγείας σε σχέση µε τα άτοµα χωρίς Ν.Υ.. Κάποιες διαφορές από τον κανονικό πληθυσµό αφορούν τις διαστάσεις του σώµατος και την κινητική ανάπτυξη, που παρουσιάζουν µικρότερη ανάπτυξη, χωρίς βέβαια αυτό να αποκλείει την ύπαρξη εξαιρέσεων, µε ιδιαίτερη κινητική ανάπτυξη και ικανότητες (Padeliadu, 1990). Συνήθως έχουν ελαφρά πιο κοντό ανάστημα και είναι ευπαθή σε ασθένειες περισσότερο από τα άτομα χωρίς Ν.Υ., ενώ πολλά άτομα με Ν.Υ. είναι υποτονικά και υπέρβαρα (Winnick, 1995). Επιπλέον, σύμφωνα με ερευνητές Londerre & Johnson, 1974, άτομα με μέτρια και σοβαρή ΝΥ είναι λιγότερο ικανά από άτομα με ελαφρά νοητική υστέρηση. Υπάρχει χαμηλότερη ηλικία έναρξης της γήρανσης σε αυτά τα άτομα, (55 χρονών), και έχουν υψηλότερη συχνότητα θανάτου, (1,7 φορές για τα άτομα με ελαφρά, μέτρια νοητική καθυστέρηση και 4,1 για αυτά με σοβαρή νοητική καθυστέρηση). Ένα ακόμα σημαντικό 14

15 γεγονός έρχεται να φέρει στην επιστημονική κοινότητα ο Hayden, (1998), ο οποίος διαπιστώνει την άποψη πως τα άτομα με νοητική υστέρηση που διαμένουν σε ίδρυμα έχουν μεγαλύτερα ποσοστά θνησιμότητας σε σχέση με τα άτομα που ζουν με τις οικογένειες τους, όμως οι Strauss και συν., (1996), αναφέρουν τα ακριβώς αντίθετα συμπεράσματα. Σε έρενα 30 ετών,στην Φιλανδία, ( ), από τους Lathinen, Rintalla & Malin, (2007), σε άτομα με νοητική υστέρηση απο 11 ετών έως 46 ετών βρέθηκε ότι τα άτομα με νοητική υστέρηση υστέρουν στο ύψος σε σχέση με τα άτομα με κανονική νοημοσύνη. Συγκεκριμένα το 1987 το ύψος των νοητικά υστερημένων παιδιών ηταν πολυ χαμηλό σε σχέση με αυτό των ατόμων χωρίς νοητική υστέρηση όμως μετά από έξι χρόνια άυξησαν τον μέσο όρο του ύψους τους και έτσι οι ενήλικες άνδρες είχαν μέσο όρο ύψους 1.69 και οι γυναίκες 1.58, γεγονός που έρχεται να δείξει πως τα νοητικώς υστερούντα άτομα είχαν απόκλιση 10 εκ. οι άνδρες και 7 εκ. οι γυναίκες από το μέσο όρο ύψους των Φιλανδών. Σχετικά με το βάρος παρατηρήθηκε ότι στις γυναίκες με Ν.Υ. αυξήθηκε στο πέρασμα των 30 ετών της έρευνας ενώ των ανδρών μειώθηκε τα τελευταία 7 χρόνια της έρευνας. Σε σχέση με τον τυπικό πληθυσμό οι άνδρες με νοητική υστέρηση ζύγιζαν λιγότερο ενώ οι γυναίκες με Ν.Υ. ζύγιζαν περισσότερο από τις γυναίκες με κανονική νοημοσύνη. Παρόμοια 13χρονη έρευνα του Graham, (1996), όπου μελέτησε τα ανθρωπομετρικά χαρακτηριστικά των ατόμων με Ν.Υ. στην μέση ηλικία και διαπίστωσε ότι οι άνδρες και οι γυναίκες χαρακτηρίζονταν κάτω του μέσου όρου του ύψους του γενικού πληθυσμού καθώς, συγκεκριμένα από τις 14 γυναίκες που πήραν μέρος οι 9 ανήκαν στην κατηγορία του κάτω μέσου όρου οι 4 ανήκαν στον μέσο όρο και 1 στην κατηγορία πάνω από τον μέσο όρο. Όσον αφορά το βάρος τους παρατηρήθηκε ότι το 1983 τα άτομα που πήραν μέρος στην έρευνα ανήκαν στον κάτω του μέσου όρου του βάρους του γενικού πληθυσμού ένω το 1997 ανήκαν στο μέσο όρο δείγμα που αποτελεί μία μεγάλη αύξηση του βάρους τους. Οι μετρήσεις στο δείκτη μάζας σώματος έκαναν σαφές ότι τα άτομα το 1983 ανήκαν στο μέσο όρο του γενικού πληθυσμού ενώ το 1997 ανήκαν στην κατηγορία του πάνω από το μέσο όρo. Tα παιδιά με Ν.Υ. τείνουν να κάνουν καθιστική ζωή έχοντας χαμηλά ποσοστά συμμετοχής σε δραστηριότητες άσκησης από οτι τα παιδιά με άλλες αναπηρίες, συγκεκριμένα έρευνα των Sit, Lindner & Sherrill, (2002), σε σχολεία του Hong Kong, 15

16 διαπίστωσαν ότι τα άτομα με νοητική υστέρηση καθώς και τα άτομα με προβλήματα όρασης ήταν λιγότερο δραστήρια από ότι άτομα με προβλήματα ακοής και προβλήματα προσαρμογής. Σύμφωνα με άλλη έρευνα αιτιολογείται αυτή η μειωμένη ενεργητική συμπεριφορά λόγω του χαμηλού επιπέδου φυσικών ικανοτήτων, έλλειψης βασικών δεξιοτήτων και χαμηλών προσδοκιών επιτυχίας (Kozub, 2002). Έρευνα των Connolly και συν, (1984), αναφέρει ότι τα παιδιά με ελαφρά Ν.Υ. σε σχέση με τα τυπικώς αναπτυσσόμενα παιδιά, έχουν μικρότερη σωματική δύναμη και παρουσιάζουν εύκολα συμπτώματα κούρασης. Είναι περισσότερο επιρρεπή σε διάφορους τύπους σωματικών προβλημάτων και ασθενειών, τα οποία κυρίως προέρχονται από ακατάλληλες και ανθυγιεινές συνθήκες διαβίωσης τους. 2.1α Τα συνηθισμένα, (κοινά), σωματομετρικά χαρακτηριστικά των νοητικά υστερημένων παιδιών είναι: 1)Μικρό κεφάλι στις πιο πολλές περιπτώσεις, (μικρεγκεφαλία), με Π.Κ. κάτω από την 3η εκατοστιαία θέση, ή μεγάλο κεφάλι όπως συμβαίνει στον υδροκέφαλο και τον εγκεφαλικό γιγαντισμό, με περίμετρο κρανίου πάνω από την 97η εκατοστιαία θέση. 2)Συγγενείς ανωμαλίες, όπως συνδακτυλία, θολωτή υπερώα, χαμηλή πρόσφυση αυτιών, ανωμαλίες οφθαλμών, ανώμαλα δόντια, ανώμαλη τρίχωση. 3)Συγγενής καρδιοπάθεια. 4)Συγγενείς ανωμαλίες ουροποιογεννητικού συστήματος. 5)Σπασμοί. 6)Τάση για παχυσαρκία. (Αγγελοπουλου -Σακανταμη, 2004). Αναφορικά με τις φυσικές ικανότητες, έρευνα των Francis & Rarick, (1960), σε 284 παιδιά με νοητική καθυστέρηση με Δ.Ν.: και ηλικία 7,5 χρ. - 14,5 χρ. έδειξε τα εξής: Ως προς την δύναμη στα δύο φύλα ακολουθείται περίπου το ίδιο πρότυπο με τα 'φυσιολογικά παιδιά'. Ως προς τις ρίψεις και το οριζόντιο άλμα ακολουθούντα τα ίδια πρότυπα με τα φυσικολογικά παιδιά', αν και σε χαμηλότερα επίπεδα. Στο άλμα άπο στάση παρατηρούνται μεγάλες διαφορές σε σχέση με τα 'φυσιολογικά παιδιά'. Στο δρόμο ταχύτητας, ισορροπία και ευκινησία παρατηρούνται τα ίδια πρότυπα ανάπτυξης. 16

17 2.2 Παχυσαρκία και Νοητική Υστέρηση Η παχυσαρκία συνδέεται με καρδιακές παθήσεις, διαβήτη, υψηλά επίπεδα χοληστερίνης, χαμηλά επίπεδα HDL, υψηλή LDL-C, υπέρταση Rimmer, Braddock & Fujiura, Η αποχή από την άσκηση επιδρά αρνητικά στα επίπεδα φυσικής κατάστασης (Simpson, 1989), και σχετίζεται με την πρόκληση καρδιαγγειακών επεισοδίων και την εμφάνιση παχυσαρκίας (Corbin & Lindsey, 1985). Ο καθιστικός τρόπος ζωής και οι κακές διατροφικές συνήθειες είναι οι βασικότεροι λόγοι κατά τους Podgorski, Kessler, Cacia, Peterson, & Anderson, (2004), της εμφάνισης παχυσαρκίας στα άτομα με νοητική υστέρηση. Εκτιμήθηκε ότι το 15% 50 % των ενηλίκων Αμερικανών είναι παχύσαρκοι Bray και συν., (1978), καθώς και το 29,5% - 50,5% ανάμεσα στα άτομα με διανοητική αναπηρία είναι παχύσαρκα. Στα άτομα με φυσιολογική ανάπτυξη καθώς ο Δείκτης Νοημοσύνης μειώνεται, η τάση για παχυσαρκία αυξάνεται (Krege, Zelina, Juhas & Garbara, 1974). Σημαντικές έρευνες που έγιναν στις Ηνωμενες Πολιτείες Αμερικής αναφέρουν ότι η παχυσαρκία ήταν πιο διαδεδομένη σε άτομα με διανοητική καθυστέρηση παρά σε άτομα με φυσιολογικό Δείκτη Νοημοσύνης (Rimmer and Wang, 2005, Yamaki 2005). 17

18 Διάγραμμα 1: Γραφική αναπαράσταση του επιπολασμού της παχυσαρκίας σε άτομα με νοητική υστέρηση και με φυσικολογικό δείκτη νοημοσύνης από το 1985 μέχρι το Σε έρευνα των Fox and Rotatori, (1982), εξετάστηκαν τα σώματα πανω απο ατόμων με διανοητική καθυστέρηση που διέμεναν σε ίδρυμα και έγινε γνωστό ότι περισσότερο από το 15.6% των ανδρών και το 25.1% των γυναικών ήταν παχύσαρκοι, (το λιγότερο 120% βαρύτεροι από το επιθυμητό βάρος). Επίσης κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η παχυσαρκία ήταν πιο διαδεδομένη στα μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα με διανοητική καθυστέρηση και στα δύο φύλλα. Σε έρευνα των Bell και Bhate, (1992), βασισμένη σε πραγματικές μετρήσεις του βάρους και του ύψους 183ιών ατόμων με Ν.Υ. στην Αγγλία έγινε γνωστό ότι το 19,0% των ανδρών και το 34,6% των γυναικών ηταν παχύσαρκοι με δείκτη μάζας σώματος > 30. Aνάμεσα σε άτομα με Ν.Υ. στην βόρεια Αγγλία ο Emerson, (2005), βρήκε ότι το 27% ήταν παχύσαρκοι με δείκτη μάζας σώματος > 30. Ενώ διαπίστωσαν ότι οι γυναίκες παρουσιάζουν μεγαλύτερα ποσοστά παχυσαρκίας με το πέρασμα των ετών σε σχέση με τους άνδρες. Οι Moran και συν., (2005), εξέτασαν ενήλικες χωρίς νοητική υστέρηση και 680 ενήλικες με νοητική υστέρηση που εισήχθηκαν στο ίδιο κέντρο φροντίδας από το

19 μέχρι το 2003 θέλοντας να εξετάσουν τον δείκτη μάζας σώματός τους. Από τα αποτελέσματα έγινε γνωστό ότι το 33.1% των ατόμων χωρίς νοητική υστέρηση και το 21% των ατόμων με νοητική υστέρηση στις ηλικίες ανάμεσα ετών είχαν Δ.Μ.Σ. >30, ήταν δηλαδή παχύσαρκοι. Στις ηλικίες το 40.5% μεταξύ των ατόμων με φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης είχαν Δ.Μ.Σ. >30 και μεταξύ των νοητικώς υστερούντων ατόμων το 35.2% είχαν Δ.Μ.Σ. >30 επίσης. Επίσης τα άτομα με ελαφρά νοητική υστέρηση είχαν παρόμοια ποσοστά παχυσαρκίας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό εν αντιθέσει με τα βαριά νοητικώς υστερούντα άτομα που είχαν πολύ χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Ως τελευταίο συμπέρασμα, στην χρονική περίοδο από τα 20 έως τα 60 τους έτη το 15%-40% των ατόμων με η χωρίς νοητική υστέρηση που ήταν παχύσαρκοι πλέον δεν είναι. Διαπιστώθηκε επίσης από τους Rimmer και συν., (1995), ότι τα άτομα με Ν.Υ. που ζουν ανεξάρτητα στις οικογένειες τους τείνουν να είναι πιο παχύσαρκα από άτομα που ζουν σε ιδρύματα με περιοριστικούς κανόνες διαβίωσης. Η ίδια έρευνα υποστηρίχθηκε και από τους Lewis και συν., (2002), οι οποίοι επίσης ανέφεραν οτι τα άτομα με Ν.Υ. που διέμεναν με φίλους ή συγγενείς στην περίπτωση τους η παχυσαρκία ήταν πιο συχνή έναντι των ατόμων που ζούσαν σε ιδρύματα. Σε έρευνα των Lahtinen και συν., (2007), διαπιστώθηκε οτι τα άτομα με Ν.Υ. που εργάζονταν ή πήγαιναν σχολείο στο πλαίσιο της αυτόνομης ή ημιαυτόνομης διαβίωσης παρουσίαζαν υψηλότερους δείκτες παχυσαρκίας σε σχέση με τα νοητικώς υστερούντα άτομα που διέμεναν σε ίδρυμα. Στην ίδια μελέτη διαπιστώθηκε ότι οι δείκτες παχυσαρκίας που χαρακτηρίζουν τα άτομα με Ν.Υ. αυξάνονται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό με αποτέλεσμα στην τρίτη δεκαετία της ζωής τους το 70% των ατόμων με Ν.Υ. να έχουν Δ.Μ.Σ. > 25kg / m 2 και συνεπώς να κατατάσσονται στην κατηγορία των υπέρβαρων ή των παχύσαρκων, (Δ.Μ.Σ. > 30 kg / m 2 ), ατόμων. Σε έρευνα του Hove, (2004), σε δείγμα 282 ατομων με Ν.Υ. στη δυτική ακτή της Νορβηγίας διαπιστώθηκε οτι τα άτομα που χαρακτηρίζονταν απο βαριά Ν.Υ. είχαν χαμηλότερο του φυσιολογικού δείκτη μάζας σώματος ως αποτέλεσμα της ελλιπούς διατροφής, της άρνησης και της αυτοπρόκλησης εμετού. Αντίθετα τα άτομα με μέσου βαθμού Ν.Υ. εμφάνιζαν ηψηλούς δείκτες παχυσαρκίας καθώς χαρακτηρίζονταν απο βουλιμικές τάσεις και μειωμένο έλεγχο λήψης τροφίμων.τα ευρήματα δείχνουν ότι οι συμπεριφοριστικές μεταβλητές μπορεί να έχουν επεξηγηματική αξία όσον αφορά το 19

20 χαμηλό δείκτη μάζας σώματος και της παχυσαρκίας. 2.3 Σακχαρώδης διαβήτης και Νοητική Υστέρηση Σε πολλές πρόσφατες έρευνες από ερευνητές (Taggart και συν., 2012, Merric & Morad, 2010), έγινε γνωστό ότι τα άτομα με νοητική υστέρηση έχουν περισσότερες πιθανότητας εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη,(σ.δ.), Τύπου 2. Σε έρευνα των Taggart, Truesdale, Coates, (2012), ανάμεσα σε 103 άτομα με νοητική υστέρηση και σακχαρώδη διαβήτη, όπου το 67% διαγνώστηκε με τύπου 2 Σ.Δ. και ήταν μεγαλύτεροι σε ηλικία ενώ το 33% διαγνώστηκε με τύπου 1 Σ.Δ. και ο μέσος όρος ηλικίας τους ήταν μικρότερος. Τα μισά άτομα περίπου είχαν ελαφρά νοητική υστέρηση ενώ το υπόλοιπο μέρος το μοιράζονται η μέτρια και σοβαρή νοητική υστέρηση. Από το δείγμα αυτό το 35.5% ήταν παχύσαρκοι με Δ.Μ.Σ. που κυμαίνονταν από ενώ το 16.5% ανήκαν στην κατηγορία των παθολογικά παχύσαρκων με Δ.Μ.Σ. >40. Γεγονός που αυξάνει και επιβεβαιώνει τις θεωρητικές και ερευνητικές μελέτες για την θετική συμβολή της δια βίου άσκησης στην υγεία των ατόμων με νοητική υστέρηση. Σε ερευνητικές μελέτες στις Η.Π.Α. και στη δυτική Ευρώπη παρατηρήθηκε ότι ο επιπολασμός του σακχαρώδη διαβήτη ως αποτέλεσμα της παχυσαρκίας των ατόμων με νοητική υστέρηση να ανέρχεται στο 1.6%-9.1% σημειώνοντας ότι τα άτομα πάνω από 65 ετών να έχουν 2 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν Σ.Δ. Σε σχέση με αυτά κάτω των 65 ετών σύμφωνα με τον ερευνητή Cooper, (1998). Επίσης είναι γνωστό ότι τα άτομα με νοητική υστέρηση που διαμένουν σε ιδρύματα έχουν χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης Σ.Δ., (0,8%), σε σχέση με τα άτομα που ζουν με τις οικογενειες τους, (2,8%) όπως αναφέρουν οι ερευνητές, Minihan and Dean, (1990). Έρευνα της Chan, (2012), σε άτομα με νοητική υστέρηση και σακχαρώδη διαβήτη στο Queensland της Αυστραλίας, σε 4 βασικόυς παράγοντες υγείας που είναι η διατροφή, η φυσική δραστηριότητα, το κάπνισμα και η κατανάλωση αλκοόλ, έδειξε ότι, τα άτομα με νοητική υστέρηση δεν είχαν τηρούσαν τους κανόνες της σωστής διατροφής καθώς και υψηλά επίπεδα παχυσαρκίας. Η πλειοψηφία των ατόμων, επιπλέον δεν τηρούσε τα συνιστώμενα επίπεδα κατανάλωσης αλκοόλ και καπνίσματος. Επίσης τα άτομα με νοητική υστέρηση σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό είχαν υψηλότερα επίπεδα καθιστικού τρόπου ζωής καθώς και μεγαλύτερο κίνδυνο παχυσαρκίας. 20

21 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Φυσική δραστηριότητα ατόμων με νοητική υστέρηση. Τα επίπεδα φυσικής κατάστασης των ατόμων με αναπηρίες είναι σημαντικά χαμηλότερα σε σύγκριση με εκείνα των ατόμων χωρίς αναπηρίες, (Fernhall, Tymeson & Webster, 1988, Kittredge, Rimmer & Looney, 1994, Pitetti & Tan, 1991), επομένως η ανάγκη των ατόμων αυτών για άσκηση είναι ακόμη μεγαλύτερη. Oι Graham & Reid, (2000), ανέφεραν στην έρευνα τους ότι τα χαμηλά αποτελέσματα των δοκιμασιών φυσικής κατάστασης μπορούν να αποδοθούν στους εξής παράγοντες: στον καθιστικό τρόπο ζωής και στις λίγες ευκαιρίες για συμμετοχή σε δομημένα προγράμματα άσκησης, σε φυσικά χαρακτηριστικά όπως το μικρό ανάστημα, στην έλλειψη συντονισμού, στην έλλειψη κινήτρων κατά την δοκιμασία και στην την τάση των ατόμων να σταματούν αμέσως μόλις νιώσουν άβολα. Οι Pitetti & Campbell, (1991), έδειξαν ότι ο ρυθμός ελάττωσης των φυσικών ικανοτήτων σε άτομα με ΝΥ είναι πιο γρήγορος σε σύγκριση με το γενικό πληθυσμό, ενώ οι Rarick, Widdop & Broadhead, (1970), υποστήριξαν ότι τα επίπεδα φυσικής κατάστασης και οι αθλητικές επιδόσεις παιδιών ηλικίας 8-18 ετών, με ελαφρά Ν.Υ., υπολείπονται σημαντικά εκείνων των συνομηλίκων τους με φυσιολογικό Δείκτη Νοημοσύνης. Οι Montgomery, Reid & Seidl, (1988), υποστήριξαν ότι τα χαμηλότερα επίπεδα φυσικών ικανοτήτων των ατόμων με Ν.Υ. οφείλονται κυρίως στη μη ικανοποιητική συμμετοχή τους σε προγράμματα άσκησης και όχι σε κάποια χαρακτηριστικά της νοητικής υστέρησης. Μια σημαντική έρευνα που θα πρέπει να αναφερθεί είναι εκείνη των McConkey και συν., (1981), οι οποίοι εξέτασαν την συχνότητα της φυσικής δραστηριότητας σε 207 άτομα με νοητική υστέρηση στο Δουβλίνο, Ιρλανδία. Σε αυτήν την έρευνα αποτέλεσε ενδιαφέρον ότι τα άτομα μεταξύ των ηλικιών ετών έπαιρναν μέρος σε καθιστικές δραστηριότητες, όπως η παρακολούθηση τηλεόρασης, (73.4%), και το άκουσμα ραδιοφώνου (41.1%). Το ποσοστό των ατόμων με Ν.Υ. που έπαιρναν μέρος σε υπαίθριες δραστηριότητες κυμαίνονταν από 21.1%-47.5% με τους πιο αδύναμους σωματικά και νοητικά να είναι 21

22 λιγότερο πιθανό να συμμετέχουν σε υπαίθρια δραστηριότητα. Έδωσαν λοιπόν το γενικό συμπέρασμα ότι ανάμεσα στα άτομα με νοητική υστέρηση στις ηλικίες απο ετών στη συγκεκριμένη έρευνα το 44% έπαιρνε μέρος σε φυσική δραστηριότητα. Σε έρευνα των Martin και συν., 1997, διαπιστώνονται παρόμοια συμπεράσματα, καθώς στην Αγγλία σε 120 άτομα με νοητική υστέρηση βρέθηκε ότι το 48.5% των ατόμων συμμετείχε σε κάποια φυσική δραστηριότητα τις τελευταίες 4 εβδομάδες σε σύγκριση με το ηψηλό ποσοστό του 93.5% του γενικού πληθυσμού. Επίσης σε έρευνα των Peterson και συν., (2008), σε δείγμα 131 ενηλίκων ατόμων με Ν.Υ., καταγράφηκε η πενιχρή συμμετοχή τους σε απλές δραστηριότητες προαγωγής της φυσικής κατάστασης, όπως το περπάτημα, με αποτέλεσμα μόνο ένα μικρό ποσοστό της τάξης του 14,1% να εκτελεί βήματα ημερησίως, επιβάρυνση η οποία αποτελεί κριτήριο επαρκούς φυσικής δραστηριότητας για την προαγωγή της υγείας, της ευεξίας και της ποιότητας ζωής. Όπως στην ίδια μελέτη καταγράφηκε η περαιτέρω μείωση της φυσικής δραστηριότητας τα απογέυματα και τα Σαββατοκύριακα, χρονικές περίοδοι κατά τις οποίες αυξάνεται ο χρόνος τηλεθέασης και κατανάλωσης φαγητού, ενώ διαπιστώθηκε μια σημαντική πληροφορία ότι όσο μικρότερο δείκτη νοημοσύνης είχε κάποιος τόσο μικότερη ήταν και η εμπλοκή του σε αθλητικές δραστηριότητες. Υπάρχει η γνώση οτι τα άτομα με νοητική υστέρηση έχουν μικρή μυική δύναμη και αντοχή που οφείλονται σε προβλήματα μεταβολισμού αλλά και σε έλλειψη επαρκούς φυσικής δραστηριότητας και εξάσκησης. Συγκεκριμένα σε έρευνα των Fernhall & Pitetti, (2001), άτομα με νοητική υστέρηση στην εφηβεία αγόρια και κορίτσια παρουσίασαν χαμηλότερη μυική δύναμη και αντοχή στους κοιλιακούς μύες σε σχέση με εφήβους χώρις νοητική υστέρηση. Τα ίδια αποτελέσματα επιβεβαιώνονται και από τους Graham & Reid, (2000), όσον αφορά τους ενήλικες με Ν.Υ. που παρουσίασαν χαμηλότερα επίπεδα μυικής δύναμης και αντοχής στους κοιλιακούς μύες σε σχέση με τα άτομα με φυσικολογική νοημοσύνη. Επίσης σε έρευνα του Pitetti, (1990), ο οποίος χρησιμοποίησε ισοκινητική εργαστηριακή δοκιμασία σε άτομα με νοητική υστέρηση απέδειξε ότι η δύναμη του ποδιού και του χεριού ήταν σημαντικά χαμηλά σε σχέση με τον μέσο όρο δύναμης των ατόμων χωρίς νοητική υστέρηση. Στην μακροετή 30ετή έρευνα των Lathinen, Rintalla & Malin, ( ), παρατηρήθηκε αύξηση της μυικής δύναμης και αντοχής των ατόμων με Ν.Υ. κατά την 22

23 έναρξη της εφηβείας που όμως αντί να κορυφωθεί στο τέλος της εφηβικής περιόδου μειώθηκε αισθητά. Σε έρευνα του Fernhall, (1993), λαμβάνοντας υπόψην την μυική δύναμη και αντοχή των κοιλιακών μυών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 40% των ατόμων που πήραν μέρος στην έρευνα στην ενήλικη ζωή τους δεν μπορούσαν να εκτελέσουν ένα ενιαίο κάθισμα ανέβασμα. Στην 13χρονη έρευνα, ( ), των Graham & Reid, (2000), σχετικά με την κινητικότητα των αρθρώσεων παρατηρήθηκε ότι τα άτομα με ν.υ. ανήκαν στην κάτω του μέσου όρου κατηγορία του γενικού πληθυσμού το 1983 ενώ οι άνδρες παρέμειναν σε αυτήν την κατηγορία μέχρι το 1997, οι γυναίκες φτάσανε στην κατηγορία του μέσου όρου. Υπάρχουν δυσκολίες σχετικά με την ισορροπία του σώματος με ένα σημαντικό αποτέλεσμα τις πτώσεις. Το άτομο με Ν.Υ. αντιμετωπίζει προβλήματα στην μετάδοση ερεθισμάτων-πληροφοριών από την αυσταχιανή σάλπιγγα στα κινητικά κέντρα του εγκεφάλου, καθώς και ανεπάρκεια που εμφανίζει η αντιληπτική του ικανότητα και η ικανότητα του για αφομίωση των ερεθισμάτων-πληροφοριών (Κουτσουκη, 1997). Οι έφηβοι με Ν.Υ. φαίνεται να έχουν χαμηλότερη ορθοστατική ισορροπία από τους συνομηλίκους τους χωρίς Ν.Υ. όπως παρουσιάζεται στην έρευνα των Blomqvist, Sven, Josefine, Olsson, Louise, Wallin, (2013). Όπως και το ότι οι νέοι με νοητική υστέρηση δεν βασίζονται στην όραση τους για να διατηρήσουν την ορθοστατική ισορροπία τους εν αντιθέσει με τους εφήβους χωρίς Ν.Υ.. Έρευνες των Kron, Loy, Sturm, Nikolaus & Becker, (2003), έχουν δείξει ότι οι πτώσεις και ειδικά οι πτώσεις που οδηγούν σε τραυματισμό αποτελούν σημαντικό πρόβλημα στη ζωή των ενηλίκων ατόμων με Ν.Υ.. Οι Tannenbaum, Lipworth, and Baker, (1989), σε έρευνα τους έκαναν γνωστό ότι τα άτομα με ν.υ. που διέμεναν σε κέντρα φροντίδας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είχαν μεγαλύτερα ποσοστά καταγμάτων σε σχέση με τα άτομα χωρίς Ν.Υ. και ότι τα κατάγματα οφείλονταν στο μεγαλύτερο ποσοστό τους σε πτώσεις αποτέλεσμα κακής ισορροπίας. Υπάρχουν προβλήματα νευρομυικής συναρμογής τα οποία οφείλονται σε διαταραχές των κινητικών εγκεφαλικών κέντρων και των κέντρων του κινητικού ελέγχου. Γνωστά είναι τα ατελή κινητικά πρότυπα που χαρακτηρίζουν την κινητική κατάσταση των ατόμων με νοητική υστέρηση. Η νευρομυική ωρίμανση είναι πιο αργή στα άτομα με 23

24 Ν.Υ. αυτό σε συνδυασμό με τις περιορισμένες κινητικές εμπειρίες, το αποτέλεσμα είναι τα κινητικά τους πρότυπα να τελειοποιούνται αργά η να μην τελειοποιούνται καθόλου. Δυσκολίες συντονισμού χεριού-ματιού, ματιού-ποδιού. Επηρεάζεται από την ωρίμανση της οπτικής συσκευής, αλλά και από τις γνωστικές στρατηγικές που αναπτύσσει για να πετύχει μεγαλύτερη ακρίβεια στην κίνηση του (Κουτσουκη,1997). Οι Hoover & Wade, (1985), παρατήρησαν ότι τα άτομα με νοητική υστέρηση οι κινήσεις τους ήταν πολύ πιο αργές σε σχέση με τα άτομα με φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης και στην ίδια χρονολογική ηλικία. Σε έρευνα των Rintala, Dunn, McCubbin & Quinn, (1992), ''Η φυσική ευεξία και η καλή φυσική κατάσταση πρέπει να αποτελεί σημαντικό στοιχείο στην εκπαίδευση των ατόμων με Ν.Υ., γιατί συνδέονται με τις λειτουργικές εργασιακές ανάγκες και την κινητικότητα για αυτοεξυπηρέτηση. Ιδιαίτερα όσο αυξάνει η σοβαρότητα της νοητικής υστέρησης, αυξάνει και η ανάγκη για βελτίωση της φυσικής κατάστασης καθώς συνδέεται άμεσα με τις βασικές δεξιότητες μετακίνησης και ελέγχου του της λεπτής κινητικότητας''. Σε έρευνα των Rimmer και συν., (2005), σε πληθυσμο 52 ατόμων με νοητική υστέρηση διαπιστώθηκε ελάχιστη μείωση σωματικού βάρους παρά την θεαματική προαγωγή άλλων παραμέτρων της φυσικής κατάστασης. Όπως και σε έρευνα του Podrorski, (2004), σε εφαρμογή παρεμβατικού προγράμματος αερόβιας άσκησης διάρκειας 12 εβδομάδων με 4 συνεδρίες την εβδομάδα για 45 λεπτά επέφερε βελτίωση σε μία από τις παραμέτρους της φυσικής κατάστασης χωρίς όμως κάποια επίδραση στη μείωση του σωματικού βάρους αντίθετα παρατηρήθηκε άυξηση 0.68γραμ. πιθανότατα λόγω αύξησης της μυικής μάζας. Σε έρευνα όμως του Mann και συν., (2006), σε δείγμα 192 υπέρβαρων και παχύσαρκων άτομων με νοητική υστέρηση το υγιεινοδιαιτητικό παρεμβατικό πρόγραμμα που ακολούθησαν οδήγησε σε μείωση του βάρους σε ποσοστό της τάξης του 26% δηλαδή ο μέσος όρος μείωσης των κιλών κυμαίνεται στα 2.3 κιλά. Σε μία άλλη έρευνα των Carmeli και συν., (2007), σε δείγμα πληθυσμού 22 ατόμων με νοητική υστέρηση, που αξιολογήθηκε η επίδραση ενός προγράμματος άσκησης 6 μηνών στην προαγωγή της ισορροπίας, της δύναμης, της γενικότερης φυσικής κατάστασης αλλά και στην ίδια ποιότητα ζωής τα αποτελέσματα κατέδειξαν την θετική επίδραση της άσκησης σε όλες τις παραπάνω παραμέτρους. Ακόμα συμφωνούν οι μελετητές Felix, Mc Cubbin, & Shaw, (1998), για τα ψηλά επίπεδα οστεοπόρωσης σε άτομα με νοητική υστέρηση τα οποία οφείλονται στον καθιστικό 24

25 τρόπο ζωής τους. Επίσης, η τακτική φυσική δραστηριότητα θεωρείται σημαντικός παράγοντας στην πρόληψη της οστεοπόρωσης, επομένως η βελτίωση των φυσικών ικανοτήτων, ως αποτέλεσμα της συμμετοχής σε προγράμματα άσκησης, αποτελεί στρατηγική βοήθειας στην αντιμετώπιση της υψηλής τάσης για οστεοπόρωση που εμφανίζουν τα άτομα με νοητική υστέρηση Compton, Eisenman & Henderson, Η άσκηση ή το άθλημα που θα επιλεγεί για κάθε άτομο, είτε φυσιολογικό είτε ειδικό', εξαρτάται από τη φυσική διάπλαση, τις ικανότητες και τις ανάγκες του. Έτσι, κάθε φυσική άσκηση και σπορ επιτρέπεται για τα άτομα με Ν.Υ., λαμβάνοντας υπόψη τη νοημοσύνη, τη φυσική κατάσταση και τις συνυπάρχουσες αναπηρίες ή οργανικά νοσήματα. Με την άθληση, το άτομο με Ν.Υ. βελτιώνει την γνώση γύρω από το σώμα του, την ευλυγισία και την κινητικότητα των μελών του, τη μυική ισχύ, τη στατική και δυναμική ισορροπία του σώματος, τη συνεργασία και το συντονισμό ματιού-χεριού, αυξάνει την ταχύτητα των κινήσεων και την αντοχή, προάγει την σωματική του υγεία και προφυλάσσεται από ορισμένες παθήσεις. Σύμφωνα με το American College Of Sports Medicine, (1998), οι προσπάθειες που θα πρέπει να γίνουν ώστε τα μικρά παιδιά με νοητική υστέρηση να μάθουν την δια βίου άσκηση, θα πρέπει να κατευθυνθούν προς τους εξής παράγοντες: στη φυσική αγωγή στο σχολείο, στους επίστημονες που ασχολούνται με την υγεία, στα οργανωμένα κοινωνικά προγράμματα καθώς και στην επιρροή των γονέων. 3.2 Καρδιαγγειακά προβλήματα ατόμων με νοητική υστέρηση. Τα άτομα με νοητική υστέρηση βάσει πολλών μελετητών βρέθηκαν να υστερούν στα επίπεδα φυσικής κατάστασης σε σχέση με τον τυπικό πληθυσμό. Οι Fernhall και συν., (1996), προχώρησαν τόσο πολύ τις έρευνες τους όπου απέδειξαν ότι τα επίπεδα φυσικής κατάστασης ατόμων με νοητική υστέρηση ετών ταιριάζουν με αυτά των ατόμων με φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης χρόνια μεγαλύτερα σε ηλικία ή με άτομα που έχουν υποστεί κάποιο καρδιακό επισόδειο. Επιπλέον οι Cluphf O'Connor, Vanin, (2001), σε έρευνά τους σε 15 ενήλικες με Ν.Υ. που πήραν μέρος σε χαμηλής έντασης αεροβικό χορό 3 φορές την εβδομάδα για 12 εβδομάδες απέδειξαν ότι η νοητική υστέρηση δεν αποτελεί λόγο της χαμηλής φυσικής κατάστασης διότι μέσα από την προπόνηση απέκτησαν πολύ υψηλά επίπεδα καρδιαγγειακής αντοχής και λειτουργικότητας σε σχέση με μια ομάδα 25

26 ελέγχου ατόμων με N.Y.. Επίσης σύμφωνα με το American College of Sports Medicine, (1995), αναφέρεται ότι τα περισσότερα άτομα με νοητική υστέρηση έχουν συμπληρωματική φαρμακευτική αγωγή, πρέπει να τονιστεί το γεγονός ότι τα φάρμακα που λαμβάνονται είτε για την ενίσχυση του οργανισμού είτε για τον έλεγχο της φυσικής και ψυχολογικής κατάστασης, μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην φυσιολογική αντίδραση του ατόμου για άσκηση. 'Οπως για παράδειγμα η λήψη ψυχοτρόπων φαρμάκων γίνεται για τον έλεγχο του άγχους, της κατάθλιψης, των επιληπτικών κρίσεων μπορεί να οδηγήσει σε άυξηση του καρδιακού ρυθμού και της μείωσης της αρτηριακής πίεσης κατά τη διάρκεια της ανάπαυσης και της άσκησης. Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Σε μελέτη των Starret και συν., (1974), αναδείχθηκε η αρνητική συσχέτιση μεταξύ του δείκτη νοημοσύνης, (νοητικό πηλίκο), και της αρτηριακής πίεσης που εμφανίζεται κατά την ενήλικη ζωή. Δηλαδή όσο χαμηλότερο δείκτη νοημοσύνης έχει κάποιος τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να γίνει υπερτασικός στο μέλλον. Σε μελέτες των Carmelli, Bar-Yosef, Ariav, Levy, Liebermann, (2007) και Graham & Reid, (2000), αναφέρεται πως τα άτομα με νοητική υστέρηση παρουσίασαν χαμηλά επίπεδα σχετικά με τα πρότυπα σε δοκιμασίες φυσικης κατάστασης, ιδίως σε μετρήσεις για την καρδιοαναπνευστική ικανότητα, τη σύσταση του σώματος, τη μυική δύναμη και αντοχή και του κινητικού ελέγχου. Τα ίδια αποτελέσματα δείχνει να υποστηρίζει και η έρευνα του Mike Gillespie, (2003), ανάμεσα σε μαθητές με νοητική υστέρηση και σε μαθητές χώρις ν.υ. στον Καναδά όπου χρησιμοποίησε τη δοκιμασία των 20 μέτρων παλίνδρομο τρέξιμο (Leder & Lambert, 1982). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα άτομα με Ν.Υ. ειχαν σημαντικές αποκλίσεις στην καρδιαγγειακή ικανότητα σε σχέση με τα άτομα χωρίς N.Y.. Λαμβάνοντας υπόψην τους ερευνητές (Carter & Jancal, 1983, Janicki και συν., 1986, Patja και συν., 2001), η καρδιαγγειακή νόσος είναι η βασική αιτία θανάτου των ατόμων με νοητική υστέρηση. Σύμφωνα με τους μελετητές Janicki & Mac Eathron, (1984), απέδειξαν ότι ενήλικες με Ν.Υ. που διεμεναν με τις οικογένειές τους είχαν υψηλότερη συχνότητα καρδιαγγειακής νόσου της τάξης του 42% εν αντιθέσει των ενήλικων που ζούσαν σε ίδρυμα και τα ποσοστά έφτασαν στο 32%. Επιπλέον μελέτη των Janicki & Jackobson, 1986, υποστήριξε ότι η καρδιαγγειακή νόσος είναι η πιο διαδεδομένη χρόνια πάθηση των ατόμων με νοητική υστέρηση. Παρόμοια σε μελέτη των Pitetti & Tan, 1991, 26

27 αναφέρεται ότι οι γυναίκες με νοητική υστέρηση έχουν πολύ χαμηλότερη καρδιαγγειακή υγεία σε σχέση με τους άνδρες με Ν.Υ.. Άλλη μία πιθανή εξήγηση για τη συνολική συχνότητα της καρδιαγγειακής νόσου και του αυξημένου κινδύνου θνησιμότητας των ατόμων με ν.υ. είναι το γεγονός ότι έχει αυξηθεί σημαντικά ο μέσος όρος ζωής τους. Λαμβάνοντας, λοιπόν, υπόψη ότι η καρδιαγγειακή νόσος είναι μία προοδευτική ασθένεια που αρχίζει νωρίς στη ζωή και εξελίσσεται με την ηλικία, Berenson και συν., 1987, είναι πιθανό τα άτομα με νοητική υστέρηση εφόσον ζουν περισσότερο να δημιουργούν ένα πιο ριψοκίνδυνο προφίλ που να έχει ως αιτία θανάτου την καρδιαγγειακή νόσο. Σε έρευνα των Draheim, Williams & McCubbin, (2005), φάνηκε ότι οι ενήλικες με νοητική υστέρηση που έπαιρναν μέρος σε μέτρια έως έντονη φυσική δραστηριότητα τουλάχιστον 5 φορές την εβδομάδα συστηματικά μείωσαν τον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου. Η θετική επίδραση της άσκησης στην προσπάθεια να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης καρδιαγγειακής νόσου, σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 και της παχυσαρκίας είναι αποδεδειγμένο από πολλούς ερευνητές (Warburton, Nicol, Whitney, & Shannon, 2006, Health Canada, 2006), όπως ακόμα πιο σημαντικό εύρημα είναι ότι με παρεμβατικά προγράμματα φυσικής δραστηριότητας τα άτομα με νοητική υστέρηση μπορούν να βιώσουν επιτυχώς νέες ψυχαγωγικές καταστάσεις και να τις μεταφέρουν και σε άλλες καινούριες εμπειρίες (Choi, Meeuwsen, French, Sherill, & McCabe, 2001, King & Mace, 1991, Zhang, Cote, Chen, & Liu, 2004). 27

28 3.3 Κάπνισμα και νοητική υστέρηση. Το κάπνισμα είναι μια σημαντική αιτία πρόκλησης ασθενειών ακόμη και θανάτου, (US DHHS, 2000). Επίσης είναι μία βασική ευθύνη για την εμφάνιση πολλών ασθενειών συμπεριλαμβανομένων της καρδιαγγειακής νόσου, του καρκίνου και των πνευμονοπαθειών, (US DHHS, 2000).Η συχνότητα του καπνίσματος στα άτομα με νοητική υστέρηση ποικίλει ανάλογα με το μέρος διαβίωσης των ατόμων και ανάλογα με την σοβαρότητα της νοητικής υστέρησης. Έρευνα των Tracy and Hosken, (1997), στην νότια Μελβούρνη, έδειξε τα ποσοστά συχνότητας του καπνίσματος στον πληθυσμό με νοητική υστέρηση και κατέγραψε το 36% των ατόμων να είναι καπνιστές σε σχέση με το 26% που αντιπροσώπευε τον γενικό πληθυσμό. Σε μελέτη των Rimmer και συν., (1994), σχετικά με τους παράγοντες κινδύνου καρδιαγγειακής νόσου εξέτασαν μεταξύ των ατόμων με Ν.Υ. που ζουν σε ιδρύματα, αυτούς που ζουν μαζί με τις οικογένειές τους και αυτούς που ζουν σε κέντρα αυτόνομης διαβίωσης την συχνότητα καπνίσματος 10 τσιγάρων την ημέρα. Τα αποτελέσματα παρουσίασαν ότι στα άτομα που ζούσαν στο πλαίσιο της αυτόνομης διαβίωσης είχαν τα μεγαλύτερα ποσοστά καπνίσματος, 20.8% για τους άνδρες με νοητική υστέρηση και 6.7% για τις γυναίκες σε σχέση με αυτούς που ζούσαν μαζί με τους γονείς τους σε ποσοστά της τάξης του 6.9% για τους άνδρες και 2.1% για τις γυναίκες καθώς και σε σχέση με αυτούς που ζούσαν σε ιδρύματα με ποσοστά 3.8% για τους άνδρες και το μηδενικό ποσοστό για τις γυναίκες. Επιπρόσθετα σε έρευνα των Cambell, Armour, Crews, (2004), οι οποίοι εξέτασαν τις διαφορές ανάμεσα στα άτομα με νοητική υστέρηση και χωρίς, σχετικά με την απήχηση του καπνίσματος και κατέληξαν στο γεγονός ότι η διάδοση του καπνίσματος στα άτομα με νοητική υστέρηση είναι περίπου 50% υψηλότερη σε σχέση με το πληθυσμό με φυσιολογικό δείκτη νοημοσύνης. Σε έρευνα των Feldman και συν., (1997), σε 704 αθλητές που πήραν μέρος στην διοργάνωση New Jersey Special Olympic Special Smiles, (1996), το 7.0% ανέφεραν ότι ήταν συστηματικοί καπνιστές. Παρόμοια αποτελέσματα έγιναν γνωστά και από την έρευνα των White και συν., (1998), στην ίδια διοργάνωση με παραπάνω στο San Francisco, (1997), όπου το 4.3% των αθλητών ήταν συστηματικοί καπνιστές. Σε έρευνα, επίσης, από τους Gale, Lagvi & Russ, (2009), ανάμεσα σε άτομα 28

29 με νοητική υστέρηση που διέμεναν σε κέντρα φροντίδας στο Bristol, U.K., το 12% είχε άσθμα. Από τα 132 άτομα με άσθμα είχαν διαπλάσιες πιθανότητες να είναι καπνιστές από εκείνους που δεν είχαν άσθμα (29.5% vs 15.6%). Τα ποσοστά καπνίσματος ήταν πιο υψηλά στους άνδρες (35.7%), σε σχέση με τις γυναίκες (22.6%). Οπως και το γεγονός ότι τα άτομα που είχαν άσθμα ήταν πιο πιθανό να ειναι υπέρβαρα σε σχέση με τα άτομα με νοητική υστέρηση χωρίς όμως άσθμα. Βάσει αυτών των δεδομένων είναι αναγκαία η πληροφόρηση των ατόμων με νοητική υστέρηση σχετικά με την επιβαρυντική για τον οργανισμό επίδραση του καπνίσματος όπως ακριβώς και για τον γενικό πληθυσμό. 29

30 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Θετική επίδραση της άσκησης στην ψυχολογία των ατόμων με νοητική υστέρηση. 'Ερευνες έχουν δείξει οτι τα παιδιά με Ν.Υ. γνωρίζουν ένα βάθμο περιθωριοποίησης από την έναρξη της παιδικής τους ηλικίας. Η περιθωριοποίηση πολύ συχνά φτάνει τα επίπεδα του κοινωνικού ρατσισμού. Η συμπεριφορά αυτη προκαλείται κυρίως από τους συνομιλήκους του στο σχολικό περιβάλλον. Οι Shephard και συν., (1987), διαπίστωσαν ότι τα παιδιά με Ν.Υ. που δεν συμμετέχουν σε φυσική δραστηριότητα τείνουν να είναι συνεσταλμένα, να μην εκφράζονται ελεύθερα και να έχουν αισθήματα κατωτερότητας. Σύμφωνα με μελέτη των Galland & Galland, (1995), γίνεται φανερό ότι οι γονείς και η επιρροή που ασκούν στο παιδί αποτελούν τον ισχυρότερο κοινωνικό παράγοντα για συμμετοχή στην άσκηση, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά με νοητική υστέρηση. Ενδιαφέρον είναι οτι τα παιδιά της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας τείνουν να συνδέουν την νοητική υστέρηση με την εξωτερική εμφάνιση. Οι Guidetti, Franciosi, Emerenziani, Gallotta, & Baldari, (2009), αποδέχονται το γεγονός ότι η συμμετοχη σε συστηματική φυσική δραστηριότητα αυξάνει τα επίπεδα αυτοεκτίμησης των ατόμων με νοητική υστέρηση, πράγμα που είναι θεμελειώδους σημασίας για την κοινωνικοποίηση και την συνεργασία με άλλους ανθρώπους με την ίδια μειονεξεία. Οι ίδιες κοινωνικές και ψυχολογικές ανάγκες οδηγούν τα φυσιολογικά και τα άτομα με ειδικές ανάγκες στο άθλημα και είναι: αναγνώριση του ''εγώ'', επιτυχία, ικανοποίηση, χαρά, συναγωνισμός, έλεγχος της τύχης, επιθυμία για τελετές, κοινωνικές σχέσεις και αποδοχή. Προάγει την αυτογνωσία και αυτοπεποίθηση του, αυξάνει τις κοινωνικές γνωριμίες και σχέσεις και βελτιώνει τις νοητικές του ικανότητες (Journal of the Senate, 1994). Η συστηματική άσκηση φαίνεται οτι μειώνει την κατάθλιψη, το άγχος και αυξάνει την ζωτικότητα και την δημιουργικότητα, βελτιώνοντας την καρδιοαναπνευστική αντοχή, που είναι ιδιαίτερα πτωχή στα άτομα με Νοητική Υστέρηση (Skrobak Kaczynski & Vavic, 1990). Σε συνάρτηση με τα χαμηλότερα επίπεδα φυσικής κατάστασης, τα άτομα με Ν.Υ. χαρακτηρίζονται από προβλήματα συμπεριφοράς όπως επιθετικότητα, διάσπαση προσοχής, αρνητισμό και έλλειψη συνεργασίας, τα οποία επιδρούν αρνητικά στις 30

31 διαπροσωπικές σχέσεις τους στο χώρο εργασίας (Krebs, 1990). Ορισμένα από αυτά τα προβλήματα είναι δυνατό να μετριασθούν ή και να εξαλειφθούν με την εφαρμογή προγραμμάτων άσκησης (Jansma & Combs, 1987). Παρόμοια συμπεράσματα προκύπτουν και από την έρευνα Lewis & Lewis, (1988), ως 'παράξενα' παιδια χαρακτηρίζονται αυτά που έχουν κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό στο περπάτημα, στην κίνηση η στην εμφάνιση τους. Στην ίδια 'κατηγορία αλλά σε χαμηλότερο ποσοστό, κατατάσσονται και όσα παιδιά έχουν χαμηλές γνωστικές ικανότητες (Doodman, 1990). Η συμμετοχή των ατόμων με Ν.Υ. σε οργανωμένα προγράμματα άσκησης είναι επιβεβλημένη καθώς αποτελεί πλέον αξίωμα οτι η συστηματική άσκηση προάγει σημαντικά την υγεία και την ποιότητα ζωής, αναφορικά τόσο με την πρωτογενή όσο και με την δευτερογενή πρόληψη, επιπλέον η εφαρμογή προγραμμάτων άσκησης σε άτομα με Ν.Υ. διαδραματίζει σπουδαίο ρόλο στην προώθηση της υγείας τους, στην ανεξαρτησία τους, στην βελτίωση της καθημερινής τους ζωής και γενικότερα στην βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους. Όπως αναφέρουν σε έρευνες τους και επιβεβαιώνουν οι μελετητές Ηorvat, Pitetti & Giroce, (1997), Fernhall, (1993), Gabler & Chung, (1993), Anchuthengil και συν., (1992), Reid, Montgomery & Seidl, (1988). Μεταγενέστερες έρευνες των, Graham & Reid, (2000), έρχονται να επιβεβαιώσουν τις προηγούμενες αναφέροντας πως πολλές πτυχές της καθημερινής ζωής, όπως το μαγείρεμα, η αυτοεξυπηρέτηση, η ψυχαγωγία απαιτούν ένα επίπεδο καλό φυσικής αντοχής, που μπορεί να ενισχυθεί μόνο με την συμμετοχή των ατόμων σε προγράμματα άσκησης. Επίσης οι Frey και συν., (1999), Van de Vliet και συν., (2006), έχουν την άποψη ότι η φυσική δραστηριότητα δημιουργεί θετικά αποτελέσματα στην υγεία και στην ευεξία των ατόμων με νοητική υστέρηση. Το σκεπτικό της άθλησης των παιδιών με Ν.Υ. δεν διαφέρει από αυτό του τυπικού παιδικού πληθυσμού. Βασίζεται στην αρχή ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν βασικές ανάγκες και επιθυμίες για φυσική, νοητική, κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη. 31

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων

Φυσική δραστηριότητα. Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Φυσική δραστηριότητα Μάνου Βασιλική, Ph.D Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ Τρικάλων Δεδομένα έρευνας Το 24% περίπου των παιδιών δεν συμμετέχει σε καμία οργανωμένη φυσική δραστηριότητα. Μόλις το 4% δεν συμμετέχει σε

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις

Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση, υγεία και χρόνιες παθήσεις Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Ph.D., Λέκτορας, ΤΕΦΑΑ Σερρών ΑΠΘ Καρατράντου Κωνσταντίνα, MSc, Διδάσκουσα στο ΤΕΦΑΑ - ΠΘ Ιπποκράτης

Διαβάστε περισσότερα

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά

Νοητική υστέρηση. είναι η κατάσταση που χαρακτηρίζεται από. σημαντικά υποβαθμισμένη νοητική λειτουργία (κάτω από το μέσο όρο), που εμφανίζεται κατά ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Μάρτιος 2012 Να κατανοήσετε το πρόβλημα της νοητικής υστέρησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών με νοητική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ. Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ. Τμήμα Νοσηλευτικής ΚΟΥΜΠΟΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ Συνεργάτης ΤΕΙ ΛΑΡΙΣΑΣ Τμήμα Νοσηλευτικής ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Το παιδί από τη γέννησή του μέχρι την ηλικία των 19 έως 20 ετών παρουσιάζει μία αύξηση του βάρους αλλά και του ύψους. Αν

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ

ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΦΥΣΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΤΙΚΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ Δημήτρης Κουρέτας, PhD Τμήμα Βιοχημείας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΜΙΑ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ Η παχυσαρκία αποτελεί μία ασθένεια η οποία τείνει να εκλάβει διαστάσεις επιδημίας ή κοινωνικής μάστιγας τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οργανισμό

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Καρδιοπάθειες

Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Καρδιοπάθειες Συγγραφική ομάδα: Φλουρής Ανδρέας, Ερευνητής Βογιατζής Ιωάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής ΤΕΦΑΑ, ΕΚΠΑ Σταυρόπουλος- Καλίνογλου Αντώνης, Ερευνητής Σύγχρονες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI

ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI ΝΟΗΤΙΚH ΥΣΤEΡΗΣΗ ΙΣΤΟΡΙΚH ΑΝΑΔΡΟΜH ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟI Ξεκινώντας από τη μελέτη της έννοιας της νοητικής υστέρησης θα δώσουμε έναν αρχικό ορισμό : «Ο αποδεκτός από την κυβέρνηση όρος για τη νοητική λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα

Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα Ιατρική-Οι ετεροπολικοί δεσμοί της με την ασφάλεια Security Manager Forum 2014 Καμπανάρου Σταματίνα Ιατρός Ακτινοδιαγνώστης 1. Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο 2. Μονάδα Έρευνας Ακτινολογίας Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση

Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Αυτισμός - Νοητική υστέρηση Τζένη Σουμάκη Παιδοψυχίατρος Ψυχαναλύτρια Επιστημονικά Υπεύθυνη Κέντρου Διατροφικών Διαταραχών ΑΝΑΣΑ Γρ. Ελληνικής Εταιρίας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Μέλος Δ.Σ. Ελληνικής

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ!

ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ΥΠΕΡΒΟΛΗ ΣΤΗΝ ΑΣΚΗΣΗ ΒΛΑΠΤΕΙ! Είναι αλήθεια ότι η άσκηση βοηθά σημαντικά στην διατήρηση της υγείας. Μπορεί όμως να γίνει επικίνδυνη όταν δεν γίνεται με τον σωστό τρόπο!

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Άσκηση και κατάθλιψη. Γιάννης Θεοδωράκης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Θέματα που θα αναπτυχθούν Άσκηση και κατάθλιψη Άσκηση και σχιζοφρένεια Άσκηση και αλκοόλ Εισαγωγή Για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης και

Διαβάστε περισσότερα

Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013

Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 Παρουσίαση Πτυχιακής Εργασίας ΤΕΙ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2013 Καραμάνου Χριστίνα A.M: 11768 Πετίνη Θωμαΐς- Χριστίνα A.M:12110 Ρούσα Γεωργία A.M: 11580 «είναι μία παθολογική κατάσταση, που

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015

ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ. Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΣΥΧΝΕΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Άσκηση και τρίτη ηλικία Μάθημα Επιλογής Κωδικός: 005 Εαρινό εξάμηνο 2015 ΑΣΚΗΣΗ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Περιεχόμενα προηγούμενης διάλεξης Περιγραφή παθολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου

Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Προστάτεψε την καρδία σου Καρδιολογική Εταιρεία Κύπρου Καρδιοαγγειακές παθήσεις και γυναικείο φύλο Εισαγωγή Οι καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελούν σε παγκόσμιο επίπεδο την κυριότερη αιτία θανάτου στο γυναικείο

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ Νούς υγιής εν σώµατι υγιή ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΙΑΤΡΟΦΗΣ ιατροφή και Υγεία Η υγεία αλλά και η νόσος είναι καταστάσεις που δεν οφείλονται ποτέ σε ένα µόνο παράγοντα. Οι κύριες οµάδες παραγόντων

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος

Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Σακχαρώδης διαβήτης και οικογένεια Δημ. Θ. Καραμήτσος Ομ. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διάγνωση διαβήτη Σε μεσήλικα Σε ηλικιωμένο Σε παιδί ή έφηβο Διαβήτης σε ενήλικες και υπερήλικες Ενήλικας ή Ηλικιωμένος

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 10η: Αυτισμός Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε άδειες χρήσης Creative

Διαβάστε περισσότερα

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ

Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Στέργιος Ι. Τραπότσης Χειρουργός Ορθοπαιδικός Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής ΑΠΘ Διδάσκων ΤΕΦAΑ-ΠΘ Άσκηση, διατροφή & υγεία Μακροχρόνια επιστημονική έρευνα έχει αποδείξει ότι πολλά από

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο ΟΔΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ο Σακχαρώδης Διαβήτης (ΣΔ) είναι μια μεταβολική διαταραχή και αποτελεί ένα από τα συχνότερα χρόνια νοσήματα και μια από τις σημαντικότερες αιτίες πρόωρης

Διαβάστε περισσότερα

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy

Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου. www.cardiorehab.com.cy Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου www.cardiorehab.com.cy Καλωσορίσατε στο Κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης & Εργομετρικού Ελέγχου Στόχος του κέντρου Το κέντρο Καρδιακής Αποκατάστασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΘΡΕΠΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ Περιορισμοί της άσκησης σε άτομα με ΣΔ Παναγιώτης Β. Τσακλής PhD Καθηγητής Εµβιοµηχανικής Τµ Φυσικοθεραπείας - ΑΤΕΙΘ Dept Mechanical Engineering Fibers & Polymers Lab Massachusetts Institute of Technology

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την

«Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστήμιου Πατρών Πρόγραμμα Αγωγής Σταδιοδρομίας «Escape: Μια εκπαιδευτική Αθλητική Πρόκληση για την ενίσχυση της αυτογνωσίας των μαθητών». ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΗΣ ΑΓΩΝΩΝ ΔΡΟΜΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ. Η ψυχολογία των αθλητών και η άμεση σχέση της με την προπόνηση και τη φυσικοθεραπεία ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 1. Κριτήρια Επιλογής Θέματος キ キ キ キ ενδιαφέρον απόκτηση γνώσεων και πληροφοριών διαμόρφωση απόψεων για το θέμα φιλομάθεια για τη ψυχολογία των αθλητών 2. Τίτλος της έρευνας Η ψυχολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας

Αναπηρία: όροι και ορισμοί. Η έννοια της διαφορετικότητας Αναπηρία: όροι και ορισμοί Η έννοια της διαφορετικότητας Η Αναπηρία στην Αρχαία Ελλάδα Ο Όμηρος στην Οδύσσεια αναφέρει τον τυφλό ποιητή, ο οποίος συχνά ήταν προσκεκλημένος στο παλάτι και είχε την εύνοια

Διαβάστε περισσότερα

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010

ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 2010 H ποιότητα ζωής στον αντίποδα της ψυχικής νόσου Εθνικό Ίδρυµα Ερευνών 16-2-2010 2010 Μ. Τζινιέρη Κοκκώση, Ph.D Επικ. Καθηγήτρια Κλινικής Ψυχολογίας Α Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστηµίου Αθηνών-Αιγινήτειο

Διαβάστε περισσότερα

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1

Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 Αιμιλίζα Στεφανίδου 1, Δημοσθένης Μπούρος 2, Μιλτιάδης Λειβαδίτης 2, Αθανασία Πατάκα 1, Παρασκευή Αργυροπούλου 1 1 Μονάδα Αναπνευστικής Ανεπάρκειας, Α.Π.Θ., Γ.Π.Ν. «Γ.Παπανικολάου» 2 Τμήμα Ιατρικής, Δημοκρίτειο

Διαβάστε περισσότερα

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους

Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Καρδιακοί κτύποι στους εφήβους Σαμαρά Β., Γιαταγαντζίδης Α., Δώνης Α., Ισαακίδου Σ., Κοντού Ε., Κουγιουμτζίδης Ν., Μαρτάκου Α., Μεχανετζίδου Μ., Μπαλτζόπουλος Α., Νούλης Β., Πάδη Μ., Παπαϊωαννίδης Γ.,

Διαβάστε περισσότερα

Ε.Υ.ΖΗ.Ν. (Εθνική Δράση Υγείας για τη ΖωΗ των Νέων) ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

Ε.Υ.ΖΗ.Ν. (Εθνική Δράση Υγείας για τη ΖωΗ των Νέων) ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ε.Υ.ΖΗ.Ν (Εθνική Δράση Υγείας για τη ΖωΗ των Νέων) ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ 1990-2007: Πρόγραμμα Ανίχνευσης Ταλέντων Συμμετείχε το σύνολο των μαθητών των Β (1990-2002) και Γ τάξεων Δημοτικού της χώρας (70-80.000 ετησίως),

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου:

Γλωσσάρι Αναπηρίας. Αντί προλόγου: Γλωσσάρι Αναπηρίας Αντί προλόγου: Το γλωσσάρι συντάχθηκε με κύριο στόχο την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού, όσον αφορά το σύνδρομο Down, αλλά και τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία. Δυστυχώς η κοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Φαμίσης Κωνσταντίνος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΣΗΣ ΜΚ 0501, Διάλεξη 9η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΡΟΠΟΝΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΦΗΒΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 14-16 ΕΤΩΝ (1 η διάλεξη) Φαμίσης

Διαβάστε περισσότερα

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων

Η διατροφή των μαθητών: Η περίπτωση των Ολοήμερων Δημοτικών Σχολείων IHPCBG: Επένδυση για την υγεία και ευημερία των παιδιών σε Βουλγαρία και Ελλάδα IHPCBG: Investment in the health and the prosperity of the children in the Bulgarian Greek region 10-12 Οκτωβρίου 2013 Η

Διαβάστε περισσότερα

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών

ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών ιαχρονική παρακολούθηση της υγείας των Ελληνοπαίδων από τη γέννηση ως τα 18 χρόνια Χρύσα Μπακούλα Καθηγήτρια Παιδιατρικής Πανεπιστηµίου Αθηνών Η εκκίνηση... Α Πανελλήνια Περιγεννητική Έρευνα όλοι ανεξαιρέτως

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΕΙΔΙΚΟΥΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥΣ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ Μπίλλη Ευδ. Επ. Καθηγήτρια, Τμ. Φυσικοθεραπείας, ΤΕΙ Δυτική Ελλάδας Γήρανση - ορισμός Σαφής ορισμός του γήρατος δεν υπάρχει Σύμφωνα με τον Shock, το γήρας

Διαβάστε περισσότερα

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α

Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α 1. Πρόλογος 2. Τι είναι η Κατά Πλάκας Σκλήρυνση/Πολλαπλή Σκλήρυνση 3. Λίγα λόγια για τον Παγκύπριο Σύνδεσμο Πολλαπλής Σκλήρυνσης Π ρ ό λ ο γ ο ς Ο λόγος της σύνταξης

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ & ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ Αθηνά Λινού, MD, PhD, MPH Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Διευθύντρια του Εργαστηρίου Υγιεινής, Επιδημιολογίας και Ιατρικής Στατιστικής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών Πρόεδρος Ινστιτούτου

Διαβάστε περισσότερα

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται.

είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν σωστά όσα βλέπουν, ακούν και γενικά αισθάνονται. Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Σοφία Μπάτσιου Απρίλιος 2012 είναι μια ισόβια αναπτυξιακή διαταραχή, μια αναπηρία που εμποδίζει τα άτομα να κατανοούν

Διαβάστε περισσότερα

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο

Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Γονεϊκές αντιλήψεις για τη δομή της παιδικής προσωπικότητας σε Ελλάδα και Κύπρο Βασίλης Παυλόπουλος Τομέας Ψυχολογίας, Πανεπιστήμιο Αθηνών Ανακοίνωση στο 7 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ψυχολογικής Έρευνας, Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία

Οφέλη του πράσινου τσαγιού για την υγεία Τσάι Πράσινο Οι ιδιότητες και τα οφέλη του πράσινου τσαγιού είναι γνωστές εδώ και αιώνες σε πολλούς Ασιατικούς πολιτισμούς. Ωστόσο στο δυτικό κόσμο το πράσινο τσάι έγινε δημοφιλές πρόσφατα. Μόνο το τελευταίο

Διαβάστε περισσότερα

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας»

Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Κλινικό Φροντιστήριο «Εφαρμόζοντας τις Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Αρτηριακή Υπέρταση στο Σχεδιασμό της Νοσηλευτικής Φροντίδας» Παρουσίαση Κλινικής Περίπτωσης : Χατζοπούλου Μ., Νοσηλεύτρια ΠΕ, MSc,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ

ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ. ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΖΩΗΣ ΕΚΘΕΣΗ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΕΔΟΕΑΠ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του Προγράμματος Πρόληψη.

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους

Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους Διατροφικές Διαταραχές & η αντιμετώπιση τους www.cydadiet.org www.iph.com.cy Προσφορά Συνδέσμου Διαιτολόγων και Διατροφολόγων Κύπρου σε συνεργασία με την εταιρεία Iacovos Photiades Foodstuff Suppliers

Διαβάστε περισσότερα

Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα

Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ - ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΤHΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΟ ΚΑΝΟΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Σακελλαρίου Κίμων Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη

Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου. Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Ενημέρωση & Πρόληψη Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό Σύνδρομο Παχυσαρκία Υπερλιπιδιαμία Υπέρταση Σακχαρώδης Διαβήτης Παράγοντες Καρδιαγγειακού Κινδύνου Μεταβολικό

Διαβάστε περισσότερα

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com

Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση. Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Μαθησιακές Δυσκολίες Εκπαιδευτική αξιολόγηση Πηνελόπη Κονιστή ΠΕ 70 Med Ειδικής Αγωγής pkonisti@gmail.com Τι είναι Μαθησιακές Δυσκολίες; Καμπύλη Νοημοσύνης Δείκτης Νοημοσύνης ποσοστό % κατηγορία πάνω από

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία

Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη Ευπαθών Κοινωνικά Ομάδων Δήμος Solna Σουηδία ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΙΡΕΤΩΝ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ Γεώργιος Κοντορίνης, Δημοτικός Σύμβουλος Solna, Σουηδία Κοινωνική Αλληλεγγύη ΗπόληSolna

Διαβάστε περισσότερα

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I

KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία Διάλεξη 11η : Προπονητική. και aerobic (αεροβικός χορός) I ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α.ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ KM 950: Αεροβικός χορός- οργάνωση - μεθοδολογία

Διαβάστε περισσότερα

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά

Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ. νεφρά Ε Ν Η Μ Ε Ρ Ω Σ Ο Υ νεφρά νεφρών Η υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση) είναι ένα από τα δύο κύρια αίτια χρόνιας νεφρικής νόσου παγκοσμίως (το άλλο είναι ο διαβήτης). Επίσης, τα νεφρά έχουν βασικό ρόλο στη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ

Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΥΓΙΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Οφελη στη σωματικη & Ψυχικη υγεια ΤΡΟΠΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΓΟΝΕϊΚΗΣ ΕΜΠΛΟΚΗΣ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΥ ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ MSc Συμβουλευτικής Ψυχολογίας Αξίες Αθλητισμού

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογία της διατροφής

Ψυχολογία της διατροφής ΚαλλιOΠη ΕμμανουηλIδου Ψυχολογία της διατροφής Πώς οι διατροφικές συνήθειες αντανακλούν τον συναισθηματικό μας κόσμο Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α Πρόλογος Εισαγωγή Η διατροφή στη ζωή μας Πώς σχετίζεται η επιστήμη

Διαβάστε περισσότερα

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας.

Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΑΣΘΜΑ Το συχνότερο χρόνιο νόσημα της παιδικής ηλικίας. Αν από το τρέξιμο, τη γυμναστική ή άλλη εργασία, δυσκολεύεται η αναπνοή, αυτό λέγεται άσθμα. Αρεταίος Καππαδόκης, 100 μχ Οι γυναίκες ήταν

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία

Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Διαταραχές Πρόσληψης Τροφής στην Εφηβεία Β. Α. Παπαγεωργίου MD, Med, Δρ. Α.Π.Θ. Παιδοψυχίατρος - TEACCH Consultant τ. Επίκουρος Καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής Οι Δ.Π.Τ. Δεν είναι απλώς αποκλίνουσες διατροφικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Μούλελης Ηλίας Καθηγητής Φ.Α. Δευτεροβάθμιας εκπσης Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Προπονητικής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Προπονητής Χιονοδρομίας

Μούλελης Ηλίας Καθηγητής Φ.Α. Δευτεροβάθμιας εκπσης Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Προπονητικής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Προπονητής Χιονοδρομίας Μούλελης Ηλίας Καθηγητής Φ.Α. Δευτεροβάθμιας εκπσης Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Προπονητικής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Προπονητής Χιονοδρομίας Τεχνικός Εκπρόσωπος ΕΟΧ/FIS Ως ανάπτυξη χαρακτηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟ Α ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 1. Γαστροοισοφαγική παλινδρόµηση (ΓΟΠ) Η συχνότητα της ΓΟΠ σε παιδιά µε ΕΠ αναφέρεται από 26% - 75%, ενώ σε φυσιολογικά παιδιά και βρέφη εκτιµάται περίπου στο 7-8% (Cadman και συν. 1978,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C).

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΣΤΟ ΑΙΜΟΔΥΝΑΜΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΠΑΠΑΛΑΜΠΡΟΥ ΝΟΣΗΛΕΥΤΗΣ BscN, Msc(c), TCN(C). ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΟΥ ΑΣΘΕΝΟΥΣ Η ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΚΕΝΟ ΜΕΤΑΞΥ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η

Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η Σύσταση 1. Συστήνεται στους γενικούς ιατρούς και στους άλλους ιατρούς στην ΠΦΥ να θέτουν διάγνωση του σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) όταν στο φλεβικό αίμα: η τιμή της γλυκόζης νηστείας είναι 126mg/dl (7.0 mmol/l),

Διαβάστε περισσότερα

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος

Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος. Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Παράγοντες κινδύνου για τον καρκίνο του Παγκρέατος Στέργιος Δελακίδης Γαστρεντερολόγος Καρκίνος Παγκρέατος: πρόγνωση Κακή πρόγνωση Συνολική πενταετής επιβίωση 6%.

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟ ΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣΧΟΛΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙ ΗΜΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Η ΥΓΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D.

19/11/2007. Ορισμοί. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο. Πως φτάνουν στο κάψιμο; Μοντέλο καψίματος αθλητών και αθλητριών (Silva 1990) Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Υπερπροπόνηση & Κάψιμο Στυλιανή «Ανή» Χρόνη, Ph.D. Λέκτορας Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ΤΕΦΑΑ 2007-2008 Ορισμοί Υπερπροπόνηση: (overtraining) Μη φυσιολογική επιβάρυνση (σε διάρκεια ή ένταση) του προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΛΑΡΙΣΑΣ ΣΧΟΛΗ : ΣΕΥΠ ΤΜΗΜΑ: ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ I I ΘΕΜΑ: ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ (Α. Μ. Ε. Α) ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: Κα. ΚΥΠΑΡΙΣΣΗ ΟΝΟΜΑΤΕΠΩΝΥΜΟ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ. Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΚΚΑ Nευρολόγος-Ψυχίατρος, Πρόεδρος της Εταιρείας Νόσου Alzheimer και Συναφών Διαταραχών Αθηνών ALZHEIMER ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΩΝ ΦΡΟΝΤΙΣΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΜΕ ΑΝΟΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ. ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΘΕΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ m141 ΣΟΦΗ ΛΕΟΝΤΟΠΟΥΛΟΥ ΕΠΙΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ... 3 2. ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΓΓΡΑΦΩ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ

Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΠΑΙΔΙΩ Ν ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙO ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΕΝΟΣ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ TAEKWONDO ΣΤΙΣ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr

ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr ή ί Ά ή ς ί ς ί ς ής www.vgerodimos.gr ς ί ς ί ς ί αύξηση διαφόρων χρόνιων παθήσεων σε παιδιά όπως: ς ί ς, του σακχαρώδους διαβήτη, της υπέρτασης. ί ή ά Ά ς ές ώ ς ί ώ ές ές ώ ς ά ί Ά ί Η άσκηση είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο»

«Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» «Εθισμός και εξάρτηση από το διαδίκτυο» Σχολείο: Γενικό Λύκειο Παραλίας Τάξη: Α 4 Σχ.Έτος:2012 Ομάδα: 4 η Μέλη υποομάδας: 1.Κοντοπούλου Σωτηρία 2.Μπαζάρογλου Γεωργία 3.Μπόμπου Μαρία 4.Φιλιποππούλου Αγγελική

Διαβάστε περισσότερα

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/

ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Created with Print2PDF. To remove this line, buy a license at: http://www.binarynow.com/ FITNESS: ΑΣΚΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΣΟ ΑΣΚΟΥΜΕΝΟ ΑΡΧΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΤΟΜΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΑΣΚΗΣΗΣ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΛΕΞΗΣ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΔΙΑΛΕΞΗ ΑΝΑΛΥΕΤΑΙ Η ΕΝΝΟΙΑ ΚΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ FITNESS ΕΝΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009

ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΡΧΗ Πειραιάς, 15 Ιουλίου 2011 ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΘΝΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΥΓΕΙΑΣ: Έτος 2009 Η Εθνική Έρευνα Υγείας πραγµατοποιήθηκε το τελευταίο τρίµηνο του έτους 2009 σε ολόκληρη

Διαβάστε περισσότερα

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8

Διατροφικές Διαταραχές. Κεφάλαια 7 8 Διατροφικές Διαταραχές Κεφάλαια 7 8 7. Πώς να βοηθήσουμε τα άτομα που υποφέρουν από Ψυχογενή Ανορεξία Στόχος η πάσχουσα να τρέφεται κανονικά ώστε να αποκατασταθεί το φυσιολογικό της βάρος. Ο στόχος αυτός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ

ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΤΗΣ ΜΗΤΕΡΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΗ ΘΗΛΑΣΜΟ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΤ. ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ Α Π/Δ ΓΝΞΑΝΘΗΣ ΑΜΕΣΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΑΝΑΙΜΙΑ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΕΠΑΝΑΦΟ- ΡΑ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΜΗ ΓΡΗΓΟΡΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΒΑΡΟΥΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης

Προαγωγή Υγείας. Προγράμματα άσκησης Προαγωγή Υγείας Προγράμματα άσκησης Σύσταση 13: Συστήνεται οι Γενικοί Ιατροί, άλλοι Ιατροί, καθώς και επαγγελματίες υγείας της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας να ενθαρρύνουν τους ασθενείς με κατάθλιψη (κυρίως

Διαβάστε περισσότερα

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας

Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Επαγγελματίες υγείας και υπηρεσίες υγείας Αρμοδιότητες διεπιστημονικής ομάδας Χρόνιας Αποφρακτικής Πνευμονοπάθειας Σύσταση 40: Συστήνεται να γίνεται εκτίμηση των αναγκών του ασθενή, συμβουλευτική σε προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

PORGROW NE S T INSI GH T

PORGROW NE S T INSI GH T PORGROW NE S T INSI GH T Κλινική Προληπτικής Ιατρικής & Ιατροφής Τµήµα Ιατρικής Πανεπιστήµιο Κρήτης Ελλάδα PorGrow Ένα NEST insight Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα ιερεύνηση Στρατηγικών για την Πρόληψη και Αντιµετώπιση

Διαβάστε περισσότερα

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι,

www.psychologyonline.gr Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Newsletter Αθλητικής Ψυχολογίας, Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2009 Αγαπητοί Φίλοι, Μετά την σύντοµη ανάπαυλα των Χριστουγεννιάτικων διακοπών µας, έφτασε ένας ορεξάτος και Ολόφρεσκος Νέος Χρόνος που κουβαλά µαζί

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική προπονητική κλασικού αθλητισμού. Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ

Ειδική προπονητική κλασικού αθλητισμού. Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ Ειδική προπονητική κλασικού αθλητισμού Σπύρος Κέλλης Καθηγητής προπονητικής ΤΕΦΑΑ-ΑΠΘ Βασικοί άξονες του αθλητικού συστήματος Ανίχνευση-ανεύρεση ταλαντούχων παιδιών Επιλογή ταλέντων - επίλεκτων αθλητών

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος *Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος Πότε ένα παιδί βλέπει σωστά; Ποιές είναι οι δεξιότητες εκείνες που καθορίζουν την καλή λειτουργία της όρασης του; Πώς μπορεί μια δυσλειτουργία της όρασης να επηρεάσει την απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού

Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ο ρόλος της Φυσικής δραστηριότητας στην κινητική επάρκεια και την ανάπτυξη του μυοσκελετικού συστήματος του παιδιού Ελευθέριος Κέλλης, Ph.D Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνής προβληματισμός Μη σωστή στάση Προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ

Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ Έναρξη προγράμματος διαδικτυακής τηλεκπαίδευσης του ΕΥΖΗΝ Το πρόγραμμα ΕΥΖΗΝ παρεμβαίνει, μέσω συγκεκριμένων δράσεων, στην καθημερινότητα του σχολείου και της ελληνικής οικογένειας, παρέχοντας διαρκή συμβουλευτική

Διαβάστε περισσότερα

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός

Οστεοπόρωση. Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία. Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Οστεοπόρωση Διάγνωση, πρόληψη και θεραπεία Δρ. Χρήστος Κ. Γιαννακόπουλος Ορθοπαιδικός Χειρουργός Η οστεοπόρωση είναι πιο συχνή από τις παθήσεις της καρδιάς και των πνευμόνων Οστεοπόρωση: Η σιωπηλή επιδημία

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΙΔΙ Θ ΕΞΑΜΗΝΟ ΠANEΠIΣTHMIO IΩANNINΩN - IATPIKH ΣXOΛH TOMEAΣ YΓEIAΣ TOY ΠAIΔIOY T.Θ. 1186, 451 10 IΩANNINA, - Tηλ. 2651-007544 - Fax: 2651-007032 Ηλ. ταχυδροµείο: paediatr@cc.uoi.gr - Ιστός: http://users.uoi.gr/paediatr

Διαβάστε περισσότερα

Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες

Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Υπηρεσίες για Άτομα με Αναπηρίες Οι Κοινοτικές Υπηρεσίες Υγείας, Merri Community Health Services, φιλοδοξούν να προάγουν τον συνυπολογισμό και την συμμετοχή των ατόμων

Διαβάστε περισσότερα

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης

Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Χρήσιμες πληροφορίες για τη δοκιμασία κόπωσης Ποια στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της υγείας του ασθενή μας δίνει η δοκιμασία κόπωσης; Η δοκιμασία κόπωσης σε τάπητα χρησιμοποιείται κυρίως ως αναίμακτη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Πάνος Πλατρίτης Διαιτολόγος-Διατροφολόγος Έρευνα Συνδέσμου Διαιτολόγων Κύπρου. Αποτελέσματα από επιδημιολογική έρευνα για το ποσοστό της παχυσαρκίας και υπερβάλλοντος

Διαβάστε περισσότερα

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3

Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Μειώστε τον κίνδυνο για πρόωρο θάνατο µε τα Ωµέγα-3 Για χρόνια, οι καταναλωτές µαθαίνουν για τα οφέλη της µείωσης των καρδιαγγειακών παθήσεων µε τη λήψη ωµέγα-3 λιπαρών οξέων. Αυτή η άποψη έχει επικρατήσει,

Διαβάστε περισσότερα