Γεώργιος Παστιάδης Η ΔΙΑΙΡΕΤΙΚΗ ΤΟΜΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Γεώργιος Παστιάδης Η ΔΙΑΙΡΕΤΙΚΗ ΤΟΜΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ"

Transcript

1 Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 130 Γ', 2009, Γεώργιος Παστιάδης Η ΔΙΑΙΡΕΤΙΚΗ ΤΟΜΗ ΤΗΣ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το άρθρο αυτό διερευνά τη συχνότητα εκκλησιασμού ως διαιρετική τομή στην πολιτική συμπεριφορά στην Ελλάδα. Χρησιμοποιούνται μεταβλητές πολιτικών απόψεων και στάσεων όπως το ενδιαφέρον για την πολιτική, ο βαθμός έκθεσης στην πολιτική επικοινωνία, η παρακολούθηση προεκλογικής εκστρατείας, ο χρόνος που αφιερώνεται για την υποστήριξη ενός κόμματος ή ενός υποψηφίου, η εντύπωση που προκαλεί η λέξη «Αριστερά», η εντύπωση που προκαλεί η λέξη «Δεξιά», η ιδεολογική αυτοτοποθέτηση στην κλίμακα Αριστερά-Λεξιά, το πόσο κοντά αισθάνεται ο ερωτώμενος σε ένα κόμμα, ο χρόνος απόφασης ψήφου, ο δικομματισμός. Με τη χρήση ποσοτικών μεθόδων ανάλυσης εξετάζεται το αν υπάρχουν στατιστικά σημαντικές διαφορές στην πολιτική συμπεριφορά ανάμεσα στους μη εκκλησιαζόμενους και στους εκκλησιαζόμενους. 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Στόχος του άρθρου 1 είναι η διερεύνηση της συχνότητας εκκλησιασμού ως διαιρετικής τομής στην πολιτική συμπεριφορά. Μελετάται η πολιτι- * Διδάκτωρ Κοινωνικών Επιστημών. 1. Ο συγγραφέας θέλει να εκφράσει τις θέρμες του ευχαριστίες προς την εταιρεία ερευνών V-PRC, η οποία είχε την ευγενή καλοσύνη να παραχωρήσει τα ποσοτικά δεδομένα του παρόντος άρθρου. Επίσης ευχαριστεί τους δυο ανώνυμους κριτές της Επιθεώρησης Κοινωνικών Ερευνών για τις ιδιαίτερα χρήσιμες παρατηρήσεις τους, που συνετέλεσαν αποφασιστικά στη διαμόρφωση της τελικής εικόνας του παρόντος άρθρου.

2 76 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ κή συμπεριφορά των εκκλησιαζόμενων σε σχέση με τους μη εκκλησιαζόμενους. Από τη δεκαετία του 1960 έχει τεθεί ο προβληματισμός σε σχέση με τη σημασία και το περιεχόμενο των θρησκευτικών «διαιρετικών τομών», όπως και οι πολιτικές και εκλογικές τους συνέπειες στο επίπεδο των ψηφοφόρων (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος, Η., 2001). Όμως, η πρώτη μελέτη συσχέτισης πολιτικής-εκλογικής συμπεριφοράς πραγματοποιήθηκε από τον Lazarsfeld (1948), στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές του 1940, και χάραξε νέο δρόμο στις εκλογικές μελέτες, χρησιμοποιώντας τη μεθοδολογία των εμπειρικών κοινωνικών ερευνών με τη βοήθεια των ατομικών συνεντεύξεων βάσει δομημένου ερωτηματολογίου (δειγματοληπτικές ποσοτικές έρευνες). Ο Lazarsfeld και η ομάδα του εισήγαγαν ένα «δείκτη πολιτικών προδιαθέσεων», ο οποίος διαμορφώνεται από τρία χαρακτηριστικά ιδιαίτερης βαρύτητας: την κοινωνικοοικονομική θέση, τη θρησκευτική ταυτότητα (καθολικοί ή διαμαρτυρόμενοι) και τον τόπο κατοικίας (αγροτικές ή αστικές περιοχές). Οι Lipset, Rokkan (1967) ανιχνεύουν τέσσερις διαιρετικές τομές (cleavages) στην εξέλιξη του ευρωπαϊκού κομματικού συστήματος. Η πρώτη είναι η διαιρετική τομή κέντρου-περιφέρειας, η δεύτερη είναι η διαιρετική τομή κράτους-εκκλησίας και αναφέρεται στη διαδικασία εκκοσμίκευσης, η τρίτη είναι η διαιρετική τομή πόλης-υπαίθρου και η τέταρτη είναι η διαιρετική τομή ιδιοκτητών-εργατών. Οι Buttler, Stokes στη Μεγάλη Βρετανία (1969) έχουν αναδείξει τους δύο «βασικούς πυλώνες» της εκλογικής κοινωνιολογίας, την κοινωνική τάξη και το θρήσκευμα. Η συγκριτική μελέτη που διηύθυνε ο Rose (1974) έδειξε πως οι θρησκευτικές διαιρέσεις ασκούσαν αποφασιστική επίδραση στις εκλογικές επιλογές, ανώτερη από αυτήν της κοινωνικής τάξης στις πέντε από τις δώδεκα υπό εξέταση δημοκρατίες, αποδεικνύοντας ότι οι πιο θρησκευόμενοι ψηφοφόροι είναι και πιο συντηρητικοί. Οι Miller, Raab (1977), Lijphart (1979, 1982) μελέτησαν επίσης την επίδραση των θρησκευτικών διαιρετικών τομών στην κομματική ταύτιση. Σύμφωνα με τους Γεωργιάδου, Νικολακόπουλο (2001), οι απόψεις για το αν αποτελεί η θρησκεία ή η κοινωνική τάξη τον παράγοντα με την ισχυρότερη και μονιμότερη επίδραση στην κομματική επιλογή εξακολουθούν να συγκρούονται. Όμως, παρά τις θεωρητικές αντιθέσεις, έχει επιβεβαιωθεί ότι η θρησκεία αποτελεί, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, κρίσιμη παράμετρο των εκλογικών αναμετρήσεων σε αρκετές δυτικές δημοκρατίες (Pappi F.U., Terwey M., 1982* Harrop M., Miller W., 1987).

3 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 77 Ο Καθολικισμός, ως θρησκευτικό δόγμα, συσπείρωνε τους στρατευμένους ψηφοφόρους γύρω από τα συντηρητικά και τα χριστιανοδημοκρατικά πολιτικά κόμματα, με εντυπωσιακή σταθερότητα, μέχρι και την πρώτη μεταπολεμική περίοδο σε πολλές χώρες της ηπειρωτικής Ευρώπης. Στην ύστερη νεωτερικότητα εμφανίζονται τα στοιχεία της ατομικής θρησκευτικότητας που προσδίδουν ένα νέο πολιτικό περιεχόμενο στη θρησκευτική ταυτότητα των ψηφοφόρων. Τα νέα αυτά δεδομένα της ύστερης νεωτερικότητας αναπροσαρμόζουν τη «δογματική» διαιρετική τομή αντικαθιστώντας την σταδιακά με μια «θρησκευτική»-«εκκλησιαστική» διαιρετική τομή. Έτσι, αν και η εκκλησιαστική προσέλευση έχει ως μέγεθος αισθητά περιοριστεί, για την κατηγορία των πιστών και εκκλησιαζόμενων εκλογέων ενισχύεται το ειδικό βάρος του εκκλησιασμού ως παράγοντα για το σχηματισμό πολιτικής γνώμης και τη λήψη εκλογικής απόφασης (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2001). Σύμφωνα με τους Γεωργιάδου Β, Νικολακόπουλο Η. (2000, σ. 142), η θρησκεία έχει, κατά μεγάλο μέρος, απολέσει στην εποχή της νεωτερικότητας τον απόλυτο και αυταπόδεικτο ρόλο της αλήθειας που μεταφέρουν οι κοσμοεικόνες της. Η αλήθεια επιμερίζεται πλέον σε μια σειρά συλλογικών δράσεων, παραπέμποντας στη βεμπεριανή έννοια της «απομάγευσης του κόσμου» και της «εκκοσμίκευσης». Έτσι καταγράφεται το φαινόμενο της «ιδιωτικοποίησης» της θρησκείας, δηλαδή της «απώθησης» της στην ιδιωτική σφαίρα και της ανάδειξης της θρησκευτικής επιλογής σε μια αποκλειστικά ατομική υπόθεση, μετατρέποντας την Εκκλησία σε έναν εξειδικευμένο δημόσιο θεσμό. Ο Νικολακόπουλος (1997) αναφέρει ότι η μελέτη της έντονης σχέσης που υπάρχει ανάμεσα στην πολιτική τοποθέτηση και την επιρροή που διαθέτει η οργανωμένη Εκκλησία (ιδιαίτερα στις χώρες του καθολικισμού) αποτελεί έναν από τους κυριότερους ερμηνευτικούς άξονες που χρησιμοποιούνται στην πολιτική κοινωνιολογία. Σημειώνει, επίσης, ότι σε πολλές περιπτώσεις η σύγκρουση της (υπερεθνικής) Καθολικής Εκκλησίας με την (εκκοσμικευμένη) ιδεολογία των εθνικών κρατών αποτέλεσε, στα τέλη του 19ου αι. και στις αρχές του 20ού αι., μία από τις βασικές τομές που οδήγησαν στη συγκρότηση μαζικών πολιτικών κομμάτων (Χριστιανοδημοκρατία). Η φαινόμενη αντίφαση ανάμεσα στην «ιδιωτικοποίηση» του θρησκευτικού δόγματος και στην ενδυνάμωση της δημόσιας θεσμικής του παρουσίας οδηγεί σε εννοιολογική ταύτιση Εκκλησίας και θρησκείας, συχνά δε και σε αδυναμία διαφοροποίησης μεταξύ «εκκλησιαστικότητας» και «θρησκευτικότητας» (Luckmann, 1967, σ. 22, 25). Στην εμπειρική μελέτη η

4 78 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ «συχνότητα εκκλησιασμού» εκλαμβάνεται ως, κατά κύριο λόγο, απτή και μετρήσιμη ένδειξη των διαφόρων εκφάνσεων θρησκευτικότητας και, δευτερευόντως και περιθωριακά, διερευνάται η συμμετοχή των πιστών και σε άλλες οργανωτικές και συλλογικές δράσεις (συχνότητα ανάγνωσης εκκλησιαστικού Τύπου, συμμετοχής σε εκδηλώσεις της Εκκλησίας κ.λπ.), όπως και σε μυστηριακές και λατρευτικές πρακτικές του δόγματος (συχνότητα προσευχής, μετάληψης, ανάγνωσης Ευαγγελίου κ.λπ.). Βεβαίως, η «εκκλησιαστικότητα» συνιστά μια σημαντική, αλλά όχι και τη μοναδική, διάσταση της πραγματικά πολυσήμαντα οριζόμενης «θρησκευτικότητας» από στοιχεία «ιδεολογικά», «γνωστικά» και «τελετουργικά». Ο «εκκλησιασμός» δεν αποδίδει παρά μόνο μία διάσταση της πολυσχιδούς «θρησκευτικότητας», δεν εκδηλώνεται ξεκάθαρα και με μια ευθεία και άμεση αντιστοιχία μεταξύ της συχνότητας εκκλησιασμού και της ποιότητας της θρησκευτικής πίστης (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2000, σ ). Οι εκδηλώσεις θρησκευτικής έκφρασης και συμπεριφοράς είναι πολύμορφες και πολυσήμαντες, και τα νοήματα που εμπεριέχουν δεν αποκαλύπτονται διαμέσου της απλής περιγραφής των τρόπων του θρησκεύεσθαι, ούτε διαμέσου της διαφοροποιημένης (ποσοτικής και ποιοτικής) καταγραφής όσων μετέρχονται αυτών των τρόπων, και έτσι κάθε εγχείρημα αποκωδικοποίησης τους αποδεικνύεται πάντα ένα σύνθετο και ερευνητικά απαιτητικό εγχείρημα (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2007, σ. 127). Ο Μουζέλης (2003) διακρίνει τρεις διαστάσεις της θρησκευτικότητας, τη δογματική, τη θεολογική και την υπαρξιακή. Η τελευταία κυριαρχεί στην ύστερη, εξατομικευμένη νεωτερικότητα, όπως και μορφές θρησκευτικότητας χωρίς αναφορά σε θεό ή Εκκλησία (Daniel, 1998 Davie, 1994). Η Mayer (2005, σ. 17, 156, 157) συμπεραίνει ότι η «θεματική ψήφος» τείνει να αντικαταστήσει τη «διαιρετική ψήφο», που συγκροτείται διαμέσου των επαγγελματικών ή θρησκευτικών ομαδοποιήσεων. Επισημαίνει (2005, σ. 112,152), επίσης, ότι οι τακτικά εκκλησιαζόμενοι ψηφίζουν σε μικρότερο ποσοστό υπέρ της Αριστεράς σε σχέση με τους υπόλοιπους και ότι η θρησκεία και η κοινωνική ιδιότητα παραμένουν οι περισσότερο προσδιοριστικοί παράγοντες της αριστερής ψήφου όπως και της κεντροδεξιάς. Σύμφωνα με ορισμένα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας - ESS, καταγράφεται μια υψηλή διάχυτη θρησκευτικότητα, η οποία είναι ευρύτερη από τα επίπεδα εκκλησιαστικής λατρείας και προσευχής, όπως εμφανίζονται στην ίδια έρευνα (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2007, σ. 148).

5 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 79 Στις σύγχρονες «κοινωνίες του ρίσκου» οι θρησκείες επανέρχονται στο προσκήνιο, λόγω της συγκυρίας της κρίσης, για να κάνουν υποφερτή την ανθρώπινη αδυναμία και αναθέτοντας στο Θεό το ρόλο διαχειριστή της κρίσης (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2007, σ. 146). Ο Βερναρδάκης (2008) υποστηρίζει ότι τόσο η κομματική όσο και η παραταξιακή ταύτιση παραπέμπουν στα κοινωνικο-πολιτιστικά χαρακτηριστικά των ατόμων (κοινωνική τάξη, θρησκευτικότητα, μορφωτικό κεφάλαιο, κ.λπ.). Είναι γεγονός ότι απουσιάζει μια ολοκληρωμένη και συστηματική εμπειρική μελέτη των σχέσεων Εκκλησίας και πολιτικής για την ελληνική Ορθοδοξία. Από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι όσο περισσότερο απομακρύνεται κανείς από το κέντρο προς τα δεξιά του πολιτικού φάσματος, τόσο αυξάνονται τα ποσοστά της τακτικής εκκλησιαστικής προσέλευσης, ενώ, αντίθετα, όσο πλησιάζει προς τα αριστερά, τόσο μειώνεται η συχνότητα του εκκλησιασμού και αυξάνεται το ποσοστό της εκκλησιαστικής αποχής. Στην περίπτωση της μεταπολεμικής Ελλάδας, η συχνή και συστηματική πρακτική του εκκλησιασμού εξακολουθεί να παραπέμπει σε διακριτές ιδεολογικές ταυτότητες και συνιστά ένα μέγεθος με πολιτική και εκλογική σημασία, τουλάχιστον για το ένα τρίτο περίπου του εκλογικού σώματος, που αποτελεί το σκληρό πυρήνα του «λαού της Εκκλησίας». Η δεξιόστροφη αυτή ιδεολογική τοποθέτηση δε συνεπάγεται και ένα μονοδιάστατο ιδεολογικό προσανατολισμό, καθώς ο «λαός της Εκκλησίας» έχει μια σαφέστατη διακομματική σύνθεση, παρά το ότι η Δεξιά διέθετε πάντα, και εξακολουθεί να διαθέτει, την αδιαμφισβήτητη πολιτική και εκλογική πρωτοκαθεδρία στην ομάδα αυτή (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2000, σ ). Οι Αθηναίος (1983) και Δήμητρας (1992) ερεύνησαν το ρόλο της θρησκείας ως παράγοντα διαμόρφωσης εκλογικής συμπεριφοράς. Ο Αθηναίος, ερευνώντας το βαθμό πυκνότητας των ναών σε διάφορες περιοχές της Θεσσαλονίκης, δεν επιβεβαίωσε ισχυρή συσχέτιση με τα εκλογικά αποτελέσματα. Ο Δήμητρας θεωρεί ότι η συχνότητα εκκλησιασμού συσχετίζει την ιδεολογική και εκλογική συμπεριφορά, με κεντροδεξιά τοποθέτηση των ατόμων με τη μεγαλύτερη συχνότητα εκκλησιασμού. Η Γεωργιάδου (1996, σ ), αναφερόμενη στην έρευνα του ΕΚΚΕ το 1985 (Δώδος Δ., Καφετζής Π., Μιχαλοπούλου Κ., Νικολακόπουλος Η., Παπλιάκου Β., 1990) υπογραμμίζει ότι το δεδομένο ότι το κύρος και η επιρροή της εκκλησίας δε συναρτώνται ευθέως με τη θεσμική της οντότητα, δεν αφορά μόνο την ελληνική εκκλησία, αλλά ισχύει και για την περίπτωση της ισπανικής και της πορτογαλικής εκκλησίας, με τη

6 80 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ σημαντική διαφορά ότι στην Ελλάδα το υψηλό κοινωνικό κύρος της εκκλησίας έναντι άλλων κοσμικών-πολιτικών θεσμών προκύπτει παρά τη χαμηλή εκκλησιαστικότητα της ελληνικής κοινωνίας, ενώ στην Ισπανία και στη Πορτογαλία ο πραγματικά υψηλός δείκτης εκκλησιαστικότητας δεν προωθεί τη διεύρυνση και εμβάθυνση της θεσμικής επιρροής της εκκλησίας. Οι Γεωργιάδου, Νικολακόπουλος (2001), σκιαγραφώντας τα χαρακτηριστικά της θρησκευτικότητας-εκκλησιαστικότητας στην Ελλάδα, σημειώνουν ότι τα κεντρικά χαρακτηριστικά του εκκλησιασμού την πρώτη περίοδο της μεταπολίτευσης αποτελούσαν ο πολύ υψηλός σποραδικός εκκλησιασμός, ο ικανοποιητικός δείκτης τακτικού εκκλησιασμού και το αυξημένο σε σχέση με το παρελθόν αλλά, συγκριτικά προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες, χαμηλό ποσοστό εκκλησιαστικής αποχής. Το 1980, αναδεικνύονται οι πρώτες προϋποθέσεις μιας στοιχειώδους τομής ανάμεσα στο «μη εκκλησιαζόμενο» και το «εκκλησιαζόμενο» τμήμα του πληθυσμού. Σε συγκυρίες θρησκευτικής φόρτισης της ημερήσιας διάταξης και ανάδειξης διακυβευμάτων με θρησκευτικό ή εκκλησιαστικό ενδιαφέρον, η ύπαρξη μιας τομής μεταξύ των εκκλησιαζόμένων και των μη εκκλησιαζόμενων (εκκοσμικευμένων) είναι δυνατόν να προκαλέσει θρησκευτικοπολιτικές συγκρούσεις, να προσανατολίσει πολιτικά και να στοιχίσει τους ενδιαφερόμενους σε συγκεκριμένα πολιτικά κόμματα. Κατά την πρώτη μεταπολιτευτική περίοδο στην Ελλάδα, θέματα όπως η δημιουργία νομικού πλαισίου για τον πολιτικό γάμο ή η ρύθμιση της εκκλησιαστικής περιουσίας έδωσαν το έναυσμα για τη δημιουργία ανοιχτών ρήξεων μεταξύ της Διοικούσας Εκκλησίας και των τότε κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ, καθώς και ανοιχτών συνεργασιών μεταξύ της Εκκλησίας και του κόμματος της ΝΔ. Από το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990 στην Ελλάδα, τη στιγμή ακριβώς που το αίτημα του εκσυγχρονισμού γινόταν πολιτικά κυρίαρχο, η αριθμητική σχέση «εκκλησιαζόμενων»- «μη εκκλησιαζόμενων» άρχισε να μεταβάλλεται εις βάρος των δεύτερων. Με υπόβαθρο τις λανθασμένες επιλογές των ελληνικών κυβερνήσεων στις αρχές/μέσα της δεκαετίας του 1990, οι οποίες επιχείρησαν μια ιστορικο-θρησκευτική θεμελίωση της ελληνικής θέσης στο νέο πολιτικό χάρτη των Βαλκανίων και αναγνώρισαν έναν ιδιαίτερο πολιτικό ρόλο στην Ορθόδοξη Εκκλησία, εμφανίζεται έκτοτε μια τάση ενδυνάμωσης των μορφών εκκλησιαστικής έκφρασης στην κοινωνία. Η Γεωργιάδου (1996, σ. 275) σημειώνει ότι στην Ελλάδα δεν παγιώθηκε ποτέ μια θρησκευτική διαιρετική τομή, ούτε τα πολιτικά κόμματα είχαν θρησκευτικές καταβολές, ωστόσο, στη ΝΔ (ένα κόμμα της κέντρο-

7 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 81 δεξιάς, του συντηρητικού πολιτικού χώρου, το οποίο μάλιστα στερείται ξεκάθαρων ιδεολογικών αρχών), η Ορθοδοξία έβρισκε εκ των πραγμάτων πεδίο λαϊκής απήχησης. Ο Νικολακόπουλος (1997), υπογραμμίζει ότι στο χώρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και κυρίως στην Ελλάδα, όπου η ταύτιση Εκκλησίας και κράτους υπήρξε συστατικό στοιχείο για τη διαδικασία της εθνικής συγκρότησης, οι συγκρούσεις της Εκκλησίας με την εκκοσμικευμένη ιδεολογία του κράτους, ακόμη και όταν εκδηλώθηκαν, σπάνια απέκτησαν τη μορφή διακυβευμάτων με πολιτικές προεκτάσεις, και ότι ουδέποτε παγιώθηκαν, ώστε να αποκτήσουν οργανωμένη πολιτική έκφραση με επιρροή και διάρκεια στο μαζικό επίπεδο. Σημειώνει, επίσης, ότι παρά ταύτα δεν αναιρείται το γεγονός ότι η στάση απέναντι στην Εκκλησία, αποτελεί συστατικό της ιδεολογικής τοποθέτησης των πολιτών και, επομένως, ακόμη και αν δεν αναγορεύεται σε αντικείμενο του πολιτικού και κομματικού λόγου, εντούτοις λανθάνει ως κρίσιμη παράμετρος των ιδεολογικών διαφοροποιήσεων. Ο Νικολακόπουλος (1997), με βάση έρευνα πεδίου της V-PRC του 1997, διαπιστώνει ότι από αυτούς που αυτοτοποθετούνται στην Αριστερά και την Κεντροαριστερά μόνο το 15,5% πηγαίνει τακτικά στην Εκκλησία, ενώ το 27,1% δηλώνει πως δεν πηγαίνει ποτέ. Το ποσοστό των συχνά εκκλησιαζόμενων αυξάνεται στο 24,5% για όσους αυτοτοποθετούνται στο Κέντρο και προσεγγίζει την απόλυτη πλειοψηφία (48,0%) για το χώρο της Κεντροδεξιάς και της Δεξιάς. Αντίστοιχου μεγέθους είναι και οι διαφοροποιήσεις ως προς την ψήφο: η ΝΔ ξεπερνά το 50% στο τμήμα του πληθυσμού που διατηρεί στενούς δεσμούς με την Εκκλησία, ενώ το ποσοστό της πέφτει κάτω από το 20% στους ψηφοφόρους που αξιολογούν απολύτως αρνητικά τη σημερινή λειτουργία της Εκκλησίας («καθόλου ικανοποιημένοι»). Σημειώνει, επίσης, ότι οι έντονες σχέσεις που διαπιστώνονται ανάμεσα στην εκκλησιαστική πρακτική, την ιδεολογική τοποθέτηση και την κομματική επιλογή και οι οποίες, από στατιστική άποψη, μοιάζουν με τις αντίστοιχες διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται σε καθολικές χώρες, δεν συνεπάγονται μια άμεση σχέση αιτίου-αιτιατού, ανάλογη με αυτήν που τεκμηριώνεται για χώρες οι οποίες έχουν γνωρίσει στο παρελθόν ένα έντονο σχίσμα κοσμικού κράτους και καθολικής εκκλησίας. Υπογραμμίζει, ακόμη, ότι στην περίπτωση της Ελλάδας, η συχνή εκκλησιαστική πρακτική μπορεί απλώς να συνιστά μία από τις όψεις της συντηρητικής ιδεολογίας, χωρίς να προσλαμβάνει αναγκαστικά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα καθώς, όχι μόνο τα κόμματα έχουν αποφύγει μέχρι σήμερα την άμεση εμπλοκή τους με τα

8 82 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ θέματα της Εκκλησίας, αλλά και αντίστροφα οι διάφορες τάσεις που κατά καιρούς εκδηλώνονται στο εσωτερικό της Εκκλησίας επιζητούν, κατά κανόνα, διακομματική κάλυψη, ώστε να αποτρέψουν μια πιθανή σύγκλιση εκκλησιαστικών και πολιτικών διαιρέσεων. Ο Δώδος (1999, σ. 219), αναφέρει ότι η ελληνική Εκκλησία αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς παράγοντες που επηρεάζουν όχι μόνο την κοινωνική αλλά και τις άλλες πτυχές της ζωής των πολιτών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας - ESS, η Ελλάδα, συγκρινόμενη με τις υπόλοιπες χώρες της έρευνας, εμφανίζει μακράν τα υψηλότερα ποσοστά θρησκευτικότητας και συχνότητας εκκλησιασμού (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2007, σ ). Τα ερευνητικό ερώτημα του άρθρου αυτού είναι το αν στοιχειοθετείται (με ποσοτική προσέγγιση) η ύπαρξη της συχνότητας εκκλησιασμού ως διαιρετικής τομής στην πολιτική συμπεριφορά, στην Ελλάδα σήμερα. Ως εκ τούτου, κρίνεται χρήσιμη η διερεύνηση του αν υφίστανται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ εκκλησιαζόμενων και μη εκκλησιαζόμενων σε διάφορες απόψεις και στάσεις, οι οποίες αποτυπώνουν την πολιτική συμπεριφορά όπως: το ενδιαφέρον για την πολιτική, η έκθεση στην πολιτική επικοινωνία, η παρακολούθηση της προεκλογικής εκστρατείας, η υποστήριξη ενός κόμματος ή ενός υποψηφίου, η προσπάθεια να πείσουν κάποιο να ψηφίσει όπως αυτοί, η ιδεολογική αυτοτοποθέτηση στην κλίμακα Αριστερά-Δεξιά, η εντύπωση που δημιουργείται στους ερωτώμενους για τις πολιτικές έννοιες-σχήματα όπως η Αριστερά και η Δεξιά, η κομματική ταύτιση, ο χρόνος απόφασης ψήφου, η προτίμηση στο δικομματισμό. 2. ΜΙΑ ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Το πρωτογενές υλικό στο οποίο βασίζεται η μελέτη αυτή είναι τα ποσοτικά δεδομένα της πανελλαδικής έρευνας πεδίου υπ. αριθμ του έτους 2004, της εταιρείας ερευνών V-PRC, με ατομικές συνεντεύξεις, χρήση δομημένου ερωτηματολογίου και κάλπης, στο σύνολο της χώρας, μέγεθος του δείγματος άτομα, με πολυσταδιακή στρωματοποιημένη δειγματοληψία. Προκειμένου να διερευνηθούν τα ανωτέρω ερευνητικά ερωτήματα, διερευνάται η σχέση ανάμεσα στους εκκλησιαζόμενους και στους μη εκκλησιαζόμενους, σε μια σειρά από μεταβλητές της πολιτικής συμπεριφοράς:

9 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 83 Ενδιαφέρον για την πολιτική (σε κλίμακα: πολύ, αρκετά, λίγο, καθόλου). Βαθμός έκθεσης στην πολιτική επικοινωνία (σε κλίμακα: καθόλου, λιγότερο από 30 λεπτά, μισή ώρα, μισή με μία ώρα, μία με δύο ώρες, Πάνω από 2 ώρες). Παρακολούθηση προεκλογικής εκστρατείας (σε κλίμακα: -, +, ++, Πόσο συχνά αφιερώνουν χρόνο υποστηρίζοντας ένα κόμμα ή υποψήφιο (σε κλίμακα: πολύ συχνά, αρκετά συχνά, σπάνια, ποτέ). Πόσο συχνά προσπαθούν να πείσουν κάποιο να ψηφίσει όπως αυτοί (σε κλίμακα: πολύ συχνά, αρκετά συχνά, σπάνια, ποτέ). Ιδεολογική αυτοτοποθέτηση στην κλίμακα Αριστερά-Δεξιά (σε κλίμακα: 1-10). Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη «Αριστερά» (σε κλίμακα: θετική, αρνητική, καμία εντύπωση). Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη «Δεξιά» (σε κλίμακα: θετική, αρνητική, καμία εντύπωση). Αισθάνονται πιο κοντά σε κάποιο κόμμα από ότι στα υπόλοιπα (σε κλίμακα: ναι, όχι). Χρόνος απόφασης ψήφου (σε κλίμακα: αποκρυσταλλωμένοι, ρευστοί). Δικομματισμός (σε κλίμακα: ψήφος σε ΠΑΣΟΚ ή ΝΔ). Μεθοδολογικά χρησιμοποιούνται ποσοτικές μέθοδοι ανάλυσης (πίνακες συνάφειας, έλεγχοι στατιστικής σημαντικότητας διαφορών). Οι έλεγχοι στατιστικής σημαντικότητας πραγματοποιούνται σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας^>= 0.05 ή 5%. Εάν το αποτέλεσμα του ελέγχου (Asymp. Sig.) είναι μικρότερο από το 0.05, τότε οι παρατηρούμενες διαφορές είναι στατιστικά σημαντικές και, συνεπώς, μπορεί να γίνει γενίκευση των συμπερασμάτων στο σύνολο του πληθυσμού, ενώ, εάν είναι μεγαλύτερο από το 0.05 οι παρατηρούμενες διαφορές δεν είναι στατιστικά σημαντικές και δεν μπορεί να γίνει γενίκευση των συμπερασμάτων στο σύνολο του πληθυσμού. Όταν ο έλεγχος δίνει τιμές κοντά στο 0.1, τότε οι παρατηρούμενες διαφορές είναι οριακά στατιστικά μη σημαντικές και σημειώνεται παραπλεύρως ένας *. Από την ποσοτική ανάλυση των δεδομένων της έρευνας, προκύπτει ο ακόλουθος Πίνακας συνάφειας.

10 84 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΑΦΕΙΑΣ ποσοστό % Ενδιαφέρον για την πολιτική (πολΰ+αρκετά) Βαθμός έκθεσης στην πολιτική επικοινωνία (1-2+ >2 ώρες) Παρακολούθηση προεκλογικής εκστρατείας (++ και ) Πόσο συχνά αφιερώνουν χρόνο υποστηρίζοντας ένα κόμμα ή υποψήφιο (πολΰ+αρκετά συχνά) Πόσο συχνά προσπαθούν να πείσουν κάποιο να ψηφίσει όπως αυτοί (πολΰ+αρκετά συχνά) Αυτοτοποθετηση στην κλίμακα Αριστερά-Δεξιά (Μ. Ο.) Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη «Αριστερά» (Θετική) Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη «Δεξιά» (Θετική) Αισθάνονται πιο κοντά σε κάποιο κόμμα από ότι στα υπόλοιπα (Ναι) Χρόνος απόφασης ψήφου (αποκρυσταλλωμένοι) Δικομματισμός Εκκλησιαζόμενοι 44,69 56,85 60,09 16,05 17,57 5,64 23,21 39,70 73,54 81,13 78,74 Μη Εκκλησιαζόμενοι 47,75 56,16 58,87 18,09 18,09 4,80 34,87 29,67 72,46 81,32 69,50 Διενεργούμε έλεγχο στατιστικής σημαντικότητας διαφορών. Έχοντας ως μεταβλητή ελέγχου τη συχνότητα εκκλησιασμού (εκκλησιαζόμενοι, μη εκκλησιαζόμενοι), εξετάζουμε αν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις συχνότητες εκκλησιασμού, δηλαδή αν η μεταβολή της συχνότητας εκκλησιασμού επηρεάζει τις μεταβλητές της πολιτικής συμπεριφοράς. Επίσης, έχοντας ως μεταβλητή ελέγχου τη συχνότητα εκκλησιασμού (εκκλησιαζόμενοι, μη εκκλησιαζόμενοι), εξετάζουμε αν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα

11 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 85 στις μεταβλητές «Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη "Αριστερά"» και «Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη "Δεξιά"». Χρησιμοποιώντας τα Mann-Whitney U και Wilcoxon Signed Ranks τεστς, αντίστοιχα, προκύπτει ο Πίνακας ελέγχων σημαντικότητας. ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΛΕΓΧΩΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΗΤΑΣ Mann-Whitney U, Grouping Variable:Συχνότητα εκκλησιασμού (εκκλησιαζόμενοι, μη εκκλησιαζόμενοι), Asymp. Sig. (2-tailed) Ενδιαφέρον για την πολιτική Βαθμός έκθεσης στην πολιτική επικοινωνία Παρακολούθηση προεκλογικής εκστρατείας Πόσο συχνά αφιερώνουν χρόνο υποστηρίζοντας ένα κόμμα ή υποψήφιο Πόσο συχνά προσπαθούν να πείσουν κάποιο να ψηφίσει όπως αυτοί Αυτοτοποθέτηση στην κλίμακα Αριστερά-Δεξιά Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη «Αριστερά» Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη «Δεξιά» Αισθάνονται πιο κοντά σε κάποιο κόμμα από ό,τι στα υπόλοιπα Χρόνος απόφασης ψήφου Δικομματισμός Ε-07 2Ε Ε-04 Wilcoxon Signed Ranks Test, Asymp. Sig. (2-tailed), Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη «Αριστερά» - Εντύπωση που τους προκαλεί η λέξη «Δεξιά» Εκκλησιαζόμενοι Μη Εκκλησιαζόμενοι 9Ε-06 0,799 Από τον Πίνακα συνάφειας και τον Πίνακα ελέγχων σημαντικότητας, για τις εξεταζόμενες μεταβλητές προκύπτει: Ενδιαφέρον για την πολιτική: όσοι εμφανίζουν υψηλό ενδιαφέρον είναι λιγότεροι από όσους εμφανίζουν χαμηλό, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, συνεπώς η συχνότητα εκκλησιασμού δεν αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Βαθμός έκθεσης στην πολιτική επικοινωνία: αυτοί που εμφανίζουν υψηλό βαθμό έκθεσης είναι περισσότεροι από αυτούς που εμφανίζουν

12 86 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ χαμηλό, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Δεν καταγράφονται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, κατά συνέπεια η συχνότητα εκκλησιασμού δεν αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Παρακολούθηση της προεκλογικής εκστρατείας: όσοι εμφανίζουν έντονη παρακολούθηση είναι περισσότεροι από όσους εμφανίζουν χαμηλή, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, συνεπώς η συχνότητα εκκλησιασμού δεν αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Συχνότητα αφιέρωσης χρόνου υποστηρίζοντας ένα κόμμα ή υποψήφιο: αυτοί που αφιερώνουν χρόνο συχνά είναι λιγότεροι από αυτούς που δεν αφιερώνουν χρόνο συχνά, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Δεν καταγράφονται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, κατά συνέπεια η συχνότητα εκκλησιασμού δεν αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Συχνότητα προσπάθειας να πείσουν κάποιον να ψηφίσει όπως αυτοί: όσοι συχνά προσπαθούν να πείσουν κάποιο να ψηφίσει όπως αυτοί είναι λιγότεροι από όσους δεν προσπαθούν να πείσουν συχνά, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, συνεπώς η συχνότητα εκκλησιασμού δεν αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Αυτοτοποθέτηση στην κλίμακα Αριστερά-Αεξιά: καταγράφονται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, κατά συνέπεια η συχνότητα εκκλησιασμού αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Οι εκκλησιαζόμενοι εμφανίζουν δεξιότερη ιδεολογική αυτοτοποθέτηση από τους μη εκκλησιαζόμενους. Εντύπωση που προκαλεί η λέξη «Αριστερά»: όσοι εμφανίζουν θετική εντύπωση είναι λιγότεροι από όσους εμφανίζουν αρνητική εντύπωση, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, συνεπώς η συχνότητα εκκλησιασμού αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Οι μη εκκλησιαζόμενοι εμφανίζουν θετικότερη εντύπωση για την Αριστερά από τους εκκλησιαζόμενους.

13 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 87 Εντύπωση που προκαλεί η λέξη «Δεξιά»: αυτοί που εμφανίζουν θετική εντύπωση είναι λιγότεροι από αυτούς που εμφανίζουν αρνητική εντύπωση, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Καταγράφονται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, κατά συνέπεια η συχνότητα εκκλησιασμού αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Οι εκκλησιαζόμενοι εμφανίζουν θετικότερη εντύπωση για τη Δεξιά από τους μη εκκλησιαζόμενους. Στους εκκλησιαζόμενους παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα στη θετική εντύπωση για την Αριστερά και στη θετική εντύπωση για τη Δεξιά (9Ε-06<0.05, Wilcoxon Test), με τη Δεξιά να εμφανίζεται με θετικότερη εντύπωση από την Αριστερά. Αντίθετα, στους μη εκκλησιαζόμενους δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα στη θετική εντύπωση για την Αριστερά και στη θετική εντύπωση για τη Δεξιά (0,799>0.05, Wilcoxon Test). Αναδύεται λοιπόν ένα ζήτημα «γοητείας» της Δεξιάς στους εκκλησιαζόμενους. Αισθάνονται πιο κοντά σε κάποιο κόμμα από ό,τι στα υπόλοιπα: όσοι αισθάνονται πιο κοντά είναι περισσότεροι από όσους δεν αισθάνονται πιο κοντά, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, συνεπώς η συχνότητα εκκλησιασμού δεν αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Χρόνος απόφασης ψήφου: οι αποκρυσταλλωμένοι είναι περισσότεροι από τους ρευστούς, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Δεν καταγράφονται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, κατά συνέπεια η συχνότητα εκκλησιασμού δεν αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Προτίμηση στο δικομματισμό: όσοι ψηφίζουν ένα εκ των δύο κομμάτων ΠΑΣΟΚ-ΝΔ είναι περισσότεροι από όσους δεν τα ψηφίζουν, τόσο στους εκκλησιαζόμενους όσο και στους μη εκκλησιαζόμενους. Παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ των εκκλησιαζόμενων και των μη εκκλησιαζόμενων, συνεπώς η συχνότητα εκκλησιασμού αποτελεί διαφοροποιητική παράμετρο της μεταβλητής. Οι εκκλησιαζόμενοι εμφανίζουν μεγαλύτερη προτίμηση στο δικομματισμό από τους μη εκκλησιαζόμενους.

14 88 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ 3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ - ΣΥΖΗΤΗΣΗ Συμπερασματικά με βάση την παρούσα μελέτη δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ εκκλησιαζόμενων και μη εκκλησιαζόμενων για τους περισσότερους δείκτες της πολιτικής συμπεριφοράς. Συνεπώς η διάκριση μεταξύ των δύο κατηγοριών της συχνότητας εκκλησιασμού μάλλον δεν επιβεβαιώνει την ύπαρξη διαιρετικής τομής εκκλησιαζόμενων και μη εκκλησιαζόμενων σε σχέση με την πολιτική συμπεριφορά στην Ελλάδα. Η αύξηση της συχνότητας εκκλησιασμού επηρεάζει μόνον τις ιδεολογικές συντεταγμένες στον άξονα Αριστερά-Δεξιά. Φαίνεται να επηρεάζει δηλαδή μόνον αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί «κλασικές ορίζουσες της Αριστεράς», οδηγεί δηλαδή σε: δεξιότερη ιδεολογική αυτοτοποθέτηση στον άξονα Αριστερά-Δεξιά, αρνητικότερη άποψη για την Αριστερά, θετικότερη άποψη για τη Δεξιά. Στην «όχθη» της Δεξιάς βρίσκονται οι εκκλησιαζόμενοι, ενώ στην «όχθη» της Αριστεράς εμφανίζονται οι μη εκκλησιαζόμενοι. Επιπλέον, ενώ στους μη εκκλησιαζόμενους δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές ανάμεσα στη θετική εντύπωση για την Αριστερά και στη θετική εντύπωση για τη Δεξιά, στους εκκλησιαζόμενους παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές, με τη Δεξιά να εμφανίζεται με θετικότερη εντύπωση από την Αριστερά. Σχηματικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι εκκλησιαζόμενοι εμφανίζονται «δεξιοβαρείς-δεξιόστροφοι», ενώ οι μη εκκλησιαζόμενοι εμφανίζονται «αριστεροβαρείς-αριστερόστροφοι». Η διάκριση αυτή Αριστερά-Δεξιά πιθανότατα εμπερικλείει ως βασικό συστατικό στοιχείο τη θεμελιώδη αντίθεση έως πολεμική των δύο πόλων Αριστεράς και Εκκλησίας, όπως η αντίθεση αυτή συγκροτήθηκε ιστορικά στη Δύση στις αρχές του 20ού αιώνα και διατηρήθηκε ως βασική συντεταγμένη αναφοράς και ιδεολογικοπολιτικού αυτοπροσδιορισμού στη συλλογική μνήμη. Τα συμπεράσματα αυτά συμφωνούν με τους Γεωργιάδου, Νικολακόπουλο (2000, σ ), που υποστηρίζουν ότι από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει ότι όσο περισσότερο απομακρύνεται κανείς από το κέντρο προς τα δεξιά του πολιτικού φάσματος, τόσο αυξάνονται τα ποσοστά της τακτικής εκκλησιαστικής προσέλευσης, ενώ, αντίθετα, όσο πλησιάζει προς τα αριστερά, τόσο μειώνεται η συχνότητα του εκκλησιασμού και αυξάνεται το ποσοστό της εκκλησιαστικής αποχής. Στην ίδια κατεύθυνση, ο Νικολακόπουλος (1997) σημειώνει ότι το ποσοστό των συχνά εκκλησιαζόμενων αυξάνεται για όσους αυτοτοποθετούνται στο Κέντρο και προσεγγίζει την απόλυτη πλειοψηφία για τον χώρο της Κεντροδεξιάς και της Δεξιάς.

15 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 89 Η διάκριση αυτή αντανακλάται μόνο στο επίπεδο του ιδεολογικούφαντασιακού πλαισίου ορισμού των εννοιών Αριστερά και Δεξιά, χωρίς τα συνακόλουθα πολιτικά συμφραζόμενα του ορισμού. Δηλαδή, ενώ στο επίπεδο των γενέθλιων θεωρητικών σχημάτων καταγράφονται διαφορές, αντίθετα αυτό δεν έχει συνέχεια στο επίπεδο των επαγόμενων εκροών πολιτικών απόψεων-στάσεων της «καθημερινής πρακτικής», όπου δεν παρατηρούνται στατιστικά σημαντικές διαφορές μεταξύ εκκλησιαζόμενων και μη εκκλησιαζόμενων. Αυτή η «ασυνέχεια» του ιδεολογικο-πολιτικού «χωρο-χρονικού συνεχούς» συνιστά μια ελληνική ιδιοτυπία που χρήζει περαιτέρω ερευνητικής προσέγγισης και μελέτης. Σε μια πρώτη απόπειρα ερμηνείας, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι στην Ελλάδα δεν παγιώθηκε ποτέ μια θρησκευτική διαιρετική τομή, ούτε τα πολιτικά κόμματα είχαν θρησκευτικές καταβολές, όπως σημειώνει η Γεωργιάδου (1996, σ. 275). Επίσης, θα μπορούσε να υποστηριχθεί, σύμφωνα με το Νικολακόπουλο (1997), ότι στο χώρο της Ορθόδοξης Εκκλησίας και κυρίως στην Ελλάδα, όπου η ταύτιση Εκκλησίας και κράτους υπήρξε συστατικό στοιχείο για τη διαδικασία της εθνικής συγκρότησης, οι συγκρούσεις της Εκκλησίας με την εκκοσμικευμένη ιδεολογία του κράτους, ακόμη και όταν εκδηλώθηκαν, σπάνια απέκτησαν τη μορφή διακυβευμάτων με πολιτικές προεκτάσεις, και ότι ουδέποτε παγιώθηκαν, ώστε να αποκτήσουν οργανωμένη πολιτική έκφραση, με επιρροή και διάρκεια στο μαζικό επίπεδο. Στην κατεύθυνση αυτή, ο Νικολακόπουλος (1997) υπογραμμίζει ότι, στην περίπτωση της Ελλάδας, η συχνή εκκλησιαστική πρακτική μπορεί απλώς να συνιστά μία από τις όψεις της συντηρητικής ιδεολογίας, χωρίς να προσλαμβάνει αναγκαστικά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα καθώς, όχι μόνο τα κόμματα έχουν αποφύγει μέχρι σήμερα την άμεση εμπλοκή τους με τα θέματα της Εκκλησίας, αλλά και, αντίστροφα, οι διάφορες τάσεις που κατά καιρούς εκδηλώνονται στο εσωτερικό της Εκκλησίας επιζητούν κατά κανόνα διακομματική κάλυψη, ώστε να αποτρέψουν μια πιθανή σύγκλιση εκκλησιαστικών και πολιτικών διαιρέσεων. Ως απόπειρα ερμηνείας του φαινομένου θα μπορούσε ακόμη να υποστηριχθεί γενικά άτολμες, συζητήσεις για το διαχωρισμό κράτους-εκκλησίας, οι οποίες προσκρούουν και σε αναστολές μεγάλης μερίδας του πολιτικού κόσμου. Οι αναστολές αυτές απηχούν εμφανείς και αφανείς σχέσεις μέρους του πολιτικού κόσμου με εκκλησιαστικές οργανώσεις, που εξασφαλίζουν μερίδιο εκλογικής πελατείας. Ακόμη αντανακλούν την αμηχανία του πολιτικού προσωπικού στο ενδεχόμενο ο ορθόδοξος θρησκευτικός παράγοντας να εισέλθει στο χώρο της διαμόρφωσης πολιτικών-εκλογικών προτιμήσεων, κατά το

16 90 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ καθολικό και προτεσταντικό πρότυπο (Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2000, σ ). Έχουν διατυπωθεί θεωρητικοί αντίλογοι τόσο για τα όρια, όσο και για τη μεθοδολογική βαρύτητα των τεχνικών εμπειρικής προσέγγισης της πολιτικής και του πολιτικού, ιδιαίτερα στο βαθμό που αυτές παραπέμπουν στις γενέθλιες-αρχετυπικές μήτρες του συμπεριφορισμού και του δομολειτουργισμού (Καφετζής, 1996, σσ. 2, 4). Οι ποσοτικές έρευνες αποτυπώνουν τις γνώμες μιας δεδομένης στιγμής, γνώμες που εξαρτώνται από την ειδική πολιτική και κοινωνική συγκυρία και την ημερήσια διάταξη της δημόσιας συζήτησης. Μόνο η συστηματική επανάληψη αυτών των ερευνών επιτρέπει να συλλαμβάνονται πραγματικά οι εξελίξεις, οι οποίες πολύ απέχουν από το να θεωρηθούν γραμμικές (Mayer, 2005, σ ). Η ενίσχυση των συμπερασμάτων, διέρχεται μέσα από την αποθησαύριση, σε ικανό βάθους χρόνου, εμπειρικών δεδομένων. Προτείνεται η, ούτως ή άλλως χρήσιμη, επανάληψη των ελέγχων σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Σύμφωνα με τους Γεωργιάδου και Νικολακόπουλο (2000, σ ), απουσιάζει μια ολοκληρωμένη και συστηματική εμπειρική μελέτη των σχέσεων Εκκλησίας και πολιτικής, για το χώρο της ελληνικής Ορθοδοξίας. Στην κατεύθυνση της διερεύνησης της συχνότητας εκκλησιασμού ως διαιρετικής τομής στην πολιτική συμπεριφορά, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η ιχνηλάτηση των πρωτογενών ερμηνευτικών οριζουσών, που νοηματοδοτούν και προσδιορίζουν την ασυνέχεια μεταξύ θεωρητικών τοποθετήσεων στον ιδεολογικό άξονα και των πολιτικών εκροών στο επίπεδο των απόψεων-στάσεων, στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα.

17 ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ 91 ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Ελληνόγλωσση Daniel J., 1998, Ο Θεός είναι φανατικός; Δοκίμιο για τη θρησκευτική ανικανότητα τον πιστεύειν, Αθήνα, Πόλις. Mayer Ν., Perrineau P., Boy D., Cautrès Β., 2005, Εκλογική συμπεριφορά. Ιστορικές διαδρομές και μοντέλα ανάλυσης, Αθήνα, Σαββάλας. Αθηναίος Α., 1983, Περιφερειακές ανισότητες και εκλογική συμπεριφορά, Θεσσαλονίκη, Αφοι Κυριακίδη. Βερναρδάκης Χρ., 2008, «Προσδιοριστικοί παράγοντες της εκλογικής συμπεριφοράς και μέθοδοι διερεύνησης της στην εκλογική έρευνα», ανακτήθηκε Γεωργιάδου Β., 1996, «Κοσμικό κράτος και Ορθόδοξη Εκκλησία: Σχέσεις θρησκείας, κοινωνίας και πολιτικής στη μεταπολίτευση», στο Λυριντζής Χρ., Νικολακόπουλος Η., Σωτηρόπουλος, Δ. (επιμ.), Κοινωνία και Πολιτική. Όψεις της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας , Αθήνα, Θεμέλιο, σ Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2000, «Ο λαός της Εκκλησίας», στο Ινστιτούτο V-PRC, Η κοινή γνώμη στην Ελλάδα 2001, Αθήνα, Λιβάνης, σ Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2001, «Εμπειρική ανάλυση του εκκλησιασμού στην Ελλάδα», εισήγηση στο Διεθνές Συνέδριο «Θρησκεία και νεωτερικότητα στον 21ο αιώνα», Πάντειο Πανεπιστήμιο, Αθήνα Μαρτίου 2001, /site/content/view/154/27/lang,el_gr.utf8/, ανακτήθηκε 21/12/2008. Γεωργιάδου Β., Νικολακόπουλος Η., 2007, «Εκκλησιασμός, θρησκευτικότητα και προσευχή: μια ασύμπτωτη σχέση», στο Καφετζής Π., Μαλοΰτας Θ., Τσίγκανου Ι. (επιμ.), Πολιτική - Κοινωνία - Πολίτες. Αναλύσεις δεδομένων της Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας - ESS, Αθήνα, Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών, σ Δώδος Δ., Καφετζής Π., Μιχαλοποΰλου Κ., Νικολακόπουλος Η., Παπλιάκου Β., 1990, «Η πολιτική κουλτούρα στις χώρες της Νότιας Ευρώπης: Συγκριτικοί Πίνακες», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, τεΰχ. 75Α, σ Δώδος Δ., 1999, «Ο λαός της Εκκλησίας», στο Ινστιτούτο V-PRC, Η κοινή γνώμη στην Ελλάδα , Αθήνα, Λιβάνης, σ Καφετζής Π., 1996, Πολίτες, πολιτική και πολιτική κουλτούρα στην Ελλάδα, , Διδακτορική Διατριβή, Αθήνα, Πανεπιστήμιο Αθηνών-Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης. Μουζελης Ν., 2003, «Η θρησκευτικότητα στον 21ο αιώνα», εφημερίδα Το Βήμα, 5/1/2003. Νικολακόπουλος Η., 1997, «Υπερκομματικό εκκλησίασμα», εφημερίδα Τα Νέα, 2/12/1997. Ξενόγλωσση Butler D., Stokes D., 1969, Political change in Britain, London, MacMillan. Davie G., 1994, Religion in Britain since 1945: Believing without belonging, Oxford, Blackwell. Dimitras P.E., 1992, «Greece», στο Franklin M., Mackie, T., Valen H. (eds), Electoral change. Responses and attitudinal structures in Western Countries, Cambridge, Cambridge University Press, pp

18 92 ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΣΤΙΑΔΗΣ Harrop M., Miller W., 1987, Elections and voters. A comparative introduction, London, MacMillan. Lazarsfeld P., Berelson B., Gaudet H., 1948, The people's choice, How the voter makes up his mind in a presidential campaign, New York, Columbia University Press. Lijphart Α., 1979, «Religious vs linguistic vs class voting: the crucial experiment of comparing Belgium, Canada, South Africa and Switzerland», APSR, is. 73, pp Lijphart Α., 1982, «The relative salience of the socio-economics and religious issue dimensions: coalition formation in ten western democracies », EJPR, is. 73, pp Lipset S.M., Rokkan St. (eds), 1967, Party systems and voter alignments: Cross-national perspectives, New York, Free Press. Luckmann Th., 1967, The invisible religion, The problem of religion in modern society, New York, The MacMillan Company. Miller W.L., Raab G., 1977, «The religious alignment at English elections between 1918 and 1970», Political Studies, vol. 252, pp Pappi F.U., Terwey M., 1982, «The German electorate: Old cleavages and new political conflicts», στο Η. Doring/G. Smith (eds.), Party government and political culture in Germany, London, Basingstoke, MacMillan, pp Rose R., 1974, Electoral behaviour: A comparative handbook, New York, Free Press.

ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ Η ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΜΟΥ ΩΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ: ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ Παστιάδης Γεώργιος Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Διδάκτορας Παιδαγωγικού Τμήματος

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ

ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ ΔIOIKHTIKH ENHMEPΩΣH 105 ΦΥΛΟ, ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ. ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΜΕ ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΥΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Στόχος του άρθρου είναι να διερευνήσει την ύπαρξη πιθανών

Διαβάστε περισσότερα

Το άρθρο αυτό επιχειρεί να αποτυπώσει τις ομοιότητες και τις διαφορές στο πρότυπο

Το άρθρο αυτό επιχειρεί να αποτυπώσει τις ομοιότητες και τις διαφορές στο πρότυπο ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ ΟΙΚΙΑΚΑ: ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΕΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ. ΜΙΑ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΑΠΟΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Του: Γεώργιου Παστιάδη* ΠΕΡΙΛΗΨΗ Το άρθρο αυτό επιχειρεί

Διαβάστε περισσότερα

Το άρθρο αυτό προσεγγίζει τα νέα ζητήματα της πολιτικής ατζέντας, όπως του πολιτικού

Το άρθρο αυτό προσεγγίζει τα νέα ζητήματα της πολιτικής ατζέντας, όπως του πολιτικού ΤA NEA ZHTHMATA THΣ ΠOΛITIKHΣ ATZENTAΣ ΓIA TOYΣ MIΣΘΩTOYΣ TOY ΔHMOΣIOY KAI TOY IΔIΩTIKOY TOMEA YΠO THN EΠIΔPAΣH TOY EΠIΠEΔOY EKΠAIΔEYΣHΣ. MIA ΠOΣOTIKH MEΘOΔOΛOΓIKH ΠPOΣEΓΓIΣH Του: Γεώργιου Παστιάδη* ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Διαβάστε περισσότερα

Η δυναμική των Εκλογών της 6 ης Μαΐου

Η δυναμική των Εκλογών της 6 ης Μαΐου Η δυναμική των Εκλογών της 6 ης Μαΐου Μετεκλογική Έρευνα Πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ Μάιος 2012 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιογραφία και πηγές. Αλεξάκης, Ε., (2001), Ελληνική εξιά: οµή και Ιδεολογία της Νέας

Βιβλιογραφία και πηγές. Αλεξάκης, Ε., (2001), Ελληνική εξιά: οµή και Ιδεολογία της Νέας ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΕΝ ΕΙΚΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΠΟΛΙΤΙΚΑ ΚΟΜΜΑΤΑ Θεµατικός Άξονας: Κλασικές και σύγχρονες τυπολογίες των πολιτικών κοµµάτων 1. Κόµµα Μαζών βιβλιογραφία, εντοπίστε οµοιότητες και διαφορές

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ΝΟΜΟΣ ΑΧΑΙΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 2

Περιεχόμενα ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ ΝΟΜΟΣ ΑΧΑΙΑΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2013 2 Περιεχόμενα 1. Η ταυτότητα της έρευνας... 3 2. Οι περικοπές στη χρηματοδότηση των Δήμων και η θέση των Δημάρχων τι πιστεύουν οι πολίτες... 4 3. Σχέδιο Δήμων για οικονομική επιβίωση υπάρχει ή όχι... 5 4.

Διαβάστε περισσότερα

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας

Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Dr. Anthony Montgomery Επίκουρος Καθηγητής Εκπαιδευτικής & Κοινωνικής Πολιτικής antmont@uom.gr Θεμελιώδεις Αρχές Επιστήμης και Μέθοδοι Έρευνας Αυτό το μάθημα

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας. Οκτώβριος 2014

Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας. Οκτώβριος 2014 Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας Οκτώβριος 2014 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ: ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

σελ. 2 1 Για τη χρήση των κλιμάκων στάσεων και συμπεριφοράς στη Γαλλία: Grunberg-Schweisguth

σελ. 2 1 Για τη χρήση των κλιμάκων στάσεων και συμπεριφοράς στη Γαλλία: Grunberg-Schweisguth Ιδεολογικές Αξίες, Πολιτικές Στάσεις και Ηγεμονία: Οι «ισχυρές μεταβλητές» της πολιτικής και εκλογικής συμπεριφοράς στη συγκυρία των Βουλευτικών εκλογών 2007 1. Εισαγωγή Στόχος του άρθρου αυτού είναι η

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικός Κήρυκας 4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ

Εθνικός Κήρυκας 4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2015 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ Εθνικός Κήρυκας 4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 15 ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Ταυτότητα της έρευνας... 3 1. Βαθμός ενδιαφέροντος για τις Βουλευτικές Εκλογές στις Σεπτεμβρίου... 4 2. Για το αν η προσφυγή στις πρόωρες

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας. Νοέμβριος 2014

Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας. Νοέμβριος 2014 Έρευνα Πολιτικής Συγκυρίας Νοέμβριος 2014 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗΣ: ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ: ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΠΤΙΚΟ ΣΦΑΛΜΑ: ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις

Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις ΓΕΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ (PROJECT) Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Approaches to Research) Δρ ΚΟΡΡΕΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΑΘΗΝΑ 2013 Ποσοτικές ερευνητικές προσεγγίσεις (Quantitative Research

Διαβάστε περισσότερα

Γνώμη για τα τεκμήρια διαβίωσης & τον Υπουργό Οικονομίας & Οικονομικών

Γνώμη για τα τεκμήρια διαβίωσης & τον Υπουργό Οικονομίας & Οικονομικών Γνώμη για τα τεκμήρια διαβίωσης & τον Υπουργό Οικονομίας & Οικονομικών Δεκέμβριος 2008 0869 / Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ: ΧΡΟΝΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βαρόµετρο της για τον ΣΚΑΪ και την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 4-5 Ιουνίου 2007

Βαρόµετρο της για τον ΣΚΑΪ και την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 4-5 Ιουνίου 2007 Βαρόµετροτης γιατονσκαϊκαιτηνκαθημερινη 4-5 Ιουνίου 2007 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ PUBLIC ISSUE/ VPRC Μέλος του ΣΕ ΕΑ, της ESOMAR και της WAPOR ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΙΕΥΘΥΝΣΗ: www.electionwatch.gr

Διαβάστε περισσότερα

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο

Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι. Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε. πριν από λίγο Μορφές Εκπόνησης Ερευνητικής Εργασίας Μαρία Κουτσούμπα Έστω λοιπόν ότι το αντικείμενο ενδιαφέροντος είναι «η τηλεδιάσκεψη». Ας δούμε τι συνεπάγεται το κάθε ερευνητικό ερώτημα που θέσαμε πριν από λίγο Κουτσούμπα/Σεμινάριο

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση

Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση Πολιτική Συγκυρία και Διακυβέρνηση 1 ο Κύμα: 07-09 Σεπτεμβρίου 2009 VPRC Γενική Πολιτική Συγκυρία VPRC Δ.2 ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ Σε γενικές γραμμές πιστεύετε ότι τα πράγματα στην Ελλάδα πηγαίνουν σε σωστή,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ,

ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ 1987-99 1999-02 6 ΥΕΣ, 1 2002-03 6 ΥΕΣ, ΤΜΗΜΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ EΝΙΑΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΕΣ (ανά κατεύθυνση) Για τους εισαχθέντες 1987-99 και για τους εισαχθέντες 1999-02 απαιτούνται τουλάχιστον 6 ΥΕΣ, εκ των οποίων, 1 τουλάχιστον από κάθε

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ

ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ β. φιλιας, μ. κουρουκλη γ. ρουσσης, κ. κασιματη λ. μουσουρου, α. παπαριζος ε. χατζηκωνσταντη μ. πετρονωτη, γ. βαρσος φ. τσαλικογλου-κωστοπουλου ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

λαός της ανοχής και λαός της εκκλησίας: μια ασύμβατη σχέση;

λαός της ανοχής και λαός της εκκλησίας: μια ασύμβατη σχέση; λαός της ανοχής και λαός της εκκλησίας: μια ασύμβατη σχέση; Μια προκαταρκτική ανάλυση με αφορμή το σύμφωνο συμβίωσης για άτομα του ιδίου φύλου Γιάννης Τσίρμπας «Ο πρώτος, ο πιο ζωτικός, ο πιο οικείος,

Διαβάστε περισσότερα

Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του εκλογικού συστήματος.

Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του εκλογικού συστήματος. Ομάδα Εργασίας: «Διαμόρφωση νέου πλαισίου για την ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στα κέντρα λήψης αποφάσεων» Εισήγηση: Η συμμετοχή των γυναικών στα κέντρα λήψης πολιτικών αποφάσεων: Η επίδραση του

Διαβάστε περισσότερα

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Οργανώνοντας την έρευνα ΒΑΣΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΜΙΑΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Προκαταρκτική έρευνα Διερευνήστε πριν απ όλα την περιοχή μέσα στην οποία μπορεί να βρεθεί ένα ερευνητικό ερώτημα. Τυπικές

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις απόψεις των. δόμηση

Έρευνα για τις απόψεις των. δόμηση Έρευνα για τις απόψεις των Ελλήνων πολιτών για την αυθαίρετη δόμηση Απρίλιος 2009 Ταυτότητα της έρευνας ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ 20/3/2009 έως 27/3/2009 18 ΕΤΩΝ ΚΑΙ ΑΝΩ ΔΕΙΓΜΑ ΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό

Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Παιδαγωγικά ρεύματα στο Αιγαίο Προσκήνιο 1 Οι φορητοί υπολογιστές στην εκπαίδευση: Μελέτη περίπτωσης ως προς τις συνέπειες στη διδασκαλία και το μιντιακό γραμματισμό Δημήτρης Σπανός 1 dimitris.spanos@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί

Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας. Σκοποί Επιδιώξεις της παιδαγωγικής διαδικασίας Σκοποί Θεματικές ενότητες Διαμόρφωση των σκοπών της αγωγής Ιστορική εξέλιξη των σκοπών της αγωγής Σύγχρονος προβληματισμός http://users.uoa.gr/~dhatziha/ Διαφάνεια:

Διαβάστε περισσότερα

Εκλογές 2009. Στάσεις απέναντι στη συμμετοχή του Κ. Σημίτη στις εκλογές ΣΚΑΪ. Σεπτέμβριος 2009. PI0985/ Διάγραμμα 1

Εκλογές 2009. Στάσεις απέναντι στη συμμετοχή του Κ. Σημίτη στις εκλογές ΣΚΑΪ. Σεπτέμβριος 2009. PI0985/ Διάγραμμα 1 Εκλογές 2009 Στάσεις απέναντι στη συμμετοχή του Κ. Σημίτη στις εκλογές ΣΚΑΪ Σεπτέμβριος 2009 PI0985/ Διάγραμμα 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑ: ΑΝΑΘΕΣΗ: ΤΥΠΟΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΣ: ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ: ΠΕΡΙΟΧΗ: ΔΕΙΓΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. 4.1 Σύνολο νοµού Αργολίδας. 4.1.1 Γενικές παρατηρήσεις ΚΕΦΑΛΑΙΟ ο ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ. Σύνολο νοµού Αργολίδας.. Γενικές παρατηρήσεις Γίνεται φανερό από την ανάλυση, που προηγήθηκε, πως η επίδοση των υποψηφίων του νοµού Αργολίδας, αλλά και η κατανοµή της βαθµολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ CAPITAL CONTROLS ΣΤΙΣ ΜΜΕ

ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ CAPITAL CONTROLS ΣΤΙΣ ΜΜΕ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ CAPITAL CONTROLS ΣΤΙΣ ΜΜΕ ΗΡΑΚΛΕΙΟ ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2015 ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ CAPITAL CONTROLS ΣΤΙΣ ΜΜΕ Περιεχόμενα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ

ΔΕΙΓΜΑ ΠΡΙΝ ΤΙΣ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙΣ ΠΕΡΙΕΧOΜΕΝΑ Πρόλογος στη δεύτερη έκδοση Πρόλογος στην πρώτη έκδοση Εισαγωγή Τι είναι η μεθοδολογία έρευνας Οι μέθοδοι έρευνας ΜEΡOΣ A : ΓNΩΡΙΜΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΗΜOΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙO 1: Γενικά για την επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net

ΝΟΟΖ.GR Political Map. Lesvosnews.net ΝΟΟΖ.GR Political Map Lesvosnews.net Οι εκλογές της 6ης Μαΐου έχουν χαρακτηριστεί ως οι πιο σημαντικές Εθνικές εκλογές στη Μεταπολίτευση. Έχοντας αυτό ως βάση, το Nooz.gr φιλοδοξεί να βοηθήσει τους αναγνώστες

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης 1 ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Ιανουάριος Μάρτιος 2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014

ΑΤΤΙΚΗ. Οκτώβριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 09/07/2013 30/09/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΜΕΓΕΘΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Ιανουάριος 2014 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ2 ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝNΗΣΟΣ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 2/10/2013 21/12/2013

Διαβάστε περισσότερα

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης

Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης Η ερευνητική διαδικασία: Προετοιμασία ερευνητικής πρότασης και συγγραφή ερευνητικής έκθεσης / διατριβής. Δρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π.,., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ»

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ ΣΧΟΛΗ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ & ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ στη «ΝΑΥΤΙΛΙΑ» ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ Α. ΓΕΝΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

European Year of Citizens 2013 Alliance

European Year of Citizens 2013 Alliance European Year of Citizens 2013 Alliance MANIFESTO Η ενεργός συμμετοχή του ευρωπαίου πολίτη είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιδίωξη των Ευρωπαϊκών συλλογικών στόχων και αξιών που προβλέπονται στις Συνθήκες

Διαβάστε περισσότερα

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης

Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού τίτλου εξειδίκευσης Εκπονώ διπλωματική ερευνητική εργασία στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση: αυτό είναι εκπαιδευτική έρευνα; κι αν ναι, τι έρευνα είναι; Αντώνης Λιοναράκης 7-8 Ιουνίου 2008 Τυπικές προϋποθέσεις απόκτησης μεταπτυχιακού

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Πανεπιστήμιο Αιγαίου ΕΝΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΟΥ ΑΠΟΦΟΙΤΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ Τμήμα Τίτλος Απόφοιτου: Αντικείμενο του τμήματος: Κατευθύνσεις (εφόσον υπάρχουν) Διάρκεια Σπουδών: Προφίλ υποψήφιου μαθητή Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Τις τελευταίες µέρες γίνεται πολύς λόγος για τις παρακολουθήσεις των τηλεφώνων. Πόσο σηµαντικό θεωρείτε, πολιτικά, αυτό το ζήτηµα;

Τις τελευταίες µέρες γίνεται πολύς λόγος για τις παρακολουθήσεις των τηλεφώνων. Πόσο σηµαντικό θεωρείτε, πολιτικά, αυτό το ζήτηµα; ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΖΗΤΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΥΠΟΚΛΟΠΩΝ Τις τελευταίες µέρες γίνεται πολύς λόγος για τις παρακολουθήσεις των τηλεφώνων. Πόσο σηµαντικό θεωρείτε, πολιτικά, αυτό το ζήτηµα; 23 9 7 6 Πολύ

Διαβάστε περισσότερα

Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα

Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα Το δίπολο δέον/είναι στην πρόσληψη της πολιτικής από μαθητές/τριες γυμνασίου και οι συνέπειές της στο πολιτικό σύστημα Εισήγηση στο συνέδριο Θεματική ψήφος και κομματική ταύτιση, Θεσσαλονίκη, 16-17/6/2011

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.)

ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ ΓΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΟΤΗΤΑΣ (Κ.Ε.Θ.Ι.) ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ (Π.Ι.Ε.)

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ Ε ΤΟ Ι Μ Α Σ Τ Η Κ Ε Α Π Ο Τ Η Ν Ε ΤΑ Ι Ρ Ε Ι Α R A I C O N S U LTA N T S Α Π Ρ Ι Λ Ι Ο Σ 2 0 1 5 Ταυτότητα Έρευνας Μέγεθος

Διαβάστε περισσότερα

Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος

Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος Α.γ Είδη κοινωνικής έρευνας (βασική, εφαρμοσμένη, εκτίμησης αναγκών, έρευνα αξιολόγησης, έρευνας δράσης, κ.ά.) Νίκος Ναγόπουλος Οι κοινωνικές επιστήμες στοχεύουν στη συγκρότηση θεωριών, οι οποίες στηρίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας

Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Μέθοδοι Γεωργοοικονομικής & Κοινωνιολογικής Έρευνας Eνότητα 1: Εισαγωγή. Θεωρία, Μέθοδοι και Δεδομένα (3/4) 2ΔΩ Διδάσκοντες: Χ. Κασίμης- Ελ. Νέλλας Τμήμα: Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Μαθησιακοί

Διαβάστε περισσότερα

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25

Περιεχόμενα. Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 Περιεχόμενα Πρώτος πρόλογος... 13 Δεύτερος Πρόλογος... 15 Αντί Προλόγου... 17 Εισαγωγικό σημείωμα επιμελητών... 25 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Στόχος και στάδια διεξαγωγής της εμπειρικής κοινωνικής έρευνας... 27 1.1 Στόχοι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία- ISO 9001 Σαπφούς 3, 81100 Μυτιλήνη (1ος Όροφος) 2251054739 (09:00-14:30) academy@aigaion.org civilacademy.ucoz.org «ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών

Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών Έρευνα για τις σχέσεις Ελλάδος Ηνωμένων Πολιτειών στα πλαίσια της εκδήλωσης What s Next Κεφαλαιοποιώντας τον θετικό αντίκτυπο της πρόσφατης επίσκεψης του Πρωθυπουργού στην Washington 23 Μαρτίου 2010 Βασικά

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ Οκτώβριος Ιούλιος Οκτώβριος 1 ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Η Στάση των Πολιτών απέναντι στο Πολιτικό Σύστημα Συμπεράσματα από την Ανάλυση των Εκλογικών Ερευνών 1985-2009

Η Στάση των Πολιτών απέναντι στο Πολιτικό Σύστημα Συμπεράσματα από την Ανάλυση των Εκλογικών Ερευνών 1985-2009 Η Στάση των Πολιτών απέναντι στο Πολιτικό Σύστημα Συμπεράσματα από την Ανάλυση των Εκλογικών Ερευνών 1985-2009 Ιωάννης Ανδρεάδης Επίκουρος Καθηγητής Τμήμα Πολιτικών Επιστημών Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010

ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 ΔΕΣΜΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΙΠΕ 2009-2010 Αριθμός πρωτοκόλλου έργου: ΚΟΙΝΩ/0609/ΒΙΕ/13 Τίτλος έργου: Η ολιστική προσέγγιση του προβλήματος της αναποτελεσματικής αντιμετώπισης του φαινομένου των οδικών ατυχημάτων

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΟΔΗΓΙΕΣ ΜΟΡΦΟΠΟΙΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΘΕΩΡΙΑ & ΠΡΑΞΗ στην εκπαιδευση Το έγγραφο αυτό παρέχει πληροφορίες και οδηγίες μορφοποίησης που θα σας βοηθήσουν να προετοιμάσετε καλύτερα την εργασία σας.... Αποστολή Εργασιών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΙΑ :ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΙΑ :ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ ΚΑΙ ΧΟΡΗΓΙΑ :ΜΕΛΕΤΗ ΣΤΟΝ ΚΛΑΔΟ ΤΩΝ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ: ΒΕΝΤΟΥΡΑ ΖΩΗ ΧΑΝΟΣ ΖΑΝΝΗΣ ΤΙ ΕΊΝΑΙ ΧΟΡΗΓΙΑ??? Η χορηγία ή αλλιώς sponsoring είναι μια λέξη η οποία έχει τις ρίζες

Διαβάστε περισσότερα

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης

Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης Έρευνα Καταναλωτικής Εμπιστοσύνης ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΥΠΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΕΡΙΟΧΗ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΣΟΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΔΟΜΗΜΕΝΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟΥ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 12/04/2013 30/06/2013 ΜΕΘΟΔΟΣ ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΤΥΧΑΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ

ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΚΑΙ ΕΠΙΘΥΜΙΑ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΤΟΞΙΝΩΣΗ ΣΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΛΗΨΗ ΝΑΛΤΡΕΞΟΝΗΣ ΠΡΩΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΜΙΑΣ ΠΙΛΟΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(Διαφ.1) Στη 10χρονη εμπειρία μου με χρήστες ηρωίνης

Διαβάστε περισσότερα

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 11 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 17

Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 11 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 17 Π ΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ 11 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: Η ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 17 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2: ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ 20 ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΙΒΗΣ ΔΙΔΑΚΤΟΡΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3: Η ΕΠΙΛΟΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ 17/7/2014 ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΙΝΕ / ΓΣΕΕ ΜΕ ΘΕΜΑ : Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗΣ ΤΗΣ ΜΙΣΘΩΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Τη δραστική μείωση του εισοδήματος και της καταναλωτικής δύναμης των μισθωτών σε σχέση

Διαβάστε περισσότερα

Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή:

Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή: Οικολογικό-πολιτισμικό πλαίσιο, συνιστώσες επιπολιτισμοποίησης και προσαρμογή: Μελέτη περίπτωσης οικισμού Δροσερού Ξάνθης Διδώ Παπαθεοδώρου, Βασίλης Παυλόπουλος Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Διαβάστε περισσότερα

Χαρά Στρατουδάκη. Κοινωνιολόγος Ειδικό Επιστηµονικό Προσωπικό του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών

Χαρά Στρατουδάκη. Κοινωνιολόγος Ειδικό Επιστηµονικό Προσωπικό του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Χαρά Στρατουδάκη Κοινωνιολόγος Ειδικό Επιστηµονικό Προσωπικό του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Επικοινωνία Γραφείο 6.6, τηλ. 210-7491.648, e-mail: hstrat@ekke.gr Σπουδές ιδακτορικό ίπλωµα, Πάντειο

Διαβάστε περισσότερα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα

Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Διερεύνηση ψυχοκοινωνικών παραγόντων & μυοσκελετικών συμπτωμάτων σε εργαζόμενους σε τηλεφωνικά κέντρα Θεώνη Κουκουλάκη Τοπογράφος Μηχανικός, Εργονόμος, Υπεύθυνη Κέντρου Ασφάλειας της Εργασίας Ελληνικό

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ

ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ ΠΑΣΠΕ ΕΘΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΡΕΥΝΩΝ Επιλογή κειμένων των καθηγητών: Μ. GRAWITZ Καθηγήτρια Κοινωνιολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Ερευνητική διαδικασία και συγγραφή διατριβής: Μεθοδολογικές παρατηρήσεις ρ. Ηλίας Μαυροειδής Σ.Ε.Π., Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο Τα στάδια της ερευνητικής διαδικασίας Τα βασικά στάδια για την εκπόνηση

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ AΝΑΛΟΓΙΕΣ

ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ AΝΑΛΟΓΙΕΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ AΝΑΛΟΓΙΕΣ Α. Περίπτωση Ενός Πληθυσμού Έστω ότι μελετάμε μια ακολουθία ανεξαρτήτων δοκιμών κάθε μία από τις οποίες οδηγεί είτε σε επιτυχία είτε σε αποτυχία με σταθερή

Διαβάστε περισσότερα

Λόγω της κατάστασης της οικονομίας και της ανασφάλειας που δημιουργεί, ενισχύεται η εμπιστοσύνη σε ανεξάρτητες αρχές

Λόγω της κατάστασης της οικονομίας και της ανασφάλειας που δημιουργεί, ενισχύεται η εμπιστοσύνη σε ανεξάρτητες αρχές Η βαθύτατη κρίση των θεσμών παραμένει Λόγω της κατάστασης της οικονομίας και της ανασφάλειας που δημιουργεί, ενισχύεται η εμπιστοσύνη σε ανεξάρτητες αρχές Του Γιαννη Mαυρη/www.mavris.gr/www.publicissue.gr

Διαβάστε περισσότερα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα

Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων. Παράδειγμα Δύο κύριοι τρόποι παρουσίασης δεδομένων Παράδειγμα Με πίνακες Με διαγράμματα Ονομαστικά δεδομένα Εδώ τα περιγραφικά μέτρα (μέσος, διάμεσος κλπ ) δεν έχουν νόημα Πήραμε ένα δείγμα από 25 άτομα και τα ρωτήσαμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΧΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ Θ.Ε.: ΕΠΟ 11 Κοινωνική και οικονομική ιστορία της Ευρώπης 2 η εργασία 2012 13 ΘΕΜΑ: «Στις παραμονές της λεγόμενης βιομηχανικής επανάστασης,

Διαβάστε περισσότερα

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ

Ναταλία Σπυροπούλου. Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Υποψήφια Διδάκτωρ Ναταλία Σπυροπούλου Κοινωνιολόγος Ειδικός Λειτουργικός Επιστήμων Γ Βαθμίδας Επικοινωνία Γραφείο 5.5, τηλ. 210-7491714, e-mail: nspyropou@ekke.gr Σπουδές Πανεπιστήμιο Αιγαίου, Σχολή Κοινωνικών Επιστημών,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ

ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ: Η ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 4ο διεθνές επιστημονικό συνέδριο Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΚΡΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ Αθήνα, 10-11 Νοεμβρίου 2011 ΧΑΣΜΑ ΦΥΛΟΥ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΜΑΘΗΤΩΝ 1. Ατομικά ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ Επειδή οι φάκελοι κατατίθενται στο τέλος του τετραμήνου (μαζί με την Ερευνητική Έκθεση

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση του digital marketing για την επιτυχή διοργάνωση μουσικών εκδηλώσεων

Αξιοποίηση του digital marketing για την επιτυχή διοργάνωση μουσικών εκδηλώσεων Αξιοποίηση του digital marketing για την επιτυχή διοργάνωση μουσικών εκδηλώσεων Ονοματεπώνυμο: Παναγιωτοπούλου Ελένη Σειρά: 9 Επιβλέπων Καθηγητής: κος Βρεχόπουλος Α. Δεκέμβριος 2012 Στόχοι έρευνας Προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ)

Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) Υποστήριξη της λειτουργίας των Συμβουλίων Ένταξης Μεταναστών (ΣΕΜ) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑ

Διαβάστε περισσότερα

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ

THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ THE ECONOMIST ΟΜΙΛΙΑ ALVARO PEREIRA ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΜΕΛΕΤΩΝ ΧΩΡΩΝ, ΤΜΗΜΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ, ΟΟΣΑ ΣΤΟ 19 th ROUNDTABLE WITH THE GOVERNMENT OF GREECE EUROPE: THE COMEBACK? GREECE: HOW RESILIENT? ΠΕΜΠΤΗ 14 ΜΑΪΟΥ 2015

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ. Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής. Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής Συντάκτης: Δημήτριος Κρέτσης 1. Ο κλάδος της περιγραφικής Στατιστικής: α. Ασχολείται με την επεξεργασία των δεδομένων και την ανάλυση

Διαβάστε περισσότερα

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies)

Social Media World 26/6/2014. Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) Social Media World 26/6/2014 Προσεγγίσεις της τεχνολογίας από τη σκοπιά των σπουδών Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS Studies) 1.Τι είναι τα STS; Σπουδές Επιστήμης, Τεχνολογίας, Κοινωνίας (STS) προσεγγίζουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ERSA ΜΕΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ (RSAI, ERSA) Οικονομική Κρίση και Πολιτικές Ανάπτυξης και Συνοχής 10ο Τακτικό Επιστημονικό

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ. το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ. @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ! Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ το ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΣΤΑΣΕΙΣ, ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΙΣ, ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ @ Επιστήμες της αγωγής Διευθυντής Μιχάλης Κασσωτάκης ί>ηγο^η 26 Επιστήμες της Αγωγής 26 ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Δ. ΜΑΛΑΦΑΝΤΗΣ ΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΩΝ ΠΑΙΓΝΙΩΝ «ΣΠΟΥΔΑΙ», Τόμος 52, Τείχος 4ο, (2002), Πανεπιστήμιο Πειραιώς / «SPOUDAI», Vol. 52, No 4, (2002), University of Piraeus ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΝΕΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ: ΜΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Το ελληνικό κοµµατικό σύστηµα µετά τις πρώτες εκλογές της «κρίσης»: οι εξελίξεις της περιόδου 2012-2014

Το ελληνικό κοµµατικό σύστηµα µετά τις πρώτες εκλογές της «κρίσης»: οι εξελίξεις της περιόδου 2012-2014 Το ελληνικό κοµµατικό σύστηµα µετά τις πρώτες εκλογές της «κρίσης»: οι εξελίξεις της περιόδου 2012-2014 3-4 Οκτωβρίου, 2014 Πανεπιστήµιο Μακεδονίας Αίθουσα Συνεδρίων (1 ος όροφος) Διοργάνωση: Δίκτυο Μελέτης

Διαβάστε περισσότερα

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ

Νεοελληνική Γλώσσα Β Λυκείου ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΘΕΜΑΤΟΣ: 18673 ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16/12/2014 ΟΙ ΚΑΘΗΓΗΤΕΣ: ΚΑΛΥΒΑ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΙΩΑΝΝΑ ΚΕΙΜΕΝΟ Η ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ Α. Ο συγγραφέας του παρόντος κειμένου παρουσιάζει τον προβληματισμό του αναφορικά με

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΖΩΗΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Οδηγός Εκπόνησης Διπλωματικής Εργασίας ΣΠΑΡΤΗ 2010-11 Περιεχόμενα 1.ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Της ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική

1. Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο Παιδαγωγική-Κατηχητική KOΓΚΟΥΛΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όνομα πατέρα: Βασίλειος Ημερομηνία γέννησης 1948 Δ/νση κατοικίας Κεραμοπούλου 11 Ταχ. Κώδ.: 546 22 Πόλη:

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis)

ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23 ΜΕΤΑ-ΑΝΑΛΥΣΗ (Meta-Analysis) ΕΙΣΑΓΩΓΗ Έχοντας παρουσιάσει τις βασικές έννοιες των ελέγχων υποθέσεων, θα ήταν, ίσως, χρήσιμο να αναφερθούμε σε μια άλλη περιοχή στατιστικής συμπερασματολογίας

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας

Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Μάριος Βρυωνίδης Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου Εθνικός Συντονιστής Ευρωπαϊκής Κοινωνικής Έρευνας Χριστίνα Παπασολομώντος Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Μέλος Ομάδας Συντονισμού για Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Α. Σερβετάς ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ

Α. Σερβετάς ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΕΛΑΤΩΝ 2010 Α. Σερβετάς ΜΟΝΑΔΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ Ημερομηνία: 15/3/2011 Εκτύπωση: 15/3/2011, 2:43 μμ 1 από 35 Πίνακας Περιεχομένων 1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ...5 1.1 ΓΕΝΙΚΆ 5 1.2

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑ ΚΥΠΡΟΣ 2007-2013 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΕΤΑΙΡΩΝ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΩΝ ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΕΡΓΩΝ ΤΗΣ 1 ΗΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗΣ 08-06-2011 ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πανελλαδική έρευνα γνώμης

Πανελλαδική έρευνα γνώμης Πανελλαδική έρευνα γνώμης Μάιος 2015 Ταυτότητα Έρευνας Ταυτότητα της έρευνας Ανάθεση: Εφημερίδα «ΤΟ ΠΑΡΟΝ». Περίοδος έρευνας: Η έρευνα διεξήχθη από 5 έως 7 Μαΐου 2015. Τύπος έρευνας: Τηλεφωνική έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

Ονοματεπώνυμο: Δέσποινα Κυριαζή Σειρά: 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Α. Βρεχόπουλος

Ονοματεπώνυμο: Δέσποινα Κυριαζή Σειρά: 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Α. Βρεχόπουλος Ονοματεπώνυμο: Δέσποινα Κυριαζή Σειρά: 8 Επιβλέπων Καθηγητής: Α. Βρεχόπουλος Δεκέμβριος 2011 1. Σχετική Θεωρία 2. Η μετάβαση στο Mobile Learning 3. Εφαρμογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό 4. Έλεγχος Ερευνητικών

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 5 Ο Διεθνές Επιστηµονικό Συνέδριο ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ: ΣΤΟ ΣΤΑΥΡΟΔΡΟΜΙ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ Πάντειο Πανεπιστήµιο, 8-10 Μαίου 2014 ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΙΛ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗΣ/ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1 Σύμφωνα με τη διεθνώς επικρατούσα ακαδημαϊκή πρακτική, παρατίθενται οι παρακάτω συνοπτικές οδηγίες για τη συγγραφή πτυχιακής ή διπλωματικής

Διαβάστε περισσότερα

Έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης

Έκθεση εσωτερικής αξιολόγησης ΠΑΝΤΕΙΟΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΤΜΗΜΑΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Έκθεσηεσωτερικήςαξιολόγησης ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΣΠΟΥΔΩΝ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑΚΑΙΕΦΑΡΜΟΓΕΣΣΤΗΝΚΟΙΝΩΝΙΚΗΠΟΛΙΤΙΚΗ, 2007 2009 ΛέκτοραςΜαρίαΣυμεωνάκη

Διαβάστε περισσότερα

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις Ε.Μ.Π. ΣΧΟΛΗ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Πολεοδομία και Χωροταξία Κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις της αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα Διαχρονικές αναγνώσεις

Διαβάστε περισσότερα

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools

Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools Enhancing the Teaching and Learning of Early Statistical Reasoning in European Schools SOCRATES-COMENIUS Action Project 226573-CP-1-2005-1-CY-COMENIUS-C21 Διδακτικό Σενάριο 9 Συγγραφική Ομάδα: Universidad

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΟ 13 ΠΟΣΟΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ 3 η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ 1 ο Τα δεδομένα της στήλης Grade (Αρχείο Excel, Φύλλο Ask1) αναφέρονται στη βαθμολογία 63 φοιτητών που έλαβαν μέρος σε

Διαβάστε περισσότερα

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015

Κοινή Γνώμη. Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Κοινή Γνώμη Κολέγιο CDA ΔΗΣ 110 Κομμωτική Καρολίνα Κυπριανού 11/02/2015 Έννοια, ορισμός και ανάλυση Κοινής Γνώμης Κοινή γνώμη είναι η γνώμη της πλειοψηφίας των πολιτών, πάνω σε ένα ζήτημα που αφορά την

Διαβάστε περισσότερα

Διοίκηση Επιχειρήσεων

Διοίκηση Επιχειρήσεων 10 η Εισήγηση Δημιουργικότητα - Καινοτομία 1 1.Εισαγωγή στη Δημιουργικότητα και την Καινοτομία 2.Δημιουργικό Μάνατζμεντ 3.Καινοτομικό μάνατζμεντ 4.Παραδείγματα δημιουργικότητας και καινοτομίας 2 Δημιουργικότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας

ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ. 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας ΕΠΙΣΗΜΟΝΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ 1. Σι είναι επιστήμη 2. Η γέννηση της επιστημονικής γνώσης 3. Οριοθέτηση θεωριών αστικότητας 1. Μια διαδεδομένη αντίληψη περί επιστήμης Γνώση / Κατανόηση των φαινομένων του φυσικού κόσμου

Διαβάστε περισσότερα