Δημιουργική Γραφή 1 στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: η διδακτική αξιοποίηση ενός ελληνικού λαϊκού παραμυθιού στο Δημοτικό Σχολείο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δημιουργική Γραφή 1 στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: η διδακτική αξιοποίηση ενός ελληνικού λαϊκού παραμυθιού στο Δημοτικό Σχολείο"

Transcript

1 1 Δημιουργική Γραφή 1 στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: η διδακτική αξιοποίηση ενός ελληνικού λαϊκού παραμυθιού στο Δημοτικό Σχολείο Σουλιώτη Δανάη Δασκάλα, Υποψήφια Διδάκτωρ Παιδικής Λογοτεχνίας ΑΠΘ Περίληψη Το ελληνικό λαϊκό παραμύθι έχει ισχνή παρουσία στα σχολικά εγχειρίδια και στα ποικίλα παιδικά αναγνώσματα ως εκ τούτου επελέγη να παρουσιαστεί μια πρόταση διδασκαλίας δημιουργικής γραφής με πεδίο εφαρμογής ένα παραμύθι από το ελληνικό παραμυθολόγιο. Το παραμύθι που αξιοποιείται διδακτικά φέρει τον τίτλο «Ο κυρ- Σιμιγδαλένιος» και η διδασκαλία προορίζεται να καλύψει διακριτές ζώνες ενδιαφέροντος με ανάλογες συγγραφικές ασκήσεις. Βασικός σκοπός της διδασκαλίας είναι να αποκτήσουν οι μαθητές και ενεργητικό ρόλο στην πρόσληψη του παραμυθιού και της λογοτεχνίας εν γένει μέσα από συγγραφικές πρακτικές δημιουργικής γραφής, ενισχύοντας παράλληλα τη φιλολογική προσοικείωση του παραμυθιού ως λογοτεχνικού είδους. Εκκινώντας από θεωρητικά ζητήματα σχετικά με τη διδακτική της λογοτεχνίας, το παραμύθι και το δημιουργικό γράψιμο, η παρούσα εργασία εστιάζει στα δεδομένα που προκύπτουν από τη διεξαγωγή της εν λόγω διδασκαλίας, αξιολογώντας την εφαρμογή των συγγραφικών πρακτικών και τον παρεχόμενο στους μαθητές λογοτεχνικό γραμματισμό. 1. Εισαγωγή Η ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας στο χώρο του σχολείου αποτελούν πλέον σταθερά ζητούμενα και στο πλαίσιο της 1 Όπως αναφέρει ο Σουλιώτης (2012β: 1), «ο όρος είναι καταχρηστικός με την έννοια ότι η γραφή είναι δημιουργική έτσι ή αλλιώς είναι ωστόσο σαφής στο νόημά του και επιπλέον έχει καθιερωθεί ως επείσακτος (creative writing)». Ο ορισμός της δημιουργικής γραφής περικλείει τη διδασκαλία της λογοτεχνικής γραφής, ήγουν τη σπουδή πάνω σε ένα σώμα γνώσεων και τις εκπαιδευτικές πρακτικές και τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την κατάκτηση των συγγραφικών δεξιοτήτων (Καρακίτσιος 2012α: 1-2, Κωτόπουλος 2012α: 7).

2 2 διδασκαλίας της λογοτεχνίας 2 αναδεικνύονται δυνατότητες προώθησής τους μέσα από βιωματικές δραστηριότητες δημιουργικής γραφής. Συγκεκριμένα, η δημιουργική γραφή παρωθεί τους μαθητές στη συγγραφή και συνιστά έναν αποτελεσματικό τρόπο, ώστε να καταστεί η λογοτεχνία διδακτή μέσα από σύγχρονες βιωματικές μεθόδους μάθησης. Ο μαθητής δύναται να εισέλθει παιγνιωδώς στα άδυτα της συγγραφής του εκάστοτε λογοτεχνικού κειμένου αναλαμβάνοντας να το αναδομήσει και να το νοηματοδοτήσει εκ νέου. Άλλωστε η δημιουργική γραφή και η φιλαναγνωσία μπορούν «να αποτελέσουν τους δύο βασικούς πυλώνες της διδασκαλίας της λογοτεχνίας» (Καρακίτσιος 2011: 27), διότι προωθούν την ιδέα ότι η λογοτεχνία αρμόζει να διδάσκεται ως μια ενότητα μελέτης και συγγραφής λογοτεχνικών κειμένων. Πράγματι η σχολική σπουδή της λογοτεχνίας δυσχεραίνεται από σοβαρές αγκυλώσεις που εν μέρει οφείλονται στο ότι αλλοιώθηκε η πολλαπλότητα της λειτουργίας της από τον τρόπο που έγινε η προσαρμογή της στους σκοπούς της αγωγής (Φρυδάκη 1999: 167). Ενδεικτική είναι η παραγωγή γραπτού λόγου, έτσι όπως προωθείται στα σχολικά εγχειρίδια, δεδομένου ότι ρυθμίζεται από παρωχημένου στυλ ασκήσεις, ήγουν ερωτήσεις κατανόησης, χαρακτηρισμό ηρώων και σύνθεση περιλήψεων. Στο πνεύμα του ευρύτερου προβληματισμού και της προσπάθειας για εκσυγχρονισμό της παρεχόμενης λογοτεχνικής εκπαίδευσης, η πρόταση διδασκαλίας που παρουσιάζεται σε τούτη την ανακοίνωση προσεγγίζει ένα λαϊκό παραμύθι σύμφωνα με τη λογική της δημιουργικής γραφής: σε ένα ανανεωμένο περιβάλλον επικοινωνίας με κυρίαρχες τις βιωματικές μεθόδους μάθησης, το κείμενο γίνεται αφορμή παραγωγής λογοτεχνικού λόγου από τους μαθητές. 2. Περί διδακτικής της Δημιουργικής Γραφής Η αξιοποίηση της δημιουργικής γραφής στο σχολείο έχει τη δυναμική να σημάνει την αφετηρία αλλαγών στο μάθημα της Λογοτεχνίας (Καρακίτσιος 2 Μολονότι η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση θεωρείται η πλέον κατάλληλη βαθμίδα της εκπαίδευσης για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η θέση της λογοτεχνίας στο σχολείο είναι προβληματική διότι δεν έχει αυτόνομη υπόσταση ως γνωστικό αντικείμενο και εκκρεμεί ο απογαλακτισμός της από το μάθημα της Γλώσσας (Κατσίκη- Γκίβαλου 2008: 67, Παπαντωνάκης 2008, Σουλιώτη 2011: 308, Χατζησαββίδης 1992).

3 3 2012: 5). Καταρχάς η λογοτεχνική ανάγνωση ήτοι δημιουργικό διάβασμα 3 συνιστά σπουδαία αφετηρία και δύναται να αποτελέσει τον προθάλαμο της δημιουργικής γραφής. Σύμφωνα με τον Poslaniek, 4 ο οποίος σχηματοποίησε τα τυπικά μοντέλα του ενεργητικού αναγνώστη για παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας, η λογοτεχνική ανάγνωση συνιστά το καταληκτικό στάδιο της ανάγνωσης, κατά το οποίο το παιδί- αναγνώστης αναπτύσσει δεξιότητες για την κατανόηση του τρόπου σύνθεσης και κατασκευής ενός λογοτεχνικού κειμένου, πέρα από τους μηχανισμούς για τη νοηματική του επεξεργασία και πρόσληψη (Καρακίτσιος 2011: και 49-54). Εφαρμόζοντας τα προαναφερθέντα στην περίπτωση της διδασκαλίας ενός παραμυθιού, θα λέγαμε ότι, εκτός από την πραγματολογική εξέταση, η λογοτεχνική ανάγνωση κινείται προς την ανίχνευση του αφηγηματικού σκελετού (σκηνικό, χαρακτήρες, πλοκή) του παραμυθιού και προς την ενδοσκόπηση των μηχανισμών που ορίζουν τη δομή και τη λειτουργία του ως κειμενικού και λογοτεχνικού είδους. Στη συζήτηση για την παιδαγωγική χρήση της δημιουργικής γραφής, πρώτιστα αρμόζει να σημειωθεί ότι η εξοικείωση με τους μηχανισμούς συγγραφής ενός λογοτεχνικού κειμένου λειτουργεί ως ατραπός για ενδεχόμενη απόπειρα δημιουργικής υπονόμευσης και αναδημιουργίας του (Κωτόπουλος 2012β: 2). Επειδή τα λογοτεχνικά κείμενα μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία και έναυσμα για την ανάπτυξη της λογοτεχνικής γραφής των μαθητών (Ζερβού 1999: 27, Κωτόπουλος 2011: 30), καθίσταται σημαντικό οι δραστηριότητες δημιουργικής γραφής να πραγματοποιούνται ύστερα από κάποιου είδους λογοτεχνική ανάγνωση, ούτως ώστε η λογοτεχνία να αντιμετωπίζεται ως πράξη επικοινωνίας (Κωτόπουλος 2011: 30). Επί παραδείγματι, η αφήγηση ενός παραμυθιού μέσα στην τάξη μπορεί να ακολουθείται από τη συγγραφή διασκευών του παραμυθιού από τους μαθητές ενδεχομένως σε συνδυασμό με ζωγραφική ως εικονογράφηση ενθαρρύνοντας έτσι την ανάπτυξη της δημιουργικότητας και των συγγραφικών τους 3 Ο Dawson αναφέρει τον όρο reading as a writer, που παραπέμπει στο δημιουργικό διάβασμα με την έννοια ότι ανιχνεύει τα μυστικά της κατασκευής ενός κειμένου (Συμεωνάκη 2013: 54) και κατά πάσα πιθανότητα αποτελεί ισοδύναμο του όρου λογοτεχνική ανάγνωση. 4 Ο Poslaniec παρομοιάζει τη διαδικασία μαθαίνω ποδήλατο με τη διαδικασία μαθαίνω στο παιδί την απόλαυση ή την ευχαρίστηση της ανάγνωσης (Καρακίτσιος 2012β).

4 4 δεξιοτήτων (Zipes 1995: 11-14). Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνομιλία των μαθητών με ένα λογοτεχνικό κείμενο δύναται να καταστεί πολυδιάστατη και δημιουργική όταν λαμβάνονται υπόψη και οι τρεις παράγοντες που ορίζουν την ανάγνωση: ο συγγραφέας, το κείμενο και ο αναγνώστης, πράγμα που σημαίνει ότι είναι προαπαιτούμενο για το διαμεσολαβητικό ρόλο του εκπαιδευτικού ένα γνωστικό υπόβαθρο των αντίστοιχων θεωριών της λογοτεχνίας (ιστορικοφιλολογική, κειμενοκεντρική, αναγνωστική κ.ά.), (βλ. Κατσίκη- Γκίβαλου 2012). Χρήσιμο θα ήταν να αναφερθούμε στις παραμέτρους της δημιουργικότητας, 5 όπως έχουν οριστεί στη διεθνή βιβλιογραφία. Σύμφωνα με το Cambridge Handbook of Creativity (2011), όπου συνοψίζονται τα κύρια ζητήματα που απασχολούν τη σχετική βιβλιογραφία, οι παράγοντες που επηρεάζουν την έκφραση της δημιουργικότητας είναι έξι αρχικά οι ερευνητές έκαμαν λόγο για τους τέσσερις πρώτους: 1) το άτομο- δημιουργό (person), 2) τη διαδικασία της δημιουργίας (process), 3) το προϊόν της δημιουργίας (product) και 4) τις κοινωνικές παραμέτρους και το περιβάλλον στο οποίο συμβαίνει η δημιουργία (place). Νεότεροι μελετητές εισηγήθηκαν την προσθήκη δύο επιπλέον παραγόντων: 5) της πειθούς του δημιουργού (persuasion) και 6) της δυνατότητας/ της εγγενούς δημιουργικότητας (potential) που διαθέτει. Κατά τη διδακτική εφαρμογή που πραγματοποιήσαμε με τη μέθοδο της δημιουργικής γραφής διαπιστώθηκε ότι οι προαναφερθείσες αρχές εφαρμόζονται για την ακρίβεια, οι τέσσερις πρώτες, οι οποίες μάλιστα θεωρούνται οι πιο αντιπροσωπευτικές ως προς τον τρόπο που αναπτύσσεται η δημιουργικότητα στο σχολείο, συλλειτούργησαν και έδωσαν το στίγμα της δημιουργικής γραφής: οι μαθητές ως δημιουργοί, η διαδικασία ως όχημα για να παραχθούν νέες γραφές, τα γραπτά των παιδιών ως προϊόντα και το σχολείο ως χώρος όπου συμβαίνει η δημιουργία. Ζητήματα σχετικά με τη δημιουργικότητα και τις δραστηριότητες δημιουργικής γραφής που μπορούν να εφαρμοστούν στο σχολείο πραγματεύεται η Amabile (1996: 203) στο βιβλίο της Creativity in 5 Για εκτενή αναφορά στη δημιουργικότητα και τη σχέση της με την εκπαίδευση βλ. Συμεωνάκη 2013:

5 5 Context, όπου μεταξύ άλλων τονίζει τη σπουδαιότητα που ενέχει για τα μικρά παιδιά ο παράγοντας place, υπό την έννοια ότι το σχολείο αποτελεί τον καταλληλότερο χώρο για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας. Με την πεποίθηση ότι μπορούμε να καταστήσουμε το σχολείο ιδανικό χώρο για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας των παιδιών, η παρούσα ανακοίνωση εστιάζει στα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από την εισαγωγή της δημιουργικής γραφής, ως βιωματικής μεθόδου μάθησης, στο σχολικό πλαίσιο της διδακτικής της λογοτεχνίας. Δεδομένου ότι συζητούμε για λογοτεχνία, απορρίπτονται οι γνωσιοκεντρικές μέθοδοι διδασκαλίας και αξιολόγησης προέχει η έγερση της δημιουργικότητας του μαθητή και η ανάδυση της λογοτεχνικής γραφής του. Να σημειωθεί ότι οι δραστηριότητες δημιουργικής γραφής διαπνέονται από ομαδικό πνεύμα, όσο κι αν η συγγραφή είναι ατομική δημιουργία, διότι γίνεται διαρκής ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων μεταξύ των μαθητών, από το ξεκίνημα έως και τη φάση της ανακοίνωσης και του σχολιασμού των κειμένων τους στην τάξη (Μανδηλαράς 2010: ). Σημαντικούς παράγοντες επιτυχίας συνιστούν η κατάλληλη καθοδήγηση εκ μέρους του εκπαιδευτικού και η δόμηση της διδασκαλίας πάνω στο τρίπτυχο ανάγνωση κριτική επεξεργασία εξάσκηση. Η καθοδήγηση από το διδάσκοντα κρίνεται αναγκαία προκειμένου να δίνονται στους μαθητές ερεθίσματα προς μια συγκεκριμένη λογοτεχνική γραφή, ώστε μετά το πέρας των δραστηριοτήτων να έχουν προσοικειωθεί ένα λογοτεχνικό είδος λ.χ. το παραμύθι ή το ποίημα ή μια συγγραφική τεχνική λ.χ. την ομοιοκαταληξία και να νιώθουν ικανοί να συνθέσουν κείμενα εφαρμόζοντας τους κανόνες που αφομοίωσαν (Σουλιώτης 2012: 14). 3. Τα δεδομένα της διδασκαλίας Η διδασκαλία πραγματοποιήθηκε στη Στ ταξη ενος Δημοτικου Σχολείου της Θεσσαλονίκης, διήρκησε οκτώ διδακτικές ώρες κατανεμημένες σε τέσσερα δίωρα και στηρίχθηκε σε ένα ελληνικό λαϊκό παραμύθι, που φέρει τον τίτλο Ο κυρ- Σιμιγδαλένιος, όπως αυτό παρουσιάζεται στη συλλογή του Μέγα Ελληνικά Παραμύθια Α (1990). Η υπόθεση του παραμυθιού περιληπτικά έχει ως εξής:

6 6 Μια βασιλοπούλα αρνείται να παντρευτεί κάποιον από τους μνηστήρες που της φέρνει ο πατέρας της και αποφασίζει να φτιάξει τον άντρα των ονείρων της αναμειγνύοντας τρία υλικά: αμύγδαλα, ζάχαρη και σιμιγδάλι. Προσεύχεται επί σαράντα μερόνυχτα ώσπου η ζύμη παίρνει ζωή και γίνεται άνθρωπος: ένας πανέμορφος νεαρός, ο κυρ- Σιμιγδαλένιος. Την ευτυχία του ζευγαριού φθονεί μια κακιά βασίλισσα, η οποία κλέβει και παίρνει στο παλάτι της τον κυρ- Σιμιγδάλη. Ακολουθεί μια μακρά αναζήτηση του Σιμιγδαλένιου από τη βασιλοπούλα που τον έφτιαξε: περπατά ως την άκρη του κόσμου λιώνοντας τρία ζευγάρια σιδερένια παπούτσια, συναντά τα ουράνια σώματα και τις μάνες τους και με τη δική τους βοήθεια οδηγείται στο παλάτι της μοχθηρής βασίλισσας μεταμορφωμένη σε ζητιάνα. Ύστερα από πολλές δοκιμασίες, η καλή βασιλοπούλα κατορθώνει να πάρει πίσω τον Σιμιγδαλένιο και πλέον διάγουν ευτυχείς. Η απογοητευμένη βασίλισσα αποπειράται να φτιάξει κι αυτή έναν άντρα χρησιμοποιώντας τα ίδια υλικά ωστόσο δεν τα καταφέρνει, διότι αντί για μετάνοιες ξεστομίζει βλαστήμιες. Οι βασικοί λόγοι που οδήγησαν στο να προκριθεί το (συγκεκριμένο) παραμύθι ως κατάλληλο ερέθισμα για την ανάπτυξη πεζού και ποιητικού λόγου εκ μέρους των μαθητών συνοψίζονται σε τρία σημεία: 1) Το ελληνικό λαϊκό παραμύθι έχει ισχνή παρουσία στα παιδικά αναγνώσματα, προπαντός στα σχολικά εγχειρίδια. Κατά συνέπεια, το ελκυστικό παραμύθι του Κυρ- Σιμιγδαλένιου ας ιδωθεί ως μια ευκαιρία γνωριμίας των μαθητών με τον παραμυθιακό πλούτο της ελληνικής παράδοσης. 2) Οι λογοτεχνικοί ήρωες του συγκεκριμένου παραμυθιού παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η υπόθεση αντανακλά μια «μοντέρνα» φεμινιστική προοπτική. Παρότι η υπόθεση ενδύεται ένα κοινότοπο θεματολογικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο ένας βασιλιάς αποφασίζει να παντρέψει τη θυγατέρα του, η πλοκή της ιστορίας εκπλήσσει, καθώς παρατηρείται «αντιστροφή των δεδομένων που ισχύουν εν γένει μέσα στο παραμύθι για τα δύο φύλα» (Κανατσούλη 1994: 30). Εγείρονται ερωτήματα με έμφυλες διαστάσεις, καθώς από τη μια μεριά οι δύο δυναμικές ηρωίδες αναλαμβάνουν όλη τη δράση, ενώ από την άλλη ο αντιήρωας Σιμιγδαλένιος

7 7 λειτουργεί ως παθητικός δέκτης και του αποδίδονται χαρακτηριστικά που μακράν απέχουν από το ανδρικό πρότυπο στα παραμύθια. 3) Η διδασκαλία των ελληνικών λαϊκών παραμυθιών με τη μέθοδο της δημιουργικής γραφής έχει τη δυνατότητα να μεγαλουργήσει. Δημιουργούνται συνθήκες κατά τις οποίες τα παιδιά που γι αυτά τέτοιου είδους παραμύθια συχνά αποτελούν μουσειακό είδος αίφνης γίνονται κοινωνοί του παραμυθιού, καθώς το βλέπουν να ζωντανεύει και να τους καλεί να το πλάσουν από την αρχή. Η συγκρότηση της διδασκαλίας και ο σχεδιασμός των δραστηριοτήτων βασίστηκαν στο εγχειρίδιο Δημιουργική Γραφή. Οδηγίες πλεύσεως (2012), του οποίου η συγγραφή ανατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου στον Μίμη Σουλιώτη και συνδυάστηκε με την ανανέωση των Αναλυτικών Προγραμμάτων. Η διδακτική εφαρμογή ξεκίνησε με ένα προπαρασκευαστικό μάθημα, κατά το οποίο έγιναν αναγνώσεις 6 και πραγματολογική εξέταση του παραμυθιού. 7 Μέσα από διάλογο οι μαθητές συνόψισαν τα βασικά χαρακτηριστικά του ελληνικού λαϊκού παραμυθιού και προβληματίστηκαν πάνω στους αφηγηματικούς τρόπους, τις δομές και τις τεχνικές του. Κοντολογίς, το προπαρασκευαστικό μάθημα πλαισίωσε τη λογοτεχνική ανάγνωση αλλιώς: δημιουργικό διάβασμα του παραμυθιού με τους όρους που την ορίσαμε πιο πάνω (σελ. 2-4) και προλείανε το έδαφος για τις δραστηριότητες δημιουργικής γραφής. Πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων συζητήθηκαν ορισμένες λογοτεχνικές συμβάσεις: 8 1) ειδολογικές: τα γνωρίσματα που διακρίνουν το λαϊκό παραμύθι και το ποίημα ως λογοτεχνικά είδη, 2) μορφολογικές: α) τα μορφικά χαρακτηριστικά του παραμυθιού και του ποιήματος, β) τα είδη της ομοιοκαταληξίας και 3) συγγραφικές: οι φράσεις έναρξης και λήξης στο 6 Η φωναχτή ανάγνωση και η κριτική ακρόαση απαγγελιών εντάσσονται στις δραστηριότητες λογοτεχνικού γραμματισμού, που λειτουργούν ως παραπλήρωμα της δημιουργικής γραφής (Σουλιώτης 2012α: 14). 7 Η Κατσίκη- Γκίβαλου (2012) αναφέρει ότι πριν από την ανάγνωση ενός κειμένου ο εκπαιδευτικός βάσει του διαμεσολαβητικού του ρόλου χρειάζεται να προετοιμάζει τους μαθητές πολυεπίπεδα (αισθητικά, πολιτισμικά, κοινωνικά), προκειμένου να συνδιαλεχθούν και με κείμενα που θα τους κάνουν κοινωνούς άγνωστων ως εκείνη τη στιγμή γι αυτούς κοινωνικών, ιστορικών και πολιτισμικών θεμάτων. 8 Οι περιορισμοί στη φόρμα ενός κειμένου μπορούν να λειτουργήσουν για τους μαθητές ως «συγγραφικά καύσιμα», δηλ. ως αποδοτικά εργαλεία συγγραφής (Νικολαΐδου 2012: 7).

8 8 παραμύθι ως φραστικές συνάψεις που πρέπει να διατηρούνται. Μεταβαίνοντας στην πράξη οι μαθητές ασκήθηκαν σε συγγραφικές πρακτικές: άλλαξαν το βασικό υλικό κατασκευής του ήρωα Σιμιγδαλένιου, έδωσαν διαφορετικό φινάλε στο παραμύθι, το μετέγραψαν πειραματιζόμενοι με την οπτική γωνία στην αφήγηση και τέλος, παρήγαγαν ποιητικό λόγο με έναυσμα το παραμύθι. 4. Παρουσίαση της διδασκαλίας Βασικός σκοπός της διδασκαλίας ήταν να αποκτήσουν οι μαθητές και ενεργητικό ρόλο στην πρόσληψη του παραμυθιού και της λογοτεχνίας εν γένει μέσα από συγγραφικές πρακτικές δημιουργικής γραφής, ενισχύοντας παράλληλα τη φιλολογική προσοικείωση του παραμυθιού ως λογοτεχνικού είδους. 4.1 Στοχοθεσία Οι επιμέρους στόχοι που τέθηκαν κατά το σχεδιασμό των δραστηριοτήτων διαμορφώνονται ως εξής: Οι μαθητές να αναπτύξουν τη δημιουργικότητα και την αφηγηματική τους ικανότητα. Να τους μεταδοθεί ο πρωτεύων ρόλος της έκφρασης, της γραφής και του λόγου. 9 Να αναδειχθεί ο ρόλος των μαθητών ως αναγνωστών. Να αποκτήσουν ορθή γνώση ορισμένων συγγραφικών στρατηγικών. Να πειραματιστούν με τις συμβάσεις του παραμυθιού. Να κατανοήσουν την έννοια της οπτικής γωνίας από την οποία ομιλεί ο αφηγητής. Να είναι εις θέση να κάμουν παραγωγή ενός λογοτεχνικού είδους (ποίημα) από κάποιο άλλο (παραμύθι). Να ασκηθούν στη συγγραφική τεχνική της ομοιοκαταληξίας. Να ενεργοποιήσουν τη φαντασία και την κουλτούρα τους μέσω της συγγραφής και να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. 9 Η δημιουργική γραφή, που αποτελεί μια σύγχρονη εκπαιδευτική μέθοδο, εστιάζει στον πρωτεύοντα ρόλο της έκφρασης, της γραφής και του λόγου (Κωτόπουλος 2012β: 2).

9 9 Η διδασκαλία να προωθήσει τη διαμόρφωση περισσότερων και επαρκέστερων αναγνωστών της λογοτεχνίας. 4.2 Δραστηριότητες Oι συγγραφικές ασκήσεις που πραγματοποιήθηκαν παρουσιάζονται ακολούθως υπό μορφή δειγματοληψίας αυτό σημαίνει ότι χάριν συντομίας επιλέχθηκαν ορισμένα αρκούντως αντιπροσωπευτικά δείγματα 10 της γραφής των παιδιών. 1) Στην πρώτη δραστηριότητα, που λειτούργησε ως ζέσταμα, 11 τα παιδιά κλήθηκαν να αλλάξουν το ιδιαίτερο γνώρισμα του Σιμιγδαλένιου: το ότι είναι φτιαγμένος από σιμιγδάλι. Αντικαθιστώντας το υλικό αυτό με άλλα της αρεσκείας τους, αβίαστα έπλασαν αντίστοιχα ονόματα. Στον πίνακα που ακολουθεί καταγράφονται ορισμένα από τα ονόματα που συνέθεσαν τα παιδιά: ΥΛΙΚΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ πράσο ζάχαρη ξύλο και μόλυβδος μπάμιες σοκολάτα ρίγανη τετράγωνα, κύκλοι και ρόμβοι ΟΝΟΜΑ Πρασίδας Ζαχαρούλης/ Ζαχαρίας Ξύλυβδος Μπάμιας Σοκολατένιος Ριγανούλης Σχηματένιος 2) Οι μαθητές ασκήθηκαν στη συγγραφή ενός εναλλακτικού φινάλε για το παραμύθι. Αναγνωρίζοντας το ευχάριστο και δίκαιο τέλος ως γνώρισμα των λαϊκών παραμυθιών, οι μαθητές κλήθηκαν να συγγράψουν μια διαφορετική 10 Τα χειρόγραφα κείμενα των μαθητών προβλήθηκαν κατά την παρουσίαση (PowerPoint) της ανακοίνωσης στο συνέδριο Δημιουργικής Γραφής. 11 Το ζέσταμα (προθέρμανση), εκτός από το ότι φέρνει στο προσκήνιο τον λόγο και το ενδιαφέρον για τις λέξεις και τις φράσεις, αποσκοπεί στο να δώσει την αίσθηση ότι μπορούμε να φτιάξουμε λίγη πραγματικότητα, όπως εμείς τη βλέπουμε και τη θέλουμε, και να την ενθυλακώσουμε στον (γραπτό μας) λόγο (Σουλιώτης 2012α: 20).

10 10 έκβαση, είτε ακολουθώντας τη νόρμα, είτε όχι. Στο κάτωθι γράφημα, το οποίο αναπαριστά σε ποσοστιαία βάση τις συγγραφικές επιλογές των μαθητών ως προς την έκβαση του παραμυθιού, παρατηρεί κανείς ότι η πλειοψηφία (65%) συνέγραψε ατυχές φινάλε, πράγμα που σημαίνει ότι προτιμήθηκε η μη τήρηση της παραμυθιακής νόρμας να δικαιώνονται στο τέλος οι καλοί και να τιμωρούνται οι κακοί. 65% 35% Αίσιο φινάλε Ατυχές φινάλε Η άσκηση λειτούργησε ως παιχνίδι ανατροπής στο έδαφος της προαναφερθείσας σύμβασης των λαϊκών παραμυθιών. Παρατίθεται ενδεικτικά ένα φινάλε: Στο πρόσωπο της βασίλισσας εμφανίστηκε ένα ειρωνικό γελάκι που τα έλεγε όλα. Μα κανείς δεν περίμενε πως η τιμωρία της βασιλοπούλας θα ήταν ο θάνατος και του κυρ- Σιμιγδαλένιου η φυλακή. Έτσι η βασιλοπούλα δέχτηκε μοιραία μαχαιριά και πέθανε και ο κυρ Σιμιγδαλένιος φυλακίστηκε στο χαμηλότερο μπουντρούμι του κάστρου, το οποίο επισκεπτόταν κάθε μέρα η βασίλισσα και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα. 3) Τα παιδιά έκαναν μεταγραφή του παραμυθιού υπό διαφορετική οπτική γωνία και με αλλαγή εστίασης. Συγκεκριμένα, αφού επέλεξαν ως αφηγητή κάποιον από τους τρεις βασικούς χαρακτήρες του παραμυθιού, έγραψαν το παραμύθι με τη δική του φωνή και σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση ως εκ τούτου η εστίαση από εξωτερική/μηδενική μεταβλήθηκε σε εσωτερική και ο αφηγητής από ετεροδιηγητικός σε ομοδιηγητικό. Κατόπιν παρότρυνσης οι μαθητές ακολούθησαν ορισμένη διαδικασία: συζήτηση και προσχέδιο του κειμένου πριν

11 11 τη συγγραφή συγγραφή παρουσίαση μετασυγγραφική κουβέντα και βελτιωτικές προτάσεις. Ενδεικτικά και χάριν συντομίας παρατίθενται η έναρξη και το φινάλε ενός παραμυθιού, που γράφτηκε υπό την οπτική της βασίλισσας που έκλεψε τον Σιμιγδαλένιο: Μια φορά κι έναν καιρό μια βασιλοπούλα έφτιαξε τον πιο όμορφο άντρα του κόσμου. Έφτασε αυτή η φήμη στα αυτιά μου και σκέφτηκα: «γιατί να τον έχει αυτή και να μην τον έχω εγώ;». Η ζήλεια μ έτρωγε. Γι αυτό έστειλα μερικούς ναύτες να πάρουν τον πιο όμορφο. Μάλλον η ομορφιά του ξεχώριζε και τον κατάλαβαν αμέσως. Αφού μου τον έφεραν στο βασίλειο, χαρές και γλέντια τον περίμεναν. Γλεντούσαμε πολύ καλά μέχρι που ήρθε μια ζητιάνα και ζήτησε να μείνει με τις χήνες. Κι εγώ, με την καλή μου την καρδιά, τη δέχτηκα. [ ] Την επόμενη μέρα έρχονται οι δούλες και μου λένε ότι ο κυρ- Σιμιγδαλένιος χάθηκε. Καταλαβαίνω αμέσως ότι η ζητιάνα τον έκλεψε. Τότε ο πόνος κατακλύζει το κορμί μου. Σκέφτομαι λοιπόν να φτιάξω έναν δικό μου άντρα, των ονείρων μου. Βάζω σε ένα καζάνι τα απαραίτητα υλικά (ζάχαρη, αμύγδαλα, σιμιγδάλι) και αρχίζω να τα ανακατεύω και γίνονται ζυμάρι. Σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες έκανα βλαστήμιες, αλλά αυτός αντί να ζωντανέψει, μούχλιασε. Τότε ένιωσα τρομερά άχρηστη και αναρωτιόμουν γιατί μούχλιασε. Κι έζησα εγώ καλά κι αυτοί καλύτερα. 4) Οι μαθητές συνέγραψαν ποιήματα ασκούμενοι στην τεχνική της ομοιοκαταληξίας. Πηγή έμπνευσης αποτέλεσε το παραμύθι του Σιμιγδαλένιου. Δόθηκε στους μαθητές μία λίστα λέξεων ζαχαροπλαστικής, από όπου μπορούσαν, πριν προβούν στη στιχοποιία, να ανακαλύψουν λέξεις ομοιοκατάληκτες με κάποιες από τη λίστα, ώστε να φτιάξουν πρώτα ομοιοτέλευτα ζεύγη λέξεων κι έπειτα στίχους ριμαρισμένους. Ακολουθούν δύο αντιπροσωπευτικά ποιήματα των παιδιών, στα οποία χρησιμοποιείται η ζευγαρωτή και η πλεχτή ομοιοκαταληξία: Ο κυρ- Σιμιγδάλης Ο Σιμιγδαλένιος

12 12 Ο Σιμιγδάλης ήτανε χαλβάς και δεν του άρεσε ο μπακλαβάς. Η βασίλισσα ήταν σαν ζαχαρωτό και γι αυτό τον ήθελε καμαρωτό. Μια ζηλιάρα βασίλισσα θέλησε να ζαχαρώσει τον κυρ-σιμιγδάλη. Αλλά μια ζητιάνα συνάντησε και της τα κανε όλα χάλι. Του φεγγαριού του άρεσε η πανακότα σερβιρισμένη με άχνη και μπισκότα. Του ήλιου του άρεσαν οι λουκουμάδες και να ακούει μαντινάδες. Τα αστέρια έριξαν την άχνη και στη γη έπεσε πάχνη. Φεγγάρι, ήλιος και αστέρια βοήθησαν τη βασιλοπούλα. να ψάξει σ όλα τα παρτέρια να βρει μια αγαπούλα. Και μερικά δίστιχα: Κανελώνει με χαρά του Σιμιγδάλη η μαμά. Έφαγα μερέντα κι έχω μεγάλη ρέντα. Του πρόσφερε γλάσο κι αυτός έκανε πάσο. Βάζω καραμέλα απ τη Βενεζουέλα. Του βαλαν και τρούφα μα ήταν μούφα. Κείνη τη στιγμή η βασιλοπούλα έκανε χούλα- χούλα. Θέλω κουβερτούρα που να χει μέσα λίγα μούρα. Έβαλε η βασιλοπούλα καραμέλα κι έκανε άντρα σκέτη τρέλα. Η κακιά βασίλισσα πήρε τυχερό μπισκότο και βρήκε το χαμένο λόττο. Του Σιμιγδάλη η μαμά έφτιαξε τεράστιο λουκουμά. 5. Αξιολόγηση της διδασκαλίας Παρατηρήσεις Οι μαθητές βίωσαν την πορεία κατασκευής ενός λογοτεχνικού κειμένου, από τους μηχανισμούς συγγραφής που το διέπουν έως τις πολλαπλές/επάλληλες βελτιωτικές γραφές του. Μια γενική διαπίστωση είναι ότι το παραμύθι ως διδακτικό ερέθισμα και η αξιοποίησή του μέσα από ένα δίκτυο στρατηγικών δημιουργικής γραφής παρότρυναν τους μαθητές να αναπτύξουν δημιουργικές

13 13 δεξιότητες στο γραπτό λόγο τους. Κοντολογίς, το παραμύθι λειτούργησε ως πηγή δημιουργικής έμπνευσης για τους μαθητές. Η ουσιαστική εμπλοκή στις παιγνιώδεις δραστηριότητες δημιουργικής γραφής σήμανε αυτό που θα χαρακτηρίζαμε ως επιτυχία της διδασκαλίας: οι μικροί ασκούμενοι συγγραφείς προέβησαν στην αναδιάταξη του αφηγηματικού υλικού του παραμυθιού και κατέθεσαν αξιόλογα προϊόντα πεζού και ποιητικού λόγου. Σε γενικές γραμμές οι συγγραφικές πρακτικές εφαρμόστηκαν αρκετά ικανοποιητικά και ενισχύθηκε κατά το δυνατό ο λογοτεχνικός γραμματισμός των μαθητών κινητοποιώντας τους σε περισσότερο κριτικές αναγνώσεις. Η αποτίμηση της διδακτικής εφαρμογής ως προς τα καίρια σημεία της παρατίθεται ακολούθως. 5.1 Ονοματοποιία Η εναρκτήρια δραστηριότητα ονοματοποιίας παρουσιάζει γλωσσικό ενδιαφέρον, καθώς μαρτυρεί τη γλωσσοπλαστική ευεξία των μαθητών. Λειτούργησε ως προθέρμανση για τους μαθητές, με την έννοια ότι τους προετοίμασε γλωσσικά και ψυχολογικά για τις συγγραφικές ασκήσεις φέρνοντας στο προσκήνιο το ξεχωριστό όνομα του κεντρικού ήρωα του παραμυθιού, του Σιμιγδαλένιου. Σύμφωνα με τον Randaccio, το «όνομαετικέτα» είναι βαρύνουσας σημασίας από την αρχή μιας αφήγησης και ενίοτε προσδιορίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο έναν αφηγηματικό χαρακτήρα (Γαβριηλίδου 2008: 145). Ο βασικός λόγος που τo όνομα ενός ήρωα ενέχει ισχυρό ειδικό βάρος αντιστοιχεί στο ότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με συμπεριφορές και ποιότητες που τον διακρίνουν (Παπαντωνάκης & Κωτόπουλος 2011: 105). Στην περίπτωση του περιγραφικού ονόματος του Σιμιγδαλένιου, μαρτυρείται το κύριο υλικό κατασκευής του ήρωα και διηθούνται νοήματα σε συμβολικό επίπεδο, καθώς ένα όνομα που παραπέμπει σε ζαχαροπλαστική προσιδιάζει σε αυτόν τον υπέρμετρα ευειδή νέο, ο οποίος γίνεται μήλον της Έριδος μεταξύ των δύο γυναικών που καθορίζουν την τύχη του. Προβαίνοντας στην τροποποίηση του ονόματος του Σιμιγδαλένιου, οι μαθητές συνειδητοποίησαν ότι μαζί με το όνομα αλλοιώνεται και ο κορμός της ιστορίας, αφού κάθε νέο όνομα χρειαζόταν

14 14 να στηθεί μέσα από μια ανανεωμένη πλοκή. Ενδεχόμενη συνέχιση των ασκήσεων δημιουργικής γραφής θα μπορούσε να περικλείει τη διασκευή του παραμυθιού από τους μαθητές επί τη βάσει του νέου ονόματος, το οποίο θα προσέδιδε νέες ποιότητες στον ήρωα. 5.2 Πεζά κείμενα των μαθητών Οι μαθητές κλήθηκαν να αποδώσουν ένα εναλλακτικό φινάλε για το παραμύθι και, πειραματιζόμενοι με τη σύμβαση του αίσιου και δίκαιου τέλους που χαρακτηρίζει το λαϊκό παραμύθι, στην πλειονότητά τους συνέγραψαν δυσάρεστο τέλος. Εντούτοις κατανόησαν ότι η αίσια έκβαση αποτελεί τη νόρμα για το λογοτεχνικό αυτό είδος εξάλλου και η άρση της νόρμας προϋποθέτει τη γνώση της ως μίας εκ των συμβάσεων που ισχύουν εν γένει στο λαϊκό παραμύθι. Επιπλέον εμπέδωσαν ως ίδιον του λαϊκού παραμυθιού τις εναρκτήριες και κατακλείδες φραστικές συνάψεις, οι οποίες συνιστούν ένα εκ των ων ουκ άνευ γνώρισμα του. Η μετατροπή της τριτοπρόσωπης σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση αποτέλεσε άλλη μια συγγραφική εμπειρία για τους μαθητές. Κατανόησαν ότι οι σκέψεις και τα συναισθήματα του υποκειμένου που αφηγείται παρεισφρέουν και εγγράφονται στην αφήγηση εμποτίζοντας τη διατύπωση των γεγονότων. Αντιλήφθηκαν επίσης ότι το εύρος των πληροφοριών που μεταδίδονται στον αναγνώστη καθορίζεται από την οπτική γωνία του αφηγητή αυτό σημαίνει ότι τα γεγονότα στα οποία δεν έχει συμμετοχή ο αφηγητής αρμόζει να διατυπώνονται ως πληροφορίες που γνωρίζει από τρίτους λ.χ. «έφτασε αυτή η φήμη στα αυτιά μου» (βλ. σελ. 11). Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση με τη φωνή κάποιου χαρακτήρα του παραμυθιού ενθάρρυνε τους μαθητές να εκφραστούν αυθόρμητα και προσέλαβε εξομολογητικό τόνο, απαλλάσσοντάς τους από το άγχος ότι εκθέτουν εαυτούς. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι ο προσωπικός τόνος ενίοτε εισχωρεί στην έναρξη και την κατακλείδα του παραμυθιού λ.χ. «κι έζησα εγώ καλά κι αυτοί καλύτερα» (βλ. σελ. 11). 5.3 Στιχουργήματα των μαθητών

15 15 Τα παιδιά συνέθεσαν ποιήματα με δύο ή τρεις στροφές, καθώς και κάμποσα στιχουργήματα σε ολιγόστιχη ποιητική φόρμα κυρίως δίστιχα. Έκαμαν στίχους με απλή ρίμα εντοπιζόμενη σε μία συλλαβή και με πλούσια ρίμα που επεκτείνεται σε περισσότερες συλλαβές. Τα είδη που επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν είναι δύο: ζευγαρωτή και πλεχτή ομοιοκαταληξία. Παρατηρούμε ορισμένες δύσκολες από τεχνικής απόψεως ρίμες όπως είναι η ομοιοκαταληξία ηχώ λ.χ. «μερέντα ρέντα», ρίμες που περικλείουν και την προπαραλήγουσα λ.χ. «ζαχαρωτό καμαρωτό» και κάποιες υψηλής ποιητικής αξίας π.χ. «άχνη πάχνη». Ωστόσο, οι περισσότερες ρίμες που έφτιαξαν οι μαθητές ανήκουν στην πιο απλή και λιγότερο τεχνική μορφή, με την έννοια ότι αποτελούνται από λέξεις που υπάγονται στο ίδιο μέρος του λόγου, φέρ ειπείν δύο ουσιαστικά ή δύο ρήματα: «χαρά μαμά», «θέλησε συνάντησε». Σε γενικές γραμμές τα παιδιά έδωσαν περισσότερη βαρύτητα στο σημαίνον, στη μορφή δηλαδή των ομοιοκαταληκτούντων λέξεων, παρά στο σημαινόμενο, τουτέστιν στο νόημα που προκύπτει από τη συναρμογή των λέξεων σε στίχους. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι το ενδιαφέρον τους ωθήθηκε και στην ηχητική πρόσληψη των στίχων, κατ επέκτασιν και στη ρυθμική τους ανάγνωση. Ομολογουμένως η τεχνική της ομοιοκαταληξίας χρησίμευσε ως έξοχο εργαλείο στα χέρια των παιδιών, διότι τα βοήθησε να εκφραστούν εντός ενός μορφολογικού πλαισίου προπαντός τα δίστιχα ευκόλυναν ιδιαίτερα την εξάσκηση και την εμπέδωση της εν λόγω τεχνικής. Παρόλο που η ομοιοκαταληξία εφαρμόζεται σπάνια στη σύγχρονη ποίηση και αποτελεί γνώρισμα της παλαιότερης νεοελληνικής ποίησης (Σουλιώτης 2012α: 85), η εξοικείωση των μαθητών με τον σχηματισμό της ρίμας μπορεί να αποβεί αρκετά εποικοδομητική. Αφενός η προσπάθεια για ανεύρεση ομοιοτέλευτων ζευγών λέξεων χτίζει μια βήμα- βήμα διαδικασία συγγραφής, που λειτουργεί πολύ βοηθητικά για τους αρχάριους αφετέρου οι μαθητές εφοδιάζονται με ορισμένες τεχνικές γνώσεις, οι οποίες είναι χρήσιμες για την προσέγγιση του έργου των ποιητών του λεγόμενου λογοτεχνικού κανόνα. 5.4 Αξιολόγηση των μαθητών

16 16 Βασικό κριτήριο για την αξιολόγηση των μαθητών αποτέλεσε η άρθρωση/παραγωγή προσωπικού λόγου. Με γνώμονα δηλαδή τα έργα που παρήγαγαν, τα παιδιά αξιολογήθηκαν δια βοής και με φράσεις όπως «προτιμότερο», «λιγότερο βαρετο», «ξαναγραψ το». Ο ρόλος της εκπαιδευτικού επικεντρώθηκε στην παροχή συμβουλών για την υπέρβαση των δυσκολιών, δεδομένου ότι η ενθάρρυνση των μαθητών θεωρείται περισσότερο ωφέλιμη από την επισήμανση των λαθών τους (Σουλιώτης 2012α: 15). Άλλωστε σπουδαίο προτέρημα της μεθόδου της δημιουργικής γραφής αποτελεί η απόρριψη του δίπολου «σωστό- λάθος» και η αποδοχή και ανάδειξη διαμέσου της συγγραφής διαφορετικών τρόπων έκφρασης, έτσι ώστε να μην κατευθύνεται η φαντασία και να αξιοποιούνται στο έπακρο οι δημιουργικές ικανότητες των μαθητών (Μανδηλαράς 2010: ). Στα όρια τούτης της ανακοίνωσης επιχειρήθηκε η προσκόμιση ενδείξεων για το ότι ένα παραμύθι μπορεί να υφανθεί ξανά από τους μαθητές μέσα από τη λογοτεχνική γραφή τους. Εν κατακλείδι, θα λέγαμε ότι η χρήση βιωματικών μεθόδων στη διδασκαλία της λογοτεχνίας είναι ικανή να προκαλέσει την έξαψη του ενδιαφέροντος των παιδιών, καθώς τα κείμενα παύουν να φαντάζουν άκαμπτα και μακρινά και οι αναγνώστες τους εισχωρούν σε τέτοιο βάθος, που τα διαλύουν εξ ων συνετέθησαν, μα γνωρίζουν και πώς να τα ξαναφτιάξουν διότι έχουν πλέον διττή θέαση: και του αναγνώστη και του συγγραφέα.

17 17 Βιβλιογραφία Amabile, T. M. (1996). Creativity in Context. USA: Westview Press. Γαβριηλίδου, Σ. (2008). Το δύσκολο επάγγελμα του κλασικού ήρωα. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Dawson, P. (2005). Creative Writing and the New Humanities. London and New York: Routledge. Ζερβού, Α. (1999). Η λογοτεχνία στο σχολείο ή απορίες μιας ενήλικης που διαβάζει λογοτεχνία. Στο Β. Αποστολίδου & Ε. Χοντολίδου (επιμ.), Λογοτεχνία και Εκπαίδευση. Αθήνα: Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός, Kaufman, J. C. & Sternberg, R. J. (επιμ.) (2010). The Cambridge Handbook of Creativity. Cambridge: Cambridge University Press. Κανατσούλη, Μ. (1994). Γυναίκες θνητές και γυναίκες υπερφυσικές των ελληνικών λαϊκών παραμυθιών. Ημερίδα Παιδαγωγικής Σχολής Φλώρινας: το Παραμύθι και η Εκπαίδευση. Φλώρινα: Έκδοση Δημόσιας Βιβλιοθήκης Φλώρινας, Καρακίτσιος, Α. (2011). Φιλαναγνωσία φανατική συνήθεια. Στο Ε. Αρτζανίδου, Δ. Γουλής, Σ. Γρόσδος & Α. Καρακίτσιος (επιμ.), Παιχνίδια φιλαναγνωσίας και αναγνωστικές εμψυχώσεις. Aθήνα: Gutenberg, Καρακίτσιος, Α. (2012α). Δημιουργική Γραφή: μια άλλη προσέγγιση της λογοτεχνίας ή η επιστροφή της Ρητορικής; Κείμενα, 15, (πρόσβ.: 11 Αυγούστου 2013) karakitsios.pdf Καρακίτσιος, Α. (2012β). Αναγνωστικές εμψυχώσεις (animation de lecture), παιγνίδια φιλαναγνωσίας και φιλαναγνωστικές δράσεις. Επιμορφωτικό υλικό για εκπαιδευτικούς στο πλαίσιο των Πράξεων: Καινοτόμες Δράσεις ενίσχυσης της Φιλαναγνωσίας των μαθητών, (πρόσβ.: 18 Αυγούστου 2013) epimorfotiko-yliko2

18 18 Κατσίκη- Γκίβαλου, Α. (2008). Λογοτεχνία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: «Ώρα μηδέν». Διαβάζω, 488. Αθήνα, Σεπτ. 2008, Κατσίκη- Γκίβαλου, Α. (2012). Λογοτεχνία και εκπαίδευση- Από τα στενά όρια μιας διδασκαλίας στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, (πρόσβ.: 18 Αυγούστου 2013) epimorfotiko-yliko2 Κωτόπουλος, Τρ. (2011). Από την ανάγνωση στη λογοτεχνική ανάγνωση και την παιγνιώδη διάθεση της Δημιουργικής Γραφής. Στο Γ. Παπαντωνάκης & Τρ. Κωτόπουλος (επιμ.), Τα ετεροθαλή. Αθήνα: Ίων, Κωτόπουλος, Τρ. (2012α). Η «νομιμοποίηση» της Δημιουργικής Γραφής. Κείμενα, 15, (πρόσβ.: 16 Ιουνίου 2013) fxos15&id=257%3a15-kotopoulos&option=com_content&itemid=95. Κωτόπουλος, Τρ. (2012β). Η διδασκαλία της Δημιουργικής Γραφής. Η περίπτωση της συγγραφής λογοτεχνικών έργων για εφήβους. Διημερίδα: Ζητήματα διδασκαλίας της λογοτεχνίας. Κομοτηνή, (πρόσβ.: 8 Μαΐου 2013) ceb4ceb9ceb4ceb1cf83cebaceb1cebbceafceb1- cf84ceb7cf82ceb4ceb7cebcceb9cebfcf85cf81ceb3ceb9cebaceaecf82- ceb3cf81ceb1cf86ceaecf82.doc Μανδηλαράς, Φ. (2010). Τι είναι η δημιουργική γραφή. Στο Τ. Τσιλιμένη & Μ. Παπαρούση (επιμ.), Η τέχνη της μυθοπλασίας και της δημιουργικής γραφής. Συγγραφείς και θεωρητικοί μιλούν για την τέχνη του μυθιστορήματος. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο, Μέγας, Γ. (1990). Ελληνικά Παραμύθια, Β. Αθήνα: Εκδόσεις Κολλάρος. Νικολαΐδου, Σ. (2012). Δημιουργική Γραφή στο σχολείο. Το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Κείμενα, 15, (πρόσβ.: 18 Σεπτεμβρίου 2013) Παπαντωνάκης, Γ. & Κωτόπουλος Τρ. (2011). Σκηνικό, Χαρακτήρες, Πλοκή. Αθήνα: Ίων.

19 19 Παπαντωνάκης, Γ. (2008). Διδάσκοντας Παιδική Λογοτεχνία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Τζιάνι Ροντάρι Περιπέτεια με την τηλεόραση. Κείμενα, 8, (πρόσβ.: 20 Ιουλίου 2013) rticle&id=119:p2t8&catid=52:tefxos8&itemid=60 Σουλιώτη, Δ. (2012). Οι θεματικές ενότητες στο τρίτομο Ανθολόγιο του Δημοτικού Σχολείου: παρατηρήσεις, συγκρίσεις, συσχετίσεις. Στο Τρ. Κωτόπουλος & Δ. Σουλιώτη (επιμ.), Θέματα Παιδικής Λογοτεχνίας: Διημερίδα Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Σουλιώτης, Μ. (ομάδα εργασίας: Α. Συμεωνάκη, Ε. Λαρδούτσου, Χ. Ιωακειμίδου, Ε. Ζάουρα & Μ. Αρμεύτη) (2012α). Δημιουργική Γραφή. Οδηγίες Πλεύσεως, Λευκωσία: Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων. Σουλιώτης, Μ. (2012β). Για το ταλέντο και την έμπνευση. Κείμενα, 15, (πρόσβ. 10 Σεπτεμβρίου 2013) fxos15&id=255%3a15souliotis&option=com_content&itemid=95 Συμεωνάκη, Α. (2013). Η Ποίηση ως Δημιουργική Γραφή στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Διδακτορική διατριβή. Φλώρινα: Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Χατζησαββίδης, Σ. (1992). Το ιστορικό της αναμόρφωσης του μαθήματος της νεοελληνικής γλώσσας στην υποχρεωτική εκπαίδευση ( ). Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. Φρυδάκη, Ε. (1999). Ευέλικτες χρήσεις της λογοτεχνικής θεωρίας: το παράδειγμα του συνδυασμού της πρόσληψης και της κοινωνιοκριτικής. Στο Β. Αποστολίδου & Ε. Χοντολίδου (επιμ.), Λογοτεχνία και Εκπαίδευση. Αθήνα: Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός, Zipes, J. (1995). Creative storytelling: building community, changing lives. New York: Routledge.

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη.

Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη. Η θεωρία της αναγνωστικής ανταπόκρισης και η διδασκαλία της δημιουργικής γραφής: Θεωρία και πράξη. Δρ Στέλλα Σπ. Νάκη φιλόλογος, Α Αρσάκειο Γυμνάσιο Ψυχικού stellanaki@yahoo.gr Εισαγωγικά Η μετατόπιση

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ

ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : ΛΕΜΟΝΙΔΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΑΠΟΣΠΑΣΜΕΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ : ΚΑΠΠΑΤΟΥ ΝΑΤΑΣΣΑ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗ ΘΕΜΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη

Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας. (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Από το 0 μέχρι τη συγγραφή ενός σεναρίου μυθοπλασίας (βιωματικό εργαστήρι) Βασισμένο σε μια ιδέα του Γιώργου Αποστολίδη Περιγραφή εργαστηρίου Οι ιστορίες είναι γεγονότα ζωής ή του μυαλού ή μήπως απλώς

Διαβάστε περισσότερα

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014

Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Διεθνές Συνέδριο για τη Διδασκαλία & την Πιστοποίηση της Ελληνικής ως Ξένης/Δεύτερης Γλώσσας Θεσσαλονίκη, 25 Οκτωβρίου 2014 Στο υποέργο Π2γ: Προσαρμογή υλικού για τη διδασκαλία / εκμάθηση και πιστοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΣΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Οµάδα Εργασίας: Βενετία Αποστολίδου Νικολίνα Κουντουρά Κατερίνα Προκοπίου Ελένη Χοντολίδου ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΣ ΣΚΟΠΟΙ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το ΕΠΜ_2014 Εκπαιδευτικό Έργο «Το Κινητό Μουσείο»

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Ο Κόσµος µας σαν Σήµερα!

Ο Κόσµος µας σαν Σήµερα! Πρόγραμμα Ευέλικτης Ζώνης Ο Κόσµος µας σαν Σήµερα! Τάξη: Ε Δημοτικού Διδακτικό έτος: 2012-2013 Εισαγωγή Κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας προκύπτουν ερωτήματα και προβληματισμοί των μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης ΔΙΙΔΑΣΚΑΛΙΙΑ ΣΤΗ Β ΔΗΜΟΤΙΙΚΟΥ Αριιθμοίί μέχριι το 200 Διδακτική των Μαθηματικών (ΔΙ.ΜΕ.Π.Α. β Φάση) Ακαδημαϊκό έτος

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Β ΦΑΣΗΣ Θέμα Διδασκαλίας Προβλήματα με πρόσθεση και αφαίρεση κλασμάτων (Κεφάλαιο 23 ο ) Σχολείο: 2 ο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΣΧΟΛΗ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Μάθημα: Εφαρμοσμένη Διδακτική των Φυσικών Επιστημών (Πρακτικές Ασκήσεις Β Φάσης) για φοιτητές του ΤΕΠΑΕΣ ΜΙΧΑΗΛ ΣΚΟΥΜΙΟΣ Λέκτορας στο

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ

ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΒΡΙΣΚΩ ΤΟ ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΤΟ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΜΑΡΙΑ ΤΣΙΚΑΛΟΠΟΥΛΟΥ,ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΣΧΟΛΕΙΟ Δημοτικό σχολείο Σκύδρας ΣΚΥΔΡΑ,2015 1. Συνοπτική περιγραφή της ανοιχτής εκπαιδευτικής Το αντικείμενο με το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Εσπερινών Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας του κειμένου αναφέρεται στη σημασία του δημιουργικού σχολείου στη

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΙΤΛΟΣ ΑΝΟΙΧΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΚΥΔΡΑΣ Ομάδα ανάπτυξης Μαρία Τσικαλοπούλου, Μαθηματικός Σ Κ Υ Δ Ρ Α / 2 0 1 5 Το αντικείμενο με το οποίο θα ασχοληθούμε είναι τα μαθηματικά της

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς

Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Ερωτηματολόγιο προς εκπαιδευτικούς Σκοπός της έρευνας αυτής είναι η διερεύνηση των απόψεων των εκπαιδευτικών αναφορικά με την ιδιαίτερη πολιτική του σχολείου τους. Η έρευνα αυτή εξετάζει, κυρίως, την πολιτική

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ

ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΕΙΜΕΝΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Το παρόν πλαίσιο προγράμματος σπουδών επιδιώκει: α) να συνδέσει τους σκοπούς, τους στόχους και τους τρόπους (μεθόδους, μέσα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη»

Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Λένα Μαντά : «Προσπαθώ να μην πονέσω κάποιον, παρά να του οφείλω μια συγνώμη» Συνέντευξη στην Ελευθερία Καμπούρογλου Το «Μια συγνώμη για το τέλος» είναι η νέα συγγραφική δουλειά της Λένας Μαντά, που μόλις

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Επικοινωνία ΣυνΚίνησις 2155304973, 6973933877 info@sinkinisis.com www.sinkinisis.com ΣΥΝ ΚΙΝΗΣΙΣ- ΒΙΩΜΑΤΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες.

Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1. Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Scenario How-To ~ Επιμέλεια: Filming.gr Σελ. 1 Σενάριο Το σενάριο, είναι μια ιστορία, ειπωμένη σε κινηματογραφικές εικόνες. Σε αντίθεση με τα αφηγηματικά ή λογοτεχνικά είδη, το σενάριο περιγράφει αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γλώσσα Ε Δημοτικού (β τεύχος) Mια ενδεικτική πρόταση προσέγγισης της Ενότητας 9: «Βιβλία-Βιβλιοθήκες» β τεύχος

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γλώσσα Ε Δημοτικού (β τεύχος) Mια ενδεικτική πρόταση προσέγγισης της Ενότητας 9: «Βιβλία-Βιβλιοθήκες» β τεύχος ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Γλώσσα Ε Δημοτικού (β τεύχος) Mια ενδεικτική πρόταση προσέγγισης της Ενότητας 9: «Βιβλία-Βιβλιοθήκες» β τεύχος Άννα Γεωργίου Ομάδα Εργασίας Γλώσσας-ΔΕ 2013-2014 «Το σχολικό εγχειρίδιο αξιοποιείται

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ. Διδακτική πρόταση ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΩΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ /ΞΕΝΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Διδακτική πρόταση Διδακτικό πλαίσιο Θέμα: Πάρτι γενεθλίων Σχολείο: Γυμνάσιο Φανερωμένης, Λάρνακα Επίπεδο ελληνομάθειας: Α2 - αρχάριοι (9 μαθητές) Διδακτικά

Διαβάστε περισσότερα

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)...

Για τα παιδιά (αλλά και για τους γονείς)... Eισαγωγικό σημείωμα: «Οι κατ οίκον εργασίες στη διδασκαλία των μαθηματικών» Οι εργασίες «για το σπίτι» ή όπως λέγονται στις παιδαγωγικές επιστήμες οι κατ οίκον εργασίες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της

Διαβάστε περισσότερα

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως)

Master s Degree. www.unic.ac.cy. Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) Master s Degree www.unic.ac.cy Μεταπτυχιακό στις Επιστήμες Αγωγής (Εξ Αποστάσεως) «Σε αυτό το ταξίδι για την ανακάλυψη της γνώσης μας εντυπωσίασε ιδιαίτερα η οργάνωση και το φιλικό κλίμα του Πανεπιστημίου.»

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙ.ΜΕ.Π.Α Β ΦΑΣΗ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΩΝ Φοιτητής: Παύλου Νικόλαος, Α.Ε.Μ: 2245, Ε Εξάμηνο Σχολείο: 1 ο Πειραματικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Περίληψη ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Α ΛΥΚΕΙΟΥ Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το περιεχόµενο του κειµένου σε 100-120 λέξεις χωρίς δικά σας σχόλια. Το κείµενο αναφέρεται στις επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου»

ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» ΤΡΟΠΟΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΨΗΦΙΑΚΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΣΤΗΝ ΤΑΞΗ «οι μύθοι του Αισώπου» 6/Θ ΔΗΜ. ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΙΤΡΟΥΣ ΠΙΕΡΙΑΣ Μαρία Υφαντή (ΠΕ 11) Δαμιανός Τσιλφόγλου (ΠΕ 20) Θέμα: Μύθοι Αισώπου και διδαχές του Τάξη

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΟΝΤΕΛΑ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΟΡΜΑΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Ι ΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ, 5 CFU 1. prof. Paola Maria Minucci (6 ιδακτικές ώρες): 1 CFU Α ΜΕΡΟΣ, 0,5 CFU (In data da stabilire) ιδακτική της νεοελληνικής ποίησης 1: Ανάλυση του κειµένου Β ΜΕΡΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01

Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών. Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Πατρών Αθανασία Μπαλωμένου ΠΕ03 Βασιλική Ρήγα ΠΕ03 Λαμπρινή Βουτσινά ΠΕ04.01 Τα ερωτήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή της Φυσικής στην Α γυμνασίου είναι :

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος

Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος Βασικές Αρχές Ψηφιακής Τεχνολογίας: Πρακτικές ιδέες για τη διδασκαλία ενός θεωρητικού μαθήματος Πάσχου Αικατερίνη 1 katpas@sch.gr 1 Εκπαιδευτικός Πληροφορικής, 2 ο ΕΠΑ.Λ. Καρδίτσας Περίληψη Το μάθημα Βασικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΕ ΤΥΠΟΥΣ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΧΟΛΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ https://sym.pblogs.gr ΕΙΔΗ ΛΟΓΟΥ ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΙΚΟΣ Κειμενικό είδος ΤΙ ΣΤΟΧΕΥΩ ; Αφήγηση, περιγραφή,

Διαβάστε περισσότερα

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών

Γενική οργάνωση σεναρίου. 1. Προαπαιτούμενες γνώσεις και πρότερες γνώσεις των μαθητών Παράρτημα 1: Τεχνική έκθεση τεκμηρίωσης σεναρίου Το εκπαιδευτικό σενάριο που θα σχεδιαστεί πρέπει να συνοδεύεται από μια τεχνική έκθεση τεκμηρίωσής του. Η τεχνική αυτή έκθεση (με τη μορφή του παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός

Περιεχόμενα. Εισαγωγή Γενική περιγραφή Σχεδιασμός της μαθησιακής εισήγησης Εφαρμογή της μαθησιακής εισήγησης Αναστοχασμός Ο Ελ Γκρέκο μάς ταξιδεύει από την Ελλάδα στην Κύπρο: «Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα». El Greco travels us from Greece to Cyprus: You have the brushes, you have

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ. pagioti@sch.gr ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ Αγιώτης Πέτρος pagioti@sch.gr Εκπαιδευτικός Πληροφορικής Τίτλος διδακτικού σεναρίου Η έννοια των σταθερών και της καταχώρησης στη Visual Basic Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές Στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου

Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Λογισμικό διδασκαλίας των μαθηματικών της Γ Τάξης Γυμνασίου Δρ. Βασίλειος Σάλτας 1, Αλέξης Ηλιάδης 2, Ιωάννης Μουστακέας 3 1 Διδάκτωρ Διδακτικής Μαθηματικών, Επιστημονικός Συνεργάτης ΑΣΠΑΙΤΕ Σαπών coin_kav@otenet.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης»

Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας. «Το παραμύθι της τάξης» Π.3.1.4 Ολοκληρωμένα παραδείγματα εκπαιδευτικών σεναρίων ανά γνωστικό αντικείμενο με εφαρμογή των αρχών σχεδίασης Παραδειγματικό σενάριο στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας «Το παραμύθι της τάξης» ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

τώρα Η Τέχνη και η δημιουργία στην υπηρεσία της Πρόληψης, της Θεραπείας και της Εκπαίδευσης ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. 1

τώρα Η Τέχνη και η δημιουργία στην υπηρεσία της Πρόληψης, της Θεραπείας και της Εκπαίδευσης ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. 1 τώρα ΠΑΙ ζ ΥΜΕ Η Τέχνη και η δημιουργία στην υπηρεσία της Πρόληψης, της Θεραπείας και της Εκπαίδευσης ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. 1 ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ Μια ομάδα νέων κοινωνικών επιστημόνων και καλλιτεχνών που επιμένουμε να

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο

Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο Οδηγίες για την Πιλοτική Εφαρμογή των μαθημάτων και των Βιωματικών Δράσεων στο Γυμνάσιο για τις ανάγκες της Πράξης «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21ου αιώνα) Πιλοτική Εφαρμογή». Α. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΚΑΙ ΟΡΟΛΟΓΙΑ Τσάνταλη Καλλιόπη, calliopetsantali@yahoo.gr Νικολιδάκης Συμεών, simosnikoli@yahoo.gr o oo Εισαγωγή Στην παρούσα εργασία επιχειρείται μια προσέγγιση της διδακτικής

Διαβάστε περισσότερα

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα)

334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) 334 Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης Δυτ. Μακεδονίας (Φλώρινα) Ιστορικό Σημείωμα γαι την Παιδαγωγική Σχολή Φλώρινας Η Παιδαγωγική Ακαδημία Φλώρινας ιδρύθηκε τον Νοέμβριο του 1941, δηλ. κατά την διάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα

Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης. Παράλληλα Κείµενα Εθνικε ςκαιευρωπαι κε ς Πολιτικε ςστοντομεάτηςδια βιόυμα θησης Παράλληλα Κείµενα Θεσμοί, όργανα και της ευρωπαϊκής πολιτικής Hεκπαιδευτικήπολιτικήκαιτασυστήματαδιαβίου εκπαίδευσης στη σύγχρονη Ευρώπη σε

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ.: 6972038117, 6932078466 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Τηλ.: 6972038117, 6932078466 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Επιστημονική Ένωση για την Προώθηση της Εκπαιδευτικής Καινοτομίας (Ε.Ε.Π.Ε.Κ.) (www.eepek.gr) Τηλ.: 6972038117, 6932078466 Λάρισα Λάρισα, 10 Φεβρουαρίου 2015 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Θέμα: «Ανοιχτή Ημερίδα ενημέρωσης

Διαβάστε περισσότερα

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις

Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις 1 Παιδεία στα νέα μέσα: ευκαιρίες και προκλήσεις Βάια Δουδάκη Εχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί οι οποίοι επιχειρούν να περιγράψουν ή να προσδιορίσουν τι συνιστά την παιδεία στα μέσα. Ενας γενικός ορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά.

Προσέλευση μαθητών, ελεύθερες δραστηριότητες. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τα παιδιά απασχολούνται με οικοδομικό υλικό (τουβλάκια, κ.λπ.), πλαστελίνη, παζλ, ζωγραφική κ.ά. Τουαλέτα, υγιεινή, πρωινό. Πρωινή προσευχή, ημερολόγιο, αναφορά στο θέμα εβδομάδας. Πρόκειται για τη θεματική

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού.

Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. Εκπαιδευτικό σενάριο διδασκαλίας και μάθησης με την αξιοποίηση εκπαιδευτικού λογισμικού. 1.ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Συγγραφέας: Μποζονέλου Κωνσταντίνα 1.1.Τίτλος διδακτικού σεναρίου Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση.

1. Εισαγωγή. 1. Θέματα εκπαίδευσης και αγωγής. 2. Θέματα μάθησης και διδασκαλίας. 3. Ειδική διδακτική και πρακτική άσκηση. ΔΙATMHMATΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΠΠΔΕ) ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ (Απόσπασμα από τα Πρακτικά της 325 ης /08-05-2014 Τακτικής Συνεδρίασης της Συγκλήτου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ»

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ «ΤΑ ΚΛΑΣΜΑΤΑ» Νικόλαος Μπαλκίζας 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σκοπός του σχεδίου μαθήματος είναι να μάθουν όλοι οι μαθητές της τάξης τις έννοιες της ισοδυναμίας των κλασμάτων,

Διαβάστε περισσότερα

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000

2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ Ψηλές Ικανότητες 2% 20% 20% ΚύπροςΚύπρος 23.000 ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑ ΣΑΣ ΠΑΙΔΙΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΕ ΤΑ ΒΟΗΘΗΣΤΕ ΤΑ! ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΧΑΡΙΣΜΑΤΙΚΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Πρώτο Σημαντικό Βήμα Σωστή Διαχείριση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ

ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 2 ΗΣ ΤΗΛΕΔΙΑΣΚΕΨΗΣ ΟΔΥΣΣΕΑΣ 2008 Ερευνητικό Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης σε Δημοτικά Σχολεία της Ελλάδος 70 Ο Δημοτικό Σχολείο Αθήνας Δημοτικό Σχολείο Μαγούλας ( Νομού

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί

Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Διαφοροποιημένη διδασκαλία: Τι, Πώς, Γιατί Επιμέλεια: Μαρία Λαζαρίδου Σχολική Σύμβουλος 14 ης Περιφέρειας Π.Ε. Θεσσαλονίκης 3 Μαρτίου 2015-13 ο Δημ. Σχολείο Σταυρούπολης Ενεργός συμμετοχή Καλλιέργεια των

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου

Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους. Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Pos matome Griko: Το εκπαιδευτικό υλικό. Β Επίπεδο για ενηλίκους Μαριάννα Κατσογιάννου, Γλωσσολόγος, Καθηγήτρια, Παν/μιο Κύπρου Χαιρετίζοντας την σημερινή εκδήλωση εκ μέρους του Πανεπιστημίου Κύπρου, θα

Διαβάστε περισσότερα

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών

Οι περιοχές που διερευνήθηκαν συστηματικά από τα σχολεία ήσαν οι ακόλουθες: Σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών και μεταξύ μαθητών Ανάπτυξη µεθόδων και εργαλείων έρευνας Από τα σχολεία που συµµετείχαν στην ΑΕΕ: Οργάνωσε οµάδες εργασίας το 66% Αξιοποίησε σχετική βιβλιογραφία το 66% Συγκέντρωσε δεδοµένα από: τα αρχεία του σχολείου το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης

Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Η χρήση ενεργητικών τεχνικών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ΣΕΠ για την ενίσχυση της ενσυναίσθησης Κατσιούλα Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός, Σύμβουλος ΣΕΠ, ΚΕΣΥΠ Κιλκίς Σιάνου Χατζηκαμάρη Παναγιώτα, Εκπαιδευτικός,

Διαβάστε περισσότερα

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία

Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων. Επιμόρφωση εκπαιδευτών/τριών Επιμορφωτικών Κέντρων 28-03-2015 Λευκωσία Πρακτικές Εκπαίδευσης Ενηλίκων Σύνδεση με τα προηγούμενα: 1. Χαρακτηριστικά ενήλικων εκπαιδευομένων 2. Δεξιότητες επικοινωνίας ενηλίκων εκπαιδευομένων 3. Μεθοδολογία διδασκαλίας για ενήλικες εκπαιδευομένους

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΟ ΑΕΙΦΟΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Δρ Αραβέλλα Ζαχαρίου, Συντονίστρια ΠΕ/ΕΑΑ, ΠΙ aravella@cytanet.com.cy zachariou.a@cyearn.pi.ac.cy Ημερίδα: Πολιτικές

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας

Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Δ ι δ α κ τ ι κ έ ς ε ν ό τ η τ ε ς Τεχνικές διδασκαλίας Α Τίτλος Προγράμματος Εκπαίδευσης Ενηλίκων Βασικές έννοιες και αρχές των Φυσικών Επιστημών Β Ομάδα Στόχος στην οποία απευθύνεται Το πρόγραμμα απευθύνεται σε αποφοίτους Γενικών / Τεχνικών Λυκείων, ΤΕΕ που

Διαβάστε περισσότερα

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά*

Το αληθινό παραμύθι της βίας. Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Α. ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΓΡΑΠΤΟΥ ΛΟΓΟΥ Διαβάζουμε το κείμενο. Το αληθινό παραμύθι της βίας Από τον Ευγένιο Τριβιζά* Η εκφοβιστική και επιθετική συμπεριφορά παιδιών εναντίον συμμαθητών τους είναι ένα πολύμορφο και

Διαβάστε περισσότερα

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ

ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ. ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΝEΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚA ΠΡΟΓΡAΜΜΑΤΑ: ΕΜΦAΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙOΤΗΤΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ και στη ΔΙΑΒΙΟΥ ΑΥΤΟΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕΡΟΣ Α Οι προτεραιότητες στα Νέα Αναλυτικά Προγράμματα Λειτουργική Ανάλυση (copyright: Μαίρη

Διαβάστε περισσότερα

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται

1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται 1. Εισαγωγή 2. Διαπιστεύσεις: Πιστοποίηση Ε.ΚΕ.ΠΙΣ. Πιστοποίηση ΕΛΟΤ EN ISO 9001:2000 3. Σκοπός του Προγράμματος 4. Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο πρόγραμμα - Προαπαιτούμενα 5. Η Βεβαιωση

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου

Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου Εισαγωγή στην έννοια του Αλγορίθμου ΟΜΑΔΑ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Νίκος Μιχαηλίδης, Πληροφορικός ΠΕ19 ΣΧΟΛΕΙΟ 2 ο Πρότυπο Πειραματικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης Θεσσαλονίκη, 24 Φεβρουαρίου 2015 1. Συνοπτική περιγραφή της

Διαβάστε περισσότερα

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων.

2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. ΕΠΙΒΛΕΨΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΡΙΒΩΝ 2006-2007 Διαπολιτισμική ανάγνωση του εκπαιδευτικού υλικού για την διδασκαλία της λογοτεχνίας στο πρόγραμμα μουσουλμανοπαίδων. Η γλωσσική εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟ ΠΑΙΔΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Συγγραφέας: Γιάννης Σ. Παπαδάτος Διόρθωση: Χρύσα Φραγκιαδάκη Εικόνα εξωφύλλου: Ίρις Σαμαρτζή από

Διαβάστε περισσότερα

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας

Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Τμήμα Κλασικών Σπουδών και Φιλοσοφίας Γραφεία: Κτήριο Αποστολίδη, Καλλιπόλεως και Ερεσού 1 T.K. 20537, 1678 Λευκωσία, Τηλ.: + 357 22893850, Τηλομ.: + 357 22 894491 Παρουσίαση 26 Ιανουαρίου 2014 2. ΣΚΟΠΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας

Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Παράδειγμα σχεδιασμού και παρουσίασης μικροδιδασκαλίας Στο τρίτο άρθρο αυτής της σειράς, η οποία αποτελεί μια πρώτη, μικρή απάντηση στις ανάγκες των εκπαιδευτών του σεμιναρίου της 12 ης & 13 ης Ιουνίου

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους.

ρόλο στην προετοιμασία του θέματός μας αποτέλεσε το ιστόγραμμα που φτιάξαμε με τα παιδιά με πράγματα που ήθελαν να μάθουν για τους ζωγράφους. Προπρονήπια Α 2015 ΠΙΝΑΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ Το δίμηνο Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ασχοληθήκαμε με το θέμα «Πίνακες Ζωγραφικής». Αφορμή στάθηκε μια συζήτηση που κάναμε με τα παιδιά για το φθινόπωρο και τις αλλαγές του

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού»

Θέµατα: «Βιβλία Γλώσσας Α, Β, Γ ηµοτικού», «Μαθηµατικά Α, Β ηµοτικού» 1 ΠΑΙ ΑΓΩΓΙΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΤΜΗΜΑ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ Για την ενηµέρωση των υποψηφίων συγγραφέων εγχειριδίων Γλώσσας και Μαθηµατικών, κοινοποιούµε απάντηση σε σχετικό ερωτηµατολόγιο που µας είχαν υποβάλει

Διαβάστε περισσότερα