ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ"

Transcript

1 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΡΥΘΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ Ανδρέας Μ. Μαμαντόπουλος, Αναστάσιος Γ. Γερασιμάτος Γεώργιος - Μάριος Ι. Καραγιάννης ΙΟΥΝΙΟΣ 2004

2 ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΡΥΘΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ Ανδρέας Μ. Μαμαντόπουλος Ιατρός - Χειρουργός - Διευθυντής Χειρουργικής κλινικής Νοσοκομείου Ιεράπετρας Διασώστης - Εκπαιδευτής Πρώτων Βοηθειών και Διευρυμένης Υγειονομικής Ε.Ε.Σ. Αναστάσιος Γ. Γερασιμάτος Διασώστης - Εκπαιδευτής Εκπαιδευτών Προϊστάμενος Τμήματος Εκπαίδευσης Γεώργιος - Μάριος Ι. Καραγιάννης Διασώστης - Διεθνής Εκπαιδευτής Ναυαγοσωστικής Εκπαιδευτής ΚΑΡΠΑ 2

3 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΜΕΡΟΣ Ά: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ...4 Μυοσκελετικό σύστημα...4 Κυκλοφορικό σύστημα...16 Αναπνευστικό σύστημα...20 Πεπτικό σύστημα...25 Ουροποιητικό και Γεννητικό σύστημα...29 Αίμα και Ανοσοποιητικό σύστημα...34 Ενδοκρινείς αδένες...38 Νευρικό σύστημα...40 ΜΕΡΟΣ Β: ΚΑΡΔΙΟΠΝΕΥΜΟΝΙΚΗ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΗ (ΚΑΡΠΑ)...43 Βασική Υποστήριξη της Ζωής (BLS)...45 Βασική Υποστήριξη της Ζωής στα παιδιά...54 Πνιγμονή...56 ΚΑΡΠΑ σε ειδικές καταστάσεις...60 Οδηγίες για την εφαρμογή ΚΑΡΠΑ σε ειδικές καταστάσεις...62 Χρήση Αυτόματου Εξωτερικού Απινιδωτή...64 ΜΕΡΟΣ Γ: ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ...66 ΜΕΡΟΣ Δ: ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΟΥΣ...80 Κινηματική Τραύματος...81 Βασικές αρχές αντιμετώπισης του βαρέως πάσχοντος...85 Διαχείριση αεραγωγού και αερισμός...90 Κακώσεις θώρακα Shock ή Καταπληξία Κακώσεις κοιλίας Κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις (ΚΕΚ) Μυοσκελετικές κακώσεις Κακώσεις σπονδυλικής στήλης (Σ.Σ.) Δεξιότητες αντιμετώπισης μυοσκελετικών κακώσεων και κακώσεων σπονδυλικής στήλης Βλάβες από έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες Πνιγμός Επείγοντα καρδιολογικά προβλήματα Επείγοντα αναπνευστικά προβλήματα Επείγοντα νευρολογικά προβλήματα Επείγοντα προβλήματα από το γαστρεντερικό σύστημα Επείγοντα προβλήματα από το ουροποιογεννητικό σύστημα Σακχαρώδης διαβήτης Επείγοντα παιδιατρικά προβλήματα Επείγοντα γυναικολογικά και μαιευτικά προβλήματα Δηλητηριάσεις Κατάχρηση ουσιών Δήγματα δηλητηριωδών φιδιών Δήγματα θαλάσσιων ζώων Αναφυλακτική καταπληξία (Αλλεργικό shock) ΜΕΡΟΣ Έ: ΔΙΑΣΩΣΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΜΕΡΟΣ ΣΤ: ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ ΕΙΚΟΝΩΝ

4 ΜΕΡΟΣ Α Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας Από λειτουργικής άποψης, ο ανθρώπινος οργανισμός διαχωρίζεται στα κάτωθι «συστήματα»: Μυοσκελετικό Κυκλοφορικό Αναπνευστικό Πεπτικό Ουροποιογεννητικό Αίμα και Ανοσολογικό Ενδοκρινικό Νευρικό ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά σχηματίζουν τον οστέινο σκελετό και μαζί με τις αρθρώσεις αποτελούν το παθητικό κινητικό σύστημα, που ελέγχεται από το ενεργητικό κινητικό σύστημα, δηλαδή το μυϊκό σύστημα. 1. ΚΟΡΜΟΣ A. ΟΣΤΑ Σπονδυλική Στήλη (Σ.Σ) Αποτελεί το βασικό σκελετό του κορμού. Αποτελείται από σπονδύλους και μεσοσπονδύλιους δίσκους, οι οποίοι διακρίνονται σε (Εικόνα 1): 7 Αυχενικούς (Αυχενική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης - ΑΜΣΣ) 12 Θωρακικούς (Θωρακική Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης - ΘΜΣΣ) 5 Οσφυϊκούς (Οσφυϊκή Μοίρα της Σπονδυλικής Στήλης - ΟΜΣΣ) 5 Ιερούς 4 5 Κοκκυγικούς Αν και οι σπόνδυλοι μεταξύ τους διαφέρουν, τα βασικά ανατομικά τους χαρακτηριστικά είναι: σώμα, σπονδυλικό τόξο, ακανθώδης απόφυση και εγκάρσιες αποφύσεις (Εικόνα 2). Μεταξύ του σπονδυλικού τόξου και του σώματος, σχηματίζεται το σπονδυλικό τρήμα. Το κενό των σπονδυλικών τρημάτων στον κατακόρυφο άξονα, σχηματίζει τον σπονδυλικό σωλήνα, μέσα στον οποίο βρίσκεται ο νωτιαίος μυελός. Εικόνα 1 4

5 Οι θωρακικοί σπόνδυλοι έχουν στο πλάι αρθρικές επιφάνειες για να ενωθούν με τις πλευρές. Οι οσφυϊκοί σπόνδυλοι έχουν το ισχυρότερο σώμα. Οι ιεροί σπόνδυλοι συνενώνονται και σχηματίζουν το ιερό οστό και οι κοκκυγικοί ομοίως συνενώνονται και σχηματίζουν τον κόκκυγα. Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος παρεμβάλλεται μεταξύ των σωμάτων δυο συνεχόμενων σπονδύλων. Αποτελείται από ένα ινώδη δακτύλιο περιφερικά και ένα ζελατινοειδή πυρήνα κεντρικά (πηκτοειδής πυρήνας). Η λειτουργία του παρομοιάζεται με αυτήν των αμορτισέρ του αυτοκινήτου: απορρόφηση των δονήσεων. Το βάρος τον συμπιέζει μεν αλλά, μόλις αρθεί, επανέρχεται στο φυσιολογικό του σχήμα. Η κήλη του μεσοσπονδύλιου δίσκου, συμβαίνει όταν μετά από βλάβη του ινώδη δακτυλίου ο πηκτοειδής πυρήνας ωθείται προς τα πίσω και πλάγια στον σπονδυλικό σωλήνα με αποτέλεσμα να αναπτύσσεται πίεση στο νωτιαίο μυελό ή στις ρίζες των νωτιαίων νεύρων ή στα νωτιαία νεύρα, η οποία συνεπάγεται με πόνο και αντίστοιχες νευρολογικές εκδηλώσεις. Οι σπόνδυλοι συγκρατούνται μεταξύ τους, ώστε να σχηματίσουν την Σ.Σ. σαν ενότητα, με πολυάριθμους συνδέσμους. Η Σ.Σ. δέχεται και στηρίζει το βάρος της κεφαλής και του κορμού, το οποίο μετατοπίζει στα κάτω άκρα. Αν ήταν τελείως κάθετη, η καταπόνηση θα ήταν τεράστια. Για τον λόγο αυτό σχηματίζει φυσιολογικά δύο πρόσθια κυρτώματα (λορδώσεις), στην αυχενική και οσφυϊκή μοίρα και δύο Εικόνα 2 οπίσθια κυρτώματα (κυφώσεις), στην θωρακική και ιερή μοίρα. Σκελετός του θώρακα Ο θωρακικός κλωβός αφορίζεται από την θωρακική μοίρα της Σ.Σ. (ΘΜΣΣ) πίσω, τις πλευρές και το στέρνο εμπρός (Εικόνα 3). Οι πλευρές είναι 12 ζεύγη και πίσω αρθρώνονται με την ΘΜΣΣ. Προς τα εμπρός, οι πρώτες 7 συνδέονται άμεσα με το στέρνο (γνήσιες) και οι δύο τελευταίες καθόλου (νόθες ασύντακτες). Η 1 η και 2 η πλευρά είναι ιδιαίτερα ισχυρές. Κάταγμα τους υποδηλώνει την εφαρμογή πολύ ισχυρής δύναμης και θέτει υποψία για συνυπάρχουσες ενδοθωρακικές κακώσεις. Ομοίως, κατάγματα των δυο τελευταίων πλευρών συχνά συνδυάζονται με κακώσεις υποδιαφραγματικών (ήπαρ, σπλήνα). Εικόνα 3 5

6 Στην έσω επιφάνεια του κάτω χείλους της κάθε πλευράς, πορεύονται τα μεσοπλεύρια αγγεία και νεύρα. Κάταγμα πλευράς μπορεί να προκαλέσει βλάβη των αγγείων και κατ επέκταση αιμορραγία. Το στέρνο αποτελείται από το σώμα, τη λαβή και τη ξιφοειδή απόφυση. Στα πλάγια αρθρώνεται με την κλείδα και τις πλευρές. Το κάταγμα του στέρνου απαιτεί εφαρμογή ισχυρής δύναμης και θέτει υποψία για συνυπάρχουσα κάκωση της καρδιάς. Συχνά απαιτεί ενδονοσοκομειακή παρακολούθηση. Η καρδιά βρίσκεται πίσω από τα κατώτερα δυο τρίτα του στέρνου, μπροστά από τη σπονδυλική στήλη και ανάμεσα στους δυο πνεύμονες. Η κάτω πλευρά της ακουμπάει πάνω στο διάφραγμα. Πύελος (Λεκάνη) Ο σκελετός της πυέλου αποτελείται από δυο ανώνυμα οστά, το ιερό οστό και τον κόκκυγα (Εικόνα 4). Το ανώνυμο οστό είναι συνοστέωση του ηβικού, λαγονίου και ισχιακού κλάδου. Τα δυο ανώνυμα οστά συνενώνονται μεταξύ τους προς τα εμπρός στην ηβική σύμφυση. Η γυναικεία πύελος είναι πιο ευρύστομη από την ανδρική, ώστε να επιτρέπεται η κάθοδος του εμβρύου κατά τον τοκετό. Στις περιπτώσεις ύπαρξης κεφαλοπυελικής δυσαναλογίας (το κεφάλι του εμβρύου είναι μεγαλύτερο από το αντίστοιχο άνοιγμα της πυέλου), απαιτείται η εκτέλεση καισαρικής τομής. Το άνω όριο του λαγονίου αρχίζει μπροστά με την πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, που είναι και αυτή που πιο εύκολα ψηλαφούμε. Σε περιπτώσεις κακώσεων της λεκάνης, ένας αδρός τρόπος εξέτασης της σταθερότητάς της, η οποία επηρεάζεται σε μεγάλα κατάγματα, είναι να πιέσουμε τις άνω λαγόνιες άκανθες προς τα έξω και έσω. Η διαπίστωση κίνησης αποτελεί σαφή ένδειξη μεγάλης κάκωσης. Όμως, λόγω γειτνίασης των οστών της λεκάνης με μεγάλες μυϊκές μάζες και αγγειακά στελέχη, κακώσεις στην περιοχή προκαλούν μεγάλες αιμορραγίες έως και αιμορραγικό shock. Για τον λόγο αυτό, ο ως άνω χειρισμός δεν θα πρέπει να επιχειρείται πάνω από μια φορά, με στόχο την αποφυγή πρόκλησης μεγαλύτερης βλάβης από την ήδη υπάρχουσα. Εικόνα 4 6

7 B. ΜΥΕΣ Στην ενότητα αυτή θα αναφερθούν επιλεκτικά οι βασικές μυϊκές ομάδες, κυρίως οι επιπολής (Εικόνες 5 και 6) Θωρακικό τοίχωμα Οι μεσοπλεύριοι μύες, μαζί με τους σκαληνούς που αποτελούν τη συνέχειά τους προς την κεφαλή, είναι απαραίτητοι για την κινητικότητα του θωρακικού τοιχώματος κατά την αναπνοή. Στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα ανευρίσκονται ο μείζων και ελάσσων θωρακικός μυς. Ο μείζων θωρακικός είναι ισχυρός μυς με τετράπλευρο σχήμα που συμβάλλει και στο σχηματισμό του πρόσθιου τοιχώματος της μασχαλιαίας κοιλότητας. Επίσης δρα και σαν επικουρικός εισπνευστικός μυς, σε περιπτώσεις που ο βραχίονας είναι καθηλωμένος. Για παράδειγμα, ένας εξαντλημένος δρομέας μετά τον τερματισμό κατεβάζει τα χέρια του και τα κολλά στον κορμό για να μπορέσουν οι μείζονες θωρακικοί να βοηθήσουν την εισπνοή του. Εικόνα 6 Εικόνα 5 7

8 Στο οπίσθιο θωρακικό τοίχωμα ανευρίσκεται ο τραπεζοειδής, ο πλατύς ραχιαίος και κάτω απ αυτούς, εκτεινόμενος σε όλο το πλάγιο θωρακικό τοίχωμα, ο πρόσθιος οδοντωτός μυς. Τέλος από το θωρακικό τοίχωμα ξεκινούν ο στερνοκλειδομαστοειδής μυς μπροστά και ο τραπεζοειδής μυς πίσω, που βοηθούν την στήριξη (κυρίως ο δεύτερος) και στην κίνηση της κεφαλής. Κοιλιακό τοίχωμα Το κοιλιακό τοίχωμα είναι κυρίως μυώδες και αποτελείται από τις παρακάτω μυϊκές ομάδες. Α) Πλάγιοι Μύες: Έξω λοξός και εγκάρσιος κοιλιακός Β) Πρόσθιοι μύες: Ορθός κοιλιακός, πυραμοειδής Γ) Εν τω βάθει μύες: Τετράγωνος οσφυϊκός, μείζων ψοΐτης Κάθε κοιλιακός μυς νευρώνεται από περισσότερα του ενός νωτιαία νεύρα και ως εκ τούτου είναι δυνατή η μερική σύσπασή του. Το κατώτερο τμήμα του έξω λοξού κοιλιακού μυός, σχηματίζει τον βουβωνικό πόρο, μέσα από τον οποίο διέρχεται ο σπερματικός πόρος και τα σπερματικά αγγεία του άντρα και ο στρογγύλος σύνδεσμος στη γυναίκα. Η περιοχή αυτή είναι ευένδοτη (είναι πιο «αδύναμη» σε σχέση με το υπόλοιπο κοιλιακό τοίχωμα), και ως εκ τούτου, σε καταστάσεις όπως π.χ. αύξηση της ενδοκοιλιακής πίεσης (άρση βαρών, εγκυμοσύνη, χρόνια δυσκοιλιότις, κλπ) είναι συχνή η ανάπτυξη κοίλης (βουβωνοκήλη). Ο ορθός κοιλιακός μυς βρίσκεται μέσα σε ένα απονευρωτικό πέταλο (θήκη ορθού κοιλιακού). Στη μέση γραμμή γίνεται διαπλοκή των ινών των δύο θηκών (λευκή γραμμή). Αν σε κάποιο σημείο της λευκής γραμμής, συνήθως πάνω από τον ομφαλό, δημιουργηθεί χάσμα διαμέσου του οποίου προπίπτει λίπος, μιλάμε για επιγαστρική κήλη. Η επιγαστρική κήλη αν επεκταθεί οδηγεί σε κοιλιοκήλη (ευμέγεθες χάσμα με πρόπτωση ενδοκοιλιακών οργάνων ή επίπλου). Περίσφιξη κήλης αποτελεί επείγουσα κατάσταση που απαιτεί άμεση χειρουργική αντιμετώπιση, πριν τη νέκρωση του περιεχομένου της λόγω της διακοπής της αιμάτωσής του από την περίσφιξη. Διάφραγμα Χωρίζει το κύτος του θώρακα από το κύτος της κοιλιάς. Αποτελεί τον κύριο αναπνευστικό μυ, ειδικά για τους ενήλικες. Σχηματίζει δυο θόλους (δεξιά και αριστερά) ενώ κατά το μέσο, πιεζόμενο από την καρδιά, φέρεται χαμηλότερα. Υποδιαφραγματικά δεξιά βρίσκεται το ήπαρ ενώ αριστερά ο στόμαχος και ο σπλήν. Το διάφραγμα εμφανίζει τρήματα (οπές) για την δίοδο διάφορων οργάνων από τον θώρακα προς την κοιλιά. Τα σημαντικότερα είναι το οισοφαγικό τρήμα, το αορτικό τρήμα και το τρήμα της κάτω κοίλης φλέβας. 2. ΑΝΩ ΑΚΡΟ A. ΟΣΤΑ Στο άνω άκρο διακρίνουμε την ωμική ζώνη και το ελεύθερο άνω άκρο. Η ωμική ζώνη σχηματίζεται από την ωμοπλάτη και την κλείδα και το ελεύθερο άνω άκρο από τον βραχίονα, πήχη και άκρο χέρι. 8

9 Ωμοπλάτη Βρίσκεται στο οπίσθιο θωρακικό τοίχωμα, στο ύψος του 3 ου θωρακικού σπονδύλου (Θ3). Είναι πλατύ τριγωνικό οστό και αρθρώνεται με το βραχιόνιο οστό και την κλείδα. Κλείδα Έχει σχήμα S. Βρίσκεται στο πρόσθιο θωρακικό τοίχωμα. Εμφανίζει 2 άκρα, το στερνικό που αρθρώνεται με το στέρνο και το ακρωμιακό, που αρθρώνεται με την ωμοπλάτη. Κάταγμα της κλείδας (π.χ. από τη ζώνη ασφαλείας μετά από ισχυρή σύγκρουση) απαιτεί μόνο ανάρτηση του σύστοιχου άνω άκρου. Βραχιόνιο Επίμηκες οστό που αρθρώνεται με την ωμοπλάτη προς τα πάνω και τα οστά του αντιβραχίου (κερκίδα και ωλένη) προς τα κάτω, με τα οποία σχηματίζει την διάρθρωση του αγκώνα. Το 50% των καταγμάτων του βραχιονίου γίνονται στο σώμα αυτού με κίνδυνο κάκωσης του κερκιδικού νεύρου. Αντιβράχιο Αποτελείται από την κερκίδα προς τα έξω, που είναι βραχύτερη και την ωλένη προς τα έσω. Αν υπάρξει εφαρμογή ισχυρής δύναμης, τότε το κάταγμα του πήχεως μπορεί να αφορά και τα δύο οστά. Εικόνα 7 9

10 Άκρο Χέρι Οστά του καρπού: Ο καρπός αποτελείται από 8 οστάρια διατεταγμένα ανά 4 σε 2 σειρές. Τα οστάρια σχηματίζουν τόξο με το κυρτό προς τα άνω και το κοίλο προς τα κάτω. Το σκαφοειδές οστό υφίσταται κάταγμα συχνότερα από τα άλλα οστά του καρπού. Μετακάρπια: Είναι 5 και έχουν 2 άκρα. Το ένα άκρο αρθρώνεται με τα οστά του καρπού και το άλλο με τις φάλαγγες των δαχτύλων. Φάλαγγες δαχτύλων: Κάθε δάκτυλος αποτελείται από τρεις φάλαγγες εκτός από τον αντίχειρα που έχει μόνο δύο. Διακρίνονται σε πρώτη, δεύτερη ή μέση και τρίτη ή ονυχοφόρο. B. ΜΥΕΣ Ενδεικτικά Μύες ωμικής ζώνης: Πλήθος μυϊκών ομάδων συμμετέχουν, οι οποίοι συνδέουν την ωμική ζώνη με τον κορμό, το βραχιόνιο και την κεφαλή. Πολλοί από αυτούς έχουν ήδη αναφερθεί στο μυϊκό σύστημα του θωρακικού τοιχώματος. Ο δελτοειδής μυς βρίσκεται στην άνω έξω επιφάνεια του βραχιονίου και είναι ο σημαντικότερος μυς για την απαγωγή του βραχιόνιου κατά την άρθρωση του ώμου. Μύες του βραχίονα: Πρόσθιοι μύες: Είναι ο πρόσθιος βραχιόνιος, του οποίου η μέγιστη δύναμη εξασκείται κατά την ανύψωση βαρέως αντικειμένου και ο δικέφαλος βραχιόνιος, ο οποίος βοηθά στην απαγωγή, προσαγωγή και έσω στροφή του βραχιονίου και κάμψη του αγκώνα. Οπίσθιοι μύες: Ο σημαντικότερος είναι ο τρικέφαλος βραχιόνιος ο οποίος βοηθά στην προσαγωγή του βραχιόνιου και την κάμψη του αγκώνα. Μύες στο άκρο χέρι: Πολυάριθμες μυϊκές ομάδες οι οποίες επιτρέπουν την κίνηση των δακτύλων. Προσοχή, απαιτείται σε βαθιά θλαστικά τραύματα, στα οποία μπορεί να συνυπάρχει και κάκωση τένοντα. Απαιτείται ο έλεγχος της κινητικότητας των δακτύλων πριν τη συρραφή των τραυμάτων αυτών. 3. ΚΑΤΩ ΑΚΡΟ A. ΟΣΤΑ Μηριαίο Οστό Το μακρύτερο οστό του ανθρώπινου σώματος. Το άνω άκρο του φέρει την κεφαλή του μηριαίου που αρθρώνεται με το ανώνυμο οστό (λεκάνη), σχηματίζοντας την κατ ισχίον διάρθρωση. Το κάτω άκρο του αρθρώνεται με τα οστά της κνήμης και μαζί με την επιγονατίδα σχηματίζει το γόνατο. 10

11 Σκελετός της κνήμης Αποτελείται από την κνήμη και την περόνη. Η κνήμη είναι πολύ ισχυρό οστό και συνδέει μόνη της το μηριαίο με τα οστά του ποδιού. Το κάτω έσω όριο της κνήμης ονομάζεται έσω σφυρό, ενώ το κάτω όριο της περόνης ονομάζεται έξω σφυρό. Οστά του ποδιού Οστά του ταρσού: Είναι ο αστράγαλος, που μεταφέρει όλο το βάρος του σώματος στο πόδι, η πτέρνα και άλλα 5 μικρότερα οστά. Μετατάρσια: Είναι 5 ενώ το πρώτο είναι βραχύτερο και παχύτερο. Οστά δακτύλων: Εκτός του πρώτου δακτύλου που έχει δυο, όλα τα άλλα έχουν από τρεις φάλαγγες. B. ΜΥΕΣ Ενδεικτικά: Μείζων γλουτιαίος Πολύ ισχυρός μυς, στην οπίσθια επιφάνεια της πυέλου. Θλαστικά τραύματα στην περιοχή συχνά συνοδεύονται από μεγάλες αιμορραγίες λόγω κάκωσης του μυϊκού ιστού. Τετρακέφαλος Μηριαίος Αποτελεί τον κύριο μυ στην οπίσθια επιφάνεια του μηρού. Κάμπτει την κνήμη ως προς τον μηρό και με λυγισμένο γόνατο στρέφει την κνήμη προς τα έξω. Μύες της κνήμης: Διακρίνονται σε Πρόσθιους που κάμπτουν ραχιαία το πόδι (εκτείνοντες) και Οπίσθιους που κάμπτουν πελματιαία το πόδι ( καμπτήρες). Κύριος εκπρόσωπος ο τρικέφαλος γαστροκνήμιος. Αποτελείται από τον δικέφαλο γαστροκνήμιο και τον υποκνημίδιο και σχηματίζει αυτό που κοινώς ονομάζουμε «γάμπα». Ο Αχίλλειος τένοντας, αποτελεί συνένωση του τένοντα του υποκνημίδιου και δικέφαλου γαστροκνημίου μυός και καταφύεται στην πτέρνα. Ρήξη του μπορεί να γίνει και μετά από εφαρμογή μικρής διαρκείας διάτασης. Συνήθως συμβαίνει σε μη αθλούμενα άτομα, τα οποία - χωρίς προετοιμασία - υποβάλλουν τον μυ σε υπερβολική δύναμη. 4. ΚΡΑΝΙΟ Αποτελεί το άνω πέρας του σκελετού του κορμού. Διακρίνεται σε δυο μέρη, το εγκεφαλικό κρανίο, που περικλείει τον εγκέφαλο και το σπλαχνικό ή προσωπικό κρανίο, που περιέχει την αρχή του αναπνευστικού και πεπτικού συστήματος. 11

12 Εικόνα 8 12

13 Εικόνα 9 13

14 Εικόνα 10 A. ΟΣΤΑ 14

15 Εγκεφαλικό κρανίο Ο θόλος αποτελείται από το μετωπιαίο, τα δύο βρεγματικά, τμήματα των δυο κροταφικών και το άνω τμήμα του ινιακού οστού. Η πλάγια επιφάνεια αποτελείται από το κροταφικό οστό, το ένα από τα δυο βρεγματικά οστά, το ινιακό οστό, και τις μαστοειδής αποφύσεις, που είναι το τμήμα του κροταφικού οστού πίσω από το αυτί. Η πρόσθια επιφάνεια αποτελείται από το μετωπιαίο και τα δυο βρεγματικά οστά. Η κάτω επιφάνεια φέρει τις αρθρικές επιφάνειες που δέχονται τον πρώτο αυχενικό σπόνδυλο (Άτλας ή Α1). Στο κέντρο του ινιακού οστού, βρίσκεται το ευμέγεθες ινιακό τρήμα, μέσα στο οποίο διέρχεται ο νωτιαίος μυελός (ΝΜ). Η βάση του κρανίου είναι στην ουσία η βάση πάνω στην οποία κάθεται ο εγκέφαλος μέσα στο κρανίο και χωρίζει την ενδοκράνια κοιλότητα από το προσωπικό κρανίο. Φέρει πολλαπλά τρήματα για την δίοδο αγγείων και νεύρων. Κάταγμα της βάσης του κρανίου μπορεί να φέρει σε επικοινωνία την ενδοκράνια κοιλότητα με την ρινική κοιλότητα. Έτσι σε περίπτωση υποψίας κατάγματος της βάσης του κρανίου δεν επιτρέπεται η τοποθέτηση ρινογαστρικού σωλήνα, ο οποίος πιθανά θα βρει δίοδο προς τον εγκέφαλο αντί προς τον στόμαχο. Για τον ίδιο λόγο απαγορεύεται και η τοποθέτηση ρινοφαρυγγικού αεραγωγού. Προσωπικό Κρανίο Φέρει τους δύο οφθαλμικούς κόγχους και ανάμεσα σε αυτούς τα ρινικά οστά. Η άνω γνάθος και τα ζυγωματικά οστά συμπληρώνουν τα σταθερά μέρη του προσωπικού κρανίου. Η κάτω γνάθος αποτελεί το μοναδικό οστό του κρανίου που κινείται, κατά την κροταφογναθική άρθρωση. B. ΜΥΕΣ Οι μύες της κεφαλικής διακρίνονται σε μιμικούς και μασητήρες. Οι μιμικοί μύες καταφύονται στο δέρμα του προσώπου και του τριχωτού της κεφαλής και με την σύσπασή τους δημιουργούν ρυτίδες και έτσι μεταβάλλουν την έκφραση του προσώπου. Οι μασητήρες μύες είναι υπεύθυνοι για την κινητικότητα της κάτω γνάθου. 15

16 ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η καρδιά και τα αγγεία είναι τα όργανα του κυκλοφορικού συστήματος. Τα αγγεία περιέχουν αίμα (αιμοφόρα) ή λέμφο (λεμφοφόρα). Η κυκλοφορία του αίματος διακρίνεται σε μεγάλη ή συστηματική, που φέρνει το αίμα σε όλα τα όργανα, και μικρή ή πνευμονική, που εξυπηρετεί την ανταλλαγή αερίων. Αιμοφόρα αγγεία: Όλα τα αγγεία που απομακρύνουν το αίμα από την καρδιά και το μεταφέρουν στους ιστούς ονομάζονται αρτηρίες και όλα τα αγγεία που επαναφέρουν το αίμα στην καρδιά ονομάζονται φλέβες. Μεταξύ των φλεβών και των αρτηριών παρεμβάλλεται το τριχοειδικό δίκτυο. Οι αρτηρίες κατά κανόνα περιέχουν αίμα πλούσιο σε Ο2 ενώ οι φλέβες κατά κανόνα μεταφέρουν αίμα με χαμηλή συγκέντρωση σε Ο2. Εξαίρεση αποτελεί η πνευμονική κυκλοφορία, στην οποία συμβαίνει το αντίθετο, δηλαδή οι αρτηρίες μεταφέρουν πλούσιο σε Ο 2 αίμα, ενώ οι φλέβες με χαμηλή συγκέντρωση σε Ο 2 και πλούσιο σε CO 2. Καρδιά: Η καρδιά υποδιαιρείται σε δύο μέρη. Κάθε μέρος έχει μια μικρή πρώτη κοιλότητα, τον κόλπο και μια δεύτερη κύρια κοιλότητα, την κοιλία. Ο σκοπός της ύπαρξης των κόλπων είναι να γεμίζουν ευκολότερα και γρηγορότερα οι κοιλίες. Σε φυσιολογικές συνθήκες δεν υπάρχει επικοινωνία μεταξύ δεξιάς και αριστερής καρδιάς. Η δεξιά καρδιά (δεξιός κόλπος και δεξιά κοιλία) προωθεί το αίμα δια της πνευμονικής κυκλοφορίας. Η αριστερή καρδία (αριστερός κόλπος και αριστερή κοιλία) προωθεί το αίμα δια της συστηματικής κυκλοφορίας. Εικόνα 11 16

17 Η καρδιά φέρει 4 βαλβίδες, 2 κολποκοιλιακές και 2 μηνοειδείς. Οι κολποκοιλιακές βαλβίδες βρίσκονται μεταξύ κόλπου και κοιλίας και επιτρέπουν τη δίοδο του αίματος με φορά μόνο από τον κόλπο προς την κοιλία. Είναι η τριγλώχιν δεξιά και η διγλώχιν ή μιτροειδής αριστερά. Οι μηνοειδείς βαλβίδες βρίσκονται στις κοιλίες και επιτρέπουν την προώθηση του αίματος προς την πνευμονική και την συστηματική κυκλοφορία, εμποδίζοντας την παλινδρόμησή του. Είναι η αορτική βαλβίδα αριστερά (αριστερή κοιλία αορτή) και η πνευμονική βαλβίδα δεξιά (δεξιά κοιλία - πνευμονική αρτηρία). Ο καρδιακός μυς (μυοκάρδιο) είναι ένας δυνατός μυς και είναι μια ειδικά μορφή γραμμωτού μυ, ο οποίος δεν ελέγχεται από την θέληση μας. Τα αιμοφόρα αγγεία της καρδιάς (αυτά δηλαδή που τις παρέχουν τις θρεπτικές ουσίες και το Ο 2 που είναι απαραίτητα για να λειτουργήσει), ονομάζονται στεφανιαία. Αν οι κλάδοι των στεφανιαίων αρτηριών στενωθούν π.χ. από αρτηριοσκλήρυνση, τότε στην περιοχή που διανέμονται αυτοί οι κλάδοι χορηγείται ανεπαρκές ποσό Ο 2 με αποτέλεσμα την νέκρωσή του (έμφραγμα του μυοκαρδίου). Η προώθηση του αίματος από τους κόλπους στις κοιλίες και από εκεί στην κυκλοφορία επιτυγχάνεται με την συστολή και τη διαστολή του καρδιακού μυός. Το αίμα επιστρέφει στην καρδιά είτε με τις πνευμονικές φλέβες (πνευμονική κυκλοφορία - δεξιά καρδιά) είτε με την άνω κοίλη φλέβα και την κάτω κοίλη φλέβα (σωματική κυκλοφορία - αριστερή καρδιά). Στην περίπτωση της πνευμονικής κυκλοφορίας το αίμα επιστρέφει και γεμίζει αρχικά τον δεξιό κόλπο, ενώ στην σωματική κυκλοφορία γεμίζει τον αριστερό κόλπο. Έπειτα συσπώνται οι 2 κόλποι. Με τη συστολή των κόλπων, το αίμα προωθείται γρήγορα στις κοιλίες. Έπειτα συσπώνται οι 2 κοιλίες, και ξεκινά η διαστολή των κόλπων. Η συστολή των κοιλιών έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία πίεσης μέσα στην καρδιά, η οποία προκαλεί το κλείσιμο των κολποκοιλιακών βαλβίδων και προωθεί 70 έως 80 κυβικά εκατοστά αίματος προς τα αγγεία του σώματος. Έπειτα, οι κοιλίες διαστέλλονται. Η καρδιά χτυπάει από 60 έως 100 φορές μέσα σε ένα λεπτό σε συνήθεις συνθήκες σε έναν ενήλικα. Αν υποθέσουμε το μέσο όρο των 80 χτύπων ανά λεπτό, με απλές πράξεις διαπιστώνουμε ότι η καρδιά χτυπάει 4800 φορές σε μια ώρα, φορές σε μια ημέρα, φορές σε ένα έτος και σε διάρκεια ζωής 80 ετών φορές! Σε κάθε συστολή της καρδιάς μετακινούνται περίπου 70 κυβικά εκατοστά αίμα, αλλά αν εισρέουν μεγάλα ποσά αίματος στους κόλπους, η ποσότητα αυτή μπορεί να φθάσει ακόμα και τα κυβικά εκατοστά. Συνεπώς, μέσα σε μια ημέρα η ανθρώπινη καρδιά μπορεί θεωρητικά να αντλήσει έως και λίτρα αίμα, όσο δηλαδή ένα μικρό βυτιοφόρο! Η καρδιά ελέγχεται μέσω ενός πολύπλοκου συστήματος νευρικών κυττάρων, που συνολικά αποτελούν το ερεθισματαγωγό σύστημα της καρδιάς. Αντίθετα με όλους τους άλλους μύες, η καρδιά δεν παίρνει εντολή από τον εγκέφαλο για να χτυπήσει, παρά μόνο για το ρυθμό που πρέπει να χτυπά. Το ερεθισματαγωγό σύστημα της καρδιάς είναι υπεύθυνο για τον κύκλο της συστολής και διαστολής της καρδιάς, που γίνεται με εκπληκτική ακρίβεια. Η ιδιότητα αυτή της καρδιάς ονομάζεται αυτοματία. 17

18 Εικόνα 12 Λεμφαγγεία: Μέρος του υγρού των ιστών ( λέμφος), επαναφέρεται με το λεμφοφόρο σύστημα στην κυκλοφορία. Συγκεκριμένα, η λέμφος καταλήγει σε δυο μεγάλα λεμφαγγεία, τον μείζονα και τον ελάσσονα θωρακικό πόρο και από εκεί επιστρέφει στη φλεβική συστηματική κυκλοφορία. Στην πορεία των λεμφαγγείων παρεμβάλλονται βιολογικά διηθητικά συστήματα, τα λεμφογάγγλια ή λεμφαδένες. Η πορεία του αίματος: Συστηματική κυκλοφορία: Αριστερός κόλπος Αριστερή κοιλία Κλάδοι αορτής τριχοειδή δίκτυα των οργάνων φλεβικό σύστημα Άνω κοίλη φλέβα και κάτω κοίλη φλέβα Δεξιός κόλπος Δεξιά κοιλία. Στο τριχοειδικό σύστημα αποδίδεται στους ιστούς το Ο2 και προσλαμβάνεται το CO 2. Το φλεβικό αίμα από κεφάλι, άνω άκρα και άνω μισό κορμού, επιστρέφει στο δεξιό κόλπο με την άνω κοίλη φλέβα (ΑΚΦ). Το φλεβικό αίμα από τα κάτω άκρα και το κάτω μισό του κορμού επιστρέφει στο δεξιό κόλπο με την κάτω κοίλη φλέβα (ΚΚΦ). Το φλεβικό αίμα από το γαστρεντερικό σύστημα και το ήπαρ φλέβα ΚΚΦ. Πνευμονική κυκλοφορία: Δεξιός κόλπος Δεξιά κοιλία Πνευμονική αρτηρία Τριχοειδικό δίκτυο πνευμόνων Πνευμονικές φλέβες Αριστερός κόλπος. 18

19 Εικόνα 13 Όλες οι αρτηρίες της συστηματικής κυκλοφορίας άμεσα ή έμμεσα προέρχονται από την αορτή (Εικόνα 13). Η αορτή εκφύεται από την αριστερή κοιλία, ανέρχεται (ανιούσα αορτή), και σχηματίζει ένα τόξο (αορτικό τόξο) και στην συνέχεια φέρεται προς τα κάτω (κατιούσα αορτή). Πορεύεται κάθετα σε όλο το θώρακα (θωρακική αορτή) και την κοιλιά (κοιλιακή αορτή) και διχάζεται στο ύψος του 4 ου Οσφυϊκού σπονδύλου (Ο4) σε δεξιά και αριστερή κοινή λαγόνια αρτηρία. Από το αορτικό τόξο εκφύονται κλάδοι οι οποίοι αιματώνουν το άνω άκρο (υποκλείδιος μασχαλιαία βραγχιόνιος αρτηρία) και την κεφαλή (καρωτίδα). Η θωρακική αορτή δίνει τις μεσοπλεύριες αρτηρίες. Η κοιλιακή αορτή δίνει τις αρτηρίες που αιματώνουν όλα τα όργανα της κοιλιάς (άνω και κάτω μεσεντέριος αρτηρία, τρίποδας του Haller: σπληνική αρτηρία, αριστερή γαστρική αρτηρία, κοινή ηπατική αρτηρία). Η κοινή λαγόνιος δίνει την έσω λαγόνιο που με τους κλάδους της αιματώνει τα όργανα της πυέλου και την έξω λαγόνιο η οποία έρχεται στο μηρό ως μηριαία αρτηρία και δίνει αίμα στα κάτω άκρα. Αρτηριακή πίεση Ο κάθε άνθρωπος έχει μέσα στο σώμα του 5 έως 6 λίτρα αίμα. Από αυτή την ποσότητα, το περισσότερο βρίσκεται μονίμως στα αγγεία. Με βάση βασικούς νόμους της ρευστομηχανικής, αποτέλεσμα στης ύπαρξης αυτής της ποσότητας αίματος είναι η ανάπτυξη πίεσης στα αγγεία του σώματός μας. Αφού η ποσότητα του αίματος υπάρχει διαρκώς, το ίδιο θα συμβαίνει και με την πίεση αυτή. Στις αρτηρίες η πίεση αυτή ονομάζεται διαστολική αρτηριακή πίεση, και η τιμή της σε έναν ενήλικα υπό συνήθεις συνθήκες είναι χιλιοστά στήλης υδραργύρου (mmhg). Με τη συστολή της καρδιάς, μια επιπλέον ποσότητα αίματος διαχέεται στα αγγεία. Η κίνηση της επιπλέον αυτής ποσότητας έχει τη μορφή κύματος και ψηλαφάται στις μεγάλες αρτηρίες σαν σφυγμός. Η ποσότητα αυτή προκαλεί μια στιγμιαία αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Η αύξηση αυτή ονομάζεται πίεση σφυγμού. Η στιγμιαία πίεση σφυγμού μαζί με την υπάρχουσα διαστολική αρτηριακή πίεση αποτελούν τη συστολική αρτηριακή πίεση, που έχει τιμή σε έναν ενήλικα υπό συνήθεις συνθήκες mmHg. 19

20 ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα όργανα του αναπνευστικού συστήματος χρησιμεύουν για την μεταφορά των αερίων. Η μεταφορά των αερίων μεταξύ των πνευμόνων και των ιστών των διαφόρων οργάνων, γίνεται με την κυκλοφορία του αίματος. Το Ο 2 είναι απαραίτητο για τον μεταβολισμό των θρεπτικών ουσιών σε κυτταρικό επίπεδο (αερόβιος μεταβολισμός) με αποτέλεσμα την παραγωγή ενέργειας Η 2 Ο και CO 2. Ο εισπνεόμενος αέρας περιέχει περίπου 19,9% Ο 2 0,03% CO 2 και 80% Ν 2, ενώ ο εκπνεόμενος 16% Ο 2, 4% CO 2 και 80% Ν 2. Ο εισπνεόμενος αέρας ακολουθεί την κάτωθι πορεία: Ρινική ή στοματική κοιλότητα Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρόγχοι Πνεύμονες(όπου γίνεται η ανταλλαγή αερίων μεταξύ αίματος και αέρα). Ο αέρας κατά την διέλευσή του από τα διάφορα τμήματα της αναπνευστικής οδού καθαρίζεται υγραίνεται και θερμαίνεται. Η αρχή της αναπνευστικής και της πεπτικής οδού είναι κοινή (μέχρι και τον φάρυγγα). Κατά την κατάποση της τροφής κλείνει προσωρινά η αναπνευστική οδός. Ανώτερος αεραγωγός: Ο αεραγωγός χωρίζεται στον ανώτερο και στον κατώτερο αεραγωγό. Ο ανώτερος αεραγωγός αποτελείται από τη στοματική κοιλότητα και τη ρινική κοιλότητα. Όταν ο αέρας μπαίνει στη ρινική κοιλότητα θερμαίνεται, υγραίνεται και διηθείται για να αφαιρεθούν όλα τα ακάθαρτα σωματίδια. Πίσω από αυτές τις κοιλότητες βρίσκεται ο φάρυγγας, ο οποίος αποτελείται από τον ρινοφάρυγγα (το πάνω τμήμα), το στοματοφάρυγγα (το μεσαίο τμήμα) και τον λαρυγγοφάρυγγα ή υποφάρυγγα (το κάτω τμήμα). Κάτω από τον φάρυγγα ξεκινούν ο οισοφάγος, που οδηγεί στο στομάχι, και η τραχεία, η οποία αποτελεί και την αρχή του κατώτερου αεραγωγού. Έχει βρεθεί ότι η συχνότερη αιτία απόφραξης του αεραγωγού σε αναίσθητο θύμα είναι η χάλαση της γλώσσας. Αντίθετα, σε θύματα που έχουν τις αισθήσεις τους, πολύ συχνή είναι η απόφραξη λόγω ξένου σώματος. Όταν ένας ασθενής έχει απώλεια συνείδησης, χάνεται ο μυϊκός τόνος, δηλαδή ο έλεγχος του νευρικού συστήματος πάνω στους μύες. Η γλώσσα είναι και αυτή ένας μυς, ο οποίος είναι προσαρμοσμένος στην κάτω γνάθο. Όταν χαθεί λοιπόν ο μυϊκός τόνος, επέρχεται χάλαση (παράλυση) της γλώσσας, και η βάση της πέφτει προς τα πίσω και φράσσει τον υποφάρυγγα. Αρκεί, λοιπόν, να απομακρυνθεί η κάτω γνάθος από την άνω γνάθο, για να απομακρυνθεί μαζί με την πρώτη και η γλώσσα και να ανοίξει ο αεραγωγός. Ο αεραγωγός θα πρέπει να ανοίγεται και να διατηρείται ανοιχτός σε οποιονδήποτε ασθενή με μειωμένο επίπεδο συνείδησης, ακόμα και αν αυτός δεν παρουσιάζει σημεία απόφραξης του αεραγωγού. Λάρυγγας: Αποτελείται από χόνδρους που συνδέονται μεταξύ τους με συνδέσμους. Η λειτουργία του είναι να επιτρέπει την δίοδο αέρα προς τους πνεύμονες, και να απομονώνει την τραχεία από τον φάρυγγα, λειτουργία πολλή σημαντική κατά την κατάποση, τον βήχα και τον εμετό. Αυτό επιτυγχάνεται με την επιγλωττίδα, ένα όργανο σε σχήμα φύλλου, το οποίο βρίσκεται πίσω από τη βάση της γλώσσας. Ο λάρυγγας αποτελεί το όργανο παραγωγής της φωνής. Η παραγωγή της φωνής γίνεται από την γλωττίδα δηλαδή τις δύο φωνητικές χορδές. Η φωνή παράγεται όταν οι κλειστές και τεντωμένες φωνητικές χορδές διανοίγονται και 20

21 αρχίζουν να δονούνται από ρεύμα αέρα που προέρχεται από τους πνεύμονες, με αποτέλεσμα την παραγωγή ηχητικών κυμάτων. Θυρεοειδής χόνδρος Εικόνα 14 Τραχεία και βρογχικό δέντρο: Η τραχεία είναι ένας χονδροελαστικός σωλήνας μήκους cm που αποτελείται από χόνδρινα ημικρίκια και εκτείνεται μεταξύ λάρυγγα και βρόγχων (ένα για κάθε πνεύμονα). Κάθε βρόγχος υποδιαιρείται σε όλο και μικρότερα τμήματα, με τελευταία τα τελικά βρογχιόλια με στόχο να φτάσει ο αέρας σε όλο το πνεύμονα. Ο δεξιός στελεχιαίος βρόγχος αποκλίνει με μικρότερη γωνία από τον επιμήκη άξονα της τραχείας συγκριτικά με τον αριστερό, με αποτέλεσμα τα τυχόν εισροφηθέντα σώματα να πηγαίνουν συνήθως δεξιά. Πνεύμονες Η ανταλλαγή αερίων γίνεται στους πνεύμονες μέσα στους οποίους διακλαδίζεται το βρογχικό δέντρο. Ο πνεύμονας γεμίζει την υπεζοκωτική κοιλότητα κάθε ημιθωρακίου. Ο όγκος του αριστερού πνεύμονα είναι τα ¾ περίπου του δεξιού πνεύμονα. Κάθε πνεύμονας υποδιαιρείται σε λοβούς, βρογχοπνευμονικά τμήματα κ.λ.π., με τελική υποδιαίρεση την κυψελίδα. Οι κυψελίδες είναι μικροί ασκοί μέσα στους οποίους γίνεται η ανταλλαγή των αερίων κατά την αναπνοή. Σε κάθε τελικό βρογχιόλιο αντιστοιχούν 200 περίπου κυψελίδες. Συνολικά, ο κάθε πνεύμονας περιέχει κυψελίδες διαμέτρου περί το 1/3 του χιλιοστού κάθε μία. Η επιφάνεια της κάθε κυψελίδας καλύπτεται από το τριχοειδικό δίκτυο των πνευμονικών αγγείων. Με τον τρόπο αυτό γίνεται η ανταλλαγή αερίων μεταξύ του αέρα που φτάνει στις κυψελίδες με τα τελικά βρογχιόλια και του αίματος. Το οξυγόνο του εισπνεόμενου αέρα, έχοντας μεγαλύτερη μερική πίεση στην κυψελίδα παρά στα τριχοειδή αγγεία, μετακινείται από την κυψελίδα προς 21

22 τα αγγεία με σκοπό της εξίσωση των μερικών πιέσεων. Την αντίστροφη πορεία ακολουθεί το διοξείδιο του άνθρακα. Η μεμβράνη που παρεμβάλλεται μεταξύ της κυψελίδας και των τριχοειδών αγγείων ονομάζεται κυψελιδοτριχοειδική μεμβράνη, και ο ρόλος της είναι πολύ σημαντικός στις Πρώτες Βοήθειες. Ο νόμος του Fick που διέπει τις συνθήκες της διάχυσης καθορίζει ότι «το ποσόν του αερίου που θα κινηθεί διαμέσου μιας μεμβράνης, εν προκειμένου της κυψελιδοτριχοειδικής μεμβράνης, είναι ανάλογο της έκτασης της μεμβράνης και αντιστρόφως ανάλογο του πάχους της». Η δομή του πνεύμονα είναι τέτοια ώστε να δίνει μια έκταση τετραγωνικά μέτρα κυψελιδοτριχοειδικής μεμβράνης. Εικόνα 15 Υπεζωκότας Είναι ο υμένας ο οποίος περιβάλει τον πνεύμονα στενά συμφυόμενος με αυτόν (περισπλάχνιος) και στη συνέχεια ανακάμπτει και επενδύει εκ των έσω στο θωρακικό τοίχωμα (τοιχωματικός). Ο περισπλάχνιος και τοιχωματικός υπεζωκότας είναι μεν σε επαφή αλλά δεν ενώνονται με αποτέλεσμα να αφορίζουν μια κοιλότητα, (μια για κάθε πνεύμονα ), που καλείται υπεζοκωτική κοιλότητα. Η υπεζοκωτική κοιλότητα περιέχει φυσιολογικά ελάχιστα ml ορώδους υγρού, το οποίο δρα σαν λιπαντικό κατά την διάρκεια των κινήσεων του πνεύμονα στην φάση εισπνοής και εκπνοής. Μεσοθωράκιο Κατά την μέση γραμμή και πίσω από το στέρνο, ανάμεσα από τα δυο μεσοπνευμόνια πέταλα του υπεζωκότα, αφορίζεται ένας χώρος που καλείται μεσοθωράκιο. Μέσα στο μεσοθωράκιο βρίσκονται η τραχεία, ο οισοφάγος, η καρδιά, και τα μεγάλα αγγεία (ΑΚΦ, ΚΚΦ, αορτή). 22

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΡΙΝΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗ ΚΟΙΛΟΤΗΤΑ ΦΑΡΥΓΓΑΣ ΛΑΡΥΓΓΑΣ ΤΡΑΧΕΙΑ ΒΡΟΓΧΟΙ ΠΝΕΥΜΟΝΕΣ ΠΛΕΥΡΑ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Θυρεοειδής χόνδρος Κρικοθυρεοειδής σύνδεσμος ΤΡΑΧΕΙΑ Κρικοειδής χόνδρος

Διαβάστε περισσότερα

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου)

Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) Α Μέρος (από 2) Οστά του Κορμού (Σπονδυλική Στήλης, Θώρακα, Κρανίου) 01/35 Το Ερειστικό Σύστημα αποτελείται από: 1. Τα Οστά 2. Τις Αρθρώσεις 3. Τους Συνδέσμους 02/35 ΟΣΤΑ ΤΟΥ ΣΚΕΛΕΤΟΥ Σύνολο: 285 οστά

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα

Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3. Κυκλοφορικό Σύστημα. Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Βιολογία Α Λυκείου Κεφ. 3 Κυκλοφορικό Σύστημα Καρδιά Αιμοφόρα αγγεία Η κυκλοφορία του αίματος Αίμα Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα κύτταρα και των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των άχρηστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια

Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα. Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Κινητικό σύστημα του ανθρώπου Μέρος Ι: Ερειστικό, μυϊκό και συνδεσμικό σύστημα Μάλλιου Βίβιαν Καθηγήτρια ΤΕΦΑΑ ΔΠΘ Φυσικοθεραπεύτρια Τα συστήματα του ανθρώπινου σώματος Αναπνευστικό σύστημα (αποτελείται

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΠΙΣΘΙΟ ΚΟΙΛΙΑΚΟ ΤΟΙΧΩΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ (ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ ΙΕΡΟ) ΟΣΦΥΙΚΟΙ ΣΠΟΝΔΥΛΟΙ Μεγαλύτεροι σε μέγεθος και όγκο, με κοντούς και παχείς αυχένες, ευρύτερες

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ ΤΟΜΕΑΣ ΡΑΔΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΑΣ Β ΕΞΑΜΗΝΟ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΙΙ 2 ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ 3 4 5 ΒΑΣΗ ΚΡΑΝΙΟΥ 6 ΚΡΟΤΑΦΟΓΝΑΘΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ 7 ΠΑΡΑΡΡΙΝΙΟΙ ΚΟΛΠΟΙ 8 9 10 11 ΑΤΛΑΝΤΟΑΞΟΝΙΚΗ ΑΡΘΡΩΣΗ 12 13 14 15 ΑΡΘΡΩΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων

B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων B Μέρος (από 2) Οστά των Ακρων 01/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ 02/25 ΑΝΩ ΑΚΡΑ Οστά της Ζώνης του Ώμου 1. Ωμοπλάτη (scapula) _Τριγωνικό οστό _Συνδέεται με την κλείδα με το ακρώμιο. 2. Κλείδα (clavicle) _Με το ένα άκρο της

Διαβάστε περισσότερα

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος

Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Πρόσθιο Κοιλιακό Τοίχωµα & Πύελος Ι. Γενικά Α. Η κοιλία είναι το τµήµα του κόρµου που βρίσκεται µεταξύ του θώρακα (διάφραγµα) προς τα πάνω και της πυέλου (είσοδο της µικρής πυέλου) προς τα κάτω. Η πύελος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Το μυϊκό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο. Το μυϊκό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 Ο Το μυϊκό σύστημα ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Οι μύες Οι μύες είναι όργανα, τα οποία προσφύονται στα οστά και έχουν σημαντική κινητικότητα Με την σύσπαση τους κινούν

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΡΟΠΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΤΩΝ ΑΣΚΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΤΩΜΑΤΟΣ Άσκηση 1 η 1. Εκδορά τραχήλου 2. Περιτονίες του τραχήλου 3. Έξω σφαγίτιδα φλέβα 4. Δερµατικοί κλάδοι αυχενικοί πλέγµατος 1. Εκδορά θώρακα 2. Θωρακοδελτοειδές

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες)

ΡΑΧΗ. 3. Μύες (ανάλογα µε την εµβρυολογική προέλευση και την νεύρωσή τους διαχωρίζονται σε: α. Εξωγενείς (ετερόχθονες) β. Ενδογενείς (αυτόχθονες) ΡΑΧΗ Ι. Γενικά Α. Η ράχη αποτελείται από την οπίσθια επιφάνεια του σώµατος 1. Αποτελεί µυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορµού 2. Οστικά στοιχεία α. Σπόνδυλοι β. Κεντρικά τµήµατα των πλευρών γ. Άνω επιφάνειες

Διαβάστε περισσότερα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα

Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Οσφυϊκό Πλέγµα και Νεύρα Εισαγωγή Σχηµατισµός Κλάδοι του Οσφυϊκού Πλέγµατος Μηριαίο Νεύρο (Ο2-Ο4) Εισαγωγή Η κινητικότητα και η γενική αισθητικότητα του κάτω άκρου εξυπηρετούνται από τους τελικούς κλάδους

Διαβάστε περισσότερα

Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού

Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού Αρθρώσεις Είναι η σύνδεση δύο ή περισσότερων οστών με τη συμμετοχή ενός μαλακότερου ιστού Ανάλογα με το είδος αυτού του ιστού και τον τρόπο συμμετοχής του, καθορίζεται η κινητικότητα των οστών που συνδέονται.

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας

ΜΕΡΟΣ Α Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας ΜΕΡΟΣ Α Στοιχεία Ανατομίας και Φυσιολογίας Από λειτουργικής άποψης, ο ανθρώπινος οργανισμός διαχωρίζεται στα κάτωθι «συστήματα»: Μυοσκελετικό Κυκλοφορικό Αναπνευστικό Πεπτικό Ουροποιογεννητικό Αίμα και

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Πρόσθιο κοιλιακό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Όρια της κοιλιάς Άνω: Πλευρικό τόξο 7-12 Ξιφοειδής απόφυση: επίπεδο 10ου πλευρικού χόνδρου = Ο3 Κάτω : Ηβικά οστά και λαγόνια ακρολοφία:

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά.

Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Πεπτικός σωλήνας Κύρια λειτουργία του είναι η εξασφάλιση του διαρκούς ανεφοδιασμού του οργανισμού με νερό, ηλεκτρολύτες και θρεπτικά συστατικά. Στον πεπτικό σωλήνα πραγματοποιείται ο τεμαχισμός της τροφής

Διαβάστε περισσότερα

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ

Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Ιερό Πλέγµα και Νεύρα λκλλκλκλλκκκκ Εισαγωγή Σχηµατισµός Παράπλευροι Κλάδοι του Ιερού Πλέγµατος Μυϊκοί Παράπλευροι Κλάδοι Δερµατικοί Παράπλευροι Κλάδοι Σπλαγχνικοί Παράπλευροι Κλάδοι Τελικοί Κλάδοι του

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012

Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Μαθήματα Ανατομίας 2011-2012 Θωρακικό τοίχωμα Κ. Αλπαντάκη Θώρακας Γενική επισκόπηση Σχετικοί όροι Θώρακας Θωρακικός κλωβός Θωρακικό τοίχωμα Θωρακική κοιλότητα Σχετικοί όροι Θώρακας Περιοχή του σώματος

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ

ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΩΝ ΕΞΕΤΑΣΕΩΝ ΕΠΑΛ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ ΠΑΝΕΛΛΑ ΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Α ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α

Διαβάστε περισσότερα

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού

Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Κάτω Άκρο Οι Χώρες του Μηρού Ι. Γενικά Α. 3εις σηµαντικές ζώνες των κάτω άκρων 1. Μηριαίο τρίγωνο 2. Ο πόρος των προσαγωγών 3. Ο ιγνυακός βόθρος Β. Μηριαίο οστό 1. Είναι το επιµηκέστερο, το ισχυρότερο

Διαβάστε περισσότερα

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί:

4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ. περιλαμβάνονται ο σπλήνας και ο θύμος αδένας (εικ.4.1). Το λεμφικό σύστημα είναι πολύ σημαντικό γιατί: ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 4. ΛΕΜΦΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Το λεμφικό σύστημα αποτελείται από τα λεμφαγγεία, τη λέμφο και τους λεμφαδένες. Οι λεμφαδένες είναι δομές που αποτελούνται από εξειδικευμένη μορφή συνδετικού ιστού, το λεμφικό

Διαβάστε περισσότερα

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ

12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ 12. ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ - ΑΝΑΠΤΥΞΗ Η αναπαραγωγή είναι μία χαρακτηριστική λειτουργία, η μόνη που δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση του ίδιου του οργανισμού αλλά για τη διαιώνιση του είδους. Η αναπαραγωγή στον

Διαβάστε περισσότερα

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος

ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους. Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος ΑνατομίαΑναπνευστικούγια αναισθησιολόγους Τηλέμαχος Παρασκευόπουλος Τιπεριλαμβάνει; Ρινική κοιλότητα Φάρυγγας Λάρυγγας Τραχεία Βρογχιόλια Βρόγχοι Κυψελίδες Όριοανώτερου κατώτερουασ Φωνητικές χορδές Λάρυγγας

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ B Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας, 5. Των Άνω Άκρων, 6. Των Κάτω Άκρων

ΜΕΡΟΣ B Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας, 5. Των Άνω Άκρων, 6. Των Κάτω Άκρων ΜΕΡΟΣ B Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας, 5. Των Άνω Άκρων, 6. Των Κάτω Άκρων 01/40 5. Μύες των Άνω Άκρων, διακρίνονται: 5.1. Μύες της ωµικής ζώνης 5.2. Μύες του βραχίονα

Διαβάστε περισσότερα

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική

Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική Μύες Το μυϊκό σύστημα αποτελείται από τους μύες. Ο αριθμός των μυών του μυϊκού συστήματος ανέρχεται στους 637. Οι μύες είναι όργανα για τη σωματική κινητικότητα, την σπλαχνική κινητικότητα και τη κυκλοφορία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση ΒΙΡΓΙΛΙΟΥ Σ. ΜΠΕΝΑΚΗ Επ. Καθηγητή Ακτινολογίας ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ Από το σημείο στη διάγνωση Έκδοση αναθεωρημένη ISBN 960-90471-0-6 ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ

5.4 Το μυοσκελετικό σύστημα του ανθρώπου ΜΙΚΡΕΣ ΕΡΕΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ 3. Να βάλετε σε κύκλο το γράμμα που αντιστοιχεί στη φράση που συμπληρώνει σωστά την πρόταση: Α. Η μέλισσα είναι έντομο που: α. έχει σπονδυλική στήλη β. μπορεί να κολυμπάει γ. πετάει με τη βοήθεια μεμβρανωδών

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο

4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο 4.4 Η αναπνοή στον άνθρωπο Στον άνθρωπο οι θρεπτικές ουσίες της τροφής απορροφώνται από το λεπτό έντερο. Με την κυκλοφορία του αίματος φτάνουν σε όλα τα κύτταρα του σώματος. Εκεί, ορισμένες από αυτές,

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι

Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Αναπνοή και ήχος Ομιλία και τραγούδι Σχέδιο εργασίας της Α τάξης Γελ. Πελοπίου Υπεύθυνος καθηγητής: Παπαδημητρίου Νικόλαος Αναπνοή Μέλη : Αγγελόπουλος Γιάννης Τσιπολίτης Γιώργος Η αναπνοή σε επίπεδο οργανισμού

Διαβάστε περισσότερα

1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα.

1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επινεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική αρτηρία. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3,

Διαβάστε περισσότερα

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου

5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ. H άρθρωση του ώμου 5 ΛΥΚΕΙΟ ΧΑΛΑΝΔΡΙΟΥ 2013-2014 ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΑ H άρθρωση του ώμου Μαθητής Μ. Γεώργιος Ανατομία ώμου Τα κύρια οστά του ώμου είναι το βραχιόνιο και η ωμοπλάτη.η αρθρική κοιλότητα προστατεύεται

Διαβάστε περισσότερα

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΡΑΧΗ Αποτελεί τον μυοσκελετικό άξονα στήριξης του κορμού με κύριο οστικό στοιχείο τους σπονδύλους και την παράλληλη συμβολή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο. Συνδεσμολογία - Αρθρολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ -

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο. Συνδεσμολογία - Αρθρολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο Συνδεσμολογία - Αρθρολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ Ι Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Άρθρωση Ονομάζεται η σύνδεση δύο ή περισσοτέρων οστών μεταξύ τους με την παρεμβολή ενός μαλακότερου ιστού Μπορεί

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών

Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών Εργαστήριο Ανατοµίας Ιατρική Σχολή Πανεπιστήµιο Αθηνών ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΏΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Το Μυοσκελετικό Σύστηµα Δρ. Ε. Τζόνσον Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Αθήνα 2012 2 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Α. Τα µέρη και

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΘΩΡΑΚΑΣ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕΣΟΠΛΕΥΡΙΑ ΔΙΑΣΤΗΜΑΤΑ Σχηματίζονται μεταξύ παρακείμενων πλευρών και καταλαμβάνονται από τους μεσοπλεύριους μύες. Έσω θωρακική

Διαβάστε περισσότερα

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ

Α ΤΑΞΗ Τ.Ε.Ε. ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Α ΤΑΞΗ Τ... ΜΑΘΗΜΑ: ΑΝΑΤΟΜΙΑ - ΦΥΙΟΛΟΓΙΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΟΓΑΜΜΑ ΠΟΥΔΝ ΚΦΑΛΑΙΟ 1: ΚΥΤΤΑΟ ΚΦΑΛΑΙΟ 2: ΙΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 3: ΜΥΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 4: ΚΥΚΛΟΦΟΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 5: ΑΙΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ 6: ΠΠΤΙΚΟ ΥΤΗΜΑ ΚΦΑΛΑΙΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ

ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ ΑΣΚΗΣΙΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΕΤΡΑΚΕΦΑΛΩΝ ΚΑΙ ΜΥΩΝ ΤΩΝ ΙΣΧΙΩΝ 1. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΑΛΤΗΡΕΣ 2. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΤΡΑΧΗΛΟ 3. ΑΡΣΕΙΣ ΑΠΟ ΒΑΘΥ ΚΑΘΙΣΜΑ ΜΕ ΜΠΑΡΑ ΠΙΣΩ

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας.

ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας. ΜΕΡΟΣ Α Μύες: 1. Της Κεφαλής, 2. του Τραχήλου, 3. του Θώρακα, 4. της Κοιλίας. 01/37 Σκελετικός Μύς: Το ένα άκρο, προσφύεται στο οστό που ο µυς αυτός κινεί, η κατάφυση, ενώ το άλλο, προσφύεται στο οστό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες

ΜΥΟΛΟΓΙΑ. 1. Σκελετικοί µύες ΜΥΟΛΟΓΙΑ Μυϊκός ιστός και Μυϊκό σύστηµα Ι. Γενικά Α. Μύες = όργανα µαλακά συσταλτά 1. οι συσπάσεις των µυϊκών ινών κινούν τα µέρη του σώµατος 2. προσδίδει το σχήµα του σώµατος 3. τρία είδη µυών α. Σκελετικοί

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2008 ( ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ 4Π /2008) ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 18.24 ΕΡΓΑΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ, ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ

Διαβάστε περισσότερα

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ

ΗΚΑΡΔΙΑ ΗΚΑΡΔΙΑ. Ροβίθης Μιχαήλ ΗΚΑΡΔΙΑ Η καρδιά που το μέγεθός της είναι λίγο μεγαλύτερο από μία γροθιά, είναι μία διπλή αυτόνομη μυώδης αντλία. Ενώ το βάρος της κυμαίνεται από 280 340 γραμμάρια. Είναι η κεντρική αντλία του κυκλοφορικού

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1

Κυκλοφορικό σύστημα. Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Κυκλοφορικό σύστημα Από μαθητές και μαθήτριες του Στ 1 Η καρδία Χτύπα 2 δισεκατομμύρια φορές σε όλη μας τη ζωή. Βρίσκεται στο θώρακα, κέντρο προς αριστερά. Έχει το μέγεθος μιας γροθιάς. Αλεξάνδρα, Αναστασία,

Διαβάστε περισσότερα

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη

Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εργασία στο μάθημα της βιολογίας υπεύθυνη καθηγήτρια : Ζαρφτσιάν Μαρία Ελένη Εισαγωγή: Το κυκλοφορικό είναι από τα πιο σημαντικά αλλά και από τα πιο ευαίσθητα συστήματα του οργανισμού μας. Τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα

Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Αγγειακό (Κυκλοφορικό) Σύστημα Αιμοφόρο Καρδιά Αρτηρίες Φλέβες Τριχοειδή Λεμφοφόρο Τριχοειδή Λεμφαγγεία Λεμφογάγγλια 2 Καρδιά 3 Καρδιά Κοίλο, μυώδες

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο. Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο. Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Ο Οστεολογία ΣΤ. ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ - ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ I Β ΕΠΑ.Λ. ΜΑΡΙΑ ΣΗΦΑΚΗ Οστά και ανθρώπινος σκελετός Η οστεολογία αναφέρετε στην μελέτη των οστών. Οστά ονομάζονται σκληρά όργανα που παράγονται από

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα

ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα jk ΒΑΣΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΒΙΟΛΟΓΙΑΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Μάθημα 7 Το κυκλοφορικό μας σύστημα Εισαγωγή στο Κυκλοφορικό μας Σύστημα (ΚΣ) Το ΚΣ αποτελείται από - τα αιμοφόρα αγγεία την καρδιά Αέρας που εισπνέουμε Αέρας που εκπνέουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ. Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΚΙΝΗΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Φατούρος Ιωάννης, Ph.D. Αναπληρωτής Καθηγητής Σ.Ε.Φ.Α.Α. του Δ.Π.Θ. ΒΗΜΑ 1 α ΠΟΙΟΙ ΑΡΘΡΩΣΕΙΣ ΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΠΩΣ; ΒΗΜΑ 1 Β ΠΟΙΟΙ ΜΥΕΣ ΕΚΤΕΛΟΥΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ; Μύες για κάθε

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα. Στοματική κοιλότητα Φάρυγγας Οισοφάγος Στόμαχος Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Ήπαρ Πάγκρεας

Πεπτικό σύστημα. Στοματική κοιλότητα Φάρυγγας Οισοφάγος Στόμαχος Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Ήπαρ Πάγκρεας ΠΕΠΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Πεπτικό σύστημα Στοματική κοιλότητα Φάρυγγας Οισοφάγος Στόμαχος Λεπτό έντερο Παχύ έντερο Ήπαρ Πάγκρεας Πεπτικοί αδένες Μικροί πεπτικοί αδένες που βρίσκονται διάσπαρτοι σε όλο το τοίχωμα

Διαβάστε περισσότερα

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ ΤΕΙ ΠΑΤΡΑΣ ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ : Γεράσιµος Π. Βανδώρος ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΑΣ Η µήτρα (εικόνα 1) είναι κοίλο µυώδες όργανο µήκους περίπου 8 cm που προέρχεται από την συνένωση

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Α Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΑΠΝΟΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ Ο όρος αναπνοήαναφέρεται

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή

ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι. Εισαγωγή στην Ανατομία. 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης. Ανά----- τομή ΑΝΑΤΟΜΙΑ Ι Μάθημα 1ο ΘΩΡΑΚΑΣ ΚΟΙΛΙΑ ΠΥΕΛΟΣ-ΠΕΡΙΝΕΟ ΡΑΧΗ Ροβίθης Μιχαήλ 500 Π.Χ Εισαγωγή στην Ανατομία 460-377 Π.Χ «Η φύση του σώματος είναι η αρχή της ιατρικής επιστήμης» Ιπποκράτης Ανά----- τομή Αριστοτέλης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ

ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΕΡΩΤΗΜΑΤΟΛΟΓΙΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2005 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Κλάδος-Ειδικότητες: ΠΕ 1872 ΟΔΟΝΤΟΤΕΧΝΙΚΗΣ ΠΕ 1890 ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ, ΜΑΙΕΥΤΙΚΗΣ ΕΞΕΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΜΑΤΙΚΗ

Διαβάστε περισσότερα

Ο Σκελετός της Πυέλου

Ο Σκελετός της Πυέλου Ο Σκελετός της Πυέλου E Johnson Αν. Καθηγήτρια Εργαστήριο Ανατοµίας Η Πύελος το κατώτερο σηµείο του κορµού προς τα κάτω συνέχεια της κοιλιάς η πυελική κοιλότητα = κατώτερο τµήµα της κοιλιακής χώρας εντοπίζεται

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΠΝΕΥΣΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ Μέρος Β Δρ. Ανδρέας Φλουρής Ερευνητής Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας Κέντρο Έρευνας, Τεχνολογίας και Ανάπτυξης Θεσσαλίας ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΑΕΡΙΩΝ ΣΤΙΣ ΚΥΨΕΛΙΔΕΣ 2 ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Διαβάστε περισσότερα

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015

ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΧ. ΜΑΚΑΡΙΟΥ Γ - ΠΛΑΤΥ ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2014-2015 ΓΡΑΠΤΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 2015 ΜΑΘΗΜΑ: ΒΙΟΛΟΓΙΑ-ΧΗΜΕΙΑ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 12/6/2015 ΒΑΘΜΟΣ ΒΑΘΜΟΣ:... ΤΑΞΗ: Γ Αριθμητικά.. ΧΡΟΝΟΣ: 2 ώρες Ολογράφως:...

Διαβάστε περισσότερα

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη

Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Από το βιβλίο του Δρ. Πέτρου Α. Πουλμέντη Κεφάλαιο 1 Εισαγωγή στη βιολογική μηχανική Κεφάλαιο 2 Εκβιομηχανική των οστών Οι διαφάνειες που ακολουθούν Η ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ Για να περιγράψουμε τα

Διαβάστε περισσότερα

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ.

ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ. 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ 1. Το σχεδιάγραμμα δείχνει 3 διαφορετικά αιμοφόρα αγγεία, Α, Β και Γ. (α) Να ονομάσετε τα αγγεία Α και Β. (β) Πώς είναι προσαρμοσμένο το αγγείο Γ για να έχει τη δυνατότητα να δημιουργεί το

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ

ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ ΜΑΘΗΜΑ 9ο ΜΕΡΟΣ Α Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Η ΑΙΜΑΤΩΣΗ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ Ο εγκέφαλος αρδεύεται από : 1. Τις δύο έσω καρωτίδες και τους κλάδους τους 2. Τις δύο σπονδυλικές αρτηρίες και τους κλάδους τους Οι τέσσερις

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002

ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΕΤΟΥΣ 2002 ΚΛΑΔΟΣ ΠΕ 14 ΠΤΥΧΙΟΥΧΩΝ ΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΙΚΗΣ, ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗΣ, ΔΑΣΟΛΟΓΙΑΣ & ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ: ΙΑΤΡΩΝ, ΟΔΟΝΤΙΑΤΡΩΝ, ΦΑΡΜΑΚΟΠΟΙΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ

ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΑΓΓΕΙΑ ΚΕΦΑΛΗΣ -ΤΡΑΧΗΛΟΥ ΦΩΤΗΣ Χ. ΤΖΕΡΜΠΟΣ ΛΕΚΤΟΡΑΣ ΣΤΟΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΓΝΑΘΟΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Στόχοι του μαθήματος Αντίληψη της προέλευσης των αρτηριών της κεφαλής και του τραχήλου.

Διαβάστε περισσότερα

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή

Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Πεπτικό Σύστημα Πεπτικό σύστημα Περιγραφή Το γαστρεντερικό σύστημα (ΓΕΣ) αποτελείται από τα κοίλα όργανα που εκτείνονται από το στόμα έως τον πρωκτό και τους επικουρικούς αδένες που ευθύνονται για την

Διαβάστε περισσότερα

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις

Εργαστήριο Πειραματικής Φυσιολογίας, Ιατρική Σχολή ΑΠΘ, Διευθυντής: Καθηγητής κ. Γεώργιος Ανωγειανάκις 1 Πόσα λίτρα πρόουρο σχηματίζονται ημερησίως; α) 15-18 L β) 1,5-1,7 L γ) 170-180 L δ) 1700-1800 L ε) 100-120 L 2. Ποιο τμήμα του νεφρού ανήκει στον μυελό του νεφρού; α) Τα νεφρικά σωμάτια β) Η κάψα του

Διαβάστε περισσότερα

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος.

3. Το σχεδιάγραμμα παρουσιάζει τομή ανθρώπινου πεπτικού συστήματος. ΠΕΠΤΙΚΟ 1. Α. Να γράψετε τα είδη των δοντιών Α, Β, Γ, Δ και τα μέρη του δοντιού Ε Μ. Β. Πόσα δόντια έχει ένα παιδί 3 χρόνων; Γ. Ποιοι αδένες αφήνουν το έκκριμά τους στη στοματική κοιλότητα και ποιο το

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΑΛΑΚΩΝ ΜΟΡΙΩΝ & ΣΚΕΛΕΤΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΜΥΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΤΕΝΟΝΤΩΝ ΔΙΑΣΤΡΕΜΜΑ ΕΞΑΡΘΡΗΜΑ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΟΣΤΩΝ 2. ΚΡΑΝΙΟΕΓΚΕΦΑΛΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ Α. ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΥ ΚΡΑΝΙΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα

Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα Επανάληψη πριν τις εξετάσεις Καλό διάβασμα 2013-2014 Θέματα πολλαπλής επιλογής Κύτταρα όμοια μορφολογικά και λειτουργικά αποτελούν α. ένα όργανο. β. ένα ιστό. γ. ένα οργανισμό. δ. ένα σύστημα οργάνων.

Διαβάστε περισσότερα

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί

Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί Οπισθοπεριτοναϊκή θέση Θ12 - Ο4 Δεξιός νεφρός χαμηλότερα από τον αριστερό ΔΕ νεφρός πίσω και κάτω από το ήπαρ/χοληδόχο κύστη ΑΡ νεφρός κάτω και επί τα έσω του σπλήνα Τα επινεφρίδια είναι άνω, πρόσθια και

Διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινος Σκελετός. ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση. ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα

Ανθρώπινος Σκελετός. ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση. ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα Ανθρώπινος Σκελετός ñ Ανθεκτικότητα στην αποικοδόµηση ñ Ιδανική πηγή πληροφοριών: προϊστορικά, ιστορικά, σύγχρονα ñ Σκελετική ανατοµία: γονίδια + περιβάλλον ñ Ποικιλοµορφία: οντογένεση, φύλο, πληθυσµός,

Διαβάστε περισσότερα

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ

ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΩΣΜΩΣΗ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΦΡΟΙ ΠΩΣ ΜΕΤΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΟΙ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΑ ΥΓΡΑ Μεταφορά τροφών και αποβολή μη χρήσιμων ουσιών: Διάχυση (π.χ. το CO 2 που παράγεται κατά τον μεταβολισμό των κυττάρων, διαχέεται από τα κύτταρα

Διαβάστε περισσότερα

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

κλινική εξέταση οδηγός για Barbara Bates, M.D. ISBN 9780960-372-144-4 Δεύτερη έκδοση Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων οδηγός για κλινική εξέταση Δεύτερη έκδοση Barbara Bates, M.D. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ - ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Χ. Μουτσόπουλου Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων I. Ανδρουλάκη Καθηγητού Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ

ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΖΩΩΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΟΠΟΥΛΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ Προσοχή: Οι παρουσιάσεις μαθημάτων αποτελούν βοήθημα παρακολούθησης των παραδόσεων και δεν υποκαθιστούν την παραδοτέα ή

Διαβάστε περισσότερα

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και

Αιµορραγία. Η αιµορραγία αυτή προέρχεται από τη διατοµή µιας φλέβας και Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 55-62 Αιµορραγία Στο κυκλοφορικό σύστηµα του ενήλικα ανθρώπου υπάρχουν έξι λίτρα περίπου αίµατος, το οποίο µεταφέρει στα κύτταρα των ιστών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ 2 η Έκδοση

ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ 2 η Έκδοση ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΡΥΘΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΙΕΥΘΥΝΣΗ ΣΩΜΑΤΟΣ ΣΑΜΑΡΕΙΤΩΝ ΚΑΙ ΙΑΣΩΣΤΩΝ ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗΣ ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΞΗ 2 η Έκδοση Ανδρέας Μ. Μαµαντόπουλος, Αναστάσιος Γ. Γερασιµάτος Γεώργιος - Μάριος Ι.

Διαβάστε περισσότερα

ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ

ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ - ΣΥΝΔΕΣΜΟΛΟΓΙΑ Ι. ΟΣΤΕΟΛΟΓΙΑ Α. Οστά = στερεά µορφή συνδετικού ιστού 1. αποτελούν τον κύριο στηρικτικό ιστό του σώµατος 2. το σκελετικό σύστηµα περιλαµβάνει 205 οστά Β. Το σκελετικό σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία

11/6/2015 TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ. Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού. Εισαγωγικά στοιχεία TA KATAΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗΣ ΣΤΗΛΗΣ Στοιχεία ανατομίας και φυσιολογίας της σπονδυλικής στήλης και του νωτιαίου μυελού Σπονδυλική στήλη: 7 αυχενικοί, 12 θωρακικοί, 5 οσφυϊκοί, 5 ιεροί και 4-5 κοκκυγικοί

Διαβάστε περισσότερα

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2

Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 Κακώσεις του Θώρακα ΜΙΧΑΗΛ ISBN 960-372-054-2 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΘΩΡΑΚΙΚΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ... 1 1.1. Επιδημιολογία... 3 1.2. Μηχανισμοί κάκωσης - Ταξινόμηση... 3 1.3. Διαγνωστική προσέγγιση...

Διαβάστε περισσότερα

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς

1/21/2013. 1, Εγκάρσιο κόλον 2, ήπαρ 3, δε. Νεφρός. 5, αορτή 6, κάτω πόλος αριστερού νεφρού 7, κατιόν κόλον 8, ορθός κοιλιακός μυς 1, Δεξιός πνεύμων 2, αορτή. 3, αριστερός πνεύμων. 4, αριστερό επιεφρίδιο 5, σπλην 6, σπληνική. 7, Παχύ έντερο. 8, πυλαία φλέβα. 9, ηπατική φλέβα 10, ήπαρ. Κάτω κοίλη φλέβα 2, δεξιός νεφρός 3, κοιλιακή

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 1 ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙ ΕΥΤΙΚΟ Ι ΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Λήψη προσφορών για δαπάνη ποσού 5.310,67 (πέντε χιλιάδες τριακόσια δέκα ευρώ και εξήντα επτά λεπτά) για την προµήθεια εργαστηριακού εξοπλισµού

Διαβάστε περισσότερα

Ανατομία και μορφολογία πτηνού

Ανατομία και μορφολογία πτηνού Ανατομία και μορφολογία πτηνού Τα πτηνά είναι ομοιόθερμα σπονδυλωτά που φυλογενετικά σχετίζονται με τους Δεινοσαύρους Τα αρτίγονα πουλιά (Νεόρνιθες) διαιρούνται σε δύο ομάδες: (1) Παλαιόγναθα (κίβι, έμου,

Διαβάστε περισσότερα

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ. Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΟΡΘΟΥ Γιάννης Τσιαούσης Χειρουργός, Επίκ. Καθηγητής Ανατομίας Ιατρική Σχολή, Παν/μιο Κρήτης Βασικές Ανατομικές Δομές Πυέλου πυελικό έδαφος κυρίως από διάφραγμα πυέλου χωνοειδές σχήμα

Διαβάστε περισσότερα

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση.

ΙΣΤΟΙ Ως προς τη µορφή και τη λειτουργία τους. Κυτταρική διαφοροποίηση. ΙΣΤΟΙ 1. Τα κύτταρα που αποτελούν τον οργανισµό µας, διακρίνονται σε διάφορους τύπους, παρά το γεγονός ότι όλα, τελικώς, προέρχονται από το ζυγωτό, δηλαδή το πρώτο κύτταρο µε το οποίο ξεκίνησε η ζωή µας.

Διαβάστε περισσότερα

Βουβωνική Χώρα. Ι. Βουβωνικός Χώρα

Βουβωνική Χώρα. Ι. Βουβωνικός Χώρα Βουβωνική Χώρα Ι. Βουβωνικός Χώρα Α. Βουβωνικός Σύνδεσµος (του Poupart) Δεν είναι πραγµατικός σύνδεσµος Είναι η αναδίπλωση προς τα έσω του ελευθέρου κάτω χείλους του έξω λοξού µυός από την εκφυσή του από

Διαβάστε περισσότερα

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ

ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΠΑΥΛΟΣ Γ. ΚΑΤΩΝΗΣ ΑΝΑΠΛ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΚΡΗΤΗΣ ΟΣΤΑ ΚΑΙ ΣΚΕΛΕΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Τα οστά είναι μια στερεά μορφή συνδετικού ιστού, σχηματίζουν το μεγαλύτερο μέρος

Διαβάστε περισσότερα

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ. ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ΟΜΣΣ- ΚΑΤΩ ΑΚΡΩΝ ΤΣΑΟΥΣΗΣ Θ. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ειδικευόμενος Ιατρός ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ ΟΣΦΥΑΛΓΙΑΣ Η ΠΙΟ ΚΟΙΝΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΣΤΟ ΔΥΤΙΚΟ ΚΟΣΜΟ Η ΠΙΟ ΚΟΙΝΗ ΑΙΤΙΑ ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΑΤΟΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005

ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ. ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΒΑΣΙΚΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΖΩΗΣ ΤΗΣ (ενηλίκων) Συστάσεις του ERC για την Αναζωογόνηση - 2005 ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ ΝΙΚΟΣ Τι είναι αναζωογόνηση ; Για τη διατήρηση της ζωής χρειάζεται συνεχής τροφοδοσία όλων των οργάνων με

Διαβάστε περισσότερα

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ

ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ. Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΘΩΡΑΚΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΣΤΟ ΠΛΟΙΟ Πλωτάρχης (YΙ) Π. Χουντής ΠΝ ΠΟΛΛΑΠΛΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ ΘΩΡΑΚΟΣ ΣΕ ΠΟΛΥΤΡΑΥΜΑΤΙΑ ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ ΘΝΗΤΟΤΗΤΑ ΚΟΙΛΙΑ 23% 31% ΘΩΡΑΚΑΣ + ΑΚΡΑ 52% 11% ΚΕΦΑΛΙ 41% 26% Ι. ΒΑΡΕΙΕΣ ΚΑΚΩΣΕΙΣ

Διαβάστε περισσότερα

1 η ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 - ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ

1 η ΕΞΕΤΑΣΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟ ΟΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2008 - ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΑΝΑΤΟΜΙΑΣ Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τον ουρητήρα Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τα έσω λαγόνια αγγεία Ο σπερµατικός πόρος χιάζεται µε τα κοινά λαγόνια αγγεία Η ΣΩΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Μυολογία ΙΙΙ. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Μυολογία ΙΙΙ. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Μυολογία ΙΙΙ Ioannis Lazarettos MD PhD Μυολογία 2 Μύες Κάτω Άκρου Μύες Πυέλου Έξω Έσω Μύες Μηρού Πρόσθιοι Μύες Έσω (Προσαγωγοί) Οπίσθιοι Μύες Μύες Κνήμης Πρόσθιοι Οπίσθιοι Έξω (Περονιαίοι) Μύες Άκρου Ποδός

Διαβάστε περισσότερα

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας

Κυκλοφορικό Σύστηµα. Σοφία Χαβάκη. Λέκτορας Κυκλοφορικό Σύστηµα Σοφία Χαβάκη Λέκτορας Εργαστήριο Ιστολογίας Εβρυολογίας, Ιατρική Σχολή, ΕΚΠΑ Κυκλοφορικό Σύστηµα Αιµοφόροκυκλοφορικό σύστηµα Λεµφoφόροκυκλοφορικό σύστηµα Αιµοφόρο Κυκλοφορικό Σύστηµα

Διαβάστε περισσότερα

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος

Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Εμβρυολογία πεπτικού συστήματος Υπατία Δούση-Αναγνωστοπούλου Εργαστήριο Ιστολογίας και Εμβρυολογίας AΡΧΕΓΟΝΟ ΕΝΤΕΡΟ : - πρόσθιο έντερο, - μέσο έντερο, - οπίσθιο έντερο. `σχηματίζεται την 4η εβδομάδα (από

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ

ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΦΥΣΙΟ 4 ΠΥΕΛΟΣ - ΙΣΧΙΑ ΠΥΕΛΟΣ 1. Πρόσθια κάτω λαγόνια άκανθα, 2. Ιερό οστό, 3. Πρόσθια άνω λαγόνια άκανθα, 4. Ηβική σύμφυση, 5. Λαγόνιο οστό, 6. Κόκκυγας, 7. 5ος οσφυϊκός σπόνδυλος, 8. Ιερολαγόνια άρθρωση,

Διαβάστε περισσότερα

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ

3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 3. ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ Η μεταφορά των θρεπτικών ουσιών στα μα που κυκλοφορεί μέσα σ' αυτά. Στενά συνδεδεμένο με το κυκλοφορικό σύστημα είναι κύτταρα των ιστών και η απομάκρυνση από αυτά των αχρήστων γίνεται

Διαβάστε περισσότερα

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος

Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος Νικολέττα Χαραλαμπάκη Ιατρός Βιοπαθολόγος ΚΝΣ ΕΓΚΕΦΑΛΟΣ ΝΩΤΙΑΙΟΣ ΜΥΕΛΟΣ Περιβάλλονται και στηρίζονται με τις εγκεφαλικές και νωτιαίες μήνιγγες μεταξύ των οποίων περικλείεται ο υπαραχνοειδής χώρος γεμάτος

Διαβάστε περισσότερα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα

Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Το Συµπαθητικό Νευρικό Σύστηµα Εισαγωγή Συµπαθητική Φυγόκεντρος Οδός Κεντρική Μοίρα (Εγκεφαλικό Σκέλος) Προγαγγλιακές Ίνες Μεταγαγγλιακές Ίνες Συµπαθητική Κεντροµόλος Οδός Το Συµπαθητικό Στέλεχος ή Συµπαθητική

Διαβάστε περισσότερα

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon

Γεννητικό Σύστημα. Ioannis Lazarettos. MD PhD Orthopaedic Surgeon Γεννητικό Σύστημα Ioannis Lazarettos MD PhD Γεννητικό Σύστημα Άνδρα 2 Γεννητικό Σύστημα Άνδρα Όρχεις (Γεννητικοί Αδένες) Εκφορητική Οδός Σπέρματος Επιδιδυμίδα Σπερματικός Πόρος Σπερματοδόχος Κύστη Εκσπερματικός

Διαβάστε περισσότερα

Αναπνοή. Εικόνα 13. Η πνευµονική αναπνοή.

Αναπνοή. Εικόνα 13. Η πνευµονική αναπνοή. Καθηγητής ρ. Λάζαρος Ι. Τσούσκας ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ Θεσσαλονίκη 2003: 35-45 Αναπνοή Η αναπνοή είναι η βασική λειτουργία του οργανισµού, κατά την οποία χρησιµοποιείται το οξυγόνο και αποβάλλεται το διοξείδιο

Διαβάστε περισσότερα

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας

ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ. Λειτουργία των νεφρών. Συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΗ ΝΕΦΡΟΥ Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια είναι η προοδευτική, μη αναστρέψιμη μείωση της νεφρικής λειτουργίας, η οποία προκαλείται από βλάβη του νεφρού ποικίλης αιτιολογίας. Η χρόνια νεφρική ανεπάρκεια

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ

ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΕΠΕΑΕΚ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ Τ.Ε.Φ.Α.Α. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ ΜΚ 0903 «Κινησιολογία» 12η Διάλεξη: «Κινησιολογική

Διαβάστε περισσότερα

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση.

Βιολογία α λυκείου. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. Στις παρακάτω ημιτελείς προτάσεις να συμπληρώσετε τα κενά με τη σωστή λέξη ή φράση. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο 1. Συγκρίνοντας τα κύτταρα του επιθηλιακού ιστού με τα κύτταρα του νευρικού ιστού, αυτά μεταξύ τους μοιάζουν..

Διαβάστε περισσότερα

Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις. Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα

Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις. Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα Αυχενική μοίρα σπονδυλικής στήλης Ινιακό οστό Σπονδυλικές & κρανιοσπονδυλικές διαρθρώσεις Παρουσίαση: Πιάγκου Μάρα Άθροισμα βραχέων οστών - 33-34 σπόνδυλοι στο ραχιαίο τμήμα μέσου επιπέδου κορμού 24 κινητοί

Διαβάστε περισσότερα