1. Εισαγωγή. Υπόμνημαστηφιλοσοφία,τεύχος 5, Νοέμβριος 2006, σ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΚΑΚΟΛΤΡΗΣ

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "1. Εισαγωγή. Υπόμνημαστηφιλοσοφία,τεύχος 5, Νοέμβριος 2006, σ.71-99. ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΚΑΚΟΛΤΡΗΣ"

Transcript

1 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΚΑΚΟΛΤΡΗΣ Υπόμνημαστηφιλοσοφία,τεύχος 5, Νοέμβριος 2006, σ Ηερμηνευτικήκαιη αποδομητικήανάγνωση: ΟΧάιντεγκερκαιο Ντερριντά ωςαναγνώστεςτουνίτσε. ΣτηΧάριΚατσούλη 1. Εισαγωγή Στο συνέδριο για τον Νίτσε με τον τίτλο «Nietzsche aujourd'hui?», πουέλαβε χώρα στο Σεριζύ (Cerissy-la-Salle) της Γαλλίας το 1972, στην ανακοίνωσή του «Το ζήτημα του ύφους»,! ο Ντερριντά αποπειράται, με αφορμή τις αναγνώσεις του Νίτσε από τον Χάιντεγκερ της περιόδου ,2 να αποσαφηνίσει με τον πλέον ρητό και κατηγορηματικό τρόπο τη σχέση της αποδόμησης με τη χα'ίντεγκεριανή ερμηνευτική. Όταν ο Ντερριντά το 1967 εισήγαγε αρχικά τη λέξη deconsiruction (αποδόμηση), την παρουσίασε ως μετάφραση των όρων Destruktion και Abbau του Χάιντεγκερ (Derrida 1985, σ. 86-7).0 Χάιντεγκερ είχε χρησιμοποιήσειτονόρο Destruktion στο Είναι και χρόνος το 1927 (στο υποκεφάλαιο με τίτλο «Die Aufgabe einer Destruktion der Geschichte der Ontologie») όχι με το λατινογενές του νόημα της καταστροφής ή της εκμηδένισης, αλλά με την έννοια του διαμελισμού, της αποσυναρμολόγησης, της διάλυσης των ιζηματοποιημένων στρωμάτων και προσφύσεων που επισωρεύτηκαν από τη μεταφυσική παράδοση 1. «La question du style» (Derήda1973). Το Eperons. Les styles de ΝίeΙzsche(Έμβολα: Τα ύφη του Νίτσε' στο εξής: Εμ) αποτελεί μεταγενέστερη δημοσίευση (1976) της αναχοίνωσης του Ντερριντά στο Σεριζύ. Στο συνέδριο παρουσιάστηχαν αναγνώσεις των χειμένων του Nίτ~ε που έθεταν για πρώτη φορά το θέμα της ανάγνωσής τους με έναν τρόπο. όπως ο Ντερριντά επισημαίνει στο Περί γραμματολογίας. «πιο πιστό στον τύπο της γραφής τους» (Ντερριντά σ. 41). 2. Βλ Ν Τ, Ν ΙΙ. χαθώς χαι το χειμενο της Γχ. Μαγγίνη στον παρόντα τόμο. γπομνημλ 5 (2006) 7 Ι

2 ΓEPAΣIMQΣ ΚΑΚΟΛΥΡΗε «πάνωστιςαρχέγονες εμπειρίες,χάρηστις οποίες κατορθώθηκαν οι πρώτοι κι εφεξήςοδηγητικοί καθορισμοί τουείναι» (ΕκΧ,σ. 22). Στηδιάλεξητου1962 «Χρόνος και Είναι» (<<Zeit und Sein»), ο όρος Abbau 3 παρουσιάζεταιωςη σταδιακή αφαίρεση εκείνωντωνστρωμάτων που έχουν επικαλuψεικαιαποκρuψει τηνπρώτη ελληνική αποστολή τουείναι ωςπαρουσίας (Anwesenheit βλ. Heidegger 1969, σ. 9). Το νόημα όχι της καταστροφής ή του εχμηδενισμοu, αλλά της αποσυναρμολόγησης, του διαμελισμοu, διατηρείται και στον ντερριντιανό όρο της deconstτuction, όπου με την εισαγωγή της συλλαβής con στον χα'ίντεγκεριανό όρο Destruktion εκφράζεταικαλuτερα,τουλάχιστονστα γαλλικά,η πρόθεση τουχάιντεγκερ (πρβλ.derrida 1987, σ ). Όμως γιατονντερριντά η χα'ίντεγκεριανή «υπέρβασητης μεταφυσικής», όπως αυτήαποκρυσταλλώνεται στις έννοιες Destruktion και Abbau, διατρέχει τον κίνδυνο τελικά να επιβεβαιώσει (επικυρώσει) αυτό που πρόκειται να αποδομηθεί. Όπως ο Ντερριντά παρατηρεί στα «Τέλη του ανθρώπου» (<<Les fins de!'homme»), η υπέρβαση τηςμεταφυσικήςδενμπορείνασυνίσταταιστην επανάληψηαυτού «πουυπονοείταιστιςθεμελιώδεις έννοιεςκαι τηναρχική πρoβληματικ"~,χρησιμοποιώνταςενάντιαστο οικοδόμημα τα εργαλείαήτους λίθουςπου είναιδιαθέσιμαστοοίκημα,δηλαδή, αντίστοιχα, στηγλώσσα» (Derrida 1972, σ. 162). Για τον Ντερριντά, η χαίντεγκεριανή στρατηγική παραμένει ελλιπής, στο βαθμό που επιχειρεί μια έξοδο και μια αποδόμηση της μεταφυσικής χωρίς ουσιαστικά να αλλάζει περιοχή. Έτσι, στο «Ουσία και γραμμή» (<<Qusia etgrammt»), κείμενοτο οποίο ασχολείται μετην ανάγνωση του Αριστοτέλη απότον Χάιντεγκερ, ο Ντερριντά παρατηρεί ότι «υπό μίαορισμένη έννοια,ηκαταστροφή [destruction] τηςμεταφυσικής παραμένει μέσα στη μεταφυσική» (Derrida 1972, σ. 54). ΕντοιΥτοις, ο Ντερριντά θεωρεί εξίσου ανεπαρκή εκείνη τη στρατηγική υπέρβασης της μεταφυσικής, στρατηγική την οποία ταυτίζει με τους Γάλλους φιλοσόφους και ιδιαίτερα με τον Λεβινάς, η οποία συνίσταται στο «να αποφασίσουμε να αλλάξουμε περιοχή, με έναν διακεκομμένο και διαρρηγνύοντα τρόπο, θέτοντας τους εαυτούς μας βιαίως εκτός και καταφάσκοντας την απόλυτη ρήξη και διαφορά» (Derrida 1972, σ. 162). Αυτή η στρατηγική είναι ανεπαρκής, 3. Ο Γιώργος Ξηροπαίδης προ"tείνει τη με"tάφραση "(ου όρου Abbau ως «αποδιάρβρωση».οπαναγιώτ/ς Θανασάς προτείνειτ/με"tάφρασητουγερμανικού Destruktion ως «αποδόμηση» και τουγαλλικούdeconstruction ως «αποσύνβεση» (ΤεΜ. σ. 26). ΗΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙΗΛΠO~OMHΤIKHΑΝΛΓΝΩΣΗ εφόσον «η απλή πρακτικήτηςγλώσσας επανεγκαθιστάαέναατη "νέα" περιοχήστοπλέον παλαιόέδαφος». Ο Ντερριντά θεωρεί ότικαμίααπό τιςδύοστρατηγικές δενλειτουργείαποτελεσματικάαπόμόνη της καικαμία από αυτές δεν ταυτίζεταιμε αυτήτωνδικών τουαποδομήσεων.ενώ η πρώτη στρατηγική ορθά αναγνωρίζειότι κανείς είναι αναγκασμένοςνααντλήσειτα μέσα για την αποδόμηση ενόςορισμένου εννοιακού οικοδομήματοςαπότο ίδιοτο οικοδόμημα, κάτι πουπαραβλέπειη δεuτερηστρατηγική,παρόλ' αυτά αποτυγχάνεινααντιληφθεί «τηναναγκαιότητατης"αλλαγής περιοχής"», πράγμα πουορθά προβάλλεται ως κάτι επιτακτικό από τηδεuτερη.ως εκτouτoυ, «ηεπιλογή ανάμεσα σεαυτές τις Μομορφές αποδόμησηςδενμπορείνα είναι απλή και μοναδική». Ο Ντερριντά προτάσσειμια «νέαγραφή»,η οποία θα πρέπεινα «υφάνει καινασυνυφάνει αυτάτα δύο μοτίβα αποδόμησης» (Derrida 1972, σ. 163). Η ανάγνωση του Νίτσε από τον Χάιντεγκερ υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική για τον Ντερριντά, καθώς του έδινε τη δυνατότητα να επαναβεβαιώσει τη «διπλή» αποδομητική στρατηγική του, δηλαδή αφενός να βρει εντός των κειμένων που ισχυρίζονται ότι υπερακοντίζουν τη μεταφυσική αυτό που δεν είναι εξ ολοκλήρου ελεύθερο από αυτήν, αφετέρου δε να εντοπίσει εντός των ίδιων κειμένων ένα «ρήγμα» που υπερβαίνει τη μεταφυσική. Για τον Ντερριντά, δεν υπάρχει απόφαση ως προς το εάν ένα κείμενο είναι μεταφυσικό ή όχι: το κείμενο αποκαλuπτεται να είναι <<μη αποφασίσιμο». Μέσα σε αυτό το πνεύμα, ο Ντερριντά γράφει, ήδη από το 1967, στο Περί γραμματολογίας για «την αμφισημία της χα'ίντεγκεριανής κατάστασης απέναντι στη μεταφυσική της παρουσίας και του λογοκεντρισμού»: «είναι μέσα της και συνάμα την υπερβαίνει», και είναι «αδuνατο να χωριστοuν αυτά τα δύο» (Ντερριντά 1967, σ. 45). Ο Ντερριντά διαβάζει πάντα τον Χάιντεγκερ εστιάζοντας αφενός σε αυτό που υπερβαίνει τη δυτική μεταφυσική και αφετέρου σε αυτό που παραμένει εγκλωβισμένο σε αυτήν: «Δεν πρόκειται να εγκλείσουμε το σύνολο του κειμένου του Χάιντεγκερ σε έναν κλοιό που αυτό το κείμενο έχει οροθετήσει κα ΛUτερα από οποιοδήποτε άλλο» (Derrida 1972, σ. 147). Συνεπώς, η διπλή στρατηγική (ή η «διπλή δέσμευση») της ντερριντιανής αποδόμησης προκύπτει ως αναγκαιότητα λόγω της ανυπαρξίας μιας απλής εξόδου από τη μεταφυσική αλλά και μιας απλής προσκόλλησης σε αυτήν αντίστοιχα. Ενώ συχνά αναφέρεται στη μεγάλη ανθεκτικότητα της μεταφυσικής παράδοσης, ο Ντερριντά ταυτόχρονα επισημαίνει στιγμές σε αυτήν, συνήθως στα περιθώριά της, όπου κάποιος έρχεται αντιμέτωπος με αυτό που υπερβαίνει την παράδοση

3 'ΓΕΡΑΣΙΜΟΣΚΑΚΟΛΎΡΗΣ ΗΕΡΜΙΙΝΕΥΤΙΚΗΚΑΙΗΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗΑΝΑΓΝΩΣΗ Π. Ηανάγνωση τουνίτσεαπότονχάιντεγκερ Κατάτη διάρκειατων διαλέξεώντου γιατοννίτσε ( ), οχάιντεγκερ οδηγήθηκεσεμια νέα κατανόηση όχι μόνοτηςσκέψηςτοι.> Νίτσε αλλάκαι της δικήςτου φιλοσοφικήςθέσης γενικότερα. «Το ερώτημαγια το Είναι»,που εξουσίαζε τησκέψη του, εξελίχθηκε από τη συστηματική,υπερβατολογική, φαινομενολογική ήερμηνευτική «ανάλυση του Dasein» σεμια «ιστορίατου Είναι», δηλαδή σεμιαιστορίατηςερμηνείαςτου Είναι κατάτηδιάρκειατης δυτικήςμεταφυσικής.στην ιστορία της μεταφυσικήςπουο Χάιντεγκερ εξιστορείως ιστορίατηςλήθης τοι.>είναι, ο Νίτσε καταλαμβάνει μιαθέση μοναδικής σπουδαιότητας.αυτή προκύπτει απότηθέαση του έργου τουνίτσεως «ολοκλήρωσηςτηςμεταφυσικής».εάντοείναι πρόκειταινα ανακτηθεί από τηλήθη, ηφιλοσοφίαοφείλει να «υπερβεί τημεταφυσική», καιτοπρώτο βήμα σεαυτήν τη διαδικασία πρέπει να είναι μιααντιπαράθεσημετησκέψητου Νίτσε, ιδωμένη ως η πληρέστερη έκφραση τηςλήθηςτουείναι. Προσεγγίζοντας τηνανάγνωσητου Νίτσεαπό τονχάιντεγκερ μέσααπό έναευρύ πρίσμα,βλέπουμε ότι αυτή ξετυλίγεταισύμφωνα μετρεις μεθοδολογικές επιλογέςπου προέρχονταιαπό τους γενικότερους στοχασμούςτου πάνω στοσκέπτεσθαι. Ηπρώτη απόαυτές τις επιλογέςσχετίζεται με την απόφασητουχάιντεγκερ να εντοπίσειαυτό πουαποκαλεί «αυθεντικήφιλο 4. Ο Χάιντεγκερ προσφεύγει στην ιδέα της πρωτοκαθεδρίας αυτού που παραμένει ανείπωτο σε ένα φιλόσοφο, όταν βεβαιώνει ότι το Η βούληση Υια δύναμη ~δώ αναφέρεται στο «κείμενο" που ο Νίτσε σκόπευε να δημοσιεύσει με αυτό τον τίτλο. και όχι μόνο σε εκείνο το βιβλίο με τίτλο Η βούληση Ύια δύναμη που δημιουργήθηκε από τα σημειωματάριά του με επιμέλεια της αδελφής του. Ελίζαμπετ Φέρστερ-Νίτσε- είναι η φιλοσοφική «κύρια δομή" του Νίτσε, το Hauptwerk του,κι όλαταδημοσιευμένακείμενά του αποτελούν «προθάλαμο» (Vorhalle) σε αυτό: «Η αυθεντική [eigentliche] φιλοσοφία του Νίτσε, η θεμελιώδης θέση βάσει της οποίας μιλά [...] σεόλα ταγραπτάπουοίδιος δημοσίευσε, δενέλαβεμια τελικήμορφήκαι δεν δημοσιεύθηκε σεοποιοδήποτεβιβλίο.ούτεστηδεκαετία μεταξύ 1879 και 1889 ούτε κατά τη διάρκεια των προηγουμένων ετών. Αυτά που ο ίδιος ο Νίτσε δημοσίευσε κατά τη διάρκεια των δημιουργικών ετών του αποτελούσαν πάντα ένα πρώτο πλάνο [... ]. Η αυθεντική φιλοσοφία του αφέθηκε πίσω ως μεταθανάτιο, αδημοσίευτο έργο" (GA 6.1, σ. 6-7). Μετά το Τάδε έφη Ζαρατούστρα, μας λέει ο Χάιντεγκερ στο Τι καλείται σχέψη;(was Heissi Denken?, 1951/52), <<Ο Νίτσε δεν δημοσίευσε ποτέ αυτό που στοχάστηκε πραγματικά" (GA 8, σ. 77). Αντίθετα, όλα τα δημοσιευμένα γραπτά του μετά τον 2αΡατούστρσ είναι πολεμικές απαντήσεις στο συμβάν του εuρωπαίκού μηδενισμού. Αυτό που Ο Νίτσε πραγματικά στοχάστηκε μπορεί να βρεθεί στο Nach/ass του. κι εκεί μόνο υπό τη μορφή αυτού που είναι αδιάσκεπτο. σοφία τουνίτσε»στα αδημοσίευτα «Κατάλοιπα» (Nachlass). 4 ΟΧάιντεγκερ γράφει ότι «το "πιστεύω" ενός φιλοσόφου είναιαυτό πουπαραμένει ανείπωτο σεαυτόπου λέει» (Heidegger 1947, σ. 5).5 ΤΟ χαί:ντεγκεριανό «ανείπωτο» αναφέρεται σε αυτό που δεν μπορεί να ειπωθεί με οποιαδήποτε μορφή εντός τη δυτικής μεταφυσικής παράδοσης, της οποίας ο Νίτσε φέρεται να αποτελεί μέρος. Η έννοια του «ανείπωτου» σχετίζεται, για τον Χάιντεγκερ, με την έννοια του «αδιάσκεπτου»: «Αυτό που είναι αδιάσκεπτο στη σκέψη ενός φιλοσόφου δεν είναι μια έλλειψη έμφυτη στη σκέψη του. Αυτό που είναι α-διάσκεπτο είναι εκεί σε κάθε περίπτωση μόνο ως το α-διάσχεπτο. Όσο πιο πρωτότυπη η σκέψη, τόσο πλουσιότερο θα είναι αυτό που είναι αδιάσκεπτο σε αυτήν» (CA 8, σ. 80). Ωςεκτούτου,ηκεντρικήσκέψη του Νίτσε δενείναι άμεσαπαρούσα στα γραπτάτου,ήείναι παρούσα μόνο με μια αδιάσκεπτη, ανεπεξέργαστη μορφή, ηοποία μπορεί να συλληφθείμέσωτωνπροσπαθειών μας,μέσω τηςερμηνευτικήςκαι μιας «πληρέστερης κατανόησης». Σεαυτό τοσημείο,είναι σκόπιμοναανοίξουμε μια παρένθεσηγια ναεπισημάνουμε ότι, παράτις σημαντικές διαφωνίες ανάμεσαστηντερριντιανή αποδόμησηκαιτη χα'ίντεγκεριανήερμηνευτική,κοινόσημείοκαιτωνδύο είναι η προσπάθειά τουςνα καταστήσουν εμφανές αυτό που παραμένειαόρατο σεένα κείμενογια μιακλασική ανάγνωση,απελευθερώνοντας κατ' αυτότον τρόπο τοναναγνώστηαπότιςεπιφανειακέςσημασίες του κειμένου.το όλοεγχείρημα,τόσοτουντερριντά όσο και τουχάιντεγκερ, παίρνει ωςδεδομένο ότιένα κείμενοκρύβει κάτιή ότικάτι γύρωαπόένακείμενο είναιμηεμφανές, όπως επίσηςότιαυτό πουδενείναιεκεί μπορείνααποκαλυφθεί καιναεκτεθεί,6 Για τονντερριντά,όσοπερισσότεροη ανάγνωσήμαςμετατοπίζεται,χωρίς να εγκαταλείπει ποτέτοκείμενο,απότοπροτιθέμενοεπιχείρημαενός κειμένου προς τη «σημαίνουσα δομή» του (structure signifiante), τόσο περισσότεροβλέπουμε αυτότοεπιχείρημαναανατρέπεταιμέσωτηςανάδειξηςτωνάλυτων αντιφάσεωνπουσυγκροτούντηλογικήτουενότητα.γιατονχάιντεγκερ,όσο 5. «Die "Lehre" eίnesdenkers ist das ίnseίnem Sagen Ungesagte». 6. Την ίδια περίπου αντιμετώπιση στο κείμενο επιφυλάσσει και η «αρχαιολογία» ΤΟυ Μισέλ Φουκώ. Για τον Φουκώ, το κείμενο αποτελεί μέρος ενός δικτύου εξουσίας το οποίο σκοπίμως συγκαλύπτεται από την κειμενιχή μορφή και τη γνώση ΠΟυ φέρεται να προάγει, ή κρύβεται εντός αυτών. Συνεπώς, η αποκαλυπτική δύναμη της κριτικής είναι να επαναφέρει το κείμενο σε μια ορισμένη ορατότητα. Το χρέος του αρχαιολόγου είναι να ανασυστήσει και να καταστήσει εμφανές το δίκτυο γύρω και, τελικά, πριν από το κείμενο (βλ. Κακολύρης 2005α, σ )

4 ΓΗΑΣΙΜΟΣ ΚΑΚΟι\\'ΡΗΣ περισσότεροοιπροσπάθειες της ερμηνευτικής ανάγνωσηςπροσανατολίζονται σεαυτόπου δενείναι άμεσα παρόν στοκείμενο ήείναιπαρόν μόνομεμια αδιάσκεπτη, ανεπεξέργαστημορφή,τόσες περισσότερεςπιθανότητεςέχουμε νασυλλάβουμετην «αυθεντικήσκέψη» ενόςστοχαστή. Όπως θαδούμε,αυτό που παραμένειαδιάσκεπτο στησκέψη τουνίτσε είναι τοίδιομεαυτόπουπαραμένει αδιάσκεπτοστη σκέψη της δυτικής φιλοσοφίας ωςιστορίας τηςμεταφυσικής:η αλήθεια τουείναι. Ο κύριος στόχος τουχάιντεγκερ,διαβάζονταςτον Νίτσε,είναι νασκεφθεί τησκέψη της αλήθειας τουείναι πουπαραμένει αδιάσκεπτη στοννίτσε,ο οποίοςαποτελείτο αποκορύφωμα της δυτικής σκέψης ως μεταφυσικής. ΣύμφωναμετηνανάγνωσητουΝίτσε από τον Χάιντεγκερ,αυτό πουο Νίτσεδενστοχάστηκε καιδενείπε, αυτόπου δεν μπόρεσεναστοχαστεί και να πει,είναι η ερώτηση τηςαλήθειας τουείναι, κιο λόγος για τον οποίο ο Νίτσε δενστοχάστηκε και δεν μπόρεσεναδιατυπώσει τηνερώτηση της αλήθειας τουείναι είναι ότι παρέμεινεμέσαστημεταφυσικήπαράδοση. Ο Χάιντεγκερ γράφει ότι μόνοσυλλαμβάνοντας τοννίτσε ως αποκορύφωμααυτής τηςμεταφυσικήςπαράδοσης,καιπροχωρώντας έπειταστο ερώτηματηςαλήθειας τουείναι,μπορούμε να έχουμε πρόσβαση στηναυθεντική φιλοσοφίατουνίτσε,μιαφιλοσοφίαπου, αφήνοντας αδιάσχεπτητην ερώτηση της αλήθειας του Είναι, ανοίγειεντούτοις τομονοπάτι μέσωτου οποίου ο επερχόμενοςστοχασμός θαείναι σε θέσηνα στοχαστείαυτή τηνέως τώρα αδιάσκεπτησκέψη. Ωστόσο, πρέπει κανείςνα δει τονκίνδυνο που θέτειγιατο ερμηνευτικό εγχείρημα ησύλληψητου Νίτσε ως αποκορυφώματος της μεταφυσικής στην ιστορίατηςδυτικήςσκέψης. Ο Χάιντεγκερ δηλώνειότι οστοχασμός της παράδοσηςαπαιτεί να αναγνωρίζουμε αυτή την παράδοση. «ο σεβασμός καιη αναγνώριση [AnerkennenJ δεν αποτελούν ακόμη συμφωνία' αλλά είναι απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε αναμέτρηση» (GA 8, σ. 86). Παρόλ' αυτά, δενείναικαθόλουσαφές ότι ησκέψητου Χάιντεγκερσέβεταιαυτήτην απαίτηση. Αυτό πουβρίσκουμε στηνανάγνωση τουνίτσε απότον Χάιντεγκερείναιοομοιόμορφος καιενιαίος χαρακτήρας τηςπαράδοσηςτης δυτικής σκέψης ωςλήθηςτου Είναι και η ομοιότητα αυτούπουπαραμένειαδιάσκεπτο σε όλουςτουςφιλοσόφους μέσασεαυτήτηνπαράδοση- καιπουείναι το ερώτημα της αλήθειας του Είναι. Ο κίνδυνος που μια τέτοια στρατηγικήθέτει για τηνερμηνευτική είναι αυτόςτου δογματισμού: η σκόπιμη ανάγνωση ενός κειμένουσύμφωνα με έναπροϋπάρχονερμηνευτικόσχήμαπουεπιβάλ Η ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗ ΑΝι\ΓΝΩΣΗ λεται στο κείμενο και με το οποίο το κείμενο εμφανίζεται ως συναφές. Ως αποτέλεσμα της χαίντεγκεριανής ερμηνευτικής ανάγνωσης, το κείμενο του Νίτσε διατρέχει τον κίνδυνο που ο ίδιος ο Νίτσε γνώριζε πολύ καλά: «ώσπου το κείμενο εξαφανίστηκε κάτω από την ερμηνεία» (Νίτσε 1886, 38, σ. 45). Στην αξιολόγησή μας της ανάγνωσης του Νίτσε από τον Χάιντεγκερ, πρέπει να δούμε εάν αυτή πάσχει ή όχι από αυτή την «ανικανότητα για φιλολογία» (Νίτσε 1888, 52, σ. 68), εάνπλαστογραφεί τησκέψη του Νίτσεεξετάζοντάςτην σύμφωναμετηνερμηνεία τηςιστορίας της μεταφυσικής ως λήθηςτου Είναι. Οπλισμένος μετην πεποίθηση ότιγνωρίζει τη «μία και μοναδική σκέψη» του Νίτσε,τη θεώρηση «πουαφήνεται ανείπωτη σεαυτό πουλέει», οχάιντεγκερελευθερώνεταικατ' αυτότον τρόπο απότηνπροσεκτική ενασχόληση μεπολλούς από τους ισχυρισμούς του νιτσείκού κειμένου. Αυτή ητάση της ανάγνωσης του Χάιντεγκερέχειεπισημανθείακόμα κι από αυτούςπουδιάκεινται ευνοϊκάαπέναντίτου. ΕνώοΧανς-ΓκέοργκΓκάνταμερ, παραδείγματος χάριν, είναι πρόθυμοςνα υπερασπιστεί τηνερμηνεία του Νίτσεαπό τον Χάιντεγκερκατάτομεγαλύτερο μέροςτης, εντούτοις δενδιστάζει να γράψει ότι «στη στοχαστικήενασχόληση τουχάιντεγκερμετηνιστορία τηςφιλοσοφίας ενδημεί ηβίαενός φιλοσόφου πουοδηγείταιαπό τα δικάτου ερωτήματακι επιδιώκει παντούνααναγνωρίσει τονεαυτό του» (Gadamer, GW 3, σ. 307). Αλλού, ο Γκάνταμερ αντιτάσσει στην κριτική της ερμηνευτικής μεθόδου του Χάιντεγκερ από τον Καρλ Λέβιτ (Kar! Lowith) ότι ο Λέβιτ «δενβλέπειότι η βίαπου ασκείται από πολλέςαπό τιςερμηνείεςτουχάιντεγκερδεν προκύπτειμεκανέναν τρόπο απόαυτήν τη θεωρίατηςκατανόησης» (GW 2, σ. 382). Ενώο Γκάνταμερθεωρεί ότιη «παραγωγικήκατάχρησητωνκειμένων»από τονχάιντεγκερείναι «μάλλον κάτισανέλλειψηερμηνευτικής ενσυναίσθησης», τοζήτηματηςπαρούσαςσυζήτησηςείναιακριβώςοικειμενικές «διαστρεβλώσεις» πουπροκύπτουν από την εισηυητική (καθόσον εισάγει την προβληματική τουείναι στο νιτσεϊκόκείμενο),ιδιοποιητικήανάγνωση του Νίτσε από τονχάιντεγκερ. Η δεύτερημεθοδολογικήαρχήπουκαθοδηγείτηνανάγνωσητουνίτσε από τονχάιντεγκερείναιότι ο «κάθε στοχαστήςσκέφτεταιμόνομια μοναδική σκέψη».7χρησιμοποιώντας αυτήτηναρχήωςαφετηρία, ο Χάιντεγκερ επιδιώκεινα συστηματοποιήσει τις κατά γενικήομολογία μη-συστηματικέςπρο 7. «Jeder Denker denkt nur einen einzigen Gedanken» (GA 8. σ. 53)

5 'rεpaσιmoσ ΚΑΚΟ"ΥΡΗΣ τάσειςπουονίτσεμας έχειδώσει.σύμφωνα μετονχάιντεγχερ,ο Νίτσεσκέφτεται ωςμίαχαιμοvαοιχήσχέψητουτην αιώνια επιστροφή τουομοίου (πρβλ GA 8, σ. 53). Η αιώνια επιστροφή «φαίνεται να συμπίπτει με το ίδιο το κέντρο της μεταφυσικής σκέψης του Νίτσε» (GA 6.1, σ.20). Γύρω από αυτότοκέντροπεριστρέφονταιόλαταάλλα σημαντικά θέματα τουνίτσε: η βούλησηγιαδύναμη,ουπεράνθρωπος,ημεταξίωση τωναξιώνκαιομηδενισμός.εντούτοις, ησυστηματοποίηση τουνίτσε απότονχάιντεγκερδενσταματά εδώ.ακολουθώντας τηναρχή ότι ημίαχαιμοvαοιχήσκέψη τουνίτσε είναιηαιώνιαεπιστροφή, οχάιντεγκερυποστηρίζει τηνεvότητατωνπέντε κυρίωνθεμάτων τουνίτσε: «Τοκαθένααπότααποκαλούμενα πέντε κύρια θέματα _" μηδενισμός", "μεταξίωση όλων των αξιών", "βούληση για δύναμη',' "αιώνια επιστροφή του ομοίου", "υπεράνθρωπος"- απεικονίζει τη μεταφυσική του Νίτσε από μία ορισμένη άποψη, αλλά κάθε στιγμή παρουσιάζει επίσης μια καθορισμένη άποψη του συνόλου. Κατά συνέπεια, η μεταφυσιx"~ του Νίτσε συλλαμβάνεται μόνο όταν αυτά που ονομάζονται σε αυτά τα πέντε θέματα προσεγγιζονται -δηλαδή βιώνονται ουσιαστικά- στην αρχέγονη και μύχια συναλληλία τους [Zusammengehδrigkeit]» (GA 6.2, σ.31). 'Οπως θα δούμε, η ενότητα αυτών των θεμάτων έρχεται στο φως όταν η σκέψη της αιώνιας επιστροφής του Νίτσε εξετάζεται από την άποψη του αδιάσκεπτου ερωτήματος που θέτει: του ερωτήματος του Είναι και του χρόνου (GA 6.1, σ. 17). Εδώ ο Νίτσε όχι μόνο συναντά τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, οι οποιοι στοχάστηκαν επίσης το Είναι ως χρόνο στο πλαίσιο του στοχασμού τους του Είναι ως ουσίας (παρουσίας), αλλά και ολοκληρώνει την παράδοση που αυτοί άρχισαν. Ο Νίτσε παρουσιάζεται ως να συμπίπτει με τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη παρά να τους υπερβαίνει: «ο Νίτσε στοχάζεται αυτήν τη σκέψη [δηλ το Είναι ως χρόνο] αλλά δεν τη στοχάζεται ως το ερώτηματου Είναι και του χρόνου» (GA 6.1, σ.17). Είναι το «ερώτηματου Είναι καιτουχρόνου», δηλαδή το ερώτηματης αλήθειαςτουείναι, πουπαραμένει αδιάσκεπτο στον Νίτσε όπωςεπίσης στον Πλάτωνα καιτον Αριστοτέλη, και μόνομέσωτου στοχασμούαυτοί>του ερωτήματοςωςερωτήματοςμπορεί να υπερνικηθείημεταφυσική. Σεαυτό το σημείοπρέπειναεπισημανθοίιν δύο πράγματα. Κατ'αρχάς, η απόπειρατουχάιντεγκερναενοποιήσειτις αποσπασματικές σκέψειςτουνίτσεαποτελεί μια μνημειώδη προσπάθεια, τηςοποίας η επιτυχία τηςως προς 78 ΗΕΡΜΗΝεΥΤIΚΗΚΑΙΗΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗ ANΛrNOΣH τηνεννοιολογικήοργάνωση τηςφιλοσοφίαςτουνίτσεδενθα πρέπειναυποβαθμιστεί- Αλλάδείιτερον, θαπρέπεινα αναρωτηθοίιμεγι'αυτόπου χάνεται στη σκέψη τουνίτσεσε αυτήτην προσπάθεια σύστηματοποίησης.η ενότητα των πέντε θεμάτωντου Νίτσε, πουστρέφεται γύρω απότη σκέψητου της αιώνιας επιστροφής ως τησκέψη του Είναι καιτου χρόνου,επιτυγχάνεται με κόστος την ερμήνευσητου Νίτσε ως ενόςακόμα μεταφυσικοί> φιλοσόφου.αν η συστηματοποίησηκαιη «ολοποίησψ>τουνίτσε από την άποψη της «μιας μοναδικήςσκέψης» οδηγεί στοναποκλεισμό όλων των άλλων ερμηνειών εκτός αυτής πουβλέπειτον Νίτσεωςμεταφυσικό φιλόσοφο,αυτό είναι αποφασιστικό για την αποτίμηση του ερμηνευτικοί>εγχειρήματοςτουχάιντεγκερ. Ο ίδιοςο Νίτσε εξέφραζεδυσπιστίααπέναντισε όλους αυτοίις πουαρέσκονται στη συστηματοποίηση,και ο Ντερριντά, όπωςθαδούμε στη συνέχεια,θα τον ακολουθήσεισε αυτήν τη δυσπιστία.γιατονντερριντά, οι αδικαιολόγητοιπεριορισμοί που θέτειμια ερμηνευτική μέθοδοςστο παιχνίδιτης ερμηνείας αποτελοίιν λόγοαπόρριψηςαυτήςτης μεθόδου. Αυτόμαςφέρνειστηντρίτη μεθοδολογικήεπιλογή που καθοδηγεί τηνανάγνωση του Νίτσε από τον Χάιντεγκερ, ότανεπιχειρεί «να αντιμετωπίσειτον Νίτσε σοβαράωςστοχαστή».8 Ο Χάιντεγκερθέλειναδιασώσει τοννίτσε από την κοινή, αλλά λανθασμένη κρίση ότι είναι «ποιητής-φιλόσοφος[dichterphilosoph]» ήένας «φιλόσοφοςτηςζω'~ς [Lebenphilosoph]» (πρβλ GA 6.1, σ. 3). Αντιθέτως, για τον Χάιντεγκερ ο Νίτσε είναι στοχαστής και ως εκ τοίιτου η σκέψη του καθορίζεται από αυτό που τίθεται υπό σκέψη: από το Είναι. Ο Νίτσε δεν είναι, εντούτοις, ικανός να στοχαστεί το Είναι ως Eival. Σίιμφωνα με τονχάιντεγκερ, μπορεί μόνο ναστοχαστείτο Είναι «μεταφυσικά», δηλαδή «ως την αλήθεια των όντων καθ' εαυτά [die Wahrheit des Seinden als solchen]» (GA 5, σ. 209). Ηαπάντησηπουο Νίτσε παρέχειστηνερώτηση «Τι είναι τα όντα;» είναι ότι αυτά είναι «βοίιληση για δύναμη»:η βοίιληση για δίιναμη ECval αυτό που είναι τα όντα, das Seiende. Ο Χάιντεγκερ γράφει ότι «σκέψη σημαίνει τούτο για τον Νίτσε: παράσταση των όντων ως όντων. Οποιαδήποτε μεταφυσική σκέψη είναι οντο-λογία - ή δενείναι απoλuτως τίποτα» (GA 5, σ. 210). Κατά τον Χάιντεγκερ, μόνο εξετάζοντας τον Νίτσε με αυτό τον τρόπο μποροίιμε να επιτύχουμε τη διάσωσή του από τη λανθασμένη ερμηνεία του ως «ποιητή-φιλοσόφου» ή «φιλοσόφου της ζωής». Η σκέψη του Νίτσε θα πά 8. «Nietzsche als Denker ernst Ζυnehmeπo> (GA 5, σ, 210). 79

6 ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΚΑΚΟΛΥΡΗΣ ρειέτσιτηνόμιμηθέσητης στην ιστορία της δυτικήςσκέψης ως έσχατηέκφραση αυτής τηςσκέψης- μιαςσκέψηςη οποία σε κάθεαληθινήέκφρασή της στοχάζεται τοαυτό: τοείναι τωνόντων, μόνο όμως, όπωςεπισημαίνειο Χάιντεγκερ,μετη μορφή αυτού που παραμένει «αδιάσκεπτο» σε αυτήν. ΠΙΗανάγνωση τουνίτσε από τον Ντερριντά Ενώο Ντερριντάγενικάαπέχειαπό τονσυστηματικό σχολιασμότηςσκέψης τουνίτσε, αναφέρεταισυχνά σενιτσεϊκάμοτίβα, και ο Νίτσε είτεκατονομάζεται είτε εμπλέκεταιουσιαστικάσεαρκετά κείμενάτου. Η διείσδυoύjτης σκέψηςτουνίτσε στο ντερριντιανόκείμενο δηλώνεταιρητάσε μιαυποσημείωση πουέχειπροσθέσει ο ίδιος στησυνέντευξή τουμε τους J.-L. Houdebine and G. Scarpetta καιέχειεκδοθείμετοντίτλοθέσεις (Positions). Στο πλαίσιο αυτής της υποσημείωσης για τον ιστορικισμό και την αλ'ήθεια, ο Ντερριντά σημειώνει ότι αν και το «όνομα Νίτσε δεν προφέρθηκε» κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, εντούτοις, «πάνω σε αυτό που μιλάμε αυτήν τη συγκεκριμένη στιγμή, όπως σε όλα τα άλλα, ο Νίτσε αποτελεί για μένα, όπως ξέρετε, μια πολύ σημαντική αναφορά» (Derrida 1972a, σ. 105). Αλλού είναιπιο συγκεκριμένοςωςπρος τουςτρόπους μετουςοποίους το νιτσε'ίκόκείμενολειτουργεί ως «σημαντική αναφορά».στηγραμματολουία, ο Ντερριντάθεωρεί ότι ο Νίτσε, «αντί ναμείνειαπλώς (μαζί μετον Χέγκελ,και όπως νόμιζεοχάιντεγκερ) μέσαστημεταφυσική,συνέβαλε σημαντικότατα στηναπελευθέρωσητουσημαίνοντος από την εξάρτησήτουήτην απόρροιάτου απότολόγο και από τη συναφήέννοια της αλήθειας ή του πρώτου σημαινόμενου, όπως κιαν το εννοούμε» (Ντερριντά,1967, σ. 39). Και στο «Qua! quejle: Les sources de Valery», στοπλαίσιο της ανίχνευσηςτωνπί]γώντουπωλ Βαλερύ,οΝτερριντά παρέχει τονακόλουθο κατάλογο θεμάτωνπου μπορούμενα βρούμε στοννίτσε: «τη συστηματική δυσπιστία όσοναφορά τηνολότητα της μεταφυσικής, [.,.] τηνέννοιατου φιλόσοφου-καλλιτέχνη,ταρητορικά και φιλολογικάερωτήματα που τίθενται στην fi ΕΡΜΗΝεΥΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗ ΑΝΗΝΩΣΗ ιστορίατης φιλοσοφίας,την καχυποψίαόσοναφορά τις αξίες τηςαλήθειας ("μια καλά εφαρμοσμένη σύμβαση"),τουνοήματος και τουείναι, "του νοήματοςτουείναι", τηνπροσοχήστα οικονομικάφαινόμενατηςδύναμης καιτης διαφοράςτων δυνάμεων,κ.λπ.» (Deπίda1972, σ ). Χωρίςοιαναφορέςτουστον Νίτσε ναείναιπάνταεπιδοκιμαστικές, τιςπερισσότερες φορές ο Ντερριντά συμμαχεί μαζί του στην προσπάθεια του για αποδόμηση των λογοκεντρικών τάσεων της μεταφυσικής σκέψης. Πιο συγκεκριμένα, ο Νίτσε κάνει συχνά την εμφάνιση του στο ντερριντιανό κείμενο ως εναλλακτική επιλογή στη νοσταλγική επιθυμία για πλήρη παρουσία που ο Ντερριντά εντοπίζει στον πυρήνα της δυτικής μεταφυσικής. Στο Έμβολα: Τα ύψη του Νίτσε, όπου η προφανής ενασχόληση του Ντερριντά είναι η προσφορά μιας ερμηνείας του Νίτσε. μπορούμε να δούμε πάλι τη ντερριντιανή στρατηγική της προβολής του Νίτσε ως τέτοιας εναλλακτικής επιλογής. Τα Έμβολα είναι η προσπάθεια του Ντερριντά να παράσχει μια εναλλακτική ερμηνευτική πρόταση στις ερμηνείες του Νίτσε που έχουν προσφερθεί έως τώρα, και ιδιαίτερα στην ερμηνεία του από τον Χάιντεγκερ. Η φύση αυτής της εναλλακτικής δυνατότητας, εντούτοις, δεν είναι προφανής, δεδομένου ότι η ερμηνεία του Νίτσε από τον Ντερριντά δεν προσφέρεται ως αντικατάσταση ή διάψευση αυτών των προηγούμενων ερμηνειών. Αντ' αυτού, παρέχει σε αυτές τις αναγνώσεις ένα «συμπλήρωμα» ή «αναπλήρωμα» (supplement)9 το οποίο, όπως σεάλλες περιπτώσεις της ντερριντιανής αναπληρωματικότητας,ταυτόχρονα εξαρτάται απόαυτόπουυπερβαίνει. Η συζήτηση σταέμβολαδομείταιγύρωαπότρίαθέματα που σχετίζονται μετη γραφή του Νίτσε, το καθένα εκ των οποίων ξετυλίγεταιως μια κρίσιμη πτυχή της συν-πλοκής του Ντερριντάμε τον Χάιντεγκερ. Αυτά τα τρία θέματαείναιτοθέματου «κειμένου», τοθέματουpropre (κύριο, οικείο, ίδιο) και το θέμα των «υφών». Εγείροντας το πρώτο θέμα, ο Ντερριντά εστιάζει στη σύλληψη της γυναίκας από τον Νίτσε και χρησιμοποιεί αυτή την εστίαση για να προβάλει το ζήτημα της αλήθειας όπως ανακύπτει από το κείμενο του Νίτσε - καικατ'επέκταση τοζήτηματηςίδιαςτηςαλήθειαςτου νιτσείκούκειμένου.υπόαυτή τηνοπτική, η χαίντεγχεριανή ανάγνωση, μεταξύ τωνάλλων, επιπλήττεται σιωπηρά για την έλλειψη προσοχής τηςστη θέση τηςγυναίκας, μια έλλειψη που καταδεικνύει ανεπαρκή σύλληψητων περιπλοκών του νιτσε 'ίκούκειμένου καιεπαναλαμβάνειτηναποτυχίατης «φαλλογοκεντρικής» παράδοσηςναασχοληθείμε το θέμα της γυναίκας ως άξιοσοβαρού στοχασμού. 9. Η γαλλική λέξη supplement σημαίνειτόσοτο «αναπλήρωμα» όσοκαι το <<συμπλήρωμα».ο Nτερριvτά τονίζει ότι.όπως και μετο πλατωνικό φάρμαχοv.ο αναγνώστηςδεν πρέπει να ξεχνά κατά τηνανάγνωση την «εύπλαστη ενότητα αυτής τηςέννοιας»ήτην «οργανικήενότητα»τηςσημασίας της (Ντερριντά1972, σ. 76,86). 8 1

7 ΓεΡΑεΙΜΟΣΚΑΚΟΛΥΡΗΣ Μεαφετηρία αυτότοσημείο, οντερριντά εξετάζει τη θέσητουνίτσεστη μεταφυσική παράδοση. Μετατρέπονταςτο χαϊντεγκεριανό-μεταφυσικόερώτημα τουείναι στη νιτσε'ίκή-αξιολογική ερώτηση του propre, ο Ντερριντά αποστασιοποιείται ρητά από την τοποθέτηση του Νίτσε εντός αυτής της παράδοσης ως τελευταίου μεγάλου εκφραστή της. Ως αποτέλεσμα, δηλώσεις από τον Χάιντεγκερ του τύπου ότι έχει επιτύχει να φτάσει στην «αυθεντική» φιλοσοφία του Νίτσε (GA 6.1, σ. 8) αμφισβητούνται από τον Ντερριντά μέσω του «ζητήματος της κυριότητας [proprej. της ιδιοποίησης [propriation], τουκυρώ [proprierj (eigen, eignen, ereignen, Ereigrύs προ παντός)>> (Εμ, σ. 75' μτφρ. τροποποιημένη) - ενόςζητήματος που θέτει το νιτσε'ίκό κείμενο,αλλάκαι τοίδιο το χαίντεγκεριανό κείμενο που κατ' αυτό τοντρόπο αντιτίθεται στον εαυτό του.στο τέλος των Εμβόλων βρίσκουμε τησυζήτηση τηςξεχασμένηςομπρέλαςτουνίτσε.εδώο Ντερριντάεξετάζειαμεσότερα τοθέμα των υφών του Νίτσε, όσοναφορά τόσο το κείμενοτου Νίτσε όσοκαιτο ζήτηματουκειμένου ενγένει, καθώς επίσης καιτηνπροβληματική τηςερμηνείας. Ανκαι τα τρίαθέματααναμειγνύονταιπερίπλοκασεένασύνθετοδίκτυο, θαπροσπαθήσουμε αρχικάναεστιάσουμεσεκάθε έναχωριστά, αφήνοντας τον τρόπο με τον οποίο αλληλοσχετίζονται νααναφανείσταδιακά. Ύστερααπό μια παράθεση από τηναλληλογραφία του Νίτσε, τηςοποίας η σημασία μόνο βαθμιαία αποκαλύπτεται,τοκείμενο τουντερριντά ανοίγει με τονακόλουθοτρόπο: «ο τίτλοςγι'αυτήν τη συνεδρία έχει επιλεγεί ναείναιτο ζήτημα τουύφους.πληνόμως - θέμαμου θα είναιηγυναίκα» (Εμ,σ. 24). Από αυτά που ακολουθούν, προκύπτει ότι για δύο λόγους το κείμενο του Ντερριντά έχει τη γυναίκα ως θέμα του. Κατ' αρχάς, επειδή οι αποδεκτές ερμηνείες των απόψεων του Νίτσε για τη γυναίκα επιδεικνύουν μια βαθιά έλλειψη προσοχής στο θέμα των υφών του' Νίτσε και στην οικονομία του κειμένου του. Και δεύτερον, επειδή τα χαρακτηριστικά που ο Ντερριντά βρίσκει να αποδίδει ο Νίτσε στη γυναίκα είναι, σε μεγάλο βαθμό, τα ίδια που χρησιμοποιεί για να χαρακτηρίσει την αλήθεια. Παραδοσιακά, τα πολυάριθμα σχόλια του Νίτσε για τη γυναίκα έχουν προκαλέσει δύο ειδών αντιδράσεις. Η πρώτη αντιμετωπίζει τον Νίτσε ως έναν μανιασμένο μισογύνη. Η δεύτερη είτε απλώς αγνοεί τις παρατηρήσεις του, όπως παραδείγματος χάριν κάνει ο Χάιντεγκερ, είτε απλώς τις λαμβάνει υπόψη και κατόπιν τις παραβλέπει ως ανάξιες του ταλέντου του Νίτσε, ή και ως απολύτως κενές φιλοσοφικού ενδιαφέροντος. Ο Ντερριντά δεν αποδέχεται κα ΗΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙΗΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗ ANΛfNΩ~H μίααπό αυτές τιςεναλλακτικές.εν συντομία, απορρίπτειτηνπρώτη επειδή αυ η ιαποτυγχάνει ναεπεξηγήσειτηνετερογένειατουκειμένου τουνίτσε. Η δεύτερη πάλιαπορρίπτεταιεπειδή επαναλαμβάνειτην άρνηση της φαλλογοκεντρικής παράδοσηςναεξετάσει ζητήματα πουσχετίζονται με τις γυναίκες, ενώ είναιανεπαρκής και γιατο λόγοότι ασχολείται μόνο με εκείνες τις πτυχές του κειμένου που αυτήβρίσκει σημαντικέςή πολύτιμες και όχι με τοκείμενοστοσύνολότου. Στηνπραγματικότητα,όπως ο Ντερριντάθα προσπαθήσεινα δείξει,το θέμα της γυναίκας είναι εξαιρετικά σημαντικό στο κείμενο τουνίτσε,και η αλληλομετάθεσητης γυναίκας και της αλήθειας έχεισκοπόναφέρει αυτήν τη σημασία στο προσκήνιο. Ο Ντερριντά υποστηρίζειότι τα κείμενατου Νίτσε φανερώνουν ένα περισσότεροπολύπλοκοκαι ετερογενέςσύνολοθέσεωναπόό,τι συνήθως υποθέτει μια βεβιασμένη,δογματική,και γι' αυτό «ανίκανη» ανάγνωση. Ο Ντερριντά θααναμετρηθεί <<με τομεγάλο ζήτημα της ερμηνείαςτου κειμένου του Νίτσε,της ερμηνείας της ερμηνείας,της ερμηνείας απλώς» (Εμ, σ.47-8) μέσω του θέματος της γυναίκας. Η γενική θέση του Ντερριντά είναι ότι το νιτσε'ίκό κείμενο είναι τόσο αχειραγώγητο όσο και η ουσία της γυναίκας. Όπως δεν υπάρχει σταθερή αλήθεια ή σημασία της έννοιας της γυναίκας, έτσι δεν υπάρχει σταθερή αλήθεια ή σημασία των κειμένων του Νίτσε. Ο Ντερριντά επισημαίνει ότι οι παρατηρήσεις του Νίτσε για τη γυναίκα είναι χαλαρά υφασμένες γύρω από πέντε θέματα: την απόσταση της γυναίκας, τα πέπλα της, τα κοσμήματά της, την προσποίησή της και το σκεπτικισμό της. Το πρώτο θέμα εκκινεί από μια ανάγνωση της παραγράφου 60 της Χαρούμενης επιστήμης, η οποία ολοκληρώνεται ως εξής: «Η μαγεία καιη ισχυρότερη επίδραση που ασκούν οιγυναίκες είναι [...] μιαδράση απόμακριά,μια action in distans [δράση εξ αποστάσεως]: γι' αυτό όμως χρειάζεται πριν απ' όλα και πάνω απ' όλα - απόσταση» (Νίτσε1882, 60, σ. 84). Το πρώτο θέμα συνδέεται με το δεύτερο, που είναι η καλυμμένη κίνηση της γυναίκας. Η γυναίκα δρα εξ αποστάσεως μέσα από μια πολλαπλότητα πέπλων ή ένα παιχνίδι φωτοσκιάσεων, χωρίς όμως να είναι κάτι άλλο, χωρίς να είναι ουσιαστικά κάτι, χωρίς να έχει κάποια ουσία, πέρα από το να είναι «η άβυσσος της απόστασης, η αποστασίωση της απόστασης, η τομή του διάκενου, η απόσταση η ίδια» (Εμ, σ.32-3). Στα θέματα της απόστασης και των πέπλων προστίθεται η δεξιότητα της γυναίκας στο φτιασίδωμα και στην απόκρυψη. Η κάλυψη κάποιου με όλα τα 82 83

8 'ΓΕΡΑΣΙΜοεΚΑΚΟΛ γρησ είδητωνστολιδιώνκαιη επιδέξιαπροσποίηση, «ημεγάλητέχνη του Ψέματος», ητέχνη τηςκάλυψης και τηςαπόκρυψης είναιοικατεξοχήνδεξιότητεςτου καλλιτέχνη.η σημασία τηςύφανσηςτου νιτσεϊκούνήματος απότονντερριντά προκύπτειστο πέμπτο τωνθεμάτων του Νίτσε,τοσκεπτικισμότηςγυναίκας, ο οποίοςοδηγεί τοντερριντιανό λόγοστοθέματηςσχέσης της γυναίκας με την αλήθεια.ο Ντερριντάπαραθέτειπάλιαπό τηχαρούμενη επιστήμη: «Φοβάμαιπως όταν γεράσουν οιγυναίκεςείναι πιο σκεπτικίστριεςμες στην κρυψώνατηςκαρδιάς τους από οποιονδήποτε άνδρα:θεωρούν την επιφανειακότητατηςενθαδικής ύπαρξηςουσία τηςύπαρξης,και κάθε αρετή καιβαθύτηταείναι γι'αυτές μόνον απόκρυψητούτης της"αλήθειας", πολύ καλήαπόκρυψη ενόςpundendum [επονείδιστου πράγματος]- μ'άλλα λόγια, έναζήτημα ευπρέπειας και αιδούς,και τίποταπαραπάνω!» (Νίτσε 1882, 64, σ. 85). Η «αλήθεια» της αλήθειας,της αλήθειαςτης φιλοσοφίας καιτης θρησκείας, της αλήθειαςτουκειμένου,είναι ότι η αλήθεια όλωναυτών δεν υφίσταται, πρόκειται μόνο για μια επιφάνεια,έναπέπλο. Η γυναίκατο «γνωρίζει»,όπως η καλλιτεχνία τηςαποκαλύπτει, και απόαυτή τηνάποψη είναι πιο ειλικρινής από τονάνδρα.ο Ντερριντά γράφειότι για τον Νίτσε «δεν υπάρχει αλήθεια της γυναίκας,αλλάδενυπάρχει επειδή η γυναίκα, τοαβυσσαλέοαφίστασθαι τηςαλήθειας,αυτή η αναλήθεια, είναι η "αλήθεια".γυναίκαείναι έναόνομα αυτής της αναλήθειαςτηςαλήθειας [... ]. Γιατί αν η γυναίκα είναι αλήθεια, τότε αυτή ξέρει ότι η αλήθεια δεν υφίσταται, ότι η αλήθεια δεν λαβαίνει χώρα κι ότι δεν την έχουμε. Είναι γυναίκα εφ' όσον αυτή δεν πιστεύει στην αλήθεια, άρα σ' ό,τι η ίδια είναι, σ' ό,τι πιστεύουμε εμείς ότι αυτή είναι, το οποίο συνεπώς αυτή δεν είναι» (Εμ, σ. 33-4). Αυτόπουκατά τονντερριντάείναισημαντικό για τη σχέση πουο Νίτσε εγκαθιδρύει μεταξύ της γυναίκας και της αλήθειαςείναιη έλλειψη ενδιαφέροντος της γυναίκας γιατην αλήθεια:ηαλήθειαείναιπεριττήστηγυναίκα.καιακριβώς λόγω αυτής της έλλειψης ενδιαφέροντος για την αλήθεια, η γυναίκαματαιώνει όλες τις προσπάθειες του άνδρα να τηνσυλλάβει. Οάνδρας,που πιστεύει ακόμη στην αλήθεια, θεωρείότιμπορεί να κατέχει τηγυναίκα, ακριβώς όπωςο δογματικόςφιλόσοφος θεωρείότι μπορεί να κατέχειτηναλήθεια ή ο Χάιντεγκερτην αλήθεια του Είναι ή τηναλήθεια του κειμένου του Νίτσε. Όμως η αλήθεια,η αλήθεια του κειμένου, όπως και η γυναίκα,δενθα χαλινα Η ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗ ANArNQrH γωγηθεί: δενεπιτρέπει σε κανέναννατηνκατέχει. Αλλά γιατονντερριντά, ενώηγυναίκα-αλήθεια,το κείμενο-αλήθεια,δενπρόκειταιναεντοπιστεί γιατί απλά δεν υπάρχει, είναι εντούτοιςαδύνατογια τον άνδρα-φιλόσοφο,τον άνδρα-ερμηνευτή,νααντισταθεί στηναναζήτησήτης (Εμ, σ. 47). Ορμώμενος από την άρνηση του Νίτσε να θέσει μια «ουσιαστική αλήθεια» της γυναίκας, ο Ντερριντά υπογραμμίζει ότι ο ερμηνευτής θα πρέπει να απέχει από την αναζήτηση μιας συστηματικής ενότητας, η οποία υποτίθεται ότι κρύβεται κάτω από τις διάφορες θέσεις για τη γυναίκα που εμφανίζονται στο ετερογενές κείμενο του Νίτσε. Ακολουθώντας αυτή την πρόταση, ο Ντερριντά εντοπίζει στον Νίτσε τρεις τύπους δηλώσεων για τη γυναίκα. (1) Σύμφωναμετονπρώτο, ηγυναίκα «καταδικάζεται,απαξιώνεται,περιφρονείταιως σχήμα ήδύναμη τουψέματος» (Εμ,σ. 62). Η γυναίκα κατηγορείται, από αυτή την άποψη, από τον Νίτσε-άνδρα, πού προσφέρει την αλήθεια και το φαλλό του ως την εξουσία του, ως τα διαπιστευτήρια του. (2) Στον δεύτερο τύπο δηλώσεων, παρομοίως, η γυναίκα «καταδικάζεται, περιφρονείται ως σχήμα ή δύναμη της αλήθειας, ως φιλοσοφικό και χριστιανικό ον είτε επειδή ταυτίζεται με την αλήθεια είτε επειδή αποστασιοποιείται απ' αυτήν, άλλα δεν παύει να παίζει μαζί της» (Εμ, σ. 62). Μέχρι αυτό το σημείο, η γυναίκα εκλαμβάνεται ως ένα αντικείμενο ταυτόχρονα εξιδανικευμένο και περιφρονημένο, πάντα αντικείμενο επιθυμίας αλλά και επίκρισης: ταυτόχρονα ως «αλήθεια και αναλήθεια». Και οι δύο αυτές θέσεις είναι σεξιστικές και φαλλογοκεντρικές. (3) Μόνο στην τρίτη θέση, πέρα από αυτόν το «διπλό ευνουχισμό», αυτήν τη «διπλή άρνηση» της γυναίκας, η γυναίκα αναγνωρίζεται και καταφάσκεται από το νιτσεϊκό κείμενο ως «δύναμη καταφατική, προσποιητική, καλλιτέχνιδα, διονυσιακή. Καταφάσκεται όχι από τον άνδρα, αλλά από τον εαυτό της, μέσα της και μέσα του» (Εμ, σ ). Εδώ δενυπάρχειούτε φεμινισμόςούτεαντιφεμινισμός,ούτεγυναίκα ευνουχίστρια ούτεευνουχισμένη γυναίκα,ούτε αλήθειαούτε αναλήθεια, άλλαμόνο «η χαρούμενη κατάφαση του παιγνίου του κόσμουκαι της αθωότητας τουγίγνεσθαι,ήκατάφασηενόςκόσμουσημείων άνευ λάθους, αληθείας, καταγωγής, προσφερόμενου σεμιαενεργητικήερμηνεία» (Ντερριντά 1966, σ. 41). Χρειάζεται να τονιστεί ότι αυτές οι τρεις μεταξύ τους αντιφατικές θέσεις για τη γυναίκα ενυπάρχουν στο ίδιο κείμενο. Για τον Ντερριντά, δεν υπάρχει καμία δυνατότητα επίλυσης αυτών των ανταγωνιστικών συλλήψεων της γυναίκας μέσα στο ίδιο κείμενο. Οι διαφορετικές θέσεις του Νίτσε 84 85

9 ΓΕΡΛΣΙΜΟΣ ΚλΚΟΗΡΗΣ : γιατη γυναίκα είναι μη-ιδιοποιήσιμες απόμια ενιαίαθέση.μεαυτή την έννοια,τοκείμενοτουνίτσε, σύμφωνα με τον Ντερριντά, είναι <<μηαποφασίσιμο» (indecidable),1o δηλαδή ο αναγνώστης στερείται κάθε ερμηνευτικού μέσου για να επιλέξει ανάμεσα στις τρεις παραπάνω -ασύμβατες μεταξύ τους «θέσεις» ή στάσεις του νιτσε'ίκού κειμένου απέναντι στη γυναίκα και να ταυτίσει το κείμενο με μία μόνο από αυτές. IV. Η ανάγνωση του Χάιντεγκερ από τον Ντερριντά Το κείμενο των Εμβόλων όμως δεν κατευθύνεται μόνο εναντίον υπεραπλουστευτικών αναγνώσεων του νιτσε'ίκού κειμένου, άλλα, κατά κύριο λόγο, εναντίον του Χάιντεγκερ που, μη κατανοώντας τη θέση της γυναίκας, του ύφους, της γραφής στο νιτσε'ίκό κείμενο, αδυνατεί να κατανοήσει τον <<μη αποφασίσιμο» χαρακτήρα του κειμένου στο σύνολο των θέσεων του. Ενδεικτικό της «τύφλωσης» του Χάιντεγκερ απέναντι στη νιτσε'ίκή γυναίκα είναι, όπως παρατηρεί ο Ντερριντά, ότι, όταν διαβάζει την «Ιστορία μιας πλάνης» από το Λυκόφως των ειδώλωντου Νίτσε, αναλύει όλα τα στοιχεία του κειμένου εκτός από τη δήλωση ότι η ιδέα του αληθινού κόσμου «yίvεται Υuvαίκα».11 Ο Χάιντεγκερ αποφεύγει το ζήτημα της γυναίκας στο νιτσε'ίκό κείμενο: όλες οι πλευρές της ιστορίας του Νίτσε αναλύονται με μοναδική εξαίρεση την ιδέα που γίνεται γυναίκα. 12 Ο Ντερριντά μας υπενθυμίζει ότι, επειδή ο Χάιντεγκερ δεν καταλαβαίνει τις «διακριτικές παρωδίες», τις «στρατηγικές γραφής», τις «διαφορές ή αποστάσεις πενών», επειδή δεν καταλαβαίνει τα πολλά ύφη, τις πολλές γυναίκες 1Ο, Στημετάφρασήτου τωνεμβόλω" ογιώργοςφαράχλαςαποδίδειτηντερριντιανή έννοιατης ίndecidabilite ως <<ανεπίχριτο,>, 11. Εμ, σ, Ο Νίτσε γράφει: «Πρόοδος της ιδέας γίνεται πιο λεπτή, ύπουλη, ακατανόητη Υίvεται yuvaixa lsie wird Weib], γίνεται χριστιανή» (Νίτσε 1888α. σ. 32' μετάφρασητροποποιημένη). 12. Σύμφωνα με τον Τζον Καπούτο, η κριτική του Ντερριντά στη χαίντευκεριανή ανάγνωση διαπιστώνει πως «το πρόβλημα με τον Χάιντεγχερ είναι η ερμηνευτική τάση που τον κάνει να σχέπτεται ότι το κείμενο του Νίτσε, ενώ είναι βαθύ, είναι προσιτό σε εκείνους που σχέφτovται σε βάθος. Το "νόημά" του είναι προσιτό σε εκείνους που σκέφτονται σε σχέση με το νόημα του Είναι. και ως εχ τούτου ξέρουν πώς να το τοποθετήσουν, να έχουν μια υπερκείμενη άποψη αυτού, Αυτός είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο δεν έχει καταλάβει τη "γυναίκα" του Νίτσε. διότι είναι μια πλανεύτρα που παγιδεύει τον απρόσεκτο. που προσφέρει αλήθειες εκεί όπου δεν υπάρχουν» (Caputo σ, 15), ΗΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙΗλΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗΑΝΛΓΝΩΣΗ τουνίτσε,ψάχνεινα βρει αλήθειεςεκείόπου δενυπάρχουν, πιστεύοντας εσφαλμένα ότιτονιτσε'ίκόκείμενοθα μπορούσε νααναχθεί'σεμίαμόνοθέση, στηθέσητου <ωντεστραμμένουπλατωνισμού», ο οποίοςαξιολογείταιως επιθανάτιοςρόγχος της μεταφυσικήςπαράδοσης. Γιατον Ντερριντά ο Νίτσε, σε αντίθεσημε τον Χάιντεγκερ, «δεν βαυκαλιζότανμε την Ψευδαίσθηση-ίσα ίσα την ανέλυε- ότι ήξερε τι είναιτα φαινόμενα πουονομάζονται"γυναίκα", "αλήθεια", "ευνουχισμός",ή ταοντολουικάφαινόμεναπαρουσίαςή απουσίας» (E/J., σ. 61). Το ότιο Νίτσε δενμοιράζεταικαμία από τις ψευδαισθήσεις του Χάιντεγκεργιατη γνώση αυτών των «φαινομένων» δηλώνεται <<σαφώς»από την «ετερογένειατου κειμένου [του]» (E/J., σ. 61). Με άλλα λόγια, η νιτσε'ίκή εγκατάλειψητης παραδοσιακής αξίωσης γιατην παραγωγή ενός ομοιογενούς, συνεπούς,συνεκτικού κειμένου δείχνει ότι ο Νίτσε δενμοιράστηκε τιςψευδαισθήσεις τουχάιντεγκεργιατη σύλληψη τηςαλήθειας, είτε επρόκειτογια τηναλήθεια του Είναιείτε γιατηναλήθεια τουκειμένου. Για τονντερριντά,το ατόπημα του Χάιντεγκερ είναι ότι πιστεύει πωςμπορεί να έχειπρόσβαση στην «"ενδότατη σκεπτόμενηβούληση τουνίτσε", στο βαθύτερο θέλειν-ειπείντου [son vouloir-dire]» (E/J., σ. 53). Ο Χάιντεγκερ δεν μαθαίνει επαρκώς από τον Νίτσε ότι, όπως δεν υπάρχει αλήθεια της γυναίκας ή της έμφυλης διαφοράς, έτσι δεν υπάρχει αλήθεια του Νίτσε ή του κειμένου του (E/J., σ. 66). Σύμφωνα με τον Ντερριντά, καθώς ηοντολογία του Χάιντεγκερ αποκρύπτει τη <<μη-αποφασισιμότητα»όλωναυτών των «αποτελεσμάτων», παραμένει εντός της ίδιας της ερμηνευτικής και φιλοσοφικήςτάξης που στοχεύειναυπερβεί- δηλαδήτης μεταφυσικήςτης παρουσίας. Ο ΝΤεΡριντά επικρίνειτονχάιντεγκερ επειδή δεν κατανοείεπαρκώςτη <<μη-αποφασισιμότητα» τουκειμένου του Νίτσε.ΓιατονΝτερριντά,εκείνοπου «εκ-λύεται» απότο κείμενοτουνίτσε «είναιτο ζήτηματου ύφους ως ζήτηματηςγραφής, το ζήτημα μιας πράξης εμβόλισης ισχυρότερηςαπόκάθε περιεχόμενο, από κάθεθέσηκαικάθενόημα» (E/J., σ. 69). V. Οι άβυσσοι της αλ'ήθειας Παρόλ' αυτά, η ενασχόληση του Ντφριντά με τη χαίντεγχεριανή ανάγνωση δεν περιορίζεται απλώς στην απόφανση ότι, στο βαθμό που έχει εγκαταλείψει τη γυναίκα, έχει μια ανεπαρκή εκτίμηση της περιπλοκής και της οικονομίας του 86 87

10 .repatjmot ΚΑΚΟΑΥΡΗΣ κειμένουτουνίτσε. Τα πράγματαμπορείναμηνείναι τόσοαπλά. Στην εισαγωγήτηςανάγνωσηςτουκειμένουτουνίτσε «5ίεwlrd Weib» (<<[Η ιδέα] γίνεται γυναίκα»), ο Ντερριντά είχε ήδη σημειώσει ότι η αναμέτρησή μας «με το μεγάλο ζήτημα της ερμηνείας του κειμένου του Νίτσε, της ερμηνείας της ερμηνείας, της ερμηνείας απλώς, [...] δεν μπορεί να μηνσυνυπολογίσει τη χαίντεγκεριανή ανάγνωση του Νίτσε»καιότι «το μεγάλοβιβλίοτου Χάιντεγκερ είναι πολύλιγότερο απλόωςπρος τηθέσητου απ'ό,τι τείνουμε συνήθως να λέμε» (Εμ, σ.48). Κι αυτό διότι ο Χάιντεγκερ θέτει το ζήτημα της ιδιοποίησης (proprzatzon) και της κυριότητας (proprej. που αποτελούν το πλαίσιο εντός του οποίου η ανάλυση του Νίτσε λαμβάνει χώρα: «Οι σημασίες ή οι εννοιολογικές αξίες που αποτελούν το διακύβευμα ή το ελατήριο, όπως φαίνεται, όλων των νιτσε"ίκών αναλύσεων για την έμφυλη διαφορά [... ] πατούν σεκάτι πουθα μπορούσαμενα ονομάσουμε διαδικασίατηςιδιοποίησης (propriation): οικειοποίηση, κυριο-ποίηση, κυρίευση, απαλλοτρίωση, λήψη, νομή, δωρεά και ανταλλαγή, κυριότητα και δουλεία, κ.λπ.)>> (Εμ, σ. 70). Αυτές οι παρατηρήσεις δείχνουν την πολυπλοκότητα της στρατηγικής της αποδόμησης του Ντερριντά σε σχέση με τη χαίντεγχεριανή ανάγνωση. Γενικά, η αποδομητική ανάγνωση του Ντερριντά επιδιώκει να καταδείξει εκείνες τις υποθέσεις και μοτίβα που ένα κείμενο αναγνωρίζει αλλά πρέπει να καταστείλει, προκειμένου να συγκροτήσει τους άμεσα «ορατούς» ισχυρισμούς του. Στην προκειμένη περίπτωση, αντί να αντιμετωπίσει την ανάγνωση του Χάιντεγκερ κατά μέτωπο, ο Ντερριντά εκμεταλλεύεται ένα άνοιγμα, ένα «είδος τυφλής κηλίδας» (Ντερριντά 1967, σ. 281) μέσα στη χαίντεγκεριανή ανάγνωση, το οποίο παραμένει αόρατο στην ίδια. Με αυτό τον τρόπο, επιτρέπει ουσιαστικά στη χαίντεγκεριανή ερμηνεία να αποσυναρμολογήσει η ίδια τον εαυτό της. Αυτό σημαίνει ότι, αντί να απαντήσει απευθείας στον xαίvτεγκεριανό ισχυρισμό πως ο Νίτσε αποτελεί τον τελευταίο μεταφυσικό, ο Nτερριvτά προσπαθεί να δείξει ότι το μονοπάτι διαφυγής του Xάιvτεγκερ από τη μεταφυσική λειτουργεί ήδη στο κείμενο του Νίτσε. Αυτό γίνεται σε σχέση με αυτό που ο Nτερριvτά αποκαλεί «το ζήτημα της κυριότητας, της ιδιοποίησης, του κυρώ» (Εμ, σ. 75). Στις Θέσεις, ο Ντερριντά αναφέρει ότι «η αξία του propre (της κυριότητας, του κυρώ, της οικειοποίησης [appropriation], ολόκληρης τηςοικογένειαςτων Eigent/ichkeit, ezgen, Ereignis) [.00] είναι ίσως το πιο συνεχές και δυσκολότερο νήμα της σκέψης του Χάιντεγκερ» CDerrida 1972a, σ. 74). Στα Έμβολα ο Ντερριντά προσπαθεί να ξετυλίξει αυτό το νήμα στο πλαίσιο του ανομοιογενούς κει ΗΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙΗΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗΑΝΑΓΝΩΣΗ μένουτουνίτσεγιατηγυναίκα.ο Νίτσε ~ίxεεκλάβει τιςσχέσειςμεταξύτων φύλων ως μάχη ήπόλεμο ιδιοποίησης «άλλοτεηγυναίκαείναι γυναίκαμε το ναδίνει,ναδίδεται,ναεκ-ποιείται, ενώο άνδραςπαίρνει, κατέχει,νέμεται,άλλοτε πάλι, αντίθετα, μετο να δωρίζεται,δίδεται ωςκάτι άλλο,προσ-ποιείται, κι επειδήκαμώνεται εξασφαλίζειτην κτητική κυριότητα» (Εμ, σ. 70-1). Για τον Ντερριντά, το σημαντικό στοιχείο αυτής της «τυποποίησης» είναι ότι καθιστά το ζήτημα της κατοχής, της κυριότητας, της ιδιοποίησης, μη-αποφασίσιμο. Όταν η γυναίκα δωρίζει τον εαυτό της, ο άνδρας δεν ξέρει ποτέ εάν το δώρο είναι γνήσιο ή μόνο μια προσποίηση, δεν ξέρει ποτέ εάν κατέχει την αληθινή γυναίκα ή εάν κατέχεται από μια καλυμμένη απόκρυψη. Και ό,τι ισχύει για τη γυναίκα, ισχύει και για την αλήθεια, όπως και για την αλήθεια ΤΟυ κειμένου: η μη αποφασισιμότητα της αλήθειας, της αλήθειας ΤΟυ κειμένου ως αυτού που ενώ «δίδεται, εκ-ποιείται», ταυτόχρονα «δίδεται ως κάτι άλλο, προ σ-ποιείται» (Εμ, σο 70-1), επαναλαμβάνει τη μη-αποφασισιμότητα της γυναίκας. Για τον Ντερριντά, το ζήτημα της κuριότητας δεν είναι παράγωγο του ζητήματος της αλήθειας ή του νοήματος του Είναι, καθότι το δεύτερο «δεν είναι ικανό για την έγερση του ζητήματος της κυριότητας, της μη αποφασίσιμης ανταλλαγής του συν-πλην, του δίνω-παίρνω, του δίνω-φυλάσσω, του δίνω-ζημιώνω, της δοσιάς» (Εμ, σ. 73). Το δεύτερο δεν μπορεί να περιλάβει το πρώτο, γιατί το δεύτερο εγγράφεται μέσα στο πρώτο. Με αυτή την έννοια, η μηαποφασισιμότητα του ζητήματος της κυριότητας εμφανίζεται ως το όριο της «οντο-φαινομενολογικής ή σημασιο-ερμηνευτικής ερωτηματοθεσίας», δηλαδή ως «το όριο του ίδιου του Είναι» (Εμ, σ. 73-4). Τισυμβαίνει τότεμετονχάιντεγκερ;καταλαβαίνειτορόλοτηςκυριότητας, όσο καιτης διονυσιακής της εξάρθρωσης;μπορείνα αναγνωρίσει τοόριο που η μη-αποφασισιμότητα του ζητήματοςτηςκυριότητας θέτει γιατην «οντολογικο-ερμηνευτικήέρευναπάνωστονόημα τουείναι»; ΕνώοΧάιντεγκερ, γιατον Ντερριντά, ίσως πιοεμφανώςαπό οποιοδήποτε άλλον, θα έπρεπενα είχε αναγνωρίσει αυτότο όριο, η xαίvτεγκεριανή ερμηνείαεπικρίνεται για την άρνηση τηςνα επιτρέψει στο ζήτηματηςκυριότητας ναανακύψει. Για τονντερριντά, «σχεδόνολόκληρη η πορεία [της ανάγνωσηςτου Χάιντεγκερ] παραμένει-κι αυτό συχνά σημειώνεταιως η θέση της- στονερμηνευτικό χώρο του ζητήματος της αλήθειας (τουείναι)>> (Εμ, σο74-5), Ο Ντερριντά γράφει «σχεδόν ολόκληρη», διότι μια «σχάση» προκύπτει από «εσωτερική αναγκαιότητα» στη χαίντεγκεριανή ανάγνωση, «όποτε ο Χάιντεγκερ υποβάλλει 88 89

11 r ι ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΚΑΚΟΛΥΡΗΣ τοζήτημα του Είναι, το ανοίγει προςτο ζήτηματηςκυριότητας, της ιδιοποίησης,του κυρώ (eigen, eignen, ereignen, Ereignis προ παντός)>> (Εμ, σ. 75). Για τον Ντερριντά, η έγερση του ζητήματος της κυριότητας δεν σημαδεύει μια ρήξη στη σκέψη του Χάιντεγκερ, διότι ήδη στο ΕκΧ «η αντίθεση της Eigentlichkeit (αυθεντικότητας)και τηςuneigentlichkeit (αναυθεντικότητας) οργάνωνεόλη την υπαρκτική αναλυτική του Είιιαικαιχρόιιος» (Εμ, σ.76). Η εγγραφή της αλήθειας του Είναι μέσα στη διαδικασία της ιδιοποίησης, της οποίας η αδιάλειπτη πρόκριση από τον Χάιντεγκερ θα οδηγήσει τελικά στη «δομή της αβύσσου», εμφανίζεται ακόμα και στη χαϊντεγκεριανή ερμηνεία του Νίτσε. Ο Ντερριντά παραθέτει από το τελευταίο κεφάλαιο του δεύτερου τόμου του Νίτσε του Χάιντεγκερ, παρεμβάλλοντας τις ακόλουθες παρατηρήσεις: «Περνά από μια πρόταση του τύπου" Das Sein selbst sich anninglich ereignet" (... ] σεμιαπρόταση όπου το ίδιοτο ''Είναι'' έχει απαλειφθεί (Das Ereignis er-eignet). Στομεταξύ: "... und so noch einmal ίη der eigenen Anfangnis die reine UnbedίiΓftigkeitsich ereignen lasst, die selbst ein Abglanz ist des Anfanglichen, das als Er-eignung der Wahrheit sich ereignet".13 Εν τέλει, εφ' όσον το ζήτημα της παραγωγής του ποιείν και της μηχάνευσης, του συμβάντος (αυτή είναι μια από τις σημασίες του Ereignis), έχει αποσπασθείαπότηνοντολογία,η ιδιότητα, η ιδιοκτησία, η ιδιοποίησητηςκυριότητας [la propriete ou la propriation du propre] κατανομάζεται ακριβώςως αυτό που δενείναικατάλληλο (propre] για τίποτα,καιάρα δενείναικαλόγιακανέναν- δεναποφασίζει πιαγιατην κυριότητα της αλήθειας του Είναι, αποπέμπειστο άβυθο τηςαβύσσου την αλήθειαως αναλήθεια,το ξεσκέπασμα ως σκέπασμα, τηφώτιση ως απόκρυψη, τηνιστορία του Είναι ως ιστορία στηνοποία δενπροκύπτει κάτι, κάποιο ον, αλλάμόνον ηαθεμελίωτη διαδικασία του Ereignis, η κυριότητα της αβύσσου (das Eigentum des Ab-grundes) που είναι, κατ' ανάγκην, ηάβυσσοςτης κυριότητας,καθώςκαιηβίαενός συμβάντος που προκύπτει χωρίςναείναι» (Εμ, 77-8' μτφρ.τροποποιημένη). Δενθα μπορούσε, ρωτάοντερριντά.αυτό που ονίτσεαποκαλεί «μορφήτου 13. «Το ίδιο το Είναι συμβαίνει καταγωγικά [...] καιέτσιαφήνεται ακόμα μια φορά νασυμβεί στηνοικείακαταγωγικότητα ηανένδεια.που αποτελείηίδια αντικαθρέπτισματουκαταγωγικού.το οποίο συμβαίνειωςσυμβάν καικύρωση της αλήθειας». (Ο Ντερριντάπαραθέτει απότη σ. 483 της πρώτης έκδοσης του Nietzsche ΙΙ, Neske: pfullingen 1963' βλ. στο μεταξύκαιga 6.2, σ. 441). Η ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗΚΑΙ ΗΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗΑΝΆΓΝΩΣΗ ύφους», ή η θέση τουότι «ηγυναίκαδενλαβαίνει χώρα», ναείναι αυτή «η άβυσσοςτηςαλήθειας ωςαναλήθειας»καιτης «ιδιοποίησης ως απόκτησης και απώλειαςτηςκυριότητας» (Εμ,σ. 77-8); Η μηαποφασισιμότητα ΤΟυ δίνω/παίρνω της ίδιας τηςγυναίκαςωςδώρου αντηχείταιστο «ΧρόνοςκαιΕίναι» του Χάιντεγκερσε σχέση με τη μηαποφασισιμότητα τουδοσίματοςκαι τουδώρου τουείναι στοes gibt Sein (<<υπάρχει Είιιαι»' Heidegger 1969, σ. 6). Κανένα καθορισμένο δώροδενδίνεται στο es gibt Sein, όπως κανένα καθορισμένο πράγμα δεν δίνεται στη δωρεά της ίδιας της γυναίκας. Παρόλ' αυτά, για τον Ντερριντά, το συμπέρασμα που ο Χάιντεγκερ ήταν ανίκανος να ανασύρει από τον Νίτσε. με αποτέλεσμα να τον καταδικάσει ως μεταφυσικό θεωρώντας ότι στερείται μιας «γνήσιας» κατανόησης του Είναι, είναι «ότι το δίνω (Geben) και ηδωρεά (Gabe), εφόσον συγκροτούν τη διαδικασία ιδιοποίησης και δεν κατηγορούνται τινός (ούτε ενός όντος-υποκειμένου ούτε ενός όντος-αντικειμένου), δεν λογίζονται πια μέσα στο Είναι, μέσα στον ορίζοντα ή με αφετηρία το νόημα του Είναι, της αλήθειας» (Εμ, σ. 78). Εάν όλα αυτά είναι αλήθεια, τότε η κριτική του Νίτσε από τον Χάιντεγκερ τίθεται υπό αμφισβήτηση, όχι τόσο από τον Ντερριντά, όσο από τον ίδιο τον Χάιντεγκερ. Η βούληση για δύναμη του Νίτσε θα αιιήκε στην ιστορία της μεταφυσικής (εφόσον σύμφωνα με ΤΟν Χάιντεγκερ το βούλεσθαι αποτελεί δομή υποκειμενικότητας), εάν το «ανήκειν» (appartenance), πουσημαίνεικάτικατάλληλο να είναι (propre), δεν εξαρθρωνόταν από το μη-ανήκειν με τονίδιο τρόπο με τονοποίο η κυριότητα είναι «πάνταήδη» εξαρθρωμένη από την ανιδίωση (expropriation). Διότι εάνο Χάιντεγκεργνωρίζειήδη ότι κάθε αλήθεια είναι πάντα εξαρθρωμένη απότη μη-αλήθεια -και πράγματι φαίνεται να το γνωρίζει-,τότε γνωρίζει, χωρίς να το αντιλαμβάνεται,ότι τοβούλεσθαι για τον Νίτσε είναι έναςμύθος,ότι ταυτόχρονα πιστεύεισεαυτό -χρησιμοποιεί αυτόν τομεταφυσικό μύθο- καιδεν πιστεύεισε αυτό. Η διαφορά μεταξύ του Νίτσε του Ντερριντά και του Νίτσε του Χάιντεγκερ, τότε. θα εμφανιζόταννα είναι η εξής: Ο Χάιντεγκερπαίρνει τοννίτσε κυριο-λεκτικά, σαν ο Νίτσε να πίστευεαυτά πουέλεγε γύρωαπό τηβούληση. Αλλά ο Ντερριντά,επειδή καταλαβαίνειτο ρόλοτηςδιονυσιακής γυναίκας,βλέπειότιο Νίτσε δεν πιστεύειούτε στοβούλεσθαι. Ο Ντερριντά αφήνει τουςμύθουςτουνίτσε να αποδυναμώσουντηνίδιατη βούληση. Ο Νίτσε του Ντερριντάείναι ο συμπαθής απατεώνας, ο οποίοςπροσφέρει, όπωςκαιη γυναίκα,τους μύθους τουως αλήθειες,ότανη «αλήθειά» του είναι να γνωρίζει ότι δεν υπάρχειαλήθεια. Αυ

12 ., --r ι ί ΓΕΡΑΣΙΜΟΣΚΑΚΟΑγΡΗΣ τό συνιστάένατέχνασμα που σκοπό έχειναανατρέπει κάθεφορά το δογματικόφιλόσοφο.κι ο Χάιντεγκερθαεμφανιζόταν να αποτελείμιαακόμα περίπτωση ενός τέτοιουανατρεπόμενου δογματικούφιλοσόφου.σχεδόν! Διότι ο Χάιντεγκερξέρει γιατηδιήθησητουχύριου απότομ:η-χύριο, τηςαλήθειας από τημη-αλήθεια,ξέρει γιατηνάβυσσοστην ουσία της αλήθειας. Ξέρει ότι η «κυριότητατηςαβύσσου [das Eigentum des Ab-grundesJ» περνά στην «άβυσσο τηςκυριότητας».ίσωςέτσι οχάιντεγκερνα μην ανατρέπεται σε τελευταία ανάλυση - όχι εάνη «άβυσσοςτηςαλήθειας»τουχάιντεγκερείναι αυτόπου ο Ντερριντάαποκαλεί «ταύφητου Νίτσε» (Εμ,σ.78). νι «Έχω ξεχάσει την ομπρέλα μου» Τα Έμβολα ολοκληρώνονται επιστρέφοντας ρητά στο θέμα του ύφους - μια επιστροφή που πλάγιααναγγέλλει ότι το «ύφος»έχειυπάρξειπάντα το θέμα του κειμένου, είτε ως ενασχόληση με ταύφη της γραφής του Νίτσε είτε με τουςτρόπουςανάγνωσης που απαιτούνται προκειμένουνακατανοηθεί μια τέτοια γραφή. Η περιοχή αυτής τηςεπιστροφής είναι μιαπαράγραφοςπου βρίσκεταιμεταξύ των αδημοσίευτωνσημειώσεωντουνίτσε απότηνπερίοδο τηςχαρούμενης επιστήμης «Έχωξεχάσειτην ομπρέλα μου».14 Τιθα πρέπει να υποθέσουμε γι' αυτήν τηφράση;ο Ντερριντά διστάζει να την αποκαλέσει «απόσπασμα»,επειδή ηίδιαηέννοιατου «σπασίματος»περιέχειμια έκκληση σεκάποιο «συμπλήρωμα που θα τοολοκλήρωνε», μιαέκκλησηπου εδώ αμφισβητείται (Εμ, σ.83). Για τον Ντερριντά, αυτή η φράση αποτελεί <<μνημείο ερμηνευτικής υπνοβασίας» (Εμ, σ. 83) που ματαιώνει από πολλές πλευρές το πρόγραμμα του οπαδού της ερμηνευτικής, ο οποίος θα πίστευε στην ιδέα μιας κρυμμένης ενότητας κάτω από τα αποσπάσματα του Νίτσε. Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα ούτε τις προθέσεις του συντάκτη του, ούτε καν την ταυτότητα αυτού του συντάκτη: λόγω των εισαγωγικών, το «ich» στέκεται ως οριστική αντωνυμίατηςοποίαςηαναφοράπαραμένειαόριστη. Είναι ο Νίτσε ο συντάκτης,ήίσωςαποτελείπαράθεμα απότοκείμενο κάποιου άλλουπου βρήκετο δρόμο του προςτοσημειωματάριοτουνίτσεγια κάποιους ακαθόριστους λόγους, ήίσωςείναι κάτι πουο Νίτσεκρυφάκουσεστο 14. KGW. V. 2:12 [62): «ich habe rneίnenregenschirrn vergessen,,' βλ.εμ. σ. 80. ΗΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΗΚΑΙΗ ΑΠΟΔΟΜΗΤΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ δρόμο;ο Ντερριντάσυμπεραίνει: «Δεν διαθέτουμε κανέναν αδιάψευστο τρόπο για ναμάθουμεπου έλαβε χώρα η περισυλλογή,ή τιθαμπορούσε να έχει μπολιαστεί αργότεραεπάνω της» (Εμ,σ.81). Επιπλέον, δενμπορούμενα αρνηθούμε τοενδεχόμενονα στερείταιπαντελώς πλαισίου:μπορείνα είναι απλώς ένα τυχαίο κείμενοπίσωαπότο οποίο δενυπάρχειαπολύτως καμία κρυμμένη σημασία.δεν θαμάθουμεποτέ μεβεβαιότητα ποιαήτανη πρόθεσητης συγγραφήςτου, καιείναιαυτότο ενδεχόμενοπουανησυχεί περισσότερο τονοπαδό τηςερμηνευτικής. Ενώ η σημασία του «έχωξεχάσειτηνομπρέλα μου» εμφανίζεται ναείναιαπολύτως διαφανής -όλες οιλέξεις είναιγνωστές καιμπορούνναγίνουν κατανοητέςελλείψειοποιουδήποτε άλλου πλαισίου-, ενώ μπορεί να μεταφραστεί σεμια άλλη γλώσσα χωρίς προφανή απώλειασημασίας,εντούτοις, μεμιαάλληπολύ πραγματικήέννοια,δενέχουμε απλάκαμίαιδέα τουτι αυτότοκείμενοσημαίνει,καιτοενδεχόμενο τοκείμενονακρύβεικάποια μυστικήσημασίαείναι αυτόπου προβληματίζει περισσότεροτην ερμηνευτική. Ο οπαδός τηςερμηνευτικής, ανικανοποίητοςμετοπαιχνίδι στηνεπιφάνεια τουκειμένουκαιδυσαρεστημένος μετηνπαραμονή στο επίπεδο μιας ρηχής σημασίας στερούμενηςκειμενικού πλαισίου,μπορεί να επιδιώξειτην ανακάλυψηκάποιαςβαθύτερηςσημασίαςπουβρίσκεται κρυμμένηκάτωαπό την κειμενικήεπιφάνεια. Οπλισμένοςμε τη σιγουριάότιτοκείμενοέχειμιαβαθύτερησημασία,οοπαδός της ερμηνευτικήςείναι ελεύθεροςνατην αποκωδικοποιήσει μεμιασειράαπότρόπους.ο Ντερριντάπροτείνειμια πιθανή «ψυχαναλυτική» αποκωδικοποίηση. Η «ομπρέλα» είναι έναγνωστό ψυχαναλυτικόσύμβολο, καιτο ενέργημα της «λήθης» (<<τουξεχνώ»)είναι εξίσουμεστό ψυχαναλυτικήςσημασίας. Έχει ενδιαφέρονότι οντερριντά αναφέρει στοδεύτερουστερόγραφο, το οποίο επισυνάφθηκε στο κείμενό του μετάτην παρουσίαση του στο Σεριζύ, ότι είχε ξεχάσει (όπως μιαομπρέλα;) μια αναφοράτω Χάιντεγκερ στηνπαρανόηση της λήθης του Είναι. Στο Zllr Seinsfrage, μιλώντας για το μηδενισμό και τη λήθη του Είναι, ο Χάιντεγκερ σχολιάζει: «Έτσι η "λήθη του Είναι" παραστήθηκε με μύριους τρόπους ως εάν το Είναι, για να χρησιμοποιήσω μια εικόνα, να ήταν η ομπρέλα, που ένας ξεχασιάρης καθηγητής φιλοσοφίας την άφησε κάπου» (Εμ, σ. 93). Θα μπορούσε, ίσως, αυτό να είναι μιαένδειξη γιατην αποκρυπτογράφηση τηςκρυμμένηςσημασίας του «έχω ξεχάσει την ομπρέλα μου»; Εκφράζει ο συντάκτηςτου (Νίτσε) την (ασύνειδη;) συνειδητοποίησητηςσυμμετοχήςτου στηλήθη του Είναι; Αποκαλύπτουν 92 93

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ;

ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; Ημερομηνία 23/07/2015 Μέσο Συντάκτης Link diavasame.gr Ευμορφία Ζήση http://www.diavasame.gr/page.aspx?itemid=ppg1396_2146 ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΩ ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΟΥ ΝΑ ΑΓΑΠΗΣΕΙ ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ; 23.07.2015 Συντάκτης: Ευμορφία

Διαβάστε περισσότερα

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα»

Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Αρχές Φιλοσοφίας Β Λυκείου Τράπεζα Θεμάτων: 2 ο κεφάλαιο «Κατανοώντας τα πράγματα» Α] Ασκήσεις κλειστού τύπου (Σωστό Λάθος) Για τον Πλάτωνα οι καθολικές έννοιες, τα «καθόλου», δεν είναι πράγματα ξεχωριστά

Διαβάστε περισσότερα

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία

4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία 4. Η τέχνη στο πλαίσιο της φιλοσοφίας του Χέγκελ για την ιστορία Α1. Ερωτήσεις γνώσης - κατανόησης 1. Πώς συλλαµβάνει ο Χέγκελ τη σχέση ιστορίας και πνεύµατος και ποιο ρόλο επιφυλάσσει στο πνεύµα; 2. Τι

Διαβάστε περισσότερα

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες)

Επίπεδο Γ2. Χρήση γλώσσας (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά. Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Γ2 (20 μονάδες) Διάρκεια: 30 λεπτά Ερώτημα 1 (5 μονάδες) Ο φίλος σας έγραψε μία μελέτη σχετικά με τρόπους βελτίωσης της αναγνωστικής ικανότητας των μαθητών. Επειδή, όμως, είναι ξένος, κάνει ακόμη λάθη,

Διαβάστε περισσότερα

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν

Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Λούντβιχ Βιτγκενστάιν Ο τάφος του Βίτγκεντάιν στο Κέιμπριτζ κοσμείται από το ομοίωμα μιας ανεμόσκαλας: «Οι προτάσεις μου αποτελούν διευκρινίσεις, όταν αυτός που με καταλαβαίνει, τελικά τις αναγνωρίσει

Διαβάστε περισσότερα

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ

Π Ι Σ Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ Ε Π Α Ρ Κ Ε Ι Α Σ Τ Η Σ ΕΛΛΗΝΟΜΑΘΕΙΑΣ Χ Ρ Η Σ Η Γ Λ Ω Σ Σ Α Σ Π Ρ Ω Τ Η Σ Ε Ι Ρ Α Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ω Ν 2 0 Μ 0 Ν Α Δ Ε Σ 1 Y Π Ο Υ Ρ Γ Ε Ι Ο Π Α Ι Δ Ε Ι Α Σ Κ Α Ι Θ Ρ Η Σ Κ Ε Υ Μ Α Τ Ω Ν Κ Ε Ν Τ Ρ Ο Ε Λ Λ

Διαβάστε περισσότερα

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs)

Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Μετάφραση και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας (DGT/2013/TIPRs) Τελική έκθεση Ιούλιος 2014 ΣΥΝΟΨΗ Σκοπός της μελέτης αυτής είναι να παρουσιάσει ορισμένα από τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τα δικαιώματα

Διαβάστε περισσότερα

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804)

ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ - ΣΥΝΤΟΜΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΙΟΘΕΩΡΙΑΣ ΤΟΥ 1 ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΚΑΝΤ (1724-1804) (Η σύντομη περίληψη που ακολουθεί και η επιλογή των αποσπασμάτων από την πραγματεία του Καντ για την ανθρώπινη γνώση,

Διαβάστε περισσότερα

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση

Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Πέντε Προτάσεις Αντιμετώπισης των υσκολιών στην Ανάγνωση Tο φαινόμενο της ανάγνωσης προσεγγίζεται ως ολική διαδικασία, δηλαδή ως λεξιλόγιο, ως προφορική έκφραση και ως κατανόηση. ημήτρης Γουλής Πρώτη Πρόταση

Διαβάστε περισσότερα

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης.

Λογική. Μετά από αυτά, ορίζεται η Λογική: είναι η επιστήμη που προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει τους καθολικούς κανόνες της νόησης. Λογική Εισαγωγικά, το ζήτημα της Λογικής δεν είναι παρά η άσκηση 3 δυνάμεων της νόησης: ο συλλογισμός, η έννοια και η κρίση. Ακόμη και να τεθεί θέμα υπερβατολογικό αναφορικά με το ότι πρέπει να αποδειχθεί

Διαβάστε περισσότερα

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις;

Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Σεμινάρια ΕΚΔΔΑ 2009-10 ΕΠΙΛΥΣΗ ΣΥΓΚΡΟΥΣΕΩΝ στον χώρο της Υγείας Γιατί ένα σεμινάριο για τις συγκρούσεις; Εάν τις διαχειριστούμε όπως συνήθως, μπορεί να: Οδηγήσουν σε προσωπικές αντιπάθειες Διαταράξουν/

Διαβάστε περισσότερα

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου]

Το κορίτσι με τα πορτοκάλια. Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας. [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας [Σεμίραμις Αμπατζόγλου] [Γ'1 Γυμνασίου] Εργασία Χριστουγέννων στο μάθημα της Λογοτεχνίας: Σεμίραμις Αμπατζόγλου Τάξη: Γ'1 Γυμνασίου

Διαβάστε περισσότερα

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri

Μιχάλης Μακρή EFIAP. Copyright: 2013 Michalis Makri Μιχάλης Μακρή EFIAP Copyright: 2013 Michalis Makri Copyright: 2013 Michalis Makri Less is more Less but better Copyright: 2013 Michalis Makri Ο μινιμαλισμός ορίζεται ως η εξάλειψη όλων των στοιχείων που

Διαβάστε περισσότερα

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά. Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Γράφοντας ένα σχολικό βιβλίο για τα Μαθηματικά Μαριάννα Τζεκάκη Αν. Καθηγήτρια Α.Π.Θ. Μ. Καλδρυμίδου Αν. Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Εισαγωγή Η χώρα μας απέκτησε Νέα Προγράμματα Σπουδών και Νέα

Διαβάστε περισσότερα

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού

η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού 1 η φιλοσοφία Gestalt, η προσέγγιση PSP, το Playback Θέατρο: τοπία αυτοσχεδιασμού Το βιβλίο αυτό, του ψυχοθεραπευτή Gestalt Πέτρου Θεοδώρου, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΟΡΟΣ και σε Ελληνική και

Διαβάστε περισσότερα

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή

Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος 1 Εισαγωγή Τα σχέδια μαθήματος αποτελούν ένα είδος προσωπικών σημειώσεων που κρατά ο εκπαιδευτικός προκειμένου να πραγματοποιήσει αποτελεσματικές διδασκαλίες. Περιέχουν πληροφορίες

Διαβάστε περισσότερα

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ

ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γαβριέλλα Κοντογιαννίδου, Φιλόλογος 1. Το πρώτο βήμα μας είναι η κατανόηση του θέματος και η ένταξή του σε ευρύτερες θεματικές ενότητες Συνήθως, ένα θέμα Έκθεσης έχει

Διαβάστε περισσότερα

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής:

Περιληπτικά, τα βήματα που ακολουθούμε γενικά είναι τα εξής: Αυτό που πρέπει να θυμόμαστε, για να μη στεναχωριόμαστε, είναι πως τόσο στις εξισώσεις, όσο και στις ανισώσεις 1ου βαθμού, που θέλουμε να λύσουμε, ακολουθούμε ακριβώς τα ίδια βήματα! Εκεί που πρεπει να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ (Οι απαντήσεις θεωρούνται ενδεικτικές) A1. ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑΔΑ Β ) ΤΡΙΤΗ 21 ΜΑΪΟΥ 2013 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΗΜΕΡΗΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων

e-seminars Πουλάω 1 Επαγγελματική Βελτίωση Seminars & Consulting, Παναγιώτης Γ. Ρεγκούκος, Σύμβουλος Επιχειρήσεων Εισηγητής Ειδικών Σεμιναρίων e-seminars Πρωτοποριακή Συνεχής Επαγγελματική και Προσωπική Εκπαίδευση Επαγγελματική Βελτίωση Πουλάω 1 e Seminars Copyright Seminars & Consulting Page 1 Περιεχόμενα 1. Η καταναλωτική συμπεριφορά των πελατών

Διαβάστε περισσότερα

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ

ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΙΚΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΟΝΟΜΑΤΩΝ Κεντρικός άξονας της περιγραφικής θεωρίας των ονομάτων είναι η θέση ότι το νόημα-σημασία ενός ονόματος δίνεται από μια οριστική περιγραφή και επομένως ικανή

Διαβάστε περισσότερα

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους

Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας. και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό) καλύπτουν τους 1 Αξιολόγηση Web2 για Επικοινωνία Άννα Χουντάλα ΑΜ 11Μ13 1ο Κριτήριο Αξιολόγησης Σχολιάστε αν τα εκπαιδευτικά αντικείμενα (όπως: φύλλα διδασκαλίας, εργασίας και αξιολόγησης μαθητών και υποστηρικτικό υλικό)

Διαβάστε περισσότερα

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ

Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ. Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Κύκλος Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑ [Ν. 3094/03 Συνήγορος του Πολίτη και άλλες διατάξεις, άρ. 4 6] Θέμα: ΑΠΟΔΟΧΉ ΜΕΤΑΦΡΆΣΕΩΝ ΔΙΚΗΓΌΡΟΥ Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη: Ανδρέας Τάκης Ειδικός Επιστήμονας:

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: ΔΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΧΡ. ΜΠΟΥΡΑΣ Σκοπός του Μαθήματος Σκοπός του μαθήματος είναι η εισαγωγή στη

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42

ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ. 1.Στόχοι της εργασίας. 2. Λέξεις-κλειδιά ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΣΠΟΥΔΕΣ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΠΟ42 2 Η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ 2012-2013 ΘΕΜΑ: «Να συγκρίνετε τις απόψεις του Βέμπερ με αυτές του Μάρξ σχετικά με την ηθική της

Διαβάστε περισσότερα

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός

Μάθηµα 5 ο. Κριτικός Εγγραµµατισµός Μάθηµα 5 ο Κριτικός Εγγραµµατισµός Παραδοχή: Όση σχέση έχει ο γραπτός λόγος µε σύµβολα και κώδικες, άλλη τόση έχει µε αξίες, ιδεολογίες, υποκειµενικότητες, ερµηνείες, κρίσεις, ενδιαφέροντα, συµφέροντα

Διαβάστε περισσότερα

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ

Χρήστος Μαναριώτης Σχολικός Σύμβουλος 4 ης Περιφέρειας Ν. Αχαϊας Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΦΤΟΜΑΙ ΚΑΙ ΓΡΑΦΩ ΣΤΗΝ Α ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ Η καλλιέργεια της ικανότητας για γραπτή έκφραση πρέπει να αρχίζει από την πρώτη τάξη. Ο γραπτός λόγος χρειάζεται ως μέσο έκφρασης. Βέβαια,

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΟΧΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΤΗΣΙΑΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΟΧΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΤΗΣΙΑΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ 1o ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΠΙΛΟΓΗ ΣΤΟΧΩΝ ΣΧΕΔΙΟ ΕΤΗΣΙΑΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ Εισαγωγή Αρχική Σελίδα Περιεχόμενα CD Rom Θέματα 1ου Κεφαλαίου Για την κατανόηση του θέματος καθώς το διαβάζουμε θα πρέπει γνωρίζουμε ή να έχουμε

Διαβάστε περισσότερα

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του

Ηέκδοση, για πρώτη φορά στα ελληνικά, του έργου του Περί του πολίτη Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Συγγραφέας : Hobbes Thomas Μεταφραστής : Βαβούρας Ηλίας ISBN: 9789604632732 Τιμή: 15,98 Σελίδες: 416 Διαστάσεις:

Διαβάστε περισσότερα

Το ταξίδι στην 11η διάσταση

Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το ταξίδι στην 11η διάσταση Το κείμενο αυτό δεν αντιπροσωπεύει το πώς παρουσιάζονται οι 11 διστάσεις βάση της θεωρίας των υπερχορδών! Είναι περισσότερο «τροφή για σκέψη» παρά επιστημονική άποψη. Οι σκέψεις

Διαβάστε περισσότερα

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ. Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Κείμενο 1 Η αγγλική και οι άλλες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ενιαίος ευρωπαϊκός χώρος αποτελεί ήδη πεδίο δραστηριότητας, αλλά και ανταγωνισμού των γλωσσών. Από την εποχή της ίδρυσης

Διαβάστε περισσότερα

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου

Μεγάλο βραβείο, μεγάλοι μπελάδες. Μάνος Κοντολέων. Εικονογράφηση: Τέτη Σώλου Συλλογή Περιστέρια 148 Εικονογράφηση εξωφύλλου: Εύη Τσακνιά 1. Το σωστό γράψιμο Έχεις προσέξει πως κάποια βιβλία παρακαλούμε να μην τελειώσουν ποτέ κι άλλα, πάλι, από την πρώτη κιόλας σελίδα τα βαριόμαστε;

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015

Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου Το κορίτσι με τα πορτοκάλια Του Γιοστέιν Γκάαρντερ Λογοτεχνικό ανάγνωσμα Χριστουγέννων 2014-2015 Δημητριάννα Σκουρτσή Γ2 Σχολικό έτος 2014-15 Τάξη Γ Γυμνασίου Λογοτεχνικό Εξωσχολικό

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ

ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ -ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟ Σχέδιο Διδασκαλίας Τάξη: Β Γυμνασίου Μάθημα: Νεοελληνική Γλώσσα Θέμα: Η συνοχή ενός ευρύτερου Κειμένου Διάρκεια: Μία περίοδος Στην τέταρτη ενότητα ο προγραμματισμός προβλέπει έξι περιόδους. Η συγκεκριμένη

Διαβάστε περισσότερα

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ

ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1: ΞΕΚΙΝΩΝΤΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΡΩΤΗ: Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΣΚΕΨΗΣ Τα φιλοσοφικά ερωτήματα: Δε μοιάζουν με τα επιστημονικά, γιατί δε γνωρίζουμε: από πού να ξεκινήσουμε την ανάλυσή τους ποια μέθοδο να ακολουθήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια

Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Υποθετικές προτάσεις και λογική αλήθεια Δρ. Παναγιώτης Λ. Θεοδωρόπουλος Σχολικός Σύμβουλος κλάδου ΠΕ03 www.p-theodoropoulos.gr Περίληψη Στην εργασία αυτή επιχειρείται μια ερμηνεία της λογικής αλήθειας

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΠΟΙΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ Τομέας Έρευνας ΚΕΘΕΑ Η ποιοτική έρευνα επιχειρεί να περιγράψει, αναλύσει, κατανοήσει, ερμηνεύσει κοινωνικά φαινόμενα, έννοιες ή συμπεριφορές επιχειρεί να απαντήσει το γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµα Α1 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον καθένα: Α

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στη φιλοσοφία

Εισαγωγή στη φιλοσοφία Εισαγωγή στη φιλοσοφία Ενότητα 8 η : Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Περιεχόμενα ενότητας Με τι ασχολείται

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων.

Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ. Η νομική διάσταση των σπάνιων νοσημάτων. 1 Οργανωτής ημερίδας: ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΣΘΕΝΩΝ ΣΠΑΝΙΩΝ ΜΕΤΑΒΟΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΝΔΟΚΡΙΝΙΚΩΝ ΝΟΣΗΜΑΤΩΝ Θέμα ημερίδας: Χρόνος ημερίδας: Σπάνια νοσήματα και Ε.Σ.Υ. 21-6-09, ώρα 09:30 π.μ. 13:30 μ.μ.

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ

ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΩΝ Η έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων συνοδεύει σχεδόν πάντα την αίτηση για την είσοδο σε οποιοδήποτε πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών. Την έκθεση ακαδημαϊκών ενδιαφερόντων

Διαβάστε περισσότερα

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ»

Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΘΕΑΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ «ΜΕΤΑΣΧΗΜΑΤΙΖΟΥΣΑ ΜΑΘΗΣΗ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ» Ειρηάννα Δραγώνα Θεατροπαιδαγωγός- Εμψυχώτρια Θεάτρου [ Το κείμενο βασίστηκε στις

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015

Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Εκπαίδευση Ενηλίκων: Εμπειρίες και Δράσεις ΑΘΗΝΑ, Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2015 Μάθηση και γνώση: μια συνεχής και καθοριστική αλληλοεπίδραση Αντώνης Λιοναράκης Στην παρουσίαση που θα ακολουθήσει θα μιλήσουμε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις.

ΕΡΓΑΣΙΕΣ. Α ομάδα. Αφού επιλέξεις τρία από τα παραπάνω αποσπάσματα που σε άγγιξαν περισσότερο, να καταγράψεις τις δικές σου σκέψεις. Α ομάδα ΕΡΓΑΣΙΕΣ 1. Η συγγραφέας του βιβλίου μοιράζεται μαζί μας πτυχές της ζωής κάποιων παιδιών, άλλοτε ευχάριστες και άλλοτε δυσάρεστες. α) Ποια πιστεύεις ότι είναι τα μηνύματα που θέλει να περάσει μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης

Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γλαύκη Γκότση, Δρ. Ιστορίας της Τέχνης Γυναίκες καλλιτέχνες και δημόσιος χώρος στη σύγχρονη Ελλάδα: όροι και όρια μιας σχέσης Διάχυτη είναι στις μέρες μας η αντίληψη ότι πλέον οι αντιξοότητες, θεσμικές

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα

Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Εκπαιδευτική Μονάδα 1.1: Τεχνικές δεξιότητες και προσόντα Πέρα από την τυπολογία της χρηματοδότησης, των εμπλεκόμενων ομάδων-στόχων και την διάρκεια, κάθε project διακρατικής κινητικότητας αποτελεί μια

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Πρόλογος: Κογκίδου ήµητρα Στο: αράκη Ελένη (2007) Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο. Εκπαιδευτική Ηγεσία και Φύλο. Τα τελευταία χρόνια βρισκόµαστε µπροστά σε µια βαθµιαία αποδόµηση της ανδροκρατικής έννοιας της ηγεσίας

Διαβάστε περισσότερα

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:

4.4 Ερωτήσεις διάταξης. Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται: 4.4 Ερωτήσεις διάταξης Στις ερωτήσεις διάταξης δίνονται:! µία σειρά από διάφορα στοιχεία και! µία πρόταση / κανόνας ή οδηγία και ζητείται να διαταχθούν τα στοιχεία µε βάση την πρόταση αυτή. Οι ερωτήσεις

Διαβάστε περισσότερα

www.synodoiporos,weebly.com Page 1

www.synodoiporos,weebly.com Page 1 ΓΡΑΦΟΝΤΑΣ ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ Σε πρώτη φάση διαβάζουμε τουλάχιστον 2 φορές ολόκληρο το κείμενο και φροντίζουμε να το κατανοήσουμε πλήρως. Προσέχουμε ιδιαίτερα τη στάση - άποψη του συγγραφέα και το σκοπό

Διαβάστε περισσότερα

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α.

2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22. ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. Θέµατα & Ασκήσεις από: www.arnos.gr 2η ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΕΠΟ 22 ΘΕΜΑ: Οι βασικοί σταθµοί του νεώτερου Εµπειρισµού από τον Locke µέχρι και τον Hume. ΣΧΕ ΙΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύµφωνα µε τη θεωρία του εµπειρισµού

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την 1 ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΓΝΩΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ Δρ. Ζαφειριάδης Κυριάκος Οι ικανοί αναγνώστες χρησιμοποιούν πολλές στρατηγικές (συνδυάζουν την παλαιότερη γνώση τους, σημειώνουν λεπτομέρειες, παρακολουθούν

Διαβάστε περισσότερα

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία

Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Ελευθερία Μαντέλου Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια Η συστημική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία Τα τελευταία χρόνια, οι ειδικοί της οικογενειακής θεραπείας παροτρύνουν τους θεραπευτές του κλάδου να χρησιμοποιούν

Διαβάστε περισσότερα

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός

ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ. Εκδόσεις Ψυχογιός ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΙΝΤΕΡΗΣ, Ph.D. ΑΛΛΑ ΘΕΛΩ ΚΙ ΑΛΛΑ ΚΑΝΩ Εκδόσεις Ψυχογιός Τον Γιώργο Πιντέρη, τον γνώρισα πολλά χρόνια πριν. Συγκεκριμένα σε μια εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Επιμελητήριο Ηρακλείου, όπου με

Διαβάστε περισσότερα

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι

ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ ΦΥΣΙΚΗ. Γνωστικό αντικείμενο. Ταυτότητα. Α Λυκείου. Επίπεδο. Στόχος. Σχεδιασμός. Διδασκαλία. Πηγές και πόροι ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΕΝΑΡΙΑ Γνωστικό αντικείμενο Επίπεδο ΦΥΣΙΚΗ Α Λυκείου Ταυτότητα Στόχος Περιγραφή Προτεινόμενο ή υλοποιημένο Λογισμικό Λέξεις κλειδιά Δημιουργοί α) Γνώσεις για τον κόσμο: Οι δυνάμεις εμφανίζονται

Διαβάστε περισσότερα

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000

Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 Θέµατα Αρχών Φιλοσοφίας Θεωρητικής Κατεύθυνσης Γ Λυκείου 2000 ΕΚΦΩΝΗΣΕΙΣ Θέµα Α1 Α.1.1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τα ονόµατα των φιλοσόφων (στήλη Α) και δίπλα την έννοια (στήλη Β) που συνδέεται µε τον

Διαβάστε περισσότερα

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3,

Τηλ./Fax: 210.62.19.712, Τηλ: 210.6218.894 www.apolito.gr e-mail:info@apolito.gr Λεωφόρος Μαραθώνος &Χρυσοστόµου Σµύρνης 3, «...Πλαστήκαµε για να µην είµαστε µονάχοι. Για τούτο η καρδιά µας ασταµάτητα διψά για τους άλλους. Χωρίς το διάλογο των υπάρξεων µας η ζωή φαίνεται αδειανή, ερηµωµένη, αδικαιολόγητη. Ζούµε και πλησιάζουµε

Διαβάστε περισσότερα

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247

Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Τράπεζα θεμάτων Νέας Ελληνικής Γλώσσας Β Λυκείου GI_V_NEG_0_18247 Κείμενο [Η επίδραση της τηλεόρασης στην ανάγνωση] Ένα σημαντικό ερώτημα που αφορά τις σχέσεις τηλεόρασης και προτιμήσεων του κοινού συνδέεται

Διαβάστε περισσότερα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα

Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά. Ε. Κολέζα Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας ενότητας στα Μαθηµατικά Ε. Κολέζα Α. Θεωρητικές αρχές σχεδιασµού µιας µαθηµατικής ενότητας: Βήµατα για τη συγγραφή του σχεδίου Β. Θεωρητικό υπόβαθρο της διδακτικής πρότασης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3

ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 ΕΝΤΥΠΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ 3 Όνομα Εκπαιδευτικού: Νικολάου Χριστιάνα Σχολείο: Περιφερειακό Δημοτικό Σχολείο Τίμης Τάξη: Α Ζήτημα της Αειφόρου Περιβαλλοντικής Εκπαιδευτικής Πολιτικής του σχολείου: Οι καταναλωτικές

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ

ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΕΡΜΑΝ ΕΣΣΕ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟ «ΣΙΝΤΑΡΤΑ» Όταν κάποιος ζητάει, είπε ο Σιντάρτα, συμβαίνει συχνά να μη βλέπουν τα μάτια του παρά μόνο το πράγμα που ζητάει, συμβαίνει να μην είναι ικανός να βρει

Διαβάστε περισσότερα

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου

Χάρτινη αγκαλιά. Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Χάρτινη αγκαλιά Σχολή Ι.Μ.Παναγιωτόπουλου, Β Γυμνασίου Εργασίες 1 α ) Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο που διαβάσαμε κρύβει στις σελίδες του βαθιά και πολύ σημαντικά μηνύματα, που η συγγραφέας θέλει να μεταδώσει

Διαβάστε περισσότερα

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι

Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αναπαράσταση και μεθοδολογικοί φόβοι Αν δεν υπήρχε διαφορά ανάμεσα στην όψη των πραγμάτων και στην ουσία τους, η επιστήμη θα ήταν περιττή. Karl Marx Τα αξιώματα της επιχειρηματολογίας δεν επαρκούν για

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος

Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Θέμα: «Η ιστορική μέθοδος ερμηνείας» Υπεύθυνος καθηγητής: κ. Ανδρέας Δημητρόπουλος Η Ιστορία, όπως τονίζει ο Μεγαλοπολίτης ιστορικός Πολύβιος σε μια ρήση του, μας διδάσκει ότι τίποτα δεν γίνεται στην τύχη

Διαβάστε περισσότερα

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014. Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση Συνέδριο Μαθηματικών ΠΠΣ Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων 11-12 / 4 / 2014 Δημήτρης Μπίρμπας ΠΠΛ Αγίων Αναργύρων Σοφία Παππά ΠΠΛ Ζάννειο Πειραιά Μαθηματικά και ζητήματα πραγματικότητας διάκριση και σύνδεση

Διαβάστε περισσότερα

3. Κριτική προσέγγιση

3. Κριτική προσέγγιση Επιστημολογική προσέγγιση της σχέσης θεωρίας και πράξη 3. Κριτική προσέγγιση Καθηγητής Κώστας Χρυσαφίδης Πανεπιστήμιο Αθηνών ΤΕΑΠΗ e.mail:kchrys@ecd.uoa.gr Θεωρία και Πράξη Κριτική Προσέγγιση Οι θετικιστικές

Διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους

Εφηβεία και Πρότυπα. 2)Τη στάση του απέναντι στους άλλους, ενήλικες και συνομηλίκους Εφηβεία και Πρότυπα Τι σημαίνει εφηβεία; Η εφηβεία είναι η περίοδος της ζωής του ανθρώπου που αρχίζει με το τέλος της παιδικής ηλικίας και οδηγεί στην ενηλικίωση. Είναι μια εξελικτική φάση που κατά τη

Διαβάστε περισσότερα

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης

Σωφρόνης Χατζησαββίδης. Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης Σωφρόνης Χατζησαββίδης Οι σύγχρονες κριτικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις στη διδασκαλία της γλώσσας ως δεύτερης και ξένης 1 ΣΚΟΠΟΣ Oι σύγχρονες κριτικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία

Διαβάστε περισσότερα

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002

37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 37 ο ΕΝΙΑΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΑΘΗΝΑΣ 18 Απριλίου 2002 ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, «ΠΛΑΤΩΝΑ ΠΡΩΤΑΓΟΡΑΣ» ΤΑΞΗ: Γ, ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ: Αρετή Πότσιου, ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΗΣ: Νίκος Κοκκινάκης

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ 1 ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 Ο ΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ( σελίδες σχολικού βιβλίου 123 127, έκδοση 2014 : σελίδες 118 122 ) 3.3 ιεύθυνση 3.3.1 Ηγεσία Βασικές έννοιες Οι επιχειρήσεις

Διαβάστε περισσότερα

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές)

Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Διδακτικές Τεχνικές (Στρατηγικές) Ενδεικτικές τεχνικές διδασκαλίας: 1. Εισήγηση ή διάλεξη ή Μονολογική Παρουσίαση 2. Συζήτηση ή διάλογος 3. Ερωταποκρίσεις 4. Χιονοστιβάδα 5. Καταιγισμός Ιδεών 6. Επίδειξη

Διαβάστε περισσότερα

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω

Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το παιδί μου έχει αυτισμό Τώρα τι κάνω Το όνειρο Ένα ζευγάρι περιμένει παιδί. Τότε αρχίζει να ονειρεύεται αυτό το παιδί. Κτίζει την εικόνα ενός παιδιού μέσα στο μυαλό του. Βάσει αυτής της εικόνας, κάνει

Διαβάστε περισσότερα

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή*

Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Άρθρο του Σταμάτη Σουρμελή* Το ζήτημα της αποτελεσματικής Διοίκησης - Ηγεσίας, απασχόλησε, απασχολεί και θα απασχολεί όλους εκείνους που επιδιώκουν την αποτελεσματικότητα, την προσωπική βελτίωση, την κοινωνική

Διαβάστε περισσότερα

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη

ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Ημερομηνία 25/2/2015 Μέσο Συντάκτης Link diastixo.gr Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης http://diastixo.gr/sinentefxeis/xenoi/3524-william-landay ΟΥΙΛΙΑΜ ΛΑΝΤΕΪ συνέντευξη στον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη Δημοσιεύτηκε

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ. Negative feelings management ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΡΝΗΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ Negative feelings management Στόχος του Προγράμματος Το πρόγραμμα για την Διαχείριση Αρνητικών Συναισθημάτων είναι μα πλήρης, αυτόνομη και ολοκληρωμένη εκπαιδευτική ενότητα

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΩΝ (ΘΥΜΟΣ) ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 1. Ανάπτυξη και Ενδυνάμωση του Εαυτού 3. Δημιουργία και Βελτίωση Κοινωνικού Εαυτού ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ: 1.2 Συναισθηματική Εκπαίδευση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1

ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΤΡΟΛΟΓΙΑ ΜΙΑ ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ; 1 Στο σημείο αυτό του οδοιπορικού γνωριμίας με τις διάφορες μεθόδους αυτογνωσίας θα συναντήσουμε την Αστρολογία και θα μιλήσουμε για αυτή. Θα ερευνήσουμε δηλαδή

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ

ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ, ΟΠΩΣ ΚΕΦAΛΑΙΟ 3 Ερωτήσεις: εργαλείο, μέθοδος ή στρατηγική; Το να ζει κανείς σημαίνει να συμμετέχει σε διάλογο: να κάνει ερωτήσεις, να λαμβάνει υπόψη του σοβαρά αυτά που γίνονται γύρω του, να απαντά, να συμφωνεί...

Διαβάστε περισσότερα

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν

Οργανωσιακή μάθηση. Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν Οργανωσιακή μάθηση Εισηγητής : Δρ. Γιάννης Χατζηκιάν 1 Μάθηση είναι: Η δραστηριοποίηση και κατεύθυνση δυνάμεων για την όσο το δυνα-τόν καλύτερη προσαρμογή στο φυσικό και ιστορικό περιβάλλον. Η απόκτηση

Διαβάστε περισσότερα

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ.

ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. 24 ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΠΟΧΗ. Οι σκεπτικιστικές απόψεις υποχώρησαν στη συνέχεια και ως την εποχή της Αναγέννησης κυριάρχησε απόλυτα το αριστοτελικό μοντέλο. Η εκ νέου αμφιβολία για

Διαβάστε περισσότερα

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού

Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Σχόλια σε Κεφάλαιο από το βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της ΣΤ' Δημοτικού Μ. Χρήστου Στο Δημοτικό Σχολείο, τα σχολικά εγχειρίδια που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια είναι εμπλουτισμένα με

Διαβάστε περισσότερα

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης

Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα. Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α. Τρόποι απόδειξης Μαθηματικά: Αριθμητική και Άλγεβρα Μάθημα 3 ο, Τμήμα Α Ο πυρήνας των μαθηματικών είναι οι τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συλλογιζόμαστε στα μαθηματικά. Τρόποι απόδειξης Επαγωγικός συλλογισμός (inductive)

Διαβάστε περισσότερα

Φιλοσοφία της παιδείας

Φιλοσοφία της παιδείας Ενότητα 1 η : Εισαγωγή στη Φιλοσοφία της Παιδείας Ρένια Γασπαράτου Σχολή Ανθρωπιστικών & Κοινωνικών Επιστημών Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης & της Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία Σκοποί ενότητας να γίνει

Διαβάστε περισσότερα

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1

Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 Θρησκευτικά Α Λυκείου GI_A_THI_0_10296 Απαντήσεις των θεμάτων ΘΕΜΑ Α1 α) Να συμπληρώσετε κάθε μια από τις προτάσεις 1, 2, 3, 4 και 5 επιλέγοντας τη σωστή απάντηση, σύμφωνα με τη διδασκαλία της Εκκλησίας,

Διαβάστε περισσότερα

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΑΠΟΚΤΗΣΗΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΗΣ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑΣ Εγχειρίδιο Εφαρμογής Φοιτητών Πίνακας Εικόνων Εικόνα 1.1. Εκκίνηση της διαδικασία εγγραφής...5 Εικόνα 1.2. Σελίδα εγγραφής...6 Εικόνα 1.3. Είσοδος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΝΟΣ ΧΡΗΣΙΜΟΥ ΕΡΓΑΛΕΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΣΥΝΔΙΑΛΛΑΓΕΣ Αγγελική Γουδέλη, 2011 Κοινωνικό Άγχος Αμηχανία Φόβος Το κοινωνικό άγχος, ή αλλιώς κοινωνική φοβία, θεωρείται

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική

ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική ΒΑΣ. ΜΑΓΓΙΝΑΣ: Αναποτελεσματικές ενέργειες έγιναν αλλά η 19μηνη πορεία είναι ικανοποιητική Υπάρχουν τριβές αλλά από ζήλο... Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ «Είμαι ικανοποιημένος από τη δεκαεννιάμηνη πορεία της κυβέρνησης.

Διαβάστε περισσότερα

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015

Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 Σέργια Σεργίδου, Φιλόλογος Εκπαιδεύτρια Ενηλίκων 28 Μαρτίου 2015 ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΟΜΕΝΩΝ Η σημαντικότερη από τις ανθρώπινες λειτουργίες. Η τέχνη της αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών,

Διαβάστε περισσότερα

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές;

Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Τεχνικές για την καλλιέργεια δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής Ευγενία Νιάκα Σχολική Σύμβουλος Πώς μαθαίνουν οι μαθητές; Οι μαθητές δεν απορροφούν «σαν σφουγγάρια», ούτε αποδέχονται άκριτα κάθε νέα πληροφορία.

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ. Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΕΙΦΟΡΟ ΓΕΩΡΓΙΑ Α. Κουτσούρης Γεωπονικό Παν/μιο Αθηνών koutsouris@aua.gr Ενδογενής ανάπτυξη αξιοποίηση των τοπικών πόρων τοπικός προσδιορισμός των αναπτυξιακών προοπτικών - στόχων τοπικός

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 ΠΡΟΛΟΓΟΣ: 1 η σκηνή: στίχοι 1-82 1.Α. Ο ρόλος και η λειτουργία του Προλόγου ως δομικό στοιχείο της τραγωδίας: Ο πρόλογος μιας τραγωδίας αποτελεί τα πρώτο από τα απαγγελλόμενα μέρη και εκτελείται από τους

Διαβάστε περισσότερα

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ

Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ ΝΕΑΣ ΣΜΥΡΝΗΣ Εκπαιδευτήριο «ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ ΣΜΥΡΝΗΣ» σχολικό έτος 2014-2015 Αγαπητοί Γονείς, Προς τους κ. Γονείς των μαθητών/τριών μας Η ΓΑΛΛΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΕΙΟ ΛΥΚΕΙΟ Ν. ΣΜΥΡΝΗΣ Με την

Διαβάστε περισσότερα

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή:

Naoki HigasHida. Γιατί χοροπηδώ. Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού. david MiTCHELL. Εισαγωγή: Naoki HigasHida Γιατί χοροπηδώ Ένα αγόρι σπάει τη σιωπή του αυτισμού Εισαγωγή: david MiTCHELL 41 Ε13 Προτιμάς να είσαι μόνος σου; «Α, μην ανησυχείτε γι αυτόν προτιμά να είναι μόνος του». Πόσες φορές το

Διαβάστε περισσότερα

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που

Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που 1 Τα τελευταία χρόνια, έχουμε βιώσει ένα κλίμα αβεβαιότητας που όπως ξέρετε, είναι ό,τι χειρότερο για τις επιχειρήσεις. Το μόνο σταθερό δεδομένο που έχουμε, είναι ότι ζούμε σε μία εποχή μεγάλων αλλαγών.

Διαβάστε περισσότερα

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η )

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (ΦΑΣΗ 1 η ) 1 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ JACKSON POLLOCK ΣΤΟΝ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟ WILLIAM WRIGHT ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ 1950. Το καλοκαίρι του 1950 o δημοσιογράφος William Wright πήρε μια πολύ ενδιαφέρουσα ηχογραφημένη

Διαβάστε περισσότερα

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ

< > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Κ. Γ. ΝΙΚΟΛΟΥΔΑΚΗΣ 1 < > Ο ΚΕΝΟΣ ΧΩΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΤΟΥ ΟΠΟΙΟΥ Η ΕΞΗΓΗΣΗ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΕΝΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΝΕΥΜΑ Επαναλαμβάνουμε την έκπληξή μας για τα τεράστια συμπλέγματα γαλαξιών, τις πιο μακρινές

Διαβάστε περισσότερα

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:

ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ Β ΛΥΚΕΙΟΥ Η κατηγοριοποίηση των θεμάτων της ΤΡΑΠΕΖΑΣ Β ΛΥΚΕΙΟΥ στο μάθημα της ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ έγινε με βάση την τρέχουσα πορεία της ύλης στο μάθημα, αλλά και με βάση τη ροή της ύλης,

Διαβάστε περισσότερα

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015

Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Παρουσιάσεις με Αντίκτυπο (High Impact Presentations) Χαρίκλεια Τσαλαπάτα 19/10/2015 Τι Είναι μια Παρουσίαση Επικοινωνία σε προφορικό λόγο Η Σημασία του Προφορικού Λόγου (1) Έχει μεγαλύτερη δύναμη από

Διαβάστε περισσότερα

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας

Πρόλογος. Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας Πρόλογος Στις μέρες μας, η ελεύθερη πληροφόρηση και διακίνηση της πληροφορίας αποτελεί δημόσιο αγαθό, το οποίο πρέπει να παρέχεται χωρίς περιορισμούς και εμπόδια στα μέλη της κοινωνίας. Οι πολύπλευρα πληροφορημένοι

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός

Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Δραστηριότητες γραμματισμού: Σχεδιασμός Αφροδίτη Οικονόμου Νηπιαγωγός afoikon@uth.gr Μαρία Παπαδοπούλου Αν. Καθηγήτρια, Π.Τ.Π.Ε., Π.Θ. mariapap@uth.gr Η παρουσίαση αναπτύχθηκε για την πλατφόρμα Ταξίδι

Διαβάστε περισσότερα

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και

Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και LEGAL INSIGHT ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟ ΟΤΗΜΕΝΗΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΥ Γιώργος Ψαράκης Έχει ανακύψει εκατοντάδες φορές το ζήτημα τα τελευταία χρόνια στην ελληνική νομολογία και έχει

Διαβάστε περισσότερα