Βία, Παιδί, Θεσμοί. Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις. Εισηγήσεις από το 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Παιδοψυχιατρικής Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 8-10 Ιουνίου 2007

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Βία, Παιδί, Θεσμοί. Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις. Εισηγήσεις από το 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Παιδοψυχιατρικής Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 8-10 Ιουνίου 2007"

Transcript

1 Βία, Παιδί, Θεσμοί Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις Εισηγήσεις από το 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Παιδοψυχιατρικής Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, 8-10 Ιουνίου 2007 οργάνωση: Παιδοψυχιατρική Εταιρείας Ελλάδος- Ένωση Ψυχιάτρων Παιδιών και Εφήβων Επιμέλεια: Δημήτρης Γ. Γεωργιάδης

2 2 / Βία, Παιδί, Θεσμοί ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ (με τη σειρά παρουσίασης των κειμένων) Γεωργιάδης Δημήτρης, παιδοψυχίατρος, ψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής, Διευθυντής Γ' Παιδοψυχιατρικής Κλινικής του ΠΝΑ Αμπατζόγλου Γρηγόρης, Aν. καθηγητής Παιδοψυχιατρικής, Υπηρεσία Παιδιού και Εφήβου, Γ Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Νικολαΐδης Γιώργος, ψυχίατρος, Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας, Κέντρο για την μελέτη και την πρόληψη της κακοποίησης - παραμέλησης των παιδιών, Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Γεωργούλας Στράτος, Επίκουρος Καθηγητής, Διευθυντής Εργαστηρίου Κοινωνιολογίας της Νεότητας Πανεπιστήμιο Αιγαίου Τσίτουρα Στέλλα, Παιδίατρος Ιατρός Κοινωνικής Ιατρικής, Διευθύντρια Κοινωνικής Ιατρικής,ωΒ Παιδιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Στρούθος Μάριος, Παιδοψυχίατρος, Αναπλ. Διευθυντής, Κέντρο Ψυχικής Υγείας, Γ.Ν.Α Γεώργιος Γεννηματάς Αναστασία Παρασκευοπούλου - Rush, Δικαστική Ψυχολόγος, APA Γιοβάνογλου Σοφία, Δρ Νομικής, Επιστημονική Συνεργάτις Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ελένη Λαζαράτου, παιδοψυχίατρος, Επ. καθηγήτρια Παιδοψυχιατρικής, Κοινοτικό Κέντρο Ψυχικής Υγείας Βύρωνα Καισαριανής Σκούλικα Αριστέα, παιδοψυχίατρος, Πανεπιστημιακή Παιδοψυχιατρική Κλινική, Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία», Αθήνα Μανωλόπουλος Σωτήρης, παιδοψυχίατρος, ψυχαναλυτής Λύγδα Γεωργία, ψυχολόγος, Σισμανόγλειο Νοσοκομείο Μαγριπλής Δημήτρης, παιδοψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής, Κέντρο Ψυχικής Υγείας Περιστερίου Γρηγοριάδου Αλίκη, παιδοψυχίατρος, ψυχοθεραπεύτρια ομάδας και οικογένειας, Διευθύντρια Μονάδας Εφήβων Αθήνας του Ελληνικού Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής και Ερευνών

3 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / 3 Ζηλίκης Νίκος, παιδοψυχίατρος, Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρής, Υπηρεσία Παιδιού και Εφήβου, Γ Πανεπιστημιακή Ψυχιατρική Κλινική, Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης Ταΐρη Τ. American College of Thessaloniki (ACT) Παπανικολάου Κατερίνα, παιδοψυχίατρος, Πανεπιστημιακή Παιδοψυχιατρική Κλινική, Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών «η Αγία Σοφία» Προκοπάκη Καλλιόπη, παιδοψυχίατρος, Κοινοτικό Παγκρατίου Κέντρο Ψυχικής Υγείας Βαξεβάνογλου Ευτυχία, Μαχαίρα Ουρανία, παιδοψυχίατρος, Διευθύντρια ΚΚΨΥΠ. Ζερβής Χρήστος, παιδοψυχίατρος, Τμήμα Ψυχιατρικής Εφήβων και Νέων, Γ.Ν.Α. Γ. Γεννηματάς, Αθήνα Καραγιάννη Ελένη, παιδοψυχίατρος, ψυχοθεραπεύτρια, Διευθύντρια Θεραπευτικού και Εκπαιδευτικού Ινστιτούτου "Αντίστιξη", Υπαρξιακή Συστημική Προσέγγιση, Αθήνα Δημήτρης Καραγιάννης, παιδοψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής, Διευθυντής Κέντρου Παιδοψυχικής Υγιεινής του ΙΚΑ Μαρκ Στρώς, παιδοψυχίατρος, ψυχαναλυτής, Παρίσι Αθανάσιος Αλεξανδρίδης, παιδοψυχίατρος, ψυχαναλυτής Καραγιάννη Μαγδαληνή, παιδοψυχίατρος, Ψυχιατρικό Τμήμα Παιδιών & Εφήβων, ΓΝ "Γ. Παπανικολάου", Θεσσαλονίκη Πενταρβάνη Θεοδοσία, Φιλόλογος Διευθύντρια 7 ου Γυμνασίου Ζωγράφου Μέλος του Δ.Σ. της Εταιρείας Προστασίας Ανηλίκων Αθηνών Βαβύλη Φανή, Καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής ΑΠΘ Πανούσης Γιάννης, καθηγητής, τμήμα επικοινωνίας & ΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών Μωραΐτης Κωνσταντίνος, Αν. Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Σχολής του ΕΜΠ Αναγνώστου Δήμητρα, Μεσσήνη Ελένη, Μπελιβανάκη Μαρία, Τάσση Μαριάννα, Παιδοψυχίατροι

4 4 / Βία, Παιδί, Θεσμοί ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Α. Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΟ ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΘΕΣΜΩΝ (ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΣ, ΝΟΜΙΚΟΣ) 1. Παιδί και Βία. Η σημασία των Θεσμών Γεωργιάδης Δημήτρης 2. Ένα παιδί δεν υπάρχει από μόνο του, οι «θεσμοί» δεν υπάρχουν μόνοι τους, η βία δεν είναι μόνο αλλού Αμπατζόγλου Γρηγόρης 3. Βία κατά ανηλίκων: από την θυματολογία στην τεκμηριωμένη Ιατρική Νικολαΐδης Γιώργος 4. Ανήλικη παραβατικότητα και επίσημος κοινωνικός έλεγχος - Μια πρόταση Γεωργούλας Στράτος 5. Κακοποίηση και παραμέληση των παιδιών από τους γονείς και άλλους που τα φροντίζουν Τσίτουρα Στέλλα 6. Η Παιδοψυχιατρική Εκτίμηση του παιδιού θύματος, η Ψυχιατροδικαστική Έκθεση και οι προβληματισμοί ενός Παιδοψυχιάτρου Στρούθος Μάριος 7. Η Συνέντευξη και αξιολόγηση του παιδιού σε θέματα επιμέλειας Παρασκευοπούλου - Rush Αναστασία 8. Μέτρα αποκαταστατικής δικαιοσύνης στο ποινικό δίκαιο των ανηλίκων Γιοβάνογλου Σοφία Σελ. 15 Σελ. 26 Σελ. 32 Σελ. 40 Σελ. 45 Σελ. 61 Σελ. 68 Σελ. 73 Β. Η ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ ΣΤΗ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ 9. Η βία στη βρεφική και προσχολική ηλικία Ελένη Λαζαράτου Σελ. 80

5 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / Εκφράσεις επιθετικότητας στην βρεφική ηλικία Σκούλικα Αριστέα, Αμπατζόγλου Γρηγόρης, Μανωλόπουλος Σωτήρης (Ομάδα Εργασίας). 11. H κακοποίηση στον αστερισμό του γονεϊκού ζεύγους Λύγδα Γεωργία 12. Γιατί η θεραπεία κακοποιημένων παιδιών είναι διαφορετική Μαγριπλής Δημήτρης 13. Κατάθλιψη και βία στους Εφήβους Γρηγοριάδου Αλίκη 14. Απόπειρες αυτοκτονίας στην Εφηβεία: κλινικέςψυχοπαθολογικές παράμετροι όπως καταγράφονται μέσα από συνεχιζόμενη μελέτη Ζηλίκης Ν., Ταΐρη Τ., Αμπατζόγλου Γ., Καπρίνης Γ. 15. Μελέτη παιδιών και νεαρών εφήβων που προσέρχονται σε γενικό παιδιατρικό νοσοκομείο μετά από απόπειρα αυτοκτονίας Παπανικολάου Κατερίνα 16. Διαταρακτική συμπεριφορά και σεξουαλική παρενόχληση στο σχολείο, από ένα αγόρι με πολλαπλά προβλήματα ( Ομάδα Εργασίας) Προκοπάκη Καλλιόπη, Βαξεβάνογλου Ευτυχία, Μαχαίρα Ουρανία 17. Βία και πράξη: όρια και αλληλοεπικαλύψεις στο πλαίσιο της ψυχαναλυτικής οπτικής (Ομάδα Εργασίας) Ζερβής Χρήστος 18. Πολλαπλοί αμφίδρομοι καθρέφτες στην επώδυνη προσωπική εμπειρία Ελένη Καραγιάννη 19. «Τα αγκάθια προστατεύουν την αθωότητα». Η θεραπευτική αναζήτηση της τρυφερότητας στις σαδομαζοχιστικές σχέσεις Δημήτρης Καραγιάννης 20. Βία και Επιθυμία Strauss Marc Σελ. 88 Σελ. 93 Σελ. 98 Σελ. 105 Σελ. 114 Σελ. 123 Σελ. 128 Σελ. 135 Σελ. 144 Σελ. 150 Σελ. 157

6 6 / Βία, Παιδί, Θεσμοί Δ. ΒΙΑ, ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ 21. Χρήση των βίαιων φαινομένων από τα Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης Αθανάσιος Αλεξανδρίδης 22. Η περίπτωση των ΜΜΕ Καραγιάννη Μαγδαληνή Σελ. 167 Σελ Σχολική βία : «Εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω» Πενταρβάνη Θεοδοσία 24. «Ταξικοί» αγώνες στο σχολείο Πανούσης Γιάννης 25. Ο Χώρος, το παιδί, η ασφάλεια Δρ. Βαβύλη Φανή 26. Ο παιδαγωγικός χώρος ως δομική αντιμετώπιση. Η προφανής οργάνωση και χωρική οικειότητα ως συνθήκες αρχιτεκτονικού σχεδιασμού σε σχολικά κτήρια Μωραΐτης Κωνσταντίνος Σελ. 180 Σελ. 190 Σελ. 194 Σελ. 203 Ε. Πανελλήνιος καλλιτεχνικός διαγωνισμός-έκθεση με θέμα: 27. «Το παιδί/ο έφηβος μιλάει για τη βία» Αναγνώστου Δήμητρα, Μεσσήνη Ελένη, Μπελιβανάκη Μαρία, Τάσση Μαριάννα Σελ. 211

7 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / 7 Πρόλογος του επιμελητή της Έκδοσης Στον τόμο περιλήφθηκαν κείμενα που παρουσιάστηκαν στο 5ο Πανελλήνιο Παιδοψυχιατρικό συνέδριο της Παιδοψυχιατρικής Εταιρείας Ελλάδος- Ένωσης Ψυχιάτρων Παιδιών και Εφήβων, που έγινε στην Αθήνα στις 8-10 Ιουνίου του 2007 με θέμα: «Βία, Παιδί, Θεσμοί». Το θέμα του συνέδριου τη στιγμή που επελέγη ήταν ιδιαίτερα επίκαιρο καθόσον την κοινή γνώμη απασχολούσαν σημαντικές υποθέσεις βίας με εμπλοκή παιδιών και νεαρών εφήβων, όπως συγκρούσεις ομάδων νεαρών μέσα και έξω από τα γήπεδα, καταστροφικές πράξεις νεαρών στα προάστια των Γαλλικών μεγαλουπόλεων, η εξαφάνιση του εντεκάχρονου παιδιού στη Βέροια, περιστατικά εκφοβισμού στα σχολεία κα. Ήταν εξάλλου κοινή η διαπίστωση ότι τα περιστατικά παιδιών με τραυματικές βίαιες εμπειρίες προσέρχονται με αυξανόμενη συχνότητα στις υπηρεσίες μας τα τελευταία χρόνια. Το συνέδριο είχε ως στόχο να ανταλλάξουμε εμπειρίες και να προβληματιστούμε σε θέματα κατανόησης και θεραπευτικής αντιμετώπισης των παιδιών που εμπλέκονται με τη βία σε κλινικό και θεσμικό επίπεδο. Στην ατομικό ενδοψυχικό επίπεδο οι εκδηλώσεις επιθετικότητας του παιδιού συνδέονται με δυσκολίες απαρτίωσης της ψυχικής οργάνωσης. Η άσκηση βίας στο ψυχικό όργανο αφήνει ανεξίτηλο τραυματικό αποτύπωμα. Οι εκδηλώσεις βίας μπορεί να συνδέονται με υποκείμενη ψυχοπαθολογία. Η ανίχνευση, κατανόηση και θεραπευτική αντιμετώπιση των αποτελεσμάτων της βίας στο ψυχικό όργανο απαιτεί ιδιαίτερη γνώση και εμπειρία. Θεωρούμε πολύτιμη την κατάθεση των σχετικών εμπειριών. Σε διαδραστικό επίπεδο η βία που αφορά το παιδί παράγεται και εκδηλώνεται σε σχέση με το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει. Οι θεσμοί δημιουργήθηκαν στην πορεία της ανθρώπινης εξέλιξης και κοινωνιογένεσης για να οριοθετούν την βία και να απορροφούν τα πλεονάσματα της. έτσι θεωρήσαμε αναγκαίο το θέμα Παιδί- Βία να συζητηθεί σε σχέση με τα θεσμικά πλαίσια- σχήματα εντός των οποίων η ανθρώπινη βία παράγεται ή τυγχάνει επεξεργασίας και τιθάσευσης (οικογένεια, σχολείο, πολιτεία, νομικό και δικαστικό σύστημα, ΜΜΕ, θεσμικές οργανώσεις, σχολείο, κατασκευές, ιδεολογίες). Στη χώρα μας έχουμε σοβαρές ενδείξεις ότι οι θεσμοί γενικότερα αλλά και αυτοί που πλαισιώνουν παιδί παρουσιάζουν αδυναμίες η δυσλειτουργίες. Επομένως οι θεωρήσεις και διαπιστώσεις για την θεσμούς που απευθύνονται στην παιδική συγκρότηση είναι ιδιαίτερα πολύτιμες. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας που διοργάνωσε το Συνέδριο είχε αποφασίσει να δημοσιεύσει τα κείμενα των κεντρικών ομιλιών, και των

8 8 / Βία, Παιδί, Θεσμοί εισηγήσεων που έγιναν στα στρογγυλά τραπέζια και τις ομάδες εργασίας του συνεδρίου. Μετά από Πρόσκληση που απηύθυνε προς τους μετέχοντες έγινε, μέχρι το καλοκαίρι του 2008, η συγκομιδή των κειμένων που περιλαμβάνονται σ' αυτό το τόμο. Δημοσιεύονται τα κείμενα που ανταποκρίνονταν στις προδιαγραφές που θέσαμε. Επιπλέον δεν συμπεριλάβαμε στον τόμο κείμενα που δεν κρίθηκαν επαρκή ως προς την επιστημονική η δομική τους συγκρότηση. Από τον έχοντα την επιμέλεια έγιναν περιορισμένες διορθώσεις και η ομαδοποίηση τους σε τρείς ενότητες, ώστε να εξασφαλιστεί συνέχεια στην προσέγγιση των επιμέρους θεμάτων, ανεξάρτητα από τη σειρά και το πλαίσιο παρουσίασης τους στο συνέδριο. Στην Α. ΕΝΟΤΗΤΑ με τίτλο: ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΒΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΕΣΜΩΝ παρουσιάζονται τα παρακάτω κείμενα: Ο υπογράφων Δ. Γεωργιάδης στην εργασία του, «Παιδί και Βία. Η σημασία των θεσμών», εισάγει τις έννοιες που σχετίζονται με τη Βία και το Παιδί. Εκθέτει τις περιπτώσεις εκείνες στις οποίες ο ειδικός ψυχικής υγείας συναντά το παιδί φορέα ή θύμα της βίας. Εξετάζεται ο ρόλος των κοινωνικών θεσμών στη διευθέτηση των πλεονασμάτων της βίας και η ανάγκη συνεργασίας του "παιδοψυχιατρικού" και των άλλων θεσμών. Ο Γ.Αμπατζόγλου στην εργασία του «Ένα παιδί δεν υπάρχει απο μόνο του, οι "θεσμοί" δεν υπάρχουν μόνοι τους, η βία δεν είναι μόνο αλλού», θέτει καίρια ερωτήματα και διλήμματα για την αντιμετώπιση των αναγκών των παιδιών από τον Παιδοψυχιατρικό θεσμό όπως: Η βία των παιδιών ή η βία επί των παιδιών; Οι «θεσμοί» ή οι θεσμίσεις; Το παιδί που υποφέρει ως αντικείμενο διαχείρισης των «θεσμών» ή οι θεσμοί στην υπηρεσία του παιδιού; Ο Γ. Νικολαΐδης, στην εργασία του «Βία κατά ανηλίκων: από την θυματολογία στην τεκμηριωμένη Ιατρική», αφού δώσει τον ορισμό του φαινομένου της κακοποίησης- παραμέλησης, υποστηρίζει την ανάγκη επιστημονικής τεκμηρίωσης των επικρατέστερων θεωρητικών αντιλήψεων και της αποτίμησης των παρεμβάσεων. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου προτείνει για τη χώρα μας, προτεραιότητες στις επιλογές μέτρων. Ο Σ. Γεωργούλας, στην εργασία του, «Ανήλικη παραβατικότητα και επίσημος κοινωνικός έλεγχος- Μια πρόταση», δίδει στοιχεία απο μια πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα καταγραφής της εγκληματικότητας των εφήβων στον ελληνικό χώρο κατα την δεκαετία του 1990, και για τις αναπαραστάσεις της στο Γενικό Πληθυσμό. Τα αποτελέσματα θέτουν σε αμφισβήτηση την τιμωρητική δομή του ποινικού μας συστήματος.

9 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / 9 Η Στ. Τσίτουρα στην εργασία της, «Κακοποίηση και παραμέληση των παιδιών από τους γονείς και άλλους που τα φροντίζουν», μετά από μια σύντομη ιστορική αναφορά, παρουσιάζει τους τύπους της παιδικής κακοποίησης, τους παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με το παιδί, την οικογένεια και την κοινωνία, ενώ προσεγγίζει και τα μέτρα πρόληψης και θεραπείας. Στην Β. ΕΝΟΤΗΤΑ με τίτλο ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΝΟΜΟΣ Ο Μ. Στρούθος, στην εργασία του, «Η Παιδοψυχιατρική Εκτίμηση του παιδιού θύματος, η Ψυχιατροδικαστική Έκθεση και οι προβληματισμοί ενός Παιδοψυχιάτρου», εκθέτει τους προβληματισμούς του για την διαδικασία της εξέτασης των παιδιών θυμάτων κακοποίησης και για την σύνταξη της σχετικής έκθεσης καταθέτονας την εμπειρία του από το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου και το Ε.Σ.Υ. Η Σ. Γιοβάνογλου, στην εργασία της, «Μέτρα αποκαταστατικής δικαιοσύνης στο ποινικό δίκαιο των ανηλίκων», παρουσιάζει τις δημοφιλέστερες μορφές αποκαταστασιακών διαδικασιών ενώ εξετάζει από νομικής πλευράς τα αναμορφωτικά μέτρα που ισχύουν στον ποινικό κώδικα ανηλίκων (Ν.3189/2003). H Δρ Α. Παρασκευοπούλο-Rush, στην εργασία της, «Η Συνέντευξη και αξιολόγηση του παιδιού σε θέματα επιμέλειας», παρουσιάζει την ταυτότητα και τον ρόλο του δικαστικού ψυχολόγου καθώς και τους στόχους, τη διαδικασία και τα εργαλεία της αξιολόγησης σε θέματα επιμέλειας, βασιζόμενη στην μακρά εμπειρία της από τις Η.Π.Α. Δίνει τις προτάσεις της για τη χώρα μας. Στη Γ' ΕΝΟΤΗΤΑ, με τίτλο Η ΚΛΙΝΙΚΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ Η Ε. Λαζαράτου, στην εργασία της «Η βία στη βρεφική και προσχολική ηλικία», προσεγγίζει από ψυχαναλυτική σκοπιά το θέμα της επιθετικότητας και βίας στη βρεφική και προσχολική ηλικία, εστιάζοντας στα αίτια της κακοποίησης βρεφών στο οικογενειακό περιβάλλον και σε μέτρα πρόληψης και θεραπευτικής παρέμβασης. Οι Σκούλικα Α., Αμπατζόγλου Γ., Μανωλόπουλος Σ., στην εργασία τους «Εκφράσεις επιθετικότητας στην βρεφική ηλικία» παρουσιάζουν υλικό απο τη ψυχοθεραπεία ενός παιδιού 2,5 ετών που εκτεθειμένο σε συγκρουσιακό γονικό περιβάλλον παρουσίασε ποικίλες ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις. Αναδεικνύεται ο ρόλος της θεραπεύτριας και παρουσιάζονται οι καρποί της ψυχοθεραπευτικής παρέμβασης.

10 10 / Βία, Παιδί, Θεσμοί Η Γ. Λύγδα, στην εργασία της «H κακοποίηση στον αστερισμό του γονεϊκού ζεύγους» πραγματεύεται τη βία στο γονεϊκό ζευγάρι Από μια συστημική σκοπιά, περιγράφει την κυκλική τροφοδότηση αυτού του κύκλου βίας, η οποία εκδηλώνεται με τα συμπτώματα του παιδιού. Ο Δ. Μαγριπλής, στην εργασία του «Γιατί η θεραπεία κακοποιημένων παιδιών είναι διαφορετική», παρουσιάζει τις ιδιαιτερότητες των παρεμβάσεων με οικογένειες κακοποιημένων παιδιών. Αναφέρεται στις φάσεις που περιλαμβάνει μια τέτοια θεραπεία, στις ειδικές δυσκολίες της και υπογραμμίζει τα σημεία που πρέπει να προσέξει ο θεραπευτής. Η Α. Γρηγοριάδου, στην εργασία της «Κατάθλιψη και βία στους Εφήβους», εξετάζει τη σχέση μεταξύ κατάθλιψης και βίας στους εφήβους και συγκεκριμένα καταθλιπτικής συμπτωματολογίας και επιθετικής/παραπτωματικής συμπεριφοράς. Αντικείμενο της έρευνας ένα κλινικό δείγμα εφήβων 14-18, που παραπέμφθηκαν στη Μονάδα Εφήβων του ΕΚΕΨΥΕ. Ο Ν. Ζηλίκης και συνεργάτες, στην εργασία τους «Απόπειρες αυτοκτονίας στην Εφηβεία: κλινικές- ψυχοπαθολογικές παράμετροι όπως καταγράφονται μέσα από συνεχιζόμενη μελέτη», μετά από ανασκόπηση της ελληνικής βιβλιογραφίας, αναφέρονται στις κλινικές και ψυχοπαθολογικές παραμέτρους όπως καταγράφονται σε ένα σημαντικό δείγμα αυτοκτονικών εφήβων 12-19, που παραπέμπονται μέσω Διασυνδετικής- Συμβουλευτικής Υπηρεσίας στην Υπηρεσία Παιδιού- εφήβου Γενικού Νοσοκομείου (Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ Θεσσαλονίκης). Η Α. Παπανικολάου, στην εργασία της «Μελέτη παιδιών και νεαρών εφήβων που προσέρχονται σε γενικό παιδιατρικό νοσοκομείο μετά από απόπειρα αυτοκτονίας», μελετά τα δημογραφικά, ψυχοπαθολογικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά καθώς και τις συνθήκες απόπειρας σε μια ομάδα παιδιών και εφήβων (μέχρι 15 ετών), που προσήλθαν μετά από απόπειρα αυτοκτονίας σε Γενικό Παιδιατρικό Νοσοκομείο (Νοσοκομείο Παίδων Αθηνών "Η Αγία Σοφία). Ο Χ. Ζερβής, στην εργασία του «Βία και πράξη: όρια και αλληλοεπικαλύψεις στο πλαίσιο της ψυχαναλυτικής οπτικής», επιχειρεί στο πλαίσιο της ψυχαναλυτικής οπτικής να αναδείξει τις αποστάσεις και τις αλληλοεπικαλύψεις της βίας και της πράξης. Εικονογραφεί την προβληματική αυτή στην περίπτωση της εξάμηνης θεραπείας ενός 18χρονου εφήβου.

11 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / 11 Οι Κ. Προκοπάκη, Ε. Βαξεβάνογλου, Ο. Μαχαίρα στην εργασία τους «Διαταρακτική συμπεριφορά και σεξουαλική παρενόχληση στο σχολείο, από ένα αγόρι με πολλαπλά προβλήματα», παρουσιάζουν μια περίπτωση σεξουαλικής παρενόχλησης αγοριού 11 ετών, και συζητούν την ποικίλη συμπτωματολογία του «συνδρόμου σεξουαλικής κακοποίησης», όπως εκδηλώνεται στο σπίτι και στο σχολείο. Υπογραμμίζουν τις δυσκολίες και ιδιαιτερότητες της διαγνωστικής και θεραπευτικής εργασίας. Η Ε. Καραγιάννη, στην εργασία της «Πολλαπλοί αμφίδρομοι καθρέφτες στην επώδυνη προσωπική εμπειρία», αναφέρεται στην διορθωτική εμπειρία που επιτυγχάνεται σε ενήλικες με τραυματικά βιώματα σε πλαίσιο ομαδικής ψυχοθεραπείας. Αναδεικνύει την εργασία του ψυχοθεραπευτή και τη σημασία της εμπειρίας για του θεραπευόμενους. Ο Δ. Καραγιάννης, στην εργασία του «Τα αγκάθια προστατεύουν την αθωότητα». Η θεραπευτική αναζήτηση της τρυφερότητας στις σαδομαζοχιστικές σχέσεις, προσεγγίζει το ζήτημα των ερωτικών σαδομαζοχιστικών σχέσεων, συσχετίζοντας τις με πρώιμες κακοποιητικές εμπειρίες και πένθος. Με την παράθεση περιστατικών ενηλίκων ασθενών, παρουσιάζει την ψυχοθεραπευτική εργασία, από μια συστημική υπαρξιακή ψυχοθεραπευτική σκοπιά. Ο Μ. Strauss, στην εργασία του «Βία και Επιθυμία», αναφέρεται στο ζήτημα της επιθυμίας του παιδιού και της εύκολης ικανοποίησης της από τους γονείς στη σημερινή κοινωνία. Στη Δ. ΕΝΟΤΗΤΑ με τίτλο: Η ΒΙΑ ΣΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ Ο Α. Αλεξανδρίδης, στην εργασία του «Χρήση των βίαιων φαινομένων από τα Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης», αναλύει τον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ χειρίζονται τα βίαια φαινόμενα και τον λόγο των «ψ». Προτείνει την αντικατάσταση του λόγου που αλλοτριώνεται σε «είδηση πληροφορία» από έναν λόγο που θα προσφέρει γνώσεις για την κατανόηση του παιδικού ψυχισμού. Η Μ. Καραγιάννη στην εργασία της «Η περίπτωση των ΜΜΕ», εξετάζει το θέμα της προβολής της βίας από τα σύγχρονα ΜΜΕ και διασκέδασης (τηλεόραση, διαδίκτυο, βιντεοπαιγνίδια) και της επίδρασης στα παιδιά, παραθέτοντας πλούσια βιβλιογραφικά δεδομένα. Το κείμενο της περιλαμβάνει συμβουλές προς τους γονείς και προτάσεις προς τη βιομηχανία ψυχαγωγίας.

12 12 / Βία, Παιδί, Θεσμοί Η Θεοδοσία Πενταρβάνη, στην εργασία της Σχολική βία : «Εικόνα σου είμαι κοινωνία και σου μοιάζω», έχει ως πεδίο έρευνας το Γυμνάσιο της ( 7ο Γυμνάσιο Ζωγράφου). Καταγράφει τη δημογραφική σύνθεση του σχολείου και τις μορφές βίας που εκδηλώθηκαν κατά τη διάρκεια μιας χρονιάς, ενώ παρουσιάζει και τα αποτελέσματα δράσεων και καλών πρακτικών που εφαρμόστηκαν. Ο Γιάννης Πανούσης στην εργασία του «Ταξικοί» αγώνες στο σχολείο, προσεγγίζει το Σχολείο ως ένα πεδίο διαλόγου και διαχείρισης της βίας, συνέχεια της γειτονιάς και της ευρύτερης κοινότητας. Προτείνει την επεξεργασία της βίας μέσω ενός συστημικού μοντέλου αλλαγής και κουλτούρας στο οποίο θα συμμετέχουν εκπαιδευτικοί και μαθητές. Η Φ. Βαβύλη, στην εργασία της «Ο Χώρος, το παιδί, η ασφάλεια», αναπτύσσει ως αντίποδα της Βίας την ανάγκη για ασφάλεια: η ασφάλεια στον δομημένο χώρο της καθημερινότητας και δραστηριότητας των παιδιών. Ο Κ. Μωραΐτης, στην εργασία του «Ο παιδαγωγικός χώρος ως δομική αντιμετώπιση. Η προφανής οργάνωση και χωρική οικειότητα ως συνθήκες αρχιτεκτονικού σχεδιασμού σε σχολικά κτήρια», αναδεικνύει τη σημασία του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και της δομικής οργάνωσης των σχολικών κτηρίων στην αντίληψη της κοινωνικής οργάνωσης και της ποιοτικής της μετεξέλιξης και κατά συνέπεια στη σχέση τους με την αρνητική βίαια έκφραση. Τέλος στην Ε. ΕΝΟΤΗΤΑ: «ΤΟ ΠΑΙΔΙ/Ο ΕΦΗΒΟΣ ΜΙΛΑΕΙ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΑ». κατατίθεται ένας σχολιασμό των Αναγνώστου Δήμητρα, Μεσσήνη Ελένη, Μπελιβανάκη Μαρία, Τάσση Μαριάννα για τον Πανελλήνιο καλλιτεχνικό διαγωνισμός-έκθεση με το ομώνυμο θέμα που οργανώθηκε κατά τη διάρκεια του συνεδρίου. Υπάρχουν τα κατατεθειμένα έργα των παιδιών. Πιστεύω ότι η δημοσίευση των κειμένων αυτών εξυπηρετεί τους σκοπούς της Παιδοψυχιατρικής Εταιρείας μεταξύ των οποίων η προώθηση της επιστημονικής γνώσης. Στα κείμενα προσεγγίζεται το θέμα της βίας, της πολλαπλής σχέσης της με το παιδί καθώς και της σημασίας των Θεσμών, όπως αναπτύχτηκαν απο τους ομιλητές και συγγραφείς των άρθρων αυτού του τόμου. Τα κείμενα αυτά βοηθούν την καλύτερη κατανόηση της εκδήλωση των φαινομένων βίας και βοηθού την καλύτερη θεσμική και κλινική τους αντιμετώπιση.

13 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / 13 Με τον παρόντα τόμο η Εταιρεία εγκαινιάζει μια προσπάθεια δημοσίευσης κειμένων που παρουσιάστηκαν στα συνέδρια της. Η παρούσα έκδοση μπορεί να βοηθήσει και την εκκόλαψη επιστημονικού περιοδικού της Παιδοψυχιατρικής Εταιρείας που συζητιέται εδώ και χρόνια. Θέλω να ευχαριστήσω τους συγγραφείς οι οποίοι μας εμπιστεύθηκαν τα κείμενα τους και στους οποίους οφείλαμε την έκδοση αυτού του τόμου, έστω υπό τη σημερινή του ηλεκτρονική μορφή. Τα τελευταία χρόνια (μετά το 2007 που έγινε το συνέδριο) ανέδειξαν με ακόμη τραγικότερο τρόπο φαινόμενα βίας στην ελληνική κοινωνία. Σημειώθηκε η μεγάλη έκρηξη καταστροφική βίας στους δρόμους των ελληνικών πόλεων τον Δεκέμβρη του 2008, ενώ η παγκόσμια κοινονικοοικονομική κρίση οδήγησε στην πρωτοφανών διαστάσεων σημερινή οικονομική και θεσμική κρίση. Η τρέχουσα θεσμική κρίση καθιστά την παρούσα έκδοση ιδιαίτερα επίκαιρη. Δημήτρης Γ. Γεωργιάδης Απρίλιος 2011

14 14 / Βία, Παιδί, Θεσμοί Α. Η ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ, ΤΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΘΕΣΜΟΙ

15 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / 15 ΠΑΙΔΙ ΚΑΙ ΒΙΑ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΘΕΣΜΩΝ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ. ΓΕΩΡΓΙΑΔΗΣ (εκφωνήθηκε στην Τελετή Έναρξης του συνεδρίου, ως ομιλία του Προέδρου του Συνεδρίου). Εισαγωγή, το επίκαιρο του θέματος της Βίας Το θέμα του Συνεδρίου η Βία, το Παιδί και οι Θεσμοί. Καταρχήν ο πρώτος όρος η "Βία" σημασιολογικά περίπλοκος, χρήζει διευκρινήσεων. Ο δεύτερος όρος "Παιδί", μας ενδιαφέρει ως προς τον αναπτυσσόμενο ψυχικό κόσμο του, όταν εκτίθεται στη Βία. Στη εποχή μας το παιδί εξετάζεται ως υποκείμενο με δικαιώματα, τα οποία περιγράφονται στη διακήρυξη της UNESCO και είναι συνταγματικά κατοχυρωμένα. Ο τρίτος όρος "Θεσμοί", επιλέχθηκε καθόσον η προσβολή της Βίας πάνω στο παιδί εξετάζεται στη σημερινή πραγματικότητα "εντός" των κοινωνικών οργανωμένων συστημάτων (οικογένεια, σχολείο, κοινωνικά συστήματα, οργανώσεις). Οι θεσμοί και οι θεσπίσεις είναι τα εργαλεία που έχουν δημιουργηθεί από την ανθρώπινη κοινωνία για να οργανώσουν την λειτουργία της, να προφυλάξουν από τη Βία, να την "τιθασεύσουν" και να την "θεραπεύσουν". Το θέμα του Συνεδρίου επιλέχθηκε σε μια χρονική στιγμή που σημαντικά γεγονότα βίας που αφορούσαν παιδιά και έφηβους συντάραξαν την Ελληνική κοινωνία. Η βία ανάμεσα σε ανήλικους απασχόλησε ιδιαίτερα την κοινή γνώμη. Τα ΜΜΕ την πρόβαλλαν σε επικίνδυνες δόσεις, συχνά καννιβαλιστικής τάξης. Στην υπόθεση της εξαφάνισης του 11χρονου αγοριού στη Βέροια όταν ανακαλύφτηκε τυχαία (τέλη Μάη του 2006) ότι στην δολοφονική εξαφάνιση εμπλέκονταν πέντε ανήλικα αγόρια, στην υπόθεση του καταγγελθέντος ομαδικού βιασμού αλλοδαπής μαθήτριας σε σχολείο της Αμαρύνθου, στα επανειλημμένα επεισόδια μεταξύ ομάδων φανατισμένων νεαρών οπαδών ποδοσφαιρικών ομάδων έξω από τα γήπεδα με αποκορύφωση την ένοπλη αντιπαράθεση ορδών οπλισμένων εποχούμενων νεαρών που έδωσαν κατόπιν ραντεβού οργανωμένη μάχη, αφήνοντας νεκρό και τραυματίες. Στην ελληνική κοινωνία η Βία έχει γίνει θέαμα που φοβίζει και συναρπάζει... Τα αιτήματα για εξέταση των παιδιών που εμπλέκονται με τη Βία υπό τις διάφορες της μορφές της έχουν αυξηθεί πολύ τα τελευταία χρόνια στις Δημόσιες Παιδοψυχιατρικές Υπηρεσίες αλλά και στα ιδιωτικά ιατρεία. Ιδιαίτερα αυξημένα είναι τα αιτήματα για παιδιά που εμπλέκονται σε

16 16 / Βία, Παιδί, Θεσμοί υποθέσεις που έχει επιληφθεί ο Νόμος. Ενώ δεν φαίνεται να καταγράφεται μια αύξηση της παιδικής εγκληματικότητας, οι γονείς αλλά και οι άλλοι θεσμικά εμπλεκόμενοι (Σχολεία, Ιδρύματα Πρόνοιας, υπηρεσίες του Υπουργείου Δημόσιας τάξης και της Δικαιοσύνης) απευθύνονται πολύ συχνά στις μέρες μας για θέματα που σχετίζονται με τη Βία. Ο ειδικός καλείται να απαντήσει σε δύο κατηγορίες αιτημάτων. Για πράξεις βίας των παιδιών (παιδί με βίαιες συμπεριφορές- διαταραχές διαγωγής, παιδί που κακοποιεί, παιδί θύτης στη δικαστική διάλεκτο) και για καταστάσεις όπου το παιδί είναι θύμα των άλλων, μεγάλων και μικρών ( κακοποίηση, παραμέληση, θυματοποίηση). Τα αποτελέσματα της βίας στο ψυχικό όργανο του παιδιού είναι δύσκολο να αντικειμενοποιηθούν, (να μετρηθούν ποσοτικά), όπως ενδεχομένως μπορεί να διαπιστωθούν και να καταγραφούν από τον ιατροδικαστή οι βλάβες που προξενήθηκαν στο σώμα του από άσκηση σωματικής βίας (σωματική κακοποίηση). Θα προσπαθήσουμε στο εισαγωγικό αυτό κείμενο να διευκρινίσουμε τους όρους ΒΙΑ- ΠΑΙΔΙ- ΘΕΣΜΟΙ, και να ορίσουμε τις συνδέσεις τους. Η Βία, η Επιθετικότητα, το Παιδί Η Βία είναι μια πολυσήμαντη και πολυχρησιμοποιημένη έννοια, το πεδίο της οποίας προσεγγίζουν και αναλύουν οι περισσότερες επιστήμες: Κοινωνιολογία, Ανθρωπολογία, Ιατρική, Φιλοσοφία, Νομική, Ιστορία...Οι θεωρητικές (Κοινωνιολογία, Ανθρωπολογία, Ιστορία), προσπαθούν να κατανοήσουν την ανθρώπινη κατάσταση ενώ οι πιο εφαρμοσμένες (Νομική, Ιατρική) έχουν επιπλέον την ευθύνη να τιθασεύσουν και να θεραπεύσουν τα καταστροφικά αποτελέσματα της βίας στον άνθρωπο. Βία είναι: 1. Ο βίαιος τρόπος, η βιαιότητα 2. βιαιοπραγία, καταναγκασμός 3. ανάγκη 4. ορμή, δύναμη, σφοδρότητα 5. βιασύνη σπουδή 6. Η δράση ενός ατόμου προς ένα άλλο παρά τη θέληση του δευτέρου, με τη χρήση ισχύος ή εκφοβισμού. ( Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος, Λαρούς, Μπριττάνικα 1991) Επομένως ο όρος "Βία" σημαίνει αφενός γεγονότα και πράξεις αφετέρου δε ένα τρόπο ύπαρξης, μέσω της ισχύος μιας φυσικής δύναμης, που εκφράζει πάθος ή την ισχυρή φύση. Στην πρώτη περίπτωση η βία αντιτίθεται στην ειρήνη ή στην τάξη. Στη δεύτερη στο μέτρο. Ο Yves Michaud, Γάλλος Κοινωνιολόγος ορίζει ότι : "Υπάρχει Βία, όταν σε μια κατάσταση

17 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / 17 αλληλεπίδρασης, ένας ή περισσότερες δράστες ενεργούν με τρόπο άμεσο ή έμμεσο, μαζικό ή μεμονωμένο, προσβάλλοντας ένα ή περισσότερα άτομα (υποκείμενα), σε διαφορετικό βαθμό, σε ότι μπορεί να αφορά: -Την σωματική ακεραιότητα -Την ηθική ακεραιότητα -Την κυριότητα -Τις συμβολικές ή/και πολιτιστικές του(ς) αξίες (Michaud Y. 1978, 1986) Θα προσθέταμε σε μια ευρύτερη θεώρηση, ότι η βία έμμεσα ασκείται στο παιδί και όταν δεν του δίδεται η δυνατότητα να απολαμβάνει τα δικαιώματα που έχει στη προστασία, τις παροχές και την συμμετοχή, όπως απορρέουν από την διακήρυξη των δικαιωμάτων του παιδιού (Unesco, 1989). Ο όρος ετυμολογικά προέρχεται από το λατινικό vis που σημαίνει δύναμη, ενώ η λατινική λέξη violentia σημαίνει κατάχρηση της δύναμης ( δια της βίας). ( βία= ισχύς (σωματική και πνευματική) δοτ. βία = διά της επεμβάσεως επιτυγχάνω κάποιο σκοπό, βίαιος στον Αριστοτέλη ο αντίθετος στο φυσικό, στη φύση του ανθρώπου. βιαίως= παρά φύσιν vis (Λατ.) εύχρηστο στους τύπους vim, vi= δύναμις, βία Με τη βία συνδέεται η επιθετικότητα. Η θεώρηση της επιθετικότητας ως βασικού ενστίκτου (Freud 1922, K. Lorenz, 1958), αλλά και ως απάντησης στις ματαιώσεις, (Dollard, 1939), είναι σήμερα γενικά δεκτή από την επιστημονική κοινότητα. Η επιθετικότητα είναι εγγενής στην ανθρώπινη φύση, μέσα στα χαρακτηριστικά της. Ο άνθρωπος δεν γεννιέται ως λευκή σελίδα (Locke 1890) ή σε κατάσταση αθωότητας (J.J. Rousseau, 1754). Η επιθετικότητα ως δύναμη και ζωτικότητα, (Winiccott), βοήθησε τον άνθρωπο να επικρατήσει των άλλων ειδών, να επιβιώσει και να κατακτήσει τον πλανήτη. Στην αρχή της ζωής μπορεί να εννοηθεί ως έννοια συνώνυμη με τη δραστηριότητα ( D. Winnicot, 1964). Στη Βία υπάρχει επιπλέον η πρόθεση (intentio) και το εσωτερικό τραυματικό βίωμα του υποκειμένου που την υφίσταται. Η ΒΙΑ εμπεριέχει τη χρήση της Δύναμης, είναι η παθολογική εκδήλωση της επιθετικότητας, πέραν της καθημερινής φυσιολογικής διαλεκτικής της. Η έννοια της βίας συνδέεται και με την έννοια της εξουσίας. Η εξουσία είναι η μόνη που οικειοποιείται και νομιμοποιεί τη Βία. (βλ. Βία και Εξουσία. Ναυρίδης Κ. επιμ., 2002). Οι Έλληνες εξύψωσαν τη Βία στο επίπεδο των θεών και τη

18 18 / Βία, Παιδί, Θεσμοί συνέδεσαν με την Εξουσία. Στον Ησίοδο εμφανίζεται ως αδελφή του Κράτους ( προσωποποίηση της δύναμης της οργανωμένης κοινωνίας) του Ζήλου και της Νίκης, που βοήθησε μαζί με τ' αδέλφια της τον Δία να επιβληθεί στους σκοτεινούς Τιτάνες. Χαρακτηριστική για την ηθική της Βίας είναι ότι αυτή μαζί με το Κράτος δένουν τον "υβριστή" Προμηθέα στον Καύκασο εκτελώντας τη διαταγή του Διός. ( βλ. λήμμα Βία, Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος, Λαρούς, Μπριττάνικα 1991). Παρά τα σημαντικότατα επιτεύγματα και τη νοητική του εξέλιξης ο άνθρωπος παραμένει ένα βιολογικό πλάσμα που διαθέτει επιθετικότητα και την δυνατότητα να περάσει σε βίαιες συμπεριφορές σε ατομικό η ομαδικό επίπεδο. Σήμερα ξέρουμε πολλά για την Επιθετικότητα και τη Βία του ανθρώπου. "Κανένας δεν θα διαφωνήσει, πιστεύω, ότι ο άνθρωπος είναι πλάσμα επιθετικό. Αν εξαιρέσουμε ορισμένα τρωκτικά, κανένα άλλο σπονδυλωτό δε συνηθίζει να σκοτώνει άτομα του ίδιου είδους. Κανένα άλλο ζώο δεν αντλεί πραγματική ευχαρίστηση με την επιβολή μιας σκληρής συμπεριφοράς πάνω σ ένα άλλο της ίδιας οικογένειας..δεν υπάρχει στη φύση ανάλογο της άγριας μεταχείρισης που κάνουμε εμείς οι άνθρωπου ο ένας στον άλλον. Είμαστε το πιο σκληρό και το πιο ανελέητο είδος που έζησε ποτέ πάνω στη γη.το πιο Βίαιο και το πιο Πολιτισμένο" (Storr Anthony, 1968). Στη κλινική προσέγγιση δίνουμε μεγαλύτερη σημασία στην εγγραφή της Βίας το βίωμα του Παιδιού θύματος το οποίο χαρακτηρίζεται από μια έντονη συναισθηματική αντίδραση. Το αποτέλεσμα της Βίας στο παιδί εξαρτάται μεν από την φύση της πράξης, την πρόθεση αυτού που ενεργεί και το αποτέλεσμα της αλλά και από την ψυχική οργάνωση του Υποκειμένου που υφίσταται την Βία. Συνδέεται με την έννοια τους ψυχικού τραύματος σύμφωνα με την οποία μια εμπειρία είναι τραυματική, όταν ένα άτομο δέχεται ερεθίσματα που αδυνατεί να εμπεριέξει, να επεξεργασθεί και να αφομοιώσει με τους νευροφυσιολογικούς και ψυχικούς μηχανισμούς που διαθέτει. (Morasz, 2002) Έτσι μια δόση Βίας μπορεί να είναι τραυματική για ένα παιδί και επεξεργάσιμη για ένα άλλο. Εδώ παίζει ιδιαίτερο ρόλο η αναπτυξιακή φάση στην οποία βρίσκεται το παιδί. Σημασία επίσης έχει το πλαίσιο εντός του οποίου και η διαδικασία μέσω της οποίας, εμφανίζεται και συντηρείται η βία. Τα ανθρώπινα κοινωνικά συστήματα στη πορεία της ανθρώπινης ιστορίας, όριζαν και ερμήνευαν την βία σε σχέση με τις αξίες που αποτελούν τις ιερές αρχές της ομάδας αναφοράς. Έτσι από κοινωνιολογική σκοπιά δεν υπάρχει ενιαία άποψη ούτε οικουμενικά αποδεκτή γνώση για τη βία: κάθε κοινωνία δίνει έναν δικό της ορισμό της βίας, σύμφωνα με τα δικά της κριτήρια. (Michaud, 1988). Παρά την διαφορετική ερμηνεία του δικαιώματος στη Βία που επιφυλάσσουν για τον εαυτό τους οι ισχυροί του πλανήτη, παρατηρούμε κατά τις δύο

19 Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις / 19 τελευταίες δεκαετίες μια σημαντική τάση να προστατευθεί το παιδί, τουλάχιστον στον πολιτισμένο κόσμο μέσα από θεσμικές διατάξεις που ψηφίζουν διεθνείς οργανισμοί όπως η Unesco, το Συμβούλιο της Ευρώπης, η ESCAP, H IACAPPAP. Το Παιδί ως θύμα της Βίας (κακοποίηση και παραμέληση) Στην κατηγορία αυτή υπάγονται: παιδιά θύματα οικογενειακής βίας παιδιά θύματα σχολικής βίας παιδιά των οποίων οι γονείς είναι σε βίαια αντιπαράθεση και τα χρησιμοποιούν. Παιδιά που δέχονται ελλιπή γονική φροντίδα Παιδιά με ειδικές ανάγκες για τα οποία δεν έχει προβλεφθεί η κατάλληλη υποστήριξη. Σύμφωνα με την Dorothy Lewis, (1991), οι σκληρές επιστήμες (Γενετική, βιοχημεία, νευροανατομία, νευροφυσιολογία), παρότι καταγράφουν βιοχημικά και νευροφυσιολογικά ευρήματα στα βίαια παιδιά, συμφωνούν ότι οι γενετικοί λόγοι από μόνοι τους δεν ευθύνονται για την σύνθετη ανθρώπινη συμπεριφορά της Βίας και επιθετικότητας και οδηγούμαστε στην παραδοχή ότι εχθρικοί περιβαλλοντολογικοί παράγοντες, και η αλληλεπίδραση τους με κάποια βιολογικά χαρακτηριστικά αυξάνουν την πιθανότητα για δυσπροσαρμοστικές επιθετικές συμπεριφορές. Όσον αφορά τα αποτελέσματα της άσκησης της Βίας, η πρώιμη βία και αποστέρηση οδηγεί σε σοβαρές νευροφυσιολογικές βλάβες. Το παιδί στους πρώτους μήνες της ζωής του, είναι εξαιρετικά ευαίσθητο συναισθηματικά και βιολογικά. Είναι λοιπόν τεράστια η σημασία της ποιότητας της γονικής φροντίδας. Έχει αποδειχθεί ότι η ελλιπής γονική φροντίδα, ιδίως στην αρχή της ζωής του παιδιού, όπως συμβαίνει στον προβληματικό δεσμό μητέραςβρέφους, έχει εξαιρετικά αρνητικά αποτελέσματα στην οργάνωση του εγκεφάλου και στην απαρτίωση των ψυχικών λειτουργιών, γεγονός που θα επηρεάσει τις μετέπειτα συμπεριφορές του παιδιού. (βλ. Lewis Dorothy Otnow, 1991). Τα δεδομένα της Βιβλιογραφίας για τα αποτελέσματα της κακοποίησης στην παιδική ηλικία είναι επίσης αποκαλυπτικά. Μικρές δόσεις κακοποίησης, οδηγούν σε φτωχές σχέσεις με τους συνομηλίκους και σε διαταραχές συμπεριφοράς, ενώ σοβαρές κακοποιήσεις των παιδιών μπορεί να οδηγήσουν σε εξαιρετικά βίαιες συμπεριφορές. Σε συναισθηματικό επίπεδο τα παιδιά αυτά είναι αποσυρμένα, έχουν ελαττωμένη ικανότητα για λεκτικοποίηση: δυσκολεύονται να βρουν τα λόγια για να εκφράσουν τα συναισθήματα τους και δεν αναφέρονται στην τραυματική τους εμπειρία. Αυτό καθιστά δύσκολη και τη διαγνωστική μας δουλειά. Σε περιπτώσεις μεγαλύτερης κακοποίησης αναπτύσσουν ετοιμότητα,

20 20 / Βία, Παιδί, Θεσμοί τάση για παρερμηνεία και παρανοειδή ετοιμότητα ενώ έχουν ελαττωμένη ικανότητα να συναισθανθούν τα αισθήματα των άλλων. Εξαιρετικά τραγικές αποκαλύπτονται και οι συνέπειες της σεξουαλικής κακοποίησης στην παιδική ηλικία. Σε υψηλό ποσοστό, ενήλικες που διαπράττουν σεξουαλικές επιθέσεις υπήρξαν οι ίδιοι στην παιδική τους ηλικία θύματα σεξουαλικής κακοποίησης. Η οικογένεια ήταν και παραμένει η μονάδα που παρεμβάλλεται μεταξύ του αναδυόμενου υποκειμένου και του κοινωνικού ιστού. Στο «καλούπι» του οικογενειακού συστήματος το παιδί διαμορφώνει τον ψυχικό του κόσμο. (Minuchin, 1974). Το σχολείο ένας νεότερος θεσμός, προετοιμάζει το παιδί για την ζωή του ενήλικα παρέχοντας γνώση, δυνατότητα συναναστροφής με τους συνομήλικους και οριοθέτηση. Οι παρεκκλίνουσες βίαιες συμπεριφορές στο σχολείο (βία στο Σχολείο) συσχετίζονται τις περισσότερες φορές με προβλήματα και ανεπάρκειες του οικογενειακού περιβάλλοντος (βία στην οικογένεια). ( Piroz Sholevar G., 2001) Στη σημερινή εποχή φαίνεται να υπάρχει ένα «έλλειμμα εξουσίας» στη λειτουργία των παραπάνω θεσμών. Συμπερασματικά η αποστέρηση ικανοποιητικής γονικής φροντίδας και η παιδική κακοποίηση στις διάφορες μορφές της, έχουν εξαιρετικά δυσμενή αποτελέσματα στο παιδί σε όλα τα πεδία της ανάπτυξης του: συναισθηματικό, γνωστικό, σωματικό. Σημαντική επιβάρυνση προστίθεται από το συναίσθημα προδοσίας και ανημποριάς που δημιουργείται στο παιδί όταν η κακοποίηση γίνεται, όπως συνήθως στη σωματική τιμωρία και τη σεξαουλική κακοποίηση, από πρόσωπα που είναι ταγμένα να το προστατεύσουν. ( βλ. Sluzki 2000). Το παιδί ως φορέας της Βίας, Παιδί Θύτης, Παιδί τύραννος, Στην κατηγορία αυτή υπάγονται : μικρά παιδιά τυραννικά στο σπίτι και στο σχολείο παιδιά άτακτα, διαταρακτικά προς συνομήλικους, τους γονείς και τους δασκάλους τους ( παιδιά που διαγιγνώσκονται με διαταραχή διαγωγής) παιδιά που ασκούν εκφοβισμό στους συνομηλίκους ( bulling) Παιδιά που προβαίνουν σε εγκληματικές πράξεις (νεανική παραβατικότητα και εγκληματικότητα) κατά της ιδιοκτησίας, βιαιοπραγίες και σοβαρότερα εγκλήματα, κα. Όταν ο ψυχικός του παιδιού απαρτιώνεται ικανοποιητικά, οι απαγορεύσεις εσωτερικεύονται, η ενέργεια διοχετεύεται σε δημιουργικές δραστηριότητες, η επιθετικότητα ελέγχεται και δεν στέφεται προς τον άλλο. Επί αποτυχίας

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ

ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΛΛΗΝΗΣ Υπουργείο Υγείας- Διοίκηση 1 ης ΥΠΕ Αττικής Γενικό Νοσοκομείο Αττικής ΣΙΣΜΑΝΟΓΛΕΙΟ- ΑΜΑΛΙΑ ΦΛΕΜΙΝΓΚ Ν.Π.Δ.Δ. Μπαρδάνη Ειρήνη, Ψυχίατρος Παιδιών και Εφήβων, Σ. Δ/ντρια Μαυραντώνη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος Επιμελητών... 13. Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17

Πρόλογος Επιμελητών... 13. Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17 Περιεχόμενα Πρόλογος Επιμελητών... 13 Πρόλογος Καθηγήτριας Χρύσας Πουμάκα-Μπακούλα... 17 MEΡΟΣ Α: ΜΟΡΦΕΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ Παραμέληση παιδιού: η κυρίαρχη μορφή κακοποίησης... 21 Παπαδομαρκάκη Ελένη, Ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016 ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015-2016 Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ειδικευόμενους παιδοψυχίατρους, σε επαγγελματίες, εργαζόμενους και μη, στην ψυχική υγεία (Ιατρούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

BULLYING, ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΥΣ

BULLYING, ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΥΣ BULLYING, ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΥΣ 8.30 Προσέλευση 9.00 9.30 Χαιρετισμοί Μαριλένα Λασκαρίδου, Αντιπρόεδρος του «Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη» Τάσος Κουράκης, Αναπληρωτής Υπουργός Παιδείας & Θρησκευμάτων Γιάννης

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονικά υπεύθυνη: Μ.

ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ. Επιστημονικά υπεύθυνη: Μ. Ελληνική Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα Europass

Βιογραφικό σημείωμα Europass Βιογραφικό σημείωμα Europass Προσωπικές πληροφορίες πώνυμο (-α) / Όνομα (-τα) Διεύθυνση (-εις) ΨΑΡΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ ΘΡΑΚΗΣ 19, ΑΘΗΝΑ, 17121 Ν.ΣΜΥΡΝΗ Τηλέφωνο (-α) 2109329890, 6948595973 Διεύθυνση E-mail mpsarrakou@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ»

ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΣΕ ΓΕΝΙΚΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ, Γ.Ν.Π. «Π.. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» ΟΜEΣ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΟΥ ΠΑΙ ΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟΥ ΤΟΜΕΑ

Διαβάστε περισσότερα

BULLYING, ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΥΣ

BULLYING, ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΥΣ BULLYING, ΜΑΣ ΑΦΟΡΑ ΟΛΟΥΣ 8.30 Προσέλευση 9.00 9.30 Χαιρετισμοί Μαριλένα Λασκαρίδου, Αντιπρόεδρος του «Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη» Κωνσταντίνος Μπουραζέλης, Αναπληρωτής Πρύτανη Ακαδημαϊκών Υποθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

«Από τις νευρο-επιστήμες στην ψυχανάλυση: εξάρτηση από την οθόνη»

«Από τις νευρο-επιστήμες στην ψυχανάλυση: εξάρτηση από την οθόνη» Ευρωπαϊκή Εταιρεία Ψυχοπαθολογίας Παιδιού και Εφήβου (ΑΕΡΕΑ) και A Ψυχιατρική Κλινική Πανεπιστημίου Αθηνών Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Βύρωνα-Καισαριανής Υπηρεσία Παιδιών και Εφήβων ΗΜΕΡΙΔΑ «Από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου».

Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Πρόληψη προβλημάτων ψυχικής υγείας σε παιδιά και εφήβους: η εμπειρία από τη λειτουργία του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου». Αθανασοπούλου Ευαγγελινή Παιδοψυχίατρος, Επιμελήτρια Ε.Σ.Υ.

Διαβάστε περισσότερα

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους

Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους ΠΑΙ ΙΚΗ ΣΩΜΑΤΙΚΗ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ Κάθε χρόνο ένας σηµαντικός αριθµός παιδιών, ακόµα και της πιο τρυφερής βρεφικής ηλικίας, παραπέµπονται σε παιδιατρικά νοσοκοµεία µε ανεξήγητους σωµατικούς τραυµατισµούς που

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 80 ΩΡΩΝ

ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 80 ΩΡΩΝ Ελληνική Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ ΜΕΤΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 80 ΩΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς

«Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς «Εφηβεία από το Α έως το Ω» Μια Ακαδημία για Γονείς Ξενοδοχείο President 18 Νοεμβρίου 2015 1 η Συνάντηση Άρτεμις Κ. Τσίτσικα Επικ. Καθηγήτρια Παιδιατρικής-Εφηβικής Ιατρικής Επιστ. Υπεύθυνος Μονάδας Εφηβικής

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα Europass ΨΑΡΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ. Προσωπικές πληροφορίες. 17121 N. ΑΘΗΝΑ, (Ν.ΣΜΥΡΝΗ, Ελλάδα) mpsarrakou@gmail.com. Ελληνική.

Βιογραφικό σημείωμα Europass ΨΑΡΡΑΚΟΥ ΜΑΡΙΑ. Προσωπικές πληροφορίες. 17121 N. ΑΘΗΝΑ, (Ν.ΣΜΥΡΝΗ, Ελλάδα) mpsarrakou@gmail.com. Ελληνική. Βιογραφικό σημείωμα Europass Προσωπικές πληροφορίες Επώνυμο (-α) / Όνομα (-τα) Διεύθυνση (-εις) ΘΡΑΚΗΣ 19, 17121 N. ΑΘΗΝΑ, (Ν.ΣΜΥΡΝΗ, Ελλάδα) Διεύθυνση (-εις) ηλεκτρονικού ταχυδρομείου Τηλέφωνο (-α) 2109329890

Διαβάστε περισσότερα

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα. του Παιδιού. με απλά λόγια Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού με απλά λόγια Όλα τα παιδιά έχουν δικαιώματα που προβλέπονται από νόμους και διεθνείς συμβάσεις. Το σημαντικότερο κείμενο για τα δικαιώματα των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΒΙΑ ΟΜΙΛΗΤΕΣ ΔΗΜ. ΠΟΤΕΤΣΙΑΝΑΚΗΣ ΕΠΙΣΤ. ΣΥΝ. στο Ι.Π.Α ΠΑΝΤΕΙΟΥ ΠΑΝ/ΜΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΣΑΜΟΛΗ ΔΝΤΡΙΑ ΕΚΠ/ΡΙΩΝ ΧΟΥΡΔΑΚΗ ΡΙΖΟΠΟΥΛΟΥ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑ ΤΕΠΑΕΣ ΠΑΤΡΑΣ 1 Σύστ. Προσκόπων Βύρωνα

Διαβάστε περισσότερα

Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία

Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία Η παιδική 6ία στην κοινωνία και την υγεία Γιάννης Υφαντόπουλος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρόεδρος Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών ΕΙΣΑΓΩΓΗ πάρχουν πολλές περιπτώσεις Βίας σε Βάρος των παιδιών,

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ

ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ 1 ΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗ ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ Α. ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Το πρόγραμμα ειδίκευσης στη συστημική διάγνωση που προσφέρει το Λόγω Ψυχής Ινστιτούτο

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ

ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙΔΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας»

«Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» «Το κοινωνικό στίγµα της ψυχικής ασθένειας» Mαρίνα Οικονόµου-Λαλιώτη Επικ. Καθηγήτρια Ψυχιατρικής Επιστηµονικά Υπεύθυνη του Προγράµµατος «αντι-στίγµα» ΕΠΙΨΥ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΨΥΧΙΚΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

14 ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΙΟΥ & ΕΦΗΒΟΥ

14 ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗ ΠΑΙΔΙΟΥ & ΕΦΗΒΟΥ Πρόλογος επιμελητών Είναι πολλαπλά διαπιστωμένες οι πολύπλευρες και μακροχρόνιες συνέπειες της κακοποίησης των παιδιών, καθώς και η αναγκαιότητα ανάπτυξης διεπιστημονικού τύπου στρατηγικών για την αντιμετώπισή

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α )

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) 29 Μαΐου 2014 ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Απαντήσεις Θεμάτων Πανελληνίων Εξετάσεων Ημερησίων Επαγγελματικών Λυκείων (ΟΜΑΔΑ Α ) Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο φαινόμενο της έξαρσης της νεανικής εγκληματικότητας

Διαβάστε περισσότερα

Πρωτόκολλο Διερεύνησης, Διάγνωσης, Διαχείρισης ΚαΠα-Π & Εθνικό Σύστηµα Αναφοράς ΚαΠα-Π

Πρωτόκολλο Διερεύνησης, Διάγνωσης, Διαχείρισης ΚαΠα-Π & Εθνικό Σύστηµα Αναφοράς ΚαΠα-Π Πρωτόκολλο Διερεύνησης, Διάγνωσης, Διαχείρισης ΚαΠα-Π & Εθνικό Σύστηµα Αναφοράς ΚαΠα-Π Ενάντια στο ρεύμα: ενισχύοντας την κοινωνική αλληλεγγύη και την παιδική προστασία στην εποχή της κρίσης 21 22 Μαΐου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟ ΟΥ

ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΒΡΕΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΟ ΟΥ Ελληνική Εταιρεία για την Ψυχική Υγεία των Βρεφών ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΓΚΥΜΟΣΥΝΗ, ΤΗ ΝΕΟΓΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΒΡΕΦΙΚΗ ΠΕΡΙΟ Ο ΜΕΤΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΥΓΕΙΑΣ ΠΕΡΙΓΕΝΝΗΤΙΚΗΣ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας

Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Σχολικός εκφοβισμός(bullying). Η περίπτωση της ΔΔΕ Α Αθήνας Χιόνη Μαρία, MSc Προαγωγής & Αγωγής Υγείας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Υπεύθυνη Αγωγής Υγείας Δ. Δ. Ε. Α Αθήνας Αθήνα, 25/11/2014 Χαρακτηριστικά σχολικού

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ.

ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 22-3-2011 ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΧΗ ΤΗΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΝΟΣΟΥ ΣΤΟ 46 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΘΗΝΩΝ. 1. Εισαγωγή 2. Η Πρώτη Συνάντηση της Ομάδας Μαθητών. 3. Η Δεύτερη

Διαβάστε περισσότερα

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ

Κλίμακα. Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου. Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Ρομά και εκπαίδευση ΚΕΝΤΡΟ ΗΜΕΡΑΣ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΕΣ ΡΟΜΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 2015 Κλίμακα Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου & Κοινωνικού Κεφαλαίου Η ΚΛΙΜΑΚΑ είναι

Διαβάστε περισσότερα

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά»

«Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» «Μαθησιακές δυσκολίες και παραβατική συμπεριφορά» Θεοδώρα Πάσχου α.μ 12181 Τμήμα Λογοθεραπείας-Τ.Ε.Ι ΗΠΕΙΡΟΥ Εισαγωγικές επισημάνσεις 1) η εκδήλωση διαταραχών στην κατάκτηση μαθησιακών δεξιοτήτων προκαλεί

Διαβάστε περισσότερα

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία»

Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών Ιατρική Σχολή Παιδοψυχιατρική Κλινική Νοσοκομείο Παίδων «Η Αγία Σοφία» Από το 2009 η ελληνική κοινωνία σε κοινωνικόοικονομική και πολιτιστική κρίση Επίδραση

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Στο πλαίσιο της ευρύτερης επιστημονικής κοινότητας, η συζήτηση η οποία αφορά στην εκπόνηση πολιτικών προστασίας του παιδιού και της οικογένειας εστιάζει,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο

Θετική Ψυχολογία. Καρακασίδου Ειρήνη, MSc. Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Θετική Ψυχολογία Καρακασίδου Ειρήνη, MSc Ψυχολόγος-Αθλητική Ψυχολόγος Υποψήφια Διδάκτωρ Κλινικής και Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, Πάντειο Παν/μιο Εισαγωγή Θετική-Αρνητική Ψυχολογία Στόχοι της Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

«Τα Δικαιώματα του Παιδιού στον τομέα της Ψυχικής Υγείας» Κείμενο Εισήγησης Γιώργου Μόσχου, Βοηθού Συνηγόρου του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού

«Τα Δικαιώματα του Παιδιού στον τομέα της Ψυχικής Υγείας» Κείμενο Εισήγησης Γιώργου Μόσχου, Βοηθού Συνηγόρου του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ: ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Ημερίδα, 5 Φεβρουαρίου 2009 «Τα Δικαιώματα του Παιδιού στον τομέα της Ψυχικής Υγείας» Κείμενο Εισήγησης Γιώργου Μόσχου,

Διαβάστε περισσότερα

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;»

«τι συμβαίνει στην εφηβεία;» «τι συμβαίνει στην εφηβεία;» ΕΚΦΟΒΙΣΜOΣ ΑΣΚΗΣΗ ΒΙΑΣ ΜΟΝΑΔΑ ΕΦΗΒΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ (Μ.Ε.Υ.) Β ΠΑΙΔΙΑΤΡΙΚΗ ΚΛΙΝΙΚΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ «Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ» Διευθύντρια : Καθηγήτρια Μαρίζα Τσολιά

Διαβάστε περισσότερα

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους

Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ασφαλής χρήση διαδικτύου και κινητού τηλεφώνου σε παιδιά και εφήβους Ι. Τσιάντης MD, DPM, FRC Psych. Αν. Καθηγητής Παιδοψυχιατρικής Επιστημονικός Υπεύθυνος ΕΨΥΠΕ Ψυχαναλυτικός Ψυχοθεραπευτής Πρόεδρος Ιατρικών

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΣΥΝΟΠΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΩΡΑ ΠΕΜΠΤΗ 6 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2014 16:30 Υποδοχή - Εγγραφή συνέδρων 18:00 Τελετή έναρξης 18:30 Κεντρική ομιλία Α. Καλαντζή-Αζίζι Η ψυχολογία των διδασκόντων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά

Διαβάστε περισσότερα

Β ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜHMA Θηβών & Λεβαδείας Τ.Κ 11527 Πληροφορίες ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ:

Β ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜHMA Θηβών & Λεβαδείας Τ.Κ 11527 Πληροφορίες ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΓΕΝΙΚΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΠΑΙΔΩΝ ΑΘΗΝΩΝ Π. & Α. ΚΥΡΙΑΚΟΥ Β ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΤΜHMA Θηβών & Λεβαδείας Τ.Κ 11527 Πληροφορίες ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΡΙΑ ΔΙΕΥΘΥΝΤΡΙΑ: ΣΤΑΥΡ. ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΕΠΑ.Λ. Α ΟΜΑΔΑΣ (ΗΜΕΡΗΣΙΑ) ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ 2014 Α1. Ο συγγραφέας αναφέρεται στο πρόβλημα της νεανικής εγκληματικότητας. Αρχικά επισημαίνει πως η αύξηση του φαινομένου οφείλεται

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Νάκου Αλεξάνδρα Εισαγωγή στις Επιστήμες της Αγωγής Ο όρος ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ δημιουργεί μία αίσθηση ασάφειας αφού επιδέχεται πολλές εξηγήσεις. Υπάρχει συνεχής διάλογος και προβληματισμός ακόμα

Διαβάστε περισσότερα

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών

Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ. 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Ημερίδα ΚΕΔΕ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ ΓΙΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΔΙΧΩΣ ΒΙΑ 15 Οκτωβρίου 2011, Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθηνών Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (Ε.Ψ.Υ.Π.Ε.) Τίτλος ομιλίας: «Εκφοβισμός

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ. Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Ελευθέριος Μουτσάνας Παιδίατρος Παλαμάς 18/03/2012 Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΦΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΦΗΒΩΝ Γεννιόμαστε ή γινόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2014

ΕΤΑΙΡΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 ΙΟΥΝΙΟΣ 2014 Το Σωματείο ΕΛΙΖΑ, Εταιρία Κατά της Κακοποίησης του Παιδιού, διανύει τον έβδομο χρόνο από την ίδρυσή του το 2008. Τα τελευταία δύο χρόνια σημειώθηκε σημαντική πρόοδος σε πολλούς τομείς και

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ

ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ ΒΙΒΛΙΑΡΙΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΑΣΘΕΝΩΝ Εισαγωγή Η προστασία των δικαιωμάτων των ασθενών αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα διασφάλισης του επιπέδου φροντίδας για την υγεία των πολιτών. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στον τομέα

Διαβάστε περισσότερα

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΚΩΔΙΚΟΣ: Ε.202-2 ΕΝΤΥΠΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΕΝΤΥΠΟ: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΕΚΔΟΤΗΣ: ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΣΥΝΤΑΞΗΣ ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΥ Ε.202-2: ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ A ΜΕΡΟΣ 1. ΓΕΝΙΚΑ ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ: Υ ΕΞΑΜΗΝΟ: Γ ΜΑΘΗΜΑ:

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 1 ΥΕΨ(Δημ) 1 ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΤΥΠΟ 1 Nέα Διαδικασία Παρέμβασης στο Σχολείο για Χειρισμό Παιδιού με Πιθανές Μαθησιακές, Συναισθηματικές ή άλλες Δυσκολίες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Ενισχύστε την Αυτοπεποίθηση των Παιδιών Βελτιώνοντας & Μαθαίνοντας τον Γονεϊκό Τύπο!!! ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΑΝΤΩΝΑΚΟΠΟΥΛΟΥ, Μ.Α. ΨΥΧΟΛΟΓΟΣ Κλεισθένους 12 (Στοά Κοββατζή) 1 ος όροφος Τηλ.: 2742029421 Κιν.: 6979985566

Διαβάστε περισσότερα

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας

Ιανουαριος 2015. Κωνσταντίνα Μοσχοτά. Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ιανουαριος 2015 Κωνσταντίνα Μοσχοτά Αντιπρόεδρος Καταφυγίου Γυναίκας Ανεξάρτητη, µη κυβερνητική, µη κερδοσκοπική οργάνωση. Όραµά µας η καταπολέµηση κάθε µορφής κακοποίησης εις βάρος των γυναικών. Λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΠΑΤΡΩΝ Τμήμα Ιατρικής Ψυχιατρική Κλινική Διευθυντής: Καθηγητής Φ. Γουρζής ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Ακ. Έτος 2014-2015 Πάτρα, 2014 Επιστημονικό Προσωπικό Ψυχιατρικής Κλινικής Διευθυντής: Καθηγητής

Διαβάστε περισσότερα

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης»

«Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» «Η απασχόληση Ψυχολόγων και Παιδαγωγών στις δράσεις της Ιατρικής Παρέμβασης» ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ Η Ιατρική Παρέμβαση (Medical Intervention -Med.In) είναι μια Ελληνική ιατρική οργάνωση αρωγής με δράσεις εντός

Διαβάστε περισσότερα

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.

Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές. Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo. Διαχείριση κρίσεων: Ψυχοκοινωνικές Γεωργία Κιζιρίδου, Εξελικτική Σχολική Ψυχολόγος, MSc, Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων georgiakiz@yahoo.gr Διαχείριση κρίσεων: Ψυχο-κοινωνικές «Ακόμα και οι χώρες που είναι εξοπλισμένες

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου...

Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... Περιεχόμενα Πρόλογος της διευθύντριας της σειράς... 13 Προλογικό σημείωμα 1... 17 Προλογικό σημείωμα 2... 21 Ευχαριστίες... 25 Αντί προλόγου... 27 Εισαγωγή στην Ψυχοτραυματολογία 1. Τι είναι τραύμα;...

Διαβάστε περισσότερα

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ

TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ TO ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΣΤΟ ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ Η λέξη ΠΑΙΧΝΊΔΙ προέρχεται από την λέξη παίχτης παίζω παις. Με την έννοια παιχνίδι ορίζουμε την κατ εξοχήν αυθόρμητη και ενδιαφέρουσα δραστηριότητα των παιδιών που έχει ως στόχο

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45

ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ. Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007. ώρα 9.30-14.45 ΗΜΕΡΙΔΑ Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ Παρασκευή 23 Νοεμβρίου 2007 ώρα 9.30-14.45 Αμφιθέατρο «Ι. Δρακόπουλος» Κεντρικό κτήριο Πανεπιστημίου Αθηνών (Πανεπιστημίου 30) ΟΡΓΑΝΩΣΗ Συμβουλευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ

ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΕΧΤΕΛΙΔΗΣ, ΥΒΟΝ ΚΟΣΜΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παιδική ηλικία είναι ένα ζήτημα για το οποίο η κοινωνιολογία έχει δείξει μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980 έως σήμερα βρίσκεται υπό εξέλιξη ένα πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ Γ: ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ-ΠΑΙΔΙΚΟΙ ΦΟΒΟΙ ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΕΓΓΕΝΗΣ Η ΕΠΙΚΤΗΤΗ; Η επιθετικότητα είναι η πιο κοινή συναισθηματική αντίδραση του νηπίου. Διαφορετικές απόψεις έχουν διατυπωθεί

Διαβάστε περισσότερα

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή

Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας ή Υπερκινητική Διαταραχή Δρ. Αναστασία Κουμούλα Παιδοψυχίατρος Συντ. Διευθύντρια Τμ. Ψυχιατρικής Παιδιών & Εφήβων Διευθύντρια ψυχιατρικού Τομέα Σισμανόγλειο

Διαβάστε περισσότερα

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση

Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα. Θεοφανώ Παπαζήση Βία κατά των γυναικών ένα αρχαίο ζήτηµα που ανθεί και στον 21 αιώνα Θεοφανώ Παπαζήση Αναπληρώτρια καθηγήτρια ΑΠΘ Από την απελευθέρωση των σεξουαλικών σχέσεων στα τέλη της δεκαετίας του 60 αρχές 70, µετά

Διαβάστε περισσότερα

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου

Υπεύθυνη Επιστημονικού Πεδίου Χρυσή Χατζηχρήστου «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (Σχολείο 21 ου αιώνα) Νέο Πρόγραμμα Σπουδών, Οριζόντια Πράξη» MIS: 295450 Υποέργο 1: «Εκπόνηση Προγραμμάτων Σπουδών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και οδηγών για τον εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗ- ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΔΕΞΙΟΤΗ- ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ» ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ 7-8 Μαΐου 2014, Πάτρα ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΨΥΧΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΚΗ ΒΙΑ Διοργάνωση: ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΣΧΟΛΙΚΗΣ ΒΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ

Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Εγώ έχω δικαιώματα, εσύ έχεις δικαιώματα, αυτός/αυτή έχει δικαιώματα... Εισαγωγή στα Δικαιώματα του Παιδιoύ Όλοι έχουν δικαιώματα. Επιπλέον, σαν αγόρι ή κορίτσι ηλικίας κάτω των 18 ετών, έχεις ορισμένα

Διαβάστε περισσότερα

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών

Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Μοναδικά εκπαιδευτικά προγράμματα για τη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών Γιατί ακόμα και όταν η αγάπη είναι δεδομένη, η επικοινωνία είναι κάτι που μαθαίνεται* *Προγράμματα βασισμένα στην «Επικοινωνία

Διαβάστε περισσότερα

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο

Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Η αντίσταση στην ψυχοθεραπεία από ασθενείς με καρκίνο Χριστιάνα Μήτση Ψυχολόγος Μsc-Ψυχοθεραπεύτρια Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: Υπάρχουν

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Ημερομηνία:.. Σχολείο:. Τάξη:. ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ (για τους μαθητές Γυμνασίων, ΓΕ.Λ., ΕΠΑ.Λ, ΕΠΑ.Σ, Καλλιτεχνικών, Μουσικών, Πρότυπων Πειραματικών Σχολείων.) Πρόλογος Αγαπητέ/ή μαθητή/τρια, Το ερωτηματολόγιο

Διαβάστε περισσότερα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα

Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Η ψυχιατρική περίθαλψη στην Ελλάδα του 21 ου αιώνα Μ. Μαδιανός Κέντρο Κοινοτικής Ψυχικής Υγιεινής Ζωγράφου, Πανεπιστήµιο Αθηνών Ψυχιατρική 2002, 13:297-300 Η Ελλάδα, τρία έτη µετά την ένταξή της από το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ (όπως ισχύει την τρέχουσα περίοδο) Συνοπτική περιγραφή

ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ (όπως ισχύει την τρέχουσα περίοδο) Συνοπτική περιγραφή ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΑΝΑΦΟΡΑΣ & ΠΑΡΟΧΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Πρωτοβάθμια Κοινωνική Φροντίδα) ΣΠΙΤΙ ΤΗΣ ΒΕΡΓΙΝΑΣ (Δευτεροβάθμια Κοινωνική Φροντίδα) ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ (όπως ισχύει

Διαβάστε περισσότερα

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών

Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Κίνητρο και εμψύχωση στη διδασκαλία: Η περίπτωση των αλλόγλωσσων μαθητών/τριών Δρ Μαριάννα Φωκαΐδου Δρ Παυλίνα Χατζηθεοδούλου Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου Πρόγραμμα Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών Μέσης Εκπαίδευσης

Διαβάστε περισσότερα

ΗΜΕΡΙΔΑ. «Παιδιά σε Κίνδυνο: Πρόληψη & Θεραπεία» Εταιρία Κατά της Κακοποίησης του Παιδιού

ΗΜΕΡΙΔΑ. «Παιδιά σε Κίνδυνο: Πρόληψη & Θεραπεία» Εταιρία Κατά της Κακοποίησης του Παιδιού ΗΜΕΡΙΔΑ «Παιδιά σε Κίνδυνο: Πρόληψη & Θεραπεία» Εταιρία Κατά της Κακοποίησης του Παιδιού Σάββατο, 29 Μαρτίου 2014 Αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι, Σας προσκαλούμε στην Επιστημονική Ημερίδα που διοργανώνουν

Διαβάστε περισσότερα

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων

Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Σύγχρονες όψεις της σχολικής βίας και του εκφοβισμού στο ελληνικό σχολείο μέσα από την οπτική των εκπαιδευτικών και των γονέων Η σχολική βία και εκφοβισμός δεν είναι φαινόμενα άγνωστα στο ελληνικό σχολείο,

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο

Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο Εκπαίδευση Επαγγελματιών Ψυχικής Υγείας στη μέθοδο Η Ελληνική με την αιγίδα της Β Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής της διοργανώνει εκπαιδευτικό πρόγραμμα στη μέθοδο εκπαίδευσης γονέων: «Θετικοί Γονείς

Διαβάστε περισσότερα

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από

Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους. Οργανώνεται από Διετές εκπαιδευτικό πρόγραμμα 2013-2014 Η Θεραπεία Συμπεριφοράς στις Διαταραχές Άγχους Οργανώνεται από Το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής (Ε.Π.Ι.Ψ.Υ.) Την Α Ψυχιατρική Κλινική του

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΣΕ ΦΟΡΕΙΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ 1 ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 2 (2010) ΚΕΚ Κέντρου Ψυχικής Υγιεινής 3 ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις

Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές προσεγγίσεις Έργο: «Ένταξη παιδιών παλιννοστούντων και αλλοδαπών στο σχολείο - για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (Γυμνάσιο)» Επιμορφωτικό Σεμινάριο Η διαπολιτισμική διάσταση των φιλολογικών βιβλίων του Γυμνασίου: διδακτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ

ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ Κύρια έννοια: Φιλία ΕΚΦΡΑΣΗ - ΕΚΘΕΣΗ A ΛΥΚΕΙΟΥ «Ποια πρέπει να είναι τα κριτήρια επιλογής των φίλων µας;» ευτερεύουσες έννοιες: Κριτήρια επιλογής Ζητούµενο: Το θέµα Φιλία αποκαλείται το κοινωνικό συναίσθηµα

Διαβάστε περισσότερα

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για

Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για Κυρίες και Κύριοι, Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την τιμή που μου κάνετε να απευθύνω χαιρετισμό στο συνέδριό σας για την «Οικογένεια στην κρίση», για ένα τόσο εξαιρετικά σημαντικό θέμα που αγγίζει και αφορά

Διαβάστε περισσότερα

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων.

Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. 1. Μάθετε στο παιδί σας τον Κανόνα των Εσωρούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά πέφτει θύμα σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορείτε να βοηθήσετε να μη

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΦΥΛΛΑΔΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Oπου υπάρχουν άνθρωποι

Oπου υπάρχουν άνθρωποι Oπου υπάρχουν άνθρωποι Η Ταυτότητα Η ACT4 PEOPLE αποτελεί μια νέα Ελληνική Μη Κυβερνητική οργάνωση που παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε όλους εκείνους «που δεν έχουν δικαίωμα στη Ζωή» όποιοι και αν είναι

Διαβάστε περισσότερα

OPMH. κοντά στο µαθητή!

OPMH. κοντά στο µαθητή! ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2014 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης

Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Εφηβεία και Εξαρτήσεις Τρόποι αντιμετώπισης και παρέμβασης Όπως όλοι γνωρίζουμε η εφηβεία είναι η περίοδος μετάβασης από την παιδική ηλικία στην ενήλικη ζωή. Γίνονται γρήγορες αλλαγές στο σώμα και στο

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης

Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων σε παιδιά με νοητική ανεπάρκεια μέσα από το παιχνίδι με τους συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης Γ. Μπάρμπας Ε. Γκιργκινούδη θεωρητικό πλαίσιο βασικός πυρήνας

Διαβάστε περισσότερα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα

Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα Έφηβος και Διαδίκτυο Ο Ρόλος του Γονέα 22 Μαρτίου 2014 Ανδρέας Ευαγόρου Ψυχολόγος Εφηβεία Ψυχική και σωματική ανάπτυξη Πέρασμα από την παιδική στην ενήλικη ζωή Ενδοψυχικές αναδομήσεις Ανάγκη αυτονομίας

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ Ενημερωτικό Δελτίο / Τεύχος 6 / Ιανουάριος - Μάρτιος 2013 Κείμενα - Επιμέλεια: Άγγελος Σανδραβέλης ΤΙ ΜΑΣ ΕΙΠΑΝ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ ΠΡΟΦΙΛ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΑΣ Ευχαριστούμε από καρδιάς

Διαβάστε περισσότερα

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού

Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Σύνδρομο Asperger Το σύνδρομο του μικρού σοφού Πώς γίνεται ένα παιδί να έχει ιδιαίτερη κλίση στα μαθηματικά, στη μουσική, στις ξένες γλώσσες, στη μετεωρολογία, να έχει ξεχωριστές ικανότητες και ενδιαφέροντα,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ Α ΕΞΑΜΗΝΟ ΚΑΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ 1 ο Μάθημα Προγραμματισμένα μαθήματα 2/10, 9/10, 16/10, 23/10, 30/10, 6/11, 13/11, 20/11, 27/11, 4/12, 11/12,

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικού Σεμιναρίου με θέμα: «Κατανόηση και Αντιμετώπιση της Αυτοκαταστροφικής Συμπεριφοράς»

Αναλυτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικού Σεμιναρίου με θέμα: «Κατανόηση και Αντιμετώπιση της Αυτοκαταστροφικής Συμπεριφοράς» Αναλυτικό Πρόγραμμα Εκπαιδευτικού Σεμιναρίου με θέμα: «Κατανόηση και Αντιμετώπιση της Αυτοκαταστροφικής Συμπεριφοράς» ΗΜΕΡΟ ΜΗΝΙΑ Πέμπτη 11/06/09 ΘΕΜΑ 1. Εισαγωγική Συνάντηση: o Η λειτουργία της Γραμμής

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ

ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΕΠΙΔΗΜΙΑ ΔΙΑΒΗΤΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΟΛΗ ΑΠ ΑΥΤΟΝ ΑΤΟΜΩΝ ΝΕΑΡΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ Δρ Γεώργιος Ι Κούρτογλου Παθολόγος-Διαβητολόγος Διδάκτωρ Ιατρικής ΑΠΘ Εκρηκτικές διαστάσεις λαμβάνει πλέον ο σακχαρώδης

Διαβάστε περισσότερα

Συμπτώματα συνεξάρτησης

Συμπτώματα συνεξάρτησης Συμπτώματα συνεξάρτησης Οι συνεξαρτητικές συμπεριφορές είναι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Το συνεξαρτητικό άτομο προσπαθεί να βοηθήσει τους άλλους καταστρέφοντας τον εαυτό του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Φορέας Ανάπτυξης Ανθρώπινου και Κοινωνικού Κεφαλαίου ΒΙΩΜΑΤΙΚΟ- ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΨΥΧΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΧΙΖΟΦΡΕΝΕΙΑΣ» ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΗΜΕΡ/ΝΙΑ ΘΕΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων.

Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Σκέψη και ονειροπόληση της μητέρας Η δραστηριότητα της σκέψης ήταν στην προέλευσή της, διαδικασία εκτόνωσης της ψυχής, από υπερχείλισμα ερεθισμάτων. Ο Bion εμπνεόμενος από το άρθρο του Freud του 1911,

Διαβάστε περισσότερα

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο

Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Αποτελεσματική Διαχείριση Προβλημάτων Συμπεριφοράς στο Σχολείο Τα προβλήματα παραβατικής συμπεριφοράς που παρουσιάζουν οι μαθητές σημειώνουν αυξητικές τάσεις, στις οποίες ο Διευθυντής του σχολείου και

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΗΒΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΗΒΩΝ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ ΚΑΙ ΕΦΗΒΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 2015 2016 «Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων» Το πρόγραμμα απευθύνεται σε ειδικευόμενους παιδοψυχιάτρους, σε επαγγελματίες, εργαζόμενους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥµποσιο Οταν κινδυνευουν τα παιδια. Παρασκευή 15/10/2010. 09.00-09.30 Εγγραφές. 09:30-11:00 Εναρκτήρια συνεδρία

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥµποσιο Οταν κινδυνευουν τα παιδια. Παρασκευή 15/10/2010. 09.00-09.30 Εγγραφές. 09:30-11:00 Εναρκτήρια συνεδρία Παρασκευή 15/10/2010 09.00-09.30 Εγγραφές 09:30-11:00 Εναρκτήρια συνεδρία Πρόεδρος: Εύη Πρωτόπαπα, Φαρμακοποιός, Καθηγήτρια Σχολής Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας Τμήμα Κοσμητολογίας ΤΕΙ Αθηνών Χαιρετισμοί

Διαβάστε περισσότερα