O ρόλος της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "O ρόλος της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης"

Transcript

1 ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2009, 26(1):42-50 O ρόλος της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης Η γκρελίνη, ένα πρόσφατα αναγνωρισμένο ακυλιωμένο πεπτίδιο 28 αμινοξέων, αποτελεί ένα ενδογενές μόριο σύνδεσης για τον υποδοχέα των εκκριτικών αναλόγων της αυξητικής ορμόνης υπότυπου 1a (GHS-R1a). Η γκρελίνη είναι περισσότερο γνωστή για τις υποθαλαμικές της δράσεις στους νευρώνες που εκκρίνουν την ορμόνη έκκρισης της αυξητικής ορμόνης (GHRH) και στους νευρώνες τους σχετιζόμενους με το νευροπεπτίδιο Υ και το agouti-related πεπτίδιο. Επιπλέον, ενώ η γκρελίνη επηρεάζει διάφορα συστήματα και δρα σε ποικίλα όργανα, πρόσφατα μόνο αναγνωρίστηκε η πολυπλοκότητα των λειτουργιών της στα θηλαστικά και ιδιαίτερα στον άνθρωπο. Η γκρελίνη παράγεται κυρίως στο στόμαχο, αλλά εκκρίνεται σε χαμηλότερα επίπεδα στον υποθάλαμο και σε πολλούς άλλους περιφερικούς ιστούς. Η γκρελίνη ρυθμίζει την πρόσληψη τροφής και κατά συνέπεια το σωματικό βάρος, ενώ ο υποδοχέας GHS-R1a, που εκφράζεται σε χαμηλά επίπεδα στον εγκέφαλο, περιλαμβάνοντας και τους υποθαλαμικούς νευρώνες, φαίνεται να συμμετέχει στη ρύθμιση της λήψης τροφής και των επιπέδων της γλυκόζης. Η αμοιβαία σχέση αλληλεξάρτησης που υπάρχει μεταξύ γκρελίνης και ινσουλίνης φανερώνει ότι η γκρελίνη μετέχει επίσης στη ρύθμιση της ομοιόστασης της γλυκόζης. Αποκοπή του μορίου της γκρελίνης με μηχανισμούς μετάλλαξης σε ποντίκια αύξησε την προκαλούμενη από τη γλυκόζη έκκριση ινσουλίνης και βελτίωσε την ινσουλινική ευαισθησία στους περιφερικούς ιστούς. Επιπλέον, πρόσφατες εργασίες υποδεικνύουν τη συμμετοχή των μηχανισμών δράσης της γκρελίνης στο μεταβολικό σύνδρομο. Επομένως, η γκρελίνη και ο υποδοχέας της αποτελούν έναν πιθανό και πολλά υποσχόμενο στόχο δράσης για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων σχετικά με τη θεραπεία του διαβήτη. Παράγοντες που δεσμεύουν το σύστημα σύνδεσης-μεταφοράς σήματος της γκρελίνης αποτελούν επίσης πιθανά μόρια-στόχους. Η ανασκόπηση αυτή εστιάζεται στο νέο αναδυόμενο ρόλο της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης και στην έκκριση της ινσουλίνης, αναζητώντας ένα νέο πιθανό θεραπευτικό στόχο για το σακχαρώδη διαβήτη, γεγονός που θα οδηγήσει στη μείωση των υψηλών ποσοστών νοσηρότητας και θνησιμότητας στα σακχαροδιαβητικά άτομα. Copyright Athens Medical Society ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE: ISSN ARCHIVES OF HELLENIC MEDICINE 2009, 26(1): Δ. Νικολόπουλος, Γ. Κουράκλης... Β Προπαιδευτική Χειρουργική Κλινική, Πανεπιστήμιο Αθηνών, Νοσοκομείο «Λαϊκό», Αθήνα The role of ghrelin on glucose homeostasis Λέξεις ευρετηρίου Abstract at the end of the article Γκρελίνη Έκκριση ινσουλίνης Εκκριτικά ανάλογα αυξητικής ορμόνης (GHSs) Ομοιόσταση γλυκόζης Σακχαρώδης διαβήτης Υποβλήθηκε Εγκρίθηκε ΕΙΣΑΓΩΓΗ Το Δεκέμβριο του 1999, οι Kojima et al ανέφεραν για πρώτη φορά την εντόπιση, στο στόμαχο επιμύων, ενός ενδογενούς παράγοντα σύζευξης για τον υποδοχέα των εκκριτικών αναλόγων της αυξητικής ορμόνης υπότυπου- 1a (GHS-R1a), που προκαλεί στον άνθρωπο την έκκριση αυξητικής ορμόνης από την υπόφυση. 1 Έως τότε, οι επιστήμονες γνώριζαν την ύπαρξη πολλών ενδογενών πεπτιδίων (φυσικών και συνθετικών) που προκαλούσαν εκλεκτικά την έκκριση αυξητικής ορμόνης από την υπόφυση (ονομάζονταν growth hormone secretagogues, GHSs) με μηχανισμό δράσης διαφορετικό από αυτόν της GHRH. Πρώτοι οι Bowers και Momany, το 1976, στην προσπάθειά τους να αναπτύξουν περισσότερο ισχυρά και λιγότερο εθιστικά ναρκωτικά αναλγητικά, μελετώντας συνθετικά ανάλογα των μετεγκεφαλινών παρατήρησαν ότι ορισμένα νέα συνθετικά οπιοειδικά παράγωγα εμφάνιζαν ασθενή εκκριτική δράση αυξητικής ορμόνης. 2 4 Η παρατήρηση αυτή οδήγησε στην παραγωγή των εκκριτικών αναλόγων της αυξητικής ορμόνης (GHSs), με πρώτο το πεπτίδιο-6 απελευθέρωσης αυξητικής ορμόνης (GHRP-6) και ακολούθως των GHRP-2, GHRP-1, της εξαρελίνης (hexarelin), της ηπαμορελίνης (ipamoreline) και μετέπειτα, το 1993, των μη πεπτιδικών αναλόγων L-692, 429, MK-0677 και NN703. 5,6

2 O ρόλος της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης 43 Το 1996 έγινε από τους Smith et al 7 ο προσδιορισμός ενός ειδικού G-πρωτεϊνικού συζευκτικού υποδοχέα, όπου συνδέονταν μόρια τα οποία προκαλούσαν την έκκριση αυξητικής ορμόνης [growth hormone secretagogues receptor (GHS-R)], και λίγο αργότερα, το 1999, ακολούθησε η ανακάλυψη του ενδογενούς μορίου σύζευξης για τον υποδοχέα αυτόν, το οποίο ονομάστηκε γκρελίνη. 1,8 Το όνομα «γκρελίνη» (ghrelin) προήλθε από την πρωτο-ινδοευρωπαϊκή λέξη «γκρε» ( ghre ), που σημαίνει ανάπτυξη, και «ρελίνη» ( relin ), μια και δράση της είναι η έκκριση αυξητικής ορμόνης ( release ). Η ανακάλυψη της γκρελίνης αποτελεί ένα παράδειγμα ανάστροφης φαρμακολογίας (reverse pharmacology), εφόσον από τα συνθετικά εκκριτικά ανάλογα GHSs οδηγηθήκαμε στην ανακάλυψη του φυσικού υποδοχέα της γκρελίνης (GHS-R) και τελικά στην ανακάλυψη του φυσικού παράγοντα σύζευξης, της γκρελίνης. 9,10 Κατά τη διάρκεια της περιόδου ερευνήθηκε ο μηχανισμός δράσης των GHSs. Παρόλο που η απελευθέρωση αυξητικής ορμόνης (GH) από την υπόφυση ήταν γνωστό ότι ενεργοποιείται από την υποθαλαμική GHRH, οι ερευνητές θεώρησαν ότι εξωγενώς χορηγούμενα GHSs μπορεί να προκαλέσουν έκκριση αυξητικής ορμόνης μέσω άλλου υποδοχέα και διαφορετικής οδού. Η ορμόνη απελευθέρωσης αυξητικής ορμόνης (GHRH), δρώντας στον GHRH-υποδοχέα, αυξάνει την ενδοκυτταρική κυκλική μονοφωσφορική αδενοσίνη (camp), η οποία δρα ως δεύτερος αγγελιοφόρος. Αντίθετα, η γκρελίνη και τα εκκριτικά ανάλογα της αυξητικής ορμόνης (GHSs) δρουν σε διαφορετικό υποδοχέα αυξάνοντας την ενδοκυττάρια συγκέντρωση του ασβεστίου (Ca 2+ ) μέσω της 1,4,5-τριφωσφορικής ινοσιτόλης, η οποία δρα ως σήμα μεταγωγής ΔΟΜΗ ΤΟΥ ΜΟΡΙΟΥ ΤΗΣ ΓΚΡΕΛΙΝΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ GHS-R1a ΥΠΟΔΟΧΕΑ Η γκρελίνη είναι ένα πεπτίδιο αποτελούμενο από 28 αμινοξέα, με ένα χαρακτηριστικό λιπαρό οξύ τοποθετημένο στο Ν-τελικό άκρο του τρίτου αμινοξέος και, συγκεκριμένα, στην αμινομάδα του αμινοξέος σερίνη (Ser). Χρησιμοποιώντας υψηλής πίεσης υγρή χρωματογραφία (high pressure liquid chromatography, HPLC) και φασματομετρία μάζας, προσδιορίστηκε η αλληλουχία αμινοξέων του μορίου της γκρελίνης. Πιο συγκεκριμένα, το άτομο του υδρογόνου της υδροξυ-ομάδας (-ΟΗ) στο αμινοτελικό άκρο (Ν-άκρο) του τρίτου αμινοξέος (σερίνης) έχει αντικατασταθεί (εστεροποιηθεί) από το υδροφοβικό τμήμα C7H15CO- (οκτανοϊκή κετόνη ή οκτανόνη). Με δύο λόγια, η υδροξυ-ομάδα της σερίνης (Ser) είναι ακυλιωμένη με την κετονομάδα του καπρυλικού οξέος (εικ. 1). Η εστεροποίηση αυτή λαμβάνει χώρα στο κυτταρόπλασμα των κυττάρων της γκρελίνης, πριν από την έκκριση αυτής στην κυκλοφορία και όχι σε όλο το ποσοστό της παραγόμενης γκρελίνης (στον άνθρωπο, στο 80%). 12 Στη φύση (στα θηλαστικά) δεν υπάρχει κανένα άλλο πεπτίδιο που να έχει την ακυλομάδα ως μετα-μεταφραστική τροποποίηση [με μόνη εξαίρεση τις G-πρωτεΐνες και τους υποδοχείς τους, όπου υπάρχει σύζευξη με το παλμιτικό οξύ (C16) και το μυριστικό οξύ (C14)]. Αυτή η τροποποίηση ακυλίωση της Ser 3 θεωρείται σημαντική για την άσκηση τόσο των ενδοκρινικών όσο και των μη ενδοκρινικών ενεργειών του πεπτιδίου της γκρελίνης. 11 Εικάζεται επίσης ότι η ακυλομάδα καθιστά υδρόφοβο το αμινοτελικό (Ν-τελικό) άκρο της γκρελίνης, παρέχοντας έτσι στην γκρελίνη τη δυνατότητα να εισέρχεται στον εγκέφαλο, δηλαδή να διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και με τον τρόπο αυτόν να φθάνει στο στόχο της, που είναι ο υποθάλαμος και η υπόφυση. 13,14 Η n-οκτανοϊκή ομάδα της σερίνης στο μόριο της γκρελίνης φαίνεται ότι είναι απαραίτητη για κάποιες από τις βιολογικές ενέργειες του πεπτιδίου, συμπεριλαμβανομένων της απελευθέρωσης αυξητικής ορμόνης (GH), της ρύθμισης της ενεργειακής ομοιόστασης και της επίδρασης στην όρεξη. Μη ακυλιωμένα μόρια γκρελίνης (desoctanoyl ή desacyl) κυκλοφορούν σε πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις απ ό,τι Εικόνα 1. Η γκρελίνη, εκκριτικά ανάλογα αυξητικής ορμόνης (GHSs) και υποδοχέας ghs-r.

3 44 Δ. ΝΙΚΟΛOΠΟΥΛΟΣ και Γ. ΚΟΥΡαΚΛΗΣ η ακυλιωμένη μορφή, χωρίς όμως να μετατοπίζουν την γκρελίνη από τις θέσεις σύνδεσής της στον υποθάλαμο και στην υπόφυση, 15 ενώ δεν μπορεί να ενεργοποιήσουν την απελευθέρωση GH in vivo, σε επίμυες ή σε ανθρώπους. 1,16 Η βιοενεργός γκρελίνη δεν αποτελεί μια σταθερή αναλογία στο σύνολο της ολικής γκρελίνης στα διάφορα είδη. Για παράδειγμα, στους ανθρώπους η αναλογία αυτή είναι 4:1. 12,17,18 Η συγκέντρωση της γκρελίνης στο πλάσμα υγιών ανθρώπων κυμαίνεται φυσιολογικά μεταξύ ,4 fmol/ml (117,2±37,2) [συνολική συγκέντρωση γκρελίνης: ακυλιωμένη γκρελίνη και μη ακυλιωμένη (acyl- και des acyl-), έναντι fmol/ml της n-οκτανοϊκής γκρελίνης]. 1 Τέλος, το ανθρώπινο γονίδιο της γκρελίνης έχει εντοπιστεί στο χρωμόσωμα 3 (3p25 26). 19 Στον άνθρωπο έχουν ταυτοποιηθεί δύο ισομορφές για τον GHS-R υποδοχέα: ο GHS-R1a και ο GHS-R1b. Ο GHS-R1a υποδοχέας εντοπίστηκε στην κυτταρική μεμβράνη των ηπατοκυττάρων, ενώ ο GHS-R1b στον πυρήνα των ηπατοκυττάρων και αργότερα και άλλων περιφερικών ιστών. 20 Η πλήρης άλυσος του ανθρώπινου συμπληρωματικού DNA (cdna) του υποδοχέα GHS-R1a έχει αποκωδικοποιηθεί και παρουσιάζει πολύ υψηλή ομοιότητα με τους GHS υποδοχείς άλλων θηλαστικών. 7,21 Το γονίδιο του ανθρώπινου υποδοχέα GHS-R1 εντοπίστηκε από τους Howard et al στο χρωμόσωμα 3q26.2 και συγκροτείται από δύο εξόνια, τα οποία χωρίζονται ενδιάμεσα από ένα εσώνιο (ή ιντρόνιο). Τα εξόνια κωδικοποιούν μια περιοχή επτά διαμεμβρανικών πρωτεϊνών. 21 Τα συνθετικά ανάλογα GHSs, δρώντας μέσω των GHS-R1a υποδοχέων, προκαλούν άμεσα απελευθέρωση αυξητικής ορμόνης από τα σωματοτρόπα κύτταρα της υπόφυσης μέσω ενεργοποίησης των G-πρωτεϊνών, με επακόλουθη ενεργοποίηση της ενδοκυττάριας πρωτεϊνικής κινάσης C, ως συστήματος σήματος, και αύξηση των επιπέδων του ενδοκυττάριου ασβεστίου. 22 Ο υποδοχέας GHS-R1b δεν έχει ενεργό βιολογική δράση στην απελευθέρωση GH. Σε λειτουργικές δοκιμασίες, όπου χορηγήθηκαν GHSs σε κύτταρα επιμολυσμένα με GHS-R1b, δεν παρατηρήθηκε ούτε επαγωγή της πρωτεϊνικής κινάσης C ούτε μεταβολή του ενδοκυττάριου ασβεστίου. 7 Παρόλα αυτά, σύγχρονες μελέτες παρουσιάζουν λειτουργική δράση του GHS-R1b υποδοχέα στο καρδιαγγειακό σύστημα και σε διάφορους νεοπλασματικούς ιστούς. 3. ΠΩΣ Η ΓΚΡΕΛΙΝΗ ΕΠΙΔΡΑ ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΙΝΣΟΥΛΙΝΗΣ ΚΑΙ ΓΛΥΚΟΖΗΣ Η ακριβής σχέση ανάμεσα στην γκρελίνη και στην ινσουλίνη, τόσο στη μεταξύ τους αλληλεπίδραση όσο και στη ρύθμιση του σωματικού βάρους, παραμένει αμφιλεγόμενη. Φαρμακολογικές μελέτες σχεδιάστηκαν προκειμένου να μελετήσουν τις δράσεις της γκρελίνης στο μεταβολισμό της γλυκόζης και στην έκκριση ινσουλίνης, χωρίς όμως να καταλήξουν σε ασφαλή συμπεράσματα, αφού άλλοτε η δράση της φαινόταν ανασταλτική και άλλοτε ενισχυτική στην έκκριση ινσουλίνης. Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν μελέτες που υποστηρίζουν ότι η γκρελίνη αναστέλλει ταχέως την έκκριση ινσουλίνης στον άνθρωπο μετά από ενδοφλέβια έγχυση, παρά τα αυξημένα επίπεδα γλυκόζης 23,24 (τόσο σε παχύσαρκους όσο και σε άτομα φυσιολογικού βάρους), και, αντιστρόφως, ότι η ινσουλίνη αναστέλλει την έκκριση γκρελίνης. Οι Egido et al έδειξαν ότι σε απομονωμένο παγκρεατικό ιστό επιμύων η έγχυση γκρελίνης ανέστειλε την απελευθέρωση ινσουλίνης, γεγονός που υποδεικνύει μια περιοδική ανασταλτική δράση της γκρελίνης στη λειτουργία των β-κυττάρων του παγκρέατος. 25 Σε απομονωμένα νησιδιακά κύτταρα επιμύων παρατηρήθηκε δοσο-εξαρτώμενη αναστολή της έκκρισης ινσουλίνης σε ένα περιβάλλον υψηλής συγκέντρωσης σε γλυκόζη (16 25 mmol/l), ενώ δεν διαπιστώθηκε κάποια επίδραση στα επίπεδα της ινσουλίνης σε χαμηλές συγκεντρώσεις γλυκόζης. 26 Η γκρελίνη, τέλος, ανέστειλε in vivo και in vitro τη διεγειρόμενη από τη γλυκόζη έκκριση ινσουλίνης σε νησιδιακά κύτταρα παρασκευασμάτων ποντικών. 27 Παρόμοια είναι αποτελέσματα της μελέτης των Esler et al, όπου μετά από χορήγηση ενός νέου μικρομοριακού GHS- R1a ανταγωνιστή σε ποντικούς παρατηρήθηκε αναστολή της δράσης της γκρελίνης, με αποτέλεσμα αύξηση της έκκρισης ινσουλίνης, βελτίωση των μηχανισμών ομοιόστασης της γλυκόζης, μείωση της πρόσληψης τροφής και απώλεια βάρους (εκλεκτική απώλεια λιπώδους μάζας). 28 Από την άλλη πλευρά, σε κλινικές μελέτες δεν παρατηρήθηκε κάποια αξιοσημείωτη καταστολή μετά από χορήγηση γκρελίνης στα αυξημένα επίπεδα ινσουλίνης μετά από του στόματος δοκιμασία γλυκόζης. 29 Ωστόσο, όταν η γκρελίνη συγχορηγήθηκε με ανταγωνιστή του υποδοχέα της GH, παρατηρήθηκε σαφής αύξηση της ινσουλινικής αντίστασης. 30 Αντίθετα αποτελέσματα από τα προαναφερθέντα παρατηρήθηκαν και σε άλλες in vitro και in vivo μελέτες σε ανθρώπους και επίμυες. Πιο συγκεκριμένα, σε επίμυες φυσιολογικούς ή πάσχοντες από διαβήτη (πρόκληση του διαβήτη με στρεπτοζοτοκίνη) η γκρελίνη προκάλεσε απελευθέρωση ινσουλίνης σε απομονωμένα νησιδιακά κύτταρα 31 και διέγειρε την έκκριση ινσουλίνης, όταν προστέθηκε σε απομονωμένα παγκρεατικά νησίδια. 32 Επίσης, ενδοφλέβια χορήγηση γκρελίνης σε επίμυες προκάλεσε απελευθέρωση ινσουλίνης, 33 ενώ παράλληλα αύξησε τη συγκέντρωση του ελεύθερου ασβεστίου στο κυτταρόπλα-

4 O ρόλος της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης 45 Στο πάγκρεας, μερικές έρευνες εντόπισαν την γκρελίνη στα ανθρώπινα β-νησιδιακά κύτταρα του Langerhans, όπου η γκρελίνη συνεκφραζόταν με την ινσουλίνη, 34 ενώ κάποιες άλλες στα α-κύτταρα του παγκρέατος, όπου η γκρελίνη συνεκφραζόταν με τη γλυκαγόνη. 32 Τέλος, σε άλλες μελέτες η γκρελίνη εντοπίστηκε σε κάποια νέα ομάδα νησιδιακών κυττάρων, τα ε-κύτταρα, που περιείχαν μόνο γκρελίνη και καμιά άλλη γνωστή ορμόνη. 35,36 Στη μελέτη των Prado et al 35 παρατηρήθηκε η ύπαρξη των ε-κυττάρων της γκρεσμα των β-νησιδιακών κυττάρων του παγκρέατος. Στην τελευταία αυτή μελέτη εντοπίστηκε γκρελίνη αποκλειστικά στα α-παγκρεατικά κύτταρα τα σχετιζόμενα με την έκκριση γλυκαγόνου, σε αντίθεση με άλλες μελέτες, όπου εφαρμόζοντας ανοσοχρωστικές μεθόδους διαπιστώθηκε εντοπισμός της γκρελίνης στα β-κύτταρα. 34 Οι Wierup et al 35,36 παρατήρησαν έκφραση της γκρελίνης σε ανεξάρτητο αριθμό ανθρώπινων νησιδιακών παγκρεατικών κυττάρων, σε εμβρυϊκής και νεογνικής ηλικίας ιστούς, όπως και σε ιστούς ενηλίκων. Στη συγκεκριμένη μελέτη η γκρελίνη δεν εκφραζόταν μαζί με κάποια γνωστή νησιδιακή ορμόνη, γι αυτό και θεωρήθηκε ότι τα κύτταρα γκρελίνης πιθανόν να αποτελούν ένα νέο τύπο νησιδιακών κυττάρων, που ονομάστηκαν ε-κύτταρα. Σε ζώα όπου απουσιάζουν οι παράγοντες μεταγραφής οι οποίοι είναι σημαντικοί για την ανάπτυξη των β-παγκρεατικών κυττάρων υπήρχαν σχετικά νησίδια, φυσιολογικού μεγέθους, ωστόσο η πλειοψηφία των νησιδιακών αυτών κυττάρων περιείχαν γκρελίνη, 35 γεγονός που υποδεικνύει ότι τα ινσουλινο-εκκριτικά β-κύτταρα και τα ε-κύτταρα που συνθέτουν γκρελίνη πιθανόν να έχουν κοινά άωρα πρόδρομα κύτταρα. Η δράση της γκρελίνης στην ινσουλίνη μελετήθηκε επίσης και σε μια σειρά κυττάρων ηπατώματος στον άνθρωπο. 36 Παρατηρήθηκε ότι η γκρελίνη ενεργοποιούσε τον υποδοχέα της ινσουλίνης τύπου 1 (IRS1) και ακολούθως διάφορα μόρια σήματος [όπως τη δεσμευτική πρωτεΐνη 2 του υποδοχέα του παράγοντα ανάπτυξης (GRB2) και την πρωτεϊνική κινάση που ενεργοποιεί τη μιτογένεση (MAΡK)], ενώ από την άλλη ανέστειλε την ενεργοποίηση του ενζύμου Akt (πρωτεϊνική κινάση) και ανταγωνιζόταν τη δράση της ινσουλίνης πάνω στο καθοριστικό ρυθμιστικό ένζυμο της νεογλυκογένεσης, τη φωσφοενολο-πυροσταφυλική καρβοξυ-κινάση. Συνεπώς, η γκρελίνη ασκεί άμεση αντι-ινσουλινική δράση με την καταστολή της δράσης της Akt και έμμεση θετική δράση στη νεογλυκογένεση. Επειδή σε αρκετές μελέτες δεν κατέστη δυνατό να βρεθεί έκφραση υποδοχέα GHS-R1a στον ηπατικό ιστό, ο υποδοχέας που εμπλέκεται σε αυτή τη διαδικασία παραμένει άγνωστος. 7,37,38 Η γκρελίνη, τέλος, ασκεί άμεση δράση στα επίπεδα της γλυκόζης, οδηγώντας σε υπεργλυκαιμία. Ενδοφλέβια έγχυση γκρελίνης αυξάνει τα επίπεδα γλυκόζης τόσο σε φυσιολογικού σωματικού βάρους άτομα όσο και σε παχύσαρκους. 25,39 Είναι απίθανο αυτή η δράση να οφείλεται στην πτώση των επιπέδων της ινσουλίνης, αφού η αύξηση της γλυκόζης μπορεί να ανιχνευτεί μέσα σε 15 min από τη χορήγηση γκρελίνης, ενώ η μείωση των επιπέδων ινσουλίνης ανιχνεύεται μόνο μετά από 30 min. 25 Σε μια πρόσφατη μελέτη των Sun et al, 40 όπου εφαρμόστηκε ανάστροφη γενετική ώστε να ερευνηθεί ο ρόλος της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης, μελετώντας τη λειτουργία β-νησιδιακών κυττάρων και την ευαισθησία περιφερικών ιστών σε ινσουλίνη σε ποντικούς με έλλειψη του γονιδίου της γκρελίνης (ghrelin -/- ) παρατηρήθηκαν τα εξής: Υπό κανονικές συνθήκες νηστείας και πρόσληψης τροφής στο εργαστήριο, τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα και ινσουλίνης στο πλάσμα στους ghrelin -/- ποντικούς ήταν φυσιολογικά. Υπό δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη, οι ποντικοί εμφάνισαν μείωση των επιπέδων της γλυκόζης και αύξηση των επιπέδων της ινσουλίνης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου (wild-type ποντικοί), γεγονός που δείχνει ότι η έλλειψη γκρελίνης βελτιώνει τη λειτουργία των β-κυττάρων, αυξάνοντας την προκαλούμενη από τη γλυκόζη έκκριση ινσουλίνης. Η χορήγηση ινσουλίνης σε ghrelin -/- ποντικούς προκάλεσε μικρή αλλά στατιστικά σημαντική μείωση των επιπέδων της γλυκόζης 30 min μετά από τη χορήγηση, γεγονός που υποδεικνύει βελτίωση της ινσουλινικής ευαισθησίας σε ghrelin -/- ποντικούς. 40 Συνοψίζοντας, οι Sun et al κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η καταστολή της γκρελίνης όχι μόνο βελτιώνει τη λειτουργία των β-νησιδιακών κυττάρων του παγκρέατος, αλλά αυξάνει και την ινσουλινική ευαισθησία στους περιφερικούς ιστούς. 40,42 Σε συμφωνία με τα ανωτέρω ευρήματα ήταν και αυτά της μελέτης των Dezaki et al σε ghrelin -/- επίμυες, όπου διαπιστώθηκε μείωση της ινσουλινικής ανταπόκρισης στη γλυκόζη μετά από εξωγενή χορήγηση γκρελίνης. 41 Συμπερασματικά, παρά τις αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με τη δράση της γκρελίνης στην απελευθέρωση ινσουλίνης και στην ομοιόσταση της γλυκόζης, φαίνεται ότι η γκρελίνη τροποποιεί τα κυκλοφορούντα επίπεδα της γλυκόζης μέσω (α) απελευθέρωσης GH, κορτιζόλης, αδρεναλίνης και πιθανόν γλυκαγόνης, (β) αύξησης της ινσουλινικής αντίστασης και (γ) ενεργοποιώντας το μηχανισμό της νεογλυκογένεσης. 28,35,38 4. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΓΚΡΕΛΙΝΗ

5 46 Δ. ΝΙΚΟΛOΠΟΥΛΟΣ και Γ. ΚΟΥΡαΚΛΗΣ λίνης στην περιφέρεια των νησιδίων του παγκρέατος σε ποντικούς και μάλιστα σε μεγαλύτερες συγκεντρώσεις στα νεογνά σε σχέση με τους ενήλικες. Τα 2/3 των κυττάρων αυτών εξέφραζαν αποκλειστικά την γκρελίνη, ενώ το 1/3 συνεξέφραζαν και γλουκαγόνη. Επιπλέον, σε ποντικούς με μετάλλαξη του παράγοντα μεταγραφής Nkx2.2 ή του Pax4 οπότε απουσιάζουν εντελώς τα ινσουλινοπαραγωγά β-κύτταρα από το πάγκρεας τα ε-κύτταρα καταλάμβαναν >90% των παγκρεατικών νησιδίων. Θεωρήθηκε μάλιστα ότι τα κύτταρα της ινσουλίνης και τα κύτταρα της γκρελίνης έχουν κοινό πρόγονο. 35 Επιπρόσθετα, ενδιαφέρον έχει η μελέτη των Wierup et al, όπου μελετώντας ιστούς ανθρώπινου παγκρέατος και στομάχου από νεογνά και ενήλικες οι ερευνητές παρατήρησαν (α) ότι η γκρελίνη εκφράζεται αρχικά στο πάγκρεας από το μέσο της κύησης και μετά, ενώ στο στόμαχο εκφράζεται μετά από τη γέννηση, και (β) ότι στο πάγκρεας των νεογνών στο μέσο της κύησης τα ανοσοθετικά κύτταρα για την γκρελίνη αποτελούν το 9% του συνόλου των ενδοκρινικών κυττάρων του παγκρέατος, γεγονός που μπορεί να υποδηλώνει τη συμμετοχή της γκρελίνης στην προαγωγή τοπικά της κυτταρικής ανάπτυξης και ωρίμανσης, όπως και γενικότερα τη συμμετοχή της στην ανάπτυξη του εμβρύου. 36 Ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ) τύπου 2 ή ινσουλινική αντοχή (μεταβολικό σύνδρομο ή σύνδρομο Χ) έχουν χαμηλά επίπεδα γκρελίνης. Σε μελέτη που έγινε στο γενικό πληθυσμό παρατηρήθηκε ότι τα άτομα με χαμηλότερα επίπεδα γκρελίνης είχαν μεγαλύτερου βαθμού ινσουλινική αντοχή και υπερινσουλιναιμία νηστείας και ότι σε υψηλότερο ποσοστό κυριαρχούσε ο ΣΔ τύπου Τα επίπεδα της γκρελίνης σε κατά τα άλλα υγιή νεογνά με ινσουλινική αντοχή λόγω διαβητικών γονέων ήταν χαμηλότερα. Σε περίοδο νηστείας και στα πρώτα 120 min μετά από τη δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη από το στόμα (OGTT) τα επίπεδα της γλυκόζης ήταν υψηλότερα σε σχέση με την ομάδα ελέγχου αντίστοιχης ηλικίας, φύλου και δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ). 44 Επίσης, σε παχύσαρκα παιδιά και εφήβους παρατηρήθηκε αρνητική συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων της γκρελίνης και της ευαισθησίας στην ινσουλίνη. 45 Τέλος, λεπτόσωμοι σακχαροδιαβητικοί τύπου 2 δεν είχαν μειωμένα επίπεδα γκρελίνης. 46 Σε άλλη μελέτη με διαβητικά πειραματόζωα παρατηρήθηκαν μικρότερου βαθμού αλλαγές στα επίπεδα γκρελίνης κατά τη διάρκεια δοκιμασιών με υψηλά επίπεδα ινσουλίνης συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου γεγονός που δείχνει ότι οι μικρότερες αλλαγές στα επίπεδα της γκρελίνης σχετίζονται με το βαθμό ευαισθησίας στην ινσουλίνη και αυτό μπορεί να αποτελεί ένα επιπλέον χαρακτηριστικό γνώρισμα του μεταβολικού συνδρόμου. 47 Σε πληθυσμιακές ομάδες με υψηλό κίνδυνο ανάπτυξης ΣΔ τύπου 2, όπως είναι τα παχύσαρκα άτομα και οι λεπτοφυείς Ινδιάνοι Pima, παρατηρήθηκε ότι και οι δύο ομάδες είχαν χαμηλότερη συγκέντρωση γκρελίνης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. 48 Σε άλλη μελέτη με μετεμμηνοπαυσιακές, σακχαροδιαβητικές γυναίκες παρατηρήθηκε έντονη αρνητική συσχέτιση αφενός ανάμεσα στα επίπεδα νηστείας της γκρελίνης και στη σπλαγχνική εναπόθεση λίπους, σε σχέση με την υποδόρια εναπόθεση, και αφετέρου ανάμεσα στην γκρελίνη και στην ινσουλινική αντοχή. 49 Με τα υπάρχοντα ερευνητικά δεδομένα δεν μπορεί να αποδειχθεί με ασφάλεια το κατά πόσο σχετίζονται αιτιολογικά τα υψηλά επίπεδα ινσουλίνης με τα χαμηλά επίπεδα γκρελίνης, ωστόσο υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις περί αυτού. Η ινσουλίνη είναι απαραίτητη προκειμένου να επιτευχθεί μείωση των επιπέδων γκρελίνης μετά από την πρόσληψη τροφής. Σε φυσιολογικά άτομα, η γκρελίνη αυξάνεται σε φάση νηστείας και μειώνεται μετά από λήψη τροφής. 50 Η απουσία μείωσης των επιπέδων γκρελίνης μετά από πρόσληψη τροφής πιθανολογεί τη συμμετοχή της στην αυξημένη κατανάλωση τροφής που εμφανίζουν οι πάσχοντες από σοβαρή ανεπάρκεια ινσουλίνης στο ΣΔ τύπου 1. Μη φυσιολογική έκκριση γκρελίνης μπορεί να επηρεάσει τόσο την ενεργειακή ομοιόσταση όσο και τη μεταβολική ομοιόσταση των διαβητικών ατόμων. 51,52 Σε επίμυες όπου προκλήθηκε ΣΔ με στρεπτοζοτοκίνη (STZ) (ένα μοντέλο ΣΔ τύπου 1), διαπιστώθηκαν υψηλότερα επίπεδα κυκλοφορούσας γκρελίνης (προφανώς λόγω αρνητικής ενεργειακής ισορροπίας), σε συνδυασμό με μειωμένα επίπεδα λεπτίνης και αυξημένη έκφραση του υποθαλαμικού γονιδίου για το νευροπεπτίδιο Υ (ΝΡΥ). Τα αυξημένα επίπεδα της γκρελίνης επανήλθαν σε φυσιολογικές τιμές μετά από θεραπεία υποκατάστασης με ινσουλίνη. 53,54 Επομένως, η αυξημένη λήψη τροφής, η υπεργλυκαιμία και η απώλεια βάρους χαρακτηριστική στις περιπτώσεις ανεπαρκούς ελέγχου της ινσουλινικής ανεπάρκειας σε ΣΔ ίσως να προκαλούνται εν μέρει από τα υψηλά επίπεδα γκρελίνης σε συνδυασμό με τα χαμηλά επίπεδα λεπτίνης, μέσω ΝΡΥ και AGRP νευρικών οδών. Υπέρ της άποψης αυτής συνηγορεί και η μερική αναστροφή της υπερφαγίας με τη χορήγηση ενός ανταγωνιστή του υποδοχέα της γκρελίνης, του D-Lys3-GHRP-6. 53,54 Σε μια άλλη πρόσφατη μελέτη ποντικών με έλλειψη του γονιδίου της γκρελίνης, όπου χορηγήθηκε στρεπτοζοτοκίνη, παρατηρήθηκε καθυστερημένη και ελάχιστη αύξηση στη λήψη τροφής σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. 55 Οι ποντικοί με την ανεπάρκεια γκρελίνης αρχικά παρουσίασαν μια μέγιστη μείωση στην πρόσληψη τροφής, σταδιακά

6 O ρόλος της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης 47 όμως αύξησαν την πρόσληψη μέχρις ότου τελικά γίνουν υπερφαγικοί, όπως και τα ποντίκια όπου είχε προκληθεί ΣΔ με στρεπτοζοτοκίνη. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι ενώ το σήμα της γκρελίνης χρειάζεται για την έναρξη της διαβητικής υπερφαγίας, δεν έχει δράση για μακρύ χρονικό διάστημα. Αυτό πιθανόν να σχετίζεται με έναν έντονα προσαρμοστικό και προστατευτικό μηχανισμό που ρυθμίζει την ομοιόσταση. Σε παιδιά με ΣΔ τύπου 1 που μελετήθηκαν αμέσως μετά από τη διάγνωση του ΣΔ και ενώ δεν ελάμβαναν θεραπεία με ινσουλίνη τόσο πριν όσο και μετά από την πρόσληψη φαγητού, δεν παρατηρήθηκε μεταβολή των επιπέδων της γκρελίνης μετά από το γεύμα (τα επίπεδα γκρελίνης ήταν υπερβολικά χαμηλά), γεγονός που πιθανολογεί μια μη φυσιολογική δραστηριότητα της γκρελίνης σε ΣΔ τύπου Η αρνητική συσχέτιση μεταξύ γκρελίνης και γλυκόζης (υψηλά επίπεδα γλυκόζης με χαμηλά επίπεδα γκρελίνης) αποκαθίσταται σε πάσχοντες από ΣΔ τύπου 1 μετά από την έναρξη θεραπείας με ινσουλίνη. 56 Η ομοιόσταση της γλυκόζης ελέγχεται από δύο βασικούς παράγοντες: (α) την έκκριση ινσουλίνης από τα β-παγκρεατικά κύτταρα και (β) την ευαισθησία των περιφερικών ιστώνστόχων στην ινσουλίνη. Διατηρώντας βιώσιμα β-παγκρεατικά κύτταρα και βελτιώνοντας τη λειτουργία τους, βελτιώνεται και ο ΣΔ τύπου 1 και 2. Αν και η αυτοανοσία επηρεάζει την πλειονότητα των β-κυττάρων στο ΣΔ τύπου 1, ένας πολύ μικρός αριθμός από β-παραγωγά κύτταρα παραμένουν άθικτα, τουλάχιστον στην αρχή. Η ινσουλινική αντίσταση αποτελεί σημαντικό παθογενετικό παράγοντα για το ΣΔ τύπου 2. Επομένως, με τη βελτίωση της ευαισθησίας των ιστών στην ινσουλίνη στους διαβητικούς ασθενείς θα επιτευχθούν καλύτερα επίπεδα ελέγχου της γλυκόζης του αίματος, με σχετικά χαμηλές δόσεις ινσουλίνης (εικ. 2). 5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΜΦΙΛΕΓΟΜΕΝΑ ΘΕΜΑΤΑ Η δράση της γκρελίνης στην πρόσληψη τροφής ασκείται μέσω του GHS-R1a υποδοχέα, χωρίς όμως να είναι βέβαιο αν η δράση της και στην έκκριση ινσουλίνης πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω του ίδιου υποδοχέα. 57 Πιο συγκεκριμένα, αρχικά θεωρήθηκε ότι η απο-ακυλιωμένη γκρελίνη (desacyl-ghrelin) είναι ένα ανενεργό μόριο, από τη στιγμή που δεν υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης στον GHS- R1a υποδοχέα. 1 Στη συνέχεια όμως παρατηρήθηκε ότι ενώ η χορήγηση γκρελίνης σε νέους υγιείς ανθρώπους οδηγεί σε αύξηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα και πτώση των επιπέδων της ινσουλίνης, η χορήγηση απο-ακυλιωμένης γκρελίνης δεν είχε κάποια επίδραση στα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης. Ωστόσο, όλως περιέργως, η συγχορήγηση και των δύο μορφών γκρελίνης οδήγησε σε κατάργηση της δράσης της γκρελίνης. 16 Επομένως, τόσο η γκρελίνη όσο και η απο-ακυλιωμένη γκρελίνη φαίνεται να ασκούν δράση στην ομοιόσταση της γλυκόζης στο ήπαρ. Αν και ο GHS-R1a υποδοχέας δεν εκφράζεται στα ηπατοκύτταρα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η έκκριση γλυκόζης από τα ηπατοκύτταρα ενεργοποιείται από Εικόνα 2. Σχηματικό διάγραμμα της δράσης της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης. Η γκρελίνη ρυθμίζει την ομοιόσταση της γλυκόζης, μειώνοντας την έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας, διεγείροντας τη νεογλυκογένεση στο ήπαρ και μειώνοντας την κατανάλωση γλυκόζης από τους μυς και το λιπώδη ιστό.

7 48 Δ. ΝΙΚΟΛOΠΟΥΛΟΣ και Γ. ΚΟΥΡαΚΛΗΣ την γκρελίνη και αναστέλλεται από την απο-ακυλιωμένη γκρελίνη, ενώ ο συνδυασμός και των δύο οδηγεί στην εξουδετέρωση της δράσης της γκρελίνης από την αποακυλιωμένη γκρελίνη. 58 Επίσης, έχει δημοσιευτεί ότι ενώ η γκρελίνη μειώνει την ινσουλινική ευαισθησία στους περιφερικούς ιστούς, ο συνδυασμός γκρελίνης και αποακυλιωμένης γκρελίνης βελτιώνει την ιστική ευαισθησία στην ινσουλίνη. 59 Επιπρόσθετα, μια πρόσφατη μελέτη αναφέρει αντι-αποπτωτική δράση της γκρελίνης και της απο-ακυλιωμένης γκρελίνης στα β-κύτταρα μέσω των camp/pka, ERK1/2 και PI3K/Akt οδών. Συνεπώς, από τις παραπάνω μελέτες φαίνεται ότι και η απο-ακυλιωμένη γκρελίνη έχει κάποιο ρόλο στη ρύθμιση της ομοιόστασης της γλυκόζης, η οποία πραγματοποιείται μέσω ενός άγνωστου ακόμα υποδοχέα. 60 Η γκρελίνη παίζει κάποιο ρόλο στην έκκριση ινσουλίνης, όμως πολλά έχουμε ακόμα να μάθουμε για το ρόλο της στην ομοιόσταση της γλυκόζης, καθώς και για το αν αποτελεί προστατευτικό ή παθογενετικό παράγοντα για ανάπτυξη ΣΔ. Πρέπει επίσης να διαπιστώσουμε κατά πόσο η γκρελίνη είναι ο μοναδικός παράγοντας σύνδεσης στον GHS-R1a υποδοχέα, καθώς και αν ο GHS-R1a υποδοχέας είναι ο μοναδικός υποδοχέας που συμμετέχει στις δράσεις της γκρελίνης και της απο-ακυλιωμένη γκρελίνης, κεντρικά και περιφερικά. Ακολούθως, θα πρέπει να διερευνήσουμε την ενδεχόμενη διαφορά των φαρμακολογικών δράσεων της γκρελίνης και της απο-ακυλιωμένης γκρελίνης στα νησιδιακά κύτταρα του παγκρέατος. Συμπερασματικά, με τη συστηματικότερη έρευνα του ρόλου της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης ανακύπτουν όλο και περισσότερα ερωτηματικά για τη δράση της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης και το σακχαρώδη διαβήτη, τις οδούς μέσω των οποίων ασκεί τη δράση της η γκρελίνη και η απο-ακυλιωμένη γκρελίνη, καθώς και τον υποδοχέα δράσης της γκρελίνης τόσο στο πάγκρεας όσο και στους περιφερικούς ιστούς. Χρειάζεται επομένως περαιτέρω έρευνα, προκειμένου να διασαφηνιστεί ο ακριβής ρόλος της γκρελίνης και των αναλόγων της στην ανάπτυξη του σακχαρώδους διαβήτη και στη θεραπευτική του αντιμετώπιση. ABSTRACT The role of ghrelin on glucose homeostasis D. Nikolopoulos, G. Kouraklis 2nd Department of Propedeutic Surgery, University of Athens, Laiko Hospital, Athens, Greece Archives of Hellenic Medicine 2009, 26(1):42 50 Ghrelin, a newly identified acylated 28-amino-acid peptide and an endogenous ligand of the growth hormone secretagogue type 1a receptor (GHS-R1a), is produced mainly in the stomach, but is also secreted in low levels by the hypothalamus and by many other peripheral tissues. Ghrelin is best known for its hypothalamic actions on growth hormone-releasing hormone neurons and neuropeptide Y/agouti-related peptide neurons. Although ghrelin affects multiple systems and many organs, only currently the complexity of its functions has been realized in mammals and especially in humans. Ghrelin regulates food intake and body weight, and GHS-R1a that is expressed at lower levels in the brain, including the hypothalamic neurons, regulates feeding behavior and glucose sensing. A reciprocal relationship exists between ghrelin and insulin, suggesting that ghrelin regulates glucose homeostasis. Ablation of ghrelin in mice increases glucose-induced insulin secretion and improves peripheral insulin sensitivity. Recent reports suggest that most of the actions of ghrelin could contribute to the metabolic syndrome. The ghrelin signaling system is, therefore, a promising target for the development of new drugs for the treatment of diabetes. Agents that block the ghrelin signaling system might be especially useful. This review focuses on the newly emerging role of ghrelin in glucose homeostasis and insulin secretion, and on the exploration of whether it may be a potential therapeutic target for diabetes mellitus; if so, it is possible that the high rates of morbidity and mortality of diabetes mellitus patients could be diminished. Key words: Diabetes, Ghrelin, Growth hormone secretagogues (GHSs), Glucose homeostasis, Insulin secretion

8 O ρόλος της γκρελίνης στην ομοιόσταση της γλυκόζης 49 Βιβλιογραφία 1. Kojima M, Hosoda H, Date Y, Nakazato M, Matsuo H, Kangawa K. Ghrelin is a growth-hormone-releasing acylated peptide from stomach. Nature 1999, 402: Bowers CY, Chang J, Momany F, Folkers K. Effect of the enkephalins and enkephalin analogues on release of pituitary hormones in vitro. In: MacIntyre I, Szelke M (eds) Molecular endocrinology. Elsevier Science, Amsterdam, 1977: Rosicka M, Krsek M, Jarkovska Z, Marek J, Schreiber V. Ghrelin a new endogenous growth hormone secretagogue. Physiol Res 2002, 51: Murray CDR, Kamm MA, Bloom SR, Emmanuel AV. Ghrelin for the gasroenterologist: History and potential. Gastroenterology 2003, 125: Smith RG. Development of growth hormone secretagogues. Endocr Rev 2005, 26: Korbonits M, Grossman AB. Growth hormone-releasing peptide and its analogues; novel stimuli to growth hormone release. Trends Endocrinol Metab 1995, 6: Howard AD, Feighner SD, Cully DF, Liberator PA, Arena JP, Rosenblum CI et al. A receptor in pituitary and hypothalamus that functions in growth hormone release. Science 1996, 273: Kojima M, Kangawa K. Ghrelin: Structure and function. Physiol Rev 2005, 85: Korbonits M, Goldstone AP, Gueorguiev M, Grossman AB. Ghrelin a hormone with multiple functions. Front Neuroendocrinol 2004, 25: Arvat E, Broglio F, Aimaretti G, Benso A, Giordano A, Deghenghi R et al. Ghrelin and synthetic GH secretagogues. Best Pract Res Clin Endocrinol Metab 2002, 16: Kojima M, Hosoda H, Matsuo H, Kangawa K. Ghrelin: Discovery of the natural endogenous ligand for the growth hormone secratagogue receptor. Trends Endocrinol Metab 2001, 12: Casanueva FF, Dieguez C. Ghrelin: The link connecting growth with metabolism and energy homeostasis. Rev Endocr Metab Disord 2002, 3: Banks WA, Tschop M, Robinson SM, Heiman ML. Extent and direction of ghrelin transport across the blood-brain barrier is determined by its unique primary structure. J Pharmacol Exp Ther 2002, 302: Jeffery PL, Herington AC, Chopin LK. The potential autocrine/ paracrine roles of ghrelin and its receptor in hormone-dependent cancer. Cytokine Growth Factor Rev 2003, 14: Hosoda H, Kojima M, Matsuo H, Kangawa K. Ghrelin and des-acyl ghrelin: Two major forms of rat ghrelin peptide in gastrointestinal tissue. Biochem Biophys Res Commun 2000, 279: Broglio F, Benso A, Gottero C, Prodam F, Gauna C, Filtri L et al. Non-acylated ghrelin does not possess the pituitaric and pancreatic endocrine activity of acylated ghrelin in humans. J Endocrinol Invest 2003, 26: Murakami N, Murakami K, Modi K. Ghrelin in domestic animals: Distribution in stomach and its possible role. Domest Anim Endocrinol 2001, 21: Ariyasu H, Takaya K, Hosoda H, Iwakura H, Ebihara K, Mori K et al. Delayed short-term secretory regulation of ghrelin in obese animals: Evidenced by a specific ria for the active form of ghrelin. Endocrinology 2002, 143: Wang HJ, Geller F, Dempfle A, Schauble N, Friedel S, Lichtner P et al. Ghrelin receptor gene: Identification of several sequence variants in extremely obese children and adolescents, healthy normal-weight and underweight students, and children with short normal stature. J Clin Endocrinol Metab 2004, 89: Gnanapavan S, Kola B, Bustin SA, Morris DG, McGEE P, Fairclough P et al. The tissue distribution of the mrna of ghrelin and subtypes of its receptor, GHS-R, in humans. J Clin Endocrinol Metab 2002, 87: McKee KK, Palyha OC, Feighner SD, Hreniuk DL, Tan CP, Phillips MS et al. Molecular analysis of rat pituitary and hypothalamic growth hormone secretagogue receptors. Mol Endocrinol 1997, 11: Cheng K, Chan WW, Butler B, Barreto A Jr, Smith RG. Evidence for a role of protein kinase-c in His-D-Trp-Ala-Trp-DPhe-Lys- NH2-induced growth hormone release from rat primary pituitary cells. Endocrinology 1991, 129: Tassone F, Broglio F, Destefanis S, Rovere S, Benso A, Gottero C et al. Neuroendocrine and metabolic effects of acute ghrelin administration in human obesity. J Clin Endocrinol Metab 2003, 88: Broglio F, Arvat E, Benso A, Gottero C, Muccioli G, Papotti M et al. Ghrelin, a natural GH secretagogue produced by the stomach, induces hyperglycemia and reduces insulin secretion in humans. J Clin Endocrinol Metab 2001, 86: Egido EM, Rodriguez-Gallardo J, Silvestre RA, Marco J. Inhibitory effect of ghrelin on insulin and pancreatic somatostatin secretion. Eur J Endocrinol 2002, 146: Colombo M, Gregersen S, Xiao J, Hermansen K. Effects of ghrelin and other neuropeptides (CART, MCH, Orexin A and B, and GLP-1) on the release of insulin from isolated rat islets. Pancreas 2003, 27: Reimer MK, Pacini G, Ahren B. Dose-dependent inhibition by ghrelin of insulin secretion in the mouse. Endocrinology 2003, 144: Esler WP, Rudolph J, Claus TH. Small-molecule ghrelin receptor antagonists improve glucose tolerance, suppress appetite and promote weight loss. Endocrinology 2007, 26: Broglio F, Gottero C, Benso A, Prodam F, Destefanis S, Gauna C et al. Effects of ghrelin on the insulin and glycemic responses to glucose, arginine, or free fatty acids load in humans. J Clin Endocrinol Metab 2003, 88: Muller AF, Janssen JA, Hofland LJ, Lamberts SW, Bidlingmaier M, Strasburger CJ et al. Blockade of the growth hormone (GH) receptor unmasks rapid GH-releasing peptide-6- mediated tissue-specific insulin resistance. J Clin Endocrinol Metab 2001, 86: Adeghate E, Ponery AS. Ghrelin stimulates insulin secretion from the pancreas of normal and diabetic rats. J Neuroendocrinol 2002, 14: Date Y, Nakazato M, Hashiguchi S, Dezaki K, Mondal MS, Hosoda H et al. Ghrelin is present in pancreatic alpha-cells of humans and rats and stimulates insulin secretion. Diabetes 2002, 51:

9 50 Δ. ΝΙΚΟΛOΠΟΥΛΟΣ και Γ. ΚΟΥΡαΚΛΗΣ 33. Lee HM, Wang G, Englander EW, Kojima M, Greeley JG Jr. Ghrelin, a new gastrointestinal endocrine peptide that stimulates insulin secretion: Enteric distribution, ontogeny, influence of endocrine, and dietary manipulations. Endocrinology 2002, 143: Volante M, Allia E, Gugliotta P, Funaro A, Broglio F, Deghenghi R et al. Expression of ghrelin and of the GH secretagogue receptor by pancreatic islet cells and related endocrine tumors. J Clin Endocrinol Metab 2002, 87: Prado CL, Pugh-Bernard AE, Elghazi L, Sosa-Pineda B, Sussel L. Ghrelin cells replace insulin-producing (beta) cells in two mouse models of pancreas development. Proc Natl Acad Sci USA 2004, 101: Wierup N, Svensson H, Mulder H, Sundler F. The ghrelin cell: A novel developmentally regulated islet cell in the human pancreas. Regul Pept 2002, 107: Murata M, Okimura Y, Iida K, Matsumoto M, Sowa H, Kaji H et al. Ghrelin modulates the downstream of insulin signaling in hepatoma cells. J Biol Chem 2002, 277: Guan M, Yu H, Palyha OC, McKee KK, Feighner SD, Sirinathsinghji DJS et al. Distribution of mrna encoding the growth hormone secretagogue receptor in brain and peripheral tissues. Mol Brain Res 1997, 48: Tassone F, Broglio F, Destefanis S, Rovere S, Benso A, Gottero C et al. Neuroendocrine and metabolic effects of acute ghrelin administration in human obesity. J Clin Endocrinol Metab 2003, 88: Sun Y, Asnicar M, Saha PK, Chan L, Smith RG. Ablation of ghrelin improves the diabetic but not obese phenotype of ob/ ob mice. Cell Metab 2006, 3: Dezaki K, Hosoda H, Kakei M, Hashiguchi S, Watanabe M, Kangawa K et al. Endogenous ghrelin in pancreatic islets restricts insulin release by attenuating Ca 2+ signaling in β-cells: Implication in the glycemic control in rodents. Diabetes 2004, 53: Sun Y, Asnicar M, Smith RG. Central and peripheral roles of ghrelin on glucose homeostasis. Neuroendocrinology 2007, 86: Poykko SM, Kellokoski E, Horkko S, Kauma H, Kesaniemi YA, Ukkola O. Low plasma ghrelin is associated with insulin resistance, hypertension, and the prevalence of type 2 diabetes. Diabetes 2003, 52: Ostergard T, Hansen TK, Nyholm B, Gravholt CH, Djurhuus CB, Hosoda H et al. Circulating ghrelin concentrations are reduced in healthy offspring of type 2 diabetic subjects, and are increased in women independent of a family history of type 2 diabetes. Diabetologia 2003, 46: Ikezaki Α, Hosoda H, Ito K, Iwama S, Miura N, Matsuoka H et al. Fasting plasma ghrelin levels are negatively correlated with insulin resistance and PAI-1, but not with leptin, in obese children and adolescents. Diabetes 2002, 51: Shiiya T, Nakazato M, Mizuta M, Date Y, Mondal MS, Tanaka M et al. Plasma ghrelin levels in lean and obese humans and the effect of glucose on ghrelin secretion. J Clin Endocrinol Metab 2002, 87: Anderwald C, Brabant G, Bernroider E, Horn R, Brehm A, Waldhausl W et al. Insulin-dependent modulation of plasma ghrelin and leptin concentrations is less pronounced in type 2 diabetic patients. Diabetes 2003, 52: Tschop M, Weyer C, Tataranni PA, Devanarayan V, Ravussin E, Heiman ML. Circulating ghrelin levels are decreased in human obesity. Diabetes 2001, 50: Goldstone AP, Thomas EL, Brynes AE, Castroman G, Edwards R, Ghatei MA et al. Elevated fasting plasma ghrelin in Prader-Willi syndrome adults is not solely explained by their reduced visceral adiposity and insulin resistance. J Clin Endocrinol Metab 2004, 89: Cummings DE, Purnell JQ, Frayo RS, Schmidova K, Wisse BE, Weigle DS. A preprandial rise in plasma ghrelin levels suggests a role in meal initiation in humans. Diabetes 2001, 50: Murdolo G, Lucidi P, Di Loreto C, Parlanti N, De Cicco A, Fatone C et al. Insulin is required for prandial ghrelin suppression in humans. Diabetes 2003, 52: Kahn BB, Flier JS. Obesity and insulin resistance. J Clin Invest 2000, 106: Ishii S, Kamegai J, Tamura H, Shimizu T, Sugihara H, Oikawa S. Role of ghrelin in streptozotocin-induced diabetic hyperphagia. Endocrinology 2002, 143: Masaoka T, Suzuki H, Hosoda H, Ota T, Minegishi Y, Nagata H et al. Enhanced plasma ghrelin levels in rats with streptozotocin-induced diabetes. FEBS Lett 2003, 541: Dong J, Peeters TL, De Smet B, Moechars D, Delporte C, Vanden Berghe P et al. Role of endogenous ghrelin in the hyperphagia of mice with streptozotocin-induced diabetes. Endocrinology 2006, 147: Holdstock C, Ludvigsson J, Karlsson FA. Abnormal ghrelin secretion in new onset childhood type 1 diabetes. Diabetologia 2003, 47: Sun Y, Wang P, Zheng H, Smith RG. Ghrelin stimulation of growth hormone release and appetite is mediated through the growth hormone secretagogue receptor. Proc Natl Acad Sci USA 2004, 101: Gauna C, Delhanty PJ, Hofland LJ, Janssen JA, Broglio F, Ross RJ et al. Ghrelin stimulates, while des-octanoyl ghrelin inhibits, glucose output by primary hepatocytes. J Clin Endocrinol Metab 2005, 90: Gauna C, Meyler FM, Janssen JA, Delhanty PJ, Abribat T, van Koetsveld P et al. Administration of acylated ghrelin reduces insulin sensitivity, whereas the combination of acylated plus unacylated ghrelin strongly improves insulin sensitivity. J Clin Endocrinol Metab 2004, 89: Granata R, Settanni F, Catapano F, Trovato L, Destefanis S, Gallo D et al. Acylated and unacylated ghrelin promote proliferation and inhibit serum starvation- and cytokine-induced apoptosis of pancreatic β-cells through camp/pka, erk1/2 and pi3k/akt: ENDO The Endocrine Society, Boston/Mass, 2006:2 166 Corresponding author: G. Kouraklis, Second Department of Propedeutic Surgery, Medical School, University of Athens, Laiko General Hospital, 17 Agiou Thoma street, GR Athens, Greece xxxxxxxxxxxxx

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα

Ηλίας Ν. Μυγδάλης. Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 «Έναρξη ινσουλίνης στα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2: πότε και πως ;» Ηλίας Ν. Μυγδάλης Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα Ειδικό φροντιστήριο

Διαβάστε περισσότερα

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1]

Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1], Τρ. Διδάγγελος[1], Ι. Γιώβος[3], Δ. Καραμήτσος[1] Ολόγοςλεπτίνης/αδιπονεκτίνης ως ανεξάρτητος προγνωστικός παράγοντας 10ετούς καρδιαγγειακού κινδύνου σε ινσουλινοθεραπευόμενους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 Ν. Κατσίκη[1], Α. Γκοτζαμάνη-Ψαρράκου[2], Φ. Ηλιάδης[1],

Διαβάστε περισσότερα

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ

11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ 11. ΕΝΔΟΚΡΙΝΕΙΣ ΑΔΕΝΕΣ Στον ανθρώπινο οργανισμό υπάρχουν δύο είδη αδένων, οι εξωκρινείς και οι ενδοκρινείς. Οι εξωκρινείς (ιδρωτοποιοί αδένες, σμηγματογόνοι αδένες κ.ά.) εκκρίνουν το προϊόν τους στην επιφάνεια

Διαβάστε περισσότερα

Paul Langerhans (1869)

Paul Langerhans (1869) Το ενδοκρινικό πάγκρεας Paul Langerhans (1869) Πυκνές συναθροίσεις κυττάρων εντός της κυτταρικής μάζας της εξωκρινούς μοίρας Πέντε κυτταρικοί τύποι Κύτταρα α Κύτταρα β Κύτταρα δ Κύτταρα ΡΡ Κύτταρα ε 300.000-1.500.000

Διαβάστε περισσότερα

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΟΞΕΙΕΣ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΚΩΤΣΑ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΝΔΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΑΣ, ΔΙΑΒΗΤΗ, ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ Α ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΑΧΕΠΑ ΔΙΑΒΗΤΙΚΗ ΚΕΤΟΞΕΩΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΚΟ ΥΠΕΡΩΣΜΩΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων

Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Μεταβολικές ανάγκες ανοσοκυττάρων Στέργιος Κατσιουγιάννης PhD Μεταδιδακτορικός συνεργάτης Χαροκόπειο Πανεπιστήµιο Τµήµα Επιστήµης ιαιτολογίας και ιατροφής Μεταβολισµός και Ανοσολογία Ιστορικά το καλύτερο

Διαβάστε περισσότερα

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων

Αύξηση & Ανάπτυξη. Υπερπλασία: αύξηση του αριθµού των κυττάρων & Υπερτροφία : αύξηση του µεγέθους των κυττάρων Αύξηση & Ανάπτυξη Αύξηση Κυτταρική διαίρεση και καθαρή πρωτεϊνική σύνθεση & Ανάπτυξη Αύξηση διαστάσεων (ανάστηµα) Αύξηση οστών (σπονδυλική στήλη και κάτω άκρα) Αύξηση σκελετικού µυ Αύξηση σπλάχνων Υπερπλασία:

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Η αυξητική

Διαβάστε περισσότερα

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012»

«Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» «Θεραπευτικός αλγόριθµος ADA/EASD 2012» ΕΤΟΣ ΙΔΡΥΣΕΩΣ 1942 Ηλίας Ν. Μυγδάλης Συντονιστής Διευθυντής Β Παθολογική Κλινική και Διαβητολογικό Κέντρο, Γενικό Νοσοκοµείο ΝΙΜΤΣ, Αθήνα 9o Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Η ΣΧΕΣΗ ΤΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ ΜΕ ΤΟ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΒΗΤΗ ΚΥΗΣΗΣ Χρυστάλλα, Γεωργίου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ

ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΑΠΟΙΚΟΔΟΜΗΣΗ ΛΙΠΑΡΩΝ ΟΞΕΩΝ II ΚΕΤΟΝΟΣΩΜΑΤΑ ΗΠΑΡ VLDL Ανασκόπηση μεταβολισμού λιπιδίων & λιποπρωτεϊνών ΤΡΟΦΗ ΛΙΠΩΔΗΣ ΙΣΤΟΣ ΗΠΑΡ Κυκλοφορία Χυλομικρά Λιπαρά οξέα HDL LDL VLDL ΗΠΑΡ Τριγλυκερίδια Φωσφολίπιδια

Διαβάστε περισσότερα

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης

Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συμμαχία για την υγεία - Άσκηση Άσκηση και Σακχαρώδης Διαβήτης Συγγραφική ομάδα: Δίπλα Κωνσταντίνα, Λέκτορας ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. Ζαφειρίδης Ανδρέας, Επίκουρος Καθηγητής ΤΕΦΑΑ Σερρών, Α.Π.Θ. (Υπεύθυνος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D.

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ. Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ Θανάσης Ζ. Τζιαμούρτας, Ph.D. Τι είναι σακχαρώδης διαβήτης; Παθοφυσιολογική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από αυξημένη συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα Καμπύλη σακχάρου (75

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας

Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών. Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο και Άσκηση στην παιδική ηλικία: Ο Ρόλος των Αδικοπινών Θανάσης Τζιαμούρτας ΤΕΦΑΑ Παν. Θεσσαλίας Μεταβολικό Σύνδρομο Δεν είναι ασθένεια αλλά ένα σύμπλεγμα από ιατρικές διαταραχές που

Διαβάστε περισσότερα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα

Συστήματα επικοινωνίας Ανθρωπίνου σώματος. ενδοκρινολογικό νευρικό σύστημα Κύτταρο Το κύτταρο αποτελείται από μέρη τα οποία έχουν συγκεκριμένη δομή και επιτελούν μία συγκεκριμένη λειτουργία στην όλη οργάνωση του κυττάρου. Δομή κυτταροπλασματικής μεμβράνης Συστήματα επικοινωνίας

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή εργασία Η ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΣΕ ΕΦΗΒΟΥΣ ΜΕ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΔΡΕΟΥ Φ.Τ:2008670839 Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ 1 ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ Δ. Κιόρτσης Ενδοκρινολόγος Αν. Καθηγητής Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Ιωαννίνων European SCOPE fellow 1η ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΕΠΙΠΟΛΑΣΜΟΥ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ελληνική Ιατρική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά

ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ ΝΗΣΤΙΚΟΥ ΚΑΙ ΤΡΑΦΕΝΤΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ Tον ανθρώπινο µεταβολισµό το χαρακτηρίζουν δύο στάδια. Tοπρώτοείναιηκατάστασητουοργανισµούµετά απόκάποιογεύµα, οπότετοαίµαείναιπλούσιοσε θρεπτικές ύλες από

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Επιβλέπων Καθηγητής: Δρ. Νίκος Μίτλεττον Η ΣΧΕΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ΘΗΛΑΣΜΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΣΑΚΧΑΡΩΔΗ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 2 ΣΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Ιωσηφίνα

Διαβάστε περισσότερα

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Δρ. Χρήστος Μανές ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος µε εξειδίκευση στο Σακχαρώδη Διαβήτη ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕΔΙΠ Διευθυντής Παθολογικού τµήµατος και Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Π.Ν «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Σακχαρώδης Διαβήτης 220 εκατοµµύρια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός

ΠΕΡΙΛΗΨΗ. Εισαγωγή. Σκοπός ΠΕΡΙΛΗΨΗ Εισαγωγή Η παιδική παχυσαρκία έχει φτάσει σε επίπεδα επιδημίας στις μέρες μας. Μαστίζει παιδιά από μικρές ηλικίες μέχρι και σε εφήβους. Συντείνουν αρκετοί παράγοντες που ένα παιδί γίνεται παχύσαρκο

Διαβάστε περισσότερα

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο

Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο Προδιαβήτης και µεταβολικό σύνδροµο ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ Ι. Ιωαννίδης Παθολόγος Υπεύθυνος ιαβητολογικού Ιατρείου και Ιατρείου Παχυσαρκίας Κωνσταντοπούλειο Συγκρότηµα Γ.Ν.Ν.Ιωνίας«Αγία Όλγα» Προδιαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Ενδοκρινολογικές μεταβολές στην παχυσαρκία

Ενδοκρινολογικές μεταβολές στην παχυσαρκία Διατροφή Παρουσίαση ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ Κοκκόρης Παναγιώτης Ενδοκρινολογικές μεταβολές στην παχυσαρκία Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- Διαβητολόγος Επιμελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκομείου

Διαβάστε περισσότερα

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης

Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Παχυσαρκία και Σακχαρώδης Διαβήτης Τι είναι ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 2 (ΣΔ2) Ο Σακχαρώδης Διαβήτης γενικά είναι μια πάθηση κατά την οποία ο οργανισμός και συγκεκριμένα το πάγκρεας δεν παράγει ή δεν

Διαβάστε περισσότερα

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση

Παιδιά με διαβήτη. Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ Παιδιά με διαβήτη Παρά την καλή θρέψη γινόταν προοδευτικά πιο αδύναμα και καχεκτικά Ήταν ευπαθή στις λοιμώξεις Πέθαιναν από κατακλυσμιαία οξέωση Ιστοί στόχοι της Ινσουλίνης Η Ινσουλίνη ρυθμίζει

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ

ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΑΣΚΗΣΗΣΣΤΟ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟΣΥΝ ΡΟΜΟ, ΣΤΑ ΛΙΠΙ ΙΑ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΛΙΠΟΠΡΩΤΕΪΝΕΣ ΒασίληςΜούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://mougios.webpages.auth.gr Μεταβολικό σύνδροµο Παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από:

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ Ο.Ε.Φ.Ε. 2004 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. Να επιλέξετε την ορθή πρόταση: ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ 1. Το κωδικόνιο του mrna που κωδικοποιεί το αµινοξύ µεθειονίνη είναι α. 5 GUA

Διαβάστε περισσότερα

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας

Ηεξέλιξη της πολυκυτταρικότητας ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ Τα κύτταρα επικοινωνούν µεταξύ τους και µε το περιβάλλον προκειµένου να συντονίζουν τις λειτουργίες που απαιτούνται για την αύξηση, ανάπτυξη και λειτουργία ενός οργανισµού Η επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες;

Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 και τύπου 2 Δύο διαφορετικές οντότητες; Δρ. Χρήστος Μανές Παθολόγος Διευθυντής ΕΣΥ Διαβητολογικό Κέντρο Γ.Π.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Νέα ταξινόμηση Σακχαρώδη Διαβήτη Σακχ. Διαβήτης

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας

Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Βασικές Αρχές Ενδοκρινολογίας Εισαγωγικό μάθημα Νικόλαος Κατσιλάμπρος Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την ιατρό και υποψήφια διδάκτορα Χρυσή Χ. Κολιάκη Η Ενδοκρινολογία είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ

ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ, ΙΝΣΟΥΛΙΝΟΜΙΜΗΤΙΚΟΣ ΑΥΞΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ-Ι ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΗ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Λειτουργίες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Παναγιώτης Κοκκόρης Ενδοκρινολόγος- ιαβητολόγος Επιµελητής Ενδοκρινολογικής Κλινικής του 251 Γενικού Νοσοκοµείου Αεροπορίας ΕΝ ΟΚΡΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Η παχυσαρκία είναι µια κατάσταση που

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ, ΑΣΚΗΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Η ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ, ΑΣΚΗΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ, ΤΕΙ ΚΡΗΤΗΣ, ΣΗΤΕΙΑ Η ΑΥΞΗΤΙΚΗ ΟΡΜΟΝΗ ΣΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ: ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΣ, ΑΣΚΗΣΗ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΕΣ: ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΟΣΧΙΝΟΓΛΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΙΩΑΝΝΑ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία.

Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Αρχικά θα πρέπει να προσδιορίσουμε τι είναι η παχυσαρκία. Παχυσαρκία είναι η παθολογική αύξηση του βάρους του σώματος, που οφείλεται σε υπερβολική συσσώρευση λίπους στον οργανισμό. Παρατηρείται γενικά

Διαβάστε περισσότερα

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ»

Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2. Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» Ηθέσητηςβαριατρικής στηναντιμετώπισητουσδ2 Στυλιανός Α. Καπίρης Χειρουργός Γ Χειρουργικό Τμήμα ΓΝΑ«Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ» ΣχέσηπαχυσαρκίαςκαιΣΔ2 Η παχυσαρκία είναι ο κύριος προδιαθεσικός παράγοντας για την ανάπτυξη

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΙΦΝΙΔΙΟΥ ΒΡΕΦΙΚΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ Ονοματεπώνυμο: Λοϊζιά Ελένη Λεμεσός 2012 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ

ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ 2. ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ Οι όγκοι χαρακτηρίζονται από πολλαπλές αλλαγές του μεταβολισμού. Η χαρακτηριστική μεταβολική λειτουργία μπορεί να μετρηθεί in vivo με τη βοήθεια ενός ραδιοσημασμένου

Διαβάστε περισσότερα

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου

Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Κλαίρη Μ. Εργασία στη Βιολογία Α'2 Λυκείου Διαβήτης. Ακούμε καθημερίνα γύρω μας πως εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από διαβήτη ή παχυσαρκία. Όμως, τι πραγματικά είναι αυτό; Τι ειναι ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL)

Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Η Α ΕΝΟΫΠΟΦΥΣΗ: OI ΓΟΝΑ ΟΤΡΟΠΙΝΕΣ (FSH, LH) ΚΑΙ Η ΠΡΟΛΑΚΤΙΝΗ (PRL) Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. FSH:ΜΒ 33000,

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ.

Ινσουλίνη και καρδιά. Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Ινσουλίνη και καρδιά Ηλιάδης Φώτης Λέκτορας Α.Π.Θ. Επίδραση ινσουλίνης στο ήπαρ, στους μυς και στον λιπώδη ιστό : Διατήρηση ευγλυκαιμίας Nature 2001;414:799 806 Ινσουλίνη? Λειτουργικότητα Μορφολογία Βιωσιμότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D σχετιζόμενα με το βρογχικό άσθμα στα παιδιά και στους έφηβους Κουρομπίνα Αλεξάνδρα Λεμεσός [2014] i ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ)

Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Ινσουλινοθεραπεία (Βασική +ΑΔ) Δήλωση Συμφερόντων Το περιεχόμενο της παρουσίασης αντανακλά τις απόψεις του ομιλητή.ο ομιλητής έχει λάβει τιμητικές αμοιβές για ομιλίες από τις ακόλουθες φαρμακευτικές εταιρείες

Διαβάστε περισσότερα

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό

Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών μορίων Τα ορμονικά μόρια και η διαχείριση τους μέσα στο φυτό Φυσιολογία Φυτών 3 ου Εξαμήνου Δ. Μπουράνης, Σ. Χωριανοπούλου 1 Φυσιολογία Φυτών Διαχείριση ορμονικών

Διαβάστε περισσότερα

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις

Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Σχήματα έναρξης ινσουλινοθεραπείας σε άτομα με Σακχαρώδη Διαβήτη τυπου 2: οι απόψεις ειδικών γιατρών στον διαβήτη σε τρειςελληνικέςπόλεις Τ. ιδάγγελος 1, Η. Ευθυμίου 2, Κ. Kαζάκος 3, Χ. Μανές 4, Ε. Πάγκαλος

Διαβάστε περισσότερα

O ρόλος του λιπώδους ιστού

O ρόλος του λιπώδους ιστού 16 O ρόλος του λιπώδους ιστού Γ. ΒΑΛΣΑΜΑΚΗΣ 1, Γ. ΜΑΣΤΟΡΑΚΟΣ 2 1 Eνδοκρινολόγος, Διδάκτωρ Μεταβολισμού Πανεπιστημίου Birmingham, UK, Συνεργάτης Ενδοκρινολογικής Μονάδας, Β Μαιευτικής και Γυναικολογικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ

ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ ΟΡΜΟΝΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΑΘΛΗΣΗ Βασίλης Μούγιος, PhD ΤΕΦΑΑ ΑΠΘ http://users.auth.gr/mougios Παράγοντες που επηρεάζουν τις ορµονικές αποκρίσεις στην άσκηση Τύπος άσκησης Οξεία Χρόνια Προσαρµογές Αντοχής/δυναµική/αερόβια

Διαβάστε περισσότερα

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη

Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη Ανακεφαλαιώνοντας, οι διάφορες ρυθµίσεις ώστε να µη γίνεται ταυτόχρονα και βιοσύνθεση και β-οξείδωση είναι οι ακόλουθες: Ηγλυκαγόνηκαιηεπινεφρίνη (αδρεναλίνη) ευνοούν τη β-οξείδωση και την κινητοποίηση

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ

ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗ ΝΕΦΡΙΚΩΝ ΣΩΛΗΝΑΡΙΩΝ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΓΛΥΚΟΖΟΥΡΙΑ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γυναίκα 27 ετών, κατά την 26η εβδομάδα κύησης, επισκέπτεται τον γυναικολόγο της στα πλαίσια προγεννητικού ελέγχου. Έχει ελεύθερο

Διαβάστε περισσότερα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα

παράκαμψη κατά Roux-en-Y σε 4 ασθενείς με κρανιοφαρυγγίωμα παράκαμψη κατά Roux-en-Y 1 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 2 ΓΝΑ «ΛΑΪΚΟ», Αθήνα, 3 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 4Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris, 5 Hôpital Bichat-Claude Berard, Paris,

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης

Σακχαρώδης Διαβήτης. Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Σακχαρώδης Διαβήτης Είναι η πιο συχνή μεταβολική νόσος στον άνθρωπο. Γανωτάκης Εμμανουήλ Καθηγητής Παθολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης Number of people with diabetes by IDF Region, 2013 IDF Diabetes Atlas.

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΠΝΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΝΑΡΞΗ ΤΟΥ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ Ονοματεπώνυμο Φοιτήτριας: Χριστοφόρου Έλενα

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΘΡΕΨΗΣ υπό του Δρ. Θεμιστοκλή Τζώτζα Ιατρού Ενδοκρινολόγου ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΗΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ως διατροφική συμπεριφορά χαρακτηρίζεται

Διαβάστε περισσότερα

Μεταβολικό σύνδρομο και καρκινογένεση

Μεταβολικό σύνδρομο και καρκινογένεση ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ REVIEW ÁÑ ÅÉÁ ÅËËÇÍÉÊÇÓ ÉÁÔÑÉÊÇÓ 2010, 27(4):622-634 Μεταβολικό σύνδρομο και καρκινογένεση Ο όρος μεταβολικό σύνδρομο περιγράφει τη συσχέτιση μεταξύ παχυσαρκίας και ινσουλινοαντίστασης με την

Διαβάστε περισσότερα

ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ

ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ ΣΙΣΛΟ ΜΔΛΔΣΗ ΔΠΙΠΔΓΑ ΑΝΣΙΠΟΝΔΚΣΙΝΗ ΣΟΝ ΟΡΟ ΠΑΙΓΙΩΝ ΚΑΙ ΔΦΗΒΩΝ ΜΔ ΠΑΥΤΑΡΚΙΑ. ΤΥΔΣΙΗ ΜΔ ΣΗ ΤΣΑΗ ΣΟΤ ΩΜΑΣΟ ΚΑΙ ΣΗΝ ΑΝΣΙΣΑΗ ΣΗΝ ΙΝΟΤΛΙΝΗ. Υπνβάιιεηαη πξνο έγθξηζε ζηνλ Τνκέα Υγείαο ηνπ Παηδηνύ ηνπ Ιαηξηθνύ

Διαβάστε περισσότερα

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ 24o ΕΤΗΣΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΑΣ ΒΟΡΕΙΟΥ ΕΛΛΑΔΑΣ Κ.ΚΙΤΣΙΟΣ, Ε.ΓΕΩΡΕΛΗ, Ν.ΚΑΔΟΓΛΟΥ 1, Β.ΣΤΟΥΠΑΣ, Ι.ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, Ν.ΣΑΙΛΕΡ 2, Α.ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ, ΓΕΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, EUROMEDICA

Διαβάστε περισσότερα

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια

Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια ΕΠΙΝΕΦΡΙΔΙΑ Φλοιοτρόπος ορμόνη ή Κορτικοτροπίνη (ACTH) και συγγενή πεπτίδια 39 αμινοξέα Μ.Β. 4500 προοπιομελανοκορτίνη(pomc) 1. κορτικοτροπίνη (ACTH), 2. β λιποτροφίνη (β LPH), 3. γ λιποτροφίνη (γ LPH),

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου 23ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΔΕΒΕ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ, 2009 ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΑΠΛΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΒΗΤΟ-ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ (DIABESITY) Α. Γαλλή-Τσινοπούλου Τσινοπούλου¹, Μ. Γραμματικοπούλου¹, Ε. Εμμανουηλίδου¹,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ Πτυχιακή εργασία ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑΣ Ραφαέλα Χριστοδούλου Α.Φ.Τ.: 2010335637 Λεμεσός,

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΜΑΘΗΜΑ 3ο ΜΕΡΟΣ Γ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ ΝΕΥΡΟΔΙΑΒΙΒΑΣΤΕΣ Ορίζουμε ως διαβιβαστή μια ουσία που απελευθερώνεται από έναν νευρώνα σε μια σύναψη και που επηρεάζει ένα άλλο κύτταρο, είτε έναν νευρώνα είτε ένα κύτταρο

Διαβάστε περισσότερα

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.

MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C. MANAGING AUTHORITY OF THE OPERATIONAL PROGRAMME EDUCATION AND INITIAL VOCATIONAL TRAINING ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΖΙΑΜΟΥΡΤΑΣ, Ph.D., C.S.C.S Γραμμωτοί-σκελετικοί μύες Αποτελούν το 40-50% του Σ.Β. Ιστολογική

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ

Μοντέλα πρόγνωσης. του Σακχαρώδη Διαβήτη. Ηλιάδης Φώτης. Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ Μοντέλα πρόγνωσης του Σακχαρώδη Διαβήτη Ηλιάδης Φώτης Επίκουρος Καθηγητής Παθολογίας-Διαβητολογίας ΑΠΘ Α ΠΡΠ, Νοσοκοµείο ΑΧΕΠΑ IDF Diabetes Atlas 5th Edition 2012 Update 3.8 million men and women worldwide

Διαβάστε περισσότερα

09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών»

09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών» ιαταραχές στη λειτουργία των β-κυττάρων & των Παγκρεατικών Νησιδίων στον Σακχαρώδη ιαβήτη τύπου 2 Ν. ΤΣΑΚΑΛΑΚΟΣ 09 Ενδοκρινολόγος Διευθυντής Τμήματος Κλιμακτηρίου - Οστεοπόρωσης, «Ιατρικό Αθηνών» Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Ρύθµιση της λειτουργίας των όρχεων

Ρύθµιση της λειτουργίας των όρχεων 25 Ρύθµιση της λειτουργίας των όρχεων Ι. ΗΛΙΑΣ, M. ΑΛΕΞΙΟΥ Τμήμα Ενδοκρινολογίας Διαβήτη και Μεταβολισμού Νοσοκομείo «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα ρύθμιση της λειτουργίας των όρχεων γίνεται στο επίπεδο του

Διαβάστε περισσότερα

Στην φυσιολογική κατάσταση τα επίπεδα σακχάρου αίματος μεταβάλλονται σε

Στην φυσιολογική κατάσταση τα επίπεδα σακχάρου αίματος μεταβάλλονται σε 07 Ρύθµιση του µεταβολισµού της γλυκόζης και των λιπιδίων στο ήπαρ ΕΥΤΥΧΙΑ Γ. ΚΟΥΚΚΟΥ Επιμελήτρια Α, Τμήμα Ενδοκρινολογίας, Διαβήτου & Μεταβολισμού Νοσοκομείο-Μαιευτήριο «Έλενα Βενιζέλου», Αθήνα Στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes

Interactions between diet-derived phytoestrogens and bone-related genes Αλληλεπιδράσεις φυτο-οιστρογόνων της διατροφής με γονίδια που εμπλέκονται στον μεταβολισμό των οστών Ρωξάνη Τέντα Roxane Tenta Assistant Prof. in Human Physiology Interactions between diet-derived phytoestrogens

Διαβάστε περισσότερα

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2

Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 Γ.Βαλσαμάκης1,2, Ε.Λ.Κυριαζή2, Ε.Καπάνταης3, Γ.Μαστοράκος2 1Ιδιωτικό ιατρείο Παχυσαρκίας, Βριλήσσια 2Ενδοκρινολογική Μονάδα, Β Πανεπιστημιακή,Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική, Αρεταίειο Νοσοκομείο, ΕΚΠΑ.

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ

Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ Ο ρόλος των ινκρετινικών ορμονών και η νέα θεραπευτική πρόταση της Exenatide στην αντιμετώπιση του ΣΔ ΙΙ Δρ. Α. Μελιδώνης, Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου, Γ.Ν. Πειραιά «Τζάνειο» Εισαγωγή Ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος

Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος MOPIAKH BIOΛOΓIA ΦAPMAKEYTIKHΣ ΔIAΛEΞΕΙΣ 10-12 Oδοί και μηχανισμοί ευκαρυωτικής μεταγωγής σήματος (Πως γίνονται αντιληπτά τα μηνύματα και πως δίδονται οι απαντήσεις) Δρ. Xρήστος Παναγιωτίδης, Tµήµα Φαρµακευτικής

Διαβάστε περισσότερα

Από τον Κώστα κουραβανα

Από τον Κώστα κουραβανα Από τον Κώστα κουραβανα Περιεχόμενα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Ορμονικοί-Γονιδιακοί-παράγοντες Επιπτώσεις στην υγεία Θεραπεία-Δίαιτα Γενικός ορισμός παχυσαρκίας Παχυσαρκία είναι κλινική κατάσταση στην

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ

ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ 27 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής Υγείας ΕΠΟΧΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΜΦΑΝΙΣΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗ ΤΥΠΟΥ 1 ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ Κοντογεώργη Ευαγγελία, Θωμοπουλος Θωμάς, Πετρίδου

Διαβάστε περισσότερα

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση;

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ και ΚΑΡΚΙΝΟΣ: συνύπαρξη ή αιτιολογική σχέση; Δ. Καραγιάννη, Β. Κουρκούμπας, Δ. Μπαλτζής, Γ. Κοτρώνης, Ε. Κιντιράκη, Χ.Τρακατέλλη, Α. Παυλίδου, Μ. Σιών Γ Παθολογική Κλινική ΑΠΘ, ΓΠΝΘ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ ΘΡΕΠΤΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ 12: HIV Ο HIV έχει συνδεθεί με κακή θρέψη και με το σύνδρομο απώλειας καθαρής σωματικής μάζας και λιπώδους ιστού (AIDS wasting syndrome). Η απώλεια σωματικού

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 2

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 2 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ 2 ΘΕΜΑ 1 Ο Α. 1 β, 2 α, 3 δ, 4 δ, 5 γ Β. 1 Λ, 2 Σ, 3 Λ, 4 Λ, 5 Λ ΘΕΜΑ 2 Ο Α. 1) α- θαλασσαιμία Σελ 93 σχολικού βιβλίου: ʽʽΤα γονίδια

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ Κλινικές κλινικοεργαστηριακές Ιατρικές Ειδικότητες Χειρουργική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φώτης Καλφαρέντζος Οι μεταβολές της έκκρισης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ. Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΡΑΚΤΙΚΗ ΑΠΝΟΙΑ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ Φώτης Καψιμάλης Αν. Δ/ντής Πνευμονολογικής Κλινικής Νοσοκομείο Ερρίκος Ντυνάν Σύνδρομο αποφρακτικής άπνοιας στον ύπνο ( ΣΑΥ) Συχνή διαταραχή (5%

Διαβάστε περισσότερα

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ

Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Η θέση ύπνου του βρέφους και η σχέση της με το Σύνδρομο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Χρυσάνθη Στυλιανού Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη

ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη ΗbA1c Διάγνωση Σακχαρώδη Διαβήτη Δρ. Χ. Μανές Παθολόγος Eξειδίκευση στον Σακχαρώδη Διαβήτη Διευθυντής Ε.Σ.Υ Π/Θ. Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ» Σακχαρώδης ιαβήτης Κλινικές εκδηλώσεις ιάγνωση

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑΤΑ ΘΕΜΑ Α Να γράψετε στο τετράδιό σας τον αριθμό καθεμιάς από τις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις Α1 έως Α5 και δίπλα το γράμμα, που αντιστοιχεί στη λέξη ή στη φράση, η οποία

Διαβάστε περισσότερα

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ.

314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. 314 ΒΙΟΧΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΣΚΗΣΗ ΜΥΪΚΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΦΑΤΟΥΡΟΣ Γ. ΙΩΑΝΝΗΣ, Ph.D. Επίκουρος Καθηγητής Τ.Ε.Φ.Α.Α. Δ.Π.Θ. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΜΥΪΚΗΣ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΧΡΟΝΙΑ Ή ΜΟΝΙΜΗ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΥΠΕΡΤΡΟΦΙΑ ΜΥΪΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

19 Ενδοκρινολόγος. Φάρµακα που στοχεύουν το β- κύτταρο ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ

19 Ενδοκρινολόγος. Φάρµακα που στοχεύουν το β- κύτταρο ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΔΡΑΣΗΣ Φάρµακα που στοχεύουν το β- κύτταρο ΕΥΡΥΔΙΚΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ 19 Ενδοκρινολόγος ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι σουλφονυλουρίες είναι η πρώτη κατηγορία υπογλυκαιμικών φαρμάκων που χορηγήθηκαν για την αντιμετώπιση του διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού

Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου Cyld στον καρκίνο του μαστού Σχολή Θετικών Επιστημών Τμήμα Βιολογίας Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Κατεύθυνση: Εφαρμοσμένη γενετική και βιοτεχνολογία ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ Μελέτη της έκφρασης του ογκοκατασταλτικού γονιδίου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς

ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ. ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΣΤΥΛΙΑΝΟΣ Μ. ΧΑΝΤΑΝΗΣ Διευθυντής Καρδιολογίας Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιάς Μεταβολικό Σύνδρομο Γλυκόζης νηστείας 110mg/dl Σπλαχνική παχυσαρκία [>102cm (m) >88cm (f)] TG 150mg/dl αρτηριακή

Διαβάστε περισσότερα

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ

ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΒΟΛΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΙΠΟΕΙ ΩΝ Η επιβίωση των ζώντων οργανισµών οφείλεται εκτός των άλλων και στην ικανότητά τους να ρυθµίζουν την αποθήκευση και την κινητοποίηση της ενέργειας για το µεταβολισµότους.

Διαβάστε περισσότερα

Λιποτοξικότητα και β-κύτταρο Καλλιόπη Κώτσα Ενδοκρινολόγος

Λιποτοξικότητα και β-κύτταρο Καλλιόπη Κώτσα Ενδοκρινολόγος Λιποτοξικότητα και β-κύτταρο Καλλιόπη Κώτσα Ενδοκρινολόγος The trend in the life expectancy of humans during the past thousand years has been characterized by a slow, steady increase.unless effective population-level

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ

ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ ΟΙ ΕΠΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΔΡΑΣΕΩΣ ΤΩΝ ΟΡΜΟΝΩΝ Κωνσταντίνος Καλλαράς Ιατρός Παθολόγος Καθηγητής Φυσιολογίας Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας Ιατρικής Σχολής Α.Π.Θ. Γενικές έννοιες Ενδοκρινής έκκριση

Διαβάστε περισσότερα

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ Ονοματεπώνυμο: Μιχαέλλα Σάββα Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης

Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Σακχαρώδης Διαβήτης Κύησης Ζωγράφου Ιωάννα ΔΙΑΒΗΤΟΛΟΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ Β Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική Γ. Ν. Θ. ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ Μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη ΣΔ τύπου 1 ΣΔ τύπου 2 ΣΔ Κύησης Άλλες μορφές Σακχαρώδη Διαβήτη

Διαβάστε περισσότερα

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων.

Πάντως η λήψη τροφής ρυθµίζεται από το νευρικό σύστηµα µε συνεργασία δύο κέντρων. ΛΗΨΗ ΤΗΣ ΤΡΟΦΗΣ H ανάγκη για λήψη τροφής, που ικανοποιείται µόνο µε σιτισµό, και προέρχεται από διέγερση του κέντρου θρέψης, αποτελεί το αίσθηµα της πείνας (hunger), ενώ η επιθυµία για λήψη ειδικής τροφής,

Διαβάστε περισσότερα

Mouse Gene 2.0 ST Array Shn3. Runx2 Shn3. Runx2 Shn3 Runx2. adult. (Schnurri, Shn)3/Hivep3. Runx2 Shn/Hivep. ST2 BMP-2 Shn3

Mouse Gene 2.0 ST Array Shn3. Runx2 Shn3. Runx2 Shn3 Runx2. adult. (Schnurri, Shn)3/Hivep3. Runx2 Shn/Hivep. ST2 BMP-2 Shn3 adult (Schnurri, Shn)3/Hivep3 Runx2 Shn/Hivep Shn3 Shn3 Shn3 Shn3 Shn1 Shn2 Shn3 gain-of-function loss-of-function Shn3 in vivo mimic MC3T3-E1 ST-2 ATDC5 C3H10T1/2 ALP RT-PCR alcian blue RT-PCR Affymetrix

Διαβάστε περισσότερα

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012

14η Επιστηµονική Συνάντηση. Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 Ο άξονας οστού-εντέρου-κνσ Ο ρόλος της σεροτονίνης 14η Επιστηµονική Συνάντηση Ρευµατολόγων Βορειοδυτικής Ελλάδας Μέτσοβο, 21 Ιανουαρίου 2012 αούσης ηµήτρης Λέκτορας Παθολογίας/Ρευµατολογίας Ιατρική Σχολή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΡΟΓΓΥΛΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ: «Πώς επιτυγχάνω καλή ρύθμιση στις δύσκολες περιπτώσεις: Σχέδιο δράσης» ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Δρ. Α. Μελιδώνης Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου Γ.Ν. Πειραιά «ΤΖΑΝΕΙΟ» Διαβητολογικό Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ. Κάρμεν Τασιοπούλου. Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ YΠΕΡΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΠΑΘΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑ Κάρμεν Τασιοπούλου Τασιοπούλου Επιμελήτρια Β ΝΕΦΡΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΓΝ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ Παχυσαρκία: Τάσεις Η παχυσαρκία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο

Διαβάστε περισσότερα

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών

Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών Χηµική Μεταβίβαση Σήµατος Ηλίας Ηλιόπουλος Εργαστήριο Γενετικής, Τµήµα Γεωπονικής Βιοτεχνολογίας, Γεωπονικό Πανεπιστήµιο Αθηνών 1 Η Επικοινωνία στα Ζωϊκά Κύτταρα 1. Δίκτυα εξωκυτταρικών και ενδοκυτταρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου

ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ. ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα. Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου ΕΓΚΑΙΡΗ ΙΑΓΝΩΣΗ & ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩ Η ΙΑΒΗΤΗ ρ. Μυλωνάκη Θεοχαρούλα ιευθύντρια Β Παθολογικής Κλινικής Γ.Ν. Χανίων Υπεύθυνη ιαβητολογικού Ιατρείου Πινακοθήκη ήµου Χανίων, 17/02/2012 Συχνότητα του

Διαβάστε περισσότερα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα

Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα Επίκτητη Ανοσιακή Απάντηση (χυμικό σκέλος) Β λεμφοκύτταρα φυσική ή μη ειδική ανοσία δεν απαιτεί προηγούμενη έκθεση στο παθογόνο και δεν διαθέτει μνήμη. σε επίκτητη ή ειδική ανοσία χυμική ανοσία με παραγωγή

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη σωστή απάντηση. (Μονάδες 25) ΤΣΙΜΙΣΚΗ &ΚΑΡΟΛΟΥ ΝΤΗΛ ΓΩΝΙΑ THΛ: 270727 222594 ΑΡΤΑΚΗΣ 12 - Κ. ΤΟΥΜΠΑ THΛ: 919113 949422 ΕΠΩΝΥΜΟ:... ΟΝΟΜΑ:... ΤΜΗΜΑ:... ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ:... ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ 16-2-2014 ΘΕΜΑ 1 ο Α. Να βάλετε σε

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ ΙΑΓΩΝΙΣΜΑ Θέµα 1 ο 1. Τα άτοµα που είναι ετερόζυγα για τη β-θαλασσαιµία: α. Εµφανίζουν ήπια αναιµία β. Έχουν ευαισθησία στην ελονοσία γ. Συνθέτουν µεγάλη ποσότητα HbF δ.

Διαβάστε περισσότερα

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Πίνακας 7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΥΠΕΡΓΛΥΚΑΙΜΙΑΣ ΥΠΕΡΓΥΚΑΙΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ Η ρύθμιση των επιπέδων σακχάρου του αίματος βρίσκεται κάτω από αυστηρό ορμονολογικό έλεγχο. Η έκκριση της ινσουλίνης διεγείρεται από την υπεργλυκαιμία και αποτέλεσμα της δράσης της είναι η ελάττωση της

Διαβάστε περισσότερα

Αγωνιστές των GLP- 1 υποδοχέων: Είναι όλοι ίδιοι;

Αγωνιστές των GLP- 1 υποδοχέων: Είναι όλοι ίδιοι; Αγωνιστές των GLP- 1 υποδοχέων: Είναι όλοι ίδιοι; Ν. Τεντολούρης Α' Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική και Ειδική Νοσολογία Πανεπιστηµίου Αθηνών & Διαβητολογικό Κέντρο Γ. Ν. Α. Λαϊκό Conflicts of interest

Διαβάστε περισσότερα