Δημιουργική Γραφή 1 στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: η διδακτική αξιοποίηση ενός ελληνικού λαϊκού παραμυθιού στο Δημοτικό Σχολείο

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δημιουργική Γραφή 1 στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: η διδακτική αξιοποίηση ενός ελληνικού λαϊκού παραμυθιού στο Δημοτικό Σχολείο"

Transcript

1 1 Δημιουργική Γραφή 1 στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: η διδακτική αξιοποίηση ενός ελληνικού λαϊκού παραμυθιού στο Δημοτικό Σχολείο Σουλιώτη Δανάη Δασκάλα, Υποψήφια Διδάκτωρ Παιδικής Λογοτεχνίας ΑΠΘ Περίληψη Το ελληνικό λαϊκό παραμύθι έχει ισχνή παρουσία στα σχολικά εγχειρίδια και στα ποικίλα παιδικά αναγνώσματα ως εκ τούτου επελέγη να παρουσιαστεί μια πρόταση διδασκαλίας δημιουργικής γραφής με πεδίο εφαρμογής ένα παραμύθι από το ελληνικό παραμυθολόγιο. Το παραμύθι που αξιοποιείται διδακτικά φέρει τον τίτλο «Ο κυρ- Σιμιγδαλένιος» και η διδασκαλία προορίζεται να καλύψει διακριτές ζώνες ενδιαφέροντος με ανάλογες συγγραφικές ασκήσεις. Βασικός σκοπός της διδασκαλίας είναι να αποκτήσουν οι μαθητές και ενεργητικό ρόλο στην πρόσληψη του παραμυθιού και της λογοτεχνίας εν γένει μέσα από συγγραφικές πρακτικές δημιουργικής γραφής, ενισχύοντας παράλληλα τη φιλολογική προσοικείωση του παραμυθιού ως λογοτεχνικού είδους. Εκκινώντας από θεωρητικά ζητήματα σχετικά με τη διδακτική της λογοτεχνίας, το παραμύθι και το δημιουργικό γράψιμο, η παρούσα εργασία εστιάζει στα δεδομένα που προκύπτουν από τη διεξαγωγή της εν λόγω διδασκαλίας, αξιολογώντας την εφαρμογή των συγγραφικών πρακτικών και τον παρεχόμενο στους μαθητές λογοτεχνικό γραμματισμό. 1. Εισαγωγή Η ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας στο χώρο του σχολείου αποτελούν πλέον σταθερά ζητούμενα και στο πλαίσιο της 1 Όπως αναφέρει ο Σουλιώτης (2012β: 1), «ο όρος είναι καταχρηστικός με την έννοια ότι η γραφή είναι δημιουργική έτσι ή αλλιώς είναι ωστόσο σαφής στο νόημά του και επιπλέον έχει καθιερωθεί ως επείσακτος (creative writing)». Ο ορισμός της δημιουργικής γραφής περικλείει τη διδασκαλία της λογοτεχνικής γραφής, ήγουν τη σπουδή πάνω σε ένα σώμα γνώσεων και τις εκπαιδευτικές πρακτικές και τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την κατάκτηση των συγγραφικών δεξιοτήτων (Καρακίτσιος 2012α: 1-2, Κωτόπουλος 2012α: 7).

2 2 διδασκαλίας της λογοτεχνίας 2 αναδεικνύονται δυνατότητες προώθησής τους μέσα από βιωματικές δραστηριότητες δημιουργικής γραφής. Συγκεκριμένα, η δημιουργική γραφή παρωθεί τους μαθητές στη συγγραφή και συνιστά έναν αποτελεσματικό τρόπο, ώστε να καταστεί η λογοτεχνία διδακτή μέσα από σύγχρονες βιωματικές μεθόδους μάθησης. Ο μαθητής δύναται να εισέλθει παιγνιωδώς στα άδυτα της συγγραφής του εκάστοτε λογοτεχνικού κειμένου αναλαμβάνοντας να το αναδομήσει και να το νοηματοδοτήσει εκ νέου. Άλλωστε η δημιουργική γραφή και η φιλαναγνωσία μπορούν «να αποτελέσουν τους δύο βασικούς πυλώνες της διδασκαλίας της λογοτεχνίας» (Καρακίτσιος 2011: 27), διότι προωθούν την ιδέα ότι η λογοτεχνία αρμόζει να διδάσκεται ως μια ενότητα μελέτης και συγγραφής λογοτεχνικών κειμένων. Πράγματι η σχολική σπουδή της λογοτεχνίας δυσχεραίνεται από σοβαρές αγκυλώσεις που εν μέρει οφείλονται στο ότι αλλοιώθηκε η πολλαπλότητα της λειτουργίας της από τον τρόπο που έγινε η προσαρμογή της στους σκοπούς της αγωγής (Φρυδάκη 1999: 167). Ενδεικτική είναι η παραγωγή γραπτού λόγου, έτσι όπως προωθείται στα σχολικά εγχειρίδια, δεδομένου ότι ρυθμίζεται από παρωχημένου στυλ ασκήσεις, ήγουν ερωτήσεις κατανόησης, χαρακτηρισμό ηρώων και σύνθεση περιλήψεων. Στο πνεύμα του ευρύτερου προβληματισμού και της προσπάθειας για εκσυγχρονισμό της παρεχόμενης λογοτεχνικής εκπαίδευσης, η πρόταση διδασκαλίας που παρουσιάζεται σε τούτη την ανακοίνωση προσεγγίζει ένα λαϊκό παραμύθι σύμφωνα με τη λογική της δημιουργικής γραφής: σε ένα ανανεωμένο περιβάλλον επικοινωνίας με κυρίαρχες τις βιωματικές μεθόδους μάθησης, το κείμενο γίνεται αφορμή παραγωγής λογοτεχνικού λόγου από τους μαθητές. 2. Περί διδακτικής της Δημιουργικής Γραφής Η αξιοποίηση της δημιουργικής γραφής στο σχολείο έχει τη δυναμική να σημάνει την αφετηρία αλλαγών στο μάθημα της Λογοτεχνίας (Καρακίτσιος 2 Μολονότι η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση θεωρείται η πλέον κατάλληλη βαθμίδα της εκπαίδευσης για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η θέση της λογοτεχνίας στο σχολείο είναι προβληματική διότι δεν έχει αυτόνομη υπόσταση ως γνωστικό αντικείμενο και εκκρεμεί ο απογαλακτισμός της από το μάθημα της Γλώσσας (Κατσίκη- Γκίβαλου 2008: 67, Παπαντωνάκης 2008, Σουλιώτη 2011: 308, Χατζησαββίδης 1992).

3 3 2012: 5). Καταρχάς η λογοτεχνική ανάγνωση ήτοι δημιουργικό διάβασμα 3 συνιστά σπουδαία αφετηρία και δύναται να αποτελέσει τον προθάλαμο της δημιουργικής γραφής. Σύμφωνα με τον Poslaniek, 4 ο οποίος σχηματοποίησε τα τυπικά μοντέλα του ενεργητικού αναγνώστη για παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας, η λογοτεχνική ανάγνωση συνιστά το καταληκτικό στάδιο της ανάγνωσης, κατά το οποίο το παιδί- αναγνώστης αναπτύσσει δεξιότητες για την κατανόηση του τρόπου σύνθεσης και κατασκευής ενός λογοτεχνικού κειμένου, πέρα από τους μηχανισμούς για τη νοηματική του επεξεργασία και πρόσληψη (Καρακίτσιος 2011: και 49-54). Εφαρμόζοντας τα προαναφερθέντα στην περίπτωση της διδασκαλίας ενός παραμυθιού, θα λέγαμε ότι, εκτός από την πραγματολογική εξέταση, η λογοτεχνική ανάγνωση κινείται προς την ανίχνευση του αφηγηματικού σκελετού (σκηνικό, χαρακτήρες, πλοκή) του παραμυθιού και προς την ενδοσκόπηση των μηχανισμών που ορίζουν τη δομή και τη λειτουργία του ως κειμενικού και λογοτεχνικού είδους. Στη συζήτηση για την παιδαγωγική χρήση της δημιουργικής γραφής, πρώτιστα αρμόζει να σημειωθεί ότι η εξοικείωση με τους μηχανισμούς συγγραφής ενός λογοτεχνικού κειμένου λειτουργεί ως ατραπός για ενδεχόμενη απόπειρα δημιουργικής υπονόμευσης και αναδημιουργίας του (Κωτόπουλος 2012β: 2). Επειδή τα λογοτεχνικά κείμενα μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρία και έναυσμα για την ανάπτυξη της λογοτεχνικής γραφής των μαθητών (Ζερβού 1999: 27, Κωτόπουλος 2011: 30), καθίσταται σημαντικό οι δραστηριότητες δημιουργικής γραφής να πραγματοποιούνται ύστερα από κάποιου είδους λογοτεχνική ανάγνωση, ούτως ώστε η λογοτεχνία να αντιμετωπίζεται ως πράξη επικοινωνίας (Κωτόπουλος 2011: 30). Επί παραδείγματι, η αφήγηση ενός παραμυθιού μέσα στην τάξη μπορεί να ακολουθείται από τη συγγραφή διασκευών του παραμυθιού από τους μαθητές ενδεχομένως σε συνδυασμό με ζωγραφική ως εικονογράφηση ενθαρρύνοντας έτσι την ανάπτυξη της δημιουργικότητας και των συγγραφικών τους 3 Ο Dawson αναφέρει τον όρο reading as a writer, που παραπέμπει στο δημιουργικό διάβασμα με την έννοια ότι ανιχνεύει τα μυστικά της κατασκευής ενός κειμένου (Συμεωνάκη 2013: 54) και κατά πάσα πιθανότητα αποτελεί ισοδύναμο του όρου λογοτεχνική ανάγνωση. 4 Ο Poslaniec παρομοιάζει τη διαδικασία μαθαίνω ποδήλατο με τη διαδικασία μαθαίνω στο παιδί την απόλαυση ή την ευχαρίστηση της ανάγνωσης (Καρακίτσιος 2012β).

4 4 δεξιοτήτων (Zipes 1995: 11-14). Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνομιλία των μαθητών με ένα λογοτεχνικό κείμενο δύναται να καταστεί πολυδιάστατη και δημιουργική όταν λαμβάνονται υπόψη και οι τρεις παράγοντες που ορίζουν την ανάγνωση: ο συγγραφέας, το κείμενο και ο αναγνώστης, πράγμα που σημαίνει ότι είναι προαπαιτούμενο για το διαμεσολαβητικό ρόλο του εκπαιδευτικού ένα γνωστικό υπόβαθρο των αντίστοιχων θεωριών της λογοτεχνίας (ιστορικοφιλολογική, κειμενοκεντρική, αναγνωστική κ.ά.), (βλ. Κατσίκη- Γκίβαλου 2012). Χρήσιμο θα ήταν να αναφερθούμε στις παραμέτρους της δημιουργικότητας, 5 όπως έχουν οριστεί στη διεθνή βιβλιογραφία. Σύμφωνα με το Cambridge Handbook of Creativity (2011), όπου συνοψίζονται τα κύρια ζητήματα που απασχολούν τη σχετική βιβλιογραφία, οι παράγοντες που επηρεάζουν την έκφραση της δημιουργικότητας είναι έξι αρχικά οι ερευνητές έκαμαν λόγο για τους τέσσερις πρώτους: 1) το άτομο- δημιουργό (person), 2) τη διαδικασία της δημιουργίας (process), 3) το προϊόν της δημιουργίας (product) και 4) τις κοινωνικές παραμέτρους και το περιβάλλον στο οποίο συμβαίνει η δημιουργία (place). Νεότεροι μελετητές εισηγήθηκαν την προσθήκη δύο επιπλέον παραγόντων: 5) της πειθούς του δημιουργού (persuasion) και 6) της δυνατότητας/ της εγγενούς δημιουργικότητας (potential) που διαθέτει. Κατά τη διδακτική εφαρμογή που πραγματοποιήσαμε με τη μέθοδο της δημιουργικής γραφής διαπιστώθηκε ότι οι προαναφερθείσες αρχές εφαρμόζονται για την ακρίβεια, οι τέσσερις πρώτες, οι οποίες μάλιστα θεωρούνται οι πιο αντιπροσωπευτικές ως προς τον τρόπο που αναπτύσσεται η δημιουργικότητα στο σχολείο, συλλειτούργησαν και έδωσαν το στίγμα της δημιουργικής γραφής: οι μαθητές ως δημιουργοί, η διαδικασία ως όχημα για να παραχθούν νέες γραφές, τα γραπτά των παιδιών ως προϊόντα και το σχολείο ως χώρος όπου συμβαίνει η δημιουργία. Ζητήματα σχετικά με τη δημιουργικότητα και τις δραστηριότητες δημιουργικής γραφής που μπορούν να εφαρμοστούν στο σχολείο πραγματεύεται η Amabile (1996: 203) στο βιβλίο της Creativity in 5 Για εκτενή αναφορά στη δημιουργικότητα και τη σχέση της με την εκπαίδευση βλ. Συμεωνάκη 2013:

5 5 Context, όπου μεταξύ άλλων τονίζει τη σπουδαιότητα που ενέχει για τα μικρά παιδιά ο παράγοντας place, υπό την έννοια ότι το σχολείο αποτελεί τον καταλληλότερο χώρο για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας. Με την πεποίθηση ότι μπορούμε να καταστήσουμε το σχολείο ιδανικό χώρο για την ανάπτυξη της δημιουργικότητας των παιδιών, η παρούσα ανακοίνωση εστιάζει στα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από την εισαγωγή της δημιουργικής γραφής, ως βιωματικής μεθόδου μάθησης, στο σχολικό πλαίσιο της διδακτικής της λογοτεχνίας. Δεδομένου ότι συζητούμε για λογοτεχνία, απορρίπτονται οι γνωσιοκεντρικές μέθοδοι διδασκαλίας και αξιολόγησης προέχει η έγερση της δημιουργικότητας του μαθητή και η ανάδυση της λογοτεχνικής γραφής του. Να σημειωθεί ότι οι δραστηριότητες δημιουργικής γραφής διαπνέονται από ομαδικό πνεύμα, όσο κι αν η συγγραφή είναι ατομική δημιουργία, διότι γίνεται διαρκής ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων μεταξύ των μαθητών, από το ξεκίνημα έως και τη φάση της ανακοίνωσης και του σχολιασμού των κειμένων τους στην τάξη (Μανδηλαράς 2010: ). Σημαντικούς παράγοντες επιτυχίας συνιστούν η κατάλληλη καθοδήγηση εκ μέρους του εκπαιδευτικού και η δόμηση της διδασκαλίας πάνω στο τρίπτυχο ανάγνωση κριτική επεξεργασία εξάσκηση. Η καθοδήγηση από το διδάσκοντα κρίνεται αναγκαία προκειμένου να δίνονται στους μαθητές ερεθίσματα προς μια συγκεκριμένη λογοτεχνική γραφή, ώστε μετά το πέρας των δραστηριοτήτων να έχουν προσοικειωθεί ένα λογοτεχνικό είδος λ.χ. το παραμύθι ή το ποίημα ή μια συγγραφική τεχνική λ.χ. την ομοιοκαταληξία και να νιώθουν ικανοί να συνθέσουν κείμενα εφαρμόζοντας τους κανόνες που αφομοίωσαν (Σουλιώτης 2012: 14). 3. Τα δεδομένα της διδασκαλίας Η διδασκαλία πραγματοποιήθηκε στη Στ ταξη ενος Δημοτικου Σχολείου της Θεσσαλονίκης, διήρκησε οκτώ διδακτικές ώρες κατανεμημένες σε τέσσερα δίωρα και στηρίχθηκε σε ένα ελληνικό λαϊκό παραμύθι, που φέρει τον τίτλο Ο κυρ- Σιμιγδαλένιος, όπως αυτό παρουσιάζεται στη συλλογή του Μέγα Ελληνικά Παραμύθια Α (1990). Η υπόθεση του παραμυθιού περιληπτικά έχει ως εξής:

6 6 Μια βασιλοπούλα αρνείται να παντρευτεί κάποιον από τους μνηστήρες που της φέρνει ο πατέρας της και αποφασίζει να φτιάξει τον άντρα των ονείρων της αναμειγνύοντας τρία υλικά: αμύγδαλα, ζάχαρη και σιμιγδάλι. Προσεύχεται επί σαράντα μερόνυχτα ώσπου η ζύμη παίρνει ζωή και γίνεται άνθρωπος: ένας πανέμορφος νεαρός, ο κυρ- Σιμιγδαλένιος. Την ευτυχία του ζευγαριού φθονεί μια κακιά βασίλισσα, η οποία κλέβει και παίρνει στο παλάτι της τον κυρ- Σιμιγδάλη. Ακολουθεί μια μακρά αναζήτηση του Σιμιγδαλένιου από τη βασιλοπούλα που τον έφτιαξε: περπατά ως την άκρη του κόσμου λιώνοντας τρία ζευγάρια σιδερένια παπούτσια, συναντά τα ουράνια σώματα και τις μάνες τους και με τη δική τους βοήθεια οδηγείται στο παλάτι της μοχθηρής βασίλισσας μεταμορφωμένη σε ζητιάνα. Ύστερα από πολλές δοκιμασίες, η καλή βασιλοπούλα κατορθώνει να πάρει πίσω τον Σιμιγδαλένιο και πλέον διάγουν ευτυχείς. Η απογοητευμένη βασίλισσα αποπειράται να φτιάξει κι αυτή έναν άντρα χρησιμοποιώντας τα ίδια υλικά ωστόσο δεν τα καταφέρνει, διότι αντί για μετάνοιες ξεστομίζει βλαστήμιες. Οι βασικοί λόγοι που οδήγησαν στο να προκριθεί το (συγκεκριμένο) παραμύθι ως κατάλληλο ερέθισμα για την ανάπτυξη πεζού και ποιητικού λόγου εκ μέρους των μαθητών συνοψίζονται σε τρία σημεία: 1) Το ελληνικό λαϊκό παραμύθι έχει ισχνή παρουσία στα παιδικά αναγνώσματα, προπαντός στα σχολικά εγχειρίδια. Κατά συνέπεια, το ελκυστικό παραμύθι του Κυρ- Σιμιγδαλένιου ας ιδωθεί ως μια ευκαιρία γνωριμίας των μαθητών με τον παραμυθιακό πλούτο της ελληνικής παράδοσης. 2) Οι λογοτεχνικοί ήρωες του συγκεκριμένου παραμυθιού παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και η υπόθεση αντανακλά μια «μοντέρνα» φεμινιστική προοπτική. Παρότι η υπόθεση ενδύεται ένα κοινότοπο θεματολογικό πλαίσιο, σύμφωνα με το οποίο ένας βασιλιάς αποφασίζει να παντρέψει τη θυγατέρα του, η πλοκή της ιστορίας εκπλήσσει, καθώς παρατηρείται «αντιστροφή των δεδομένων που ισχύουν εν γένει μέσα στο παραμύθι για τα δύο φύλα» (Κανατσούλη 1994: 30). Εγείρονται ερωτήματα με έμφυλες διαστάσεις, καθώς από τη μια μεριά οι δύο δυναμικές ηρωίδες αναλαμβάνουν όλη τη δράση, ενώ από την άλλη ο αντιήρωας Σιμιγδαλένιος

7 7 λειτουργεί ως παθητικός δέκτης και του αποδίδονται χαρακτηριστικά που μακράν απέχουν από το ανδρικό πρότυπο στα παραμύθια. 3) Η διδασκαλία των ελληνικών λαϊκών παραμυθιών με τη μέθοδο της δημιουργικής γραφής έχει τη δυνατότητα να μεγαλουργήσει. Δημιουργούνται συνθήκες κατά τις οποίες τα παιδιά που γι αυτά τέτοιου είδους παραμύθια συχνά αποτελούν μουσειακό είδος αίφνης γίνονται κοινωνοί του παραμυθιού, καθώς το βλέπουν να ζωντανεύει και να τους καλεί να το πλάσουν από την αρχή. Η συγκρότηση της διδασκαλίας και ο σχεδιασμός των δραστηριοτήτων βασίστηκαν στο εγχειρίδιο Δημιουργική Γραφή. Οδηγίες πλεύσεως (2012), του οποίου η συγγραφή ανατέθηκε από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου στον Μίμη Σουλιώτη και συνδυάστηκε με την ανανέωση των Αναλυτικών Προγραμμάτων. Η διδακτική εφαρμογή ξεκίνησε με ένα προπαρασκευαστικό μάθημα, κατά το οποίο έγιναν αναγνώσεις 6 και πραγματολογική εξέταση του παραμυθιού. 7 Μέσα από διάλογο οι μαθητές συνόψισαν τα βασικά χαρακτηριστικά του ελληνικού λαϊκού παραμυθιού και προβληματίστηκαν πάνω στους αφηγηματικούς τρόπους, τις δομές και τις τεχνικές του. Κοντολογίς, το προπαρασκευαστικό μάθημα πλαισίωσε τη λογοτεχνική ανάγνωση αλλιώς: δημιουργικό διάβασμα του παραμυθιού με τους όρους που την ορίσαμε πιο πάνω (σελ. 2-4) και προλείανε το έδαφος για τις δραστηριότητες δημιουργικής γραφής. Πριν από την έναρξη των δραστηριοτήτων συζητήθηκαν ορισμένες λογοτεχνικές συμβάσεις: 8 1) ειδολογικές: τα γνωρίσματα που διακρίνουν το λαϊκό παραμύθι και το ποίημα ως λογοτεχνικά είδη, 2) μορφολογικές: α) τα μορφικά χαρακτηριστικά του παραμυθιού και του ποιήματος, β) τα είδη της ομοιοκαταληξίας και 3) συγγραφικές: οι φράσεις έναρξης και λήξης στο 6 Η φωναχτή ανάγνωση και η κριτική ακρόαση απαγγελιών εντάσσονται στις δραστηριότητες λογοτεχνικού γραμματισμού, που λειτουργούν ως παραπλήρωμα της δημιουργικής γραφής (Σουλιώτης 2012α: 14). 7 Η Κατσίκη- Γκίβαλου (2012) αναφέρει ότι πριν από την ανάγνωση ενός κειμένου ο εκπαιδευτικός βάσει του διαμεσολαβητικού του ρόλου χρειάζεται να προετοιμάζει τους μαθητές πολυεπίπεδα (αισθητικά, πολιτισμικά, κοινωνικά), προκειμένου να συνδιαλεχθούν και με κείμενα που θα τους κάνουν κοινωνούς άγνωστων ως εκείνη τη στιγμή γι αυτούς κοινωνικών, ιστορικών και πολιτισμικών θεμάτων. 8 Οι περιορισμοί στη φόρμα ενός κειμένου μπορούν να λειτουργήσουν για τους μαθητές ως «συγγραφικά καύσιμα», δηλ. ως αποδοτικά εργαλεία συγγραφής (Νικολαΐδου 2012: 7).

8 8 παραμύθι ως φραστικές συνάψεις που πρέπει να διατηρούνται. Μεταβαίνοντας στην πράξη οι μαθητές ασκήθηκαν σε συγγραφικές πρακτικές: άλλαξαν το βασικό υλικό κατασκευής του ήρωα Σιμιγδαλένιου, έδωσαν διαφορετικό φινάλε στο παραμύθι, το μετέγραψαν πειραματιζόμενοι με την οπτική γωνία στην αφήγηση και τέλος, παρήγαγαν ποιητικό λόγο με έναυσμα το παραμύθι. 4. Παρουσίαση της διδασκαλίας Βασικός σκοπός της διδασκαλίας ήταν να αποκτήσουν οι μαθητές και ενεργητικό ρόλο στην πρόσληψη του παραμυθιού και της λογοτεχνίας εν γένει μέσα από συγγραφικές πρακτικές δημιουργικής γραφής, ενισχύοντας παράλληλα τη φιλολογική προσοικείωση του παραμυθιού ως λογοτεχνικού είδους. 4.1 Στοχοθεσία Οι επιμέρους στόχοι που τέθηκαν κατά το σχεδιασμό των δραστηριοτήτων διαμορφώνονται ως εξής: Οι μαθητές να αναπτύξουν τη δημιουργικότητα και την αφηγηματική τους ικανότητα. Να τους μεταδοθεί ο πρωτεύων ρόλος της έκφρασης, της γραφής και του λόγου. 9 Να αναδειχθεί ο ρόλος των μαθητών ως αναγνωστών. Να αποκτήσουν ορθή γνώση ορισμένων συγγραφικών στρατηγικών. Να πειραματιστούν με τις συμβάσεις του παραμυθιού. Να κατανοήσουν την έννοια της οπτικής γωνίας από την οποία ομιλεί ο αφηγητής. Να είναι εις θέση να κάμουν παραγωγή ενός λογοτεχνικού είδους (ποίημα) από κάποιο άλλο (παραμύθι). Να ασκηθούν στη συγγραφική τεχνική της ομοιοκαταληξίας. Να ενεργοποιήσουν τη φαντασία και την κουλτούρα τους μέσω της συγγραφής και να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. 9 Η δημιουργική γραφή, που αποτελεί μια σύγχρονη εκπαιδευτική μέθοδο, εστιάζει στον πρωτεύοντα ρόλο της έκφρασης, της γραφής και του λόγου (Κωτόπουλος 2012β: 2).

9 9 Η διδασκαλία να προωθήσει τη διαμόρφωση περισσότερων και επαρκέστερων αναγνωστών της λογοτεχνίας. 4.2 Δραστηριότητες Oι συγγραφικές ασκήσεις που πραγματοποιήθηκαν παρουσιάζονται ακολούθως υπό μορφή δειγματοληψίας αυτό σημαίνει ότι χάριν συντομίας επιλέχθηκαν ορισμένα αρκούντως αντιπροσωπευτικά δείγματα 10 της γραφής των παιδιών. 1) Στην πρώτη δραστηριότητα, που λειτούργησε ως ζέσταμα, 11 τα παιδιά κλήθηκαν να αλλάξουν το ιδιαίτερο γνώρισμα του Σιμιγδαλένιου: το ότι είναι φτιαγμένος από σιμιγδάλι. Αντικαθιστώντας το υλικό αυτό με άλλα της αρεσκείας τους, αβίαστα έπλασαν αντίστοιχα ονόματα. Στον πίνακα που ακολουθεί καταγράφονται ορισμένα από τα ονόματα που συνέθεσαν τα παιδιά: ΥΛΙΚΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ πράσο ζάχαρη ξύλο και μόλυβδος μπάμιες σοκολάτα ρίγανη τετράγωνα, κύκλοι και ρόμβοι ΟΝΟΜΑ Πρασίδας Ζαχαρούλης/ Ζαχαρίας Ξύλυβδος Μπάμιας Σοκολατένιος Ριγανούλης Σχηματένιος 2) Οι μαθητές ασκήθηκαν στη συγγραφή ενός εναλλακτικού φινάλε για το παραμύθι. Αναγνωρίζοντας το ευχάριστο και δίκαιο τέλος ως γνώρισμα των λαϊκών παραμυθιών, οι μαθητές κλήθηκαν να συγγράψουν μια διαφορετική 10 Τα χειρόγραφα κείμενα των μαθητών προβλήθηκαν κατά την παρουσίαση (PowerPoint) της ανακοίνωσης στο συνέδριο Δημιουργικής Γραφής. 11 Το ζέσταμα (προθέρμανση), εκτός από το ότι φέρνει στο προσκήνιο τον λόγο και το ενδιαφέρον για τις λέξεις και τις φράσεις, αποσκοπεί στο να δώσει την αίσθηση ότι μπορούμε να φτιάξουμε λίγη πραγματικότητα, όπως εμείς τη βλέπουμε και τη θέλουμε, και να την ενθυλακώσουμε στον (γραπτό μας) λόγο (Σουλιώτης 2012α: 20).

10 10 έκβαση, είτε ακολουθώντας τη νόρμα, είτε όχι. Στο κάτωθι γράφημα, το οποίο αναπαριστά σε ποσοστιαία βάση τις συγγραφικές επιλογές των μαθητών ως προς την έκβαση του παραμυθιού, παρατηρεί κανείς ότι η πλειοψηφία (65%) συνέγραψε ατυχές φινάλε, πράγμα που σημαίνει ότι προτιμήθηκε η μη τήρηση της παραμυθιακής νόρμας να δικαιώνονται στο τέλος οι καλοί και να τιμωρούνται οι κακοί. 65% 35% Αίσιο φινάλε Ατυχές φινάλε Η άσκηση λειτούργησε ως παιχνίδι ανατροπής στο έδαφος της προαναφερθείσας σύμβασης των λαϊκών παραμυθιών. Παρατίθεται ενδεικτικά ένα φινάλε: Στο πρόσωπο της βασίλισσας εμφανίστηκε ένα ειρωνικό γελάκι που τα έλεγε όλα. Μα κανείς δεν περίμενε πως η τιμωρία της βασιλοπούλας θα ήταν ο θάνατος και του κυρ- Σιμιγδαλένιου η φυλακή. Έτσι η βασιλοπούλα δέχτηκε μοιραία μαχαιριά και πέθανε και ο κυρ Σιμιγδαλένιος φυλακίστηκε στο χαμηλότερο μπουντρούμι του κάστρου, το οποίο επισκεπτόταν κάθε μέρα η βασίλισσα και έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα. 3) Τα παιδιά έκαναν μεταγραφή του παραμυθιού υπό διαφορετική οπτική γωνία και με αλλαγή εστίασης. Συγκεκριμένα, αφού επέλεξαν ως αφηγητή κάποιον από τους τρεις βασικούς χαρακτήρες του παραμυθιού, έγραψαν το παραμύθι με τη δική του φωνή και σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση ως εκ τούτου η εστίαση από εξωτερική/μηδενική μεταβλήθηκε σε εσωτερική και ο αφηγητής από ετεροδιηγητικός σε ομοδιηγητικό. Κατόπιν παρότρυνσης οι μαθητές ακολούθησαν ορισμένη διαδικασία: συζήτηση και προσχέδιο του κειμένου πριν

11 11 τη συγγραφή συγγραφή παρουσίαση μετασυγγραφική κουβέντα και βελτιωτικές προτάσεις. Ενδεικτικά και χάριν συντομίας παρατίθενται η έναρξη και το φινάλε ενός παραμυθιού, που γράφτηκε υπό την οπτική της βασίλισσας που έκλεψε τον Σιμιγδαλένιο: Μια φορά κι έναν καιρό μια βασιλοπούλα έφτιαξε τον πιο όμορφο άντρα του κόσμου. Έφτασε αυτή η φήμη στα αυτιά μου και σκέφτηκα: «γιατί να τον έχει αυτή και να μην τον έχω εγώ;». Η ζήλεια μ έτρωγε. Γι αυτό έστειλα μερικούς ναύτες να πάρουν τον πιο όμορφο. Μάλλον η ομορφιά του ξεχώριζε και τον κατάλαβαν αμέσως. Αφού μου τον έφεραν στο βασίλειο, χαρές και γλέντια τον περίμεναν. Γλεντούσαμε πολύ καλά μέχρι που ήρθε μια ζητιάνα και ζήτησε να μείνει με τις χήνες. Κι εγώ, με την καλή μου την καρδιά, τη δέχτηκα. [ ] Την επόμενη μέρα έρχονται οι δούλες και μου λένε ότι ο κυρ- Σιμιγδαλένιος χάθηκε. Καταλαβαίνω αμέσως ότι η ζητιάνα τον έκλεψε. Τότε ο πόνος κατακλύζει το κορμί μου. Σκέφτομαι λοιπόν να φτιάξω έναν δικό μου άντρα, των ονείρων μου. Βάζω σε ένα καζάνι τα απαραίτητα υλικά (ζάχαρη, αμύγδαλα, σιμιγδάλι) και αρχίζω να τα ανακατεύω και γίνονται ζυμάρι. Σαράντα μέρες και σαράντα νύχτες έκανα βλαστήμιες, αλλά αυτός αντί να ζωντανέψει, μούχλιασε. Τότε ένιωσα τρομερά άχρηστη και αναρωτιόμουν γιατί μούχλιασε. Κι έζησα εγώ καλά κι αυτοί καλύτερα. 4) Οι μαθητές συνέγραψαν ποιήματα ασκούμενοι στην τεχνική της ομοιοκαταληξίας. Πηγή έμπνευσης αποτέλεσε το παραμύθι του Σιμιγδαλένιου. Δόθηκε στους μαθητές μία λίστα λέξεων ζαχαροπλαστικής, από όπου μπορούσαν, πριν προβούν στη στιχοποιία, να ανακαλύψουν λέξεις ομοιοκατάληκτες με κάποιες από τη λίστα, ώστε να φτιάξουν πρώτα ομοιοτέλευτα ζεύγη λέξεων κι έπειτα στίχους ριμαρισμένους. Ακολουθούν δύο αντιπροσωπευτικά ποιήματα των παιδιών, στα οποία χρησιμοποιείται η ζευγαρωτή και η πλεχτή ομοιοκαταληξία: Ο κυρ- Σιμιγδάλης Ο Σιμιγδαλένιος

12 12 Ο Σιμιγδάλης ήτανε χαλβάς και δεν του άρεσε ο μπακλαβάς. Η βασίλισσα ήταν σαν ζαχαρωτό και γι αυτό τον ήθελε καμαρωτό. Μια ζηλιάρα βασίλισσα θέλησε να ζαχαρώσει τον κυρ-σιμιγδάλη. Αλλά μια ζητιάνα συνάντησε και της τα κανε όλα χάλι. Του φεγγαριού του άρεσε η πανακότα σερβιρισμένη με άχνη και μπισκότα. Του ήλιου του άρεσαν οι λουκουμάδες και να ακούει μαντινάδες. Τα αστέρια έριξαν την άχνη και στη γη έπεσε πάχνη. Φεγγάρι, ήλιος και αστέρια βοήθησαν τη βασιλοπούλα. να ψάξει σ όλα τα παρτέρια να βρει μια αγαπούλα. Και μερικά δίστιχα: Κανελώνει με χαρά του Σιμιγδάλη η μαμά. Έφαγα μερέντα κι έχω μεγάλη ρέντα. Του πρόσφερε γλάσο κι αυτός έκανε πάσο. Βάζω καραμέλα απ τη Βενεζουέλα. Του βαλαν και τρούφα μα ήταν μούφα. Κείνη τη στιγμή η βασιλοπούλα έκανε χούλα- χούλα. Θέλω κουβερτούρα που να χει μέσα λίγα μούρα. Έβαλε η βασιλοπούλα καραμέλα κι έκανε άντρα σκέτη τρέλα. Η κακιά βασίλισσα πήρε τυχερό μπισκότο και βρήκε το χαμένο λόττο. Του Σιμιγδάλη η μαμά έφτιαξε τεράστιο λουκουμά. 5. Αξιολόγηση της διδασκαλίας Παρατηρήσεις Οι μαθητές βίωσαν την πορεία κατασκευής ενός λογοτεχνικού κειμένου, από τους μηχανισμούς συγγραφής που το διέπουν έως τις πολλαπλές/επάλληλες βελτιωτικές γραφές του. Μια γενική διαπίστωση είναι ότι το παραμύθι ως διδακτικό ερέθισμα και η αξιοποίησή του μέσα από ένα δίκτυο στρατηγικών δημιουργικής γραφής παρότρυναν τους μαθητές να αναπτύξουν δημιουργικές

13 13 δεξιότητες στο γραπτό λόγο τους. Κοντολογίς, το παραμύθι λειτούργησε ως πηγή δημιουργικής έμπνευσης για τους μαθητές. Η ουσιαστική εμπλοκή στις παιγνιώδεις δραστηριότητες δημιουργικής γραφής σήμανε αυτό που θα χαρακτηρίζαμε ως επιτυχία της διδασκαλίας: οι μικροί ασκούμενοι συγγραφείς προέβησαν στην αναδιάταξη του αφηγηματικού υλικού του παραμυθιού και κατέθεσαν αξιόλογα προϊόντα πεζού και ποιητικού λόγου. Σε γενικές γραμμές οι συγγραφικές πρακτικές εφαρμόστηκαν αρκετά ικανοποιητικά και ενισχύθηκε κατά το δυνατό ο λογοτεχνικός γραμματισμός των μαθητών κινητοποιώντας τους σε περισσότερο κριτικές αναγνώσεις. Η αποτίμηση της διδακτικής εφαρμογής ως προς τα καίρια σημεία της παρατίθεται ακολούθως. 5.1 Ονοματοποιία Η εναρκτήρια δραστηριότητα ονοματοποιίας παρουσιάζει γλωσσικό ενδιαφέρον, καθώς μαρτυρεί τη γλωσσοπλαστική ευεξία των μαθητών. Λειτούργησε ως προθέρμανση για τους μαθητές, με την έννοια ότι τους προετοίμασε γλωσσικά και ψυχολογικά για τις συγγραφικές ασκήσεις φέρνοντας στο προσκήνιο το ξεχωριστό όνομα του κεντρικού ήρωα του παραμυθιού, του Σιμιγδαλένιου. Σύμφωνα με τον Randaccio, το «όνομαετικέτα» είναι βαρύνουσας σημασίας από την αρχή μιας αφήγησης και ενίοτε προσδιορίζει περισσότερο από οτιδήποτε άλλο έναν αφηγηματικό χαρακτήρα (Γαβριηλίδου 2008: 145). Ο βασικός λόγος που τo όνομα ενός ήρωα ενέχει ισχυρό ειδικό βάρος αντιστοιχεί στο ότι είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με συμπεριφορές και ποιότητες που τον διακρίνουν (Παπαντωνάκης & Κωτόπουλος 2011: 105). Στην περίπτωση του περιγραφικού ονόματος του Σιμιγδαλένιου, μαρτυρείται το κύριο υλικό κατασκευής του ήρωα και διηθούνται νοήματα σε συμβολικό επίπεδο, καθώς ένα όνομα που παραπέμπει σε ζαχαροπλαστική προσιδιάζει σε αυτόν τον υπέρμετρα ευειδή νέο, ο οποίος γίνεται μήλον της Έριδος μεταξύ των δύο γυναικών που καθορίζουν την τύχη του. Προβαίνοντας στην τροποποίηση του ονόματος του Σιμιγδαλένιου, οι μαθητές συνειδητοποίησαν ότι μαζί με το όνομα αλλοιώνεται και ο κορμός της ιστορίας, αφού κάθε νέο όνομα χρειαζόταν

14 14 να στηθεί μέσα από μια ανανεωμένη πλοκή. Ενδεχόμενη συνέχιση των ασκήσεων δημιουργικής γραφής θα μπορούσε να περικλείει τη διασκευή του παραμυθιού από τους μαθητές επί τη βάσει του νέου ονόματος, το οποίο θα προσέδιδε νέες ποιότητες στον ήρωα. 5.2 Πεζά κείμενα των μαθητών Οι μαθητές κλήθηκαν να αποδώσουν ένα εναλλακτικό φινάλε για το παραμύθι και, πειραματιζόμενοι με τη σύμβαση του αίσιου και δίκαιου τέλους που χαρακτηρίζει το λαϊκό παραμύθι, στην πλειονότητά τους συνέγραψαν δυσάρεστο τέλος. Εντούτοις κατανόησαν ότι η αίσια έκβαση αποτελεί τη νόρμα για το λογοτεχνικό αυτό είδος εξάλλου και η άρση της νόρμας προϋποθέτει τη γνώση της ως μίας εκ των συμβάσεων που ισχύουν εν γένει στο λαϊκό παραμύθι. Επιπλέον εμπέδωσαν ως ίδιον του λαϊκού παραμυθιού τις εναρκτήριες και κατακλείδες φραστικές συνάψεις, οι οποίες συνιστούν ένα εκ των ων ουκ άνευ γνώρισμα του. Η μετατροπή της τριτοπρόσωπης σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση αποτέλεσε άλλη μια συγγραφική εμπειρία για τους μαθητές. Κατανόησαν ότι οι σκέψεις και τα συναισθήματα του υποκειμένου που αφηγείται παρεισφρέουν και εγγράφονται στην αφήγηση εμποτίζοντας τη διατύπωση των γεγονότων. Αντιλήφθηκαν επίσης ότι το εύρος των πληροφοριών που μεταδίδονται στον αναγνώστη καθορίζεται από την οπτική γωνία του αφηγητή αυτό σημαίνει ότι τα γεγονότα στα οποία δεν έχει συμμετοχή ο αφηγητής αρμόζει να διατυπώνονται ως πληροφορίες που γνωρίζει από τρίτους λ.χ. «έφτασε αυτή η φήμη στα αυτιά μου» (βλ. σελ. 11). Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση με τη φωνή κάποιου χαρακτήρα του παραμυθιού ενθάρρυνε τους μαθητές να εκφραστούν αυθόρμητα και προσέλαβε εξομολογητικό τόνο, απαλλάσσοντάς τους από το άγχος ότι εκθέτουν εαυτούς. Αξιοπρόσεκτο είναι ότι ο προσωπικός τόνος ενίοτε εισχωρεί στην έναρξη και την κατακλείδα του παραμυθιού λ.χ. «κι έζησα εγώ καλά κι αυτοί καλύτερα» (βλ. σελ. 11). 5.3 Στιχουργήματα των μαθητών

15 15 Τα παιδιά συνέθεσαν ποιήματα με δύο ή τρεις στροφές, καθώς και κάμποσα στιχουργήματα σε ολιγόστιχη ποιητική φόρμα κυρίως δίστιχα. Έκαμαν στίχους με απλή ρίμα εντοπιζόμενη σε μία συλλαβή και με πλούσια ρίμα που επεκτείνεται σε περισσότερες συλλαβές. Τα είδη που επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν είναι δύο: ζευγαρωτή και πλεχτή ομοιοκαταληξία. Παρατηρούμε ορισμένες δύσκολες από τεχνικής απόψεως ρίμες όπως είναι η ομοιοκαταληξία ηχώ λ.χ. «μερέντα ρέντα», ρίμες που περικλείουν και την προπαραλήγουσα λ.χ. «ζαχαρωτό καμαρωτό» και κάποιες υψηλής ποιητικής αξίας π.χ. «άχνη πάχνη». Ωστόσο, οι περισσότερες ρίμες που έφτιαξαν οι μαθητές ανήκουν στην πιο απλή και λιγότερο τεχνική μορφή, με την έννοια ότι αποτελούνται από λέξεις που υπάγονται στο ίδιο μέρος του λόγου, φέρ ειπείν δύο ουσιαστικά ή δύο ρήματα: «χαρά μαμά», «θέλησε συνάντησε». Σε γενικές γραμμές τα παιδιά έδωσαν περισσότερη βαρύτητα στο σημαίνον, στη μορφή δηλαδή των ομοιοκαταληκτούντων λέξεων, παρά στο σημαινόμενο, τουτέστιν στο νόημα που προκύπτει από τη συναρμογή των λέξεων σε στίχους. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι το γεγονός ότι το ενδιαφέρον τους ωθήθηκε και στην ηχητική πρόσληψη των στίχων, κατ επέκτασιν και στη ρυθμική τους ανάγνωση. Ομολογουμένως η τεχνική της ομοιοκαταληξίας χρησίμευσε ως έξοχο εργαλείο στα χέρια των παιδιών, διότι τα βοήθησε να εκφραστούν εντός ενός μορφολογικού πλαισίου προπαντός τα δίστιχα ευκόλυναν ιδιαίτερα την εξάσκηση και την εμπέδωση της εν λόγω τεχνικής. Παρόλο που η ομοιοκαταληξία εφαρμόζεται σπάνια στη σύγχρονη ποίηση και αποτελεί γνώρισμα της παλαιότερης νεοελληνικής ποίησης (Σουλιώτης 2012α: 85), η εξοικείωση των μαθητών με τον σχηματισμό της ρίμας μπορεί να αποβεί αρκετά εποικοδομητική. Αφενός η προσπάθεια για ανεύρεση ομοιοτέλευτων ζευγών λέξεων χτίζει μια βήμα- βήμα διαδικασία συγγραφής, που λειτουργεί πολύ βοηθητικά για τους αρχάριους αφετέρου οι μαθητές εφοδιάζονται με ορισμένες τεχνικές γνώσεις, οι οποίες είναι χρήσιμες για την προσέγγιση του έργου των ποιητών του λεγόμενου λογοτεχνικού κανόνα. 5.4 Αξιολόγηση των μαθητών

16 16 Βασικό κριτήριο για την αξιολόγηση των μαθητών αποτέλεσε η άρθρωση/παραγωγή προσωπικού λόγου. Με γνώμονα δηλαδή τα έργα που παρήγαγαν, τα παιδιά αξιολογήθηκαν δια βοής και με φράσεις όπως «προτιμότερο», «λιγότερο βαρετο», «ξαναγραψ το». Ο ρόλος της εκπαιδευτικού επικεντρώθηκε στην παροχή συμβουλών για την υπέρβαση των δυσκολιών, δεδομένου ότι η ενθάρρυνση των μαθητών θεωρείται περισσότερο ωφέλιμη από την επισήμανση των λαθών τους (Σουλιώτης 2012α: 15). Άλλωστε σπουδαίο προτέρημα της μεθόδου της δημιουργικής γραφής αποτελεί η απόρριψη του δίπολου «σωστό- λάθος» και η αποδοχή και ανάδειξη διαμέσου της συγγραφής διαφορετικών τρόπων έκφρασης, έτσι ώστε να μην κατευθύνεται η φαντασία και να αξιοποιούνται στο έπακρο οι δημιουργικές ικανότητες των μαθητών (Μανδηλαράς 2010: ). Στα όρια τούτης της ανακοίνωσης επιχειρήθηκε η προσκόμιση ενδείξεων για το ότι ένα παραμύθι μπορεί να υφανθεί ξανά από τους μαθητές μέσα από τη λογοτεχνική γραφή τους. Εν κατακλείδι, θα λέγαμε ότι η χρήση βιωματικών μεθόδων στη διδασκαλία της λογοτεχνίας είναι ικανή να προκαλέσει την έξαψη του ενδιαφέροντος των παιδιών, καθώς τα κείμενα παύουν να φαντάζουν άκαμπτα και μακρινά και οι αναγνώστες τους εισχωρούν σε τέτοιο βάθος, που τα διαλύουν εξ ων συνετέθησαν, μα γνωρίζουν και πώς να τα ξαναφτιάξουν διότι έχουν πλέον διττή θέαση: και του αναγνώστη και του συγγραφέα.

17 17 Βιβλιογραφία Amabile, T. M. (1996). Creativity in Context. USA: Westview Press. Γαβριηλίδου, Σ. (2008). Το δύσκολο επάγγελμα του κλασικού ήρωα. Θεσσαλονίκη: University Studio Press. Dawson, P. (2005). Creative Writing and the New Humanities. London and New York: Routledge. Ζερβού, Α. (1999). Η λογοτεχνία στο σχολείο ή απορίες μιας ενήλικης που διαβάζει λογοτεχνία. Στο Β. Αποστολίδου & Ε. Χοντολίδου (επιμ.), Λογοτεχνία και Εκπαίδευση. Αθήνα: Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός, Kaufman, J. C. & Sternberg, R. J. (επιμ.) (2010). The Cambridge Handbook of Creativity. Cambridge: Cambridge University Press. Κανατσούλη, Μ. (1994). Γυναίκες θνητές και γυναίκες υπερφυσικές των ελληνικών λαϊκών παραμυθιών. Ημερίδα Παιδαγωγικής Σχολής Φλώρινας: το Παραμύθι και η Εκπαίδευση. Φλώρινα: Έκδοση Δημόσιας Βιβλιοθήκης Φλώρινας, Καρακίτσιος, Α. (2011). Φιλαναγνωσία φανατική συνήθεια. Στο Ε. Αρτζανίδου, Δ. Γουλής, Σ. Γρόσδος & Α. Καρακίτσιος (επιμ.), Παιχνίδια φιλαναγνωσίας και αναγνωστικές εμψυχώσεις. Aθήνα: Gutenberg, Καρακίτσιος, Α. (2012α). Δημιουργική Γραφή: μια άλλη προσέγγιση της λογοτεχνίας ή η επιστροφή της Ρητορικής; Κείμενα, 15, (πρόσβ.: 11 Αυγούστου 2013) karakitsios.pdf Καρακίτσιος, Α. (2012β). Αναγνωστικές εμψυχώσεις (animation de lecture), παιγνίδια φιλαναγνωσίας και φιλαναγνωστικές δράσεις. Επιμορφωτικό υλικό για εκπαιδευτικούς στο πλαίσιο των Πράξεων: Καινοτόμες Δράσεις ενίσχυσης της Φιλαναγνωσίας των μαθητών, (πρόσβ.: 18 Αυγούστου 2013) epimorfotiko-yliko2

18 18 Κατσίκη- Γκίβαλου, Α. (2008). Λογοτεχνία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: «Ώρα μηδέν». Διαβάζω, 488. Αθήνα, Σεπτ. 2008, Κατσίκη- Γκίβαλου, Α. (2012). Λογοτεχνία και εκπαίδευση- Από τα στενά όρια μιας διδασκαλίας στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, (πρόσβ.: 18 Αυγούστου 2013) epimorfotiko-yliko2 Κωτόπουλος, Τρ. (2011). Από την ανάγνωση στη λογοτεχνική ανάγνωση και την παιγνιώδη διάθεση της Δημιουργικής Γραφής. Στο Γ. Παπαντωνάκης & Τρ. Κωτόπουλος (επιμ.), Τα ετεροθαλή. Αθήνα: Ίων, Κωτόπουλος, Τρ. (2012α). Η «νομιμοποίηση» της Δημιουργικής Γραφής. Κείμενα, 15, (πρόσβ.: 16 Ιουνίου 2013) fxos15&id=257%3a15-kotopoulos&option=com_content&itemid=95. Κωτόπουλος, Τρ. (2012β). Η διδασκαλία της Δημιουργικής Γραφής. Η περίπτωση της συγγραφής λογοτεχνικών έργων για εφήβους. Διημερίδα: Ζητήματα διδασκαλίας της λογοτεχνίας. Κομοτηνή, (πρόσβ.: 8 Μαΐου 2013) ceb4ceb9ceb4ceb1cf83cebaceb1cebbceafceb1- cf84ceb7cf82ceb4ceb7cebcceb9cebfcf85cf81ceb3ceb9cebaceaecf82- ceb3cf81ceb1cf86ceaecf82.doc Μανδηλαράς, Φ. (2010). Τι είναι η δημιουργική γραφή. Στο Τ. Τσιλιμένη & Μ. Παπαρούση (επιμ.), Η τέχνη της μυθοπλασίας και της δημιουργικής γραφής. Συγγραφείς και θεωρητικοί μιλούν για την τέχνη του μυθιστορήματος. Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο, Μέγας, Γ. (1990). Ελληνικά Παραμύθια, Β. Αθήνα: Εκδόσεις Κολλάρος. Νικολαΐδου, Σ. (2012). Δημιουργική Γραφή στο σχολείο. Το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Κείμενα, 15, (πρόσβ.: 18 Σεπτεμβρίου 2013) Παπαντωνάκης, Γ. & Κωτόπουλος Τρ. (2011). Σκηνικό, Χαρακτήρες, Πλοκή. Αθήνα: Ίων.

19 19 Παπαντωνάκης, Γ. (2008). Διδάσκοντας Παιδική Λογοτεχνία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Τζιάνι Ροντάρι Περιπέτεια με την τηλεόραση. Κείμενα, 8, (πρόσβ.: 20 Ιουλίου 2013) rticle&id=119:p2t8&catid=52:tefxos8&itemid=60 Σουλιώτη, Δ. (2012). Οι θεματικές ενότητες στο τρίτομο Ανθολόγιο του Δημοτικού Σχολείου: παρατηρήσεις, συγκρίσεις, συσχετίσεις. Στο Τρ. Κωτόπουλος & Δ. Σουλιώτη (επιμ.), Θέματα Παιδικής Λογοτεχνίας: Διημερίδα Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας. Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Σουλιώτης, Μ. (ομάδα εργασίας: Α. Συμεωνάκη, Ε. Λαρδούτσου, Χ. Ιωακειμίδου, Ε. Ζάουρα & Μ. Αρμεύτη) (2012α). Δημιουργική Γραφή. Οδηγίες Πλεύσεως, Λευκωσία: Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων. Σουλιώτης, Μ. (2012β). Για το ταλέντο και την έμπνευση. Κείμενα, 15, (πρόσβ. 10 Σεπτεμβρίου 2013) fxos15&id=255%3a15souliotis&option=com_content&itemid=95 Συμεωνάκη, Α. (2013). Η Ποίηση ως Δημιουργική Γραφή στην Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Διδακτορική διατριβή. Φλώρινα: Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας. Χατζησαββίδης, Σ. (1992). Το ιστορικό της αναμόρφωσης του μαθήματος της νεοελληνικής γλώσσας στην υποχρεωτική εκπαίδευση ( ). Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη. Φρυδάκη, Ε. (1999). Ευέλικτες χρήσεις της λογοτεχνικής θεωρίας: το παράδειγμα του συνδυασμού της πρόσληψης και της κοινωνιοκριτικής. Στο Β. Αποστολίδου & Ε. Χοντολίδου (επιμ.), Λογοτεχνία και Εκπαίδευση. Αθήνα: Τυπωθήτω Γ. Δαρδανός, Zipes, J. (1995). Creative storytelling: building community, changing lives. New York: Routledge.

«Οι σελίδες αφηγούνται»

«Οι σελίδες αφηγούνται» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Οι σελίδες αφηγούνται» 1. Θέμα project κριτήρια επιλογής θέματος Η επιλογή του συγκεκριμένου project σχετίζεται άμεσα με

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Ι. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Το μάθημα της Θεατρικής Αγωγής θα διδάσκεται από φέτος στην Ε και Στ Δημοτικού. Πρόκειται για μάθημα βιωματικού χαρακτήρα, με κύριο

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ Τίτλος προγράμματος: «Ταξίδι στην Παραμυθοχώρα» Τάξη: Α Εκπαιδευτικός: Βασιλική Αντωνογιάννη Σχολικό έτος: 2013-14 Σύνολο μαθητών

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Προαιρετικό σεμινάριο: Η διδασκαλία της Λογοτεχνίας στη Μέση Εκπαίδευση, Π.Ι. Οκτώβριος Νοέμβριος 2015 Επιμέλεια: Σωτηρία Παπαμαργαρίτη, Σύμβουλος Φιλολογικών Μαθημάτων

Διαβάστε περισσότερα

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος }

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Σχεδιασμός - διδακτική οργάνωση θεματικής ενότητας, με βάση τις εμφάσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας

Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η καλλιέργεια της κριτικής ανάγνωσης µέσα από το µάθηµα της λογοτεχνίας Η εµπειρία της χρήσης των «Αναγνωστικών Ηµερολογίων» στην Α Γυµνασίου της Βάλιας Λουτριανάκη Η χρήση αναγνωστικών ηµερολογίων (reading

Διαβάστε περισσότερα

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό

Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό Η υποχρεωτική εκπαίδευση νοείται ως ενιαίος κορμός, οπότε η διδασκαλία του μαθήματος στη Μ.Ε. αποτελεί συνέχεια και εμβάθυνση εκείνης στο Δημοτικό (συνάφεια θεματικών ενοτήτων και λογοτεχνικού παιχνιδιού/γραμματισμού)

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Βενετία Μπαλτά Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Στόχοι της εισήγησης:

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.

Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία. Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307. Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth. Τίτλος Μαθήματος: Εισαγωγή στην παιδική λογοτεχνία Κωδικός Μαθήματος: ΓΛ0307 Διδάσκων: Διδάσκουσα: Τσιλιμένη Τασούλα, tsilimeni@uth.gr Είδος Μαθήματος: Υποχρεωτικό Εξάμηνο: 1 ο και 2 ο Μονάδες ECTS: 6

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Βασικές αρχές Oδηγιών Τι διδάσκουμε; Πώς διδάσκουμε; Τι θέλουμε να πετύχουμε;

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ Α τάξη Γενικού Λυκείου και Α τάξη Εσπερινού Γενικού Λυκείου Το Π.Σ. για το μάθημα της Λογοτεχνίας στην Α Λυκείου επιδιώκει να δώσει νέες κατευθύνσεις στη διδασκαλία της Λογοτεχνίας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 1: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας l Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΦΛΩΡΙΝΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑΣ ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ Υπεύθυνη προγράμματος : Μπλούχου Στεφανία ΠΕ 70 Τάξη υλοποίησης : Α Δημοτικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ

ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ. Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ ΑΡΕΤΗ ΚΑΜΠΟΥΡΟΛΙΑ Δασκάλα Τμήματος Ένταξης Μαράσλειο Διδασκαλείο ΕΑΕ Οι αποτελεσματικοί εκπαιδευτικοί γνωρίζουν: - Τους μαθητές - Το γνωστικό αντικείμενο - Τις θεωρίες μάθησης - Αποτελεσματικές πρακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου

Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Τα φύλα στη λογοτεχνία Τάξη: Α Λυκείου Είδος διδακτικής πρακτικής: project, ομαδοσυνεργατική διδασκαλία Προτεινόμενη διάρκεια: 20 ώρες Εισαγωγικές παρατηρήσεις Η διδακτική ενότητα «Τα φύλα στη λογοτεχνία»

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015

ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ. Η Σοφία η μέλισσα ταξίδεψε και έπαιξε με παιδιά έξι Δημοτικών σχολείων στις επαρχίες της Κύπρου. Λευκωσία, 7 Δεκεμβρίου 2015 ANAKOINΩΣΗ ΤΥΠΟΥ Επικοινωνία: Γραφείο Επικοινωνίας Τομέας Προώθησης και Προβολής, Πανεπιστήμιο Κύπρου Τηλ. 22894304 ηλ. διεύθυνση: prinfo@ucy.ac.cy ιστοσελίδα: www.pr.ucy.ac.cy ΠΡΟΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ Λευκωσία,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ»

Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Η ΤΑΞΗ ΩΣ «ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ» «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙ» Στόχοι: Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας, η ανάπτυξη, δηλαδή, μέσα στην τάξη-λογοτεχνικό εργαστήρι εσωτερικών κινήτρων, ώστε να εδραιωθεί μια σταθερότερη

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας. εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014

Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας. εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014 Αναλυτικό Πρόγραμμα Λογοτεχνίας εμινάρια ΕΜΕ Φιλολογικών Μαθημάτων, επτέμβριος 2014 1 Διευκρινίσεις για τα εγχειρίδια «Ο Λόγος Ανάγκη της Ψυχής» Και τα τρία εγχειρίδια και των τριών τάξεων κυκλοφορούν

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr

Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση. Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα. Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας. bantonog@yahoo.gr Όμιλος Παραμύθι και Αφήγηση Βασιλική Αντωνογιάννη Δασκάλα Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας bantonog@yahoo.gr Εισαγωγή Τίτλος: «Παραμύθι και Αφήγηση» Υλοποίηση: στο πλαίσιο του νέου θεσμού

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙ ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ «ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ»;

ΤΙ ΕΝΝΟΟΥΜΕ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ «ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΙΑ»; ΝΙΚΗΤΗΡΙΟ ΦΙΛΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ ΣΛΟΓΚΑΝ Α ΚΥΚΛΟΥ Το Σχολείο μας έχει θέσει ως ειδικό στόχο της σχολικής μονάδας για την τρέχουσα σχολική χρονιά, την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας. Για αυτό, από τις πρώτες κιόλας

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 4: Το ζήτημα των αξιών κατά τη διδασκαλία της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: Περίοδοι διδασκαλίας: 7 5η ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΙΡΗΝΗ -ΠΟΛΕΜΟΣ Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α - Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από τα κείμενα οι μαθητές: Να αναπτύξουν προβληματισμούς γύρω από τα θέματα της ειρήνης και του πολέμου.

Διαβάστε περισσότερα

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής

Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες. Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία Δραστηριότητες Χρύσα Κουράκη (Ph.D) Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων Ανατολικής Αττικής Φιλαναγνωσία - Aimer lire Η θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το κατεξοχήν είδος

Διαβάστε περισσότερα

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία

Σεπτ 2011 - Αυγ 2013. Καινοτοµία Παρουσίαση Προγράµµατος σε Διδασκαλικό Σύλλογο Δηµοτικού Σχολείου Αγ. Αντωνίου Αξιοποίηση Λαϊκών Ιστοριών της Κύπρου για Προώθηση της Διαπολιτισµικής Εκπαίδευσης Σεπτ 2011 - Αυγ 2013 Δίκτυο συνεργασίας

Διαβάστε περισσότερα

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση

12 Ο ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ ΧΟΡΟΣ στην εκπαιδευση προλογοσ Το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό πολύχρονης ενασχόλησης με τη θεωρητική μελέτη και την πρακτική εφαρμογή του παραδοσιακού χορού και γράφτηκε με την προσδοκία να καλύψει ένα κενό όσον αφορά το αντικείμενο

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης

Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός. A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης Μέθοδος-Προσέγγιση- Διδακτικός σχεδιασμός A. Xατζηδάκη, Π.Τ.Δ.Ε. Παν/μιο Κρήτης 1. MΕΘΟΔΟΣ Ο όρος μέθοδος, έτσι όπως χρησιμοποιείται στην Εφαρμοσμένη Γλωσσολογία, έχει ποικίλες σημασίες. Διαφοροποιείται

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου

Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου Διδακτική δραστηριότητα Α Γυμνασίου 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Και πάλι στο σχολείο Δημιουργός: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Λογοτεχνία Τάξη:

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων]

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος. Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη. [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Προγράμματος Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη [Αξιολόγηση των 5 πιλοτικών τμημάτων] 1. Είστε ικανοποιημένος/η από το Πρόγραμμα; Μ. Ο. απαντήσεων: 4,7 Ικανοποιήθηκαν σε απόλυτο

Διαβάστε περισσότερα

Κατανόηση προφορικού λόγου

Κατανόηση προφορικού λόγου Κατανόηση προφορικού λόγου Επίπεδο Γ Δεύτερη διδακτική πρόταση Μυθολογία Ενδεικτική διάρκεια: Ομάδα-στόχος: Διδακτικός στόχος: Στρατηγικές: Υλικό: Ενσωμάτωση δραστηριοτήτων: 1 διδακτική ώρα έφηβοι και

Διαβάστε περισσότερα

Σεμιναριακό Εργαστήριο

Σεμιναριακό Εργαστήριο Σεμιναριακό Εργαστήριο Μέθοδοι και τεχνικές στη σύγχρονη Θρησκευτική Εκπαίδευση Εργαστήριο Ιστορίας και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Αιγαίου Διδάσκουν: Πολύκαρπος Καραμούζης, (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)

Διαβάστε περισσότερα

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο:

Περίληψη. Διδακτικοί Στόχοι. Α) Ως προς το γνωστικό αντικείμενο: Περίληψη Προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για το μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Γ Γυμνασίου με τη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας, συγκεκριμένα με το λογισμικό

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:<<ΜΕ ΜΙΑ ΒΑΛΙΤΣΑ ΞΕΚΙΝΩ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ>>. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ

ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:<<ΜΕ ΜΙΑ ΒΑΛΙΤΣΑ ΞΕΚΙΝΩ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ>>. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ Τ4Ε 2013-2014 ΤΙΤΛΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:. ΟΝ/ΜΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:ΜΑΓΓΑΝΙΑΡΗ ΕΛΕΝΗ ΟΝ/ΜΟ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗ: ΠΡΙΜΙΚΙΡΗ ΑΘΗΝΑ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΠΟΛΥΔΕΝΔΡΙΟΥ ΤΑΞΗ : Δ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ :2013-2014

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου»

ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ. «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΣΤΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΤΩΝ ΜΥΚΗΝΩΝ «Τα μυστικά ενός αγγείου» ΜΠΙΛΙΟΥΡΗ ΑΡΓΥΡΗ 2011 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΕΝΟΣ ΑΓΓΕΙΟΥ» ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Η παρούσα εργασία αποτελεί το θεωρητικό

Διαβάστε περισσότερα

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου

Διάρκεια: 2Χ80 Προτεινόμενη τάξη: Δ -Στ Εισηγήτρια: Χάρις Πολυκάρπου ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΑΓΩΓΗ Θεατρικό Εργαστήρι: Δημιουργία δραματικών πλαισίων με αφορμή μαθηματικές έννοιες. Ανάπτυξη ικανοτήτων για επικοινωνία μέσω του θεάτρου και του δράματος. Ειδικότερα αναφορικά με τις παρακάτω

Διαβάστε περισσότερα

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος }

Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς. Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Π ρ ο α ι ρ ε τ ι κό σ ε μ ι ν ά ρ ι ο ε π ι μ ό ρ φ ω σ η ς Νοέμβριος 2015 {επιμ. παρουσίασης: Μαρία Παπαλεοντίου, Φιλόλογος } Είδη αξιολόγησης: αρχική-διαγνωστική, συντρέχουσαδιαμορφωτική, τελική Μορφές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια

Μεταξία Κράλλη! Ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναγνώστες της ελληνικής λογοτεχνίας, ωστόσο, κανείς δεν ξέρει ποια Δευτέρα, Ιουνίου 16, 2014 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΞΙΑΣ ΚΡΑΛΛΗ Η Μεταξία Κράλλη είναι ένα από τα δημοφιλέστερα πρόσωπα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Μετά την κυκλοφορία του πρώτου της βιβλίου, "Μια φορά

Διαβάστε περισσότερα

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Όμιλος Γλώσσας : «Παιχνίδια γλώσσας και δημιουργική γραφή» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Η δημιουργική γραφή στο δημοτικό σχολείο είναι μια προσπάθεια να ξυπνήσουμε στο παιδί τα συναισθήματα και τις σκέψεις του,

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ ( ) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος. ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΣΤΟ Γ1 ΤΟΥ 10 ΟΥ Δ.Σ. ΤΣΕΣΜΕ (10.11.2010) ΠΟΡΕΙΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΜΑΘΗΜΑ: Μελέτη Περιβάλλοντος ( Ενότητα 3: Μέσα συγκοινωνίας και μεταφοράς Κεφάλαιο 3: Κυκλοφορούμε με ασφάλεια) ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 7: Η οργάνωση του μαθήματος της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΥΠ.Π.Ε.Θ.

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΥΠ.Π.Ε.Θ. 1 Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 20 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2017 ΥΠ.Π.Ε.Θ. 1 2 H ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΑΦΟΡΑ ΣΤΗ ΣΥΛΛΗΨΗ, ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΩΣΗ ΜΗ ΜΟΝΟΔΙΑΣΤΑΤΩΝ Ή /ΚΑΙ ΜΗ ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ

ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ 2015 ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ : ΥΕ258 ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΓΛΩΣΣΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ: ΠΑΤΣΑΤΖΑΚΗ ΕΛΕΝΗ, ΑΕΜ:3196 ΕΠΙΒΛΕΠΟΥΣΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ: ΓΡΙΒΑ ΕΛΕΝΗ 5/2/2015 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτό το portfolio φτιάχτηκε

Διαβάστε περισσότερα

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος

Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα. Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος Ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία με Ενιαίο Αναμορφωμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα Σοφία Καλογρίδη Σχολική Σύμβουλος ΔΣ ΕΑΕΠ Σε 960 ολοήμερα Δημοτικά Σχολεία της χώρας, 12/θεσια και με τον μεγαλύτερο μαθητικό πληθυσμό

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΕΑΠΗ ΜΑΘΗΜΑ: Μαθηματικά στην προσχολική εκπαίδευση ΕΞΑΜΗΝΟ: Ε (2015 2016) ΟΔΗΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 1 ος κύκλος (Μαθήματα 1-3): Περιεχόμενο και βασικός

Διαβάστε περισσότερα

«Μια ιστορία ταξιδεύει» «Ανακαλύπτοντας τα μυστικά των εποχών»

«Μια ιστορία ταξιδεύει» «Ανακαλύπτοντας τα μυστικά των εποχών» Πειραματικό Δ.Σ. Φλώρινας Υπεύθυνη εκπαιδευτικός : Πουγαρίδου Παρασκευή Τάξη : Δ «Μια ιστορία ταξιδεύει» ή «Ανακαλύπτοντας τα μυστικά των εποχών» 1. Σύντομη περιγραφή του προγράμματος Πρόκειται για ένα

Διαβάστε περισσότερα

Αναστάσιμες ευχές, Χρόνια Πολλά, καλή συνέχεια και καλή δύναμη στο

Αναστάσιμες ευχές, Χρόνια Πολλά, καλή συνέχεια και καλή δύναμη στο ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ Δ/ΝΣΗ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛ. ΣΥΜΒΟΥΛΩΝ Δ.Ε. Ν. ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Τηλ. 2810 246860 Ταχ. Δ/νση: Ρολέν 4, 713

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας

Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΦΑΣΗ Β (2013-2014) Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Ενότητα που αφορά στη διδασκαλία (βάσει του σχολικού γλωσσικού εγχειριδίου):

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr

Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Ελληνικό Παιδικό Μουσείο Κυδαθηναίων 14, 105 58 Αθήνα Τηλ.: 2103312995, Fax: 2103241919 E-Mail: info@hcm.gr, www.hcm.gr Το έργο υλοποιείται με δωρεά από το Σύντομη περιγραφή Το Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

Διαβάστε περισσότερα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα

από ευχάριστες δραστηριότητες, όπως εκείνες της προανάγνωσης,, ενώ παράλληλα συνειδητοποιούν το φωνημικό χαρακτήρα της γλώσσας και διακρίνουν τα ΔΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης. Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό,είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες:

Πρόταση Διδασκαλίας. Ενότητα: Γ Γυμνασίου. Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος. Α: Στόχοι. Οι μαθητές/ τριες: Πρόταση Διδασκαλίας Ενότητα: Τάξη: 7 η - Τέχνη: Μια γλώσσα για όλους, σε όλες τις εποχές Γ Γυμνασίου Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Μία διδακτική περίοδος Α: Στόχοι Οι μαθητές/ τριες: Να

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ-ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΑΓΩΓΗΣ ΣΤΗΝ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΜΑΘΗΜΑ: ΔΙΔΑΣΚΩΝ/ ΟΥΣΑ: ΕΞΑΜΗΝΟ ΣΠΟΥΔΩΝ:. Σας παρακαλούμε, απαντώντας στα δύο ερωτηματολόγια που ακολουθούν,

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση

Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΧΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Το μάθημα της λογοτεχνίας στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση Ενότητα 6: Μέθοδος project - Πολιτισμός και σχολείο - Διδασκαλία σε ομάδες Ελένη

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή)

08/07/2015. Ονοματεπώνυμο: ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΟΥΤΡΑΣ. Ιδιότητα: ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ. (Υπογραφή) Πράξη: «Ανάπτυξη μεθοδολογίας και ψηφιακών διδακτικών σεναρίων για τα γνωστικά αντικείμενα της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Γενικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης» Άξονες Προτεραιότητας 1-2-3 Οριζόντια

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ:

ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS ΥΠΟΕΡΓΟ: ΠΡΑΞΗ: «ΜΟ.ΔΙ.Π» (Μονάδα Διασφάλισης Ποιότητας) του Πανεπιστημίου Μακεδονίας» Κωδικός MIS 299516 ΥΠΟΕΡΓΟ: «ΜΟΔΙΠ του ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» και α/α «01» ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ: «Εκπαίδευση και Δια

Διαβάστε περισσότερα

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ

ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ ヤ Διδασκαλία της Γλώσσας στις τάξεις Γ & Δ Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Σχολική Σύμβουλος 6ης Περιφέρειας Π.Ε. ν. Λάρισας Ελασσόνα, 19 Νοεμβρίου 2012 Επιμέρους τομείς στο γλωσσικό μάθημα 1. Προφορικός Λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου

Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου Εργαστήρια Επιµόρφωσης του Προσωπικού του Σχολείου 2 3 Εισαγωγή για τον εκπαιδευτή του προσωπικού Εάν διαβάζετε το παρόν έγγραφο, υποθέτουµε ότι θα θέλατε να επιµορφώσετε τα µέλη του προσωπικού ενός σχολείου

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394)

Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Κείμενο Γλώσσα και λογοτεχνική δημιουργία (10394) Στην ιστορία της λογοτεχνικής δημιουργίας έχει αποδειχτεί ότι κάθε έργο που εμφανίζεται ανθεκτικό στο πέρασμα του χρόνου οφείλει τη δυνατότητά του αυτή

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας Δημιουργική Γραφή σε μαθητές Λυκείου μέσα από ένα Πολιτιστικό Πρόγραμμα Σχολικών Δραστηριοτήτων

Διδάσκοντας Δημιουργική Γραφή σε μαθητές Λυκείου μέσα από ένα Πολιτιστικό Πρόγραμμα Σχολικών Δραστηριοτήτων 1 Διδάσκοντας Δημιουργική Γραφή σε μαθητές Λυκείου μέσα από ένα Πολιτιστικό Πρόγραμμα Σχολικών Δραστηριοτήτων Κολοβελώνη Γεωργία Φιλόλογος στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, M.Ed. Επιμορφώτρια Τ.Π.Ε. georgia-k@sch.gr

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!»

Σοφία Παράσχου. «Το χάνουμε!» 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη «Το χάνουμε!» Σοφία Παράσχου Εικονογράφηση: Βαγγέλης Ελευθερίου Σελ. 52 Δραστηριότητες για Α & Β τάξη Συγγραφέας: Η Σοφία Παράσχου γεννήθηκε στην Κάρπαθο και ζει στην

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 2: Σκοποί της διδασκαλίας της λογοτεχνίας ll Βενετία Αποστολίδου Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 1 η ενότητα:

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ. 1 η ενότητα: 1 η ενότητα: Από τον τόπο μου σ όλη την Ελλάδα Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία με ανθρώπους, έθιμα πολιτισμό Περίοδοι διδασκαλίας: 7 1 η περίοδος: Μέρος Α Εισαγωγικά κείμενα Μέσα από κείμενα οι μαθητές:

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική της Λογοτεχνίας

Διδακτική της Λογοτεχνίας ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΑΝΟΙΚΤΑ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ Διδακτική της Λογοτεχνίας Ενότητα 6: Κριτήρια επιλογής λογοτεχνικών κειμένων για το μάθημα της λογοτεχνίας Βενετία Αποστολίδου Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός

Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις. Λοΐζος Σοφός Διαδικασία μετασχηματισμού του Προγράμματος Σπουδών σε μιντιακές δράσεις Λοΐζος Σοφός Οι 5 φάσεις του διδακτικού μετασχηματισμού 1. Εμπειρική σύλληψη ενός σεναρίου μιντιακής δράσης και χαρτογράφηση της

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ)

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 19-03-2015 (5 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Αντιμετώπιση των ΜΔ δια των ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ Σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα

Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα ΓΙΩΡΓΟΣ Σ. ΔΡΟΥΛΙΑΣ Δεκατέσσερις ιστορίες ζητούν συγγραφέα Παραγωγή λόγου για την Ε και την ΣΤ Δημοτικού ΠΡΟΛΟΓΟΣ Για να κρατάς αυτό το βιβλίο στα χέρια σου, σημαίνει ότι θέλεις να μάθεις να εκφράζεσαι

Διαβάστε περισσότερα

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy)

Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Αναδυόμενος γραμματισμός (emergent literacy) Μαρία Παπαδοπούλου Αναπληρώτρια Καθηγήτρια ΠΤΠΕ, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Συνοπτική

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1 ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ: EΣΤΙΑΣΗ ΣΕ ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ: H MAΘΗΣΙΑΚΗ ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΟΥΣ Τι έγινε;

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος:

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1ος: ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α ΣΤΟΧΟΣ 1 ος : Η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων με έμφαση στην εφαρμογή, κατά τη διάρκεια της διδακτικής διαδικασίας (προγραμματισμός, διδασκαλία, αξιολόγηση), των Αναδομημένων Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Διδακτική παρέμβαση 2-3 ωρών στο μάθημα της Λογοτεχνίας της Β Λυκείου και συγκεκριμένα στο κείμενο «Ζάβαλη Μάϊκω» του Στρατή Μυριβήλη με αξιοποίηση ΤΠΕ (χρήση αρχείων power point, διαδικτύου και

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Για τη σχολική χρονια

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών. Για τη σχολική χρονια Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Για τη σχολική χρονια 2016-2017 Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί

Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog. Ισπανική γλώσσα. 33 φοιτητές (ενήλικες > 25 ετών) και 2 εκπαιδευτικοί Μελέτη περίπτωσης εργαλεία κοινωνικής δικτύωσης - MultiBlog Σελίδα 1 μελέτη περίπτωσης πληροφορίες 1. Γενικές Πληροφορίες Πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο για ενήλικες (ηλικία άνω 25 Επίπεδο (ηλικία των μαθητών)

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1 η ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ (ΑΛΛΗΛΟ-)ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΩΝ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ. ΜΟΙΡΑΖΟΜΑΣΤΕ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΤΟ ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2012-2013. Διοργάνωση: Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Β. Καλοκύρη Παρασκευή 14 - Σάββατο

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ 1. Παρουσίαση του μαθήματος Το μάθημα «Νεοελληνική Λογοτεχνία» στο Γυμνάσιο διδάσκεται δύο (2) ώρες την εβδομάδα με ελεύθερη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα