Από τον Επίκουρο στον Μάσλο: Η ευτυχία τότε και τώρα και η θέση του ανθρώπου στην κοινωνική θεώρηση

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Από τον Επίκουρο στον Μάσλο: Η ευτυχία τότε και τώρα και η θέση του ανθρώπου στην κοινωνική θεώρηση"

Transcript

1 Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 15(9): Από τον Επίκουρο στον Μάσλο: Η ευτυχία τότε και τώρα και η θέση του ανθρώπου στην κοινωνική θεώρηση Gerald Gutenschwager Ομότιμος Καθηγητής, Σχολή Αρχιτεκτονικής Πανεπιστήμιο Ουάσινγκτον Σαιντ Λούις, Μιζούρι, Η.Π.Α και Επιστημονικός Συνεργάτης, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Ουδέν χρήμα μάτην γίνεται, αλλά πάντα εκ λόγου τε υπ ανάγκης ημόκριτος (54 Β 2) Τίποτε δεν γίνεται τυχαία, αλλά όλα από αιτία και ανάγκη Μάρτιος 2009 Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, Πολυτεχνική Σχολη, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Πεδίον Άρεως, Βόλος, Τηλ: , ιαθέσιμο ηλεκτρονικά στη διεύθυνση:

2

3 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 173 Τρείς προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα σήμερα Η ανθρωπότητα έχει να αντιμετωπίσει τρείς σοβαρές και αλληλοσχετιζόμενες προκλήσεις το 21 ο αιώνα, όλες προερχόμενες από λαθεμένες προϋποθέσεις - μεταφυσικές δοξασίες, όπως τις ονόμαζε ο E.F. Schumacher (1973) στο κλασσικό του βιβλίο, «Το Μικρό Είναι Όμορφο». Αυτές οι προϋποθέσεις που έχουμε κληρονομήσει από το παρελθόν, αφορούν τον άνθρωπο και τη κοινωνία του. Ισχύουν κυρίως στη τωρινή νεοκλασική οικονομική επιστήμη, την βασιλεύουσα των κοινωνικών επιστημών, και συνεχίζουν να έχουν ισχύ λόγω της αδιαφορίας προς την προειδοποίηση του Ηράκλειτου ότι «δεν μπορούμε να μπούμε δύο φορές στο ίδιο ποτάμι». Οι προκλήσεις είναι η οικονομική, περιβαλλοντική και φιλοσοφική (ψυχολογική). Πιο συγκεκριμένα, οι συμβατικοί οικονομολόγοι (δλδ, οι νέο-κλασικοί) και οι επιχειρηματίες που νομιμοποιούνται από αυτούς, βασίζονται σε προϋποθέσεις του 18 ου και 19 ου αιώνα, που αφορούν το οικονομικό σύστημα, τη φύση και τον άνθρωπο. Οι προϋποθέσεις ήταν αρκετά περιορισμένες τότε, αλλά είναι εντελώς λαθεμένες, εάν όχι παράλογες, σήμερα. Έτσι από τον Πρωταγόρα (Πάντων χρημάτων [πράγματα] μέτρον άνθρωπος) φτάσαμε το 18 ο και 19 ο αιώνα και πέρα με τη νεοκλασική οικονομική (Πάντων ανθρώπων μέτρον ο χρηματισμός), οπού έχομε χάσει κάθε ιδέα για το ανθρώπινο μέτρο. Η Οικονομική Κρίση Αρχίζοντας με την νεοκλασική οικονομική θεωρία, είναι φανερό εδώ και πολλά χρόνια ότι δεν μπορεί η «ελεύθερη» αγορά να λύσει (αυτόματα) τις ανισορροπίες ανάμεσα στην παραγωγή και την κατανάλωση, με αποτέλεσμα μια χρόνια τάση προς υπερπαραγωγή (το σύστημα παράγει περισσότερα αγαθά, από εκείνα που μπορούν οι καταναλωτές να καταναλώσουν, ιδίως με το εισόδημα που διαθέτουν). Ένα αποτέλεσμα αυτής της τάσης ήταν και είναι μια τεράστια προσπάθεια του κεφαλαίου εδώ και ένα αιώνα όχι να μειώσει την επικερδή παραγωγή, αλλά να αυξάνει την κατανάλωση με οποιοδήποτε τρόπο, δλδ, με τη διαφήμιση, το μάρκετινγκ, τα δάνεια, τις πιστωτικές κάρτες, κτλ.. Το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας ήταν και είναι να διαστρεβλώνει τη ψυχολογία των ανθρώπων, ιδίως των νέων, με την σκέψη ότι μόνο η κατανάλωση και ο πλούτος χαρακτηρίζουν τον επιτυχημένο (και ευτυχισμένο) άνθρωπο. Τονίζω ότι αυτός ο χαρακτηρισμός είναι προϊόν μιας τεράστιας ανθρώπινης προσπάθειας εκ μέρους μιας ισχυρής εμπορικής, βιομηχανικής και χρηματοπιστωτικής ηγεσίας, με σημαντική βοήθεια από ψυχολόγους και καλλιτέχνες, και όχι κάποια μοιραία «φυσική» εξέλιξη ενός φυσικού (δλδ, κοινωνικού) συστήματος. Η σκέψη ότι μια καλύτερη κατανομή του πλούτου θα έδινε έστω μερική λύση σ αυτό το πρόβλημα, έλαμψε μόνο βραχύχρονα στο μυαλό του Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

4 174 Gerald Gutenschwager Χένρυ Φορντ στη δεκαετία του 1920 και μετά με την εφαρμογή της θεωρίας του Κέΰνς στις δεκαετίες του στην Αμερική, και με άλλη πιο μόνιμη μορφή στην Ευρώπη. Αλλά με το νεοφιλελευθερισμό και την «παγκοσμιοποίηση» τα τελευταία τριάντα χρόνια αυτή η λύση, δεν είναι πια «της μόδας». Άλλο αποτέλεσμα αυτής της ανικανότητας της αγοράς να κρατάει μια ισορροπία ανάμεσα στην παραγωγή και στην κατανάλωση αποτελεί η μετατόπιση του κεφαλαίου στο χρηματοοικονομικό τομέα (τράπεζες, χρηματιστήρια και άλλες μορφές του τζόγου) για κερδοσκοπικές επενδύσεις, παρόλο το αυξημένο ρίσκο που σχετίζεται με τέτοιες μορφές επενδύσεων. Όσο πιο επικερδείς είναι αυτές οι επενδύσεις, έστω και προσωρινά, τόσο περισσότερο αυξάνεται η ανισορροπία του πλούτου, με την τάση να εντείνεται το πρόβλημα της υποκατανάλωσης-υπερπαραγωγής, κτλ. Ως ένα επιπλέον αποτέλεσμα αυτής της στρατηγικής, παρατηρούμε μια χρόνια τάση της υπερσυσσώρευσης του κεφαλαίου, και το σύστημα να γίνεται όλο και πιο ασταθές, εφόσον ο πλούτος βασίζεται όλο και περισσότερο σε δάνεια (για κατανάλωση δλδ, και όχι για παραγωγική επένδυση) και σε αεριτζίδικη κερδοσκοπία. Κάθε φορά που σκάει μια κερδοσκοπική φούσκα, όπως βλέπομε κάθε λίγο, η παράλογη «λογική» του συστήματος γίνεται ακόμα πιο φανερή, και μια πιο δίκαιη κατανομή του πλούτου και πιο λογική οργάνωση της οικονομίας πιο αναγκαία. Η Κρίση του περιβάλλοντας Η κρίση του περιβάλλοντας είναι, όμως, πιο σοβαρή από την οικονομική κρίση, διότι οι αλλαγές που έχουν προκληθεί στην φύση είναι και θα είναι μη αναστρέψιμες. Το κεφάλαιο και η νεοκλασική θεώρηση την αγνοούν αυτή την κρίση, πιστεύοντας, όπως φαίνεται, ότι Après moi le deluge («μετά από μένα ο κατακλυσμός»), ή ότι η επιστήμη και η τεχνολογία θα τη λύσουν με τη πάροδο του χρόνου. Εδώ πρέπει να τονίσουμε ότι οι οικονομικές θεωρίες του 18 ου και 19 ου αιώνα έβλεπαν τη φύση σαν ένα ανοικτό σύστημα, που μπορούσε να το εκμεταλλευθεί κανείς ατέλειωτα, και έτσι να μπει στους οικονομικούς υπολογισμούς σαν εισόδημα και όχι σαν κεφάλαιο. Και αυτή η προϋπόθεση χαρακτήριζε, και ακόμα χαρακτηρίζει τα καπιταλιστικά, αλλά εξίσου και τα «κουμμουνιστικά» συστήματα όσο ήταν και αυτά προσανατολισμένα στη απέραντη ανάπτυξη, με τα ίδια αποτελέσματα στο περιβάλλον. Σήμερα όλο και περισσότεροι άνθρωποι καταλαβαίνουν αυτό το λάθος, εκτός, φυσικά, μια μερίδα οικονομολόγων και την πλειοψηφία των επιχειρηματιών, τους οποίους δεν βολεύει να το αναγνωρίσουν. Όσον αφορά τους πολιτικούς, τους δημοσιογράφους και αρκετούς επιστήμονες, διαπιστώνουμε ότι επαναλαμβάνουν συνέχεια το «τροπάριο» για την ανάπτυξη, σαν να μην είχε καμία σχέση η ανάπτυξη με την περιβαλλοντική κρίση. Μέρος αυτής της νοοτροπίας είναι η πίστη ( και η επιθυμία) ότι μόνο με την ανάπτυξη μπορεί να λυθεί το πρόβλημα της ανισότητας, και όχι με κάποια ριζική αλλαγή στην κοινωνική δομή. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

5 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 175 Για να λύσουμε το παγκόσμιο περιβαλλοντικό πρόβλημα, όμως, χρειάζεται ένα είδος ολικής και πραγματικής δημοκρατικής κοινωνικοπολιτικής συνεργασίας, κάτι που δεν έχει δει ο άνθρωπος από την εποχή των κυνηγών και τροφοσυλλεκτών. Η ηθική έμφαση στον «κτητικό ατομισμό» (Macpherson, 1962) με την συνακόλουθη ανταγωνιστικότητα που κληρονομήσαμε από τον 19 ο αιώνα, δεν μας εξυπηρετεί καθόλου σ αυτό το σημείο. Επίσης, η υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου και η όλο και μεγαλύτερη έμφαση στις μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις, τεχνολογία και πολιτικοοικονομικές οντότητες που συνακολουθεί, δεν επιτρέπει την ελευθερία για πιο δημιουργικές και ευέλικτες σκέψεις και πράξεις σχετικά με τη διαλεκτική ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση. Η φύση, όμως, δεν συγχωρεί, ή μάλλον δεν ενδιαφέρεται, και θα συνεχίσει να υπάρχει, έστω και χωρίς τη συμμετοχή του Homo Sapiens Sapiens! Ωστόσο, υπάρχουν αρκετοί οικονομολόγοι που ερευνούν το περιβαλλοντικό πρόβλημα και προσφέρουν σκέψεις για λύσεις και στρατηγικές για το μέλλον (Neva Goodwin, 2008) To σημαντικό είναι ότι θα είναι απόλυτη ανάγκη να αναπροσδιορίσουμε τις περισσότερες προϋποθέσεις για τα πολιτικό- οικονομικά συστήματα, για τη κοινωνία και για τη φύση που έχουμε κληρονομήσει από το πρόσφατο παρελθόν όπου άνθισε η επιστήμη και η τεχνολογία. Πρώτον, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η φύση και η κοινωνία δεν είναι το ίδιο πράγμα, και να καταλάβουμε ότι οι κοινωνικοοικονομικές θεωρίες που βασίζονται στις αιτιοκρατικές θετικές επιστήμες κάνουν μεγάλο κακό με την εφαρμογή τους στη κοινωνία. Χωρίς ανθρωπιά και ηθικές αρχές, αυτές οι θεωρίες και η νοοτροπία που τις ακολουθεί τείνουν να δημιουργήσουν μια απόλυτα ελεγμένη τεχνοκρατική κοινωνία που καταλήγει σε απελπισία και μηδενισμό για τον άνθρωπο. (Stivers,1994, Himmelfarb,1995). Η μόνη «ελευθερία» είναι στην φαντασμαγορική πραγματικότητα της τηλεόρασης και στη κατανάλωση. To μέλλον, εάν είναι να επιβιώσουμε, θα πρέπει να χτιστεί επάνω σε αγάπη και συνεργασία, σε ισότητα, σε σεβασμό για τη φύση, και σε σημαντική μείωση της απαίτησης για υλικά αγαθά, ιδίως αυτά που καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας στη παραγωγή τους. Αυτό συνεπάγεται μια ουσιαστική στροφή από τις υλικές προς τις πνευματικές ανάγκες του ανθρώπου, και θα απαιτήσει μια σημαντική αλλαγή στην εκπαίδευση των μικρών και των μεγάλων, για να μάθουν να ζουν σαν άνθρωποι αυτό-προσδιοριζόμενοι, και όχι σαν δούλοι της διαφήμισης και της τεχνοκρατίας. Εδώ αξίζει να προσέξομε μια δήλωση του Robert Kuttner, συν-επιμελητή του περιοδικού, American Prospect (Αμερικανική Προοπτική), όπως αναφέρεται στο άρθρο των Eamon Javers και Jim VandeHei (2009) σε στήριξη για το υπέρογκο ποσόν που θα δοθεί στους πλουτοκράτες για να «λυθεί» η χρηματοοικονομική κρίση στην Αμερική που οι ίδιοι δημιούργησαν. «Αυτό», λέει ο Kuttner, «εν αφορά την ηθική, αφορά τα οικονομικά». Έτσι, εάν πιστεύουμε τον Kuttner, η οικονομική είναι αήθης, δλδ., ως επιστήμη είναι «κοινωνιοπαθολογική»! Όμως, οι ανθρώπινες κοινωνίες στηρίζονται Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

6 176 Gerald Gutenschwager επάνω στη συνείδηση. Η ανθρώπινη συνείδηση περιέχει λογικές, συναισθηματικές και ηθικές διαστάσεις, και οι κοινωνικές πράξεις που κατασκευάζουν την κοινωνική δομή πάντα εμπνέονται από αυτές τις τρεις παραμέτρους. Επομένως, όταν ο Marshall γιόρτασε το χωρισμό της οικονομικής επιστήμης από την ηθική φιλοσοφία στο Λονδίνο στο τέλος του 19 ο αιώνα, προανήγγειλε την ασχετοσύνη της νεοκλασικής οικονομικής με τον άνθρωπο, και στη τελική ανάλυση την αποσύνθεση της καπιταλιστικής κοινωνίας, εάν όχι του ίδιου του άνθρωπου, δεδομένου ότι τώρα βλέπομε τις αλλαγές στη φύση που έχουν ακολουθήσει. υστυχώς ο Marshall δεν κατάλαβε, όπως και οι περισσότεροι νεοκλασικοί οικονομολόγοι και επιχειρηματίες, ότι καμία κοινωνία δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς συναίσθημα και ηθικές αρχές, και έτσι το ρητό του Πλάτωνα ότι «Πάσα επιστήμη χωριζόμενη δικαιοσύνης και της άλλης αρετής [ηθικές αρχές] πανουργία, ου σοφία φαίνεται». Η Φιλοσοφική Πρόκληση Επομένως, η φιλοσοφική πρόκληση είναι να ξαναφέρουμε αρετή στην επιστήμη. Όχι ότι η οικονομική δεν περιέχει κάποιο είδος «ηθικού και συναισθηματικού» πλαισίου, αλλά δεν είναι πάρα πολύ ενάρετο! Έτσι, η τρίτη πρόκληση που σχετίζεται στενά με αυτό το πλαίσιο και, τελικά, με τις δυο άλλες κρίσεις, αφορά τη θέση (ρόλο) του ανθρώπου στο κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Για τις θετικές επιστήμες, και ειδικά για τη οικονομική επιστήμη, που έχουν αντικαταστήσει και τη θρησκεία και τη φιλοσοφία στην κοινωνική σκέψη, ο άνθρωπος είναι ένας υπολογιστής, χωρίς σκεπτόμενη αναφορά στο συναίσθημα και στο ήθος, δύο από τις κυριότερες διαστάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης. ηλαδή, υπάρχουν συναισθηματικές και ηθικές διαστάσεις που υπονοούνται στην οικονομική θεωρία, και αυτές είναι η απληστία και η ζήλεια, μαζί με τον αναγκαίο φόβο που ακολουθεί παρόμοιο σύστημα αξιών. Εν τω μεταξύ, η νόηση ανάγεται σε πανουργία, που είναι η μόνη ικανότητα που υποτίθεται ότι χρειάζεται να διαθέτει ο άνθρωπος στη ζωή, μια ζωή, που για την νεοκλασική οικονομική επιστήμη είναι, λίγο πολύ, σαν ένα παιχνίδι του «πόκερ». Ο πανούργος θα έχει επιτυχία στη ζωή, αντιπροσωπεύοντας τον ιδανικό άνθρωπο σ αυτή την θεωρία, παρ όλη τη κατώτερη θέση που του αναθέτει ο Πλάτων. Εάν δεν έπαιζε κανένα σημαντικό ρόλο η οικονομική επιστήμη στη κοινωνία, αυτός ο χαρακτηρισμός του ανθρώπου θα ήταν απλώς λυπηρός. Αλλά η οικονομική επιστήμη και η φιλελεύθερη «φιλοσοφία» των εμπόρων, τραπεζιτών και βιομηχάνων του 19 ου αιώνα που τη συνοδεύει, μαζί με την επιστήμη και τεχνολογία, καθορίζουν σχεδόν αποκλειστικά τη ζωή μας σήμερα. Περιορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά μας, ιδίως εάν δεν είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε πόσο καίρια επιδρά στις σκέψεις μας, τόσο πρακτικά, όσο και θεωρητικά. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

7 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 177 Αυτό μας οδηγεί σε σκέψεις για το ποιά θα έπρεπε να είναι, τελικά, η θέση του ανθρώπου στην ευρύτερη κοινωνική θεώρηση. Εάν ο Πρωταγόρας είχε δίκαιο, τότε πως ορίζομε τον άνθρωπο και ειδικά τις ανάγκες του; Πώς προσδιορίζεται η ανθρώπινη ευτυχία, ιδίως εάν πιστεύομε ότι αυτός είναι ο τελικός σκοπός της επιστήμης; Μπορούμε να βελτιώσουμε τον αυστηρά περιορισμένο ορισμό του ανθρώπου που μας έχει κληρονομήσει η επιστήμη, η οικονομική θεωρία και η πολιτική ιδεολογία του 18 ου και 19 ου αιώνα, και, πιο συγκεκριμένα, την ερμηνεία αυτής της «παράδοσης» που χαρακτηρίζει το σύγχρονο κοινωνικοοικονομικό δόγμα; Και, τελικά, μήπως θα μπορούσε αυτή η βαθύτερη κατανόηση του ανθρώπου να βοηθήσει στη λύση των άλλων δυο κρίσεων που μας τυραννούν τόσο πολύ σήμερα; Η ευτυχία τότε και τώρα Πριν από 200 χρόνια λίγοι άνθρωποι είχαν στην κατοχή τους όλο τον πλούτο και τις πολυτέλειες, τις οποίες μπορούσε να προσφέρει η επιστήμη και η τεχνολογία, ενώ σήμερα..... Βέβαια, υπάρχει μια σημαντική μέση τάξη στις αναπτυγμένες χώρες, μια τάξη που, δυστυχώς, όλο και μειώνεται με τη «νέα τάξη πραγμάτων», κάτι που συμβαίνει ιδίως στην Αμερική, όπου το μέσο οικογενειακό εισόδημα δεν έχει αυξηθεί καθόλου για τριάντα χρόνια, και δεν έχει μειωθεί, μόνο και μόνο επειδή σχεδόν όλες οι γυναίκες εργάζονται τώρα. Αλλά, πέραν τούτου υπάρχει μια παγκόσμια δυστυχία σ αυτή τη μέση τάξη, που δεν ταιριάζει με τον πλούτο και τις ανέσεις, που απολαμβάνουν. (Πιστεύει κανείς ότι οι πλούσιοι, οι ίδιοι, είναι ευτυχισμένοι, πέραν από την έμμονη διαφήμιση που παρατηρούμε στα μέσα μαζικής επικοινωνίας;) Έτσι, θα ρωτούσε κανείς μετά απ όλη την οικονομική ανάπτυξη και όλη την εξέλιξη της επιστήμης και της τεχνολογίας τα τελευταία 200 χρόνια τι ακριβώς έχουμε κατορθώσει να προσφέρουμε στο σημερινό άνθρωπο; Καταρχήν, στο κόσμο ολόκληρο η πλειονότητα της ανθρωπότητας έχει βελτιώσει τη ζωή της πολύ λίγο, έως σχεδόν καθόλου από τότε. Σαφώς πολλοί άνθρωποι ωφελούνται από τα θαύματα στην ιατρική, και μια μειονότητα από την πρόοδο στην εκμετάλλευση της ενέργειας, στις επικοινωνίες και συγκοινωνία, και γενικά στις ανέσεις στην καθημερινή ζωή. Είναι, όμως, αυτή η μειονότητα πιο ευτυχισμένη σήμερα, ακόμα και μ αυτές τις βελτιώσεις και τις ανέσεις; Η εγκληματικότητα και οι άλλες κοινωνιοπαθολογικές ενδείξεις, δλδ., τα διαζύγια, η εξάρτηση από ναρκωτικές ουσίες, (συμπεριλαμβάνονται και η καφεΐνη, η νικοτίνη, και το αλκοόλ), η πορνεία και πορνογραφία, οι μίζες, οι δωροδοκίες και τα ρουσφέτια, οι απάτες, οι κλεψιές, κτλ., που είναι κοινό φαινόμενο σε όλα τα επίπεδα της καθημερινής ζωής, όλα μαζί εκφράζουν μια γενική κατάρρευση της ηθικής δομής της σημερινής κοινωνίας. Αυτά τα φαινόμενα θα έκαναν κάποιον να υποπτευθεί ότι όχι, ο σημερινός άνθρωπος δεν είναι πιο ευτυχισμένος, παρ όλη την εμφανή πρόοδο στην επιστήμη και στην τεχνολογία. Και οι έρευνες που εξετάζουν κατευθείαν το φαινόμενο της ευτυχίας βγάζουν τον ίδιο συμπέρασμα (Lane, 2000). Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

8 178 Gerald Gutenschwager εν είχαμε μετρήσεις για ευτυχία πριν από 200 χρόνια, αλλά οπωσδήποτε υπήρχε δυστυχία που προερχόταν από τη φτώχια που συνόδευε τη ζωή των πολλών. Αυτή η φτώχια στέρησε και ακόμα στερεί τις βασικές ανάγκες από τους πολλούς, ανάγκες για επαρκές φαί, ρουχισμό και στέγη, και πέραν τούτων, ανάγκη για κάποιο είδος ασφάλειας στη ζωή, ασφάλεια ότι αυτά τα λίγα πράγματα που είχαν (και έχουν) δεν θα τα παίρνανε οι λίγοι με τον ένα τρόπο ή τον άλλο, και ο τι ώρα θέλουν. Και βέβαια αυτή η στέρηση οδηγούσε και οδηγεί σε μορφές κοινωνιοπαθολογίας τότε όπως και τώρα. Αλλά, δεν θα έπρεπε να είχαμε λύσει αυτά τα προβλήματα μέχρι σήμερα; εν θα έπρεπε έτσι και αλλιώς να ήταν όλοι οι άνθρωποι πιο ευτυχισμένοι; εν ήταν αυτή η υπόσχεση της επιστήμης, της τεχνολογίας και της ελεύθερης αγοράς (δλδ, του καπιταλισμού) το 19 ο αιώνα; Οικονομική θεωρία και ευτυχία Από μια άποψη, η φτώχια και η ανασφάλεια θα έπρεπε να είχαν εκλείψει πολύ πριν από σήμερα, διότι για σχεδόν ένα αιώνα τώρα έχομε ένα παραγωγικό δυναμικό που θα μπορούσε να ικανοποιήσει τις περισσότερες βασικές υλικές ανάγκες όλων των ανθρώπων. Αλλά, μέχρι να φτάσομε σ αυτό το σημείο είχανε παγιδευτεί και το πολιτικοοικονομικό σύστημα και η (νεοκλασική) οικονομική θεωρία σε μια περιορισμένη αντίληψη για την κοινωνία και για τον άνθρωπο και τις ανάγκες του, όπως επικρατούσε στο 19ο αιώνα, με αποτέλεσμα ότι σε όλο τον 20ο αιώνα αναγκάστηκε η οικονομική εξουσία να δημιουργεί (ψεύτικες) ανάγκες που θα ταίριαζαν σ αυτή την αντίληψη και μ αυτό το σύστημα θεωρίας και πράξης. ηλαδή, η δυστυχία που προέρχεται από την φτώχεια είναι ένας αναχρονισμός που θέλει εξήγηση, μια εξήγηση που, παράδοξα, δεν απέχει πολύ από την εξήγηση για την δυστυχία των λίγων προνομιούχων. Ξεκινάμε αυτή την εξήγηση με μια αναφορά από τον Isaiah Berlin (1962): Η ιστορία της σκέψης και του πολιτισμού είναι, όπως ο Χέγκελ έδειξε με μεγάλη ευφυΐα, μια εναλλασσόμενη μορφή απελευθερωτικών ιδεών που αναπόφευκτα μεταμορφώνονται σε ασφυκτικούς ζουρλομανδύες, και έτσι διεγείρουν τη δική τους καταστροφή που συνοδεύεται από καινούριες απελευθερωτικές, και την ίδια στιγμή, υποδουλωτικές αντιλήψεις. Θα αναγνωρίσουμε εδώ τη βασική ενόραση του Ηράκλειτου που ο Χέγκελ και μετά ο Μαρξ και άλλοι χρησιμοποιούσαν με σοφό τρόπο στην ανάλυση του κοινωνικοοικονομικού συστήματος της εποχής τους. Τους ζουρλομανδύες τους ερμήνευσε ο Μαρξ σαν βασικές αντιφάσεις, αντιφάσεις που θα έδιναν ενδείξεις για την επόμενη φάση της ανθρώπινης ιστορίας. Έτσι, ο Μαρξ άρχισε την ανάλυση του με την υποκειμενική πραγματικότητα που κυβερνούσε το καπιταλιστικό σύστημα αυτής της εποχής, με την αναπόφευκτη αλλοτρίωση του ανθρώπου και με τις ιδέες που επέτρεπαν ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

9 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 179 αυτή την αλλοτρίωση, μια αλλοτρίωση, παρεμπιπτόντως, που, κατά τον Alan Macfarlane (1987), μπορεί να ξεκίνησε ακόμα και στις αρχές του 14 ο αιώνα στην Αγγλία. Ο Μαρξ, όμως, δεν ξεκίνησε με το Χέγκελ αλλά με τον Επίκουρο. Η διδακτορική του διατριβή ήταν μια ανάλυση της διαφοράς μεταξύ του Επίκουρου και του ημόκριτου για το εάν η κοινωνία είναι αιτιοκρατική (προκαθορισμένη) με τον ίδιο τρόπο που είναι η φύση, εάν υπάρχουν, δλδ., μηχανισμοί που θα επέτρεπαν την πρόβλεψη και τον έλεγχο της κοινωνίας με τον ίδιο τρόπο που εφαρμόζεται από την τωρινή επιστήμη και τεχνολογία για τη φύση. Το συμπέρασμά του ήταν ότι ο Επίκουρος είχε δίκαιο, και από κει προερχόταν ο σεβασμός που είχε για τη διαλεκτική και για την ανθρώπινη συμμετοχή στην κατασκευή της κοινωνικής πραγματικότητας, για να μη πούμε για την λιτότητα με την οποία εξέφρασε το τι ακριβώς θα ήταν η επόμενη (σοσιαλιστική) φάση της ανθρωπότητας, παρ όλη τη «σιγουριά» που έδειξαν μερικοί οπαδοί του τον 20ο αιώνα. Μ αυτές τις σκέψεις μπορούμε να διευκρινίσουμε μερικά από τα βασικά προβλήματα της σημερινής κοινωνίας. Ο καπιταλισμός απελευθέρωσε τις τεράστιες ανθρώπινες δυνάμεις που κρυβόταν κάτω από τους διάφορους δεσποτισμούς και οι οποίοι ακολούθησαν το τέλος του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Αυτή η απελευθέρωση έγινε με ένα «φυσικό» τρόπο με την αύξηση του εμπορίου στη Μεσόγειο και έπειτα με την Αναγέννηση που ακολούθησε και βοήθησε αυτή την απελευθέρωση. Εν συνεχεία, το εμπόριο έδωσε το έναυσμα για την δημιουργία της βιομηχανίας και της τεχνολογίας (με την βοήθεια της αρχαίας επιστήμης), που συντέλεσαν στην αύξηση της παραγωγής των προϊόντων και στην παραπέρα ανάπτυξη του εμπορίου σε διεθνές πλέον επίπεδο. Η βιομηχανοποίηση και αστικοποίηση που ακολούθησε δημιούργησε ένα τεράστιο παραγωγικό δυναμικό, εξαρτημένο, όμως, από ένα πολιτικό-οικονομικό σύστημα βασισμένο στην λεγόμενη ελεύθερη αγορά και στη νεοκλασική οικονομική θεωρία που την νομιμοποιεί και το οποίο είναι επικεντρωμένο αποκλειστικά στην παραγωγή και επένδυση του κεφαλαίου μόνο για κέρδος ή για να βοηθήσει την κερδοφορία. Το σύστημα αυτό κυριαρχεί μέχρι και σήμερα. υστυχώς, όμως, αγνοεί οποιεσδήποτε ανθρώπινες ανάγκες πέραν από ό τι σχετίζεται με το χρήμα, την κερδοσκοπία και την μαθηματική της θεώρηση. Έτσι, εάν μια ανάγκη μπορεί να ικανοποιηθεί μαζί με χρηματικό κέρδος, το σύστημα θα προσφέρει το κατάλληλο αγαθό ή υπηρεσία, εάν όχι, απλώς δεν θα ικανοποιηθεί, τουλάχιστον όχι μέσα στο κυρίαρχο πολιτικοοικονομικό σύστημα. Στη θεωρία και πράξη του συστήματος επιτρέπεται, με μεγάλη φειδώ, ένας δημόσιος τομέας για τις σημαντικές ανικανοποίητες ανάγκες, ιδίως εάν η ικανοποίησή τους θα βελτίωνε την παραγωγικότητα του συστήματος γενικά, αλλά και πάλι μόνο εάν δεν ανταγωνίζεται με τον ιδιωτικό τομέα. Είναι σημαντικό να τονίσομε ότι με το νεοφιλελευθερισμό τα τελευταία χρόνια ο ιδιωτικός τομέας επεκτείνεται όλο και περισσότερο, ενώ ο δημόσιος τομέας χρησιμεύει σχεδόν αποκλειστικά σαν δίαυλος για Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

10 180 Gerald Gutenschwager να περάσουν δημόσιοι πόροι στον ιδιωτικό τομέα για εξαιρετικά κερδοφόρα έργα (Frank, 2008). Όταν αυτό το σύστημα έφτασε προς το τέλος του 19 ο αιώνα με ένα παραγωγικό δυναμικό που μπορούσε να ικανοποιήσει τις βασικές υλικές ανάγκες για όλους, ιδίως στις βιομηχανικές χώρες (και σιγά, σιγά σε όλο τον κόσμο) δεν προχώρησε σ αυτή τη λογική εξέλιξη διότι δεν ήταν κερδοφόρο να το κάνει. Όλη η εξέλιξη του καπιταλισμού, και της νεοκλασικής οικονομικής θεωρίας, χαρακτηρίζεται από αυτή τη παράλογη «λογική». Έτσι, στις μη αναπτυγμένες χώρες το αποικιοκρατικό κεφάλαιο αναζητούσε (και αναζητά) φτηνές πρώτες ύλες και φτηνά εργατικά χέρια, και έπειτα όσο το δυνατόν καινούριες αγορές (που αποτελούνται ως επί το πλείστον από τους λίγους προνομιούχους), κάτι που συνολικά βοηθούσε και βοηθάει περισσότερο στην υποανάπτυξη και στη διαρκή στέρηση των βασικών αναγκών σ αυτές τις χώρες του τρίτου κόσμου. Πρέπει να εξαιρέσουμε, βέβαια, τις χώρες της Ασίας, ιδίως την Κίνα, οι οποίες μπόρεσαν να απελευθερωθούν εν μέρει από αυτό το αποικιοκρατικό σύνδρομο και όπου τώρα η ντόπια άρχουσα τάξη, η ίδια, αναλαμβάνει την «οδυνηρή» υποχρέωση να εκμεταλλευτεί τους δικούς της λαούς στο όνομα της «ανάπτυξης». Στις βιομηχανικές χώρες οι επιχειρηματίες άρχισαν να χειραγωγούν τον καταναλωτή για να αυξήσει τη κατανάλωση, ώστε να μη μειωθεί η παραγωγή που ήταν η πηγή του κέρδους. Από μια άποψη ίσως θα ήταν πιο λογικό να αυξάνουν το εισόδημα των εργατών για να μπορέσουν να καταναλώσουν την αυξημένη παραγωγή, αλλά αυτό θα μείωνε το κέρδος με άλλο τρόπο. Παγιδευμένοι σ αυτή τη αντίφαση, διαλέξανε να προχωρήσουν από τη μια μεριά σε νέες μορφές διοργάνωσης και τεχνολογίας για να μειώσουν το κόστος παραγωγής, αγνοώντας το ψυχολογικό και σωματικό τίμημα για τους υπαλλήλους και εργάτες, και από τη άλλη, με τη διαφήμιση, πίστωση, κτλ., όπως ήδη αναφέραμε, για να αυξάνουν την κατανάλωση, ακόμα και των αγαθών που δεν ήταν (και δεν είναι) τελικά αναγκαία, αρκεί να υπάρχει κέρδος. Εν τω μεταξύ, η εξέλιξη της τεχνολογίας αντικαθιστούσε εργάτες, μειώνοντας πάλι την αγοραστική δύναμη της αγοράς, όλα αυτά οδήγησαν τελικά στη τωρινή παγκόσμια κοινωνικοοικονομική κρίση. Η επιστημονική, καλλιτεχνική και συναισθηματική χειραγώγηση των εργατών και των καταναλωτών έχει φτάσει σε πολύ εκλεπτυσμένο επίπεδο σήμερα, αναγκάζοντας τους εργάτες και υπαλλήλους ως καταναλωτές να εμπλακούν σε ένα ξέφρενο, αλλά χωρίς νόημα αγώνα ( rat race ), δλδ., να εργάζονται όλο και περισσότερες ώρες και όλα πιο έντονα για να κερδίζουν χρήματα, προκειμένου να αγοράζουν αγαθά που νομίζουν ότι χρειάζονται, χωρίς καμία σκέψη για το πώς δημιουργούνται αυτές οι ανάγκες. Ο καπιταλισμός και η νεοκλασική οικονομική θεωρία, ακόμα και οι φιλελεύθερες ιδέες για τη δημοκρατία, παγιδευμένοι στο ζουρλομανδύα της σκέψης του 19 ο αιώνα δεν μπορούν να βοηθήσουν τον εργάτη, τον πολίτη και τον καταναλωτή να βγει από αυτό το αδιέξοδο. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

11 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 181 «Νέες» αντιλήψεις για την ευτυχία Όμως, η πραγματικότητα συνήθως τρέχει μπροστά από τη σκέψη, και όλο και περισσότεροι άνθρωποι καταλαβαίνουν ότι οι θεωρίες και ιδεολογίες του 19 ο αιώνα δεν ταιριάζουν με την πραγματικότητα του 21 ου. Στην οικονομική επιστήμη υπάρχουν χιλιάδες φοιτητές και καθηγητές που ψάχνουν για μια καινούργια «μετά-αυτιστική» και πιο ανθρώπινη οικονομική θεωρία, βασισμένη στη πραγματικότητα, και που θα φέρει την επιστήμη πιο κοντά στον άνθρωπο και στις πραγματικές ανάγκες. (Βλέπε Στην κοινωνία υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που εγκαταλείπουν τις πόλεις και το ξέφρενο ανταγωνισμό που τις χαρακτηρίζει, και μένουν σε χωριά και μικρές πόλεις με φτηνότερα αυτοκίνητα, ρούχα και σπίτια, με προσπάθεια να μειώσουν την περιβαλλοντική ρύπανση με πιο «φιλικές» τεχνολογίες, και να τρώνε φαγητά με λιγότερες τοξίνες από φυτοφάρμακα, λιπάσματα, κτλ., και γενικά να αποφεύγουν τις πιέσεις για τη «καλή ζωή» που προωθούνται από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. εν είναι όμως η πρώτη φορά που κάποιοι άνθρωποι συνειδητοποίησαν ότι η κοινωνία τους δεν επέτρεπε την ικανοποίηση σημαντικών ανθρωπίνων αναγκών. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθούμε στον Επίκουρο, ο οποίος έφυγε από τη πόλη, όχι για να αποφύγει τον καταναλωτισμό, άλλα για να βρει την ουσία της ανθρώπινης ζωής. Παρόλο ότι η σχολή του Επίκουρου κράτησε πολύ περισσότερα χρόνια από όλες τις άλλες σχολές των άλλων φιλοσόφων, ο Επικουρισμός έχει «κακοποιηθεί», και οι έννοιες του έχουν διαστρεβλωθεί περισσότερο από εκείνες όλων των άλλων φιλοσόφων. Γιατί αυτό; ιότι ο Επίκουρος προσπάθησε να ελευθερώσει τον άνθρωπο από κάθε είδους επουσιώδεις φυσικές και ψυχικές ανάγκες, που προερχόταν από τη κοινωνία. Αυτό δεν τον έκανε αγαπητό σε κανένα είδος εξουσίας, πουθενά, και ποτέ. Οι άνθρωποι της εξουσίας ψάχνουν πάντα να επινοήσουν συναισθηματικές δικαιολογίες, για να νομιμοποιούν την εξουσία τους. Και όπως είναι οι ίδιοι «εκτός ουσίας», και έτσι η λέξη εξ-ουσία, ψάχνουν να βρούνε αυτές τις δικαιολογίες έξω από τον άνθρωπο και έξω από την ουσία της κοινωνίας, δλδ, σε μεταφυσικούς λόγους και μηχανισμούς πέρα από τον άνθρωπο. Όταν ο Νίτσε είπε ότι «ο θεός πέθανε», εννοούσε ότι το μεταφυσικό συμβολικό σύστημα της θρησκείας είχε χάσει τον έλεγχο επάνω στον άνθρωπο επειδή είχε αντικατασταθεί από την επιστήμη, που, δυστυχώς, τώρα όλο και περισσότερο χρησιμοποιείται για ένα παρόμοιο συμβολικό σκοπό (της «μυστικοποίησης»).έτσι, για πολλούς ανθρώπους, συμπεριλαμβάνοντας σχεδόν όλους τους επιχειρηματίες και πολιτικούς που υποστηρίζονται από αυτούς, και για αρκετούς οικονομολόγους, η οικονομική θεωρία και οι θετικές επιστήμες γενικά παίζουν το κοινωνικό ρόλο ενός μεταφυσικού συμβολικού σύμπαντος, που νομιμοποιεί την υπάρχουσα εξουσία του «status quo». Εν τω μεταξύ, υπάρχουν πολλοί σύγχρονοι άνθρωποι που, σαν τον Επίκουρο, καταλαβαίνουν ότι η σύγχρονη κοινωνική ζωή οδηγεί πέρα και έξω από την ουσία, και ότι αυτή η ουσία χρειάζεται να επαναπροσδιορισθεί. Η αναζήτηση αυτή απαιτεί Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

12 182 Gerald Gutenschwager αναστοχασμό, χρόνο και ησυχία, κάτι που δεν βρίσκεται στη πόλη. Αυτοί οι άνθρωποι έχουν διάφορες ονομασίες: «πολιτισμικοί δημιουργοί», μεταμοντέρνοι, κτλ. (Ray και Anderson, 2000), Ronald Inglehart (1997). Η Φιλοσοφία του Επίκουρου Πώς θα μπορούσε να βοηθήσει ο Επίκουρος τους τωρινούς Επικούρειους ; Ποια ήταν η φιλοσοφία του Επίκουρου; Μια βασική προϋπόθεση του Επίκουρου ήταν ότι η ευτυχία ξεκινάει από τον άνθρωπο που πρέπει να είναι ευτυχισμένος εδώ και τώρα (και όχι μετά τον θάνατο, π.χ.). Για να είναι ευτυχισμένος θα πρέπει να αποφεύγει το σωματικό πόνο και την ψυχική ταραχή (αυτό που σήμερα το λέμε στρες). Όμως, για να αποφεύγει σωματικό πόνο και ψυχική ταραχή, πρέπει να αναζητεί την ευτυχία με σωφροσύνη και λογική, και όχι με λαιμαργία και απληστία. ηλαδή, αυτό που προσπάθησαν να πούνε όλοι η ταραγμένοι κριτικοί του Επίκουρου για δυο χιλιετίες τώρα, με το να διαστρεβλώνουν την έννοια της «ηδονής» και να τον δυσφημίζουν, δίνοντας εντελώς αντίθετη σημασία στη λέξη αυτή, είναι βασισμένο σε ένα μεγάλο ψέμα. Για τον Επίκουρο η ευχαρίστηση της μιας στιγμής που φέρνει δυστυχία την επόμενη, είτε για τον εαυτό μας, είτε για άλλους, πρέπει να απορριφθεί. Έτσι, το σύνθημα του ήταν και είναι λιτότητα, λιτότητα σε φαγητό, σε πιοτό, σε στέγαση και θέρμανση, σε ρουχισμό και σεξ, δηλαδή, το «μέτρον άριστον», και όχι το σημερινό υπερσιτισμός και δίαιτες, ναρκωτική εξάρτιση και αποτοξίνωση, υπερκατανάλωση και υπερχρέωση, κτλ. Υπάρχουν και σύγχρονες επιστημονικές αποδείξεις που υποστηρίζουν αυτή την φιλοσοφία. Για την ναρκωτική εξάρτηση δεν υπάρχει ανάγκη για συζήτηση. Και όσον αφορά τον υπερσιτισμό, η εμπειρία με τα πειραματόζωα αποδεικνύει ότι το λιγότερο φαί συντελεί στην υγεία και στη μακροζωία. Εντυπωσιακή είναι μια μελέτη για τους Αμερικάνους πιλότους του ναυτικού που έμειναν φυλακισμένοι στο Βόρειο Βιετνάμ (οπού φάγανε μόνο ρύζι και λαχανικά), σε σύγκριση με τους άλλους μη φυλακισμένους πιλότους, που έδειξε ότι οι φυλακισμένοι ήταν πιο υγιείς στα περισσότερα συστήματα του σώματος από τους συναδέλφους τους που έτρωγαν το συνηθισμένο φαγητό του Αμερικάνικου λαού! (St. Louis Post Dispatch,1977) Για να αποφεύγει ο άνθρωπος την ψυχική ταραχή, ο Επίκουρος πίστευε ότι το πιο σημαντικό ήταν να αποφεύγει το φόβο. Από το Φόβο ξεκινάει όλη η ψυχική ταραχή. Βέβαια, ο φόβος είναι το κυριότερο όπλο της εξουσίας. Και ο φόβος ξεκινάει περισσότερο από το φόβο του θανάτου. Έτσι ο Επίκουρος προσπάθησε πολύ να απαλλάξει τους ανθρώπους από το φόβο του θανάτου, και για αυτό το λόγο η φιλοσοφία του ήρθε σε μεγάλη σύγκρουση με τη θρησκεία στους αιώνες που ακολουθούσαν. Με το να μην πιστεύει σε θεούς που ανακατεύονταν με τον άνθρωπο (στηρίζοντας τη μια η την άλλη μεριά σε πολέμους, ποδοσφαιρικούς αγώνες, κτλ.), ή πριν ή μετά το θάνατο, που για τον Επίκουρο θα ήταν απόδειξη ότι τέτοιοι θεοί ήταν σαν τον άνθρωπο και όχι θεϊκοί, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

13 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 183 αφόπλισε την εξουσία όλων των θρησκειών που απειλούν τον άνθρωπο με τιμωρία, με εξορία, με αφορισμός, με κόλαση, κτλ. Το ίδιο ισχύει για όλες τις μορφές εξουσίας που χρησιμοποιούν το φόβο για να ελέγχουν τους υπηκόους τους. Όντως, όσο περισσότερο η εξουσία ενός συστήματος εξαρτάται από το φόβο για να κυβερνάει, δλδ, φόβο για τον εχθρό και την τρομοκρατία, φόβο για το έγκλημα, φόβο για βασανιστήρια και εκτέλεση, και γενικά φόβο για τον «μπαμπούλα», κτλ., τόσο πιο μακριά είναι από τη δημοκρατία, άσχετο με την ταμπέλα που χρησιμοποιείται για να ονομαστεί αυτό το σύστημα. Έτσι, ο Επίκουρος κάλεσε τους μαθητές του να αποφεύγουν το φόβο του Θεού, το φόβο της εξουσίας, και το φόβο του θανάτου, φόβο που δημιουργείται πολλές φορές με τελετουργικό και κοινωνιοδραματικό τρόπο, δλδ., σκηνοθετημένα τρομοκρατικά γεγονότα, θέατρο της βίας στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, επίδειξης δύναμης, κτλ. Στην άλλη άκρη του συναισθηματικού φάσματος ο Επίκουρος έδινε πολύ σημασία στη φιλία, διότι πίστευε ότι ήταν από τις πιο σημαντικές βάσεις της ανθρώπινης ευτυχίας. Συμβούλευε συντροφικότητα, τιμιότητα, γενναιοψυχία, ευδιαθεσία, και ευγένεια με τους φίλους, μαζί με φρόνηση, αυτάρκεια, ηρεμία, απλότητα, και αυτοσυγκράτηση. Επειδή δεν φαινόταν να δίνει πολύ σημασία στη συγγένεια, ούτε στη κοινωνία ως μια κοινωνικά κατασκευασμένη πραγματικότητα, και επειδή πίστευε και ακολούθησε τη ατομική θεωρία του ημοκρίτου, ήταν υποχρεούμενος να βρει μια κοινωνική εξήγηση για την «πρόσκαιρη ένωση των ατόμων σε μεγαλύτερα σώματα» που χαρακτηρίζει τη φύση, όπου «τα πάντα ρει». Μπορεί κάποτε να βρεθεί κάποια βιοχημική εξήγηση, δίπλα στη ψυχολογική σημασία που δίνομε και σήμερα, για την έλξη ανάμεσα στους ανθρώπους που καταλήγει σε πρόσκαιρες κοινότητες ή ομάδες. Ο Επίκουρος, όμως, έδινε μια φιλοσοφική εξήγηση για το ρόλο αυτής της φιλίας στη ανθρώπινη ευτυχία. Και στο κήπο του η φιλία επεκτεινόταν σε όλους: σε γυναίκες, σε σκλάβους, σε νέους και γέρους, και βασιζόταν μόνο στην ανθρώπινη θέληση, και όχι σε εξαναγκασμούς, και συνεπώς στην σπουδαιότητα της φιλίας για να κρατήσει την συνοχή. Μέσα σ αυτό το πλαίσιο, χωρίς φόβο, και με ισότητα και ελευθερία, με την αναζήτηση για ευτυχία με σοφία, λογική και λιτότητα, ο Επίκουρος δεν έβλεπε καμία θέση για δόξα, για επιτυχία και φήμη, για πλούτο και απληστία, ή για εξουσία και κατάκτηση. «Λάθε Βιώσας»: μακριά από πράξεις και φιλοδοξίες που φέρνουν μόνο χυδαιότητα και ψυχική ταραχή. Ζήσε τη ζωή εδώ και τώρα, με απλότητα και σεβασμό για τον άλλον, αλλά με χαρά και ευτυχία. Τι ειρωνεία! Σχεδόν όλη η εξέλιξη της ανθρωπότητας από τότε έχει πάρει την αντίθετη κατεύθυνση, ιδίως με την άνοδο του καπιταλισμού και την τεχνολογική κοινωνία που έχουν φέρει μια κουλτούρα του εγωισμού, του ανταγωνισμού, της κατάκτησης και αλαζονείας, και με τις αντιφάσεις που μπορούν να περιορίσουν σημαντικά, εάν όχι τελειωτικά την ανθρώπινη ζωή στο πλανήτη μας. Έτσι, δεν είναι παράξενο ότι τόσοι άνθρωποι σήμερα ψάχνουν να πραγματοποιήσουν τις αξίες του Επίκουρου με ή χωρίς το όνομά του. Υπάρχουν και διανοούμενοι σε όλες τις επιστήμες που στρέφονται προς Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

14 184 Gerald Gutenschwager τον ανθρωπισμό για να βρούνε μια πιο επιμελημένη επιστημονική θεώρηση για την τωρινή κοινωνία. Η θεωρία του Μάσλο για ανθρώπινες ανάγκες Ένα παράδειγμα αυτής της πραγματοποίησης (χωρίς αναφορά στον Επίκουρο), εδώ και μισό αιώνα είναι η προσπάθεια του Αβραάμ Μάσλο να διατυπώσει μια θεωρία για τις ανθρώπινες ανάγκες. (Maslow, 1970). Με την γνωστή του ιεραρχία προσπάθησε να αναπτύξει μια θεωρία, που ήταν δυναμική και οικουμενική. Υποστήριζε ότι οι πρώτες ανάγκες, πρώτες σε σημασία και σε χρόνο, ήταν οι φυσιολογικές ανάγκες του ανθρώπου από τα βρεφικά του χρόνια, ανάγκες για φαγητό, νερό, ζεστασιά, κτλ. Αυτές είναι οι βασικές, υλικές ανάγκες, που περιλαμβάνονται στη οικονομική θεωρία υπό την έννοια του χρήματος, αλλά που δεν φανήκαν καν ως ανθρώπινες ανάγκες στην επιστημονική συζήτηση και δείκτες της ανάπτυξης, ακόμα στα Ηνωμένα Έθνη, μέχρι αρκετά πρόσφατα και μόνο μετά από μεγάλη εκστρατεία του Mahbub al Haq (al Haq,1999). Η δεύτερη ανάγκη στην ιεραρχία είναι για ασφάλεια, που είναι σημαντική από τα παιδικά χρόνια του ανθρώπου. Είναι η ανάγκη για προστασία, για σταθερότητα, για εξάρτηση, απαλλαγή από φόβο, άγχος, και χάος, ανάγκη για δομή, τάξη, νόμο, και όρια, κτλ. Είναι μια ανάγκη που πρέπει να ικανοποιείται κυρίως μέσα στην οικογένεια, αλλά και που προϋποθέτει την ασφάλεια της οικογένειας στη ευρύτερη κοινωνία. Είναι, επίσης μια ανάγκη που κλονίζεται από τη βία που είναι η καθημερινή παρουσία στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, ακόμα και στα παιδικά καρτούν. Αυτή η βία εξυπηρετεί ευρύτερους πολιτικούς σκοπούς με το να δημιουργήσει φόβο, έστω υποσυνείδητα, σημαντικό για το κοινωνικό έλεγχο, όπως αναφέραμε πιο πάνω, αλλά και για να δικαιολογήσει την στρατιωτικοποιήσει του παγκόσμιο πολιτικοοικονομικού συστήματος όπου τα όπλα είναι το νούμερο ένα εμπόρευμα, κατά τα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών. Η τρίτη ανάγκη στη ψυχολογική εξέλιξη του ανθρώπου είναι η ανάγκη για αγάπη και ένταξη σε μια ομάδα. Είναι πολύ σημαντική αυτή η ανάγκη στη εφηβεία. Είναι η ανάγκη να ανήκουμε κάπου, ανάγκη για δεσμούς, για τρυφερές σχέσεις με φίλους, συντρόφους, παιδιά και κοινότητα, κτλ. Είναι, επίσης, πολύ σημαντική σε σχέση με τη διαφήμιση που κατευθύνεται όλο και περισσότερο σ αυτό ευαίσθητο στάδιο της ζωής, όπου τα παιδιά στην εφηβεία έχουν απόλυτη ανάγκη να ανήκουν σε κάποια ομάδα αναφοράς πέραν από την οικογένεια, και που θα κάνουν ότι τους λέει η τηλεόραση, ο κινηματογράφος, και γενικά η διαφήμιση, για να ενταχθούν σ αυτή την ομάδα. Στα πρώτα χρόνια ενηλικίωσης οι άνθρωποι έχουν ανάγκη για εκτίμηση, δλδ., για αυτοεκτίμηση και κοινωνική εκτίμηση. Η πρώτη εκφράζεται ως ανάγκη για δύναμη, επίτευξη, επάρκεια, κυριότητα, ικανότητα, αυτοπεποίθηση, ανεξαρτησία και ελευθερία, και η δεύτερη για υπόληψη, θέση, φήμη και δόξα, κυριαρχία, αναγνώριση, προσοχή, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

15 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 185 σπουδαιότητα, αξιοπρέπεια, και σεβασμός. Είναι μια ανάγκη που αναγνώρισε και ο Adam Smith, με τη επιφύλαξη ότι είδε τους ανθρώπους γύρο του να πιστεύουν ότι μόνο το χρήμα θα έδινε αυτή την εκτίμηση, παραμερίζοντας άλλες μορφές, πιο πνευματικά κατορθώματα των ανθρώπων. υστυχώς, δικαιολογούσε αυτή τη διαστρέβλωση με τη σκέψη ότι θα ενθάρρυνε τους ανθρώπους να συνεχίζουν να «κόβουν τα δέντρα και να οργώνουν τα χωράφια», με όλα τα καταστροφικά αποτελέσματα που βλέπουμε σήμερα στο περιβάλλον και στην ανθρώπινη ψυχολογία. Εν πάση περιπτώσει εδώ φαίνεται να χωρίζεται ο Μάσλο από τον Επίκουρο και το κανόνα του, «Λάθε Βιώσας». Μήπως ο Επίκουρος, όμως, κατάλαβε κάτι που ο Μάσλο δεν έλαβε υπόψη του, δλδ., ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο, εάν όχι αδύνατο να βρει κανείς πραγματική (γνήσια) εκτίμηση στην ευρύτερη κοινωνία; Αυτό είναι πέρα για πέρα αληθινό στη τωρινή μαζική κοινωνία, όπως πιστοποιείται από τις έρευνες που γίνονται για αυτό το θέμα. Οι έρευνες δείχνουν ότι, σήμερα, ελάχιστοι άνθρωποι εκφράζουν ικανοποίηση με την εργασία τους, που είναι ως επί το πλείστον, ο τομέας που θα έπρεπε να ικανοποιεί την ανάγκη για εκτίμηση. Οπωσδήποτε οι ψευδαισθήσεις για δόξα, που κυνηγάνε οι πολιτικοί, και αυτοί γενικά που έχουν μανία με το χρήμα και την εξουσία δεν ικανοποιούν τέτοιες ανάγκες. Μήπως ο Επίκουρος πίστευε ότι μόνο σε μικρής κλίμακας κοινότητας μπορούσε κανείς να ικανοποιήσει την ανάγκη για εκτίμηση; Ο Επίκουρος δεν έζησε στην τωρινή μαζική κοινωνία, αλλά πρέπει να είχε συνειδητοποιήσει ότι ήταν αναγκαίο να σε γνωρίσουν οι άνθρωποι καλά, για να σε εκτιμούν πραγματικά, ώστε να μπορέσεις να καταλάβεις εσύ ο ίδιος ότι πρόκειται για μια πραγματική εκτίμηση. Και μήπως αυτός είναι ο λόγος που τόσοι άνθρωποι στρέφονται σήμερα προς τις μικρές, ανθρώπινες κοινότητες για να ζήσουν μια πιο ικανοποιητική ζωή; Στη κορυφή της ιεραρχίας αναγκών ο Μάσλο αναφέρει μια ακόμα ανώτερη ανάγκη, την ανάγκη για αυτο-πραγμάτωση, η ανάγκη για ολοένα μεγαλύτερη εξέλιξη, ως ιδιοσυγκρασία, ώστε να υλοποιήσει κανείς όλα όσα είναι ικανός να πραγματώσει, από ιδανικός γονιός μέχρι αθλητής, μουσικός, ξυλουργός ή οτιδήποτε άλλο. Αυτή η ανάγκη ικανοποιείται πολύ σπάνια, κατά τον Μάσλο, για το λόγο ότι γενικά πρέπει να φτάσει κανείς στα πενήντα του χρόνια και πέρα, και πρέπει να έχουν ικανοποιηθεί λίγο πολύ όλες οι άλλες ανάγκες πρώτα για να μπορέσει να αναζητήσει αυτού του είδους την ικανοποίηση. Όντως, η ιεραρχία του Μάσλο χαρακτηρίζεται από την έννοια της προ-ισχύος, πρόκειται για ένα αλληλοεξαρτώμενο σύστημα όπου οι κατώτερες ανάγκες πρέπει γενικά να ικανοποιούνται προτού να εκδηλωθούν οι ανώτερες ανάγκες. ηλαδή, εάν μια κατώτερη ανάγκη δεν ικανοποιείται στη κατάλληλη ηλικία του ανθρώπου, θα παραμείνει και θα εμποδίζει την εμφάνιση των ανώτερων αναγκών. Έτσι εάν στα βρεφικά του χρόνια ένας άνθρωπος δεν έχει ικανοποιήσει την ανάγκη για φαγητό θα μένει ψυχολογικά σ αυτό το επίπεδο, και το φαγητό θα μένει ως έμμονη ανάγκη σε όλη του τη ζωή, αποκλείοντας την εμφάνιση άλλων αναγκών. Το ίδιο συμβαίνει με την ανάγκη για ασφάλεια στα παιδικά χρόνια, ή για αγάπη και φιλία στη εφηβεία. Εάν αυτές οι ανάγκες Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

16 186 Gerald Gutenschwager δεν ικανοποιούνται στη κατάλληλη ηλικία αντίστοιχα, θα παραμένουν ψυχολογικά ανικανοποίητες σε όλη τη ζωή του ανθρώπου και θα μπλοκάρουν αργότερα την εμφάνιση αναγκών για εκτίμηση και αυτό-πραγμάτωση. Μ αυτό το σκεπτικό, η φαινομενικά παράξενη και αλλοπρόσαλλη εμφάνιση παιδικών ψυχολογικών αναγκών στους ενήλικες πληθυσμούς εξηγείται. ιαφορετικοί άνθρωποι έχουν μείνει σε διαφορετικά στάδια στη ψυχολογική τους ανάπτυξη, και, έτσι, η συναισθηματική ανωριμότητα χαρακτηρίζει ένα πάρα πολύ σημαντικό ποσοστό του σημερινού πληθυσμού, ιδίως των ανδρών. Και ο λόγος για αυτό είναι ότι οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και η έλλειψη φιλοσοφίας του ανθρώπου σε ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα, στην επιστήμη και γενικά στην κοινωνία δεν επιτρέπει αυτή την ανάπτυξη. ηλαδή, εάν θέλουμε να έχουμε ευτυχισμένους ανθρώπους πρέπει να βάλομε την ψυχολογική ανάπτυξη δίπλα, εάν όχι μπροστά από την οικονομική ανάπτυξη, κάτι που θα είχε ως συνέπεια μια τεκτονική μετακίνηση στη σημερινή επιστημονική αντίληψη για το τι είναι σημαντικό στη ανθρώπινη ζωή. Τι μπορούμε να κάνομε τώρα για να σώσουμε τον άνθρωπο με (και από) την επιστήμη Ο Μάσλο προσθέτει δυο ανάγκες ακόμα που δεν ανήκουν στη ιεραρχία: αισθητικές ανάγκες και γνωστικές ανάγκες. Αυτές οι ανάγκες εμφανίζονται σε όλες τις κοινωνίες και σε όλες τις ηλικίες, και είναι ίσως το κλειδί για να εξετάσομε τι πρέπει να κάνει ο άνθρωπος για να βγει από το αδιέξοδο της σημερινής ζωής. Για να δημιουργήσομε ένα καλύτερο κοινωνικό σύστημα θα πρέπει πρώτα να το οραματισθούμε, να το σκεφτούμε, και γενικά να δημιουργήσουμε μια καινούργια εικόνα της κοινωνικής δομής. Αυτό θέλει ειδική γνώση και τέχνη. Η ειδική γνώση είναι η κατανόηση ότι όλη η γνώση είναι σχετική. Αυτό που πιστεύομε ως αλήθεια σήμερα μπορεί να ήταν ή άγνωστο ή φαντασίωση χθες, και μπορεί να είναι ή ψέμα ή απλώς γραφικό αύριο. Αυτή η κατανόηση της σχετικότητας είναι όλο και πιο αποδεκτή από την εποχή του Αϊνστάιν και Χάιζενμπεργκ και στις θετικές επιστήμες, ενώ κανονικά θα έπρεπε να ήταν πάντα γνωστή στις ανθρώπινες επιστήμες και στην τέχνη. Όντως, ο κοινωνικός ρόλος της τέχνης είναι να πειραματίζεται με τη πραγματικότητα, ανοίγοντας προοπτικές για άλλες πιθανές πραγματικότητες, είτε με τη κριτική της υπάρχουσας κατάστασης, είτε με εικόνες για μια άλλη, καλύτερη πραγματικότητα. Εάν μπορούν οι κοινοί άνθρωποι και περισσότερο οι επιστήμονες να δέχονται τη σχετικότητα της γνώσης με όλες τις συνέπειες, όπως εννοεί ο Berlin πιο πάνω, και να γνωρίζουν πότε οι απελευθερωτικές ιδέες έχουν γίνει ζουρλομανδύες, τότε και μόνο τότε μπορούμε να αρχίσουμε να κατασκευάζουμε μια καλύτερη κοινωνία. ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

17 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 187 Όπως προαναφέραμε, ζούμε σήμερα με επιστημονικές και πολιτικοκοινωνικές ιδέες από τον 18 ο και 19 ο αιώνα. Οι θεωρητικές επινοήσεις αυτής της εποχής ήταν προϊόν της προσπάθειας των εμπόρων και βιομηχάνων να απελευθερωθούν από τον έλεγχο των γαιοκτημόνων και των βασιλέων. Ακόμα και στο σύνταγμα των ΗΠΑ, επεκτεινόταν η ιδέα της δημοκρατίας μόνο στους ανθρώπους με περιουσία! Μόνο έπειτα από σκληρούς αγώνες αποκτήσαν οι εργάτες πολιτικά δικαιώματα, και οι γυναίκες μόνο στη δεκαετία του 1920, και για τους μαύρους στην Αμερική μόνο στη δεκαετία του 1960, δλδ., μόλις πριν από 40 χρόνια. Παρόλα αυτά ένας Αμερικάνος δημοσιογράφος χαρακτηρίζει το σημερινό Αμερικανικό σύστημα ως μια «αντιπροσωπευτική ολιγαρχία», γεγονός που δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα, όπως ισχύει και στη Ευρώπη. Εάν εξετάσουμε το κόστος των εκλογών ανά τον κόσμο θα καταλάβουμε ότι μόνο οι πλούσιοι ή οι «φίλοι» των πλούσιων, δλδ., της ολιγαρχίας, μπορούν να προσπαθήσουν να εκλεγούν σε ανώτερες πολιτικές θέσεις. εν παύουν οι κοινωνικοί επιστήμονες να ονομάζουν αυτά τα συστήματα «δημοκρατίες», σκεπάζοντας την πραγματικότητα με ευφημισμούς στις «επιστημονικές» τους αναλύσεις. Η νεοκλασική οικονομική θεωρία είναι ακόμα πιο ύπουλη. Μιλάει για ένα σύστημα «ελεύθερης αγοράς» που ίσως υπήρχε κάποτε στον 19 ο αιώνα πριν να εξελιχθεί μοιραία ο ανταγωνισμός σε νικητές και χαμένους όπου «τα μεγάλα ψάρια τρώνε τα μικρά», με το αποτέλεσμα να συσσωρεύονται οι οικονομικές δυνάμεις σε όλο και λιγότερες και μεγαλύτερες επιχειρήσεις, ιδίως στον αναπτυγμένο κόσμο και κατ επέκταση στον Τρίτο. Ο όρος «ελεύθερη αγορά» είναι ευφημισμός που, καλύπτει μεταξύ άλλων, την οικονομική ανισότητα ανάμεσα στις αναπτυγμένες και τις λιγότερο αναπτυγμένες χώρες, για να μπουν τα κεφάλαια ελεύθερα στις τελευταίες και να κατακτήσουν τις οικονομίες αυτών των χωρών. Επίσης καλύπτει την ικανότητα των λίγων αυτών επιχειρήσεων να ελέγξουν τις τιμές και γενικά τις συνθήκες της αγοράς που αφορούν τα προϊόντα ή υπηρεσίες που παράγουν. Τέλος, καλύπτει την εξέλιξη της μετατόπισης της οικονομικής δύναμης από το βιομηχανικό στο χρηματοοικονομικό τομέα όπου «η ουρά τώρα κουνάει το σκύλο», και την ακολουθούσα και αναπόφευκτη εξέλιξη στη πολύ σοβαρή γενική οικονομική κρίση πέρα από τον χρηματοοικονομικό τομέα, που ζούμε τώρα. Υπάρχουν και πολλά άλλα παραδείγματα του αναχρονισμού της επιστημονικής θεωρίας, περιορισμένης όπως είναι στο «ζουρλομανδύα» της σκέψης του 19 ο αιώνα, χωρίς καν να αναφερόμαστε σε ολόκληρο το φάσμα των μη υλικών ανθρώπινων αναγκών, που δεν εμφανίζονται πουθενά σ αυτή την οικονομική και τεχνοκρατική θεώρηση για το κοινωνικοοικονομικό σύστημα. Έτσι, για να αρχίσουμε να αλλάξουμε το σύστημα, θα πρέπει να ξαναμπεί ο ανθρωπισμός και η φιλοσοφία στην κοινωνία και στη επιστήμη, δλδ., στο εκπαιδευτικό σύστημα και στο «θέατρο» των μέσων μαζικής επικοινωνίας, που είναι το «εκπαιδευτικό σύστημα» των ενηλίκων. Με τη τέχνη να παίζει ένα σημαντικό ρόλο, θα μπορέσουμε να οραματισθούμε μια άλλη πραγματικότητα όπου ο άνθρωπος και οι πραγματικές ανάγκες του θα έχουν προτεραιότητα, και όχι η κερδοσκοπία, η κατανάλωση, η ζήλεια, ο φόβος Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

18 188 Gerald Gutenschwager και η απληστία. Όχι ότι θα έπρεπε να αγνοούμε αξίες τις επιστήμης και της οικονομικής, όπως τη λογική, την αποδοτικότητα, την ισορροπία, κτλ. Απλώς, θα πρέπει αυτές οι αξίες να εξυπηρετούν τις ανθρώπινες ανάγκες και όχι να τις προσδιορίζουν. Επιπλέον, θα πρέπει να μπορέσουμε να καταργήσουμε όλες τις ταμπέλες που, χωρίς σκέψη, χρησιμοποιούμε για να χαρακτηρίσουμε τους ανθρώπους και τις καταστάσεις, ταμπέλες που χωρίζουν «εμάς» από «αυτούς», και που καλλιεργούν την εχθρότητα και την μισαλλοδοξία, που αποτελούν ένα μεγάλο εμπόδιο για μια πιο ανθρώπινη κοινωνία. Αυτό είναι ένα φαινόμενο που προέρχεται από την τρομερή ανασφάλεια που έχει χαρακτηρίσει όλο τον κόσμο σε όλες τις εποχές, μια ανασφάλεια που καταλήγει σε μανία για εξουσία και έλεγχο που χαρακτηρίζει τόσους ανθρώπους (κυρίως γένους αρσενικού) σε όλη την ανθρώπινη ιστορία. Ο Μάσλο περιγράφει τη διαδικασία με την οποία μπορεί κανείς να γίνει ένας ολοκληρωμένος αυτό-πραγματωμένος άνθρωπος, με την ικανοποίηση των αναγκών που εμφανίζονται σε κάθε στάδιο του ανθρώπινου γίγνεσθαι. Ο Επίκουρος, από την άλλη, περιγράφει το περιβάλλον στο οποίο μπορεί αυτή η διαδικασία να εξελιχθεί με φυσικό τρόπο, οπού ένας άνθρωπος μπορεί να βρει τη βιολογική και ψυχολογική ασφάλεια και σεβασμό που θα επέτρεπαν στον άνθρωπο να διαμορφώσει μια μηεχθρική ταυτότητα, μια ταυτότητα που θα ήταν ασφαλής όταν αντιμετώπιζε άλλους ανθρώπους με άλλες ταυτότητες στον ίδιο ή άλλο γεωγραφικό και κοινωνικό χώρο. Μια ταυτότητα που δεν θα ήταν περιορισμένη στο «εμείς και αυτοί», ώστε οι αναπόφευκτες συγκρούσεις που εμφανίζονται στην ανθρώπινη κοινωνία θα μπορούσαν να λυθούν χωρίς καταφυγή σε βία. Η είσοδος στο «κήπο» του Επίκουρου είναι θεληματική και η παροχή και μοιρασιά για να δημιουργηθεί μια πιο ισοδίκαιη κοινότητα κατορθώνεται σε πνεύμα φιλίας και όχι υποχρέωσης, μια διαδικασία που διευκολύνεται με το πνεύμα της λιτότητας και έλλειψη ματαιοδοξίας, και που έτσι επιτρέπει τη κοινωνική θέση και σεβασμό να κατορθώνεται χωρίς προσφυγή σε υλικό πλούτο και περιουσία. Είναι ο συνδυασμός της μεγιστοποίησης της ηδονής σε πλαίσιο λιτότητας που επιτρέπεται την ικανοποίηση των πνευματικών αναγκών αυτεξούσια, χωρίς αναφορά σε υλικά αγαθά, πλούτο και χρήμα. Τέτοια φιλοσοφία είναι ιδιαίτερα αναγκαία σήμερα, επειδή επιτρέπει αληθινή ψυχολογική ανάπτυξη, και το κατορθώνει με λιγότερο περιβαλλοντικό κόστος. Η φιλοσοφία της ατομικής απληστίας που αναρτήθηκε με και ενέπνευσε την ανάπτυξη του καπιταλισμού μας έχει φέρει σ ένα αδιέξοδο και με τη φύση και με τον εαυτό μας. Έτσι, επιστρέφουμε στον Επίκουρο όχι μόνο για να δούμε πως αναζητούσε την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών, αλλά ιδίως πως αναζητούσε να δημιουργήσει μια κοινότητα (κοινωνία) που έμοιαζε με τη δημοκρατία των κοινωνιών των «κυνηγών και τροφοσυλλεκτών». Αυτοί είχαν βρει τρόπους να ζουν λιτά με το να μοιράζουν την περιουσία χωρίς να δημιουργήσουν μια (αναγκαία) ταυτότητα τόσο δεμένη με την περιουσία. Αυτό το είδος ταυτότητας άρχισε με τη εξημέρωση των φυτών και ζωών, και ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης

19 Από τον Επίκουρο στον Μάσλο 189 με την ιδέα της «ιδιοκτησίας» (γη και ζώα), που με την πάροδο του χρόνου επεκτάθηκε σε μεγαλύτερες γεωπολιτικές οντότητες και οδήγησε την ταυτότητα προς μια εχθρική δύναμη με επέκταση από απλή ζήλεια μέχρι εμφύλιο και τελικά διεθνείς συρράξεις, και έστρεψε τη ταυτότητα σε μια δύναμη για χωρισμό αντί συμπερίληψη, δλδ, «ή είσαι μαζί μας ή είσαι εναντίον μας», όπου δεν υπάρχει μια «τρίτη πλευρά» (Ury, 1999). Σήμερα, η γενναία προσπάθεια να δημιουργηθεί μια κοινή ταυτότητα μεταξύ όλης της ανθρωπότητας αναγκάζεται να αγωνίζεται με το υπόλειμμα της ανθρώπινης εξέλιξης των τελευταίων 10,000 χρόνων, για να μη μιλάμε για το έντονο δομημένο και θεσμοποιημένο καπιταλιστικό σύστημα των τελευταίων χρονών, όπου κάθε πράγμα και κάθε άνθρωπος είναι εκμεταλλεύσιμος πόρος, και φιλικές σχέσεις, ακόμα και με τη φύση, είναι ουσιαστικά αδύνατο να πραγματοποιηθούν. Αυτή ακριβώς την εχθρότητα είχε σκοπό να καταπολεμήσει ο Επίκουρος με την έμφαση στη λιτότητα, ισότητα και φιλία εντός του κήπου, οπού η περιουσία ήταν κάτι που μοιράζεται όπως τα άτομα αναπτύσσουν εμπιστοσύνη στους συνανθρώπους τους. Αντί να μας βοηθήσουν να χρησιμοποιούμε και να αναπτύσσουμε τους συναισθηματικούς και ηθικούς μας εαυτούς, η επιστήμη, και ειδικά η οικονομική επιστήμη, έχει προσπαθήσει να μας πείσει ότι δεν τους χρειαζόμαστε, ότι η επιστημονική λογική θα τους κάνει περιττούς δλδ, ότι η πανουργία θα φτάνει. Αντί να αγωνίζεται με το ρητό του Πλάτωνα, έχει προσπαθήσει να ανεβάσει τη πανουργία στη ύψιστη ανθρώπινη αξία. Μπορούν οι κοινωνικοί επιστήμονες, ιδίως οι οικονομολόγοι που έχουν τόση επιρροή, να βρούνε μία κοινωνικοοικονομική θεωρία για ένα σύστημα που θα μεγιστοποιεί την ασφάλεια, την φιλικότητα, και την αγάπη; Εάν μπορούν, ίσως οι ανάγκες για εκτίμηση και αυτό-πραγμάτωση να ικανοποιηθούν χωρίς πρόσθετη δοκιμή. Ή μήπως θα χάσουν την επιρροή τους οι οικονομολόγοι εάν μιλάνε για τέτοια πράγματα που είναι τόσο ξένα στο δικό τους λεξιλόγιο και ακροατήριο; Τότε, τουλάχιστον, ας αρχίσομε με την ασφάλεια. Αλλά, να μετρήσουμε την πραγματική ασφάλεια, όχι κάτι ψευδείς ενδείξεις που ερμηνεύονται από υπάρχοντα στοιχεία. Πρέπει να ρωτήσουμε τους ίδιους τους ανθρώπους. Πρέπει να δουλέψουν μαζί όλοι οι κοινωνικοί επιστήμονες, οι ψυχολόγοι και οι φιλόσοφοι, για να φτιάξουν ερωτηματολόγια και μεθόδους για συνεντεύξεις που θα μπορέσουν να αγγίξουν τα πραγματικά ανθρώπινα αισθήματα. Οπωσδήποτε θα συνεπάγεται μια τεράστια αλλαγή στη επιστημονική σκέψη και έπειτα στη κοινωνία, για να επιτύχει μια τέτοια προσπάθεια. Χρειάζεται μια καινούρια θεώρηση που θα υποτάσσει συμβατικές οικονομικές ενδείξεις σε νέες ανθρώπινες έννοιες. Έτσι, θα πρέπει να αλλάξει το «πιστεύω» των οικονομολόγων για την αποδοτικότητα σε: «να μπορέσεις να βελτιώσει συναισθηματικά και ηθικά την κατάσταση κάποιου, χωρίς να χειροτερέψεις κάποιον άλλον συναισθηματικά και ηθικά». Όλα τα παραπάνω αναφέρονται, λοιπόν, σε μια καινούργια και πιο ανθρώπινη κοινωνία, διότι με τις υπάρχουσες σκέψεις και συμπεριφορές οδηγούμαστε σε αδιέξοδο. Σειρά Ερευνητικών Εργασιών, 2009, 15(9)

Ευρετήριο πινάκων. Ασκήσεις και υπομνήματα

Ευρετήριο πινάκων. Ασκήσεις και υπομνήματα Ευρετήριο πινάκων Ασκήσεις και υπομνήματα Ανάγνωση, για να ταυτιστεί και να προβάλει τα συναισθήματά του Ανακαλύψτε την προέλευση των πιστεύω σας Απαλή μουσική ως φάρμακο για τις εντάσεις και την απογοήτευση

Διαβάστε περισσότερα

Ο Οδικός Χάρτης για την Ελλάδα της δημιουργίας

Ο Οδικός Χάρτης για την Ελλάδα της δημιουργίας Ο Οδικός Χάρτης για την Ελλάδα της δημιουργίας Από την κρίση και τα ελλείμματα στην ανάπτυξη και την κοινωνική δικαιοσύνη ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Α. Αντιμέτωποι με την κρίση: τα πρώτα βήματα για τη σωτηρία

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο Λύκειο Καισαριανής ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: Κείμενα Προβληματισμού

ΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ Β ΛΥΚΕΙΟΥ 1 ο Λύκειο Καισαριανής ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ: Κείμενα Προβληματισμού Τι θα πρέπει να λάβει υπόψη του ο νέος, πριν τελικά επιλέξει το επάγγελμα που θα ασκήσει Το επάγγελμα, είτε είναι λειτούργημα είτε όχι, έχει ζωτική σημασία για τον άνθρωπο. Συντελεί στην προσωπική του

Διαβάστε περισσότερα

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο Επαναληπτικό διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα. Ενδεικτικές απαντήσεις. Περιθωριοποίηση μαθητών από μαθητές!

«Φιλολογικό» Φροντιστήριο Επαναληπτικό διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα. Ενδεικτικές απαντήσεις. Περιθωριοποίηση μαθητών από μαθητές! «Φιλολογικό» Φροντιστήριο Επαναληπτικό διαγώνισμα στη Νεοελληνική Γλώσσα Ενδεικτικές απαντήσεις Περιθωριοποίηση μαθητών από μαθητές! Α. Να συντάξετε την περίληψη του κειμένου που σας δίνεται (λέξεις 100-120).

Διαβάστε περισσότερα

Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν

Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν Οι Πνευματικές Δυνάμεις στο Σύμπαν ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΥΛΙΚΟ ΣΥΜΠΑΝ, μέχρι και στα δικά σας περίχωρα του Γαλαξία, υπάρχουν πολλές πνευματικές δυνάμεις που εργάζονται για τον Δημιουργό. Υπάρχουν εμπνευσμένα

Διαβάστε περισσότερα

ΓΑΝΤΑ ΧΑΝΤΑΜ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Διήγημα με τίτλο: «Τι σημαίνει ελευθερία;»

ΓΑΝΤΑ ΧΑΝΤΑΜ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. Διήγημα με τίτλο: «Τι σημαίνει ελευθερία;» 2 O ΒΡΑΒΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΓΑΝΤΑ ΧΑΝΤΑΜ Β ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ 5 ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΚΑΛΛΙΘΕΑΣ Διήγημα με τίτλο: «Τι σημαίνει ελευθερία;» 1 ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ; Όταν παλεύεις για την ελευθερία σου είναι κάτι ωραίο, όταν πεθαίνεις

Διαβάστε περισσότερα

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ»

ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ» ΚΩ ΙΚΑΣ ΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΩΝΥΜΙΑ «ΠΑΠΟΥΤΣΑΝΗΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ» ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1 Γενικά...3 2 Θέματα Απασχόλησης...3 3 Σύγκρουση συμφερόντων...4

Διαβάστε περισσότερα

Η παρακμή του εργατικού κινήματος είναι μια διαδικασία που έχει ήδη διαρκέσει. πολλά χρόνια, τώρα ζούμε τα επεισόδια του τέλους της.

Η παρακμή του εργατικού κινήματος είναι μια διαδικασία που έχει ήδη διαρκέσει. πολλά χρόνια, τώρα ζούμε τα επεισόδια του τέλους της. Η παρακμή του εργατικού κινήματος είναι μια διαδικασία που έχει ήδη διαρκέσει πολλά χρόνια, τώρα ζούμε τα επεισόδια του τέλους της. 1 / 7 Αυτή η διαδικασία, φυσικά, δεν ήταν μια ευθεία πορεία από την ακμή

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ (Ο ΜΑΘΗΤΗΣ ΝΑ ΜΠΟΡΕΙ :) ΔΕΙΚΤΕΣ ΕΠΑΡΚΕΙΑΣ (ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΣ ΔΙΔΑΚΤΕΑ) ΚΕΦ. 1 Η ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 1.1 Εισαγωγή στη Λογιστική/Στ όχοι της επιχείρησης Να

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΤΜΗΜΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ - ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ Διπλωματική

Διαβάστε περισσότερα

Χημεία Β Γυμνασίου Τμήμα Β3. Γρηγόρης Μαγουλάς Φανή Μανούσου Κύρος Μαλλαμίδης Ελίνα Μάλλιαρη Μάγδα Μαντά

Χημεία Β Γυμνασίου Τμήμα Β3. Γρηγόρης Μαγουλάς Φανή Μανούσου Κύρος Μαλλαμίδης Ελίνα Μάλλιαρη Μάγδα Μαντά Χημεία Β Γυμνασίου Τμήμα Β3 Γρηγόρης Μαγουλάς Φανή Μανούσου Κύρος Μαλλαμίδης Ελίνα Μάλλιαρη Μάγδα Μαντά Τι είναι άμεση και έμμεση ρύπανση του νερού. Πώς προκαλείται η ρύπανση του νερού. Επιπτώσεις της

Διαβάστε περισσότερα

Μαρίας Ιορδανίδου. Λωξάντρα. Πρόταση διδασκαλίας λογοτεχνικού βιβλίου. Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε.

Μαρίας Ιορδανίδου. Λωξάντρα. Πρόταση διδασκαλίας λογοτεχνικού βιβλίου. Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε. Μαρίας Ιορδανίδου Λωξάντρα Πρόταση διδασκαλίας λογοτεχνικού βιβλίου Επιμέλεια: Σπύρος Αντωνέλλος Ε.Μ.Ε. Περιεχόμενα: Στόχοι Συνέντευξη της Μαρίας Ιορδανίδου Ιστορικό πλαίσιο του έργου Ο μύθος Η ηρωίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Μια «γριά» νέα. Εύα Παπώτη

Μια «γριά» νέα. Εύα Παπώτη Εύα Παπώτη Μια «γριά» νέα Πρωτογνώρισα την Κατερίνα ως μαθήτρια λυκείου στο φροντιστήριο μέσης εκπαίδευσης στο οποίο εργαζόμουν ως φιλόλογος. Σήμερα είναι τριάντα ετών. Σε μια συνάντησή μας, λίγο πριν

Διαβάστε περισσότερα

O ΑΓΩΝΑΣ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ

O ΑΓΩΝΑΣ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ Διαγώνισμα Έκφρασης Έκθεσης Α Λυκείου Όνομα: Επώνυμο: Τμήμα: Ημερομηνία: 13.04.2014 Κείμενο Α O ΑΓΩΝΑΣ ΤΟΥ ΕΦΗΒΟΥ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ Ανησυχώντας για την απειρία των παιδιών τους, που μπαίνουν στον κόσμο των

Διαβάστε περισσότερα

συνήλθε στην Αίθουσα των συνεδριάσεων του Βουλευτηρίου η Βουλή σε ολομέλεια για να συνεδριάσει υπό την προεδρία του Ε Αντιπροέδρου αυτής κ.

συνήλθε στην Αίθουσα των συνεδριάσεων του Βουλευτηρίου η Βουλή σε ολομέλεια για να συνεδριάσει υπό την προεδρία του Ε Αντιπροέδρου αυτής κ. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΒΟΥΛΗΣ ΙΕ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΜΕΝΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΣ Β ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ϞΔ Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου 2014 Αθήνα, σήμερα στις 24 Φεβρουαρίου 2014, ημέρα Δευτέρα και ώρα 18.08 συνήλθε στην

Διαβάστε περισσότερα

Μαρτυρία Νίκου Ιωάννου (Ψωμά)

Μαρτυρία Νίκου Ιωάννου (Ψωμά) 122 ΠΟΛΥΚΑΡΠΟΣ ΓΙΩΡΚΑΤΖΗΣ (1955-1959) Μαρτυρία Νίκου Ιωάννου (Ψωμά) ΟΝΟΜΑ: Νίκος Ιωάννου (Ψωµάς) ΗΜΕΡΟΜ. ΓΕΝΝΗΣΗΣ: 9 Οκτωβρίου 1933 ΗΜΕΡΟΜ. ΕΝΤΑΞΗΣ ΣΤΗΝ ΕΟΚΑ: 15 Νοεµβρίου 1954 ΨΕΥ ΩΝΥΜΟ: Κολοκοτρώνης

Διαβάστε περισσότερα

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005

Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 2005 Υποψήφιοι Σχολικοί Σύμβουλοι 1986 25 Για τους /τις εκπαιδευτικούς που υπέβαλαν αίτηση υποψηφιότητας για τη θέση Σχολικού Συμβούλου υπάρχουν μας διατέθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΠΘ, για τα έτη

Διαβάστε περισσότερα

Βασικές αρχές για τη λειτουργία μιας πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης

Βασικές αρχές για τη λειτουργία μιας πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης Βασικές αρχές για τη λειτουργία μιας πανεπιστημιακής βιβλιοθήκης Κατερίνα Συνέλλη και Λίλα Χαρμπίλα Πανεπιστήμιο Πατρών, Κεντρική Βιβλιοθήκη Το κείμενο που ακολουθεί, παρόλο που ο τίτλος του εμπεριέχει

Διαβάστε περισσότερα

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΕφΑθ 5253/2003

Συνήγορος του Καταναλωτή Νομολογία ΕφΑθ 5253/2003 ΕφΑθ 5253/2003 Τράπεζες. Στεγαστικά δάνεια. Γενικοί Όροι Συναλλαγών. Καταχρηστικοί όροι. Έξοδα χρηματοδότησης. Προμήθεια φακέλου Παράνομες επιβαρύνσεις. Υπέρμετρες εγγυήσεις. Καταγγελία σύμβασης δανείου.

Διαβάστε περισσότερα

Κρύων της Μαγνητικής Υπηρεσίας. Πνευματική Ανατομική. Μάθημα 3ο ~ 16.12.2015 Εργασία με το Κόλον

Κρύων της Μαγνητικής Υπηρεσίας. Πνευματική Ανατομική. Μάθημα 3ο ~ 16.12.2015 Εργασία με το Κόλον Κρύων της Μαγνητικής Υπηρεσίας Πνευματική Ανατομική Μάθημα 3ο ~ 16.12.2015 Εργασία με το Κόλον Άννα: Κάνουμε δήλωση πρόθεσης για το σώμα μας. Ας φέρουμε τα χέρια στην καρδιά ακουμπώντας στην καρδιά. Τιμώ

Διαβάστε περισσότερα

Μάριος Χάκκας. Το Ψαράκι της γυάλας

Μάριος Χάκκας. Το Ψαράκι της γυάλας Μάριος Χάκκας Το Ψαράκι της γυάλας 1. Γραμματολογικά: Το διήγημα Το ψαράκι της γυάλας πρωτοδημοσιεύτηκε το 1971 μαζί με άλλα δύο διηγήματα, Ένα κορίτσι και ο Γιάννης το θεριό μυρμήγκι, στο συλλογικό τόμο

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση - παρέμβαση του Υπουργού Δ.Μ.&Η.Δ.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ. Ακολουθεί ολόκληρη η τοποθέτηση - παρέμβαση του Υπουργού Δ.Μ.&Η.Δ. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ & ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ Αθήνα, 18 Ιουνίου 2013 ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Ο Υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης

Διαβάστε περισσότερα

Ένας περίπατος στη Μονή Καισαριανής

Ένας περίπατος στη Μονή Καισαριανής Ένας περίπατος στη Μονή Καισαριανής Ένας περίπατος στη Μονή Καισαριανής Το Μάιο του 2008 το Υπουργείο Πολιτισμού εγκαινίασε το θεσμό «Περιβάλλον και Πολιτισμός» με στόχο την ανάδειξη των άρρηκτων δεσμών

Διαβάστε περισσότερα

Δαλιάνη Δήμητρα Λίζας Δημήτρης Μπακομήτρου Ελευθερία Ντουφεξιάδης Βαγγέλης

Δαλιάνη Δήμητρα Λίζας Δημήτρης Μπακομήτρου Ελευθερία Ντουφεξιάδης Βαγγέλης Δαλιάνη Δήμητρα Λίζας Δημήτρης Μπακομήτρου Ελευθερία Ντουφεξιάδης Βαγγέλης Αισθηματικές ταινίες Bιογραφικές ταινίες Βωβές ταινίες Δραματικές ταινίες Επιστημονικής φαντασίας Μικρού μήκους Πολιτικές Πολεμικές

Διαβάστε περισσότερα

Αναλυτικές οδηγίες διακοπής καπνίσματος βήμα προς βήμα

Αναλυτικές οδηγίες διακοπής καπνίσματος βήμα προς βήμα Αναλυτικές οδηγίες διακοπής καπνίσματος βήμα προς βήμα Αυτό είναι το πιο ουσιαστικό στάδιο στην όλη προσπάθειά σας. Το στάδιο που αρχίζει τη στιγμή που ο καπνιστής αποφασίζει πως δε θα ξαναβάλει τσιγάρο

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Σπουδών για το "Νέο Σχολείο"

Πρόγραμμα Σπουδών για το Νέο Σχολείο 2013 Πρόγραμμα Σπουδών για το "Νέο Σχολείο" πεδίο: Πολιτισμός - Αισθητική Παιδεία για την Υποχρεωτική Εκπαίδευση (αρχική πρόταση β') υπεύθυνος πεδίου: Μένης Θεοδωρίδης ΚΕΝΤΡΟ 0 ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΚΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Ελληνισμός και Χριστιανισμός

Ελληνισμός και Χριστιανισμός Το δοκίμιο αυτό εμπεριέχεται στον Β Τόμο του Οδηγού των βιβλίων για την Αρχαία Ελλάδα. Ο χαμένος διάλογος Ελληνισμός και Χριστιανισμός Σ αυτή την εποχή που, υποφερτά ή ανισόρροπα, αναβιώνουν τα πάντα,

Διαβάστε περισσότερα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα

Συνοπτική Παρουσίαση. Ελλάδα Ελλάδα Συνοπτική Παρουσίαση Η θρησκευτική ελευθερία προστατεύεται από το Σύνταγμα και άλλους νόμους και πολιτικές, με κάποιους περιορισμούς. Γενικώς, η κυβέρνηση σεβάστηκε εμπράκτως τη θρησκευτική ελευθερία,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ A1. Με αυτά λοιπόν τα μέσα εφοδιασμένοι οι άνθρωποι κατοικούσαν στην αρχή διασκορπισμένοι, πόλεις όμως δεν υπήρχαν κατασπαράσσονταν λοιπόν από τα θηρία, γιατί ήταν από

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΣΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

ΘΕΣΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ ΠΡΥΤΑΝΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2014 ΘΕΣΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Δ. ΚΑΨΑΛΗΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΣ ΠΡΥΤΑΝΗΣ Ιωάννινα, Ιούνιος 2014 1 Οι βασικές στοχεύσεις και προτεραιότητες

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ

ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΣΧΟΛΗ (ΦΛΩΡΙΝΑ) ΤΜΗΜΑ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΔΙΔΑΚΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ «ΕΝΝΟΙΕΣ ΦΥΣΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΙΙ ΚΑΙ Η ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΤΟΥΣ» ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΟ ΜΕΡΟΣ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ:

Διαβάστε περισσότερα

Η Ιστορία του Αγγελιοφόρου Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 23 Μάιου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ

Η Ιστορία του Αγγελιοφόρου Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 23 Μάιου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Η Ιστορία του Αγγελιοφόρου Όπως αποκαλύφθηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 23 Μάιου 2011 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Σήμερα θα πούμε την ιστορία του Αγγελιοφόρου. Είναι μια ιστορία που ενέχει πολλή δύναμη

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΘΗΝΑ 2015 1 Το επιστημονικό περιεχόμενο του παρόντος βιβλίου έχει υποβληθεί σε κριτική ανάγνωση και εγκριθεί με το σύστημα των κριτών. Η κριτική ανάγνωση πραγματοποιήθηκε από

Διαβάστε περισσότερα

Μηνιαία οικολογική Εφημερίδα Οκτώβριος 2011 Φύλλο 98 Τιμή φύλλου 0,01. Παράθυρο σε ένα σκοτεινό δωμάτιο

Μηνιαία οικολογική Εφημερίδα Οκτώβριος 2011 Φύλλο 98 Τιμή φύλλου 0,01. Παράθυρο σε ένα σκοτεινό δωμάτιο πράσινηπολιτική οι άνθρωποι πάνω από τα κέρδη Μηνιαία οικολογική Εφημερίδα Οκτώβριος 2011 Φύλλο 98 Τιμή φύλλου 0,01 Παράθυρο σε ένα σκοτεινό δωμάτιο Εκτιμήσεις για την πολιτική και κοινωνική συγκυρία και

Διαβάστε περισσότερα

*Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010.

*Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010. *Απόσπασμα από το βιβλίο των Σέργιου Δημητριάδη και Αλεξίας Μ. Τζωρτζάκη, ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ, Αρχές, Στρατηγικές, Εφαρμογές, εκδόσεις Rosili, Αθήνα, 2010. 1 / 7 Ως επιστημονικός χώρος, το μάρκετινγκ εμφανίστηκε

Διαβάστε περισσότερα

Η εργασία είναι αφιερωμένη σε όσους επέλεξαν να. ασχοληθούν με το κλάδο της φυσικοθεραπείας και. θεωρούν την φυσικοθεραπεία λειτούργημα και όχι

Η εργασία είναι αφιερωμένη σε όσους επέλεξαν να. ασχοληθούν με το κλάδο της φυσικοθεραπείας και. θεωρούν την φυσικοθεραπεία λειτούργημα και όχι Η εργασία είναι αφιερωμένη σε όσους επέλεξαν να ασχοληθούν με το κλάδο της φυσικοθεραπείας και θεωρούν την φυσικοθεραπεία λειτούργημα και όχι επάγγελμα. 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Κεφάλαια: 1.Εισαγωγή...1 τενοντίτιδα

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ»

«ΤΟ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» «ΤΟ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ: ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΜΠΙΤΑΚΗΣ ΓΕΩΠΟΝΟΣ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΙΣΤΟΡΙΚΟ Το πρόβλημα της φυλλοξήρας στη χώρα μας παρουσιάστηκε στις αρχές του προηγούμενου αιώνα. Η

Διαβάστε περισσότερα

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ

ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΤΜΗΜΑ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΟΝΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΘΕΜΑ: «ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΚΑΔΗΜΑΪΚΕΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008

Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008 Ο ΑΦΡΑΓΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΡΟΛΟΓΟΣ Παραμονή Παγκόσμιας Ημέρας Αντικαταναλωτισμού*, 28 Νοεμβρίου 2008 Η χρονική συγκυρία δε θα μπορούσε να είναι καλύτερη. Πέντε λεπτά μετά τις έξι το απόγευμα της τελευταίας μου

Διαβάστε περισσότερα

ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΟ ΑΣΥΛΗΠΤΟ ΑΝΑΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ ΣΤΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ

ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΟ ΑΣΥΛΗΠΤΟ ΑΝΑΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ ΣΤΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ ΧΡΗΣΤΟΣ ΒΟΥΔΟΥΡΗΣ Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΣΤΟ ΑΣΥΛΗΠΤΟ Ή ΑΝΑΤΡΕΠΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΧΑΙΝΤΕΓΚΕΡ ΣΤΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗ 1 Ας μιλήσουμε για λίγο με τον τρόπο που μιλά ο Χάιντεγκερ. Η Σκέψη του Χάιντεγκερ είναι

Διαβάστε περισσότερα

ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΑΓ.ΜΠΑΣΙΑΚΟΥ, ΕΙΔΙΚΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗ ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΑΓ.ΜΠΑΣΙΑΚΟΥ, ΕΙΔΙΚΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗ ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΟΜΙΛΙΑ ΕΥΑΓ.ΜΠΑΣΙΑΚΟΥ, ΕΙΔΙΚΟΥ ΕΙΣΗΓΗΤΗ ΝΕΑΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΚΑΤΑ ΤΗ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗ ΒΟΥΛΗ ΤΟΥ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 19.12.2000 _ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Κωνσταντίνος Γείτονας)_: Εδώ ήταν. Μισό λεπτό, κύριε Μπασιάκο, γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Θερινά ΔΕΝ 2011 "ακολουθώντας τη ροή" - η ματιά μου

Θερινά ΔΕΝ 2011 ακολουθώντας τη ροή - η ματιά μου 1/5 Τετάρτη 24 Αυγούστου 2011- Άννη Βασιλείου, Υπεύθυνη δράσης Δ.Ε.Ν. Θερινά ΔΕΝ 2011 "ακολουθώντας τη ροή" - η ματιά μου Μέρη του όλου - Τι ζωγράφισες; ρώτησε η εμψυχώτρια το κορίτσι. - Το όλον. απάντησε

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001

ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001 ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟΥ ΥΠ.ΓΕΩΡΓΙΑΣ 4.9.2001 ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Κωνσταντίνος Γείτονας): Ο Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της Νέας Δημοκρατίας κ. Μπασιάκος έχει το λόγο. ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΜΠΑΣΙΑΚΟΣ: Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Διαβάστε περισσότερα

Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ

Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ Ο «ΕΚΑΛΟΓΟΣ» ΤΟΥ ΚΑΛΟΥ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥ 1. Ύπνος: Δεν βοηθάει να ξενυχτήσουμε διαβάζοντας το προηγούμενο βράδυ, προσπαθώντας να συγκεντρώσουμε το σύνολο της ύλης στο μυαλό μας. Η κούραση, δε θα μας επιτρέψει

Διαβάστε περισσότερα

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες Επιχειρήσεις»

Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες Επιχειρήσεις» ΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ, ΒΑΣΙΚΟΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΠΕΛΑΓΙΤΙΚΟΥ ΧΩΡΟΥ Τίτλος Ειδικού Θεματικού Προγράμματος: «Διοίκηση, Οργάνωση και Πληροφορική για Μικρο-μεσαίες

Διαβάστε περισσότερα

Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε

Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΡΩΤΗ Το σύμπαν μέσα στο οποίο αναδύεστε Στέλνουμε χαιρετισμούς. Χαιρόμαστε πολύ που έχουμε αυτήν την ευκαιρία να μιλήσουμε με σας ξανά και να παράσχουμε τις πληροφορίες που είμαστε έτοιμοι να

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ. ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.51, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 2009)

Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ. ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.51, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 2009) Η ΑΥΤΕΠΑΓΓΕΛΤΗ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ( Διοικητική Ενημέρωση, τ.5, Οκτώβριος Νοέμβριος Δεκέμβριος 009). Η θέσπιση του νέου μέτρου Η σημαντικότερη απόπειρα καινοτομικής δράσης της

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ

ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ ΔΙ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2016 ΕΤΟΣ ΛΖ ΑΡ.427-428 ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟ ΤΩΝ ΦΩΤΩΝ Απόστολος: Β Τιμ. δ 5-8 Ευαγγέλιο: Μάρκ. α 1-8 3 Ιανουαρίου 2016 «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω» Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Πρόδρομος

Διαβάστε περισσότερα

Ασφάλεια στις εργασίες κοπής μετάλλων

Ασφάλεια στις εργασίες κοπής μετάλλων Μάθημα 2.1 Ασφάλεια στις εργασίες κοπής μετάλλων 1.1 Εργασίες κοπής με χρήση φλόγας 1.1.1 Φιάλες αερίων Τα μέτρα ασφάλειας, συνδέονται με τη φύση του κάθε αερίου. Υπάρχουν όμως και ορισμένοι γενικοί κανόνες

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΤΙΚΗΣ

ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΕΤΙΚΗΣ 1. Τα πρώτα Βήματα στην αναζήτηση εργασίας Οι Σύμβουλοι Επιχειρήσεων επισημαίνουν ότι υπάρχουν κάποιες συγκεκριμένες ενέργειες που θα πρέπει να κάνουν οι ενδιαφερόμενοι προκειμένου

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΒΑΛΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ ΒΑΣΩ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. εκδόσεις ΙΒΙΣΚΟΣ. Βάσω Αποστολοπούλου-Αναστασίου: vassapostol@gmail.com

ΤΟ ΒΑΛΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ ΒΑΣΩ ΑΠΟΣΤΟΛΟΠΟΥΛΟΥ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ. εκδόσεις ΙΒΙΣΚΟΣ. Βάσω Αποστολοπούλου-Αναστασίου: vassapostol@gmail.com ΤΟ ΒΑΛΣ ΜΙΑΣ ΖΩΗΣ Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται από τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας (Ν 2121/1993 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) και από τις διεθνείς συμβάσεις περί

Διαβάστε περισσότερα

Ενώνουμε δυνάμεις. Δείγματα Γραφής. Δυναμικά μπροστά ΑΝΔΡΕΑΣ Ζ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ. Βουλευτής

Ενώνουμε δυνάμεις. Δείγματα Γραφής. Δυναμικά μπροστά ΑΝΔΡΕΑΣ Ζ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ. Βουλευτής Ενώνουμε δυνάμεις Δείγματα Γραφής Δυναμικά μπροστά ΑΝΔΡΕΑΣ Ζ. ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ Βουλευτής Συναγωνιστή συναγωνίστρια, Οι βουλευτικές εκλογές στις 22 Μαίου είναι σημαντικές για τον κάθε πολίτη, σημαντικές για την

Διαβάστε περισσότερα

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ. ιπλωµατική Εργασία.

ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ. ιπλωµατική Εργασία. ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥ ΩΝ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΚΤΙΚΗ ιπλωµατική Εργασία «Η ΙΑ ΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ» του ΤΣΟΛΑΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ Επιβλέπων Καθηγητής:

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΖΩΗΣ, ΜΙΑ ΨΥΧΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε στην χώρα μας αισθητή άνοδος του βιοτικού επιπέδου και της κοινωνικής ευμάρειας. Παράλληλα όμως αυξήθηκαν τα προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

Το ολοκαύτωμα της Κάσου

Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το ολοκαύτωμα της Κάσου Το βρίκιον Άρης, 1881 Κολοβός Γεώργιος Ερευνητής Συγγραφέας Πτυχιούχος Διοίκησης Ναυτιλιακών και Μεταφορικών Επιχειρήσεων Ανώτατου Τεχνολογικού Εκπαιδευτικού Ιδρύματος Πειραιά Εισαγωγή

Διαβάστε περισσότερα

Γ. ΙΩΑΝΝΟΥ, «ΣΤΟΥ ΚΕΜΑΛ ΤΟ ΣΠΙΤΙ»

Γ. ΙΩΑΝΝΟΥ, «ΣΤΟΥ ΚΕΜΑΛ ΤΟ ΣΠΙΤΙ» ΗΜΕΡΙΔΑ «ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ Γ ΛΥΚΕΙΟΥ: ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ» (Θεσσαλονίκη, 16-12-2009) Γ. ΙΩΑΝΝΟΥ, «ΣΤΟΥ ΚΕΜΑΛ ΤΟ ΣΠΙΤΙ» Μια διδακτική προσέγγιση Aθανάσιος Κουτσογιάννης Φιλόλογος 3 ο

Διαβάστε περισσότερα

Αρμέγει δήθεν ο Γιώργος τα πρόβατά του κάθε πρωί και γεμίζει καρδάρες με γάλα το οποίο αποθηκεύεται σε δοχεία μεγάλης χωρητικότητας και μεταφέρεται σ

Αρμέγει δήθεν ο Γιώργος τα πρόβατά του κάθε πρωί και γεμίζει καρδάρες με γάλα το οποίο αποθηκεύεται σε δοχεία μεγάλης χωρητικότητας και μεταφέρεται σ Αρμέγει δήθεν ο Γιώργος τα πρόβατά του κάθε πρωί και γεμίζει καρδάρες με γάλα το οποίο αποθηκεύεται σε δοχεία μεγάλης χωρητικότητας και μεταφέρεται σ εργοστάσιο επίσης δήθεν δικής του ιδιοκτησίας όπου

Διαβάστε περισσότερα

* Από την αγγλική λέξη «boss», αφεντικό. ** «Core houses» στο πρωτότυπο, μικρά ισόγεια σπίτια ανθεκτικής κατασκευής με πρόβλεψη επέκτασης. (Σ.τ.Ε.

* Από την αγγλική λέξη «boss», αφεντικό. ** «Core houses» στο πρωτότυπο, μικρά ισόγεια σπίτια ανθεκτικής κατασκευής με πρόβλεψη επέκτασης. (Σ.τ.Ε. ΖΟΥΛΟΥ 13 1 «ΦΟΒΑΣΑΙ, ΑΝΘΡΩΠΑΚΙ;... Για λέγε, φοβάσαι;» Ο Άλι δεν απαντούσε πολλά φίδια στο στόμα. «Βλέπεις τι συμβαίνει, μικρέ Ζουλού; Βλέπεις;» Όχι, δεν έβλεπε τίποτα. Τον είχαν αρπάξει από τα μαλλιά

Διαβάστε περισσότερα

Τρέχω στο μπάνιο και βγάζω όλη τη μακαρονάδα.

Τρέχω στο μπάνιο και βγάζω όλη τη μακαρονάδα. 6 ΟΤΑΝ ΕΠΙΣΤΡΈΦΩ ΑΠΌ ΤΟ ΣΧΟΛΕΊΟ, έχω τα χάλια μου. Με το που μπαίνω στο σπίτι, ακούω ήχο από κατσαρολικά. Η μαμά είναι ακόμα στη δουλειά. Τότε ποιος; Η εικόνα του μπαμπά μπροστά από την κουζίνα είναι αρκετή

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΦΩΣ ΤΩΝ ΠΛΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΙΩΝ 11. Πριν...

ΤΟ ΦΩΣ ΤΩΝ ΠΛΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΙΩΝ 11. Πριν... ΤΟ ΦΩΣ ΤΩΝ ΠΛΑΝΩΝ ΑΣΤΕΡΙΩΝ 11 Πριν... ΚΑΙ ΝΑ ΠΟΥ ΦΤΑΣΑΜΕ ΩΣ ΕΔΩ! Περνάει ο χρόνος γρήγορα. Ρέουν οι ζωές, γίνονται ιστορίες, γίνονται στιγμές αιχμάλωτες σε χαρτί, πορτρέτα, ημερολόγια, φτιάχνουν αποδείξεις,

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΗΝ ΣΤΗΡΙΞΗ ΟΛΩΝ ΜΑΣ

ΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΗΝ ΣΤΗΡΙΞΗ ΟΛΩΝ ΜΑΣ ΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΗΝ ΣΤΗΡΙΞΗ ΟΛΩΝ ΜΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ: Το Νοσοκομείο Σητείας ως Δημόσιο Γενικό Νοσοκομείο ιδρύθηκε με Β. Δ/γμα στις 09-04-1947. Στεγάστηκε εκεί όπου λειτουργούσε πριν λίγα χρόνια

Διαβάστε περισσότερα

Υγρά και Εμφάνιση δοντιών (Π.Ε. ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ)

Υγρά και Εμφάνιση δοντιών (Π.Ε. ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ) Υγρά και Εμφάνιση δοντιών (Π.Ε. ΧΑΤΖΗΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ) Το γενικό ερώτημα που διερευνήσαμε ήταν κατά πόσο τα υγρά επηρεάζουν την εμφάνιση των δοντιών μας. Αφού εντοπίσαμε τις μεταβλητές μας, (είδος υγρού, θερμοκρασία

Διαβάστε περισσότερα

προβλήματα, εγώ θέλω να είμαι συγκεκριμένος. Έχω μπροστά μου και σας την αναφέρω την

προβλήματα, εγώ θέλω να είμαι συγκεκριμένος. Έχω μπροστά μου και σας την αναφέρω την ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ:...Αγαπητοί συνάδελφοι, η πραγματικότητα ποια είναι; Είναι ότι από τη θέσπιση του Συντάγματος του 75 και του αντίστοιχου εκτελεστικού νόμου 998/1979 έχουμε πάνω από εξήντα νομοθετικές

Διαβάστε περισσότερα

Το«Δέντρο της Ελευθερίας» μέσα από τη Χάρτα του Ρήγα Φεραίου και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του

Το«Δέντρο της Ελευθερίας» μέσα από τη Χάρτα του Ρήγα Φεραίου και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του Το«Δέντρο της Ελευθερίας» μέσα από τη Χάρτα του Ρήγα Φεραίου και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής του ΟΡήγας,επονομαζόμενοςΦεραίοςήΒελεστινλής, υπήρξεπρόδρομοςτηςελληνικήςεπανάστασηςτου1821. Ένας από εκείνους

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 20 ο /26-8-2013 ΑΠΟΦΑΣΗ 907/2013

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 20 ο /26-8-2013 ΑΠΟΦΑΣΗ 907/2013 ΑΝΑΡΤΗΤΕΑ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΡΑΚΤΙΚΟ 20 ο /26-8-2013 ΑΠΟΦΑΣΗ 907/2013 ΘΕΜΑ 16 ο Εισήγηση για την οικονομική ενίσχυση δράσεων της Αστικής μη κερδοσκοπικής

Διαβάστε περισσότερα

Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Εσωτερικοί Κανονισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης Καταστατικές Πρόνοιες και Εσωτερικοί Κανονισμοί που αφορούν τη Διεύθυνση Τοπικής Αυτοδιοίκησης, τις εκλογές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και Σχολικών Εφορειών, τη λειτουργία

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΧΩΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ 20 Ο ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ

ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΧΩΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ 20 Ο ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ-ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2005 ΤΕΧΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ 1 ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΧΩΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ 20 Ο ΣΤΟΝ 21 Ο ΑΙΩΝΑ Α. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΚΔΟΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΕΣ ΤΟΥ ΤΟΜΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟ ΣΑΡΗΓΙΑΝΝΗ Καθηγητή Ε.Μ.Π., Σχολή Αρχιτεκτόνων ΔΗΜΗΤΡΗ

Διαβάστε περισσότερα

Πολιτιστικό Πρόγραμμα «Παπούτσια πολλά παπούτσια.»

Πολιτιστικό Πρόγραμμα «Παπούτσια πολλά παπούτσια.» Πολιτιστικό Πρόγραμμα «Παπούτσια πολλά παπούτσια.» Υπεύθυνη εκπαιδευτικός :Ανδριάνα Καρρά Συνεργάτης: Νάντια Τσιλιβίτα 1 ο Νηπιαγωγείο Βραχναιίκων Τμ.Α2 Σχ.Ετος 2013-2014 Ποιοι είμαστε Το παραπάνω πρόγραμμα

Διαβάστε περισσότερα

Ατομικό ιστορικό νηπίου

Ατομικό ιστορικό νηπίου σημαντικές πληροφορίες στοιχεία επικοινωνίας Ατομικό ιστορικό νηπίου στοιχεία της προσωπικότητας του παιδιού Βοηθείστε μας να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί σας Όνομα Παιδιού: Συμπληρώστε με προσοχή και

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης

ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου. Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης ΔΙΑΔΟΣΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑΣ Φυσική Β' Γυμνασίου Επιμέλεια: Ιωάννης Γιαμνιαδάκης Σύνδεση με προηγούμενο Μάθημα Στο κεφάλαιο Θερμότητα έχουμε μάθει: Τι είναι θερμότητα & θερμοκρασία μακροσκοπικά & μικροσκοπικά Μέτρηση

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα εφαρμοστεί με τα παρακάτω Εργαλεία ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΥΠΟΥ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η κρίση υπερχρέωσης και οι πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής ανέδειξαν τις διαρθρωτικές αδυναμίες της περιφερειακής οικονομίας και προκάλεσαν επιπτώσεις σε σχέση με την οικονομική

Διαβάστε περισσότερα

Φάλουν Ντάφα ιαλέξεις πάνω στον Νόµο του Φο. 1997 ιαλέξεις στις Ηνωµένες Πολιτείες

Φάλουν Ντάφα ιαλέξεις πάνω στον Νόµο του Φο. 1997 ιαλέξεις στις Ηνωµένες Πολιτείες 1 Φάλουν Ντάφα ιαλέξεις πάνω στον Νόµο του Φο 1997 ιαλέξεις στις Ηνωµένες Πολιτείες Λι Χονγκτζί Ελληνική µετάφραση από τα Αγγλικά Ιανουάριος 2008 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ιδάσκοντας τον Φα στη Νέα Υόρκη... 1 ιδάσκοντας

Διαβάστε περισσότερα

Το Ταξίδι Απελευθέρωσης

Το Ταξίδι Απελευθέρωσης Το Ταξίδι Απελευθέρωσης Όπως αποκαλύφθηκε στον Αγγελιοφόρο του Θεού, Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 2 Μαρτίου 2011, στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Η πνευματικότητα είναι βασικά μια αναζήτηση ελευθερίας ελευθερία

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Ευχαριστώ και το συνάδελφο γιατί θέτει ένα θέμα το οποίο βέβαια, όπως

ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής. Ευχαριστώ και το συνάδελφο γιατί θέτει ένα θέμα το οποίο βέβαια, όπως ΜΑΡΚΟΣ ΜΠΟΛΑΡΗΣ (Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης): Ευχαριστώ πολύ, κυρία Πρόεδρε. Ευχαριστώ και το συνάδελφο γιατί θέτει ένα θέμα το οποίο βέβαια, όπως ξέρει, έχει απαντηθεί στη Βουλή το προηγούμενο

Διαβάστε περισσότερα

Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας. Παντελής Παπαδόπουλος

Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας. Παντελής Παπαδόπουλος Απώλεια και μετασχηματισμοί της τραυματικής εμπειρίας Παντελής Παπαδόπουλος Αγαπητοί φίλοι, κυρίες και κύριοι Είναι τιμή για μένα και αισθάνομαι ιδιαίτερη χαρά που συμμετέχω ενεργά στην ημερίδα αυτή. Το

Διαβάστε περισσότερα

ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ Οι Χαΐνηδες Ο Δημήτρης Αποστολάκης

ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ Οι Χαΐνηδες Ο Δημήτρης Αποστολάκης ΑΚΡΟΒΑΤΗΣ-ΧΑΪΝΗΔΕΣ 1. Έχω επιλέξει ένα τραγούδι τον που είναι μια δημιουργία των Χαΐνηδων. Οι Χαΐνηδες είναι ένα συγκρότημα από την Κρήτη που παίζουν έντεχνη και παραδοσιακή μουσική. Οι μουσική

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΑΠΡΙΛΙΟΥ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 30 ΑΠΡΙΛΙΟΥ Συνεχίζουμε με την με αριθμό 715/45/27-4-2010 Επίκαιρη Ερώτηση του Προέδρου της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του Συνασπισμού Ριζοσπαστικής Αριστεράς κ. Αλέξη Τσίπρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Γενικές πληροφορίες Πού βρίσκομαι;

ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ. Γενικές πληροφορίες Πού βρίσκομαι; ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γενικές πληροφορίες Πού βρίσκομαι; Ονομάζομαι Ροβήρος Άνθρωπος και είμαι ιδιοκτήτης σούπερ μάρκετ. Αυτή είναι η κύρια ιδιότητά μου ή, τέλος πάντων, γι αυτό θέλω να με θυμούνται οι επόμενες

Διαβάστε περισσότερα

Trans. D.A/Koss/LLM (EU Law) (UKC), MA (Soc. Sciences) (OU) 17 Ιουνίου 2015 1

Trans. D.A/Koss/LLM (EU Law) (UKC), MA (Soc. Sciences) (OU) 17 Ιουνίου 2015 1 1 Ένα σοσιαλδημοκρατικό μοντέλο για την Κίνα; Tony Andréani & Rémy Herrera Κριτικές παρατηρήσεις στο βιβλίο των Μ. Αλιετά & Γκούο Μπάι «Ο Κινέζικος Δρόμος: Καπιταλισμός και Αυτοκρατορία» Στο βιβλίο αυτό

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΘΑΥΜΑΤΩΝ. Κεφάλαια 11 έως 20

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΘΑΥΜΑΤΩΝ. Κεφάλαια 11 έως 20 ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΘΑΥΜΑΤΩΝ Κεφάλαια 11 έως 20 ΕΙΣΑΓΩΓΗ Αυτά είναι Μαθήματα Θαυμάτων. Τα Μαθήματα αυτά είναι απαραίτητα. Μόνο ο χρόνος που θα τα κάνεις είναι προαιρετικός. Ελεύθερη βούληση δεν σημαίνει ότι μπορείς

Διαβάστε περισσότερα

το 1945 εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα του ανώνυμου [11]

το 1945 εγκαταστάθηκε στην πρωτεύουσα του ανώνυμου [11] Α ΤΟ ΑΡΡΩΣΤΟ ΛΙΟΝΤΑΡΙ Την ώρα που κατέβηκε από τη λιμουζίνα, το είχε πάρει πια απόφαση ν αυτοκτονήσει. Η ιδέα ξεπρόβαλε μέσα από τη λόχμη της την πρώτη κιόλας φορά που ο καθηγητής τού μίλησε για την ανίατη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2

ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ. Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΕΘΙΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ Αγγελική Περιστέρη Α 2 ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ Ιρλανδία: Τη νύκτα της παραμονής των Χριστουγέννων όλα τα παράθυρα των σπιτιών που βλέπουν προς το δρόμο, φωτίζονται από ένα αναμμένο κερί, το οποίο

Διαβάστε περισσότερα

Το ρολόι που κρατάς στα χέρια σου κρύβει ένα μυστικό: το μυστικό της κόκκινης ομάδας. Αν είσαι αρκετά τολμηρός, μπορείς κι εσύ να ενημερωθείς για τα

Το ρολόι που κρατάς στα χέρια σου κρύβει ένα μυστικό: το μυστικό της κόκκινης ομάδας. Αν είσαι αρκετά τολμηρός, μπορείς κι εσύ να ενημερωθείς για τα Το ρολόι που κρατάς στα χέρια σου κρύβει ένα μυστικό: το μυστικό της κόκκινης ομάδας. Αν είσαι αρκετά τολμηρός, μπορείς κι εσύ να ενημερωθείς για τα πρόσφατα κατορθώματά μας στο Νέστο και να μπεις στην

Διαβάστε περισσότερα

ΧΟΤΕΛΑΪΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΙΔΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΛΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ 29-04-2014

ΧΟΤΕΛΑΪΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΙΔΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΛΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ 29-04-2014 ΧΟΤΕΛΑΪΝ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΕΙΔΩΝ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ Α.Ε. ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΥΤΟΚΛΗΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ ΤΗΣ 29-04-2014 Στη Νέα Φιλαδέλφεια, σήμερα στις 29 Απριλίου 2014, ημέρα Τρίτη και ώρα 13:00, στα γραφεία

Διαβάστε περισσότερα

Το Κάλεσμα του Αγγελιοφόρου

Το Κάλεσμα του Αγγελιοφόρου Το Κάλεσμα του Αγγελιοφόρου Όπως αποκαλύφτηκε στον Μάρσαλ Βιάν Σάμμερς στης 3 Σεπτεμβρίου, 2014 στο Μπόλντερ, Κολοράντο, ΗΠΑ Ο Θεός έχει στείλει έναν Αγγελιοφόρο στον κόσμο, που είναι σταλμένος από την

Διαβάστε περισσότερα

Για να αρχίσει η λειτουργία του κινητήρα, θα πρέπει με εξωτερική παροχή ισχύος να προκαλέσουμε την αρχική περιστροφή του.

Για να αρχίσει η λειτουργία του κινητήρα, θα πρέπει με εξωτερική παροχή ισχύος να προκαλέσουμε την αρχική περιστροφή του. Α. ΘΕΡΜΙΚΕΣ ΜΗΧΑΝΕΣ 2) ΜΗΧΑΝΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΚΑΥΣΗΣ ΑΕΡΙΟΣΤΡΟΒΙΛΟΣ ΑΕΡΙΟΣΤΡΟΒΙΛΟΣ Μία μάζα αέρα οδηγείται από το τμήμα εισαγωγής στο συμπιεστή. Εκεί συμπιέζεται και οδηγείται στο θάλαμο καύσης, όπου αναμιγνύεται

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Η ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Η ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ Αστρονομία (από το άστρο + νόμος) είναι η επιστήμη που μελετά όλα τα ουράνια αντικείμενα πέρα από τη Γη και το άμεσο περιβάλλον της, και συγκεκριμένα τη Σελήνη, τον Ήλιο

Διαβάστε περισσότερα

Αγαπητοί φίλοι, συνάδελφισσες, συνάδελφοι,

Αγαπητοί φίλοι, συνάδελφισσες, συνάδελφοι, ΟΜΙΛΙΑ ΛΟΪΖΟΥ ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΗ, ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΕΤΥΚ ΣΤΟ 46 Ο ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΗΣ ΕΤΥΚ «Επιτυχής η πορεία της ΕΤΥΚ μέσα στην τρικυμία της κρίσης» «Η τελευταία φορά που μιλώ στο Συνέδριο ως Πρόεδρος της ΕΤΥΚ» «Ιδιαίτερα

Διαβάστε περισσότερα

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ www.ekpedefsi.gr info@ekpedefsi.gr ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 15 ΜΑΪΟΥ 2009 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΟΥΛΑ ΚΑΡΑΡΓΥΡΗ,

Διαβάστε περισσότερα

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,»

ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» ΙΕΘΝΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 183 «για την αναθεώρηση της (αναθεωρηµένης) σύµβασης για την προστασία της µητρότητας,» Η γενική Συνδιάσκεψη της ιεθνούς Οργάνωσης Εργασίας, που συγκλήθηκε στη Γενεύη από το ιοικητικό

Διαβάστε περισσότερα

Λόγος Επίκαιρος. Αυτοί που είπαν την αλήθεια, τι κατάλαβαν από τη ζωή; ΛΕΝΕ!!! Και αυτοί που δεν την είπαν, τι κατάλαβαν από τη ζωή; ΛΕΜΕ!!!

Λόγος Επίκαιρος. Αυτοί που είπαν την αλήθεια, τι κατάλαβαν από τη ζωή; ΛΕΝΕ!!! Και αυτοί που δεν την είπαν, τι κατάλαβαν από τη ζωή; ΛΕΜΕ!!! Λόγος Επίκαιρος Αυτοί που είπαν την αλήθεια, τι κατάλαβαν από τη ζωή; ΛΕΝΕ!!! Και αυτοί που δεν την είπαν, τι κατάλαβαν από τη ζωή; ΛΕΜΕ!!! Αν ο Χριστός και η αλήθεια Του είναι "απάτη", μην διαβάζεις αυτά

Διαβάστε περισσότερα

Βιοπολιτική: Μία Νέα Διάσταση της Έννοιας του Κέρδους

Βιοπολιτική: Μία Νέα Διάσταση της Έννοιας του Κέρδους Βιοπολιτική: Μία Νέα Διάσταση της Έννοιας του Κέρδους Δρ. Αγνή Βλαβιανού-Αρβανίτη Πρόεδρος και Ιδρύτρια Διεθνούς Οργάνωσης Βιοπολιτικής Ελλάς Η παγκόσμια οικονομία έφθασε σε ένα σημείο που αναθεωρεί εκ

Διαβάστε περισσότερα

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ (29 ΜΑΪΟΥ 1453) ΑΙΤΙΑ, ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ

Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ (29 ΜΑΪΟΥ 1453) ΑΙΤΙΑ, ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ Η ΑΛΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗΣ (29 ΜΑΪΟΥ 1453) ΑΙΤΙΑ, ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ Ιωάννης Δ. Κακουδάκης Αντιστράτηγος Διευθυντής της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού/ΓΕΣ και Πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Στρατιωτικής

Διαβάστε περισσότερα

Καλωσόρισμα επισήμων. Κυρίες και κύριοι,

Καλωσόρισμα επισήμων. Κυρίες και κύριοι, 1 Καλωσόρισμα επισήμων Κυρίες και κύριοι, Εκ μέρους των μελών του Διοικητικού μας συμβουλίου, σας καλωσορίσω στο 17 ο Ετήσιο Συνέδριο της Συνομοσπονδίας μας, μέσα από τις εργασίες του οποίου αισιοδοξούμε

Διαβάστε περισσότερα

Διασυνοριακά νερά και διαχειριστικά σχέδια λεκανών

Διασυνοριακά νερά και διαχειριστικά σχέδια λεκανών Διασυνοριακά νερά και διαχειριστικά σχέδια λεκανών Ζαλίδης Γεώργιος, Καθηγητής Χρόνης Ιωάννης, Υποψήφιος Διδάκτωρ Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Εδαφολογίας Γεωπονική Σχολή Οδηγία Πλαίσιο: σκοπός και κρίσιμοι

Διαβάστε περισσότερα

ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ

ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΕΝΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ Κ.Ο. ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, ΑΛΕΞΗ ΤΣΙΠΡΑ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΑΣ Συντρόφισσες και σύντροφοι, Εύχομαι σε

Διαβάστε περισσότερα

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν

Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν Προδημοσιεύτηκαν τα τέσσερις πρώτα προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ που αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις και ελευθέρους επαγγελματίες. Τονίζεται ότι τα προγράμματα είναι σε προδημοσίευση. Με τη δημοσίευση της

Διαβάστε περισσότερα

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ. Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε.

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ. Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε. ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΣΤΕΡΕΑΣ ΕΛΛΑ ΑΣ ΓΡΑΦΕΙΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΡΧΗ ΥΨΗΛΑΝΤΗ 1 35100 ΛΑΜΙΑ Λαµία 28-6-2013 ΠΡΟΣ: Μ.Μ.Ε. ΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ Τακτική Συνεδρίαση του Περιφερειακού Συµβουλίου µε ενηµέρωση από τον

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΙΜΕΝΟ Περιβάλλον και ρύπανση

ΚΕΙΜΕΝΟ Περιβάλλον και ρύπανση ΑΡΧΗ 1ΗΣ ΣΕΛΙ ΑΣ Γ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ HMEΡΗΣΙΩΝ ΚΑΙ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α A ) ΚΑΙ ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΕΙ ΙΚΟΤΗΤΑΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ (ΟΜΑ Α Β ) ΠΕΜΠΤΗ 19 ΜΑΪΟΥ 2011 ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΟΡΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΑΣΦΑΛΩΣ ΚΑΤΟΙΚΕΙΝ» ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΟΙ ΧΩΡΟΙ ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΑΡΘΡΟ 1. ΟΡΙΣΜΟΙ Αξία καινούργιου: Είναι το ποσό που απαιτείται για την ανακατασκευή του κτιρίου

Διαβάστε περισσότερα