Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick"

Transcript

1

2 Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα και την οικονοµική στήριξη του Δήµου Δράµας (Δηµοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης) και διοργανώνεται από το Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών του Πανεπιστηµίου Δυτικής Μακεδονίας (Φλώρινα) (Εργαστήριο Γλώσσας και Προγραµµάτων Γλωσσικής Διδασκαλίας), το Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης, του Αριστοτελείου Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, και το Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick της Κύπρου σε συνεργασίας µε τους τοπικούς εκπαιδευτικούς-επιστηµονικούς φορείς (ΕΛΜΕ και Σύλλογο Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθµιας Εκπαίδευσης)! Επιστηµονική - Οργανωτική επιτροπή Έλενα Γρίβα, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Δηµήτριος Κουτσογιάννης, αν. καθηγητής, Τµήµα Φιλολογίας Α.Π.Θ. Κωνσταντίνος Ντίνας, καθηγητής, ΠΤΝ, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Αναστασία Στάµου, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας Άννα Χατζηπαναγιωτίδη, επίκ. καθηγήτρια, Πανεπιστήµιο Frederick, Κύπρος Σωφρόνιος Χατζησαββίδης, καθηγητής, ΤΕΠΑΕ, Α.Π.Θ.!! Πλήρης βιβλιογραφική αναφορά άρθρου: Γρίβα, Ε., Κουτσογιάννης, Δ., Ντίνας, Κ., Στάµου, Α., Χατζηπαναγιωτίδη, Ά. & Χατζησαββίδης, Σ. (επιµ.) Πρακτικά Πανελλήνιου Συνεδρίου «Ο Κριτικός Γραµµατισµός στη σχολική πράξη», ηµεροµηνία πρόσβασης: ηη/µµ/εε

3

4

5

6

7

8 Από την παραδοσιακή στη λειτουργική γραµµατική και ο κριτικός γραµµατισµός Σωφρόνης Χατζησαββίδης Αριστοτέλειο Πανεπιστήµιο Θεσσαλονίκης, Τ.Ε.Π.Α.Ε. Abstract Τhe aim of this paper is to demonstrate ways of using traditional grammar for the teaching of language within the framework of critical literacy. Initially, we define the notion of traditional grammar, the conditions under which it has been formulated and developed and we describe the basic landmarks as regards the teaching practices suggested by the literature. We also describe pertinent developments that took place within the communicative and the post-communicative approaches, giving special attention to Systemic Functional Grammar, which is the type of grammar used mainly within a critically-based pedagogical context. At the same time, we present some examples of the way functional grammar has been used in the new grammar textbooks designed for Modern Greek. In the end, we propose ways of incorporating traditional grammar into a critical literacy pedagogy, by citing and discussing examples from the grammar-based teaching practices developed within the language curriculum that has been designed for the teaching of Modern Greek in Cyprus. 1. Εισαγωγή Ένα πλαίσιο διδασκαλίας της γλώσσας που στηρίζεται στις αρχές της παιδαγωγικής του κριτικού γραµµατισµού και έχει ως στόχο να αναδείξει την ιδεολογική λειτουργία της γλώσσας είναι θεµιτό να θέτει τη διαλογικότητα ως διδακτική και επιστηµολογική προϋπόθεση. Αυτή µε τη σειρά της προϋποθέτει µια λειτουργική προσέγγιση της γλώσσας και της δοµής της που να καταδεικνύει πώς οι χρησιµοποιούµενες γλωσσικές µορφές σ ένα κείµενο συνδέονται µε κοινωνικές λειτουργίες. Την οπτική αυτή τη δίνει η Συστηµική Λειτουργική Γραµµατική του Halliday (1985). Το πλαίσιο διδασκαλίας της γλώσσας επί δεκαετίες, µέχρι και σήµερα, στηρίζεται σε αρχές που στοχεύουν είτε στην απόκτηση γνώσεων της γλώσσας για τη γλώσσα ή για την επικοινωνία και όχι (ή πολύ λίγο) για τον κριτικό γραµµατισµό και θέτει ως διδακτική και επιστηµολογική προϋπόθεση τη στήριξη του σχολικού ή και κοινωνικού κυρίαρχου λόγου, η οποία απέχει από τη διαλογικότητα. Αυτή µε τη σειρά της προϋποθέτει µια δοµιστικού τύπου προσέγγιση που να αναδεικνύει το σύστηµα της γλώσσας, τα µέρη από τα οποία αποτελείται και τους τρόπους συνάρθρωσής τους µε

9 απώτερο σκοπό τη «σωστή» χρήση της γλώσσας από τους/τις µαθητές/τριες. Την οπτική αυτή τη δίνει η Παραδοσιακή Γραµµατική. Στο παρόν κείµενο επιχειρείται ακριβώς να περιγραφούν οι διαστάσεις των δύο τύπων γραµµατικής, της παραδοσιακής και της λειτουργικής, και να καταδειχτεί και µε παραδείγµατα- µε ποιο τρόπο µπορούν να αξιοποιηθούν στο σχολείο, ώστε να συνεισφέρουν στην κριτική και διαλογική ανάγνωση της πολυσηµειωτικής πραγµατικότητας 2. H έννοια της παραδοσιακής γραµµατικής Η γλώσσα είναι ένα σύνολο ετεροτήτων, διαφορών και αντιθέσεων, οι οποίες σχετίζονται µεταξύ τους και αποτελούν ένα οργανωµένο και συστηµατοποιηµένο δίκτυο- διαφορετικής υφής σε κάθε γλώσσα- µε τέτοιο τρόπο, ώστε να δίνεται η δυνατότητα στους χρήστες της γλώσσας να προσλαµβάνουν και να προσφέρουν νοήµατα και έτσι να επικοινωνούν. Το οργανωµένο δίκτυο των σχέσεων είναι αυτό που ονοµάζεται «γραµµατική». Στην εκπαίδευση οι τοµείς που ασχολούνται µε τη διδασκαλία του συστήµατος της γλώσσας συνηθίζεται να ονοµάζονται γραµµατική και συντακτικό. Στην κλασική αρχαιότητα η δοµή της γλώσσας δεν αποτελούσε αντικείµενο συστηµατικής διδασκαλίας. Η γραµµατική ως µάθηµα αφορούσε τη διδασκαλία των γραµµάτων. Ίσως οι αρχαίοι Έλληνες να θεωρούσαν ότι η δοµή της γλώσσας, σε επίπεδο τουλάχιστον µικροδοµής, αποκτιέται µέσω της χρήσης και της επικοινωνίας, ίσως ακόµη να µην είχε προχωρήσει τόσο η γραµµατική ανάλυση της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, ώστε να µπορεί αποτελέσει αντικείµενο διδασκαλίας. Αντίθετα, γινόταν διδασκαλία της γλώσσας σε επίπεδο µακροδοµής, διδακτική δραστηριότητα, η οποία είναι γνωστή µε την ονοµασία Ρητορική. Η διδασκαλία της γραµµατικής, µε µια ανάλογη µορφή µε αυτή που γνωρίζει η σηµερινή εκπαίδευση, θα πρέπει να άρχισε να υιοθετείται µετά την έκδοση του έργου του Διονύσιου του Θράκα µε τίτλο «Γραµµατική τέχνη». Η Γραµµατική αυτή διαµόρφωσε τους επόµενους αιώνες, µέχρι και τον 20ο, µια γραµµατική παράδοση, η οποία είχε τα εξής χαρακτηριστικά: α) ρυθµιστικός χαρακτήρας, β) σύνδεση της διδασκαλίας της γραµµατικής µε τα θεωρούµενα ως πρότυπα γραπτά κείµενα και γ) σύνδεση µε τον λογοτεχνικό λόγο. Πάνω σε αυτήν την κατεύθυνση κινήθηκαν και οι Ρωµαίοι Γραµµατικοί (Ουάρων,

10 Κοϊντιλιανός, Πρισκιανός) αλλά και η εκπαίδευσή των περισσοτέρων ευρωπαϊκών χωρών, στην οποία κυριαρχούσε έως τον 18 ο αι. περίπου η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γλώσσας. Τον 18 ο αι. εµφανίζονται στη δυτική Ευρώπη εγχειρίδια γραµµατικής, τα οποία χρησιµοποιούνταν για τη διδασκαλία κυρίως των εθνικών γλωσσών, χωρίς βέβαια να αγνοείται και η διδασκαλία στοιχείων της λατινικής. Τα εγχειρίδια αυτά ακολουθώντας τα πρότυπα της παραδοσιακής γραµµατικής στόχευαν στην εκµάθηση της «σωστής» προφοράς από τους µαθητές και τις µαθήτριες, των κανόνων της ορθογραφίας και των µορφολογικών κυρίως κανόνων της διδασκόµενης γλώσσας. Χαρακτηριστικό παράδειγµα τέτοιου εγχειριδίου γραµµατικής για τη γαλλική γλώσσα είναι το βιβλίο του Lhomond µε τίτλο «Elements de la grammaire françoise» (1780), στο οποίο µάλιστα σηµειώνεται ότι «γραµµατική είναι η τέχνη του οµιλείν και του γράφειν». Με το πνεύµα αυτό ήταν φυσικό η έµφαση κατά τη διδασκαλία της γραµµατικής να δίνεται στη µικροδοµή, κάτι που ως θεωρία και πρακτική συνεχίστηκε σχεδόν σε όλη την Ευρώπη µέχρι και τη δεκαετία του Από την παραδοσιακή στη λειτουργική γραµµατική 3. 1 Από τον δοµισµό στην επικοινωνιακή προσέγγιση Τον 20ο αιώνα εµφανίστηκε ένας µεγάλος αριθµός όρων, των οποίων το τελευταίο σκέλος περιλαµβάνει τον όρο γραµµατική, όπως για παράδειγµα η Γενετική Γραµµατική, η Λειτουργική Γραµµατική, η Δοµιστική Γραµµατική κτλ. Πρόκειται για σύνολα θεωρητικών αρχών για την περιγραφή της γλώσσας και όχι για µορφές παρουσίασης της δοµής της γλώσσας. Οι θεωρίες αυτές δεν αφορούν τη διδασκαλία της δοµής της γλώσσας, αλλά ορισµένες από αυτές περιέχουν στοιχεία αξιοποιήσιµα στη διδασκαλία. Τη δεκαετία του 1970, έρευνες που διεξήχθησαν στο πλαίσιο του κλάδου της διδασκαλίας των γλωσσών, αλλά και θεωρητικές απόψεις ειδικών κλόνισαν τις παγιωµένες απόψεις γύρω από τη διδασκαλία των γλωσσών και άρχισε να κάνει την εµφάνισή του ένας όρος, που κυριάρχησε τις δεκαετίες του 1980 και Πρόκειται για τον όρο επικοινωνιακή ικανότητα, του οποίου η έννοια είναι κατά πολύ ευρύτερη της έννοια της γλωσσικής ικανότητας αλλά και της έννοιας της γλωσσικής επιτέλεσης. Ο όρος αυτός και η έννοια που τον ακολουθεί άλλαξε τη φιλοσοφία, µε την οποία προσεγγίζεται διδακτικά η γλώσσα. Έγινε στροφή από την προσέγγιση της

11 µορφολογικής πλευράς της γλώσσας στη προσέγγιση της επικοινωνιακής της πλευράς. Έτσι η γραµµατική και το συντακτικό, που αποτελούσαν µέχρι τότε τα βασικά αντικείµενα διδασκαλίας της γλώσσας, απέκτησαν µια δευτερεύουσα σηµασία και έγιναν εργαλεία στην υπηρεσία των µέσων που βοηθούν στην κατανόηση και παραγωγή προτάσεων και κειµένων. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο έγινε κατανοητό ότι δε φτάνει µόνο να γνωρίζουν οι µαθητές/τριες ποια είναι τα γραµµατικοσυντακτικά στοιχεία που απαρτίζουν µια πρόταση, αλλά προπαντός να γνωρίζουν να διακρίνουν τις διάφορες αξίες που παίρνει το εκφώνηµα, ανάλογα µε τις επικοινωνιακές παραµέτρους που συµµετέχουν σε µια επικοινωνιακή συνθήκη (ποµπός, δέκτης, πρόθεση, ύφος κτλ.). Άρχισε λοιπόν να γίνεται πεποίθηση ότι η γνώση των κανόνων που διέπουν τη δοµή µιας γλώσσας από µόνοι τους δεν προσφέρουν τίποτε στην επικοινωνιακή ικανότητα του ατόµου. Παράλληλα, οι θεωρίες για την απόκτηση της µητρικής γλώσσας από το παιδί, καθώς και η παιδοκεντρική αντίληψη για τη διδασκαλία που άρχισε να κυριαρχεί τη δεκαετία του 1970, άρχισαν να θέτουν ένα σκεπτικισµό για τον ρόλο και τη σηµασία της γραµµατικής στη διδασκαλία της µητρικής αλλά και της ξένης γλώσσας. Κάτω από την επίδραση αυτών των απόψεων διαµορφώθηκαν διεθνώς διάφορες θέσεις για τη διδασκαλία της γραµµατικής. Ορισµένες από αυτές υιοθετούν τον πλήρη αποκλεισµό της διδασκαλίας της γραµµατοσυντακτικής πλευράς της γλώσσας, άλλες δέχονται τη διδασκαλία της σε ένα περιορισµένο επίπεδο και οπωσδήποτε µια διαδικασία η οποία θα συνδυάζει τη διδασκαλία της γραµµατοσυντακτικής µε την επικοινωνιακή πλευρά της γλώσσας. Τέλος, υπάρχουν και θέσεις οι οποίες υιοθετούν τη διδασκαλία της γραµµατικοσυντακτικής πλευράς της γλώσσας, υποστηρίζοντας µάλιστα ότι η διδασκαλία η επικεντρωµένη στην επικοινωνιακή πλευρά προσφέρει έναν ελκυστικό τρόπο για τη διδασκαλία της µορφοσύνταξης. Η ποικιλία αυτών των θέσεων και απόψεων ήταν επόµενο να δηµιουργήσει και εκλεκτικιστικές απόψεις, µε τις οποίες υποστηρίζεται η σταδιακή εισαγωγή της διδασκαλίας της γραµµατικοσυντακτικής πλευράς της γλώσσας, η οποία θα αρχίζει όταν οι µαθητές/τριες θα αρχίζουν να κατακτούν ορισµένους αυτοµατισµούς της γλώσσας τους και θα ολοκληρώνονται όταν οι µαθητές/τριες θα βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο εκµάθησης της γλώσσας τους.

12 3. 2 Από την επικοινωνιακή προσέγγιση στον κριτικό γραµµατισµό Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα ορισµένες εναλλακτικές προτάσεις διδασκαλίας της δοµής της γλώσσας, οι οποίες επιχειρούν να προσεγγίσουν διδακτικά τη δοµή της γλώσσας. Όλες αυτές οι προσεγγίσεις δίνουν έµφαση στη διδασκαλία της δοµής της γλώσσας µέσω της χρήσης της σε πραγµατικές και εικονικές συνθήκες επικοινωνίας, γιατί θεωρούν ότι η εσωτερίκευση και κατανόηση της δοµής µιας γλώσσας περνά από την εδραίωση σχέσεων µεταξύ των βασικών δοµών της γλώσσας και του νοήµατος που εκπέµπει το κείµενο. Δέχονται επίσης ότι οι µαθητές/τριες, όταν πρόκειται για διδασκαλία της µητρικής τους γλώσσας, έχουν εσωτερικευµένες γνώσεις για τη φωνολογική, µορφολογική και συντακτική πλευρά της γλώσσας τους, η οποία κάλλιστα µπορεί να αξιοποιηθεί κατά τη διδασκαλία της γλώσσας. Πρόκειται για τη διαισθητική γνώση της γλώσσας από τους/τις µαθητές/τριες. Ακόµη και για τη διδασκαλία της ορθογραφίας διατυπώνεται η άποψη από ορισµένες από τις προτάσεις αυτές ότι οι µαθητές/τριες ανακαλύπτουν µέσω της χρήσης σταδιακά τις κανονικότητες που διέπουν την ορθογραφία στον γραπτό λόγο µιας γλώσσας. Υποστηρίζουν µάλιστα ότι η διδασκαλία της δοµής δεν είναι αναγκαίο να γίνεται µε γραµµική σειρά, αλλά κατά περίπτωση και ανάλογα µε τις ανάγκες των µαθητών/τριών της τάξης. Οι εναλλακτικές αυτές προτάσεις συγκροτούν ένα σύνολο θεωρητικών απόψεων και εφαρµογών, οι οποίες δεν εισέρχονται στο δίληµµα, το οποίο προβληµάτισε για αρκετό χρόνο τους ειδικούς, αν δηλαδή θα πρέπει να διδάσκεται η δοµή της γλώσσας ή όχι, µε άλλα λόγια αν θα πρέπει να διδάσκεται η θεωρητική (explicite), δηλαδή κανόνες, ορισµοί, κλιτικά παραδείγµατα κτλ., ή η πρακτική (implicite) γραµµατική, δηλαδή εσωτερίκευση της δοµής χωρίς ιδιαίτερη διδασκαλία, αλλά µέσω της χρήσης της γλώσσας. Στο πλαίσιο του κριτικού γραµµατισµού η διδασκαλία της γραµµατικής αποκτάει µια πολυδιάστατη σηµασία και συνδέεται κάθε φορά µε τον λόγο µέσα στον οποίο εντάσσεται, ο οποίος συνυφαίνεται µε την επιστηµολογική βάση του γραµµατισµού. Έτσι η διδασκαλία της γραµµατικής µπορεί να πάρει µορφές από πολύ παραδοσιακές έως µορφές που εξετάζουν και συνδέουν τις γραµµατικοσυντακτικές δοµες µε τις δοµές της κοινωνικής πραγµατικότητας, στο πλαίσιο της οποίας παράγονται. Αυτή η ποικιλία βέβαια όσο κι αν φαίνεται χαοτική σήµερα έχει επικρατήσει κυρίως το µοντέλο της

13 Συστηµικής Λειτουργικής Γραµµατικής (εφεξής ΣΛΓ), το οποίο φαίνεται πιο αντιπροσωπευτικό για τη σύνδεση των γραµµατικοσυντακτικών δοµών µε την ιδεολογία και την κοινωνική πραγµατικότητα Στοιχεία λειτουργικής γραµµατικής στις νεότερες Γραµµατικές της νέας ελληνικής Η συζήτηση στην Ελλάδα για µια λειτουργική γραµµατική σε διάκριση προς την παραδοσιακή γραµµατική, χωρίς αναγκαστικά να γίνεται αναφορά στη ΣΛΓ του M.A.K. Halliday ( 1985) άρχισε ουσιαστικά το 1976, όταν ο Χρ. Τσολάκης (1976), δηµοσίευσε ένα κείµενο που έφερε τον χαρακτηριστικό τίτλο «Για µια λειτουργική γραµµατική» και στο οποίο έκανε αναφορά σε µια γραµµατική «η οποία δε θα κωδικοποιεί τα γλωσσικά φαινόµενα στατικά, όπως κάθε παραδοσιακή γραµµατική αλλά θα αναπαράγει δυναµικά το γλωσσικό υλικό». Στο ίδιο κείµενο και προσπαθώντας να εξηγήσει την έννοια που έδινε στη λειτουργική γραµµατική υποστηρίζει ότι στη γραµµατική αυτή θα διαπλέκονται τα γραµµατικά, εννοώντας προφανώς τα µορφολογικά, µε τα συντακτικά φαινόµενα, µονάδα διδασκαλίας θα είναι η φράση και το διδακτικό υλικό θα προέρχεται από την καθηµερινή ζωή. To 1997 οι Χαραλαµπόπουλος και Χατζησαββίδης (βλ. Χαραλαµπόπουλος Χατζησαββίδης 1997) στην πρότασή τους που έκαναν για τη διδασκαλία της νέας ελληνικής πρότειναν µια λειτουργική προσέγγιση της διδασκαλίας της γλώσσας δίνοντας µάλιστα και αρκετά παραδείγµατα. 1 Η πρόταση αυτή είχε αρκετά στοιχεία από τη ΣΛΓ, χωρίς όµως να ταυτίζεται µε αυτήν. Δινόταν έµφαση περισσότερο στην κατανόηση της λειτουργίας του υπό εξέταση γλωσσικού φαινοµένου και λιγότερο στη σχέση του µε την κοινωνική πραγµατικότητα και την ιδεολογία του συντάκτη του κειµένου. Παράλληλα µε αυτή την πρόταση άρχισε να εκδίδεται από το 1994 σε αυτόνοµους τόµους, οι οποίοι ενοποιήθηκαν και συµπληρώθηκαν στην έκδοση του 2005, η Γραµµατική της Νέας Ελληνικής των Κλαίρη & Μπαµπινιώτη και συνεργατών (2005), η οποία, όπως λέγεται και στον υπότιτλο είναι «δοµολειτουργικήεπικοινωνιακή» µε την έννοια ότι επιχειρείται σ αυτήν να περιγραφούν οι τρόποι µε τους οποίους «οι συντακτικές λειτουργίες συντελούν στην οργάνωση των µηνυµάτων», 1 Εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι η πρόταση αυτή είχε ήδη δηµοσιευτεί το 1992.

14 η χρήση που εµφανίζουν οι δοµές στην επικοινωνία, η προβολή της δυναµικής και των εξελικτικών τάσεων της νέας ελληνικής και η απαλλαγή της περιγραφής «των γραµµατικών µηχανισµών από ρυθµιστικές δεσµεύσεις» (σ. ΧΙΙ). Αποτέλεσµα όλων αυτών των προσπαθειών ήταν να µπολιαστούν και τα τελευταία εγχειρίδια της γραµµατικής του Δηµοτικού (Φιλιππάκη κ.ά. 2011) και του Γυµνασίου (Χατζησαββίδης & Χατζησαββίδου 2011) µε στοιχεία λειτουργικά, από τα οποία λόγω έλλειψης χώρου θα αναφέρω επιγραµµατικά τα παρακάτω: Στο εγχειρίδιο γραµµατικής του Δηµοτικού 1. Στις σελίδες γίνεται λόγος για τις λεκτικές πράξεις και δίνονται σε στιλ κινούµενων σχεδίων διάφορα παραδείγµατα από την καθηµερινή χρήση. 2. Στις σελίδες γίνεται αναφορά στην επιλογή ύφους, στους κανόνες συνεργασίας και συµπεριφοράς κατά την επικοινωνία 3. Στη σελίδα 113 δίνεται παράδειγµα για να γίνει κατανοητή η λειτουργία των αντωνυµιών Στο εγχειρίδιο γραµµατικής του Γυµνασίου 1. Στη σελ. 18 (παρατηρώ και καταλαβαίνω), όπου δίνονται κάποια στοιχεία της λειτουργίας της ποικιλία προφοράς 2. Στη σελ. 29, όπου γίνεται λόγος για τη λειτουργία του άρθρου 3. Στη σελ. 33, (παρατηρώ και καταλαβαίνω) όπου γίνεται λόγος για τη λειτουργία των κεφαλαίων και πεζών γραµµάτων. 4. Στη σελίδα 49 κεξ, όπου γίνεται αναφορά στη λειτουργία του επιθέτου Στις σελίδες , όπου γίνεται αναφορά στις λεκτικές πράξεις 4. Παραδοσιακή γραµµατική και κριτικός γραµµατισµός στα νέα προγράµµατα Κύπρου και Ελλάδας. Όπως είναι γνωστό, στην Κύπρο επιχειρήθηκε το 2008 µια εκπαιδευτική µεταρρύθµιση, η οποία περιλάµβανε αλλαγές τόσο στο ωρολόγιο όσο και στο Αναλυτικό Πρόγραµµα των µαθηµάτων από την προδηµοτική έως και τη δευτεροβάθµια εκπαίδευση. Στο πλαίσιο αυτής της µεταρρύθµισης συντάχθηκε και άρχισε να εφαρµόζεται σταδιακά από το 2010 και Πρόγραµµα Σπουδών (ΠΣ) για τη διδασκαλία της νέας ελληνικής γλώσσας. Στο πρόγραµµα αυτό προβλέπεται, εκτός όλων των άλλων στοιχείων που παραπέµπουν στις αρχές και τη φιλοσοφία του κριτικού γραµµατισµού, και στη

15 διδασκαλία της γραµµατικής σύµφωνα µε τις αρχές της ΣΛΓ, όπως ρητά µάλιστα διατυπώνεται στο παρακάτω σηµείο του ΠΣ (ΥΠΠΚ 2010: Α,66): «Η διδασκαλία της δοµής της νέας ελληνικής γίνεται µε σκοπό την εµπέδωση και την κατανόηση του τρόπου που τα φωνολογικά, µορφολογικά, και τα συντακτικά στοιχεία λειτουργούν για να επιτελέσουν συγκεκριµένες λειτουργίες, όπως είναι η κατασκευή τρόπων αναπαράστασης του θέµατος (η αναπαραστατική λειτουργία), η οικοδόµηση συγκεκριµένων σχέσεων µε το συνοµιλητή/ τη συνοµιλήτρια (η διαπροσωπική λειτουργία) και η σύνδεση προτάσεων (η κειµενική λειτουργία) Για το λόγο αυτό δίνεται έµφαση στο λειτουργικό ρόλο που τα στοιχεία της µικροδοµής επιτελούν (το προτασιακό επίπεδο), αλλά και στη µακροδοµή (στο κείµενο) και στις µεταξύ τους αλληλεπιδράσεις» Η µετάβαση βέβαια της προσέγγισης της δοµής της γλώσσας από την παραδοσιακή στη λειτουργική δεν ήταν (ούτε και είναι) µια εύκολη διαδικασία σε ένα εκπαιδευτικό σύστηµα που σε όλη του την πορεία γνώρισε την παραδοσιακή προσέγγιση. Ήταν επόµενο να υπάρξουν αντιδράσεις, αίτηµα για πολλές επιµορφώσεις, και απορίες για θέµατα, όπως: α) πώς θα γνωρίζει ο δάσκαλος ποιες γραµµατικές γνώσεις έχει αποκτήσει το παιδί σε προηγούµενες τάξεις, β) πώς θα ιεραρχηθούν οι γραµµατικές γνώσεις κατά τάξη; γ) πώς θα διδαχθεί η ορθογραφία χωρίς διδασκαλία της παραδοσιακής γραµµατικής; δ) πώς είναι δυνατό να διδαχτεί λειτουργικά η γραµµατική σε µικρές τάξεις; ε) γιατί η λειτουργική προσέγγιση είναι καλύτερη από την παραδοσιακή για τη γλωσσική επάρκεια των παιδιών; Παρόµοιες επιφυλάξεις και αντιδράσεις παρουσιάστηκαν κατά την περίοδο της επιµόρφωσης που έγινε στους εκπαιδευτικούς της Ελλάδας πάνω στα νέο πρόγραµµα γλωσσικής διδασκαλίας. Η επιµόρφωση βέβαια σταµάτησε, το νέο όµως ΠΣ υπάρχει δηµοσιευµένο. Όλα αυτά τα ερωτήµατα και οι αντιδράσεις µας οδήγησαν σε µια ορθολογική, κατά την άποψή µας πρακτική, στην οποία µπορεί να συνδυάζεται η παραδοσιακή µε τη λειτουργική προσέγγιση της δοµής της γλώσσας. Ας δούµε δύο παραδείγµατα διδακτικών προτάσεων που έγιναν στο πλαίσιο της επιµόρφωσης των εκπαιδευτικών στην Κύπρο και στην Ελλάδα, όπου γίνεται καταφανής ο συνδυασµός της λειτουργικής µε την παραδοσιακή προσέγγιση της δοµής της νέας ελληνικής.

16 Το πρώτο παράδειγµα προέρχεται από µία θεµατική ενότητα, που είχε ως θέµα το ποδήλατο και τίτλο «Το όµορφο ποδήλατό µου στη λογοτεχνία και στην ψυχή µου» και απευθύνεται σε µαθητές/τριες Γ (ή και Β ) Δηµοτικού, οι οποίοι/ες δεν έχουν εξοικείωση µε την γραµµατική ορολογία. Σε µια αρχική φάση επιχειρείται να γίνει η συνοικοδόµηση της ενότητας, οι µαθητές/τριες επιλέγουν το θέµα και τις πτυχές που θα συζητήσουν, οι οποίες είναι σχετικές µε το ποδήλατο στη λογοτεχνία και τη φροντίδα και προστασία του ποδηλάτου, φέρνουν στην αίθουσα σχετικά κείµενα και τελικά γίνεται η επιλογή των τεσσάρων κειµένων που θα επεξεργαστούν. Σε µια δεύτερη φάση γίνεται επεξεργασία των τεσσάρων κειµένων (στο ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α για λόγους χώρου παρατίθεται το πρώτο κείµενο) σε σχέση µε το επικοινωνιακό τους πλαίσιο, τη γλωσσική και νοηµατική δοµή τους, τη σχέση τους µε την κοινωνία και η αξιολόγησή του. Σ αυτή τη φάση, κατή την οποία γίνεται συνήθως και η προσέγγιση της δοµής και των γλωσσικών στοιχείων, προτείνονται τα εξής: 1.-Να παρατηρήσετε τις φράσεις και τις λέξεις που είναι µέσα σε εισαγωγικά. Να δικαιολογήσετε ξεχωριστά για κάθε φράση γιατί ο συγγραφέας τα έβαλε σε εισαγωγικά; [λειτουργία εισαγωγικών] 2.-να βρείτε όλα τα το, του, τους, τις και της στα κείµενα που έχετε µπροστά σας. Έχουν την ίδια σηµασία; Βάλτε σε χωριστές στήλες ανάλογα µε τη σηµασία τους [λειτουργία άρθρου και κτητικής αντωνυµίας] 3. -να βρείτε 2-3 λέξεις-φράσεις που θα µπορούσαν να ειπωθούν µόνο προφορικά και άλλες 2-3 που θα µπορούσαν να είναι µόνο γραπτές και γιατί; [διαφορετική λειτουργία προφορικού και γραπτού λόγου] Στην πρώτη πρόταση και µε τη διδασκαλία που ακολουθεί επιδιώκεται αφενός να προσεγγιστεί το κείµενο λειτουργικά (λειτουργία των εισαγωγικών στον γραπτό λόγο), αλλά και παραδοσιακά, αφού θα διδαχτούν οι χρήσεις των εισαγωγικών στον λόγο και µπορούν ακόµη να δοθούν και ασκήσεις για σωστή χρήση των εισαγωγικών. Στη δεύτερη πρόταση και µε τη διδασκαλία που ακολουθεί επιδιώκεται αφενός να προσεγγιστεί το κείµενο λειτουργικά (διαφορετική λειτουργία του άρθρου και της αντωνυµίας) και παραδοσιακά, αφού θα δοθεί η δυνατότητα να διδαχτεί το οριστικό

17 άρθρο, µε όλους τους τύπους, καθώς και η κτητική αντωνυµία. Μπορεί µάλιστα να δοθεί και σχετική άσκηση. Στην τρίτη πρόταση και µε τη διδασκαλία που ακολουθεί επιδιώκεται αφενός να προσεγγιστεί το κείµενο λειτουργικά (διαφορετική λειτουργία προφορικού και γραπτού λόγου) και παραδοσιακά, αφού θα δοθεί η δυνατότητα να δοθούν 2-3 στοιχεία διαφορών του προφορικού µε τον γραπτό λόγο (φθόγγοι-γράµµατα/ λαϊκό λεξιλόγιολόγιο λεξιλόγιο/ χαλαρή σύνταξη-αυστηρή σύνταξη/ κτλ.). Μπορεί µάλιστα να δοθεί και σχετική άσκηση, στην οποία να ζητείται η µετατροπή ενός κειµένου µε έντονα στοιχεία προφορικότητας σε κείµενο γραπτού λόγου. Σε µια τελευταία φάση γίνεται συζήτηση για τη φροντίδα του ποδηλάτου και αποφασίζεται να γίνει µια συλλογή κειµένων µε θέµα «Το ποδήλατο» (π.χ. το ποδήλατό µου, µια βόλτα µε ποδήλατο, ποιήµατα για το ποδήλατο, παραµύθια µε βασικό θέµα το ποδήλατο κτλ.), η οποία δηµοσιοποιείται στην ιστοσελίδα του σχολείου. Το δεύτερο παράδειγµα προέρχεται από µία θεµατική ενότητα, που είχε ως θέµα τις µη κυβερνητικές οργανώσεις και απευθύνεται σε µαθητές/τριες Στ Δηµοτικού (ή και Α και Β Γυµνασίου), οι οποίοι/ες έχουν σχετική εξοικείωση µε την γραµµατική ορολογία, αλλά υστερούν στη γνώση των όρων και των λειτουργιών κάποιων γλωσσικών σπάνιων φαινοµένων. Σε µια αρχική φάση επιχειρείται να γίνει η συνοικοδόµηση της ενότητας, οι µαθητές/τριες επιλέγουν το θέµα «Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις» (ΜΗΚΥΟ), για το οποίο επεξεργάζονται κείµενα και φέρνουν και συζητούν για την κοινωνική επίδραση. Ακολουθεί απόφαση για το ειδικό θέµα που θα συζητήσουν (Μη κυβερνητικές Οργανώσεις υγιειονοµικού περιεχοµένου) φέρνουν στην αίθουσα σχετικά κείµενα και τελικά γίνεται η επιλογή των δύο κειµένων που θα επεξεργαστούν. Σε µια δεύτερη φάση γίνεται επεξεργασία των δύο κειµένων (βλ. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β) σε σχέση µε το επικοινωνιακό τους πλαίσιο, τη γλωσσική και νοηµατική δοµή τους, τη σχέση τους µε την κοινωνία και η αξιολόγησή του. Σ αυτή τη φάση, κατή την οποία γίνεται συνήθως και η προσέγγιση της δοµής και των γλωσσικών στοιχείων, προτείνονται τα εξής: 1.-Οι γραµµατικοί τύποι στο «Γιατροί του κόσµου» (βασιζόµενη, διατηρώντας, συµπληρώνοντας, προσφέροντας) και στο «Γιατροί χωρίς

18 σύνορα» (εργαζόµενοι) µπορούν να εκφραστούν διαφορετικά; Αν ναι πώς; Γιατί προτιµήθηκαν αυτοί οι τύποι; Διδάσκουµε µετοχές 2.- Οι γραµµατικοί τύποι στο «Γιατροί του κόσµου» (έχουν αναγνωριστεί, έχουν βρεθεί, έχουν πραγµατοποιηθεί) και στο «Γιατροί χωρίς σύνορα» (έχουν πληγεί) µπορούν να διατυπωθούν µε άλλον (ή άλλους) ρηµατικό τύπο. Διδασκαλία συντελικών χρόνων (χρόνος και ποιόν ενέργειας): Στην πρώτη πρόταση και µε τη διδασκαλία που ακολουθεί επιδιώκεται αφενός να προσεγγιστεί το κείµενο λειτουργικά (λειτουργία των µετοχών σε σχέση µε άλλους ρηµατικούς τύπους), αλλά και παραδοσιακά, αφού θα διδαχτούν οι διάφοροι τύποι της µετοχής της νέας ελληνικής και µπορεί να ζητηθεί να βρεθούν σπάνιοι τύποι µετοχών σε κείµενα (π.χ. σώµατα κειµένων). Στη δεύτερη πρόταση και µε τη διδασκαλία που ακολουθεί επιδιώκεται αφενός να προσεγγιστεί το κείµενο λειτουργικά (λειτουργία των συντελικών χρόνων σε σχέση µε τους παρελθοντικούς και η λειτουργία του ποιού ενέργειας), αλλά και παραδοσιακά, αφού θα διδαχτεί ο σχηµατισµός των συντελικών χρόνων. Σε µια τελευταία φάση γίνεται συζήτηση για τον ρόλο των δύο ΜΗΚΥΟ και τις διαφορές τους και αποφασίζεται να στείλουν κατά οµάδες µια ΜΗΚΥΟ που φαντάζονται και θέλουν να συµµετάσχουν ως µέλη τους. 5. Συµπέρασµα υπό τύπον πρότασης Η προβληµατική γύρω από τη διδακτική προσέγγιση της δοµής της γλώσσας υπήρξε, όπως ειπώθηκε και παραπάνω, πάντα ένα στοιχείο δεµένο µε τη διδασκαλία των γλωσσών. Για ένα πάρα πολύ µεγάλο χρονικό διάστηµα αντιµετωπίστηκε µε έναν περισσότερο ή λιγότερο φορµαλιστικό και αποπλαισιωµένο από τα κοινωνικά συµφραζόµενα τρόπο και χωρίς να λαµβάνεται υπόψη η επικοινωνιακή και λειτουργική διάσταση, διαστάσεις που ούτως ή άλλως ενέχει η γλώσσα. Σήµερα, που έχει γίνει πλέον πεποίθηση ότι η γλώσσα είναι ένα σηµειωτικό σύστηµα, το οποίο είναι απόρροια των κοινωνικών συµφραζοµένων αλλά και των υποκειµένων που τη χρησιµοποιούν, αλλά και ότι µέσω αυτού εκφράζονται όχι µόνο πληροφορίες αλλά και στάσεις και ιδεολογίες, οι οποίες αντικατοπτρίζονται µέσα από

19 τα γλωσσικά δοµικά στοιχεία (φωνητικά, φωνολογικά, µορφολογικά, συντακτικά και λεξιλογικά) η προσέγγιση της γλώσσας δεν µπορεί να ακολουθεί έναν φορµαλιστικό και αποπλαισιωµένο τρόπο. Από την άλλη, γενιές µαθητών και µαθητριών που είναι σήµερα εκπαιδευτικοί και έχουν αναλάβει τη διδασκαλία της γλώσσας στα σηµερινά παιδιά έχουν διαµορφωθεί µε την προσέγγιση της παραδοσιακής φορµαλιστικού τύπου γραµµατικής, µε αποτέλεσµα στους περισσότερους και στις περισσότερες να έχει γίνει πεποίθηση ότι διδασκαλία της γλώσσας σηµαίνει κυρίως µετάδοση γνώσεων για τη γλώσσα ή αλλιώς διδασκαλία της παραδοσιακής γραµµατικής και της µεταγλώσσας που τη συνοδεύει. Παράλληλα όµως είναι εµφανές ότι αυτή η γραµµατική µεταγλώσσα είναι απαραίτητη, τουλάχιστον στα πρώτα στάδια εκµάθησης της γλώσσας, ώστε να καταστεί δυνατή σε επόµενα στάδια η προσέγγιση µε βάση τη λειτουργική γραµµατική. Αυτή η πραγµατικότητα, που ούτως ή άλλως υφίσταται στην ελλαδική και κυπριακή πραγµατικότητα, κατά τη γνώµη µου δηµιουργεί µια διαλογικότητα της κοινωνικής ζωής στον τοµέα αυτόν. Αυτήν τη διαλογικότητα ο κριτικός γραµµατισµός οφείλει να την αναδείξει, έστω και αν υποχρεωθεί να χρησιµοποιήσει µη κριτικές γλωσσοδιδακτικές θεωρήσεις. Αυτό γίνεται µέσα από µια αναστοχαστική οπτική, η οποία θα διαµορφώσει και τις ανάλογες στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στην προσέγγιση της δοµής της γλώσσας αλλά και την εκπαιδευτική πολιτική και ταυτόχρονα θα δείξει ότι ο κριτικός γραµµατισµός δεν είναι ένα παγιωµένο επιστηµολογικά σχήµα, αλλά ενέχει την έννοια της διαλογικότητας, η οποία οδηγεί σε µια λειτουργική προσέγγιση της γλώσσας. και µε αυτήν την έννοια ο συνδυασµός παραδοσιακής και λειτουργικής προσέγγισης αποτελεί κάτω από τις σηµερινές συνθήκες την πιο ορθολογική αλλά και επιστηµολογικά την πιο κατάλληλη διδακτικά λύση για την προσέγγιση της δοµής της γλώσσας. Χρειάζεται όµως και κάτι άλλο: οι δυο αυτές θεωρήσεις δε θα πρέπει να παρουσιάζονται ανεξάρτητα σαν να πρόκειται για δύο διαφορετικές προσεγγίσεις αλλά µε έναν συνδυασµένο τρόπο, ώστε να φαίνεται ότι η µία συµβάλλει στην κατανόηση της άλλης και οι δύο στην κατανόηση της δοµής της γλώσσας αλλά και των λειτουργιών που επιτελεί αυτή η δοµή.

20

21

22

23

24 Βιβλιογραφία Κλαίρης, Χρ. & Μπαµπινιώτης, Γ Γραµµατική της νέας ελληνικής. Δοµολειτουργικήεπικοινωνιακή. Αθήνα: Ελληνικά Γράµµατα. Τσολάκης, Χρ «Για µια λειτουργική Γραµµατική». Λόγος και Πράξη 3, Υ.Π.Π.Κ Αναλυτικά Προγράµµατα προδηµοτικής, δηµοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης. Λευκωσία: Π.Ι.Κ.-Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραµµάτων. Φιλιππάκη-Warburton, Ει., Γεωργιαφέντης, Μ., Κοτζόγλου, Γ., Λουκά, Μ Γραµµατική Ε και ΣΤ Δηµοτικού. Αθήνα, ΟΕΔΒ. Χαραλαµπόπουλος Αγ. & Χατζησαββίδης Σ Διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας. Θεσσαλονίκη: Κώδικας. Χατζησαββίδης, Σ & Χατζησαββίδου, Α Γραµµατική νέας ελληνικής γλώσσας Α, Β, Γ Γυµνασίου. Αθήνα: ΟΕΔΒ. Halliday, Μ.Α.Κ An Introduction to Functional Grammar. London: Edward Arnold.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση.

Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την. επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Νέες μέθοδοι-ορολογία. Μετά την επικοινωνιακή προσέγγιση: η παιδαγωγική των κειμενικών ειδών. Κειμενικά είδη για διδακτική χρήση. Γραμματισμός: έννοια-παιδαγωγικές συνέπειες Σήμερα, στην αναπτυγμένη τεχνολογικά

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #4: Λειτουργικός και Κριτικός Γραμματισμός Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Σωφρ. Χατζησαββίδης ΠΟΛΥΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ 1. Από το γραμματισμό στους πολυγραμματισμούς Σήμερα τα άτομα που βρίσκονται σε μία διαδικασία μάθησης και προετοιμασίας για την

Διαβάστε περισσότερα

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών

Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών. Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Εφαρμογές πρακτικών της παιδαγωγικής του γραμματισμού και των πολυγραμματισμών Άννα Φτερνιάτη Επίκουρη Καθηγήτρια ΠΤΔΕ Παν/μίου Πατρών Οι σύγχρονες τάσεις που κυριαρχούν στη διδακτική του γλωσσικού μαθήματος

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( )

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ ( ) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Μάιος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Γ (2013-2014) Κεντρική Επιμόρφωση για Διευθυντές/ντριες & Εκπαιδευτικούς

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Α ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Α Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ

Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Η ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ Δρ Ειρήνη Ροδοσθένους, Λειτουργός Π.Ι. ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ Επικοινωνιακή διδασκαλία της γλώσσας: η ίδια η γλώσσα συνιστά και ορίζεται ως κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Η διδασκαλία της δομής της γλώσσας και το Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών της ελληνικής γλώσσας στο Δημοτικό Σχολείο.

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Η διδασκαλία της δομής της γλώσσας και το Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών της ελληνικής γλώσσας στο Δημοτικό Σχολείο. Σωφρ. Χατζησαββίδης. Η διδασκαλία της δομής της γλώσσας και το Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών της ελληνικής γλώσσας στο Δημοτικό Σχολείο, στο Μ. Βάμβουκας & Α. Χατζηδάκη (επιμ.) Μάθηση και διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

H γλώσσα θεωρείται ιδιαίτερο σύστηµα,

H γλώσσα θεωρείται ιδιαίτερο σύστηµα, Δοµιστική µέθοδος διδασκαλίας - Δοµιστικά Προγράµµατα Γλωσσικής Διδασκαλίας Κώστας Δ. Ντίνας Πανεπιστήµιο Δυτικής Μακεδονίας 20ός αιώνας: δοµισµός, F. de Saussure (1916) επιστηµονικό κίνηµα - το όνοµά

Διαβάστε περισσότερα

Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick

Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα και την οικονοµική στήριξη του Δήµου Δράµας (Δηµοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης) και διοργανώνεται από το Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ) ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΟΥ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΟΔΗΓΙΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Μαρία Νέζη Σχολική Σύμβουλος Πειραιά 15-9-2016 Πώς δουλέψαμε στο γλωσσικό μάθημα; Προγράμματα Σπουδών. Στοχοκεντρικός

Διαβάστε περισσότερα

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση

Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Μαρία ημάση Μακρίνα Ζαφείρη Γρηγορία-Καρολίνα Κωνσταντινίδου Πολυτροπικότητα και διδασκαλία των ξένων γλωσσών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Πλυτροπικότητα: η έννοια Ως πολυτροπικότητα, multimodality, ορίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 2014-2015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-015 ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 014-15 ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού του Εκπαιδευτικού

Διαβάστε περισσότερα

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού

Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους. του Σταύρου Κοκκαλίδη. Μαθηματικού Τα Διδακτικά Σενάρια και οι Προδιαγραφές τους του Σταύρου Κοκκαλίδη Μαθηματικού Διευθυντή του Γυμνασίου Αρχαγγέλου Ρόδου-Εκπαιδευτή Στα προγράμματα Β Επιπέδου στις ΤΠΕ Ορισμός της έννοιας του σεναρίου.

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ............................... 15 ΠΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ................................... 17 ΜΕΡΟΣ Ι ΣΤΑΘΜΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ

Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ Διδακτική δραστήριό τήτα Α Γυμνασι όυ 1. Ταυτότητα δραστηριότητας Τίτλος: Με την Αστραδενή στο μουσείο. Διδάσκουσα: Μαρία Νέζη Πεδίο, διδακτικό αντικείμενο και διδακτική ενότητα: Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ

ΠΡΟΣ : ΚΟΙΝ.: Ι. ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Π/ΘΜΙΑΣ & Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ Δ/ΝΣΗ ΣΠΟΥΔΩΝ Δ/ΘΜΙΑΣ ΕΚΠ/ΣΗΣ ΤΜΗΜΑ Α Να διατηρηθεί μέχρι... Βαθμός Ασφαλείας...

Διαβάστε περισσότερα

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.

Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac. Σταυρούλα Τσιπλάκου Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου stavroula.tsiplakou@ouc.ac.cy 2 ο Π α γ κ ύ π ρ ι ο Σ υ ν έ δ ρ ι ο, 29 Ν ο ε μ β ρ ί ο υ 2 0 1 4,

Διαβάστε περισσότερα

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών

3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών 3 βήματα για την ένταξη των ΤΠΕ: 1. Εμπλουτισμός 2. Δραστηριότητα 3. Σενάριο Πέτρος Κλιάπης-Όλγα Κασσώτη Επιμόρφωση εκπαιδευτικών Παρουσίαση βασισμένη στο κείμενο: «Προδιαγραφές ψηφιακής διαμόρφωσης των

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΚΥΚΛΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Έκδοση Α Διεύθυνση Επιμόρφωσης & Κατάρτισης Ιανουάριος 2013 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. Το μοντέλο των τριών κύκλων... 3 1.1 Α κύκλος:

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Γ ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Γ Γυμνασίου διδάσκεται τρεις (3) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 2015-2016 Β ΤΑΞΗ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στην Β Γυμνασίου διδάσκεται δυόμισι (2,5) περιόδους την εβδομάδα. Συνεπώς, το σύνολο

Διαβάστε περισσότερα

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις

Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Α/ Α Τύπος Εκφώνηση Απαντήσεις Απλή Αν κάνετε αναζήτηση µιας λέξης σε ένα αρχαιοελληνικό σώµα κειµένων, αυτό που θα λάβετε ως αποτέλεσµα θα είναι: Μια καταγραφή όλων των εµφανίσεων της λέξης στο συγκεκριµένο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΓΛΩΣΣΙΚΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΣ Μέσω κανόνων Πλεονεκτήματα: κέρδος χρόνου, δυνατότητα επαναλήψεων, εκμετάλλευση των γνωστικών ικανοτήτων των μαθητών, λιγότερη διδακτική προετοιμασία.

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Ημερίδα. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική πολιτική, κοινωνία, σχολείο ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ Έργο: Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο) Επιστημονική υπεύθυνη: Καθηγήτρια Ζωή Παπαναούμ Ημερίδα Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: εκπαιδευτική

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 396 2.4. Άξονες ανάγνωσης του τρόπου διδακτικής αξιοποίησης των ψηφιακών μέσων (ΤΠΕ) στη γλωσσική εκπαίδευση: το

Διαβάστε περισσότερα

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016

Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016 1 Η ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΑ ΕΠΑ.Λ. ΔΡ ΜΑΡΙΑ ΓΝΗΣΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ Β ΙΕΠ ΦΙΛΟΛΟΓΩΝ Αθήνα, 5 Οκτωβρίου 2016 1 2 2 ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Ι. ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΗΣ ΠΡΟΩΡΗΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗΣ ΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος 6 ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I 6 ΓΑΛ 170 e-french 6 ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής 6 πρώτο δεύτερο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΑΛΛΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΓΑΛ 102 Προφορικός λόγος ΓΑΛ 103 Γραπτός λόγος I ΓΑΛ 170 e-french ΓΑΛ 100-299 Μάθημα περιορισμένης επιλογής ΓΑΛ 104 Γραπτός λόγος II ΓΑΛ 111 Φωνητική ΓΑΛ 1 Από

Διαβάστε περισσότερα

Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick

Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα και την οικονοµική στήριξη του Δήµου Δράµας (Δηµοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης) και διοργανώνεται από το Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

Κριτικοί γραμματισμοί (Κουτσογιάννης, 2013)

Κριτικοί γραμματισμοί (Κουτσογιάννης, 2013) «Μετα-επικοινωνιακή» εποχή με: α) εποικοδομιστικό προσανατολισμό στη μάθηση με έμφαση στις ατομικές ανάγκες και προτιμήσεις των μαθητών, τη διαφοροποιημένη διδασκαλία, τη διερεύνηση της μάθησης από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Το Παραπρόγραμμα ή κρυφό Αναλυτικό Πρόγραμμα Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ Ενότητα: Εκπαιδευτικό υλικό και σχολικό εγχειρίδιο Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΟΔΗΓΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Δημοτικού Oδηγίες αξιοποίησης των σχολικών εγχειριδίων Σχολική χρονιά: 2011-2012 ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΟ

Διαβάστε περισσότερα

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ;

III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; III_Β.1 : Διδασκαλία με ΤΠΕ, Γιατί ; Eρωτήματα ποιες επιλογές γίνονται τελικά; ποιες προκρίνονται από το Π.Σ.; ποιες προβάλλονται από το εγχειρίδιο; ποιες υποδεικνύονται από το ίδιο το αντικείμενο; με

Διαβάστε περισσότερα

Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας σε µη ελληνόφωνους µαθητές

Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας σε µη ελληνόφωνους µαθητές Η διδασκαλία της λειτουργικής χρήσης της γλώσσας σε µη ελληνόφωνους µαθητές Χατζησαββίδης Σωφρόνης, Αναπληρωτής Καθηγητής Πρόεδρος Παιδαγωγικού Τµήµατος Νηπιαγωγών Φλώρινας - Α.Π.Θ. Η συνεχώς αυξανόµενη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες)

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥ ΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΩΝ ΕΙ ΙΚΟ ΜΕΡΟΣ: ΚΛΑ ΟΣ ΠΕ02 (78 ώρες) 1.α 3 ώρες Η εισαγωγή των ΤΠΕ στην εκπαίδευση και τη διδασκαλία των φιλολογικών µαθηµάτων Επισκόπηση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015*

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2014-2015* ΔΕΥΤΕΡΑ 19/1 ΤΡΙΤΗ 20/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 21/1 ΠΕΜΠΤΗ 22/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 23/1 ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ ΕΥΓΕΝΙΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Επαγγελματικές κάρτες

Επαγγελματικές κάρτες Επαγγελματικές κάρτες Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι στον γραμματισμό Θεματική: Τα επαγγέλματα των γονιών της τάξης μας ΤΙΤΛΟΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ( )- ΦΑΣΗ Γ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (2013-2014)- ΦΑΣΗ Γ Παρατήρηση Οπτικογραφημένης Διδασκαλίας Πλαίσιο Σχεδιασμού και Οργάνωσης Διδασκαλίας Η διδασκαλία πραγματοποιήθηκε

Διαβάστε περισσότερα

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016

Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης. Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Το μάθημα των Νέων Ελληνικών στα ΕΠΑΛ: Ζητήματα διδασκαλίας και αξιολόγησης Βενετία Μπαλτά & Μαρία Νέζη Σχολικές Σύμβουλοι Φιλολόγων 5/10/2016 Στόχοι της εισήγησης: Επισήμανση βασικών σημείων από τις οδηγίες

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση

Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Τίτλος Μαθήματος: Εκπαιδευτικό υλικό για τη γλώσσα στην προσχολική εκπαίδευση Κωδικός Μαθήματος: ΙΠ041 Διδάσκουσα: Μαρία Παπαδοπούλου, mariapap@uth.gr Είδος Μαθήματος: Επιλογής Εξάμηνο: 6 ο & 7 ο Μονάδες

Διαβάστε περισσότερα

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις

14 Δυσκολίες μάθησης για την ανάπτυξη των παιδιών, αλλά και της εκπαιδευτικής πραγματικότητας. Έχουν προταθεί διάφορες θεωρίες και αιτιολογίες για τις ΠΡΟΛΟΓΟΣ Οι δυσκολίες μάθησης των παιδιών συνεχίζουν να απασχολούν όλους όσοι ασχολούνται με την ανάπτυξη των παιδιών και με την εκπαίδευση. Τους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι, μέσα στην τάξη τους, βρίσκονται

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο

Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Αξιοποίηση των Δεικτών Επιτυχίας - Δεικτών Επάρκειας στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο Ως συνέχεια του Οδηγού Φιλολόγου: Η διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο, ο οποίος είναι

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης

Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Οδηγίες διδασκαλίας για τη Νέα Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία στο Λύκειο, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης και του εξορθολογισμού της διδακτέας ύλης Βενετία Μπαλτά Σχολική Σύμβουλος Φιλολόγων Στόχοι της εισήγησης:

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 013-014 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προγραμματισμός κατά ενότητα 1 η ΕΝΟΤΗΤΑ Από τον τόπο μου σ όλη την Ελλάδα Ταξίδια, περιηγήσεις, γνωριμία

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 3Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδοι: ΠΕ 05 ΓΑΛΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 06 ΑΓΓΛΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, ΠΕ 07 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ,

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας

ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ. Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΓΛΩΣΣΑ Γ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ Πέτρος Κλιάπης 3η Περ. Ημαθίας ΗΔομή του Εκπαιδευτικού Υλικού Για τη διδασκαλία της Γλώσσας στην Γ τάξη του Δημοτικού χρησιμοποιείται το παρακάτω υλικό: Βιβλίο του Μαθητή, 3 τεύχη (240

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #3: Νέες Σπουδές Γραμματισμού (New Literacy Studies) Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα

ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα ΚΟΛΛΕΓΙΟ ΑΘΗΝΩΝ Σχολικό έτος: 202-203 ΤΜΗΜΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ Προτεινόμενος Προγραμματισμός κατά ενότητα η Ενότητα Οι πρώτες μέρες σε ένα σχολείο Διδακτικές : 9

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307)

Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΡΗΤΗΣ Διδακτική Γλωσσικών Μαθημάτων (ΚΠΒ307) Ενότητα #1: Επικοινωνιακή Προσέγγιση Διδάσκων: Κατσαρού Ελένη ΤΜΗΜΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΩΝ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ Άδειες

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας

Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Διδασκαλία της Νεοελληνικής Γλώσσας Όλγα Μούσιου-Μυλωνά Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Στόχος του μαθήματος «Διδασκαλία της Νεοελληνικής γλώσσας» είναι να προσφέρει στους φοιτητές και τις φοιτήτριες τις βασικές

Διαβάστε περισσότερα

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο

Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΝΕΑ ΠΑΙΔΕΙΑ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ Ε Π Ι Μ Ο Ρ Φ Ω Τ Ι Κ Α Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Α Γ Ι Α Ε Κ Π Α Ι Δ Ε Υ Τ Ι Κ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Ν Π Ο Λ Υ Χ Ω Ρ Ο Μ Ε Τ Α Ι Χ Μ Ι Ο Ο κ τ ώ β ρ ι ο ς Ν ο έ μ β ρ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟ ΤΜΗΜΑ ΦΥΣΙΚΗΣ Εισαγωγή Το νέο πρόγραμμα σπουδών που ισχύει πλέον πλήρως, ξεκίνησε να εφαρμόζεται σταδιακά ανά έτος από το ακαδημαϊκό έτος 2011-12 και είναι αποτέλεσμα αναμόρφωσης και

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ- ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Γ Γυμνασίου Ενότητα: 4 η Ενωμένη Ευρώπη και Ευρωπαίοι πολίτες Θέμα: Δραστηριότητες Παραγωγής Λόγου Διάρκεια: Δύο περίοδοι Για τη διδασκαλία ολόκληρης της ενότητας διατίθενται 7

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE)

ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΙΑ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΑ ΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΑΒΑΚΙΟΥ (E-SLATE) Βασιλοπούλου Ευαγγελία, Γιαννακόπουλος ηµήτρης, Εκπαιδευτικοί,

Διαβάστε περισσότερα

Α. Β. Μουμτζάκης, οι δημοσιεύσεις και το έργο του ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΤΗΝ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ* Α.Β. ΜΟΥΜΤΖΑΚΗΣ

Α. Β. Μουμτζάκης, οι δημοσιεύσεις και το έργο του ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΤΗΝ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ* Α.Β. ΜΟΥΜΤΖΑΚΗΣ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΣΤΗΝ Α ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ* Α.Β. ΜΟΥΜΤΖΑΚΗΣ Η εισήγηση περιλαμβάνει μερικές γενικές σκέψεις για το μάθημα και μερικές ειδικότερες για κάθε μέρος των ενοτήτων του βιβλίου. Έτσι

Διαβάστε περισσότερα

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι

Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι Η ιστορία του φωτός σαν παραμύθι περιγραφή της δράσης Χρήστος Γκοτζαρίδης Φυσικός ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΑΤΑΡΤΙΚΗ ΦΑΣΗ Μικρή Περιγραφή: Οι μαθητές θα παρακολουθήσουν μία ιστορία, για την εξέλιξη των

Διαβάστε περισσότερα

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΥΛΗ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ 2007 ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ ΥΠΟΤΡΟΦΩΝ ΚΑΘΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΤΑΛΑ Α ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Μετά την αλλαγή των σχολικών εγχειριδίων το σχολικό έτος 2006-2007 και επειδή, λόγω της εφαρμογής κύκλων συνδιδασκαλίας

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας.

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ στο µάθηµα Γενικής Παιδείας ιστορία νεότερη και σύγχρονη ΑΘΗΝΑ 2000 Οµάδα Σύνταξης Συντονιστής:

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικές Επιστήμες. Επιμόρφωση εκπαιδευτικών στα νέα βιβλία των Φ.Ε. για την Ε Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης. Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης

Φυσικές Επιστήμες. Επιμόρφωση εκπαιδευτικών στα νέα βιβλία των Φ.Ε. για την Ε Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης. Πέτρος Κλιάπης 12η Περιφέρεια Θεσσαλονίκης Φυσικές Επιστήμες Επιμόρφωση εκπαιδευτικών στα νέα βιβλία των Φ.Ε. για την Ε Δημοτικού. Πέτρος Κλιάπης ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΑΡΑΔΟΧΕΣ «Το νέο βιβλίο είναι χειρότερο από το παλιό όχι επειδή διαφέρει ως προς το περιεχόμενο

Διαβάστε περισσότερα

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων

Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Παιδαγωγικές δραστηριότητες μοντελοποίησης με χρήση ανοικτών υπολογιστικών περιβαλλόντων Βασίλης Κόμης, Επίκουρος Καθηγητής Ερευνητική Ομάδα «ΤΠΕ στην Εκπαίδευση» Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της

Διαβάστε περισσότερα

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας

Γουλή Ευαγγελία. 1. Εισαγωγή. 2. Παρουσίαση και Σχολιασµός των Εργασιών της Συνεδρίας 1. Εισαγωγή Σχολιασµός των εργασιών της 16 ης παράλληλης συνεδρίας µε θέµα «Σχεδίαση Περιβαλλόντων για ιδασκαλία Προγραµµατισµού» που πραγµατοποιήθηκε στο πλαίσιο του 4 ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «ιδακτική

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

ΔΙΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ, ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ: Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «H γλώσσα [ανάγνωση και η γραφή] ως τοπικά εδρασμένη κοινωνική πρακτική: Δεδομένα από τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε παιδιά Ρομά» Τριανταφυλλιά Κωστούλη ΠΤΔΕ, ΑΠΘ ΔΙΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ,

Διαβάστε περισσότερα

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 98

Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 98 Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ έκδοση 98 2.4 Πρόσφατες επιστημονικές αναζητήσεις Μέχρι και τη δεκαετία του 1980 επικρατούσαν, όπως είδαμε, σε αρκετές αγγλόφωνες

Διαβάστε περισσότερα

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών

ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας. των αναλυτικών 1 ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας. Γενικοί άξονες όλων των αναλυτικών 2 Εισαγωγή του ΝΑΠ της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στα Σχολεία Η εισαγωγή του ΝΑΠ στα Αρχαία Ελληνικά

Διαβάστε περισσότερα

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών

Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών Το Μάθημα της Γλώσσας στο Δημοτικό του Κολλεγίου Αθηνών 1 η Τάξη Στόχοι Τα παιδιά: Αναπτύσσουν, σε κάθε ευκαιρία, τον προφορικό λόγο. Ως ομιλητές απαντούν σε απλές ερωτήσεις, ανακοινώνουν, περιγράφουν,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης

Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Πρόλογος δεύτερης έκδοσης Δέκα έτη μετά την πρώτη έκδοση και την επιτυχημένη πορεία αυτού του βιβλίου θεωρήθηκε αναγκαία η επανέκδοσή του αφενός για να προστεθούν στα ήδη υπάρχοντα κεφάλαια τα νέα ερευνητικά

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος

Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Σχόλια και υποδείξεις για το Σχέδιο Μαθήματος Ακολούθως αναπτύσσονται ορισμένα διευκρινιστικά σχόλια για το Σχέδιο Μαθήματος. Αφετηρία για τον ακόλουθο σχολιασμό υπήρξαν οι σχετικές υποδείξεις που μας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΤΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ ΥΛΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΑΘΗΝΑ 2000 Συγγραφική οµάδα

Διαβάστε περισσότερα

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών - Ερευνητικό Σεμινάριο (Kolloquium)

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών - Ερευνητικό Σεμινάριο (Kolloquium) Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών - Ερευνητικό Σεμινάριο (Kolloquium) Χριστίνα Τακούδα Δρ. Εφαρμοσμένης Γλωσσολογίας Μέλος ΕΕΠ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»

Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ «ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ» 1.1 Βασικές κατευθύνσεις Η αξιολόγηση ενός μαθήματος είναι αρχικά θέμα προσδιορισμού και κατανόησης της ταυτότητάς του. Θέματα όπως είναι ο τίτλος του

Διαβάστε περισσότερα

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση

Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Επιμορφωτικό Σεμινάριο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου 21-22/3/2014, Λευκωσία 16-17/5/2014, Λεμεσός Διδάσκοντας την ελληνική ως δεύτερη γλώσσα στη Δημοτική Εκπαίδευση Άννα Αναστασιάδη-Συμεωνίδη Ομότιμη Καθηγήτρια

Διαβάστε περισσότερα

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση

Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Από τη σχολική συμβατική τάξη στο νέο υβριδικό μαθησιακό περιβάλλον: εκπαίδευση από απόσταση για συνεργασία και μάθηση Δρ Κώστας Χαμπιαούρης Επιθεωρητής Δημοτικής Εκπαίδευσης Συντονιστής Άξονα Αναλυτικών

Διαβάστε περισσότερα

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια

«ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013. Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Σχολική Χρονιά 2013-2014 «ΔΙΗΜΕΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ» 4 & 5 Σεπτεμβρίου 2013 Διδασκαλία Νέας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματισμός: Σύγχρονα διδακτικά πλαίσια Παρουσίαση-Οργάνωση: Oμάδα Eργασίας για τη Διδασκαλία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ. 2. Ηλικία Θέση εργασίας Μόνιμος Αναπληρωτής ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ Α. Δημογραφικά χαρακτηριστικά 1. Φύλο Άνδρας Γυναίκα 2. Ηλικία 22 30 31 40 41 50 51 + 3. Χρόνια υπηρεσίας 1 5 6 15 16+ 4. Σημειώστε τα πτυχία που κατέχετε Πτυχίο Παιδαγωγικής Ακαδημίας Πτυχίο

Διαβάστε περισσότερα

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία

Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Διάταξη Προγράμματος Σπουδών EGL / Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Σχολή ΣΑΚΕ Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών Πρόγραμμα Σπουδών EGL Ελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία Επίπεδο Προπτυχιακό Μεταπτυχιακό

Διαβάστε περισσότερα

Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick

Δήµου Δράµας Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών Τµήµα Επιστηµών Προσχολικής Αγωγής και Εκπαίδευσης Τµήµα Δηµοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστηµίου Frederick Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα και την οικονοµική στήριξη του Δήµου Δράµας (Δηµοτική Επιχείρηση Κοινωνικής Πολιτιστικής και Τουριστικής Ανάπτυξης) και διοργανώνεται από το Παιδαγωγικό Τµήµα Νηπιαγωγών

Διαβάστε περισσότερα

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση

Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Πολυπολιτισμικότητα και Εκπαίδευση Κωδικός μαθήματος: ΚΕΠ 302 Διδάσκων: Δημήτρης Θ. Ζάχος Πιστωτικές μονάδες: 10 Χρόνος και τόπος διεξαγωγής: Τετάρτη 6-9 αίθουσα 907 Εισαγωγικά Η επιτυχής συμμετοχή σ ένα

Διαβάστε περισσότερα

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση

Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας Γενική Ενημέρωση Επαρχιακά Συνέδρια Δ/ντών-ντριών & Δ/νόντων-νουσών Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Νοέμβριος 2013 Ειρήνη Χατζηλουκά-Μαυρή, ΕΔΕ Διδασκαλία της Νέας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (Τεχνολογική Κατεύθυνση)

Διαβάστε περισσότερα

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου

Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα.. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Το Π.Σ. της Α Λυκείου με ένα παράδειγμα. Κουτσογιάννης, Κ. Ντίνας, Σ. Χατζησσαβίδης συνεισφορά στο παράδειγμα: Μ. Αλεξίου Αρχικές αναζητήσεις στη γλωσσική διδασκαλία Σύνδεση της ανάγνωσης με θρησκευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ

Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση. Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ Η γλώσσα ως σύστημα και ως χρήση Ασπασία Χατζηδάκη, Επίκουρη καθηγήτρια ΠΤΔΕ 2009-10 Τι είναι γλώσσα; Γλώσσα είναι το σύστημα ήχων ( φθόγγων ) και εννοιών που χρησιμοποιούν οι ανθρώπινες κοινότητες για

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου

ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ. Σκεπτικό της δραστηριότητας Βασική ιδέα του σεναρίου ΣΕΝΑΡΙΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Τίτλος: Ο Σωκράτης και η εποχή του Συγγραφέας: Καλλιόπη Στυλιανή Κοντιζά Γνωστικό Αντικείμενο: Ανθολόγιο Φιλοσοφικών Κειμένων Τάξη: Γ Γυμνασίου Κείμενο: Κεφάλαιο 3 ο : Σωκράτης και

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια)

ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ. ΕΝΤΥΠΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΚΑΛΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ Ι ΑΣΚΑΛΙΑΣ (Σχέδια Μαθήµατος, Εκπαιδευτικά Σενάρια) ΕΣΠΑ 2007-13\Ε.Π. Ε&ΔΒΜ\Α.Π. 1-2-3 «Μείζον Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών στις 8 Π.Σ., 3 Π.Σ.Εξ., 2 Π.Σ.Εισ.» Με συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε. Κ. Τ.) ΜΕΙΖΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΓΟΝΕΑ/ΚΗΔΕΜΟΝΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΜΑΘΗΤΩΝ-ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΣΕ ΟΜΙΛΟ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ

ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΓΟΝΕΑ/ΚΗΔΕΜΟΝΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΜΑΘΗΤΩΝ-ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΣΕ ΟΜΙΛΟ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΔΗΛΩΣΗ ΓΟΝΕΑ/ΚΗΔΕΜΟΝΑ ΓΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΜΑΘΗΤΩΝ-ΜΑΘΗΤΡΙΩΝ ΣΕ ΟΜΙΛΟ ΑΡΙΣΤΕΙΑΣ Ο/Η υπογράφ...... κηδεμόνας τ... μαθητ...... της... τάξης του...λυκείου, δηλώνω ότι το παιδί μου επιθυμεί να συμμετέχει

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ

ΜΕ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ Ε Ν O ΤΗ Τ Α Ε ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΜΕ ΠΑΡΕΜΒΑΤΙΚΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΠΙΛΟΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 117 ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ Π Ρ Ο Α Ι Ρ Ε Τ Ι Κ Α Σ Ε Μ Ι Ν Α Ρ Ι Α Μ Ε Π Α Ρ Ε Μ Β Α Τ Ι Κ Ο Χ Α Ρ Α Κ Τ Η Ρ Α

Διαβάστε περισσότερα

3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης

3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης 236 3. Σενάρια: δομή και αξιολόγηση εκπαιδευτικών σεναρίων Δ. Κουτσογιάννης Σενάριο θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η πλήρης καταγραφή μιας διδακτικής πρότασης σε όλα της τα μέρη, από την ταυτότητα των

Διαβάστε περισσότερα

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού

Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Σχετικά με τη διδακτική προσέγγιση του γλωσσικού δανεισμού Περιεχόμενα 1. Εισαγωγικά στοιχεία 1.1 Η τρέχουσα αντιμετώπιση του γλωσσικού δανεισμού 1.2 Η προσέγγιση του θέματος μέσα από το σχολείο 1.3 Σχετικά

Διαβάστε περισσότερα

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής:

Για την εξέταση των Αρχαίων Ελληνικών ως μαθήματος Προσανατολισμού, ισχύουν τα εξής: Τρόπος εξέτασης των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων Τα θέματα των πανελλαδικά εξεταζόμενων μαθημάτων λαμβάνονται από την ύλη που ορίζεται ως εξεταστέα για κάθε μάθημα κατά το έτος που γίνονται οι εξετάσεις.

Διαβάστε περισσότερα

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02

Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Άξονες περιγραφής σεναρίου για το ανοικτό θέμα του κλάδου ΠΕ02 Ι. Εισαγωγή Το σενάριο είναι κατά βάση ένα σχέδιο μαθήματος, αυτό που πάντα έχει στο μυαλό του ο εκπαιδευτικός πριν μπει στην τάξη να διδάξει.

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ

ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ ΓΛΩΣΣΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ (ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΚΑΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ) ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑΣ ΥΛΗΣ Κωνσταντίνα Κολλιοπούλου Σχ. Σύμβουλος 43 ης Περιφέρειας ΔΕ Αττικής 22-9- 2016 Ομάδα Εργασίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΥΤΕΡΑ 25/1 ΤΡΙΤΗ 26/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 27/1 ΠΕΜΠΤΗ 28/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29/1 ΣΟΦΟΣ ΑΛΙΒΙΖΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ

ΔΕΥΤΕΡΑ 25/1 ΤΡΙΤΗ 26/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 27/1 ΠΕΜΠΤΗ 28/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29/1 ΣΟΦΟΣ ΑΛΙΒΙΖΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΟΥ ΕΤΟΥΣ 2015-2016* ΔΕΥΤΕΡΑ 25/1 ΤΡΙΤΗ 26/1 ΤΕΤΑΡΤΗ 27/1 ΠΕΜΠΤΗ 28/1 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29/1 ΣΟΦΟΣ ΑΛΙΒΙΖΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015)

Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διεύθυνση Δημοτικής Εκπαίδευσης Οκτώβριος 2014 Πρόγραμμα Επιμόρφωσης για τη Διδασκαλία της Νέας Ελληνικής Γλώσσας - Φάση Α (2014-2015) Γλωσσική Εκπαίδευση - Εκπαίδευση στον Γραμματισμό:

Διαβάστε περισσότερα

Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο

Φροντιστήρια ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ www.prooptikh.com 1. Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Φροντιστήρια "ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ" www.prooptikh.com 1 Οδηγίες για την αξιολόγηση των φιλολογικών μαθημάτων στο Γυμνάσιο Η εξεταστέα ύλη του Γυμνασίου είναι τα 3/5 της ύλης που διδάχθηκε, με την προϋπόθεση ότι η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙ ΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΤΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΕΩΠΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΘΗΝΑ 2000 Σύνταξη

Διαβάστε περισσότερα