ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ. ο πρύτανης της ευεργεσίας

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ. ο πρύτανης της ευεργεσίας"

Transcript

1 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ ο πρύτανης της ευεργεσίας

2 Η ΑΙΓΥΠΤΟΣ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΑΒΕΡΩΦ ελαιογραφία του Λούντβιχ Ντόιτς, 1890

3 η πορεία Ο Γεώργιος Αβέρωφ γεννήθηκε στο Μέτσοβο το Η οικογένειά του ήταν ευκατάστατη. Ήταν ο υστερότοκος γιος του πρωτοτσέλιγγα Μιχαήλ Αυγέρου-Αποστολάκa και της δεύτερης γυναίκας του Ευδοκίας. Έμαθε τα πρώτα του γράμματα στο σχολείο της εκκλησίας, ενώ συγχρόνως βοηθούσε τον πατέρα του και το μεγαλύτερο αδερφό του Νικόλαο στην κτηνοτροφία. Το 1837 ο ετεροθαλής αδερφός του Αναστάσιος, που ζούσε στο Κάιρο, έγραψε στον πατέρα τους να του στείλει το μικρότερο αδερφό του. Οι σκηνές του αποχωρισμού ήταν οδυνηρές και η μητέρα του 17χρονου Γεωργίου με δάκρυα στα μάτια του ευχήθηκε «...χώμα να πιάνεις και μάλαμα να γίνεται». Αναχωρεί από το Μέτσοβο και με ενδιάμεσους σταθμούς τη Λαμία, τη Χαλκίδα και τη Σμύρνη, όπου ζούσαν συγγενείς του, φτάνει στο Κάιρο τον Ιούνιο του 1840, όπου τον περίμενε ο αδερφός του Αναστάσιος, ο οποίος είχε εμπορικό κατάστημα, όπου και δούλεψε τον πρώτο καιρό ο νεαρός μετανάστης. Γρήγορα εγκαταλείπει το Κάιρο και εγκαθίσταται στην Αλεξάνδρεια. Με έδρα την πόλη αυτή ο Αβέρωφ δημιουργεί μια πραγματική οικονομική αυτοκρατορία. Όταν έπεσε στην Αίγυπτο επιδημία χολέρας, ο παράτολμος Ηπειρώτης δεν έφυγε από την Αλεξάνδρεια - ενώ πολλοί εγκατέλειψαν ακόμη και τις δουλειές τους - αλλά συνέχισε τις δραστηριότητές του. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να διευρύνει ακόμη περισσότερο τον κύκλο των εργασιών του. Όταν το 1866 έφτασαν στην Ελληνική Κοινότητα της Αλεξάνδρειας οι πρώτες ειδήσεις για την κρητική εξέγερση εναντίον των Τούρκων, έγινε έρανος για την ενίσχυση του αγώνα. Ο Γεώργιος Αβέρωφ συγκινημένος από τα γεγονότα, πρόσφερε χρυσές λίρες! Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1880, ο αιγύπτιος αξιωματικός Αραμπί - Πασάς οργάνωσε επαναστατικό κίνημα, στο οποίο οι Άγγλοι απάντησαν με το βομβαρδισμό της Αλεξάνδρειας. Ο λαός οργισμένος ξεσηκώθηκε και έγιναν μεγάλες ταραχές εναντίον των ξένων, με καταστροφές και λεηλασίες των καταστημάτων που ανήκαν σε αυτούς. Πολλοί Ευρωπαίοι ξεπούλησαν τις περιουσίες τους και έφυγαν. Η ελληνική κυβέρνηση σύστησε στον Αβέρωφ να εγκαταλείψει την Αίγυπτο και να επιστρέψει στην Ελλάδα. Έστειλε μάλιστα πολεμικό πλοίο για να παραλάβει τα επίλεκτα μέλη της ελληνικής παροικίας που αποφάσισαν να φύγουν. Ο Αβέρωφ αρνήθηκε να επιβιβαστεί στο πλοίο, δέχτηκε όμως να πάει για ένα χρόνο στη Βιέννη, στο στενό φίλο του βαρώνο Νικόλαο Δούμπα, από τη Βλάστη της Μακεδονίας όπου μυήθηκε στα μυστικά των Καλών Τεχνών. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ Το 1885 γίνεται πρόεδρος της Ελληνικής Κοινότητας Αλεξάνδρειας. Αφού πρώτα εξόφλησε με έρανο και με δικά του χρήματα τα τεράστια χρέη της, στη συνέχεια ασχολήθηκε με την εκπαίδευση και τη νοσοκομειακή περίθαλψη των άπορων Ελλήνων της Αλεξάνδρειας. Έχτισε σχολεία για τα παιδιά των ελλήνων μεταναστών και, ενώ μέχρι τότε υπήρχαν μόνο δημοτικά σχολεία, ίδρυσε γυμνάσιο, το οποίο ονομάστηκε Αβερώφειο και Παρθεναγωγείο, χορηγώντας συγχρόνως μεγάλα χρηματικά ποσά για την οικονομική τους στήριξη. Ανακαίνισε το παλιό νοσοκομείο, που δεν ανταποκρινόταν πια στις ανάγκες της ελληνικής παροικίας, και το ονόμασε Άγιος Σωφρόνιος, προς τιμή του Πατριάρχη. 25

4 Οι ευεργεσίες του Γεωργίου Αβέρωφ προς την Ελλάδα δεν έχουν ούτε αρχή ούτε τέλος: Αναμαρμάρωσε το Καλλιμάρμαρο ΠαναθηναΪκό Στάδιο, για να γίνουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες των Αθηνών το Στόλισε τα Προπύλαια του Πανεπιστημίου Αθηνών με τους ανδριάντες του Ρήγα Φερραίου και του Πατριάρχη Γρηγορίου. Πρόσφερε μεγάλες δωρεές στην εν Χριστώ Αδελφότητα που ίδρυσε η βασίλισσα Όλγα για τους φυλακισμένους, ενώ παράλληλα ίδρυσε το Εφηβείον Αβέρωφ, όπου θα κλείνονταν οι νέοι που έκαναν αξιόποινες πράξεις και όπου θα καταβάλλονταν προσπάθειες για την αναμόρφωσή τους. Βοήθησε με μεγάλο χρηματικό ποσό στην ολοκλήρωση του κτιρίου του Πολυτεχνείου, που είχε αρχίσει με έξοδα των συμπατριωτών του από το Μέτσοβο, Τοσίτσα και Στουρνάρη και το οποίο χρηματοδότησε με ένα ακόμη ποσό για την καθιέρωση βραβείων και υποτροφιών στους σπουδαστές. Έχτισε τη Σχολή Ευελπίδων. Διέθεσε μεγάλο χρηματικό ποσό για την αγορά επιστημονικών οργάνων για το Αστεροσκοπείο Αθηνών. Χρηματοδότησε την ανέγερση γυναικείων φυλακών. Παραχώρησε δάνειο στην κυβέρνηση Τρικούπη, το οποίο αργότερα χάρισε. Έδωσε σημαντικό χρηματικό ποσόν για να εκδοθεί η Γενική Ιστορία του Βερναδάκη κ.ά. Κατέθεσε ακόμη στην Εθνική Τράπεζα μεγάλα χρηματικά ποσά με σκοπό: Τη ναυπήγηση ισχυρού θωρηκτού, το οποίο θα χρησιμοποιούνταν και ως Ναυτική Σχολή Δοκίμων. Τη ναυπήγηση νέου πλοίου όταν το πρώτο θα ήταν πια εκτός χρήσης. Την ίδρυση στη Λάρισα Γεωργικής Σχολής. Την ολοκλήρωση της αναμαρμάρωσης του Παναθηναϊκού Σταδίου. Τη διενέργεια ετήσιου δραματικού και μουσικού διαγωνισμού στο Ωδείο Αθηνών με την επωνυμία Αβερώφειος. Τη χορήγηση βραβείων και υποτροφιών σε καλλιτέχνες. Την απονομή βραβείων στους αριστούχους φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών και υποτροφιών για σπουδές στο εξωτερικό στους άριστους φοιτητές. Την αγορά έργων τέχνης μεγάλης αξίας για τη δημιουργία Πινακοθήκης στο Πολυτεχνείο - στο οποίο κληροδότησε και τους ογδόντα πίνακες ζωγραφικής που είχε στο σπίτι του - η οποία θα ονομαζόταν Πινακοθήκη Αβέρωφ, κάτι όμως που μέχρι σήμερα δεν έγινε. Τέσσερις μήνες πριν πεθάνει συνέταξε τη διαθήκη του, σύμφωνα με την οποία κατατέθηκε ένα τεράστιο χρηματικό ποσό στην Εθνική Τράπεζα υπέρ του Μετσόβου, προκειμένου οι συμπατριώτες του: Να διατηρούν φαρμακείο και να χορηγούν δωρεάν φάρμακα στους κατοίκους. Να προικοδοτούν άπορα κορίτσια. Να κτιστεί το Αβερώφειο Σχολείο Μετσόβου. Να διανέμουν χρήματα στους φτωχούς κάθε χρόνο, τα Χριστούγεννα και το Πάσχα. Να συντηρούν τα σχολεία του Μετσόβου και των περιχώρων, τους δρόμους και τους ναούς. Να ιδρύσουν Κοινοτική Βιβλιοθήκη και να αγοράζουν βιβλία. Να κατασκευάσουν υδραγωγείο, γεφύρια, βρύσες και δρόμους. Να ανακαινίσουν την εκκλησία της Αγίας Παρασκευής και άλλους δώδεκα ναούς του Μετσόβου. Ο Γεώργιος Αβέρωφ πέθανε στις 15 Ιουλίου 1899, σε ηλικία 81 ετών, μετά από μια γρίπη που εξασθένησε την υγεία του. Η σορός του μεταφέρθηκε στο Αβερώφειο Γυμνάσιο και εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα. Επάνω στο φέρετρο ήταν το ασημένιο στεφάνι που του είχε προσφέρει η Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων. ελαιογραφία του Π. Προσαλέντη, 1888, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ, Μέτσοβο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ Ο Παύλος Προσαλέντης ο νεότερος ( ), αλεξανδρινός και ο ίδιος, απαθανατίζει το μετσοβίτη ευεργέτη στην ηλικία των 74 ετών, 7 χρόνια πριν από το θάνατό του. Οι αγώνες, οι δοκιμασίες και η πείρα της ζωής, έχουν πλέον αφήσει βαθειά τα ίχνη τους πάνω στο πρόσωπό του, που φαίνεται γερασμένο. Το ανωτέρω έργο - που έγινε από φωτογραφία - ανήκε στο Αβερώφειο Παρθεναγωγείο Αλεξάνδρειας και δωρίστηκε, μετά το κλείσιμό του, στην Πινακοθήκη του Μετσόβου Ε. Αβέρωφ

5 ελαιογραφία αγνώστου ζωγράφου, Δημαρχείο Μετσόβου ξυλογραφία του Μ. Νικολαϊδη, περιοδικό Μέντωρ, Αθήνα 1872 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ ορειχάλκινη προτομή του Γεωργίου Φυτάλη, 1898, Σχολή Ευελπίδων, Βάρη Αττικής Ιδού πως περιγράφει τον εθνικό ευεργέτη η ανεψιά του, η Μιχαήλα Αβέρωφ ( ), στο έργο της Η ζωή του Γεωργίου Αβέρωφ, που είναι και η πλέον έγκυρη βιογραφία του: «Τίποτα δεν θυμίζει πια σ αυτόν τον αμούστακο βοσκό με το καλπάκι κατεβασμένο στο μέτωπο, που έφτασε πριν από τριάντα ολόκληρα χρόνια στην Αίγυπτο. Το βλέμμα του είναι διαπεραστικό όταν το πρωταντικρύσεις, όμως γίνεται στοχαστικό και βαθύ, με μίαν έκφραση καλωσύνης, αν και κάπως σκληρής. Το φρύδι του είναι ανασηκωμένο, το μέτωπό του φαρδύ και ανοιχτό, ενώ η μύτη λεπτή, γαμψή στην άκρη και το μουστάκι πεσμένο προς τα κάτω έχει ασπρίσει γρηγορώτερα από τα αραιωμένα μαλλιά του. Ψηλόσωμος, με λεβέντικην κορμοστασιά, με φαρδείς ώμους, θα διατηρήσει ως μιά πολύ προχωρημένη ηλικία όλη την σβελτάδα και την άνεση στο βάδισμα, που είναι προνόμιο ένός γερού σώματος». Ο Αβέρωφ κρατούσε στο δεξί του χέρι πάντοτε ένα τσιγάρο - πούρα πρόσφερε μόνον στους επισκέπτες του - ενώ με το αριστερό του έπαιζε το κομπολόϊ του. Λιτοδίαιτος και απλός έτρωγε ελάχιστα. Το βράδυ κοιμόταν νωρίς και σηκωνόταν ξημερώματα, για να αντιμετωπίσει τον φόρτο της εργασίας του. Ήταν όμως προληπτικός. η υπογραφή του Γεωργίου Αβέρωφ ελαιογραφία του Σπύρου Προσαλέντη, 1874, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ, Μέτσοβο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ ελαιογραφία του Κωνσταντίνου Παρθένη, 1896, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ, Μέτσοβο ο ζωγράφος Σπύρος Προσαλέντης ( ) Το βλέμμα του είναι αποφασιστικό, ενώ τα χαρακτηριστικά του δείχνουν δύναμη και θέληση. Ο αλεξανδρινός συγγραφέας Στρατής Τσίρκας ( ) - ο οποίος δεν πρόλαβε να τον γνωρίσει προσωπικώς - τον περιγράφει «ως έναν ασκητή, ένα σεμνό άνθρωπο. Όπως άλλοι νυμφεύονται την Εκκλησίαν, αυτός είχε δοθεί στην Ελλάδα. Της τα χάρισε όλα, την ατομικήν του ευτυχία, ακόμη και τις μικρές χαρές του κορμιού του. Την αγαπούσε με ένα πάθος μυστικιστικό. Ήταν αλύγιστος, ψυχρός, αυστηρός και απότομος με τους αλεξανδρινούς αριστοκράτες του πλούτου, οι οποίοι δεν χώνευαν τους τρόπους του και που τον αποκαλούσαν μεταξύ τους κοτζαμπάση. Αγαπούσε τον λαό και όλους τους απλούς ανθρώπους, ήταν γλυκομίλητος και υπομονετικός μαζί τους. Έμπαινε στα μαγέρικα, τα μαραγκούδικα, τα μπακάλικα, τα κουρεία, τους χώρους δουλειάς και κουβέντιαζε με όλους...» ο ζωγράφος Κων/νος Παρθένης ( ) 28 29

6 μαρμάρινη προτομή, του Μιχάλη Τόμπρου, 1960, Μέτσοβο μαρμάρινη προτομή, του Αντωνίου Σώχου, 1935, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ Η μέρα της γιορτής του ευεργέτη ήταν αργία για ολόκληρη την πολιτεία. Από νωρίς το πρωί, όλα τα σχολεία, οι μουσικοί της φιλαρμονικής, το προσωπικό του προξενείου, τα μέλη της Ελληνικής Κοινότητας, των ξένων κοινοτήτων και της κυβέρνησης, όλοι παρήλαυναν από μπροστά του. Μόνο το απόγευμα οι πόρτες άνοιγαν για το λαό, και από τότε άρχιζε το προσκύνημα. Η πιο ωραία εκδήλωση όμως ήταν εκείνη που του έγινε από τη Φιλαρμονική, τη χρονιά που είχε ιδρυθεί από τον ίδιο. Αφού παρέλασε το πρωϊνό για τις καθιερωμένες ευχές ξαναγύρισε το βράδυ, με επί κεφαλής της τον πρόεδρό της, κάτω από τα παράθυρα του σπιτιού του Αβέρωφ, και υπό τα φώτα αναμμένων δαυλών, έπαιξαν και τραγούδησαν τον ελληνικό εθνικό ύμνο. Τότε ο Αβέρωφ, εμφανίστηκε στο μπαλκόνι και μόλις πρόλαβε να πει: «...σας ευχαριστώ», ενώ τα μάτια του είχαν γεμίσει με δάκρυα και η φωνή του είχε κοπεί από τη συγκίνηση. Ο Αβέρωφ κάθε Κυριακή μάζευε στο σπίτι του τους Μετσοβίτες της Αλεξάνδρειας, έτρωγαν το καθιερωμένο φαγητό, που ήταν λαγός στιφάδο και ο γλύπτης Μιχάλης Τόμπρος ( ) πίτα, και τραγουδούσαν βλάχικα τραγούδια. ο γλύπτης Αντώνιος Σώχος ( ) Αναστάσιος Αβέρωφ ( ), αδερφός του ευεργέτη, ελαιογραφία άγνωστης ρωσίδας ζωγράφου, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ, Μέτσοβο ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΑΒΕΡΩΦ Ο Αναστάσιος Αβέρωφ ήταν ο ετεροθαλής αδερφός του Γεωργίου. Ξενιτεύτηκε μικρός στη Ρωσία, όπου άλλαξε το όνομά του από Αποστολάκας σε Αβέρωφ, και κατέληξε στο Κάϊρο, όπου ίδρυσε εμπορικό οίκο. Το 1840 κάλεσε στην Αίγυπτο τον μετέπειτα εθνικό ευεργέτη, με τον οποίο η συνεργασία πολλές φορές ήταν δύσκολη. Πεθαίνοντας του άφησε τη μεγάλη περιουσία του και το ρωσίζον όνομά του. Ο Αυγερινός Αβέρωφ ήταν ένα από τα επτά αδέρφια, (τρία κορίτσια και τέσσερα αγόρια), του εθνικού ευεργέτη. Σε ηλικία 28 ετών, άρχισε να αγοράζει μεγάλες εκτάσεις βόρεια της Χαλκίδας και σύντομα έγινε ένας από τους μεγαλύτερους γαιοκτήμονες της περιοχής. Για 25 χρόνια - από το 1850 μέχρι και το χρημάτισε βουλευτής Εύβοιας. Ήταν σε στενή επικοινωνία με τον ευεργέτη αδερφό του, του οποίου διαχειριζόταν τα κτήματα στην Ελλάδα. Οι απόγονοί του διατήρησαν μεγάλο μέρος της περιουσίας του και μετέτρεψαν το κονάκι τους στην Εύβοια σε τουριστικό συγκρότημα πολυτελείας, που λειτουργεί και σήμερα. Ο Αυγερινός ήταν παππούς του στρατάρχη Αλέξανδρου Παπάγου. Ο Μιχαήλ Αβέρωφ ήταν ο ανεψιός του ευεργέτη από τον αδερφό του Αυγερινό. Κληρονόμησε τα κτήματα του πατέρα του στην Εύβοια, της οποίας υπήρξε βουλευτής την περίοδο Η εγγονή του Μιχαήλα (Μικέττα) Αβέρωφ ( ), είναι η επίσημη βιογράφος του εθνικού ευεργέτη. Ο Μιχαήλ ήταν προσωπικότητα με έντονη κοινωνική και πολιτική παρουσία στην αθηναϊκή ζωή του τέλους του 19ου αιώνα. Αυγερινός Αβέρωφ ( ), αδερφός του ευεργέτη, ελαιογραφία του Διονυσίου Τσόκου, π.1860, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ, Μέτσοβο Μιχαήλ Αβέρωφ ( ), ανεψιός του ευεργέτη, ελαιογραφία του Ιωάννη Δούκα, π.1880, Πινακοθήκη Ε. Αβέρωφ, Μέτσοβο 30 31

7 OIKΙΑ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ, Αλεξάνδρεια Η μόνιμη κατοικία του Γεωργίου Αβέρωφ στην Αλεξάνδρεια, βρισκόταν σε ένα στενό δρομάκι κοντά στο παλιό λιμάνι και ήταν νοικιασμένη από την οικογένεια των Βολανάκη. Δεν είχε πολλούς υπηρέτες, παρά μόνο μια γριά μαγείρισσα, την Αγγελική Χρηστίδη, που είχε φέρει από το Μέτσοβο για να του μαγειρεύει και δύο πιστούς ιθαγενείς υπηρέτες οι οποίοι εξυπηρετούσαν τις ανάγκες του ίδιου και των επισκεπτών του. το σπίτι που γεννήθηκε ο Γεώργιος Αβέρωφ στο Μέτσοβο κτίστηκε το 1726 και κάηκε το 1943 από το πατρικό σπίτι του ευεργέτη διασώθηκαν μόνο η πόρτα και η βρύση της αυλής η ανεψιά του ευεργέτη Μιχαήλα (Μικέττα) Αβέρωφ ( ) ο χαράκτης Λυκούργος Κογεβίνας ( ) Το κτίριο ήταν δυόροφο, στον πρώτο όροφο ήταν τα γραφεία του και στο δεύτερο η κατοικία του. Στο ευρύχωρο σαλόνι, όπου συνήθιζε ο Αβέρωφ να υποδέχεται, κυριαρχούσε το κιτρινωπό χρώμα και είχε αυστηρή εμφάνιση. Τα καθίσματα είχαν ψηλές ράχες, ενώ τα ντιβάνια του ήταν φαρδειά και οι γλάστρες πελώριες. Πίσω από τη τζαμαρία της μεγαλόπρεπης βιβλιοθήκης βρίσκονταν πολλά παλιά βιβλία. Ένα χαλί διακοσμημένο με λουλούδια και άνετες πολυθρόνες από μαόνι. Στους τοίχους πελώριοι πίνακες του Ολύμπου. Όλος ο διάκοσμος θύμιζε ότι ο άνθρωπος που κατοικούσε εκεί, ονειρευόταν το μεγαλείο. Ο Αβέρωφ ουδέποτε παντρεύτηκε. Όταν κάποτε ο παιδικός του φίλος Νίκος Καραγιάννης, κτηνοτρόφος από το Μέτσοβο, τον επισκέφτηκε στην Αλεξάνδρεια, τον ρώτησε γιατί και εκείνος του απάντησε: «Εκείνη που θέλησα να πάρω για γυναίκα μου δε με θέλησε και εκείνες που με θέλησαν δεν τις θέλησα εγώ, και έτσι έμεινα γεροντοπαλίκαρο». Στη συνέχεια ο ευεργέτης του εξομολογήθηκε το μοναδικό, αλλά άτυχο, έρωτα της ζωής του: Όταν ήταν νέος γνωρίστηκε στην Αλεξάνδρεια με την οικογένεια του μετσοβίτη Θεμελή Νάτζιου, αρχιλογιστή του οίκου Τοσίτσας - Στουρνάρης. Ερωτεύτηκε παράφορα την κόρη του Μαριγώ και τη ζήτησε από τον πατέρα της. Το προξενιό ναυάγησε γιατί η Μαριγώ, από γυναικεία ματαιοδοξία, προτίμησε κάποιο Ζακυνθινό που έφερε τον τίτλο του Κόμη. Το περιστατικό αυτό στοίχισε πολύ στον Αβέρωφ και από τότε απεφάσισε να μείνει άγαμος, απορρίπτοντας πλήθος προτάσεων γάμου που του έγιναν τα επόμενα χρόνια. Πάντως δημιούργησε ένα μόνιμο δεσμό με μια Αιγύπτια, για την οποία ελάχιστα ξέρουμε. ΜΙΧΑΗΛΑ ΑΒΕΡΩΦ Η ανεψιά του εθνικού ευεργέτη έγραψε, μάλλον, την πληρέστερη και εγκυρότερη βιογραφία του. Ο πατέρας της Γεώργιος Μιχαήλ Αβέρωφ ( ) διετέλεσε βουλευτής Εύβοιας και Υπουργός Παιδείας. Η Μιχαήλα σε ηλικία 20 ετών παντρεύτηκε, τον κατά 10 χρόνια μεγαλύτερό της, κορυφαίο κερκυραίο χαράκτη και ζωγράφο Λυκούργο Κογεβίνα, με τον οποίο χώρισε στα 1933, μετά από 14 χρόνια γάμου. Ήταν καλλιεργημένη και χειραφετημένη γυναίκα. Έγραψε αρκετά λογοτεχνικά και ιστορικά έργα, στα ελληνικά και στα γαλλικά, με γνωστότερο τη βιογραφία της Δούκισσας της Πλακεντίας. Ήταν κάτοχος πολύ μεγάλης περιουσίας την οποία κληροδότησε στην Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, στο Δημόσιο Ψυχιατρείο, στην Εταιρεία Προστασίας Ζώων, στην Ακαδημία και άλλα ιδρύματα. τοίχος του σαλονιού του σπιτιού του Αβέρωφ στην Αλεξάνδρεια με την προσωπογραφία του και το δάφνινο ασημένιο στεφάνι που του χάρισε η Ελληνική Ολυμπιακή Επιστροπή, στο κάτω μέρος. Ο Αβέρωφ ήταν μανιώδης καπνιστής και αγόρασε την εικονιζόμενη πίπα του στη Βιέννη από τον Οίκο Carl Hiess, της οδού Graben 11, όταν έμεινε εκεί για ένα χρόνο. Το ενθύμημα αυτό βρίσκεται σήμερα στο Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Αθηνών. ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ ΑΒΕΡΩΦ, Αλεξάνδρεια Στο εσωτερικό του σπιτιού του ευεργέτη στην Αλεξάνδρεια βασίλευε απλότητα και ηρεμία, η ίδια ηρεμία και απλότητα που απέπνεε η φυσιογνωμία και η προσωπικότητα του Γεωργίου Αβέρωφ. Στο σαλόνι του σπιτιού δεχόταν πάντοτε τους επισκέπτες του. Όταν είχε πάει στην Αλεξάνδρεια η αποστολή της Ελληνικής Επιτροπής των Ολυμπιακών Αγώνων, αποτελούμενη από το Δήμαρχο των Αθηναίων, το Δ. Βικέλα και πολλούς άλλους επίσημους, για να ζητήσουν οικονομική βοήθεια, ο Αβέρωφ τους υποδέχτηκε στο σαλόνι του σπιτιού του, που το θέρμαινε ένα μεγάλο μπρούτζινο μαγγάλι που ήταν τοποθετημένο στο κέντρο του χώρου. Κάθησαν, ανέπτυξαν το αίτημά τους και αφού έλαβαν τα αναψυκτικά, σηκώθηκε όρθιος ο Αβέρωφ και χαριτολογώντας τους είπε: «Τώρα θα προσφέρω στους καπνιστές και μετσοβίτικα τσιγάρα», εννοώντας πως προέρχονταν από την περίφημη τον ανωτέρω πίνακα του Αννιμπάλε Σκοναμίλιο, άφησε ο ευεργέτης στο Αβερώφειο Γυμνάσιο το οποίο - όταν έκλεισε - τον δώρησε στον Δήμο Μετσόβου, όπου βρίσκεται σήμερα. τότε καπνοβιομηχανία The Nile την οποία είχαν δύο δραστήριοι μετσοβίτες, οι Τριαντάφυλλος Κυριακού και Νικόλαος Μηλιώτης. Πήραν λοιπόν οι επίσημοι τα τσιγάρα και έβγαλαν αμέσως τα σπίρτα τους για να τα ανάψουν. Ο Δήμαρχος Αθηναίων Τιμολέων Φιλήμων, σηκώθηκε για να προσφέρει φωτιά στον όρθιο Αβέρωφ, ανάβοντας ένα ακόμη σπίρτο. Τότε εκείνος του είπε: «Και σεις, κύριε δήμαρχε, όπως και όλοι οι άλλοι κύριοι, κακώς εκάματε και χαλάσατε τα σπίρτα σας, ενώ η φωτιά απο το μαγγάλι είναι μπροστά μας και όμως την περιφρονήσατε. Φοβούμαι, μήπως έτσι σπαταλήσετε και τα χρήματα για το Στάδιο και δεν επαρκέσουν για την αποπεράτωση ούτε καν της πρώτης ζώνης για την τέλεση των Αγώνων». Μετά κατευθύνθηκε προς το μαγγάλι, πήρε με την τσιμπίδα ένα κάρβουνο και άναψε το τσιγάρο, δίνοντας ένα μάθημα οικονομίας στούς επισκέπτες του

8 ο πατέρας της Ευδοκίας, Νικόλαος Αβέρωφ ΒΑΣΙΛΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑ, η ανεψιά του Γεωργίου Αβέρωφ η Βασιλαρχόντισσα - όρθια - σε μικρή ηλικία, με τον πατέρα της Νικόλαο Αβέρωφ ( ) ντυμένο με μετσοβίτική φορεσιά, και τους αδερφούς της Γεώργιο και Κωνσταντίνο, οι οποίοι φορούν άψογα ευρωπαϊκά ρούχα και παπούτσια Στις 27 Ιουλίου 1884 οι ληστοσυμμορίες του σαρακατσάνου Βαγγέλη Τόκου και του Θύμιου Γάκη απήγαγαν την ανεψιά του εθνικού ευεργέτη, την Ευδοκία, κόρη του αδερφού του πρωτοτσέλιγκα του Μετσόβου Νικολάκη Αβέρωφ και μνηστή του δικηγόρου Σέργιου Τζωαννόπουλου, την περίφημη Βασιλαρχόντισσα του πασίγνωστου δημοτικού τραγουδιού και μία συγγενή της. Η απαγωγή έγινε μετά από προτροπή ενός νεαρού μετσοβίτη τον οποίο είχε χαστουκίσει ο πατέρας της, επειδή τόλμησε να πλησιάσει στο κουλτούκι (χώρος μπροστά στην εκκλησία) όπου σύχναζαν οι προύχοντες και απαγορευόταν να περάσουν οι παρακατιανοί. Η λαϊκή μούσα άλλαξε το όνομα της Ευδοκίας σε Βασιλαρχόντισσα, στο ομώνυμο τραγούδι. ο Σέργιος και η Ευδοκία νιόπαντροι το 1884 στο Μέτσοβο το πατρικό σπίτι της Βασιλαρχόντισσας στο Μέτσοβο ο Σέργιος και η Ευδοκία στην Αλεξάνδρεια Οι ληστές μετά την απαγωγή κατέφυγαν στο πυκνό δάσος της Βάλια Κάλντα και στη συνέχεια ζήτησαν - και πήραν - ως λύτρα χρυσάφι όσο το βάρος της Ευδοκίας και ασήμι όσο το βάρος της άλλης κοπέλας. Ο Γάκης συνελήφθη 10 χρόνια αργότερα, κατόπιν προδοσίας, και δικάστηκε στα Γιάννενα σε ισόβια δεσμά. Η μαρτυρία της Βασιλαρχόντισσας Ευδοκίας, την οποία ο λήσταρχος προστάτεψε κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας της, στάθηκε ικανή για να μην καταδικαστεί σε θάνατο. Μετά την απόδοση χάριτος ο Γάκης κατέφυγε στο Πασπαλί της Μικράς Ασίας, όπου παντρεύτηκε την Ευαγγελία, κόρη του εκεί Δημάρχου Παναγιώτη Κλάρα. Κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία βοήθησε με όλες του τις δυνάμεις τον Ελληνικό Στρατό, οργανώνοντας ιδίοις εξόδοις παραστρατιωτικό σώμα εθελοντών. Μετά την κατάρρευση του μετώπου γύρισε στην Ελλάδα και πέθανε πάμπτωχος στα Τρίκαλα. ΤΟ ΠΑΤΡΙΚΟ ΣΠΪΤΙ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑΣ, Μέτσοβο Η πατρογονική κατοικία της Ευδοκίας κτίστηκε περίπου στα 1860, είναι διόροφο αρχοντόσπιτο με εσωτερική αυλή, στην άλλη άκρη της οποίας βρισκόταν το σπίτι όπου γεννήθηκε ο Γεώργιος Αβέρωφ το οποίο, όπως προαναφέρθηκε, δεν σώζεται. Τόσο το κτίριο όσο και το εσωτερικό του διατηρείται άριστα και παραπέμπει στην ατμόσφαιρα της εποχής των αρχών του 19ου αιώνα. Σήμερα ανήκει στην οικογένεια των Αβέρωφ και κατοικείται από τον Γιάννη Αβέρωφ π. Δήμαρχο Μετσόβου, Βουλευτή Ιωαννίνων και Ευρωβουλευτή. Η ΑΠΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΒΑΣΙΛΑΡΧΟΝΤΙΣΣΑΣ Στην ανωτέρω λαϊκή εικόνα η Ευδοκία και η συγγενής της Λενούσια Θοδωρή - σύζυγος Γ. Καραγιάννη - είναι κάτω αριστερά και παρακολουθούν απορημένες τα συμβαίνοντα. Όρθιος, χαμογελαστός και αρματωμένος, ο αρχιαπαγωγέας Θύμιος Γάκης, περιστοιχιζόμενος από δύο ένοπλους φουστανελοφόρους. Στην επάνω δεξιά γωνία ένας ληστής έχει αφήσει το όπλο του και φιλάει καραούλι. Στην άλλη πλευρά του ποταμιού δύο ληστές ψαρεύουν, και μάλιστα με επιτυχία, ενώ μερικοί άλλοι κοιμούνται στο χορτάρι μακαρίως. Η Ευδοκία, όταν την απήγαγαν, ήταν 17 ετών. Ο απαγωγέας της φέρθηκε τρυφερά και την παρέδωσε... τιμημένη, αφού πήρε τα λύτρα λίρες - τις οποίες έστειλε αμέσως ο θείος της. Με τη διαθήκη της αναδείχτηκε σε σημαντική ευεργέτιδα. Το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας της το κληροδότησε στο Ορφανοτροφείο Γεωργίου Σταύρου, στην αποκατάσταση απόρων κοριτσιών του Μετσόβου, στο Άσυλο Ανιάτων Αθηνών, στον Οίκο Τυφλών Αθηνών, στο Οφθαλμιατρείο Αθηνών και στο Γηροκομείο Ιωαννίνων. Ο τάφος της είναι στο νεκροταφείο Αγίου Νικολάου Ιωαννίνων. υδατογραφία του Στέργιου Τσούμπα ( ), με την απαγωγή της Ευδοκίας Αβέρωφ, Oικία οικογένειας Αβέρωφ, Μέτσοβο Κολάκης Αβέρωφ ( ), πατέρας της Ευδοκίας και αδερφός του ευεργέτη χρυσή στολή βασιλαρχόντισσας 35

9 το κτίριο του Αβερώφειου Παρθεναγωγείου σε φωτογραφία του 1960 το Αβερώφειο Γυμνάσιο, με την προτομή του Μιχαήλ Τοσίτσα στην αυλή του ΑΒΕΡΩΦΕΙΟ ΠΑΡΘΕΝΑΓΩΓΕΙΟ, Αλεξάνδρεια ΑΒΕΡΩΦΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ, Αλεξάνδρεια Το Αβερώφειο Γυμνάσιο Αλεξάνδρειας ήταν το πρώτο πλήρες τετρατάξιο ελληνικό σχολείο. Ιδρύθηκε το 1890 και στεγάστηκε στο μέγαρο της Τοσιτσαίας Σχολής, όπου ο Γεώργιος Αβέρωφ πρόσθεσε, με δαπάνη του, έναν ακόμη όροφο. Εκεί παρέμεινε μέχρι το 1907, όταν και μεταφέρθηκε στη Ζερβουδάκειο Αστική Σχολή, όπου λειτουργεί και σήμερα. Γρήγορα το σχολείο γνώρισε μεγάλη άνθηση και το 1900 είχε 310 μαθητές και 34 διδάσκοντες. Σήμερα έχει μόλις 50 παιδιά. Μια από τις ευτυχισμένες στιγμές για τον Γ. Αβέρωφ ήταν όταν κάθε χρόνο κατά την ονομαστική του γιορτή τον επισκέπτονταν στο σπίτι του οι διδάσκαλοι και οι μαθητές - και οι μαθήτριες - της τελευταίας τάξεως του Αβερώφειου Γυμνάσιου και του Παρθεναγωγείου και του πρόσφεραν μια ανθοδέσμη, ενώ η καλύτερη μαθήτρια τον προσφωνούσε. Αλλά και αυτός επισκεπτόταν συχνά τη Σχολή, την παραμονή των εθνικών εορτών και της γιορτής των Τριών Ιεραρχών, ενώ παρίστατο πάντοτε στην τελετή αποφοίτησης στην αίθουσα τελετών, την διακόσμηση της οποίας επέβλεπε ο ίδιος και στην οποία τοποθετήθηκε η σορός του. το Αβερώφειο Γυμνάσιο, από το 1907 μέχρι σήμερα στεγάζεται στο εικονιζόμενο κτίριο της Ζερβουδακείου Σχολής, στο Σάτμπυ Το Παρθεναγωγείο γεννήθηκε στην αίθουσα τελετών του Αβερώφειου Γυμνασίου, που στεγαζόταν στην Τοσιτσαία Σχολή, κατά τις απολυτήριες εξετάσεις του σχολικού έτους όταν ο Αβέρωφ διαπίστωσε ότι το οίκημα της Τοσιτσαίας Σχολής ήταν ανεπαρκές για τη στέγαση των μαθητών και μαθητριών, που συνεχώς αυξάνονταν. Ανακοίνωσε τότε ότι θα κτίσει με δαπάνη του νέο μέγαρο που θα φιλοξενήσει ξεχωριστά τα κορίτσια του Αβερώφειου Σχολείου. Το μεγαλόπρεπο κτίριο θεμελιώθηκε στα 1894 και το Γυμνάσιο Θηλέων άρχισε να λειτουργεί το έτος Το οικόπεδο πρόσφερε ο Ιδομενέας Βιττώρης και τα σχέδια του εντυπωσιακού οικοδομήματος οφείλονται στον αρχιτέκτονα Νικόλαο Παρασκευά. Στην κεντρική του σκάλα τοποθετήθηκε η προτομή του Γεωργίου Αβέρωφ που φιλοτέχνησε σε λευκό πεντελικό μάρμαρο ο μεγάλος τήνιος γλύπτης Γεώργιος Φυτάλης. Το Παρθεναγωγείο σταμάτησε να λειτουργεί το έτος 1960 όταν συγχωνεύτηκε με το Αβερώφειο Γυμνάσιο των Αρρένων και μεταστεγάστηκε στη Ζερβουδάκειο Σχολή, όπου υφίσταται ως μικτό. Στο κτίριο σήμερα στεγάζεται το Ελληνικό Εμπορικό Επιμελητήριο και το Παράρτημα του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού. ημερολόγιο των μαθητών του Αβερώφειου 36 37

10 ΜΝΗΜΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ, Αλεξάνδρεια Ο τήνιος γλύπτης Γεώργιος Βιτάλης ( ) έζησε κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής του δίπλα στον Αβέρωφ. Η Ελληνική Κοινότητα της Αλεξάνδρειας ανέθεσε στον καλλιτέχνη τη φιλοτέχνηση δύο μαρμάρινων μνημείων του μεγάλου μετσοβίτη ευεργέτη, το ένα για το Α Νεκροταφείο Αθηνών, και τον παρατιθέμενο ανδριάντα που τοποθετήθηκε στο αίθριο της Τοσιτσαίας Σχολής της Αλεξάνδρειας. Ο Αβέρωφ είναι όρθιος, αγέρωχος, μεγαλοπρεπής. Στο βάθρο υπάρχουν δύο αλληγορικά συμπλέγματα. Το αριστερό συμβολίζει την Ελληνική Κοινότητα της Αλεξάνδρειας που στεφανώνει τον Αβέρωφ και το δεξιό το Αβερώφειο Παρθεναγωγείο και απεικονίζει μια δασκάλα να διδάσκει σε μια μαθήτριά ένα στίχο ποιήματος του Αριστοτέλη. απόκριες στο νηπιαγωγείο του Αβερώφειου, 2009 το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, του Αβερώφειου, με τους κροκόδειλους και τον καρχαρία στους τοίχους και τις προθήκες με τα πουλιά η μαθητική μπάντα του Αβερώφειου, 2009 η πίσω όψη του αδριάντα, με την πτυχωτή μπέρτα του ευεργέτη το μνημειώδες γλυπτό είναι το τελευταίο έργο του μεγάλου τήνιου γλύπτη Γεωργίου Βιτάλη τελειόφοιτοι του Αβερώφειου Γυμνασίου, άψογα ντυμένοι, το 1919 η ποδοσφαιρική ομάδα του Αβερώφειου, 1937 ο γλύπτης Γεώργιος Βιτάλης ( ) αρχαϊκή ανάγλυφη παράσταση της βάσης του μνημείου του Αβέρωφ 38 39

11 το έμβλημα του Μετσόβιου Πολυτεχνείου είναι ο Προμηθέας Πυρφόρος το κεντρικό κτίριο Γεώργιος Αβέρωφ του Ε.Μ.Π. ΕΘΝΙΚΟ ΜΕΤΣΟΒΙΟ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟ, Αθήνα Ο μετσοβίτης εθνικός ευεργέτης Νικόλαος Στουρνάρης ήταν εκείνος που εμπνεύστηκε την ίδρυση «ενός λαμπρού Πολυτεχνείου» και διέθεσε στα 1852 γενναίο ποσό για την ανέγερσή του. Προς τιμήν του το ίδρυμα τότε ονομάστηκε Στουρνάρειον. Στα 1856 ο θείος του Μιχαήλ Τοσίτσας χορήγησε διπλάσιο ποσό, όμως το νεοκλασσικό κτιριακό συγκρότημα του Λύσανδρου το κεντρικό κτίριο με τον πύργο του ρολογιού στην πρόσοψη Καυταντζόγλου χρειάστηκε την ηγεμονική δωρεά του Γεωργίου Αβέρωφ, στα 1873, για να ολοκληρωθεί. Ο ΑΒΕΡΩΦΕΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ, Λάρισα ίδιος ζήτησε το ίδρυμα να ονομαστεί Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, όπως πράγματι και έγινε. Η ανέγερση των κτιριακών εγκαταστάσεων της Σχολής έγινε με δαπάνη του κληροδοτήματος του Γεωργίου Αβέρωφ, ο οποίος ήταν ιδιοκτήτης τεράστιων εκτάσων του θεσσαλικού κάμπου. Πρόκειται για συγκρότημα 43 κτιρίων, τα οποία κατασκευάστηκαν σε διαφορετικές περιόδους. Τα 34 κτίστηκαν κατά τις αρχές του 20ου αιώνα, με εξαίρεση το κτίριο της βιβλιοθήκης και τα λοιπά που έγιναν μετά το Το Πολυτεχνείο ιδρύθηκε το έτος 1837, με την ονομασία Πολυτεχνικόν Σχολείον. Ήταν ένα μονοτάξιο σχολείο στοιχειώδους εκπαίδευσης και λειτουργούσε μόνον τις Κυριακές. Χαρακτηριστική εικόνα της νηπιώδους μορφής την οποία είχε μας δίνει ο κανονισμός φοίτησης, ο οποίος και περιλάμβανε μερικά χαριτωμένα άρθρα, όπως: «Κάθε μαθητής πρέπει να κάθηται εις τον προσδιωριζομένον παρά του διδασκάλου του τόπον, ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ Άρης Βελουχιώτης ( ) μαθητές της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής το 1920 Το συγκρότημα, μαζί με τον περιβάλλοντα χώρο του, χαρακτηρίστηκε ως έργο τέχνης και ιστορικό διατηρητέο μνημείο, γιατί πρόκειται για ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα συγκροτήματος κτιρίων με εκπαιδευτικό χαρακτήρα, με ιδιαίτερα μορφολογικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά και εκλεκτικίστικα στοιχεία τα οποία εκφράζουν την αρχιτεκτονική της εποχής. Απόφοιτος της Αβερωφείου Γεωργικής Σχολής ήταν και ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ Άρης Βελουχιώτης. χωρίς να τον αλλάζει κατ` αρεσκείαν [...]. Οι μαθη- ταί πρέπει να προσέρχονται εις το σχολείον καθάριοι, διό και ο διδάσκαλος έχει την εξουσίαν να αποβάλλει ή να παιδεύσει όσους φανερώς ήθελον παρουσιαστεί ακάθαρτοι [...] απαγορεύεται αυστηρώς εις τους μαθητάς πάσα αταξία, κακοήθεια ή ωμότης μεταξύ των και τοσούτο μάλλον καθ` όσον αυτή απευθύνεται προς το πρόσωπον των διδασκάλων...». Το 1843, με διάταγμα του Όθωνα μετατράπηκε πλέον σε ανώτερη σχολή. η διακόσμηση της οροφής και τα ιωνικά κιονόκρανα της εισόδου 40 41

12 οι θεατές πανηγυρίζουν έξαλλοι την είσοδο του νικητή του μαραθώνιου δρόμου Σπύρου Λούη στο Παναθηναϊκό Στάδιο, κατά την Ολυμπιάδα του 1896 το Καλλιμάρμαρο είναι το πιο εμβληματικό μνημείο των Αθηνών ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΟ ΣΤΑΔΙΟ, Αθήνα ο Δήμαρχος Αθηνών Τιμολέων Φιλήμων ( ) Το Παναθηναϊκό Στάδιο πρωτοκατασκευάστηκε από το Λυκούργο κατά το έτος 330 π.χ., για να φιλοξενήσει τους αθλητικούς αγώνες των Παναθηναίων. Μεταξύ μ.χ. ο Ηρώδης Αττικός αναστήλωσε το Στάδιο, δινοντάς του τη μορφή που αποκαλύφτηκε στις ανασκαφές του 1870, δηλαδή πεταλοειδής κατασκευή με πίστα μήκους 204,07 μέτρων και πλάτους 33,35. Πιστεύεται ότι είχε χωρητικότητα θεατών. Κατά τη ρωμαϊκή εποχή το Στάδιο χρησιμοποιήθηκε σαν αρένα μονομάχων και θηρίων. Η πρώτη προσπάθεια αναστήλωσης έγινε από τον ηπειρώτη Ευαγγέλη Ζάππα προκειμένου να φιλοξενήσει τις Ζάππειες Ολυμπιάδες. Στη συνέχεια όμως η σκέψη για την ολική αποκατάσταση εγκαταλείφτηκε, εξ αιτίας της υπέρογκης δαπάνης. Όταν η Αθήνα ανέλαβε τη διοργάνωση των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων το 1896, αποφασίστηκε η πλήρης αναστύλωση του σταδίου, όμως το τότε ελληνικό κράτος δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να αναλάβει τη δαπάνη. Τότε η Ολυμπιακή Επιτροπή ανέθεσε στο γραμματέα της Τιμολέοντα Φιλήμονα να διαβιβάσει μια επιστολή του διαδόχου Κωνσταντίνου προς τον τότε Πρόεδρο της Ελληνικής Κοινότητας της Αλεξάνδρειας, Γεώργιο Αβέρωφ. Πράγματι ο Φιλήμων, επικεφαλής αντιπροσωπείας, επισκέφτηκε τον Αβέρωφ στο σπίτι του. Αυτός αφού διάβασε με προσοχή την επιστολή ανταποκρίθηκε αμέσως στην έκκληση για οικονομική ενίσχυση, προσφέροντας μάλιστα την ίδια στιγμή στους έκπληκτους απεσταλμένους το ποσό των χρυσών δραχμών σαν πρώτη δωρεά, αναλαμβάνοντας, επί πλέον, ολόκληρη τη δαπάνη της ανακατασκευής του Παναθηναϊκού Σταδίου. Αρχιτέκτονας του έργου της αναστήλωσης ήταν ο Αναστάσιος Μεταξάς ( ). αναπαράσταση του σταδίου του Ηρώδη του Αττικού με τα πολύτοξα προπύλαια και την νύσσα στο κέντρο του στίβου, σε υδατογραφία του Έρνεστ Τσίλλερ,

13 ΑΝΔΡΙΑΝΤΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ, Αθήνα Το μνημείο στήθηκε από την ελληνική κυβέρνηση προς τιμή του Γ. Αβέρωφ, για την αναστήλωση του Παναθηναϊκού Σταδίου και τη χρηματοδότηση των Ολυμπιακών Αγώνων. Τα αποκαλυπτήρια έγιναν στις 24 Μαρτίου 1896, παραμονή της έναρξης των Αγώνων και κάτω από καταρακτώδη βροχή. Παρευρίσκονταν ο διάδοχος Κωνσταντίνος - ο οποίος στην ομιλία του έπλεξε το εγκώμιο του Αβέρωφ - οι πρίγκιπες Νικόλαος και Γεώργιος, το Υπουργικό Συμβούλιο, βουλευτές, όλοι οι έλληνες και ξένοι αθλητές, οι συντεχνίες των Αθηνών, με τα λάβαρά τους, και χιλιάδες Αθηναίοι, που χειροκροτούσαν μανιωδώς κάθε φορά που αναφερόταν το όνομα του εθνικού ευεργέτη, όπως έγραψαν την άλλη μέρα όλες οι αθηναϊκές εφημερίδες. ο διάδοχος Κωνσταντίνος ( ) ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ ΚΑΙ ΣΠΥΡΟΣ ΛΟΥΗΣ Όταν ο Γεώργιος Αβέρωφ έμαθε για τη νίκη του έλληνα μαραθωνοδρόμου Σπύρου Λούη, στους Ολυμπιακούς του 1896, του έστειλε την παρακάτω επιστολή: Κύριε Λούη, Σας ευχαριστώ θερμότατα με όλην μου την καρδιά δια την ευχάριστον είδησιν που μου ανηγγείλατε τηλεγραφικώς, την είδησιν δια την νίκην σας εις τον Μαραθώνιο. Αν η αναβίωσις των Ολυμπιακών Αγώνων αποτελεί φόρον τιμής προς την αρχαίαν Ελλάδα, και είναι ένα εκπολιτιστικόν έργον δια ολόκληρον την ανθρωπότητα, που συμβάλλει και εις την συναδέλφωσιν των λαών, ο Μαραθώνιος δρόμος έχει μίαν αποκλειστικά ελληνικήν σημασίαν. Μας ενθυμίζει τους ευγενικούς αγώνας της ελληνικής φυλής εναντίον των βαρβάρων, καθώς και την εκπληκτικήν νίκην των Αθηναίων εναντίον των μυριάδων των ασιατικών ορδών. Έτσι εξηγείται και η συγκίνησις που έκαμε να πάλλουν οι καρδιές των Ελλήνων που είναι διασκορπισμένοι ανά τα πέρατα του κόσμου. Παντού όπου ευρίσκονται, παρηκολούθησαν νοερά τους δρομείς του Μαραθωνίου, με την ευχήν Έλλην να είναι ο νικητής αυτού του αγώνος. Τον ευγενικόν αυτόν σκοπόν επραγματοποιήσατε σεις, δια λογαριασμόν του Έθνους. Εις το πρόσωπόν σας ολόκληρος ο Ελληνισμός ημπορεί να είναι υπερήφανος δια την νίκην του. Ο ευγενής Αθηναίος Μαραθωνομάχος ευρίσκει εις το πρόσωπόν σας, που επίσης είσθε Αθηναίος, έναν άξιον κληρονόμον. Τιμή και Δόξα εις σας και αιωνία αναγνώρισις από ολόκληρον το Κράτος. Συμμεριζόμενος την γενικήν χαράν και αγαλλίασιν, είμαι και εγώ υπερήφανος ως Έλλην δια το ευγενικόν σας κατόρθωμα. Εύχομαι ολοψύχως όπως το τηλεγραφικόν κείμενον «Νενικήκαμεν» που μου μετεδόθη να γίνει νυν προάγγελος καλών οιωνών δια τον Μαραθώνιον της πατρίδος μας, η οποία, νικήτρια μετά τον αγώνα, να εκπληρώσει τα εθνικά μας όνειρα. Αφοσιωμένος δικός σας, Γεώργιος Αβέρωφ, Αλεξάνδρεια, 23 Απριλίου 1896 Λαϊκή εικόνα του Σωτηρίου Χρηστίδη, του έτους 1907, που απεικονίζει το Σπύρο Λούη και τον καναδό Μ. Δ. Σέρινγκ, ολυμπιονίκες του μαραθωνίου δρόμου του 1896 και του 1906 αντίστοιχα, να στεφανώνονται από τη Νίκη. Στη βάση σε δάφνινο στεφάνι η μορφή του Γεωργίου Αβέρωφ, του κυριότερου συντελεστή των αγώνων του Ο Σπύρος Λούης ήταν ένας ζωντανός θρύλος στην εποχή του και όχι μόνο. ο ανδριάντας είναι έργο του γλύπτη Γεωργίου Βρούτου και η βάση του αρχιτέκτονα Αναστασίου Μεταξά (φωτογραφία 1910) ο γλύπτης Γεώργιος Βρούτος ( ) ο εικονογράφος Σωτήριος Χρηστίδης ( ) εξώφυλλο σπάνιου λευκώματος των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896, έργο του Σωτηρίου Χρηστίδη 44 45

14 Ο ύμνος παίχτηκε το 1896 κατά την τελετή των αποκαλυπτηρίων του ανδριάντα του Αβέρωφ, μπροστά στο Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο και συνθέτης του ήταν ο Αντρέας Ζάϊλλερ ( ), από τους γνωστότερους μουσικούς και συνθέτες της εποχής εκείνης. αναμνηστικό μετάλλιο Α Ολυμπιακών Αγώνων, με το Παναθηναϊκό Στάδιο και τα ονόματα του Ηρώδη του Αττικού και του Γεωργίου Αβέρωφ η επιστολή είναι γραμμένη με άψογο συντακτικό και καλλιγραφία EΠΙΣΤΟΛΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ Η πρώτη σελίδα της επιστολής του Γεωργίου Αβέρωφ (Αλεξάνδρεια, 9/21 Σεπτεμβρίου 1896) προς το Δήμο Αθηναίων, στην οποία τον ευχαριστεί για την απονομή του αργυρού στεφάνου και συγχρόνως συγχαίρει το Δήμο για τη λαμπρή επιτυχία των πρώτων Διεθνών Ολυμπιακών Αγώνων των Αθηνών. Ολυμπιακός Ύμνος, μουσική Σπ. Σαμάρα ( ) και στίχοι Κωστή Παλαμά ( ) ο κερκυραίος μουσικοσυνθέτης Ιωσήφ Καίσσαρης ( ) ήταν φίρμα στην εποχή του εξώφυλλο του Σωτηρίου Χρηστίδη για το έργο Εμβατήριον Αβέρωφ του Ιωσήφ Καίσσαρη, διευθυντή της Ελληνικής Βασιλικής Ορχήστρας, τον ονομαζόμενο ο Έλλην Γιόχαν Στράους

15 η Σχολή Ευελπίδων σε καρτποστάλ του 1904, αμέσως μετά την αποπεράτωσή της το κεντρικό κτίριο της Σχολής με τους ευέλπιδες της τάξης του 1960 απόφοιτοι της Σχολής του 1905, με τις επίσημες στολές τους ΣΧΟΛΗ ΕΥΕΛΠΙΔΩΝ, Αθήνα Η Στρατιωτική Σχολή των Ευελπίδων είναι ένα από τα παλαιότερα δημόσια ιδρύματα της νεώτερης Ελλάδας, αφού η ίδρυσή της ανάγεται στην εποχή του Ι. Καποδίστρια. Εν τούτοις χρειάστηκε η γενναία προσφορά του Γεωργίου Αβέρωφ ώστε να αποκτήσει κτίρια ανάλογα της αποστολής της. Ο εθνικός ευεργέτης κάλυψε όλες τις δαπάνες της ανέγερσης του γιγαντιαίου συγκροτήματος το 1866, ως δώρο για την ενηλικίωση του διαδόχου Κωνσταντίνου. Η θεμελίωση έγινε μόλις το 1900 και η Σχολή άρχισε να λειτουργεί στα Αρχιτέκτονας ήταν ο Έρνεστ Τσίλλερ και επιβλέποντας ο στρατιωτικός μηχανικός Ιφικράτης Κοκκίδης. 48 ο αρχιτέκτονας Έρνεστ Τσίλλερ ( ) η Αθηνά στην είσοδο το υπέρθυρο της κυρίας εισόδου το κεντρικό κλιμακοστάσιο της Σχολής Ευελπίδων με την προτομή του Γ. Αβέρωφ (έργο του Γ. Φυτάλη) στο βάθος

16 το θωρηκτό Γεώργιος Αβέρωφ στην Πόλη, ελαιογραφία του Αιμίλιου Προσαλέντη, 1921, Πινακοθήκη Ευάγγελος Αβέρωφ, Μέτσοβο ο Αβέρωφ αγκυροβολεί μπροστά στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη, ελαιογραφία του Λυκούργου Κογεβίνα 1920, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα, στις γωνίες της λαϊκής ζωγραφιάς του Σωτηρίου Χριστίδη απεικονίζονται ο διάδοχος Κωνσταντίνος, ο Γ. Αβέρωφ, ο Ε. Βενιζέλος, και ο Λ. Κουντουριώτης. ΘΩΡΗΚΤΟ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ Η δράση του θρυλικού αυτού θωρηκτού στη διάρκεια των βαλκανικών πολέμων, και ιδιαιτέρως κατά τον ελληνοτουρκικό, απέκτησε διαστάσεις μύθου. Ο εθνικός ευεργέτης με τη διαθήκη του άφησε δρχ. από τις οποίες και πληρώθηκαν οι πρώτες δόσεις της αγοράς του πλοίου, υπό τον όρον ότι αυτό θα έφερε το όνομά του, όπως πραγματικά έγινε. Η μεγάλη στιγμή του ιστορικού πλοίου ήταν όταν στα 1919 εισήλθε επί κεφαλής μοίρας συμμαχικών πολεμικών πλοίων στον Κεράτιο κόλπο της Κωνσταντινούπολης και αγκυροβόλησε ακριβώς μπροστά από την Αγία Σοφία «...φέρον μέγαν σημαιοστολισμόν». Οι χιλιάδες Έλληνες της Πόλης στην προκυμαία πανηγύριζαν και έκλαιγαν από χαρά, ενώ δεκάδες πλοιάρια το είχαν περιζώσει και το χαιρετούσαν σφυρίζοντας. Οι αξιωματικοί και οι ναύτες παραταγμένοι και ακίνητοι στο κατάστρωμα απέδιδαν τιμές και παρακολουθούσαν έκθαμβοι τις πραγματικά συγκλονιστικές στιγές. το θωρηκτό απεικονίστηκε σε δεκάδες καρτποστάλ της πρώτης εικοσαετίας του 20ου αιώνα Το γιγαντιαίο θωρηκτό έλαβε μέρος και στις επιχειρήσεις του Β Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ άναψε για τελευταία φορά τις μηχανές του στα

17 ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ ΤΟΥ ΜΕΤΣΟΒΟΥ Μια μέρα του 1840, μπροστά στο πέτρινο εικονοστάσι του Αγίου Γεωργίου - που βρίσκεται στο κέντρο του Αβερώφειου Κήπου - ο Γεώργιος Αβέρωφ, αμούστακο παλικαράκι τότε, παίρνοντας το δρόμο της ξενιτιάς, από όπου και δεν ξαναγύρισε, έταξε στον Άγιο: «Βοήθα με Άη Γιώργη μου, τώρα που θα φύγω στα ξένα και θα δεις πως εγώ θα σε κάνω μόλις σταθώ στα πόδια μου...». Το τάμα αυτό το ξεπλήρωσε, στέλνοντας από την Αλεξάνδρεια ειδικό κηπουρό για τη διαμόρφωση του Αβερώφειου Κήπου και ανακαινίζοντας την εκκλησία το 1850, δηλαδή δέκα μόλις χρόνια μετά τον ξενιτεμό του. Η αρχική εκκλησία είχε κτιστεί το Ο Γεώργιος Αβέρωφ ανοικοδόμησε από τα θεμέλια, το 1895, το Ναό των Αγίων Αποστόλων, στη θέση παλιότερης εκκλησίας, από την οποία πρέπει να προέρχεται η εικόνα των πατρώνων του ναού Αποστόλων Πέτρου και Παύλου (1756) καθώς και οι άλλες εικόνες του σημερινού τέμπλου. Ο ναός είναι τρίκλιτη βασιλική. Άγιος Γεώργιος ΑΒΕΡΩΦΕΙΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ, Μέτσοβο Η μονόχωρη βασιλική της Αγίας Τριάδας ανακαινίστηκε με δαπάνη του Γεωργίου Αβέρωφ κατά το έτος Τα ξύλινα δίπτυχα της πρόθεσης είναι του οι μαθητές και οι δάσκαλοι του Αβερώφειου Δημοτικού Σχολείου Μετσόβου σε αναμνηστική φωτογραφία του 1890 Το Δημοτικό Σχολείο Μετσόβου ήταν από τις πρώτες ευεργεσίες του Γεωργίου Αβέρωφ προς τη γενέτειρά του, την οποία υπεραγαπούσε, αν και ουδέποτε την επισκέφτηκε μετά από την αποδημία του. Το Σχολείο βρισκόταν στην κεντρική πλατεία του Μετσόβου, και ήταν ένα εντυπωσιακότατο διόροφο πέτρινο κτίριο, το οποίο δυστυχώς κάηκε το έτος ΕΦΗΒΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ, Αθήνα Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής είναι στο κέντρο του οικισμού, και αποτελεί τον πιο αξιόλογο ναό του Μετσόβου. Ανακαινίστηκε το 1894 με δαπάνη του Γεωργίου Αβέρωφ. To κωδωνοστάσιο, κτίστηκε μεταξύ , με δαπάνη, πάλι, του Αβέρωφ. Άγιοι Απόστολοι Ο εθνικός ευεργέτης, ήταν προσηλωμένος ως το τέλος της ζωής του στο θρόνο και δώρισε στη βασίλισσα Όλγα χρυσές δραχμές με την ευκαιρία των αργυρών της γάμων και αυτή έκρινε ό,τι έπρεπε να γίνουν φυλακές για την αναμόρφωση των νέων οι οποίοι παρανόμησαν και τιμωρήθηκαν. Το ίδρυμα διέθετε 202 ατομικά δωμάτια, σε δύο κτίρια. Υπήρχαν για τους τρόφιμους, τυπογραφείο, βιβλιοδετείο, υποδηματοποιείο, επιπλοποιείο και μηχανουργείο. Το 1970 στη θέση του κτίστηκε ο Άρειος Πάγος. Στη στάχωση του Ευαγγελίου υπάρχει η επιγραφή: Αφιέρωμα Γεωργίου Αβέρωφ προς τον Άγιον Γεώργιον Μετσόβου, εν Αλεξανδρεία τη 1 Αυγούστου 1870, δια χειρών Θωμά και Κυριάκου Ι. Βέντου εκ κωμμοπόλεως Κρουσόβου της Μακεδονίας το κωδωνοστάσιο είναι δωρεά του Γεωργίου Αβέρωφ Αγία Τριάδα Αγία Παρασκευή αρχιτέκτονας του Εφηβείου - που τελείωσε το ήταν ο Ιωάννης Ισηγόνης η βασίλισσα Όλγα ( ) 52 53

18 όταν ο Αβέρωφ έκανε τη δωρεά το Ωδείο στεγαζόταν στην οικία Βλαχούτζη, στην οδό Πειραιώς, όπου έμεινε μέχρι το 1976 (το κτίριο εικονίζεται όπως ήταν πριν την αποκατάστασή του) ΩΔΕΙΟ ΑΘΗΝΩΝ, Αθήνα μαρμάρινος ανδριάντας, έργο του Γεωργίου Φυτάλη,!872, Προπύλαια Πανεπιστημίου Αθηνών ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ε, Αθήνα μαρμάρινος ανδριάντας, έργο του Ιωάννη Κόσσου,!871, Προπύλαια Πανεπιστημίου Αθηνών ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, Αθήνα Τα αποκαλυπτήρια του ανδριάντα έγιναν την Ο ανδριάντας του Ρήγα Φερραίου, μαζί με 25η Μαρτίου 1872 και τη δαπάνη κάλυψε ο εκείνον του Γρηγορίου Ε, ήταν παραγγελία Γεώργιος Αβέρωφ. Η δραματική απαγγελία του Πανεπιστημίου Αθηνών, με ευκαιρία την του ποιήματος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, επέτειο των πενήντα χρόνων από την Ελληνική που έγραψε για την περίσταση, και αρχίζει Επανάσταση του 21. Τη δαπάνη κατέ- με τα λόγια «Πώς μας θωρείς ακίνητος, βαλε πάλι ο Γεώργιος Αβέρωφ. Παριστάνει που τρέχει ο λογισμός σου ;», χρωμάτισε τον εθνικό αγωνιστή με το αριστερό του την υποδοχή του έργου από το κοινό. Ο Πατριάρχης χέρι σφιγμένο στο στήθος και με το δεξί αποδίδεται μετωπικά με ελαφρά του σε έκταση, που δείχνει τον οραματιστή στροφή του κεφαλιού προς τα δεξιά. Με το της ελευθερίας και τον οδηγό του σκλαβωμένου αριστερό του χέρι κρατά την ποιμαντορική γένους. Η τελετή των αποκαλυ- του ράβδο και απλώνει το δεξί στα πλήθη, πτηρίων του, που έγινε στις 16 Ιουνίου του όπου έχει στραμμένο το βλέμμα του. Είναι 1871, αποτέλεσε γεγονός πρωτόγνωρο και έργο επίσημο, βαρύ και επιβλητικό. συγκέντρωσε χιλιάδες Αθηναίους. ο γλύπτης Γεώργιος Φυτάλης ( ) ο γλύπτης Ιωάννης Κόσσος ( ) Ο Γ. Αβέρωφ με τη διαθήκη του ορίζει ό,τι: «Επειδή η από σκηνής θεατρική διδασκαλία εδόξασεν τους προγόνους ημών, δύναται δε ταύτη καθώς και η μουσική να συντελέσωσιν εις την διάπλασιν των ηθών των νεοτέρων Ελλήνων και εις την εξευγένισιν αυτών, αφήνω τα δε τέσσερα μερίδια της περιουσίας μου εις το εν Αθήναις ιδρυμένον Ωδείον, ίνα το εξ αυτών ποσόν κατατεθή εις την Εθνικήν Τράπεζαν της Ελλάδος, οι δε από αυτά τόκοι χρησιμεύσωσι εις την σύστασιν δραματικού και μουσικού διαγωνισμού εναλλάξ, ανά παν έτος, προς βράβευσιν πρωτοτύπου δράματος ή μουσικής συνθέσεως, εχόντων ελληνικήν υπόθεσιν αρχαίαν ή νέαν [...] εις τελειοποίησιν δια υποτροφιών υπέρ των αριστευόντων ηθοποιών και μουσουργών εκ των διακρινομένων εις μουσικόν τι όργανον, είτε εν Ελλάδι, είτε εν Ευρώπη αποστελλομένων ηθοποιών ή μουσουργών...». Η προσφορά του εθνικού μας ευεργέτη προς το Ωδείο ήταν γενναία και οι τόκοι της συνεχίζουν και σήμερα να χρηματοδοτούν τους διαγωνισμούς και τις υποτροφίες του Ωδείου. Ανάμεσα στους υπότροφους υπήρξαν ο Νικόλαος Σκαλκώτας, ο Δημήτρης Μητρόπουλος και άλλοι γνωστοί μουσικοί. στο κτίριο, έργο του αρχιτέκτονα Σταμάτη Κλεάνθη, στεγάζεται η Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου 54 55

19 ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΑΒΕΡΩΦ ΣΤΗΝ ΒΙΕΝΝΗ Το 1880, όταν ξέσπασε η εξέγερση του Αραμπί Πασά και ο αγγλικός στόλος απειλούσε να βομβαρδίσει την Αλεξάνδρεια, ο Γ. Αβέρωφ, μετά από πιέσεις της ελληνικής κυβέρνησης να καταφύγει σε ασφαλέστερο μέρος, ταξίδεψε στη Βιέννη, όπου έμεινε ένα χρόνο. Το ταξίδι αυτό - το μοναδικό στη ζωή του μετά την εγκατάστασή του στην Αίγυπτο - του άνοιξε νέους ορίζοντες. Με τη βοήθεια του στενού του φίλου Νικολάου Δούμπα, αναγνωρισμένου Μαικήνα των Τεχνών, ήρθε σε επαφή με όλα τα καλλιτεχνικά δρώμενα στην πρωτεύουσα των Αψβούργων. Ο Νικόλαος Δούμπας ήταν ο γιος του δωρητή του Πανεπιστημίου των Αθηνών Στέργιου Δούμπα, από τη Βλάστη της Κοζάνης, ο οποίος γύρω στα 1819 εγκαταστάθηκε στη Βιέννη και ασχολήθηκε με μεγάλη επιτυχία με το εμπόριο και την υφαντουργία βάμβακος. Η βλάχικη καταγωγή και ο τομέας της επιχειρηματικής ενασχόλησης της οικογένειας ίσως εξηγούν τη φιλία με τον Αβέρωφ. η κρίση του Πάρη, αγνώστου, 17ος αιώνας νεκρή φύση με φρούτα, αγνώστου, 17ος αιώνας Σαμψών και Δαλλιδά, αγνώστου, 17ος αι. βενετική σχολή το Μέγαρο Δούμπα στη Βιέννη, όπου φιλοξενήθηκε για ένα χρόνο ο Αβέρωφ, κτίστηκε το 1865 από τους διάσημους αυστριακούς αρχιτέκτονες Γιόχαν Ρομάνο και Αύγουστο Ζβέντενβαϊν και σήμερα στεγάζει καταστήματα και διαμερίσματα Ο Ν. Δούμπας, εκτός από επιχειρηματίας, υπήρξε σημαίνον φιλελεύθερο πολιτικό στέλεχος. Έγινε, όμως, γνωστότερος ως φιλότεχνος, φιλόμουσος και κάτοχος της σπουδαιότερης συλλογής αυτογράφων του Σούμπερτ. Διετέλεσε Α Αντιπρόεδρος και Διευθυντής της Εταιρείας Φίλων της Μουσικής, της οποίας ο Μπετόβεν υπήρξε επίτιμο μέλος. Με δική του και του Σίνα χρηματική αρωγή ολοκληρώθηκε το 1870 το Μέγαρο Μουσικής (αρχιτέκτονας Θ. Χάνσεν). Είχε προσωπικές σχέσεις με πολλούς σημαντικούς μουσικούς και ζωγράφους. Ανάμεσα σε αυτούς και ο Γιόχαν Στράους, ο οποίος του αφιέρωσε το βαλς Neu Wien, ενώ στην εξοχική έπαυλη των Δούμπα στις όχθες του Δούναβη, συνέθεσε και παρουσίασε το φημισμένο βάλς Ο Γαλάζιος Δούναβης Το περιβάλλον που έζησε για ένα χρόνο στη Βιέννη έκανε τον Αβέρωφ να αποκτήσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τέχνη και το ρόλο της στη διαμόρφωση ατόμων και κοινωνικών ομάδων. αλληγορία της μουσικής, του Σιμόνε Πινόνι, 1651 η Ιουδήθ με το κεφάλι του Ολοφέρνη, του Κριστοφάνου Αλλόρι, 1600 Λα Μπέλλα, αγνώστου, 19ος αιώνας ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ η βιβλιοθήκη του μεγάρου (ακουαρέλα του Ρούντολφ φον Αλτ, 1877) ήταν φημισμένη για τη διακόσμηση και τους πίνακές της, μεταξύ των οποίων υπήρχε και το έργο του περίφημου ζωγράφου Γκίσταβ Κλιμτ Ο Σούμπερτ στο πιάνο που κάηκε το 1945 ο μαικήνας των τεχνών Νικόλαος Δούμπας ( ) Γυρνώντας ο Αβέρωφ από τη Βιέννη στην Αλεξάνδρεια αρχίζει να δημιουργεί την περίφημη συλλογή του αγοράζοντας συνεχώς πίνακες, από τους οποίους οι περισσότεροι ήταν έργα των ιταλών και φλαμανδών ζωγράφων του 16ου, του 17ου και του 18ου αιώνα, γνωστών και αγνώστων. Επίσης απέκτησε έργα του Νικολάου Γύζη και άλλων καταξιωμένων ελλήνων ζωγράφων. Το 1898 ο Γεώργιος Αβέρωφ αποφασίζει να κληροδοτήσει τη συλλογή του στο Πολυτεχνείο. Στη διαθήκη του έγραφε χαρακτηριστικά: «...κληροδοτώ εις το εν Αθήναις Μετσόβιον Πολυτεχνείον απάσας τας στην οικία μου ελαιογραφίας, τας συμποσούμενας εις ογδοήκοντα (80) περίπου κομμάτια, καθώς και την εις φυσικόν μέγεθος εικόνα μου την γραφείσαν παρά του μακαρίτου ικανού ζωγράφου Prosalenti. Παρακαλώ δε τους εκτελεστάς της διαθήκης μου ίνα φροντίσωσι να αποστείλωσι ταύτας ασφαλώς όπως κατατεθώσιν εν ιδιαιτέρα αιθούση του ειρημένου Πολυτεχνείου φερούσης τον τίτλον Πινακοθήκη Αβέρωφ». Επί πλέον είχε φροντίσει να αφήσει σημαντικό ποσό με αποκλειστικό σκοπό το Ε.Μ.Π. να αγοράζει κάθε χρόνο νέα έργα τέχνης «εξαιρετικής αξίας προς τον καταρτισμόν Μουσείου του Μετσόβιου Πολυτεχνείου...». Η συλλογή τελικά παραχωρήθηκε στην Εθνική Πινακοθήκη το 1909, προκειμένου να περιληφθεί στον πρώτο πυρήνα των έργων της. Επειδή όμως η Πινακοθήκη δεν εξέθεσε τα έργα σε ειδίκή αίθουσα, η οποία και θα έφερε το όνομα του Γ. Αβέρωφ, όπως ήταν η συμφωνία αλλά και η βούληση του διαθέτη, το Πολυτεχνείο ζήτησε την επιστροφή της, όμως αυτό δεν έγινε, παρά και τους δικαστικούς αγώνες που ακολούθησαν και συνεχίζονται και σήμερα

20 Γεωργίου Ιακωβίδη, Παιδική Συναυλία, ελαιογραφία, 1900, Εθνική Πινακοθήκη, αγοράστηκε από τους τόκους του κληροδοτήματος Γεωργίου Αβέρωφ Νικηφόρου Λϋτρα, Το ψαριανό μοιρολόϊ, ελαιογραφία, πριν το 1888, Εθνική Πινακοθήκη, αγοράστηκε από τους τόκους του κληροδοτήματος Γεωργίου Αβέρωφ Νικολάου Γύζη, Μήτηρ Θεού, σπουδή, 1898, Εθνική Πινακοθήκη, αγοράστηκε από τους τόκους του κληροδοτήματος Γεωργίου Αβέρωφ ο ζωγράφος Νικηφόρος Λύτρας ( ) ο ζωγράφος Γεώργιος Ιακωβίδης ( ) ο ζωγράφος Νικόλαος Γύζης ( )

21 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΒΕΡΩΦ Αφίσσα εποχής, 1910, φιλοτεχνημένη από το Σωτήριο Χρηστίδη, η οποία τιμά τον Γεώργιο Αβέρωφ. Τη φωτογραφία του την πλαισιώνουν, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, η Σχολή Ευελπίδων και το Παναθηναϊκό Στάδιο. Στους κίονες αναγράφονται και άλλα ευεργετήματά του, όπως το Ωδείο των Αθηνών, το Εφηβείο Αβέρωφ, η Γεωργική Σχολή Λαρίσης, η Ανωτέρα Εκπαιδευτική Σχολή Δοκίμων του Βασιλικού Ναυτικού, η Αβερώφειος Πινακοθήκη κ.ά. Η αφίσσα είχε μεγάλη επιτυχία και κορνιζώθηκε σε πολλά σπίτια και καταστήματα σε ολόκληρη την Ελλάδα. Ο Σωτήριος Χρηστίδης - που την φιλοτέχνησε - είναι ο μεγαλύτερος εικονογράφος του τέλους του 19ου και του πρώτου μισού του 20ου αιώνα. Έχει εικονογραφήσει όλα τα μεγάλα στρατιωτικά, κοινωνικά και πολιτικά γεγονότα της περιόδου αυτής, με έναν μοναδικό τρόπο, ο οποίος ξεφεύγει κατά πολύ από τη στενή έννοια της λαϊκής εικονογραφίας. Ο Χρηστίδης ήταν και πολύ καλός ζωγράφος και, κυρίως, προσωπογράφος. Σήμερα τα έργα του χαίρουν μεγάλης εκτίμησης και γίνονται ανάρπαστα από τους έλληνες συλλέκτες. ο Αβέρωφ δεν ήταν σπουδαγμένος, όμως χειριζόταν άψογα την ελληνική γλώσσα η λαϊκή εικόνα είναι έργο του εικονογράφου Σωτηρίου Χρηστίδη και φιλοτεχνήθηκε το 1910 ο εικονογράφος Σωτήριος Χρηστίδης ( ) Η ΙΔΙΟΧΕΙΡΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ Τέσσερις μήνες πριν το θάνατό του ο ευεργέτης συντάσσει την ιδιόχειρη διαθήκη του. Έχει καταγραφεί ως αριστούργημα νομικής διατύπωσης : «Εν Αλεξανδρεία, και εν τη οικία μου κειμένην εν τω ακινήτω αδελφών Βολανάκη, σήμερον την 18/30 Μαρτίου του χιλιοστού οκτακοσιοστού ενενηκοστού ογδόου έτους ο υποφαινόμενος Γεώργιος Αβέρωφ, εκ Μετσόβου της Ηπείρου, πολίτης Έλλην, κτηματίας διαμένων εν τη Αλεξανδρεία, συνέταξα την παρούσα ιδιόχειρο διαθήκη μου, παρακαλών άπαντας όπως με συγχωρέσουν είτε έπταισα εκουσίως ή ακουσίως...» Όπως εκτιμάει ο Στρατής Τσίρκας, «...άδικα ακόμη θυμίζεις και στον εαυτό σου πως δεν είναι παρά ένα νομικό έγγραφο κάποιου βαθύπλουτου ομογενή, που άκληρος, στα ογδόντα χρόνια του, κάθεται και μοιράζει τα υπάρχοντά του, γιατί ξέρει πως από στιγμή σε στιγμή θα τον βρει πια ο θάνατος. Που στήριζε αυτήν την αισιοδοξία του ; Μήπως ήθελε με το παράδειγμά του να διδάξει την αμετακίνητη εμμονή στην εκτέλεση του χρέους ως και τις ύστατες συνέπειές του; Η λιτότητα, το ακριβοδίκαιο, η συναίσθηση της ευθύνης, οι σοφές προβλέψεις και η πατριωτική πίστη του σε αφήνουν κατάπληκτο. Όταν αναλογίζεται κανείς ότι γραφόταν μέσα σε κλίμα ξεπεσμού (είχαν αρχίσει οι διώξεις των Ελλήνων), δεν μπορείς να μην την θαυμάσεις...»

22 oι μαθητές των Αβερώφειων Σχολείων, στην κηδεία του ευεργέτη τους ΤΑΦΙΚΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΒΕΡΩΦ, Αλεξάνδρεια όλος ο ελληνικός τύπος αφιέρωσε τα πρωτοσέλιδά του στην αναγγελία του θανάτου του εθνικού ευεργέτη Το Μάιο του 1899 μια γρίπη είχε καθηλώσει τον Αβέρωφ στο δωμάτιό του. Τότε πηγαίνει, με συμβουλή των γιατρών του, για να αναρρώσει στο Ράμλεχ, όπου είχε νοικιάσει μια έπαυλη. Έκανε αυτή την παραχώρηση γιατί του φαινόταν περισσότερο εύκολη από ένα ταξίδι στην Ευρώπη, όπως του είχε συστήσει ο γιατρός του. Αδυνατισμένος καθώς ήταν, 15 μέρες αργότερα είχε μια καρδιακή προσβολή, που σήμανε το τέλος του. Στις εννέα η ώρα, όπως πάντα συνήθιζε, έπεσε στο κρεβάτι του. Οι οικείοι του κατάλαβαν ότι η κατάστασή του χειροτέρευε. Έφτασε και ο γιατρός. Σε λίγο μετάλαβε των Αχράντων Μυστηρίων. Έσβησε ήρεμα στις δέκα και πενήντα, από καρδιακή παράλυση, μετά από αγωνία που κράτησε λιγότερο από μια ώρα. Η σορός του μεταφέρθηκε πρώτα στο σπίτι του στην Αλεξάνδρεια και στη συνέχεια στο Αβερώφειο Γυμνάσιο όπου εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα. Το αμάξι με το φέρετρο που έσερναν δύο άλογα, το ακολουθούσαν δώδεκα άλλα αμάξια, με τους Προξένους, το διδακτικό προσωπικό του Αβερώφειου Γυμνασίου κλπ. Αν και η ώρα ήταν πολύ προχωρημένη, ο δρόμος ήταν γεμάτος από συγκινημένους ανθρώπους. Η είσοδος του Αβερώφειου ήταν πλαισιωμένη με μαύρα κρέπια. Πένθιμα είχαν διακοσμηθεί και οι κολόνες του χωλ, από όπου διακρινόταν, στο βάθος της αυλής, ο ανδριάντας του, επίσης σκεπασμένος και αυτός με μαύρο ύφασμα. Η προτομή του Αβέρωφ, στο κέντρο του κεφαλόσκαλου είχε καλυφθεί και αυτή με κρέπια. Η αίθουσα του πρώτου πατώματος ήταν στα μαύρα. Στο κέντρο το βάθρο του φερέτρου, που ήταν τοποθετημένο πάνω σε τέσσερις κολόνες και σκεπασμένο με ελληνική σημαία. Οι επισκέπτες, προσκυνούσαν το εικόνισμα από τη μια πλευρά του φερέτρου, πριν περάσουν μπροστά από τη φωτογραφία του ευεργέτη. Το φέρετρό του δεν το σκέπαζαν μόνο στεφάνια από αιγυπτιακά φοινικόδεντρα αλλά ακόμη και λουλούδια από τα βουνά της Ηπείρου και δάφνες της Αττικής. Η σορός του συνοδευόταν από ένα στεφάνι από ασημένια φύλλα δάφνης, που η Επιτροπή των Ολυμπιακών Αγώνων του πρόσφερε, όσο ακόμα ζούσε. Δίπλα στο φέρετρό του ήταν και άλλα πελώρια στεφάνια, που είχαν στείλει οι αλύτρωτες ακόμη ελληνικές επαρχίες. Ο Γεώργιος Αβέρωφ τάφηκε στο Ελληνικό Νεκροταφείο της Αλεξάνδρειας, που ο ίδιος είχε ιδρύσει. Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΑΒΕΡΩΦ Ο θάνατος του Αβέρωφ συγκλόνισε την Αθήνα. Όλες οι εφημερίδες αφιέρωσαν τις πρώτες τους σελίδες αποκλειστικά για το γεγονός αυτό. Το Δημοτικό Συμβούλιο, όλα τα ιδρύματα και σωματεία, συνεδρίασαν εκτάκτως για να εκδώσουν συλληπητήρια ψηφίσματα. Το Χρηματιστήριο και τα θέατρα έμειναν κλειστά. Τον χαρακτήρισαν τότε ως τον «τελευταίον των εθνικών ευεργετών» ο οποίος «...καίτοι είναι ο ύστατος [...] πλησιάζει πλειονότερον παντός άλλου τους πρώτους, τους αδερφούς Ζωσιμάδας...». το Ελληνικό Κοιμητήριο της Αλεξάδρειας είναι δωρεά του Αβέρωφ το ταφικό μνημείο του Γεωργίου Αβέρωφ στέφεται στην κορυφή από αετό, ενώ στη βάση του παριστάνεται λιοντάρι, και τα δύο σύμβολα της δύναμης

Επιμέλεια: φοιτητής ΠΕ&Ι Ευαγγέλου Αλέξανδρος

Επιμέλεια: φοιτητής ΠΕ&Ι Ευαγγέλου Αλέξανδρος Πίνακας Ευεργετών Επιμέλεια: φοιτητής ΠΕ&Ι Ευαγγέλου Αλέξανδρος Στα πλαίσια του μαθήματος Ευεργετισμός της Ελληνικής Διασποράς, εαρινό εξάμηνο 2015, διδάσκουσα καθηγήτρια Ματούλα Τομαρά Σιδέρη, οι φοιτητές

Διαβάστε περισσότερα

ksenitemena:layout 1 10/2/2009 11:03 μ Page 1 τα ξενητεμένα

ksenitemena:layout 1 10/2/2009 11:03 μ Page 1 τα ξενητεμένα ksenitemena:layout 1 10/2/2009 11:03 μ Page 1 τα ξενητεμένα ksenitemena:layout 1 10/2/2009 11:03 μ Page 2 ksenitemena:layout 1 10/2/2009 11:03 μ Page 3 IΩΑΝΝΗΣ ΜΠΑΓΚΑΣ μαρμάρινο ταφικό μνημείο, του Ιωάννη

Διαβάστε περισσότερα

Δήμος Πειραιά. «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά»

Δήμος Πειραιά. «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά» Δήμος Πειραιά «Ξαναχτυπάει το ρολόι του Πειραιά» ΙΣΤΟΡΙΑ Το πολεοδομικό σχέδιο ολοκληρώθηκε το 1832 από τους αρχιτέκτονες Σταμάτιο Κλεάνθη και Εδουάρδο Σάουμπερτ, ακολουθώντας στις βασικές του γραμμές

Διαβάστε περισσότερα

Σοφίας Χλωρού. Έγραψα και υπέγραψα Εν τη Αθήναις τη 1 Νοεμβρίου 1898 Σοφία Ν. Χλωρού. - Αβραμιώτου 10, Αθήνα

Σοφίας Χλωρού. Έγραψα και υπέγραψα Εν τη Αθήναις τη 1 Νοεμβρίου 1898 Σοφία Ν. Χλωρού. - Αβραμιώτου 10, Αθήνα Κληροδότηματα Σοφίας Χλωρού Ακίνητα επί των οδών : - Πατησίων 146 & Χανίων, Αθήνα - Αβραμιώτου 10, Αθήνα Λίγα λόγια για τη δωρήτρια : Σύζυγος Νικολάου Χλωρού Στοιχεία Διαθήκης : διαθήκη 01/11/1998, Πρακτικά

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ LIONS ΡΟΔΟΥ

ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ LIONS ΡΟΔΟΥ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΛΕΣΧΗΣ LIONS ΡΟΔΟΥ 1. ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΤΑΘΜΟΥ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ Σε μια από τις πιο τουριστικές περιοχές της Ρόδου, το Φαληράκι, η Λέσχη Ρόδου προκειμένου να βοηθήσει στην κάλυψη της πρωτοβάθμιας

Διαβάστε περισσότερα

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:---------

Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- 25η Μαρτίου 1821 Φύλλα εργασίας Ονοματεπώνυμο:-------------------- Σχολείο: -------------------------- Τάξη:--------- Στόχοι: Μέσα από διάφορες επικοινωνιακές και διαθεματικές δραστηριότητες τo παιδί:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΜΕΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΡΑΤΙΚΑ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ: 2009 2010 Μάθημα: Ελληνικά Επίπεδο: 2 Διάρκεια: 2 ώρες Ημερομηνία:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ)

ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) ΤΕΛΙΚΕΣ ΕΝΙΑΙΕΣ ΓΡΑΠΤΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑ : Ελληνικά ΕΠΙΠΕΔΟ : 2 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΜΕΡΟΣ Α : ΕΚΘΕΣΗ (30 ΜΟΝΑΔΕΣ) Να αναπτύξετε ΕΝΑ από τα πιο κάτω θέματα (150-180 λέξεις ή 15-20 γραμμές) 1. Πώς πέρασα το περασμένο

Διαβάστε περισσότερα

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος»

Ο εγωιστής γίγαντας. Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία. Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης. «Αλέξανδρος Δελμούζος» Ο εγωιστής γίγαντας Μεταγραφή : Γλυμίτσα Ευθυμία Διδασκαλείο Δημοτικής Εκπαίδευσης «Αλέξανδρος Δελμούζος» 2010-2011 Κάθε απόγευμα μετά από το σχολείο τα παιδιά πήγαιναν για να παίξουν στον κήπο του γίγαντα.

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011)

3 ο βραβείο ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ. Βασιλεία Παπασταύρου. 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΣΤΑΜΟΥΛΗ 1 ος Πανελλήνιος διαγωνισμός λογοτεχνικής έκφρασης για παιδιά (2010-2011) 3 ο βραβείο Βασιλεία Παπασταύρου 1 ο Δημοτικό Σχολείο Ν. Ερυθραίας 2 Μια φορά κι έναν καιρό ζούσε ο Καραγκιόζης

Διαβάστε περισσότερα

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ

Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ. Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 1 Η ΚΡΗΤΗ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΩΝ ΚΡΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΓΚΡΗΤΙΟΥ ΕΝΩΣΕΩΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΑΡΙΔΑΚΗ 2 Η Κρήτη και η διαχρονική παρουσία των Κρητών στην Αθήνα. Ένα μεγάλο θέμα που δεν

Διαβάστε περισσότερα

Στεμνίτσα, ο τόπος μας

Στεμνίτσα, ο τόπος μας Στεμνίτσα, ο τόπος μας Εκπαιδευτικό πρόγραμμα εξοικείωσης των παιδιών με τις νέες τεχνολογίες Αύγουστος 2007 (Υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικολώνων) οι πρωταγωνιστές ο Mάριος ο Σπύρος η Δέσποινα η Μυρτώ

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος;

Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Ο Αετός της Μάνης - Σας βλέπω πάρα πολύ ζωντανό και πολύ φιλόξενο. Έτσι είναι πάντα ο Ανδρέας Μαστοράκος; Πρώτα, πρώτα είμαι άνθρωπος. Γεννήθηκα από φτωχή οικογένεια. Υπέφερα πολύ. Από 10 χρονών εργαζόμουν

Διαβάστε περισσότερα

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε

Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε Ελισσαιος καβαζη Ο Μιχάλης Κάσιαλος γεννήθηκε στην Άσσια. Ήταν γεωργός, αργότερα όμως έμαθε και την τέχνη του τσαγκάρη. Μερικά αρχαία Ελληνικά νομίσματα, που βρήκε μια μέρα στο χωράφι του, έδωσαν στην

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Π Ρ Ο Φ Ο Ρ Ι Κ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει Η Γέννηση του Ιησού Χριστού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:M. Maillot Διασκευή:E. Frischbutter; Sarah S. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children

Διαβάστε περισσότερα

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη

Κεφάλαιο 5. Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Κεφάλαιο 5 Κωνσταντινούπολη, 29 Μαίου 1453, Τρίτη μαύρη και καταραμένη Έφτασε μια μισάνοιχτη πόρτα, ένα μικρό κενό στο χώρο και το χρόνο, σαν ένα ασήμαντο λάθος της Ιστορίας για να πέσει η Πόλη. Εκείνο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΔΝΤΟΥ ΤΕΘΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΚΟΣΜΕΤΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΔΝΤΟΥ ΤΕΘΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΚΟΣΜΕΤΟΥ 1 ΟΜΙΛΙΑ ΔΝΤΟΥ ΤΕΘΑ ΣΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΜΝΗΜΗΣ ΚΟΣΜΕΤΟΥ Το Ταμείο Εθνικής Άμυνας με ιδιαίτερη συγκίνηση συμμετέχει στην σημερινή εκδήλωση, τιμώντας κατ αυτόν τον τρόπο τόσο την μνήμη δύο επιφανών τέκνων της

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Οικογένειας: Εμμανουήλ Τσαλίκη + Μαρίας Θεολόγου (Όπως τα κατέθεσε προφορικά η κ. Ιωάννα Τσαλίκη, εγγονή του Εμμανουήλ Τσαλίκη, τον Αύγουστο του 2011) Οικογενειακή φωτογραφία στη Λέρο,

Διαβάστε περισσότερα

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους

Μάθημα 1. Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους Μάθημα 1 Ας γνωριστούμε λοιπόν!!! Σήμερα συναντιόμαστε για πρώτη φορά. Μαζί θα περάσουμε τους επόμενους μήνες και θα μοιραστούμε πολλά! Ας γνωριστούμε λοιπόν. Ο καθένας από εμάς ας πει λίγα λόγια για τον

Διαβάστε περισσότερα

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων!

OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ. Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! Γιορτές της φύσης. & των ανθρώπων! OPΓANΩΣH: ΠOΛITIΣTIKOΣ ΣYΛΛOΓOΣ ΓEPΓEPHΣ Στο Pούβα... Γιορτές της φύσης Γιορτές της φύσης & των ανθρώπων! & των ανθρώπων! συνδιοργάνωση Kαλοκαίρι 2012 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΕΡΓΕΡΗΣ Και να αδερφέ μου που

Διαβάστε περισσότερα

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική

Πόλεμος για το νερό. Συγγραφική ομάδα. Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική Πόλεμος για το νερό Συγγραφική ομάδα Καραγκούνης Τριαντάφυλλος Κρουσταλάκη Μαρία Λαμπριανίδης Χάρης Μυστακίδου Βασιλική 3 ο Δημοτικό Σχολείο Ωραιοκάστρου Τάξη ΣΤ1 Θεσσαλονίκη 2006 ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ Άκουγα

Διαβάστε περισσότερα

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού

Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει. ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Η Βίβλος για Παιδιά παρουσιάζει ΟΟυρανός, το Υπέροχο Σπίτι του Θεού Συγγραφέας: Edward Hughes Εικονογράφηση:Lazarus Διασκευή:SarahS. Μετάφραση: Evangelia Zyngiri Παραγωγός: Bible for Children www.m1914.org

Διαβάστε περισσότερα

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης

ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης 28 ΝΕΚΡΟΛΟΓΙΕΣ ΙΩΑΝΝΑ ΑΓΙΑΝΟΓΛΟΥ (1918-2009) Ό θάνατος τής Ιωάννας Άγιάνογλου, τής αγαπημένης μας Γιαννούλας, σφραγίζει μέ διακριτικότητα το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Χωρίς ποτέ να διεκδικήσει ρόλο

Διαβάστε περισσότερα

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι

Βούλα Μάστορη. Ένα γεμάτο μέλια χεράκι 1 Σειρά Σπουργιτάκια Εκδόσεις Πατάκη Ένα γεμάτο μέλια χεράκι Βούλα Μάστορη Εικονογράφηση: Σπύρος Γούσης Σελ. 91 Δραστηριότητες για Γ & Δ τάξη Συγγραφέας: Η Βούλα Μάστορη γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πέρασε τα

Διαβάστε περισσότερα

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός. ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΠΥΛΗ ΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥ Πρόκειται για τα απομεινάρια ενός από τους μεγαλύτερους ναούς του αρχαίου κόσμου, του ναού του Ολύμπιου Διός που ολοκλήρωσε, το 131 μ.χ., ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός.

Διαβάστε περισσότερα

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12)

1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16) Βαθ. 1,0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12) ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΤΑΞΗ: Β ΤΕΤΡΑΜΗΝΟ Α ΟΜΑΔΑ: 1 1. Ποιος μαθητής πήγε στους Αρχιερείς; Τι του έδωσαν; (Μτ 26,14-16),0 2. Πόσες μέρες έμεινε στην έρημο; (Μκ 1,12),0 3. Ποιοι είναι οι μαθητές του

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτικό Δελτίο Μάρτιος 2011 - Τεύχος 7

Ενημερωτικό Δελτίο Μάρτιος 2011 - Τεύχος 7 The G C School of Careers Ελληνικό Δημοτικό Σχολείο & Νηπιαγωγείο Ενημερωτικό Δελτίο Μάρτιος 2011 - Τεύχος 7 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 2 Μαρτίου Δείπνο Συνδέσμου Γονέων με το Προσωπικό του Σχολείου Με δέος

Διαβάστε περισσότερα

περιηγήσεις στην Ελλάδα Μνημεία πόλεων στον Ελλαδικό χώρο! στην Ξάνθη! Στη σημερινή μας στήλη θα ασχοληθούμε με την Ιστορία και τα μνημεία της πόλης της Ξάνθης, η οποία σε πληθυσμό φθάνει σχεδόν τους 53.000

Διαβάστε περισσότερα

Ημερολόγιο Η Γ Ο Υ Μ Ε Ν Ι Τ Σ Α. Εικόνες της πόλης στον χρόν ο. σχεδιασμός: ΛΒ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων

Ημερολόγιο Η Γ Ο Υ Μ Ε Ν Ι Τ Σ Α. Εικόνες της πόλης στον χρόν ο. σχεδιασμός: ΛΒ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων Ημερολόγιο Εικόνες της πόλης στον χρόν ο 2014 Υποδοχή επισήμων κατά τον κατάπλου στο λιμάνι της Ηγουμενίτσας, αρχές 60 - αρχείο Πιτούλη σχεδιασμός: ΛΒ Εφορεία Προϊστορικών & Κλασικών Αρχαιοτήτων Ιανουάριος

Διαβάστε περισσότερα

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη

Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Το Τραγούδι της Γης του Στράτη Μυριβήλη Θεατρικές Παραστάσεις στα νησιά του Βορείου Αιγαίου Λήμνος, Λέσβος, Χίος Καλοκαίρι 2014 «Ένα τραγούδι γυρεύουμε. Το τραγούδι των τραγουδιών καρτερούμε. Το τραγούδι

Διαβάστε περισσότερα

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου

Περπατώντας τις εποχές του Βυζαντίου Στην Αγορά των αρχαίων Αθηναίων (με τον Κ. Βέτση), Γνώση, Αθήνα 19893, Καλειδοσκόπιο, Αθήνα 20064 (έκδοση αναθεωρημένη και εμπλουτισμένη) Αρχαιολογία Ένα ταξίδι στο παρελθόν, οδηγός για παιδιά, Κέδρος,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ

ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ Στην Αττική οι Αρβανίτες κατοικούσαν στο μεγαλύτερο μέρος της υπαίθρου. Ουσιαστικά την ελληνική γλώσσα την διατηρήσαν οι κλειστές ελληνικές κοινωνίες των Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ

ΠΡΕΣΒΕΥΤΗΣ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΤΖΗΜΙΧΑΗΛ Μήνυμα Μιχάλη Χατζημιχαήλ για τον εθελοντισμό Όταν ένας συνάνθρωπος μας ή μια ομάδα ανθρώπων γύρω μας χρειάζεται βοήθεια κι εμείς αρνηθούμε, τότε οι λέξεις αλληλεγγύη, ανιδιοτέλεια,

Διαβάστε περισσότερα

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους;

Ποια είναι η ερώτηση αν η απάντηση είναι: Τι έχει τέσσερις τοίχους; Τι έχει τέσσερις τοίχους; Ένα δωμάτιο. Τι υπάρχει απέναντι από το πάτωμα; Το ταβάνι η οροφή. Πού υπάρχουν λουλούδια και δέντρα; Στον κήπο. Πού μπορώ να μαγειρέψω; Στην κουζίνα. Πού μπορώ να κοιμηθώ; Στο

Διαβάστε περισσότερα

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού

Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Ευλογημένο Καταφύγιο Άξιον Εστί Κατασκήνωση Αγοριών ημοτικού Μακρυνίτσα 2009 Ύμνος της ομάδας «Στη σκέπη της Παναγίας» Απ τα νησιά τα ιερά στην Πάτμο φτάνω ταπεινά απ τα νησιά όλης της γης ακτίνες ρίξε

Διαβάστε περισσότερα

www.kalymnikifilia.gr

www.kalymnikifilia.gr Η επιρροή του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας στη διαμόρφωση του ρωσικού εκπαιδευτικού συστήματος (το παράδειγμα των Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της Μόσχας) ΒΑΝΤΙΜ ΓΙΑΡΟΒΟÏ Kαθηγητής μουσικής

Διαβάστε περισσότερα

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Κύριε Βουλευτή, Κύριε Περιφερειάρχα, Κύριε Δήμαρχε, Σεβαστοί Πατέρες, Κυρίες και Κύριοι, Όπως πολλοί Βρετανοί της γενιάς μου, μεγάλωσα σε μια οικογένεια και πήγα σε ένα σχολείο όπου η μνήμη και η απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη

Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Παρουσίαση για την Ιταλία από τη Ιταλία Τι είδαμε, τι κάναμε και πώς περάσαμε στην Ιταλία? Ημερολόγιο Comenius Ιταλία Για να δείξω πως περάσαμε στην Ιταλία θα φτιάξω ένα ημερολόγιο. Το ημερολόγιο θα έχει

Διαβάστε περισσότερα

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που

Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που ΚΡΗΝΗ Η Κρήνη είναι οικισμός και πρώην κοινότητα της Επαρχίας Πατρών του Νομού Αχαΐας και σήμερα είναι κοινοτικό διαμέρισμα του Δήμου Πατρέων, που συνορεύει με τις πρώην κοινότητες και επίσης δημοτικά

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού

Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού 19 Ιανουαρίου 2006 Ομιλία του Δρ. Nordhoff Αντιδήμαρχος, υπεύθυνος πολιτισμού Εγκαίνια της έκθεσης «Τα μάρμαρα του Παρθενώνα» στην αίθουσα Schwanenhalle του Δημαρχείου της Φραγκφούρτης. Σας καλωσορίζω

Διαβάστε περισσότερα

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια.

Aνοίγει η αυλαία. Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. 3E ERGASION_XPress_Hamster_temp.qxp 27/04/2011 3:02 μ.μ. Page 1 Aνοίγει η αυλαία Βρες λέξεις που να ανήκουν στην ίδια οικογένεια με τις λέξεις που βρίσκονται στα αστεράκια. θέατρο παράσταση σκηνή χορός

Διαβάστε περισσότερα

: 26 2013 ΠΡΑΓΑ-ΚΑΡΛΟΒΙ ΒΑΡΙ

: 26 2013 ΠΡΑΓΑ-ΚΑΡΛΟΒΙ ΒΑΡΙ 1η μέρα: 25 Αυγούστου 2013 ΑΘΗΝΑ- ΠΡΑΓΑ Συγκέντρωση στο αεροδρόμιο και πτήση για τη Χρυσή Πόλη των 100 Πύργων, την Πράγα. Ακολουθεί πεζή ξενάγηση στην παλιά πόλη. Θα δούμε το συγκρότημα κτιρίων που απαρτίζουν

Διαβάστε περισσότερα

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου

Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ομιλία στην Σχολική Εορτή των Τριών Ιεραρχών Γυμνάσιο Ξυλοφάγου Ήταν γύρω στον 11 ου αι. στα χρόνια του Αλέξιου Κομνηνού όταν στην Κωνσταντινούπολη ξέσπασε με νέα διαμάχη. Άνθρωποι των γραμμάτων και μη,

Διαβάστε περισσότερα

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές

Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ι ΑΚΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟ: Προσκλήσεις και ευχές Ενότητα: Κοινωνικές σχέσεις (2 φύλλα εργασίας) Επίπεδο: Β1, Β2 Κοινό: αλλόγλωσσοι ενήλικες ιάρκεια: 4 ώρες (2 δίωρα) Υλικοτεχνική υποδομή: Για τον διδάσκοντα: 1

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΑΣ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η πολυπόθητη μέρα για την εκδρομή μας στην Κωνσταντινούπολη είχε φτάσει! Βαλίτσες, φωτογραφικές μηχανές, τα λόγια που είχε να μάθει ο καθένας από όσους συμμετέχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1

Ρομαντισμός. Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Ρομαντισμός Εργασία για το μάθημα της λογοτεχνίας Αραμπατζή Μαρία, Βάσιου Μαρίνα, Παραγιού Σοφία Σχολικό έτος 2013-2014 Τμήμα Α1 Τζον Κόνσταμπλ Το κάρο του σανού Ρομαντισμός Τέλη 18 ου αι. μέσα 19 ου αι.

Διαβάστε περισσότερα

metsovo pinakothiki:layout 1 10/2/2009 10:51 μ Page 1 πινακοθήκη μετσόβου ευάγγελος αβέρωφ

metsovo pinakothiki:layout 1 10/2/2009 10:51 μ Page 1 πινακοθήκη μετσόβου ευάγγελος αβέρωφ metsovo pinakothiki:layout 1 10/2/2009 10:51 μ Page 1 πινακοθήκη μετσόβου ευάγγελος αβέρωφ metsovo pinakothiki:layout 1 10/2/2009 10:51 μ Page 2 metsovo pinakothiki:layout 1 10/2/2009 10:51 μ Page 3 Ο

Διαβάστε περισσότερα

2 ΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ «ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΥΜΗΤΤΟ 2014» ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΣΗΓΗΣΗ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ : ΧΟΡΗΓΟΙ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ

2 ΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ «ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΥΜΗΤΤΟ 2014» ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΣΗΓΗΣΗ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ : ΧΟΡΗΓΟΙ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 2 ΟΣ ΔΡΟΜΟΣ ΖΩΗΣ ΔΗΜΟΥ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ «ΑΝΑΔΕΙΚΝΥΟΝΤΑΣ ΤΟΝ ΥΜΗΤΤΟ 2014» ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ: ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΣΗΓΗΣΗ-ΣΥΝΔΡΟΜΗ : ΧΟΡΗΓΟΙ: ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ Ο Δήμος Αγίας Παρασκευής & ο Πολιτιστικός & Αθλητικός Οργανισμός Δήμου

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας

Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων Ιούλιος - Αύγουστος 2013 Δήμου Ναυπακτίας Δημοτικές Ενότητες: Είσοδος Ελεύθερη Ναυπάκτου, Αντιρρίου, Χάλκειας Αποδοτίας, Πλατάνου, Πυλήνης Ο Δήμος Ναυπακτίας διαθέτει

Διαβάστε περισσότερα

ΤΙΤΛΟΣ Οι θρησκευτικές εικόνες ως μέσον έκφρασης του θρησκευτικού συναισθήματος 9ο Δημοτικό Σχολείο Μυτιλήνης Τάξη: ΣΤ 1 Σχολικό έτος: 2006 07 Υπεύθυνη δασκάλα: Σπανού Σοφία «Όταν πρόκειται να αρχίσεις

Διαβάστε περισσότερα

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ]

[ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΟΣ] 2014 14ο Λύκειο Θεσσαλονίκης Ερευνητική εργασία των μαθητών : Αλεξίου Δημήτρη, Γεωργιάδου Αλεξάνδρας, Ζαχάρωφ Μανώλη, Κατσούλη Απόστολου, Τρέμμα Λουκίας [ΠΩΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΤΙ ΕΠΗΡΕΑΖΟΝΤΑΙ ΟΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου

για παιδιά (8-12 ετών) Κατανόηση γραπτού λόγου Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Διάρκεια: 30 λεπτά Επίπεδο Α1 για παιδιά (8-12 ετών) Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Η Χαρά γράφει ένα γράμμα στη Νικολέτα. Θέλεις να δεις αν καταλαβαίνεις αυτά που διαβάζεις, γι αυτό σημειώνεις

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 5 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ

Διαβάστε περισσότερα

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6

5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 5 Μέρες/4νύχτες στην Κωνσταντινούπολη αεροπορικώς σε κεντρικό ξενοδοχείο 4 αστέρων από 9/6 έως 13/6 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ Η ΓΕΦΥΡΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ Ένα ταξίδι στην Κωνσταντινούπολη δεν είναι μόνο μια μοναδική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ. ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΟΥ 3 ου ΥΠΟ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΟΧΟΥ ΤΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 2014-2015 «ΙΑΧΡΟΝΙΚΑ Ι ΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΓΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» Οι αγώνες

Διαβάστε περισσότερα

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις

Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις ΜΑΘΗΜΑ 10 Ο ΠΡΟΣΚΥΝΟΥΜΕΝ ΣΟΥ ΤΑ ΠΑΘΗ,ΧΡΙΣΤΕ Να ξαναγράψετε το κείμενο που ακολουθεί συμπληρώνοντας τα κενά με τις κατάλληλες λέξεις που δίνονται στην παρένθεση. Σε κάθε κενό αντιστοιχεί μια λέξη. «Η Μεγάλη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα

ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ Με τον όρο ΕΛΓΙΝΕΙΑ ΜΑΡΜΑΡΑ εννοούμε τα μαρμάρινα γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Βρετανικό Μουσείο. Αυτά τα γλυπτά ήταν στα αετώματα, στις μετώπες και στη ζωφόρο του Παρθενώνα,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΤΗΣ ΛΙΝΔΟΥ ΣΟΦΙΑ ΒΑΣΑΛΟΥ ΒΠΠΓ Περιγραφή μνημείου Το αρχαίο θέατρο της Λίνδου διαμορφώνεται στους πρόποδες της δυτικής πλαγιάς του βράχου της λινδιακής ακρόπολης. Το κοίλο χωρίζεται σε

Διαβάστε περισσότερα

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα)

Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) Μεταπολεμική αρχιτεκτονική (παγκόσμιος πόλεμος κ ύστερα) ΔΑΛΑΚΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΛΟΦΩΝΟΥ ΥΑΚΙΝΘΗ ΚΑΡΑΜΟΥΖΗΣ ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΚΑΤΣΙΚΟΓΙΩΡΓΟΣ ΟΡΦΕΑΣ ΚΟΥΦΟΛΑΜΠΡΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΙΟΓΑ ΕΛΕΝΑ Πολυκατοικίες σε μεγάλες πόλεις από

Διαβάστε περισσότερα

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ»

6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ 2013-2014. Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη. Ευέλικτη ζώνη. «χώμα. και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» 6 ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Ευέλικτη ζώνη 2013-2014 2014 Νηπιαγωγοί Σοφία Καπετανάκη Μαρία Κουτεντάκη «χώμα και νερό ταξίδι στην ΚΝΩΣΣΟ» ΞΕΡΟΥΜΕ ΟΤΙ: ζούσε ο Μίνωας,ο Δαίδαλος έφτιαξε το παλάτι, μαζί με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού

ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ. Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού ΠΕΡΙΑΔΙΑΒΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ Πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση την Ιστορία της Ε Δημοτικού Υπεύθυνη Εκπαιδευτικός: Χρύσα Κουράκη, Δασκάλα, Δρ. Παιδικής Λογοτεχνίας Παν/μίου Ιωαννίνων

Διαβάστε περισσότερα

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό:

Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: Ο Τοτός και ο Μπόμπος εξετάζονται από το δάσκαλό τους. Ο Μπόμπος βγαίνει από την αίθουσα και λέει στον Τοτό: - "Η πρώτη απάντηση είναι 1821, η δεύτερη Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και η τρίτη δεν ξέρουμε ερευνάται

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική

Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική Ονοματεπώνυμο: Γιώργος Κωνσταντινίδης Τάξη: Γ 5 Σχολείο: Γυμνάσιο Αγίου Αθανασίου Διδάσκουσα: Σελιώτη Χ Χριστοδούλου Βασιλική 1 Δευτερότοκος γιος του Κωνσταντή και της Αιμιλίας Δούκα. Γεννήθηκε στις 6

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ Ο ΟΜΙΛΟΣ ΜΝΗΜΗΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΩΝ, στις διάφορες δραστηριότητες που διοργανώνει κάθε χρόνο, προσπαθεί να αφυπνίσει τους μαθητές για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Κύπρος εξαιτίας της

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση

Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης. Στάλες. Ποίηση Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Στάλες Ποίηση ΣΤΑΛΕΣ Χρήστος Ιωάννου Τσαρούχης Διορθώσεις: Χαρά Μακρίδη Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Ι. Κορίδης Σελιδοποίηση: Ζωή Ιωακειμίδου Σχέδιο βιβλίου: Λαμπρινή Βασιλείου-Γεώργα

Διαβάστε περισσότερα

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222.

«Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. «Το Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε γραφή Braille από το Φάρο Τυφλών. Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 210 94 15 222. Από το Σεπτέμβριο του 2008 «Tο Παραμύθι της Μουσικής» κυκλοφορεί και σε cd από τις

Διαβάστε περισσότερα

Το Κοσμέτειο Ίδρυμα- «ο Οίκος του Κωνσταντινουπολίτη» 40 χρόνια προσφορά προς τους εκπατρισμένους Κωνσταντινουπολίτες

Το Κοσμέτειο Ίδρυμα- «ο Οίκος του Κωνσταντινουπολίτη» 40 χρόνια προσφορά προς τους εκπατρισμένους Κωνσταντινουπολίτες Το Κοσμέτειο Ίδρυμα- «ο Οίκος του Κωνσταντινουπολίτη» 40 χρόνια προσφορά προς τους εκπατρισμένους Κωνσταντινουπολίτες Νέος Κύκλος Κωνσταντινουπολιτών (ίδρυση 1963) Η μακρά παράδοση της φιλανθρωπίας και

Διαβάστε περισσότερα

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;"

1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 <i>το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει:</i> 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 <b>ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;</b> 1 00:00:08,504 --> 00:00:11,501 το σχολείο της Τσιάπας παρουσιάζει: 2 00:00:14,259 --> 00:00:17,546 "ποιοί είναι οι Ζαπατίστας;" 3 00:00:17,967 --> 00:00:20,395 Οι Ζαπατίστας είναι ένα κίνημα.

Διαβάστε περισσότερα

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ

ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ ΒΩΜΟΣ ΤΟΥ ΙΟΝΥΣΟΥ ΑΡΧΑΙΟ ΙΚΑΡΙΟΝ Ἐριχθονίου δὲ ἀποθανόντος καὶ ταφέντος ἐν τῷ αὐτῷ τεµένει τῆς Ἀθηνᾶς Πανδίων ἐβασίλευσεν, ἐφ οὗ ηµήτηρ καὶ ιόνυσος εἰς τὴν Ἀττικὴν ἦλθον. ἀλλὰ ήµητρα µὲν Κελεὸς [εἰς τὴν

Διαβάστε περισσότερα

Καρατάσος-Καρατάσιος,

Καρατάσος-Καρατάσιος, Επώνυµο Όνοµα Προσωνυµία Υπογραφή Καρατάσος-Καρατάσιος, Δηµήτρης Τσάµης Ιδιότητα Στρατιωτικός Τόπος Γέννησης Διχαλεύρι Νάουσας Χρόνος Γέννησης 1798 Τόπος Καταγωγής Μακεδονία Τόπος Θανάτου Βελιγράδι Χρόνος

Διαβάστε περισσότερα

1 Η ΚΡΗΤΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ...1913-2013 Τα Κεντρα Του Ελληνισμού, Η Εκκλησία Και Οι Κρήτες Της Αφρικής Με Ιδιαίτερη Έμφαση Στην Νότια Αφρική

1 Η ΚΡΗΤΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ...1913-2013 Τα Κεντρα Του Ελληνισμού, Η Εκκλησία Και Οι Κρήτες Της Αφρικής Με Ιδιαίτερη Έμφαση Στην Νότια Αφρική 1 Η ΚΡΗΤΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ...1913-2013 Τα Κεντρα Του Ελληνισμού, Η Εκκλησία Και Οι Κρήτες Της Αφρικής Με Ιδιαίτερη Έμφαση Στην Νότια Αφρική Δρ Μιχαήλ Παυλάκης, Αδελφότης Κρητών Νοτιωτέρας Αφρικής 1. Ο Ελληνισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Ν.ΣΕΡΡΩΝ. Ένα μοναδικό ταξίδι, οδοιπορικό στην ιστορία του πολιτισμού και της εκπαίδευσης των Ελλήνων, σχεδίασε

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ

ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8-12 ΕΤΩΝ Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ 8 - ΕΤΩΝ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Κ Α Τ Α Ν Ο Η Σ Η Γ Ρ Α Π Τ Ο Υ Λ Ο Γ Ο Υ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΕΙΡΑ Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν Μ Ν Α Δ Ε Σ Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι

Κυριε Γενικέ Πρόξενε. Αγαπητες φιλες και φιλοι Κυριε Γενικέ Πρόξενε Αγαπητες φιλες και φιλοι Όταν πριν από πολλα χρονια, περιπου στην ηλικια των 7 χρονων, ο πατερας μου Ζαχαριας Δουλαμης αποφασισε να μας στειλει, εμενα και την αδερφη μου, να μαθουμε

Διαβάστε περισσότερα

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012

Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012 ή εναλλακτικά 04/04/2012 08/04/2012 ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΤΡΙΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΚΔΡΟΜΗΣ ΜΕ ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟ ΤΗΝ ΠΑΤΡΑ ΤΗΣ Β ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ Χρόνος πραγματοποίησης εκδρομής: 28/03/2012-01/04/2012

Διαβάστε περισσότερα

Κυριακάτικα πρωϊνά 2012- Παρουσίαση ομιλητών ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΝΝΑΣ ΒΕΡΟΥΛΗ Η Αννα Βερούλη γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καβάλα. Σπούδασε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και είναι καθηγήτρια Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ-ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ» IΣΤΟΡΙΚΟ Tο Κοινωφελές Ίδρυμα «Σταύρος Νιάρχος», αναγνωρίζοντας τις δραστηριότητές

Διαβάστε περισσότερα

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού»

«Η τύχη του άτυχου παλικαριού» ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 «Η τύχη του άτυχου παλικαριού» (Κοζάνη - Μακεδονία) Διαγωνισμός παραδοσιακού παραμυθιού ebooks4greeks.gr ΠΑΡΑΜΥΘΙ #15 Ψηφίστε το παραμύθι που σας άρεσε περισσότερο εδώ μέχρι 30/09/2011 Δείτε

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΧΑΤΣΙΟΥΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΤΟ ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΧΑΤΣΙΟΥΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΤΟ ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΧΑΤΣΙΟΥΛΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΒΕΡΟΙΑ 2008 Φ2 Μιχαήλ Γεωργίου Χατσιούλης ( Α.2 ) Αικατερίνη Κωνσταντίνου Γιώβου ( Γ.2 ) Γεώργιος Μιχαήλ Χατσιούλης (Α.2.1)

Διαβάστε περισσότερα

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1

Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Α ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΓΕΡΙΟΥ ΤΑΞΗ Δ 1 Στα πλαίσια της «Ευρωπαϊκής εβδομάδας πολιτισμού» συμμετείχαμε τα τμήματα Δ 1 και Δ 2 και το τμήμα Ε 2 του σχολείου μας, σε μια περιήγηση στα πολιτιστικά μέρη του Γερίου

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη

Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη 1 Ο μικρός δράκος Μου ζούσε μαζί με τη μαμά και τον μπαμπά του πάνω σ ένα πολύ ψηλό βουνό, μέσα σ ένα πολύ μεγάλο δέντρο. Το Πρώτο Βιβλίο του Μικρού Δράκου Μου Ο Μου επισκέπτεται την Ευρώπη Μετάφραση:

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΟΡΧΟΜΕΝΟΥ

ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΟΡΧΟΜΕΝΟΥ ΤΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΟΡΧΟΜΕΝΟΥ στο Megaron Plus Το βράδυ της Τετάρτης 13 Μαΐου 2015 η αίθουσα «Δημήτρη Μητρόπουλου», με 450 καθίσματα, του Μegaron Plus του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών ήταν κάτι παραπάνω από

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.

ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ. www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas. ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΣΥΛΛΟΓΩΝ www.kavala.gov.gr τηλ. 2513500204, 2513500205 Φαξ: 2510-620405 email: politismos@dkavalas.gr Όνοµα συλλόγου Βιογραφικό Πχ. έτος ίδρυσης, ιδρυτές ιστορικά στοιχεία

Διαβάστε περισσότερα

Καλοκαιρινές διακοπές

Καλοκαιρινές διακοπές Καλοκαιρινές διακοπές Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων για παιδιά προσχολικής ηλικίας και Δημοτικού Tα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Για παιδιά 0-5 ετών Πάνινα βιβλία 0-3

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους

ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ. Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους ΕΝΟΤΗΤΑ 1 Καλημέρα! A ΜΕΡΟΣ ΚΕΙΜΕΝΑ - ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ - ΑΣΚΗΣΕΙΣ Α. ΔΙΑΛΟΓΟΣ Καλημέρα! Η Ελένη, η Σοφία, η Βασιλική, η Ειρήνη, ο Κωνσταντίνος, ο Απόστολος και ο Αλέξανδρος χαιρετούν τους φίλους τους Καλημέρα,

Διαβάστε περισσότερα

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία;

Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Τι σημαίνει αστικά πεδία σε μετάβαση για εσάς και την καλλιτεχνική σας δημιουργία; Δύσκολη ερώτηση Για την καλλιτεχνική μου δημιουργία δεν παίζει κανένα ρόλο. Αυτό που με πικραίνει είναι ότι έζησα την

Διαβάστε περισσότερα

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups

LET S DO IT BETTER improving quality of education for adults among various social groups INTERVIEWS REPORT February / March 2012 - Partner: Vardakeios School of Hermoupolis - Target group: Immigrants, women 1 η συνέντευξη Από την Αλβανία Το 2005 Η γλώσσα. Ήταν δύσκολο να επικοινωνήσω με τους

Διαβάστε περισσότερα

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου

Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας Πιστοποίηση Επάρκειας της Ελληνομάθειας 18 Ιανουαρίου 2013 A2 Κείμενα Κατανόησης Γραπτού Λόγου Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Διάρκεια Εξέτασης 30 λεπτά Ερώτημα 1 (7 μονάδες) Διαβάζετε

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων

Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015. 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων ΕΔΩ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ Τίτλος και σύντομη περιγραφή των εκδηλώσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας 2015 1. Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι πικνίκ στη χώρα των θαυμάτων Για μια εβδομάδα τα παιδιά θα μεταφερθούν

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου)

ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ. (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΥΠΡΟΥ (Εξετάσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 του περί Δικηγόρων Νόμου) Οκτώβριος 2011 ΟΝΟΜΑ ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Ο ΠΕΡΙ ΑΚΙΝΗΤΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ ΝΟΜΟΣ/ Ο ΠΕΡΙ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΔΟΧΗΣ ΝΟΜΟΣ ΜΕΡΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας,

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, ZORBA PHOTOS REMARKS Delivered in Greek by Emmanuel Velivasakis at the Conclusion of the Zorba the Greek Play. Αγαπητοί φίλοι και φίλες, νέοι και νέες καλησπέρα σας, Λέγομαι Μανώλης Βεληβασάκης, και είμαι

Διαβάστε περισσότερα

O xαρταετός της Σμύρνης

O xαρταετός της Σμύρνης ...... O xαρταετός της Σμύρνης Σελιδοποίηση: Ευθύµης Δηµουλάς Διορθώσεις: Νέστορας Χούνος 2009 MANOΣ KONTOΛEΩN & EKΔOΣEIΣ «AΓKYPA» Δ.A. ΠAΠAΔHMHTPIOY A.B.E.E. Λάµπρου Κατσώνη 271 & Γεωργίου Παπανδρέου

Διαβάστε περισσότερα

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο

Λίγα Λόγια Για Την Αγιογράφο Αγιογράφος Ραλλού Λιόλιου Κούση Βυζαντινές Εικόνες Οι βυζαντινές εικόνες είναι ιεροί πνευματικοί θησαυροί του Ανατολικού Ορθόδοξου Χριστιανισμού. Η βυζαντινή ζωγραφική είναι ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα

Διαβάστε περισσότερα

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ

ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ appleúè ÊÚÔ ÙË ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥΣΕΙΑΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη

Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ. Ο Μικρός Πρίγκιπας. Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα. Διασκευή: Ανδρονίκη Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση: Μελίνα Καρακώστα Διασκευή: Ανδρονίκη 2 Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένα νεαρό αγόρι, που του άρεσε πολύ να ζωγραφίζει. Μια μέρα ζωγράφισε ένα βόα

Διαβάστε περισσότερα

Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13

Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13 Πρότυπο Πειραματικό Δημοτικό Σχολείο Φλώρινας Ε τάξη Σχολικό έτος: 2012-13 Εκπαιδευτικό πρόγραμμα που επιμελήθηκε η δασκάλα της τάξης Κυριακή Αμαραντίδου Οκτώβριος 2012 1 Με αφορμή τα 100 χρόνια από την

Διαβάστε περισσότερα