Εμπλοκή παιδιών με αναπηρίες σε θεατρικά δρώμενα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εμπλοκή παιδιών με αναπηρίες σε θεατρικά δρώμενα"

Transcript

1 2009,37(1): ,20(1):8-X Εμπλοκή παιδιών με αναπηρίες σε θεατρικά δρώμενα «Ένας ακόμη δρόμος της Κιβωτού στην αποκατάσταση» Χατζησαββίδης Μελέτης 1 Ηλιάδης Κυριάκος 2 Καραμάνη Ιωάννα 3 Βλιαγκόφτη Ολυμπία 4 Χρυσοστομίδης Δημήτρης 5 1 Παιδιατρικός Εργοθεραπευτής NDT-SIT, Υπεύθυνος Θεραπευτικής Ομάδας «Κιβωτού», Υπεύθυνος Τμήματος Εργοθεραπείας «Κιβωτού» 2 Παιδιατρικός Φυσικοθεραπευτής NDT-SIT, Διοικητικός Υπεύθυνος «Κιβωτού» 3 Παιδιατρική Φυσικοθεραπεύτρια NDT-SIT, Υπεύθυνη Τμήματος Φυσικοθεραπείας «Κιβωτού» 4 Παιδιατρική Φυσικοθεραπεύτρια NDT-SIT, Φυσικοθεραπεύτρια «Κιβωτού» 5 Παιδιατρικός Λογοθεραπευτής NDT-SIT, Υπεύθυνος Τμήματος Λογοθεραπείας «Κιβωτού» Κέντρο αποθεραπείας-αποκατάστασης διημέρευσης-ημερησίας φροντίδας ΑμεΑ Άργιλος Κοζάνης, , Κοζάνη Τηλ.-fax: ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα παιδιά με αναπηρίες συχνά υποβάλλονται σε αποκλεισμούς συμμετοχής και περιορισμό στη δραστηριότητά τους. Η τέχνη του θεάτρου είναι ένα δυνατό μέσο, το οποίο μπορεί να ενισχύσει το κίνητρο και να φέρει σε αλληλεπίδραση διαφορετικούς πληθυσμούς (εμπλοκή-δράση). Ο τρόπος που μια ομάδα αποκατάστασης λειτουργεί, στα πλαίσια ενός θεατρικού σχήματος, για να αποκομίσει τα οφέλη των θεατρικών δρώμενων στην αποθεραπεία-αποκατάσταση των παιδιών, είναι το αντικείμενο που πραγματεύεται η εργασία που παρουσιάζει η θεραπευτική ομάδα του παιδιατρικού κέντρου αποκατάστασης Κιβωτός. Το θέατρο χρησιμοποιήθηκε ως μέσο για την επίτευξη των λειτουργικών στόχων της τρέχουσας αναπτυξιακής περιόδου των παιδιών. Οι ρόλοι των παιδιών προσαρμόστηκαν από την ομάδα αποκατάστασης, σε συνεργασία με τους καλλιτέχνες, σύμφωνα με το λειτουργικό επίπεδο του κάθε παιδιού και τους αντίστοιχα προσδοκώμενους λειτουργικούς στόχους. Στα θεατρικά δρώμενα συμμετείχαν παιδιά με και χωρίς αναπηρία, οι οικογένειές τους, η ομάδα αποκατάστασης, επαγγελματίες καλλιτέχνες και πολλοί εθελοντές. Στην προετοιμασία έλαβαν χώρα ταυτόχρονες δράσεις, όπως η κατασκευή σκηνικών, κοστουμιών, η οργάνωση κατασκήνωσης, υπαίθριες δραστηριότητες. Από τα στοιχεία που προέκυψαν, φαίνεται ότι ενισχύθηκαν σημαντικά οι θεραπευτικοί στόχοι που σχετίζονται με βασικούς τομείς ανάπτυξης του παιδιού, όπως είναι ο στατικοκινητικός έλεγχος, ο οπτικοκινητικός έλεγχος, ο στοματοκινητικός έλεγχος κ.λπ. Σχεδόν σε όλα τα παιδιά, σε διαφορετικό βαθμό, προωθήθηκε βραχυπρόθεσμα η απόδοση σε λειτουργικά επιτεύγματα, τα οποία αποτελούν τις προϋποθέσεις της ενσωμάτωσης 8

2 στους ρόλους ζωής τους. Η θεραπευτική σχέση με το παιδί και την οικογένεια ενισχύθηκε σε μεγάλο βαθμό. Για πρώτη φορά αναδείχθηκε το δυναμικό κάποιων παιδιών. Το θέατρο ήταν το κίνητρο για να γίνει η κίνηση δράση, η φωνή τραγούδι, η δραστηριότητα συμμετοχή, η συμμετοχή χαρά! Στην παρούσα εργασία επιλέχθηκε να σας παρουσιαστεί ο τρόπος που εργάστηκαν τα τμήματα εργοθεραπείας, φυσικοθεραπείας και λογοθεραπείας μέσα από τη μελέτη ενός κοινού για τις τρεις ειδικότητες περιστατικού. Λέξεις κλειδιά: παιδιατρική αποκατάσταση, θέατρο, λειτουργικότητα, ρόλος ζωής, συμμετοχή, αναπηρία. ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Kιβωτός είναι το πρώτο στην Ελλάδα Κέντρο Αποθεραπείας, Αποκατάστασης, Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας παιδιών ΑμεΑ και λειτουργεί από το 2000 ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου στον Άργιλο Κοζάνης. Στόχος της Κιβωτού είναι η διάγνωση κι αποκατάσταση των παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην πρώιμη παρέμβαση της βρεφικής και παιδικής ηλικίας. Στο κέντρο παρέχονται υπηρεσίες παιδιατρικής αποκατάστασης εξειδικευμένου χαρακτήρα με βάση τη φιλοσοφία κυρίαρχα της ενδοεπιστημονικής (Interdisciplinary) προσέγγισης, με ταυτόχρονη συνεργασία με επιστήμονες εκτός κέντρου, σε ένα πολυεπιστημονικό (multidisciplinary) πλαίσιο. Με έναν ευέλικτο τρόπο, συγχωνεύονται τα συστατικά στοιχεία ενός εξατομικευμένου προγράμματος, σε ένα περιεκτικό κι ολιστικό σύστημα υπηρεσιών αποκατάστασης. Η παρέμβαση απευθύνεται στις ανάγκες ολόκληρης της οικογένειας κι όχι μόνο στα συγκεκριμένα προβλήματα του κάθε παιδιού -οικογενειοκεντρική προσέγγιση (Stephens and Tauber, 1996). Οι εγκαταστάσεις του Κέντρου εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον του δάσους που τις περικλείει, κατασκευασμένες με φιλικά για τον άνθρωπο υλικά, όπως το ξύλο και η πέτρα. Το θεωρητικό πλαίσιο αναφοράς που υιοθετείται στο κέντρο αποτελεί ένα δυναμικό συνδυασμό του νευροαναπτυξιακού και του αποκαταστασιακού μοντέλου (Σηφάκη, 1998), με τις θεωρίες των δυναμικών συστημάτων και της προσανατολισμένης στα καθήκοντα δραστηριότητας να κυριαρχούν ως φιλοσοφία και να αποτελούν το θεωρητικό υπόβαθρο της εφαρμογής τους (Shumway-Cook and Woollacott, 2007). Από την αρχή της λειτουργίας της Κιβωτού, εκτός από τα αμιγώς θεραπευτικά προγράμματα, δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα και στις δράσεις κοινωνικοποίησης, ώστε το παιδί να βγει έξω από το οικείο περιβάλλον του, προς την κοινότητα, με στόχο τη συμμετοχή. Η Συμμετοχή είναι η εμπλοκή σε καταστάσεις ζωής (ICF, WHO, 2001) και αποτελεί την έννοια κλειδί που η ομάδα αποκατάστασης της Κιβωτού αγωνίζεται να προωθήσει στα παιδιά, μέσα από τα δρώμενά της. Ο στόχος της εργασίας μας είναι να παρουσιαστούν οι διαδικασίες ενσωμάτωσης των θεατρικών δρώμενων, στη φιλοσοφία και στις αρχές της θεραπευτικής μας προσέγγισης, με απώτερο σκοπό την προσαρμογή του παιδιού στο φυσικό του περιβάλλον! Θεατρικά δρώμενα «Κιβωτός» Η πρώτη θεατρική εμπειρία πραγματοποιήθηκε μέσα στο χώρο της Κιβωτού, το 2000, μεταξύ θεραπευτών και παιδιών, με την παρουσίαση του έργου «Τενεκεδούπολη». Για πρώτη φορά το 2001, παρουσιάστηκε στην κοινότητα, μέσα από μία διαπλαισιακή συνεργασία, η παράσταση «Ταξίδι στο όνειρο με χρώματα και μουσικές» και ακολούθησε η παράσταση «Το ασχημόπαπο», το Το 2006 ανέβηκε η παράσταση «Μαντάμ Σουσού» και το 2007 παρουσιάστηκε στο κοινό το μιούζικαλ «Μολυβένιος στρατιώτης». 9

3 Στα διαγράμματα φαίνεται η προοδευτική αύξηση των συμμετεχόντων, από την πρώτη έως και την τελευταία θεατρική παράσταση: Στην πρώτη παράσταση συμμετείχαν αποκλειστικά παιδιά με αναπηρία. Στις επόμενες παραστάσεις παιδιά με και χωρίς αναπηρία συμμετείχαν μαζί. Ο αριθμός των παιδιών με αναπηρία που πήραν μέρος αυξήθηκε σημαντικά, φθάνοντας, στην τελευταία παράσταση, τα 25 παιδιά! Παράλληλα, αυξήθηκαν και οι διαγνωστικές κατηγορίες των παιδιών που συμμετείχαν: Εγκεφαλική παράλυση, μαιευτική παράλυση, μαθησιακές δυσκολίες, σύνδρομα, κώφωση, ορθοπεδικά προβλήματα. Οι φίλοι, καλλιτέχνες, εθελοντές που ενεπλάκησαν στην ολοκλήρωση των έργων έφθασαν τους 64 ανθρώπους στο τελευταίο θεατρικό. Επισημαίνεται ότι και οι θεραπευτές των παιδιών είχαν ρόλους επί σκηνής, υποστηρίζοντας όσα παιδιά το είχαν ανάγκη. Παράλληλες δραστηριότητες Κατά την προετοιμασία των θεατρικών δρώμενων, έλαβαν χώρα και παράλληλες δραστηριότητες: Οργάνωση κατασκήνωσης στον υπαίθριο χώρο της Κιβωτού, στον οποίο συμμετείχαν τα παιδιά-ηθοποιοί και το προσωπικό της Κιβωτού. Κατά τη διάρκεια της κατασκήνωσης τα παιδιά έκαναν τη θεραπεία τους, τις πρόβες τους και πολλές παράλληλες δραστηριότητες. Το τμήμα εργοθεραπείας οργάνωσε υπαίθρια παιχνίδια για παιδιά και μεγάλους. Παιχνίδια στην πισίνα ήταν στην καθημερινή διασκέδαση των παιδιών. Επαγγελματίες διασκεδαστές, όπως παραμυθάδες, ταχυδακτυλουργοί, μουσικοί έδωσαν παραστάσεις εθελοντικά, ψυχαγωγώντας παιδιά και μεγάλους. Με την καθοδήγηση ενδυματολόγου, ετοιμάστηκαν τα κοστούμια από μέλη του πληρώματος (προσωπικό του κέντρου) και τις μητέρες των παιδιών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, το 2006, στην παράσταση «Μαντάμ Σουσού», τα κοστούμια φτιάχτηκαν εξ ολοκλήρου από χαρτί. Τα σκηνικά σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν από το πλήρωμα, τους γονείς και εθελοντές. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα σκηνικά φτιάχτηκαν με κατάλληλες προδιαγραφές, ώστε να χρησιμοποιηθούν μετά τις παραστάσεις ως θεραπευτικός εξοπλισμός. Στις παρακάτω φωτογραφίες φαίνεται διαδοχικά: α) η κατασκευή του εξοπλισμού (καρότσι, όπλα στρατιωτών), β) η χρήση τους επί σκηνής και γ) η χρήση τους στη θεραπευτική παρέμβαση. 10

4 Θεωρητικό υπόβαθρο Το παραπάνω πρόγραμμα στηρίχθηκε σε ένα θεωρητικό υπόβαθρο ερευνών που καταδεικνύουν τον άμεσο τρόπο που οι τέχνες και η μουσική επιδρούν στη λειτουργία του ανθρώπου. Η σκηνοθεσία, η διασκευή σεναρίων και η μουσική επένδυση των θεατρικών έγιναν εθελοντικά από καταξιωμένους καλλιτέχνες του χώρου. Η αλληλεπίδραση με τους μουσικούς ενθουσίασε τα παιδιά και, έτσι, φτάσαμε στο τελευταίο θεατρικό εγχείρημα ενός μιούζικαλ, όπου τα παιδιά υποδύθηκαν τους ρόλους τους μέσα απ το τραγούδι. Το τελευταίο αποτέλεσε στοιχείο που «εκτόξευσε» το κίνητρό τους! Σχεδιασμός μιας καινοτομίας στη θεραπευτική στρατηγική Από τις εμπειρικές παρατηρήσεις των θεραπευτών και των οικογενειών των παιδιών, κατά τη διάρκεια των θεατρικών δρώμενων, προέκυψε ότι το κίνητρο που παρέχεται στα παιδιά ωθεί κάποια από αυτά να παρουσιάσουν ένα δυναμικό που εκπλήσσει ακόμη και τους ίδιους τους γονείς τους! Με βάση αυτήν την εμπειρία, η ομάδα αποκατάστασης εισήγαγε μία καινοτομία στις θεραπευτικές στρατηγικές της: στις δύο τελευταίες θεατρικές παραστάσεις που έγιναν τα έτη 2006 και 2007, συνδυάστηκε άμεσα, μεθοδικά κι εντατικά ο θεατρικός ρόλος του παιδιού με το πρόγραμμα αποκατάστασής του. Οι θεραπευτικοί και λειτουργικοί στόχοι της τρέχουσας αναπτυξιακής περιόδου δουλεύτηκαν για το κάθε παιδί, μέσα από τη χρήση του θεατρικού ρόλου ως κίνητρο! Η θεραπευτική ομάδα επέλεξε τα παιδιά που συμμετείχαν και η σκηνοθέτρια προσάρμοσε τους χαρακτήρες του έργου, αποδίδοντάς τους λόγια και έργα επί σκηνής, σύμφωνα με αυτά που οι θεραπευτές του κάθε παιδιού πρότειναν. Οι προτάσεις αυτές έγιναν όχι μόνο βάσει του τι μπορεί να κάνει το κάθε παιδί (στοιχεία που αναφέρονται στο λειτουργικό επίπεδο του παιδιού), αλλά και με άξονα του τι προσδοκάται από το κάθε παιδί να πετύχει μέσα από τη θεραπεία του (στοιχεία που αναφέρονται στους επιδιωκόμενους λειτουργικούς στόχους) (Γεωργιάδου, Κάνδραλη, 2005). Τέχνες και αποκατάσταση Η τέχνη και η μουσική οδηγούν τη λειτουργία του εγκεφάλου του ανθρώπου σε ένα διαφορετικό πρότυπο, επηρεάζουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα, την ορμονική ισορροπία και τους εγκεφαλικούς νευροδιαβιβαστές. Επίσης, η τέχνη και η μουσική άμεσα αλλάζουν την αντίληψη ενός ατόμου για τον κόσμο. Αλλάζουν τη συναισθηματική κατάσταση και την αντίληψη του πόνου. Καλλιεργούν την ελπίδα και βοηθούν τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν δυσκολίες (How art heals, 2008). Οι τέχνες είναι ο πλέον δυναμικός τρόπος να αναπτυχθεί το αίσθημα των δικαιωμάτων του ατόμου και να φέρουν σε αλληλεπίδραση διαφορετικούς πληθυσμούς... «η διαφορετικότητα εσωκλείει την αναπηρία. Εάν θέλουμε να δημιουργήσουμε περιβάλλον που να αντανακλά το εύρος και την ποικιλότητα της κοινωνικής δράσης για τα παιδιά μας, οι τέχνες είναι ένας ιδανικός δρόμος» (Hecht, 2003). Μεταιχμιακό σύστημα-κίνητρο και μάθηση Το μεταιχμιακό σύστημα περιλαμβάνει πολλές δομές στον εγκεφαλικό φλοιό και στο φλοιό του εγκεφάλου, όπως είναι η αμυγδαλή, ο ιππόκαμπος, οι παραϊπποκάμπιες έλικες, οι τοξοειδείς έλικες, η ψαλίδα του εγκεφάλου, ο υποθάλαμος, ο θάλαμος. Λειτουργεί επηρεάζοντας το ενδοκρινικό και το αυτόνομο νευρικό σύστημα (Wikipedia, 2008). Το μεταιχμιακό σύστημα έχει περιγραφεί ως ένας διακόπτης στη μάθηση. Εάν το μεταιχμιακό σύστημα 11

5 μεταφράσει μία πληροφορία ως θετική, ο διακόπτης α- νοίγει αποστέλλοντας ένα μήνυμα σκοπού και διέγερσης και καθοδηγεί τη συμπεριφορά του ατόμου προς ένα στόχο. Όταν συμβαίνει αυτό, κινητοποιούμαστε προς εμπλοκή-δράση, η σκέψη και η μάθηση βελτιώνονται. Όταν η μετάφραση της πληροφορίας είναι αρνητική, ο διακόπτης κλείνει και η σκέψη και η μάθηση καταστέλλονται. Η ευτυχία-ευχαρίστηση έχει μία θετική επίδραση στη μάθηση, στη μνήμη και στην κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου (Lawson, 2008). Το άτομο διαθέτει ένα εσωτερικό κίνητρο για την προώθηση της ανάπτυξής του, μέσω της συμμετοχής του σε αισθητικοκινητικές δραστηριότητες. Υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ εσωτερικού κινήτρου και θέλησης για δημιουργία και πραγμάτωση. Σε δυσλειτουργίες της ανάπτυξης, το εσωτερικό κίνητρο είναι μειωμένο και, άρα, μειωμένη και η ενεργητική συμμετοχή σε νέες δραστηριότητες, εμπειρίες και προκλήσεις. Αυτό συνεπάγεται μειωμένη ικανότητα μάθησης και προσαρμοσμένης συμπεριφοράς. Η αύξηση της ενεργητικής εμπλοκής, ο ενθουσιασμός, η αυτοπεποίθηση, όπως συμβαίνει με τη συμμετοχή σε ένα θεατρικό δρώμενο, α- ποτελούν σοβαρές ενδείξεις βελτίωσης των διαδικασιών της ανάπτυξης! (Fisher and Murray, 1991). Η εφαρμογή του προγράμματος από τα τμήματα εργοθεραπείας, φυσικοθεραπείας και λογοθεραπείας Ακολούθως παρουσιάζεται, από τα θεραπευτικά τμήματα, η διαδικασία της ενσωμάτωσης του θεατρικού δρώμενου στη θεραπευτική προσέγγιση ενός κοινού περιστατικού. Μελέτη περίπτωσης Το περιστατικό που επιλέχθηκε να παρουσιαστεί σ αυτήν την εργασία είναι η Ε, 5 ετών, με διάγνωση συνδρόμου Dandy Walker και συγκλίνοντα στραβισμό σε σχήμα Α. Από τη λειτουργική αξιολόγηση των τριών ειδικοτήτων προέκυψε, ως κοινός κυρίαρχος λειτουργικός στόχος, ο τομέας εκτέλεσης έργου που σχετίζεται με τη σχολική απόδοση και σχολική προσαρμογή της Ε. Σημαντικά ελλείμματα στον τομέα αυτό επιδρούν δυσμενώς στην επιτυχή και ευχάριστη συμμετοχή της Ε στα καθημερινά σχολικά της καθήκοντα (ρόλος ζωής). Στο θεατρικό έργο «Μαντάμ Σουσού», το 2006, ο ρόλος της Ε ήταν μία μαγειρισσούλα, ενώ οι θεραπευτές της είχαν υποστηρικτικούς ρόλους, αλληλεπιδρώντας μαζί της επί σκηνής. Το λειτουργικό επίπεδο της μαθήτριας επιγραμματικά συνοψίζεται στα εξής: Βαδίζει ανεξάρτητα με αστάθεια Ανεβαίνει-κατεβαίνει σκάλα με υποστήριξη Χρησιμοποιεί λειτουργικά τα χέρια της σε επιδέξιους χειρισμούς (χειροτεχνίες, κατασκευές) και χρήση εργαλείων (σίτισης-γραφής) με καθοδήγηση και ποιοτικά ελλείμματα Αναγνωρίζει και αντιστοιχίζει φωνήματα στη θεραπευτική σχέση με ενήλικα Διαβάζει και αντιγράφει με διευκόλυνση μεμονωμένα οπτικά σύμβολα Ντύνεται, με δυσκολίες στα κουμπώματα Επικοινωνεί λεκτικά, με ελλείμματα στη φώνηση και στο λεξιλόγιο Επιδιώκει το παιχνίδι με τους συνομήλικούς της Παρακολουθεί κανονικό νηπιαγωγείο, με τμήμα ένταξης Έτσι λοιπόν, από την τρέχουσα θεραπευτική περίοδο επιλέχθηκε να παρουσιαστεί η ακόλουθη διαδοχή λειτουργικών στόχων που σχετίζονται με τον παραπάνω ρόλο ζωής: Τμήμα εργοθεραπείας H φιλοσοφία της εργοθεραπευτικής παρέμβασης είχε ως ακρογωνιαίο λίθο της, την παιγχνιώδη χρήση του θεατρικού δρώμενου, ως πυροδότηση του εσωγενούς κινήτρου της Ε, αυξάνοντας περαιτέρω και σε δυναμικό επίπεδο την ενεργητική μάθηση και συμμετοχή της στις επιλεγμένες ή και αυθόρμητες λειτουργικές δραστηριότητες της εκάστοτε θεραπευτικής συνεδρίας. Αυτό θα είχε ως φυσική συνέπεια την ομαλότερη, ταχύτερη και ποιοτικότερη προσέγγιση των λειτουργικών καθηκόντων της τρέχουσας αναπτυξιακής περιόδου της Ε και τη φυσικότερη ενσωμάτωσή τους στους ρόλους ζωής που της αναλογούν. 12

6 Πίνακας 1. σχέση NDT και παιχνιδιού. Παιχνίδι ως κινητοποίηση Νευροεξελικτική θεραπεία Αντίκτυποι στην αισθητικοκινητική ανάπτυξη Προώθηση ικανότητας για παιχνίδι ή όποιο άλλο λειτουργικό καθήκον Το παιχνίδι είναι το κυριότερο θεραπευτικό έργο στην παιδιατρική εργοθεραπεία (Μοροζίνη, 2007) και αποτελεί την αρχική αναπτυξιακή μορφή της εργασίας (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005). Διαμέσου του παιχνιδιού, κυρίαρχα, κατακτώνται θεμελιώδεις αναπτυξιακές δεξιότητες, οι οποίες αποτελούν τις βασικές συνιστώσες για λειτουργική συμπεριφορά και επιτυχή προσαρμογή του παιδιού στους τομείς εκτέλεσης έργου, ενώ αναπτύσσονται ενδιαφέροντα που επηρεάζουν τις μελλοντικές επιλογές στη ζωή του (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005). Κατά Erhardt (1993), σύμφωνα με τη Blanche (1997), η Νευροεξελικτική Θεραπεία και το παιχνίδι μπορούν να συνδυαστούν κατάλληλα και αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση νευροαναπτυξιακών διαταραχών (πίνακας 1). Βεβαίως, η εστίαση της θεραπείας στις στατικοκινητικές προσαρμογές απαιτεί υψηλή δημιουργικότητα εκ μέρους του θεραπευτή, ώστε οι δυνατότητες εισαγωγής στο αυθόρμητο παιχνίδι να μην ανακόπτονται. Το θεατρικό δρώμενο, λοιπόν, ενταγμένο στη θεραπευτική συνεδρία υπό μορφή παιχνιδιού, μπορεί να αξιοποιηθεί για να κινητοποιήσει το παιδί να δραστηριοποιηθεί περισσότερο ενεργά, με το να του παρέχει ένα πλαίσιο γεμάτο νόημα-ενδιαφέρον (αυξάνοντάς του έτσι το εσωγενές κίνητρο) και αποσπώντας την προσοχή του από τα θεραπευτικά καθήκοντα-αντικείμενα. Λειτουργικές δεξιότητες, οι οποίες κατακτώνται μέσω της Νευροεξελικτικής Θεραπείας, θα επηρεάσουν με τη σειρά τους θετικά και ανοδικά τη δυνατότητα του παιδιού να εμπλακεί έξω από τη θεραπευτική συνεδρία περισσότερο συμμετοχικά και ανεξάρτητα, στους όποιους τομείς εκτέλεσης έργου του αναλογούν στο φυσικό του περιβάλλον (Blanche, 1997). Από αυτήν την οπτική γωνία, το παιχνίδι έχει τους ακόλουθους σκοπούς στη θεραπεία του παιδιού με νευροαναπτυξιακά προβλήματα και με αυτή τη φιλοσοφία χρησιμοποιήθηκε: Να λειτουργήσει ως κινητοποιητής (κίνητρο) ή υ- ποστηρικτής του παιδιού, ώστε να αυξηθεί η ενεργητική του αλληλεπίδραση και συμμετοχή του στη θεραπευτική διαδικασία Να λειτουργήσει ως ένα γενικό πλαίσιο μάθησης και κατάκτησης προσαρμοστικών αναπτυξιακών δεξιοτήτων, σταδιακά πολυπλοκότερων Να λειτουργήσει ως μια αυθόρμητη, ευχάριστη, εσωτερικά κινητοποιημένη και προσανατολισμένη στη διαδικασία ενασχόληση (Blanche, 1997). Βραχυπρόθεσμη εργοθεραπευτική στόχευση Ο λειτουργικός βραχυπρόθεσμος στόχος είναι η ε- πιτυχής ανάγνωση από το θρανίο στον πίνακα και αντίστροφα οπτικών στόχων με ακαδημαϊκό περιεχόμενο (συλλαβών, λέξεων ), με τη μικρότερη οπτική κόπωση και τυπικότερη χρονική διάρκεια. Οι κυρίαρχοι θεραπευτικοί στόχοι που υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη λειτουργική διαδικασία είναι: Προσανατολισμός των σακκαδικών κινήσεων προς την τυπική αναγνωστική κατεύθυνση οπτικών στόχων (τύπου γραμμάτων, αριθμών, σχημάτων, συμβόλων ), με ομαλότητα-διαδοχικότητα-τυπικότερη ταχύτητα Προώθηση της οπτικής προσαρμογής, με εναλλαγές της οπτικής εστίασης, από κοντινή σε μακρινή απόσταση και αντίστροφα και από οριζόντιο προς κάθετο επίπεδο και αντίστροφα, χωρίς απώλεια των επίμαχων οπτικών στόχων Κεφαλο/τραχηλική σταθερότητα κατά τις διαδικασίες σύγκλισης-απόκλισης και αντίστροφα του οπτικού συστήματος, σε κοντινούς, μεσαίους και μακρινούς 13

7 οπτικούς στόχους, με μείωση του μη ευθειασμού των ματιών και ενίσχυση της διοφθαλμικότητας Οπτικο/κεφαλικός συντονισμός στην κοντινή και ευρύτερη οπτική περιφέρεια, κατά τις διαδικασίες οπτικού εντοπισμού και εστίασης της οπτικής προσοχής σε συγκεκριμένους οπτικούς στόχους Περιεχόμενα της θεραπευτικής στρατηγικής της εργοθεραπευτικής παρέμβασης Α. Αισθητικοκινητική προετοιμασία των κρισιμότερων λειτουργικών δεξιοτήτων και νευροανατομικών δομών, (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005), σε ενεργητικό πλαίσιο, απαραίτητων για την επιτυχή ανάγνωση. Αρχικά, η πρόκληση για τη μαγειρισσούλα ήταν να δημιουργήσει τη συνταγή της σούπας Μαντζάρε και μέσα σ αυτό το πλαίσιο έπρεπε να βρει και να αντιστοιχίσει για κάθε γράμμα της λέξης Μαντζάρε κι ένα υλικό π.χ. για το γράμμα Α Αυγό. Ταυτόχρονα, διαμέσου παιγχνιωδών δραστηριοτήτων, θα είχε μία διαρκή πρόκληση να διαβάζει διαδοχικά τα αρχικά γράμματα της συνταγής σε πίνακες: Από άνω προς τα κάτω και από αριστερά προς τα δεξιά Σε κάθετο-οριζόντιο επίπεδο και αντίστροφα Από κοντινή σε μακρινή απόσταση και αντίστροφα Από χαμηλότερα προς υψηλότερα επίπεδα και αντίστροφα Στην κοντινή και μακρινή οπτική περιφέρεια Με χρήση ή όχι ταυτόχρονα των άνω άκρων της Β. Προσομοίωση του καθήκοντος (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005), διαμέσου παιχνιδιού και επιλογής θεραπευτικών έργων που έχουν νόημα για το παιδί και αξία για τη ζωή του και Γ. Εκτέλεση απευθείας ολοκληρωμένου του καθήκοντος (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005), υπό μορφή παιχνιδιού, αλλά και σε πραγματικές συνθήκες στο φυσικό της περιβάλλον (σπίτι). Ακολούθως, διαμέσου των δύο αυτών τεχνικών, έγινε η ενσωμάτωση των δεξιοτήτων σε λειτουργικό πλαίσιο. Εδώ, η μαγειρισσούλα είχε την πρόκληση να μαγειρέψει μέρος (προσομοίωση) ή ολόκληρη τη συνταγή (εκτέλεση όλου του καθήκοντος), υπό μορφή παιχνιδιού στο πλαίσιο πάντα της διαδικασίας ανάγνωσης. Δηλαδή για να μαγειρέψει έπρεπε να διαβάσει. Δ. Γενίκευση μάθησης (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005), με ενσωμάτωση των αισθητικοκινητικών δεξιοτήτων σε λειτουργικό πλαίσιο και διαφορετικό περιβάλλον. Εν συνεχεία, μ αυτήν την τεχνική, σε πραγματικές συνθήκες τώρα στο σπίτι της, είχε την πρόκληση να 14

8 μαγειρέψει το φαγητό της ημέρας (φασολάκια) και όχι τη σούπα Μαντζάρε. Αλλά και εδώ ήταν απαραίτητη η ανάγνωση των αρχικών γραμμάτων της συνταγής που έδωσε η μητέρα της, ώστε να τα αντιστοιχίσει με τα σχετικά υλικά. Ε. Αντισταθμιστικές στρατηγικές (Σηφάκη, 1998, Μοροζίνη, 2007), με προσαρμογή των δραστηριοτήτων, ώστε να διευκολυνθεί η ανεξάρτητη και αποδοτικότερη εκτέλεση των έργων εκ μέρους της Ε (όπως χρήση διχρωμίας στις λέξεις για να διαφέρει το πρώτο γράμμα, χρήση καπέλου-οπτικό stop για ενίσχυση της οπτικής προσοχής σε χαμηλότερα οπτικά πεδία, γραφή των οπτικών στόχων σε χαμηλότερο ύψος του επιπέδου της μύτης κ.τ.λ.). ΣΤ. Τεχνικές τροποποίησης περιβάλλοντος (Σηφάκη, 1998, Μοροζίνη, 2007), για την προώθηση της απόδοσης κατά την εκτέλεση έργου (όπως: ο θεραπευτής και τα πρόσωπα αλληλεπίδρασης στο ίδιο ύψος με την Ε, ελεγχόμενο αισθητηριακά περιβάλλον για ενίσχυση της συγκέντρωσης προσοχής κ.τ.λ.). Ζ. Θεραπευτική χρήση του εαυτού του θεραπευτή (Μοροζίνη, 2007), δηλ. η προσωπικότητα και το προσωπικό θεραπευτικό του στυλ, ώστε να δομείται πάντα μια σχέση εμπιστοσύνης και ένα πλαίσιο ασφάλειας, όπου η Ε καλείται να δραστηριοποιηθεί και να πειραματιστεί δοκιμάζοντας τις δεξιότητές της. Η. Συμβουλευτική-εκπαίδευση της οικογένειας (Μοροζίνη, 2007), ώστε τα μέλη της να αντιληφθούν τις δυνατότητες και δυσκολίες της Ε, το είδος και το βαθμό της υποστήριξης που καλούνται να παρέχουν και πώς, έτσι ώστε να ενισχυθεί η καθημερινή λειτουργικότητά της στο φυσικό της περιβάλλον. Οι τεχνικές αυτές κυρίαρχα πλαισίωσαν τη στρατηγική της παρέμβασης σε κάθε συνεδρία. Τμήμα φυσικοθεραπείας Μέσα από τη θεραπευτική προσέγγιση, οφείλουμε να έχουμε ως στόχο το συνολικό χειρισμό του παιδιού και του περιβάλλοντός του. Εξάλλου, οι κύριοι αντικειμενικοί στόχοι μιας όσο το δυνατό πιο έγκαιρης παρέμβασης είναι: Να βελτιώνεται η σωματική κατάσταση του παιδιού με την αύξηση της φυσιολογικής κινητικής συμπεριφοράς και του φυσιολογικού στατικού ελέγχου Να καθοδηγούνται σωστά οι γονείς στην αγωγή του παιδιού τους Να γίνεται η προετοιμασία για τη σχολική εκπαίδευση, βοηθώντας το παιδί να κερδίσει αισθητηριακές και αντιληπτικές εμπειρίες του σώματος και του περιβάλλοντός του όσο γίνεται νωρίτερα (Γεωργιάδου, Κάνδραλη, 2005). Οι παραπάνω στόχοι βρίσκουν επιτυχή εφαρμογή στα πλαίσια της συμμετοχής του παιδιού στο θεατρικό δρώμενο. Βραχυπρόθεσμη φυσικοθεραπευτική στόχευση Ο λειτουργικός βραχυπρόθεσμος στόχος είναι: η βάδιση σε ασταθείς και ανώμαλες επιφάνειες, το πέρασμα εμποδίων, η αλλαγή επιπέδων προσανατολισμού και κατεύθυνσης, με σκοπό την ασφαλή μετακίνηση του παιδιού σε εξωτερικούς χώρους (όπως παιδική χαρά, αυλή σχολείου, πέρασμα δρόμου). Οι κυρίαρχοι θεραπευτικοί στόχοι που υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη λειτουργική διαδικασία είναι: Ο προσθιοπίσθιος έλεγχος καμπτήρων εκτεινόντων κορμού στη στάση και τη βάδιση Η βελτίωση του χρονισμού των κινήσεων κάμψηςέκτασης ισχίου, γόνατος, ποδοκνημικής (διαδοχική δράση καμπτήρων, εκτεινόντων κάτω άκρου) Η ευθυγράμμιση κεφαλής, σπονδυλικής στήλης, λεκάνης, κάτω άκρων κατά τη μετακίνησή της στο χώρο Η αύξηση της μυϊκής δύναμης και της αντοχής Ο συγχρονισμός αναπνευστικής λειτουργίας - μείωση της κόπωσης Ο οπτικοκεφαλικός συντονισμός και η συνέργεια των κάτω άκρων στις φάσεις στήριξης και αιώρησης της βάδισης Η διατήρηση κι επανάκτηση της ισορροπίας σε αιφνίδιες αλλαγές του κέντρου βάρους του σώματος σε διάφορα επίπεδα, με πιο επαρκείς προστατευτικές αντιδράσεις Περιεχόμενα της θεραπευτικής στρατηγικής της φυσιοθεραπευτικής παρέμβασης Τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά της κίνησης δουλεύτηκαν κατά την προετοιμασία για τη συμμετοχή της Ε στο θεατρικό. Στα πλαίσια αυτής της φιλοσοφίας 15

9 επιλέχθηκαν δοκιμασίες που διευκόλυναν το παιδί να επιτύχει το λειτουργικό στόχο-ρόλο. Α. Προετοιμασία μυοσκελετικών δομών, μέσω κατάλληλων χειρισμών επιμηκύνσεων των αντίστοιχων μυϊκών ομάδων και χειρισμών διευκολύνσεων στη στάση και στην κίνηση που εμπεριέχουν: καθοδήγηση, επίδειξη κίνησης-μίμηση, λεκτικό παράγγελμα, διόρθωση, επανάληψη. Β. Προσομοίωση δραστηριότητας, σε σχέση με το λειτουργικό στόχο, προκειμένου να εξασκηθούν χαρακτηριστικά της επιδιωκόμενης κίνησης (όπως η αύξηση του μυϊκού τόνου, η μυϊκή ισχύς, ο προσανατολισμός, η αντοχή) και της συνολικής ε- κτέλεσης των προσδοκώμενων κινητικών προτύπων (Ryerson and Levit, 1997). Γ. Ενσωμάτωση της δραστηριότητας στο φυσικό περιβάλλον, προκειμένου να ενσωματωθεί το αντίστοιχο κινητικό πρότυπο στην επιθυμητή λειτουργία. Δ. Προσαρμογή περιβάλλοντος, ως αντισταθμιστική στρατηγική, η οποία εξυπηρετεί την επίτευξη του θεραπευτικού στόχου με ποικιλότητα δραστηριοτήτων. Αποτελεί μία τακτική διευκόλυνσης για την εκτέλεση κινητικών δεξιοτήτων. Η Ε, ως μαγειρισσούλα, καλείται να αγοράσει κάποια υλικά για να μαγειρέψει τη σούπα της κυρίας. Μέσα στα πλαίσια αυτής της δραστηριότητας, η Ε δουλεύτηκε στην έγερση από την καθιστή θέση σε καρεκλάκι σχολικού τύπου, βάδιση σε διάδρομο με οπτικά περιγράμματα, ανέβασμα-κατέβασμα σκάλας, διατήρηση της όρθιας με στόχο τη χρήση άνω άκρων μπροστά σε πάγκο όμοιο με αυτόν του σχολείου. Τμήμα λογοθεραπείας Βραχυπρόθεσμη λογοθεραπευτική στόχευση Ο λειτουργικός βραχυπρόθεσμος στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας της λεκτικής της επικοινωνίας στην αλληλεπίδραση με τους συμμαθητές της, κυρίως σε σχέση με την καταληπτότητα της ομιλίας και τον πλούτο του λεξιλογίου της. Οι κυρίαρχοι θεραπευτικοί στόχοι που υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη λειτουργική διαδικασία είναι: Η βελτίωση της κινητικότητας της γλώσσας και ενδυνάμωση των παρειών-χειλέων Ο ποιοτικότερος συντονισμός αναπνοής-φώνησης (μεγαλύτερη διάρκεια εισπνοής-εκπνοής, με έμφαση στον καλύτερο έλεγχο του διαφράγματος) Ο εμπλουτισμός του λεξιλογίου σύμφωνα με την ηλικία της Περιεχόμενα της θεραπευτικής στρατηγικής της λογοθεραπευτικής παρέμβασης Α. Παρέμβαση επί των σημαντικότερων λειτουργικών δομών, απαραίτητων για τη λεκτική επικοινωνία Β. Γενίκευση μάθησης σε διαφορετικό περιβάλλον (σπίτι - χρήση νέων λέξεων σε σύνθεση προτάσεων και ενσωμάτωσή τους στην επικοινωνία) Γ. Προσαρμογή περιβάλλοντος, για την επικέντρωση της προσοχής στα ακαδημαϊκά της καθήκοντα Δ. Συμβουλευτική καθοδήγηση της οικογένειας, για την καταλληλότερη υποστήριξη της Ε στην καθημερινότητά της Συμπεράσματα Σύμφωνα με τον αρχικά οριζόμενο ως λειτουργικό στόχο η Ε: Ξεκίνησε μέσα στην επόμενη σχολική χρονιά να παρακολουθεί δημοτικό σχολείο, χωρίς να έχει άμεσα ανάγκη παρακολούθησης του Τμήματος Ένταξης, σύμφωνα και με τη γνωμάτευση του οικείου ΚΕΔΔΥ (Κέντρο Διαφορο-Διάγνωσης και Υποστήριξης μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες) του ΥΠΕΠΘ 16

10 Πίνακας 2. Αξιολόγηση του προγράμματος των θεατρικών δρώμενων από τους γονείς. Τα θεατρικά δρώμενα της Κιβωτού είχαν επίδραση στα παιδιά σε τομείς όπως οι παρακάτω: υψηλή μέτρια χαμηλή Κίνητρο για Συμμετοχή 10 3 Κοινωνική Αποδοχή 10 3 Κοινωνική Αλληλεπίδραση Αυτοεκτίμηση 9 3 Κίνηση Λόγος-Φώνηση Οργάνωση Συμπεριφοράς Επίτευξη Θεραπευτικών Στόχων Σχέση θεραπευτών-παιδιών 11 1 Σχέση θεραπευτών-οικογενειών υψηλή μέτρια χαμηλή Θετική επιρροή στα παιδιά, στους γονείς, στην οικογένεια Επιθυμία γονέων για συχνότερη συμμετοχή 9 3 των παιδιών Ενδιαφέρον για ενεργό συμμετοχή γονέων Μετακινείται με ασφάλεια στους χώρους του σχολείου, χωρίς να έχουν σημειωθεί ατυχήματα Έχει μία ικανοποιητική απόδοση στη γραφή και στην ανάγνωση Φαίνεται να απολαμβάνει τις σχέσεις της με τους συμμαθητές της, μοιράζοντας ακόμη κι αυτόγραφα! Η μητέρα της Ε χρησιμοποιεί την επιτυχή παρουσία του παιδιού της στο θεατρικό δρώμενο, ως επιχείρημα για να διεκδικήσει για το παιδί της ίσες ευκαιρίες για συμμετοχή μέσα και από άλλους φορείς (κυρίως από το σχολείο)! Ενισχύθηκε η αυτοπεποίθηση του παιδιού μπροστά στην πρόκληση του νέου σχολικού περιβάλλοντος! Τα αποτελέσματα του «μιούζικαλ» Στην παράσταση «Ο Μολυβένιος Στρατιώτης» παρατηρήθηκε η θετική επίδραση στη συμμετοχή των παιδιών μέσω της απόδοσης των ρόλων των παιδιών από το τραγούδι. Στηριζόμενοι σε ιδιότητες του τραγουδιού, όπως είναι για παράδειγμα ότι το τραγούδι-μουσική: είναι ευκολότερο στην απομνημόνευση απ ότι ένα πεζό κείμενο δίνει τον απαραίτητο ρυθμό στη διάρκεια της φώνησης, καθώς επίσης και ότι δίνει ρυθμό στην κίνηση, μειώνοντας έτσι την αμηχανία και το άγχος επί σκηνής Προσομοιώθηκε το περιβάλλον του σχολείου, όπου το ομαδικό τραγούδι είναι καθημερινή δραστηριότητα. Επίσης, καθώς τα περισσότερα τραγούδια αποδίδονταν ομαδικά, ήταν ευκολότερο να συμμετέχουν παιδιά με προβλήματα στο λόγο. Παράλληλα, εξασφαλίστηκε ο όσο το δυνατό καλύτερος συγχρονισμός των παιδιών, με την τοποθέτηση επί σκηνής ενός θεραπευτή, ο οποίος τα συντόνιζε. Απόψεις γονέων για την επίδραση των θεατρικών δρώμενων Σε μία προσπάθεια αξιολόγησης του προγράμματος, δόθηκαν ερωτηματολόγια σε γονείς και θεραπευτές. Όπως φαίνεται και στον πίνακα 2, οι γονείς σε εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό εκτίμησαν ως ευεργετική την επίδραση της ένταξης των θεατρικών δρώμενων στη θεραπεία των παιδιών τους, σε όλους τους βασικούς αναπτυξιακούς τομείς. 17

11 Απόψεις θεραπευτών για την επίδραση των θεατρικών δρώμενων Οι θεραπευτές των παιδιών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα (και δε συμμετείχαν στην παρουσίαση της παρούσας εργασίας) εκτίμησαν ως εξαιρετική την επίδραση των θεατρικών δρώμενων σε τομείς που αφορούν: Στην ενίσχυση των θεραπευτικών στόχων της περιόδου Στη στάση και κίνηση Στις ικανότητες λόγου και φώνησης Στην οργάνωση της συμπεριφοράς Στην κοινωνική αλληλεπίδραση Στη μαθησιακή ετοιμότητα Επίσης, κοινά παραδεκτό ήταν ότι ενισχύθηκαν οι σχέσεις θεραπευτών-παιδιών, αλλά και θεραπευτώνοικογενειών, καθώς δόθηκαν οι ευκαιρίες να γνωρίσουν καλύτερα οι θεραπευτές τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στην καθημερινή λειτουργία τους και να τεθούν ακόμη πιο ρεαλιστικοί θεραπευτικοί στόχοι. Σημαντικό στοιχείο ήταν ότι στην πλειονότητα των θεραπευτών ενισχύθηκε περαιτέρω ακόμη και το δικό τους κίνητρο να αναδείξουν τις ικανότητες των παιδιών που θεραπεύουν. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η χρήση των θεατρικών δρώμενων, λοιπόν, αποτελεί μία ακόμη σημαντική θεραπευτική επιλογή για την ομάδα της Κιβωτού. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η παιδιατρική αποκατάσταση μπορεί να γίνει αποτελεσματικότερη όταν η διεπιστημονική ομάδα, σε συνεργασία με την οικογένεια, καταφέρνει να ενσωματώσει τις σύγχρονες θεραπευτικές αντιλήψεις στις ανάγκες του παιδιού και της οικογένειας, σε ένα πλαίσιο που εμπεριέχει όραμα, ομαδική δουλειά, τόλμη για το καινούριο. Ελπίζουμε στο μέλλον η δομημένη έρευνα να επισφραγίσει την αποτελεσματικότητα των ευρημάτων μας! ABSTRACT Hatzissavidis M, Iliadis K, Karamani I, Vliaggofti O, Christostomidis D Children with disabilities often undergo participation exclusions and activity limitations. The art of drama is a strong tool which can reinforce motive and induce the interaction between different populations (involvement-action). The way a rehabilitation group functions, in terms of a drama event in order to gain its benefits, in the recovery-rehabilitation of the children is the subject of the article at hand which is being presented by the therapy team of the rehabilitation paediatric centre Kivotos. Drama was used as a medium to achieve the functional goals of the children s current development phase. The children s parts were adjusted by the rehabilitation group in collaboration with the artists, in co ordinance with the functional level of each child and the corresponding expected functional targets. Children with or without handicap, their families, the rehabilitation group, professional artists and many volunteers participated in the drama events. During preparation, simultaneous actions, such as scenic construction, costumes, camping settings, outdoors activities took place. By the arising data, it seems that the related with children s fundamental development domains therapeutic goals, such as static-motor control, ocular-motor control, mouth-motor control etc were significantly amplified. In almost all children, in different grade, a short-term performance in functional achievements that are preconditions for life roles integration was advanced. The therapeutic connection between the child and his/ her family was greatly reinforced. For the first time, the dynamics of several children was demonstrated. Drama was the motive so as the movement to become action, the voice singing, the activity participation, the participation joy! In the article at hand, we have chosen to present to you the working manner of ergotherapy, physiotherapy and logotherapy departments through the study of a common to the three specialties case. Key words: paediatric rehabilitation, drama, functionality, life role, participation, disability. Πρώτη παρουσίαση της εργασίας έγινε στο European Bobath Tutors Association, στις 20 Σεπτεμβρίου 2008, 18

12 στα Χανιά Κρήτης, με θέμα: Involving Disabled Children in a Theatrical Performance: A Kivotos Way of Rehabilitation. (http://ebta2008.maich.gr) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Blanche Ι.E. Doing with-not doing to: play and the child with cerebral palsy, In D. Parham, L. Fazio (Eds), Play in Occupational Therapy for Children, Mosby, St. Louis, Candy Lawson. The connections between emotions and learning, Fisher Α.G., Murray E.A. Introduction to sensory Integration Theory, In Fisher A.G. Murray E.A. and Bundy A.C. (Eds), Sensory Integration:Τheory and practice, F.A. Davis company, Philadelphia, Hallway M. Basic Course NDT BOBATH, Occupational therapy notes, Hellenic Neurodevelopmental Treatment Association, Kozani Hecht Ruth. Arts & Health council, England, How art heals: mind-body physiology artashealing.org/ahfw3.htm 7. International Classification of Functioning, Disability and Health. World Health Organisation, Geneva, Limbic system. Wikimedia Foundation, U.S., Ryerson S. and Levit K. Functional Movement Reeducation. Churchill Livingstone, New York, Shumway-Cook Α. Woollacott H.M. Motor Control Translating Research into Clinical Practice, Lippincott Williams & Wilkins, USA, Stephens, L. Tauber, S. Early Intervention. In I. Case-Smith, Allen A. and Pratt P.N. (Eds). Occupational Therapy for Children, Mosby, St. Louis, Γεωργιάδου Α., Κάνδραλη Ι. Βασική εξειδίκευση στη Νευροεξελικτική Αγωγή NDT-BOBATH, Ελληνική Εταιρεία Νευροεξελικτικής Αγωγής, Θεσσαλονίκη, Μοροζίνη, Μ. Παιδιατρική Εργοθεραπεία: Θεωρητικό Υπόβαθρο και Διαδικασία ( β μέρος), Περιοδικό Εργοθεραπείας, 2007; 32: Σαμψωνίδου Α. Bασική Εξειδίκευση στη Νευροεξελικτική Αγωγή NDT BOBATH, Σημειώσεις Εργοθεραπείας, Ελληνική Εταιρεία Νευροεξελικτικής Αγωγής, Θεσσαλονίκη, Σηφάκη Μ. Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής. Ένας τομέας λειτουργικής ενασχόλησης, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας, Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας, Τμήμα Εργοθεραπείας, Αθήνα,

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΑΜΕΑ. Παναγιώτα Παναγάκη

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΑΜΕΑ. Παναγιώτα Παναγάκη ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΑΜΕΑ Παναγιώτα Παναγάκη Ειδικά σχολεία Δημόσια Πιστοποιημένα Διαγνωστικά Κέντρο ΚΕΔΔΥ (Κέντρο Διαφοροδιάγνωσης Και Υποστήριξης) Ειδικό νηπιαγωγείο και ειδικό δημοτικό σχολείο Κωφών και

Διαβάστε περισσότερα

Εγκεφαλικής Παράλυσης

Εγκεφαλικής Παράλυσης Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας Ιωαννίνων, Μονάδα Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ιωαννίνων, 3ΕΛΕΠΑΠ Ιωαννίνων 1 2 Η Ιπποθεραπεία, είναι μία νευροφυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

θέραπειν Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ ,

θέραπειν  Αγίας Σοφίας 3, Ν. Ψυχικό, Τ , θέραπειν Κέντρο Συµβουλευτικών Υπηρεσιών Ψυχικού Το κέντρο συμβουλευτικών υπηρεσιών θέραπειν αποτελεί ένα σύγχρονο κέντρο ειδικών θεραπειών, πρόληψης, διάγνωσης και αποκατάστασης. Στελεχώνεται από εξειδικευμένους

Διαβάστε περισσότερα

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT

ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ. Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΟΠΤΙΚΟΚΙΝΗΤΙΚO ΣYΣΤΗΜΑ Αθανασιάδης Στάθης φυσικοθεραπευτής NDT ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜOΣ ΤΗΣ ΟΡΑΣΗΣ «κοιτάζουμε με τα μάτια αλλά βλέπουμε με τον εγκέφαλο» 90% των πληροφοριών που φθάνουν στον εγκέφαλο περνούν μέσα

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Mintaze Kerem Gunel Akmer Mutlu Ozgun Kaya Kara Ayse Livanelioglu 1 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση

Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Εισαγωγή στην Ειδική Εκπαίδευση Παιδιά με ειδικές ανάγκες Κατηγορίες διαφορετικών δυνατοτήτων Διανοητικές αναπηρίες (νοητική καθυστέρηση) Μαθησιακές δυσκολίες Συναισθηματικές ή συμπεριφορικές διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Ο Παγκύπριος Σύλλογος Εργοθεραπευτών ανακοινώνει τη διοργάνωση σεμιναρίου στη μέθοδο ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Sherborne Developmental Movement στις 25 και 26 Μαρτίου 2017 Εκπαιδευτές: Καγκιλέρης

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικες Αποκαταστασης, Εκπαιδευση Και Συστηματα Υγειονομικης Περιθαλψης

Τεχνικες Αποκαταστασης, Εκπαιδευση Και Συστηματα Υγειονομικης Περιθαλψης Ενότητα 6 ΟΔΗΓΌΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΉ Τεχνικες Αποκαταστασης, Εκπαιδευση Και Συστηματα Υγειονομικης Περιθαλψης Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Mintaze Kerem Gunel Akmer Mutlu Ozgun Kaya Kara Ayse Livanelioglu

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.)

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ. Ειδική Φυσική Αγωγή. Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.) ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 3η: Εξατομικευμένο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα (Ε.Ε.Π.) Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Ο Παγκύπριος Σύλλογος Εργοθεραπευτών ανακοινώνει τη διοργάνωση σεμιναρίου στη μέθοδο ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ Sherborne Developmental Movement στις 10 και 11 Ιουνίου 2017 Εκπαιδευτές: Καγκιλέρης

Διαβάστε περισσότερα

Έντυπο Περιγραφικής Παιδαγωγικής Έκθεσης από τους Εκπαιδευτικούς του Νηπιαγωγείου

Έντυπο Περιγραφικής Παιδαγωγικής Έκθεσης από τους Εκπαιδευτικούς του Νηπιαγωγείου ΚΕΝΤΡΟ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ, ΔΙΑΦΟΡΟΔΙΑΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ Έντυπο Περιγραφικής Παιδαγωγικής Έκθεσης από τους Εκπαιδευτικούς του Νηπιαγωγείου Αποστέλλεται εμπιστευτικά, υπηρεσιακά στο ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Νηπιαγωγείο:

Διαβάστε περισσότερα

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου)

Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Παναής Κασσιανός, δάσκαλος Διευθυντής του 10ου Ειδικού Δ.Σ. Αθηνών (Μαρασλείου) Ομιλία-συζήτηση με βασικό άξονα προσέγγισης το Φάσμα του Αυτισμού και με αφορμή το βιβλίο της Εύας Βακιρτζή «Το Αυγό» στο

Διαβάστε περισσότερα

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου

Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή. Χ.Δαφέρμου Η προσέγγιση του γραπτού λόγου και η γραφή Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να μιλούν? Προσπαθώντας να επικοινωνήσουν Πώς μαθαίνουν τα παιδιά να γράφουν? Μαθαίνoυν να γράφουν γράφοντας Η γραφή λύνει προβλήματα

Διαβάστε περισσότερα

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές

FOUNDERS CLUB. Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές FOUNDERS CLUB Πλήρες Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα για Τελειόφοιτους & Νέους Επαγγελματίες Λογοθεραπευτές Το Πρόγραμμα Founders Club είναι το πληρέστερο πρόγραμμα ιδιωτικής εκπαίδευσης Λογοθεραπείας που υπάρχει.

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα. Της Αθηνάς Γεωργιάδου. Senior Ndt/Bobath Tutor. Κάτοχος πτυχίου Σχολής Φυσιοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Θεσ/νίκης, έτος 1977,

Βιογραφικό σημείωμα. Της Αθηνάς Γεωργιάδου. Senior Ndt/Bobath Tutor. Κάτοχος πτυχίου Σχολής Φυσιοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Θεσ/νίκης, έτος 1977, Βιογραφικό σημείωμα Της Αθηνάς Γεωργιάδου Senior Ndt/Bobath Tutor Κάτοχος πτυχίου Σχολής Φυσιοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Θεσ/νίκης, έτος 1977, Υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Σόφιας τμήμα Παιδιατρικής ΦΘ έτος 2008

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων

Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Η δραματοθεραπεία στην εκπαίδευση ενηλίκων Στη δραματοθεραπεία εκδραματίζονται σκηνές και γεγονότα της ζωής στην προσωπική παράσταση του καθενός, με την ασφάλεια που προσφέρουν οι μορφές τέχνης που χρησιμοποιούνται,

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας

Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Εσπερίδα «Προτάσεις για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας στην Ελλάδα» Ρόδος, 22 Μαρτίου 2012 Ανάπτυξη Στρατηγικού Σχεδίου για τη βελτίωση της Οδικής Ασφάλειας στην Ελλάδα Παιδεία Οδικής Ασφάλειας Γ. Κανελλαΐδης,

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ

ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΙΔΙΚΕΥΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟ (ΠΕΣΥΠ) ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΕΣΥΠ ΜΑΘΗΜΑ

Διαβάστε περισσότερα

Παναγιώτης Ν. Καρδαράς Αναπληρωτής καθηγητής Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής

Παναγιώτης Ν. Καρδαράς Αναπληρωτής καθηγητής Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΙ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΚΙΝΗΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Παναγιώτης Ν. Καρδαράς Αναπληρωτής καθηγητής Αναπτυξιακής και Κοινωνικής Παιδιατρικής ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ Χαρακτηρίζεται η κατάσταση

Διαβάστε περισσότερα

Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Έτος: Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα. Ζακοπούλου Βικτωρία

Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΛΟΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ. Έτος: Επιβλέπουσα καθηγήτρια: Κα. Ζακοπούλου Βικτωρία «Πολυπαραγοντική προσέγγιση αναπτυξιακών διαταραχών σε επίπεδο διάγνωσης: Μελέτη περιπτώσεων παιδιών ηλικίας 3-7 ετών με διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ASE)» Σχολή: ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΗΠΕΙΡΟΥ

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ»

ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΩΓΗΣ ΥΓΕΙΑΣ «ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ ΓΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΕΥΕΞΙΑ» Σκοπός της εκπόνησης του Προγράμματος Αγωγής Υγείας ήταν Να γνωρίσουν τα παιδιά το σώμα τους και βασικές του λειτουργίες. Nα γνωρίσουν

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

Το ανοιχτό και ευέλικτο εκπαιδευτικό σύστημα της Νορβηγίας. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Π.Ε.

Το ανοιχτό και ευέλικτο εκπαιδευτικό σύστημα της Νορβηγίας. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Το ανοιχτό και ευέλικτο εκπαιδευτικό σύστημα της Νορβηγίας Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. Γενικοί Στόχοι Ευέλικτο εκπαιδευτικό σύστημα : Βάση το Αναλυτικό Πρόγραμμα, ελευθερία στην επιλογή

Διαβάστε περισσότερα

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση

ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση ΠΕΚ ΛΑΡΙΣΑΣ, ΜΑΡΤΙΟΣ 2013 ΘΕ 1.2. Ένταξη και Ισότιμη Εκπαίδευση Μαρία Θ. Παπαδοπούλου, PhD Ειδική Παιδαγωγός Σχολική Σύμβουλος Π.Ε. 6ης Περιφέρειας ν. Λάρισας Ενσωμάτωση Κοινωνική ενσωμάτωση, μπορούμε

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ Ειδική Φυσική Αγωγή Ενότητα 1η: Εισαγωγή, Έννοιες, Ορισμοί Κοκαρίδας Δημήτρης Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Άδειες Χρήσης Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό υπόκειται σε

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία

710 -Μάθηση - Απόδοση. Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 5η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Συμπεριφοράς: Προετοιμασία Περιεχόμενο ενοτήτων Ποιοτική αξιολόγηση Ορισμός και στάδια που περιλαμβάνονται Περιεχόμενο: στοιχεία που τη

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Is είναι βιώσιμη η επιχείρηση Ent-teach κεφαλαιο 3 - Ανάλυση Αγοράς Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα απευθύνεται σε μαθητές από όλους

Διαβάστε περισσότερα

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης

Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Ανάπτυξη Χωρικής Αντίληψης και Σκέψης Clements & Sarama, 2009; Sarama & Clements, 2009 Χωρική αντίληψη και σκέψη Προσανατολισμός στο χώρο Οπτικοποίηση (visualization) Νοερή εικονική αναπαράσταση Νοερή

Διαβάστε περισσότερα

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση

Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Οδηγός Εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Γνώσεις για την εγκεφαλική παράλυση Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Karina Riiskjaer Raun Mette Kliim-Due Betina Rasmussen Peder Esben Bilde Kirsten Caesar Petersen

Διαβάστε περισσότερα

Ηµερίδα στη Θεσσαλονίκη: πολυαισθητηριακή αναπηρία

Ηµερίδα στη Θεσσαλονίκη: πολυαισθητηριακή αναπηρία Ηµερίδα στη Θεσσαλονίκη: πολυαισθητηριακή αναπηρία ΠΟΛΥΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚH ΑΝΑΠΗΡΙA: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ 6-7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Θεµατολογία σεµιναρίου Τα άτοµα που παρουσιάζουν πολυαισθητηριακή

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση

Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Κρανιοεγκεφαλική Κάκωση Πρόγραμμα Θεραπευτικής Ιππασίας στην Αποκατάσταση Νεαρού Ασθενούς με Παλαιά Στεργίου Α.1, Βαρβαρούσης Δ.2, Μάγγου Λ.2, Παπακώστας Π.2, Παπαμιχαήλ Ν.2, Πλούμης Α.2 Κέντρο Θεραπευτικής Ιππασίας & Ιπποθεραπείας

Διαβάστε περισσότερα

Ειδική Αγωγή αναπόσπαστο τµήµα ολόκληρης της Εκπαίδευσης. µάθηση Απορρίπτοντας στερεότυπες αντιλήψεις και κατηγοριοποιήσεις

Ειδική Αγωγή αναπόσπαστο τµήµα ολόκληρης της Εκπαίδευσης. µάθηση Απορρίπτοντας στερεότυπες αντιλήψεις και κατηγοριοποιήσεις Σύγχρονες αντιλήψεις στο χώρο της παιδαγωγικής Επιστήµης θεωρούν την Ειδική Αγωγή αναπόσπαστο τµήµα ολόκληρης της Εκπαίδευσης Σε µια κοινωνία ίσων ευκαιριών όλοι έχουν δικαίωµα στην εκπαίδευση και τη µάθηση

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

σκοπός Κατανόηση Όρος κατάλληλος; Άτομο με ειδικές ανάγκες Άτομο με αναπηρία Παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Σοφία Μπάτσιου Φεβρουάριος 2012 σκοπός Κατανόηση της φύσης και της έννοιας της αναπηρίας της έκτασης και κατηγοριοποίησης

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ ΕΛΕΓΧΟΥ ΓΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΚΟΥΣ ΣΚΟΠΟΥΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΤΥΠΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ Διερευνώντας τις επαγγελματικές ικανότητες Υποθεμα 3.2 Στον τομέα της αναπηρίας η δημιουργία ενός καταλόγου

Διαβάστε περισσότερα

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση

Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ EL Γενικοί Δείκτες για την Αξιολόγηση στη Συνεκπαίδευση Εισαγωγή Η αξιολόγηση στη συνεκπαίδευση αποτελεί μια προσέγγιση της αξιολόγησης στο πλαίσιο της γενικής

Διαβάστε περισσότερα

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ

ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ ΟΛΟΗΜΕΡΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΔΙΑΚΟΓΕΩΡΓΙΟΥ ΑΡΧΟΝΤΟΥΛΑ ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 2 ΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΠΕΡΦΕΡΕΙΑΣ ΣΑΜΟΥ Το σχολείο, ως ένας κατεξοχήν κοινωνικός θεσμός, δεν μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτο μπροστά στις ραγδαίες

Διαβάστε περισσότερα

710 -Μάθηση - Απόδοση

710 -Μάθηση - Απόδοση 710 -Μάθηση - Απόδοση Διάλεξη 6η Ποιοτική αξιολόγηση της Κινητικής Παρατήρηση Αξιολόγηση & Διάγνωση Η διάλεξη αυτή περιλαμβάνει: Διαδικασία της παρατήρησης & της αξιολόγησης Στόχοι και περιεχόμενο παρατήρησης

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σωτηρία Τζιβινίκου

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ. Σωτηρία Τζιβινίκου ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Σωτηρία Τζιβινίκου Αποτελεσματική πρόληψη είναι μια μορφή παρέμβασης. Η Πρόληψη ξεκινά όταν τα προβλήματα δεν είναι παρόντα/εμφανή Η καλή γονεϊκή

Διαβάστε περισσότερα

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. Ακολουθούν περιγραφές των Σεμιναρίων που οργανώνονται:

ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. Ακολουθούν περιγραφές των Σεμιναρίων που οργανώνονται: ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ «Οικογένεια και Αυτισμός» «Επαγγελματικός Προσανατολισμός» «Μαθησιακές Δυσκολίες: Ανίχνευση, Σχεδιασμός, Παρέμβαση & Αποκατάσταση» «Μαθησιακές Δυσκολίες και Σχολικός Εκφοβισμός» «Εξερευνώντας

Διαβάστε περισσότερα

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος *Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος Πότε ένα παιδί βλέπει σωστά; Ποιές είναι οι δεξιότητες εκείνες που καθορίζουν την καλή λειτουργία της όρασης του; Πώς μπορεί μια δυσλειτουργία της όρασης να επηρεάσει την απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων Μαθησιακές Δυσκολίες Φωτεινή Πολυχρόνη Επίκουρη Καθηγήτρια Πανεπιστήμιο Αθηνών Γιώτα Δημητροπούλου Λέκτορας Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων 1 Θεματικές ενότητες του μαθήματος Θεωρητικό πλαίσιο της διαδικασίας εκμάθησης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ

ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΡΙΑ: ΔΟΥΒΛΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΤΙΤΛΟΣ ΣΕΝΑΡΙΟΥ: Προπαίδεια - Πίνακας Πολλαπλασιασμού του 6 ΕΠΙΜΟΡΦOYMENH: ΠΗΛΕΙΔΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ

Διαβάστε περισσότερα

NTiNO. Μηχανισμός και Θεραπευτικές Τεχνικές για την εκπαίδευση στη Δυναμική Όρθια Θέση. A Standing Project by UtilisMotus

NTiNO. Μηχανισμός και Θεραπευτικές Τεχνικές για την εκπαίδευση στη Δυναμική Όρθια Θέση. A Standing Project by UtilisMotus NTiNO Μηχανισμός και Θεραπευτικές Τεχνικές για την εκπαίδευση στη Δυναμική Όρθια Θέση A Standing Project by UtilisMotus Κέντρο Λειτουργικής Φυσικοθεραπείας, 2011 2016 Αρ. Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας ΟΒΙ:

Διαβάστε περισσότερα

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος

Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Mαθησιακό Περιβάλλον: Χώρος και μη λεκτική επικοινωνία ως στοιχεία του μαθησιακού περιβάλλοντος Τι είναι/ περιλαμβάνει ένα περιβάλλον μάθησης;? Χώρος? Εκπαιδευτικά Υλικά? Σχέσεις- Αλληλεπιδράσεις? Κλίμα

Διαβάστε περισσότερα

6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερργοθεραπείας

6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερργοθεραπείας ΣΑΒΒΑΤΟ 22 0ΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011 8.30-9.15 ΕΓΓΡΑΦΕΣ 9.15-9.45 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ 9.45-10.30 ΔΙΑΛΕΞΗ : Πρόεδρος: Σ. Αλεξάνδρου «ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΜΕΣΟ Ή ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΑΣ;» Μ. Μοροζίνη.

Διαβάστε περισσότερα

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή»

«Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» «Αρμοδιότητες, προσόντα και επαγγελματική σταδιοδρομία του λογοθεραπευτή. Η ημέρα ενός λογοθεραπευτή» ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η Λογοπεδική / Λογοθεραπεία είναι ένα επάγγελμα στη διασταύρωση ανθρωπιστικών και εφαρμοσμένων

Διαβάστε περισσότερα

«Εκπαίδευση ατόμων με κινητικές και σωματικές αναπηρίες»

«Εκπαίδευση ατόμων με κινητικές και σωματικές αναπηρίες» Πανεπιστήμιο Μακεδονίας Τμήμα ΕΚΠ-ΑΜΕΑ «Εκπαίδευση ατόμων με κινητικές και σωματικές αναπηρίες» Δρ. Παναγιώτης Βαρσάμης 2/11/2010 1 Το έργο αυτό διέπεται από άδεια Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

ΕΔΕΑΥ. Ειδικές Διαγνωστικές Επιτροπές Αξιολόγησης Υποστήριξης

ΕΔΕΑΥ. Ειδικές Διαγνωστικές Επιτροπές Αξιολόγησης Υποστήριξης ΕΔΕΑΥ Ειδικές Διαγνωστικές Επιτροπές Αξιολόγησης Υποστήριξης Καινοτόμος θεσμός που έχει ως στόχο τη διεπιστημονική ενίσχυση της σχολικής μονάδας και των εκπαιδευτικών με την ανάπτυξη πρακτικών υποστήριξης

Διαβάστε περισσότερα

Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης: "Δρω-Αλληλεπιδρώ", "Act-Interact"

Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης: Δρω-Αλληλεπιδρώ, Act-Interact Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης: "Δρω-Αλληλεπιδρώ", "Act-Interact" Ειρήνη Κόκκα, Ψυχολόγος, ΕΔΕΑΥ ΔΑΔ Λάρισας Γεωργία Ζέρβα, Κοιν. Λειτουργός, ΕΔΕΑΥ ΔΑΔ Λάρισας Ομάδες ψυχοεκπαίδευσης: "Δρω-Αλληλεπιδρώ", "Act-Interact"

Διαβάστε περισσότερα

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών

Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών 9ο Πανελλήνιο Συνέδριο Νόσου Alzheimer & Συγγενών Διαταραχών και 1ο Mεσογειακό Συνέδριο Ο ρόλος των εκπαιδευτικών παιχνιδιών στην ενδυνάμωση των νοητικών λειτουργιών Τουρίκα Μαρία Επισκέπτρια Υγείας Επιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία

Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Προσόντα με υψηλή αξία για τους εργοδότες σε σχέση με την αναπηρία Απρίλιος 2013 Χαρακτηριστικά που ζητούν οι εργοδότες αναπηρία Πως θα όριζες τη λέξη προσόν ή τη λέξη δεξιότητα ; Και τι εννοούν οι εργοδότες

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν.

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. ΚΑΤ Κάκωση Νωτιαίου Μυελού. Σοβαρός ο Αντίχτυπος στη Ζωή του Ασθενή.

Διαβάστε περισσότερα

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου!

Ο παιδικός σταθμός, είναι πράγματι ένας «σταθμός» στην πορεία ανάπτυξης και ζωής του ανθρώπου! Η μετάβαση στον παιδικό σταθμό---ψυχολογία αναπτυξιακού σταδίου στο νήπιο και οφέλη ένταξης Γράφει: Δανάη Χορομίδου, Ψυχολόγος, Απόφοιτος Παν/μίου Αθηνών, Ψυχοθεραπεύτρια-Ψυχοδραματιστής, Συνεργάτης του

Διαβάστε περισσότερα

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ. Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Νιάκα Ευγενία Σχολική Σύμβουλος ΤΙ ΡΟΛΟ ΠΑΙΖΕΙ Η ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ Η ανατροφή των παιδιών, οι αξίες, τα κίνητρα που δίνει

Διαβάστε περισσότερα

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος

Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών. Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος Διάγνωση ειδικού και μη ειδικού τύπου Μαθησιακών δυσκολιών Ελπίδα Καρδαρά Ψυχολόγος ΟΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΣΙΑΚΩΝ ΔΥΣΚΟΛΙΩΝ «Οι Μαθησιακές Δυσκολίες κατά τον Hammill, 1990, είναι ένας γενικός όρος

Διαβάστε περισσότερα

ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΝΑΟΥΣΑ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014

ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΝΑΟΥΣΑ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014 ΣΧΟΛΗ ΠΡΟΠΟΝΗΤΩΝ ΝΑΟΥΣΑ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2014 Μούλελης Ηλίας Καθηγητής Φ.Α. Δευτεροβάθμιας εκπσης Κάτοχος Μεταπτυχιακού Διπλώματος Προπονητικής Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης Προπονητής Χιονοδρομίας Τεχνικός

Διαβάστε περισσότερα

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ανακαλύψτε νέες επιχειρήσεις Ent-teach Κεφάλαιο 2 Αναγνώριση ευκαιριών Περιγραφή της εκπαιδευτικής δραστηριότητας Αυτή η εκπαιδευτική δραστηριότητα στοχεύει να βοηθήσει τους

Διαβάστε περισσότερα

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού.

Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. Οι διδακτικές πρακτικές στην πρώτη τάξη του δημοτικού σχολείου. Προκλήσεις για την προώθηση του κριτικού γραμματισμού. ημήτρης Γουλής Ο παραδοσιακός όρος αλφαβητισμός αντικαταστάθηκε από τον πολυδύναμο

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος

Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Φοιτήτρια: Τσαρκοβίστα Βικτώρια (Α.Μ. 12517) Επιβλέπων καθηγητής: Χριστοδουλίδης Παύλος Tα παιδιά με ειδικές μαθησιακές δυσκολίες παρουσιάζουν προβλήματα στις βασικές ψυχολογικές διαδικασίες που περιλαμβάνονται

Διαβάστε περισσότερα

ΔΡΑΣΗ 2: «Ενέργειες ενημέρωσης, προβολής και δημοσιότητας»

ΔΡΑΣΗ 2: «Ενέργειες ενημέρωσης, προβολής και δημοσιότητας» Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση» του ΕΣΠΑ 2007-2013 Πράξεις: «ΝΕΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: Ένταξη ευάλωτων κοινωνικών ομάδων (ΕΚΟ) στα Δημοτικά Σχολεία» Άξονες Προτεραιότητας 1, 2 & 3 ως υποψήφιες

Διαβάστε περισσότερα

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία

Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία 3 Δεκεμβρίου 2014 Ας παραδειγματιστούμε από έναν κινέζικο μύθο: «Μια γριά κάθε πρωί κουβαλούσε νερό στο σπίτι της από το κοντινό πηγάδι με δύο δοχεία δεμένα στις δύο

Διαβάστε περισσότερα

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ

ΟΡΙΣΜΟΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΛΙΝΙΚΩΝ ΕΥΡΗΜΑΤΩΝ ΟΡΙΣΜΟΣ Ως ινιακή πλαγιοκεφαλία χαρακτηρίζεται η ασυμμετρία και αποπλάτυνση του οπισθίου τμήματος της κεφαλής (βρεγματοϊνιακή χώρα) (όπως αναφέρεται και στο κεφάλαιο των κρανιοσυνοστεώσεων). Ο προσδιορισμός

Διαβάστε περισσότερα

ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ

ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ ΚΑΡΤΕΛΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΚΛΙΝΙΚΗ ΜΥΟΣΚΕΛΕΤΙΚΗ ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΙΙ Ονοματεπώνυμο Φοιτητή (-τριας) ΑΜ.. Εξάμηνο.. Απουσίες.. Α. Θέματα ασφάλειας * Νοσοκομείο /Κλινική /Ίδρυμα. Επάρκεια γνώσεων σχετικά με τον ασφαλή

Διαβάστε περισσότερα

Ενημέρωση 10/11/2015

Ενημέρωση 10/11/2015 Ενημέρωση 10/11/2015 Οι Δείκτες Επιτυχίας = αναφέρονται στα Μαθησιακά Αποτελέσματα, τα οποία αναμένεται να επιτύχει, κατά τετράμηνο, τάξη ή συνδυασμό τάξεων και κατά επίπεδο εκπαίδευσης από την προδημοτική

Διαβάστε περισσότερα

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ

Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Δομώ - Οικοδομώ - Αναδομώ Χριστίνα Τσακαρδάνου Εκπαιδευτικός Πανθομολογείται πως η ανάπτυξη του παιδιού ορίζεται τόσο από τα γενετικά χαρακτηριστικά του, όσο και από το πλήθος των ερεθισμάτων που δέχεται

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση

Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο. Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Εκπαιδευτική Ψυχολογία Μάθημα 2 ο Γνωστικές Θεωρίες για την Ανάπτυξη: Θεωρητικές Αρχές και Εφαρμογές στην Εκπαίδευση Αντιπαράθεση φύσης ανατροφής η ανάπτυξη είναι προκαθορισμένη κατά την γέννηση από την

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Διαφοροποίηση της διδασκαλίας για μαθητές με νοητική αναπηρία

Διαφοροποίηση της διδασκαλίας για μαθητές με νοητική αναπηρία «Πρόγραμμα μέτρων εξατομικευμένης υποστήριξης μαθητών με αναπηρίες ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες για τη μεγιστοποίηση της ακαδημαϊκής και κοινωνικής τους ανάπτυξης με τη χρήση Νέων Τεχνολογιών και

Διαβάστε περισσότερα

Εξεταστέα Ύλη για Υποψήφιους Ειδικούς Εκπαιδευτικούς στον τοµέα της Μουσικοθεραπείας

Εξεταστέα Ύλη για Υποψήφιους Ειδικούς Εκπαιδευτικούς στον τοµέα της Μουσικοθεραπείας Εξεταστέα Ύλη για Υποψήφιους Ειδικούς Εκπαιδευτικούς στον τοµέα της Μουσικοθεραπείας Μέρος Α (γενικών γνώσεων και δεξιοτήτων) 1. Οι Περί Αγωγής και Εκπαίδευσης Παιδιών µε Ειδικές Ανάγκες Νόµοι του 1999

Διαβάστε περισσότερα

«Ανάπτυξη προγραμμάτων μετάβασης για μαθητές με εεα ή /και αναπηρία: Βασικές αρχές και προτάσεις»

«Ανάπτυξη προγραμμάτων μετάβασης για μαθητές με εεα ή /και αναπηρία: Βασικές αρχές και προτάσεις» «Ανάπτυξη προγραμμάτων μετάβασης για μαθητές με εεα ή /και αναπηρία: Βασικές αρχές και προτάσεις» Κυρατσώ Τσιόπα Σχολική Σύμβουλος 11 ης Περιφέρειας ΕΑΕ Aναγκαιότητα Η μετάβαση των μαθητών σε ένα νέο περιβάλλον

Διαβάστε περισσότερα

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α.

Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Ελένη Μοσχοβάκη Σχολική Σύμβουλος 47ης Περιφέρειας Π.Α. Τι θα Δούμε. Γιατί αλλάζει το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Παιδαγωγικό πλαίσιο του νέου Α.Π.Σ. Αρχές του νέου Α.Π.Σ. Μαθησιακές περιοχές του νέου

Διαβάστε περισσότερα

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΣΗΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Κων/νος Καλέμης, Άννα Κωσταρέλου, Μαρία Αγγελική Καλέμη Εισαγωγή H σύγχρονη τάση που επικρατεί

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο Ειδικής Αγωγής (ΤΕΕ ΕΑ) Κατερίνης

Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο Ειδικής Αγωγής (ΤΕΕ ΕΑ) Κατερίνης Τεχνικό Επαγγελματικό Εκπαιδευτήριο Ειδικής Αγωγής (ΤΕΕ ΕΑ) Κατερίνης ERASMUS+ Βασική Δράση 1- Κινητικότητα- Μαθησιακή Κινητικότητα Προσωπικού Σχολικής Εκπαίδευσης / Επιμόρφωση Προσωπικού «Το ΤΕΕ ΕΑ Κατερίνης

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014 Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΡΟΛΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση

Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum. Συνοπτική Έκθεση 3 Συμμετοχή των Νέων και Παγκόσμια Πολιτότητα: Προκλήσεις και Συστάσεις για το `Εργο Future Youth Schools Forum Συνοπτική Έκθεση Συνοπτική Έκθεση Η παρούσα έκθεση αναλύει και αξιολογεί τις τρέχουσες ανάγκες

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Σύνθεση στόχων και διδακτικών ενεργειών στο ημερήσιο μάθημα διδασκαλίας των αθλοπαιδιών στη Φυσική Αγωγή

Σύνθεση στόχων και διδακτικών ενεργειών στο ημερήσιο μάθημα διδασκαλίας των αθλοπαιδιών στη Φυσική Αγωγή Σύνθεση στόχων και διδακτικών ενεργειών στο ημερήσιο μάθημα διδασκαλίας των αθλοπαιδιών στη Φυσική Αγωγή Δρ. Αποστολος Ντάνης Σχολικός Σύμβουλος Φ.Α. Η διδασκαλία των αθλοπαιδιών στο μάθημα της Φυσικής

Διαβάστε περισσότερα

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ

ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΣΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΜΕ ΤΗΝ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ ΔΥΣΑΝΑΓΝΩΣΤΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΧΑΜΗΛΗ ΦΩΝΟΛΟΓΙΚΗ ΕΝΗΜΕΡΟΤΗΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΗ ΒΡΑΧΥΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΜΝΗΜΗ ΧΑΜΗΛΗ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΝΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη. Αθήνα

Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη. Αθήνα Επιχειρησιακό Πρόγραμμα: «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Εκτενής Σύνοψη Αθήνα Απρίλιος 2008 Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση και Δια βίου Μάθηση» Στις επόμενες σελίδες γίνεται μια πρώτη προσπάθεια

Διαβάστε περισσότερα

Ψυχολογική υποστήριξη παιδικού αθλητισμού

Ψυχολογική υποστήριξη παιδικού αθλητισμού ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ & ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΕΙΔΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΕΠΕΑΕΚ Ψυχολογία Φυσικής Αγωγής ΜΚ 208, Διάλεξη 12 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ Συγχρηματοδότηση Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (Ε.Κ.Τ.) Ευρωπαϊκό Ταμείο

Διαβάστε περισσότερα

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010

Δ Φάση Επιμόρφωσης. Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Γραφείο Διαμόρφωσης Αναλυτικών Προγραμμάτων. 15 Δεκεμβρίου 2010 Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών Δημοτικής, Προδημοτικής και Ειδικής Εκπαίδευσης για τα νέα Αναλυτικά Προγράμματα (21-22 Δεκεμβρίου 2010 και 7 Ιανουαρίου 2011) Δ Φάση Επιμόρφωσης Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού

Διαβάστε περισσότερα

Προκήρυξη θέσεων εργασίας

Προκήρυξη θέσεων εργασίας Προκήρυξη θέσεων εργασίας Το Μικτό Κέντρο Διημέρευσης-Ημερήσιας Φροντίδας για Α.με.Α. η «Κυψέλη», στο πλαίσιο της πρόσκλησης για την υποβολή προτάσεων στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Βόρειο Αιγαίο», Άξονα

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδιο Ετήσιας Έκθεσης Αυτοαξιoλόγησης Υλοποίηση, Παρακολούθηση και

Διαβάστε περισσότερα

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες

Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες ΕΠΕΑΕΚ: ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΟΥ ΤΕΦΑΑ, ΠΘ ΑΥΤΕΠΙΣΤΑΣΙΑ Διάλεξη 1η Εισαγωγή Στην Ειδική Φυσική Αγωγή: Ορισμοί, Έννοιες Κοκαρίδας Δημήτριος Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ΤΕΦΑΑ, Τρίκαλα Ορισμός Υγείας

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση είναι το πέρασμα απο μια γνωστή κατάσταση σε μια άλλη.

Μετάβαση είναι το πέρασμα απο μια γνωστή κατάσταση σε μια άλλη. Ομαλή μετάβαση από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό Μετάβαση είναι το πέρασμα απο μια γνωστή κατάσταση σε μια άλλη. ΜΕΤΑΒΑΣΗ Σε ένα από τους πιο αντιπροσωπευτικούς ορισμούς της μετάβασης, η έννοια αυτή παρουσιάζεται

Διαβάστε περισσότερα

Attention Autism : 2ήμερο Workshop Πιστοποίησης Νοεμβρίου 2017, Αθήνα. Με την Υποστήριξη:

Attention Autism : 2ήμερο Workshop Πιστοποίησης Νοεμβρίου 2017, Αθήνα. Με την Υποστήριξη: Με την Υποστήριξη: Το Σεμινάριο Η εταιρία Stark & Watson σε συνεργασία με το Μητροπολιτικό Κολλέγιο σας καλωσορίζει στο 2ήμερο Workshop: Attention Autism που θα διεξαχθεί στις 25-26 Νοεμβρίου 2017 στις

Διαβάστε περισσότερα

Ανίχνευση - Αξιολόγηση - Παρεµβατική διαχείριση κινητικών µαθησιακών δυσκολιών σε µαθητές & µαθήτριες προσχολικής & 1ης σχολικής ηλικίας

Ανίχνευση - Αξιολόγηση - Παρεµβατική διαχείριση κινητικών µαθησιακών δυσκολιών σε µαθητές & µαθήτριες προσχολικής & 1ης σχολικής ηλικίας Ανίχνευση - Αξιολόγηση - Παρεµβατική διαχείριση κινητικών µαθησιακών δυσκολιών σε µαθητές & µαθήτριες προσχολικής & 1ης σχολικής ηλικίας Μανώλης Γκούφας Υπεύθυνος Φυσικής Αγωγής Λύνοντας το γρίφο της κίνησης

Διαβάστε περισσότερα

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές

Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Εκπαιδευτική Διαδικασία και Μάθηση στο Νηπιαγωγείο Ενότητα 2: Μάθηση & διδασκαλία στην προσχολική εκπαίδευση: βασικές αρχές Διδάσκουσα: Μαρία Καμπεζά Τμήμα Επιστημών της Εκπαίδευσης και της Αγωγής στην

Διαβάστε περισσότερα

«ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ» Λάρισα, 27/5/2016

«ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ» Λάρισα, 27/5/2016 «ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΕ ΠΕΡΙΟΔΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΡΙΣΗΣ» Λάρισα, 27/5/2016 ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΓΙΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΝΕΑΠΟΛΗΣ-ΣΥΚΕΩΝ: ΕΝΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΓΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

Βενετία Κουσία. Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της ManpowerGroup

Βενετία Κουσία. Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της ManpowerGroup Beyond coaching Στην Εποχή του Ανθρώπου όπου η πιο κρίσιμη επένδυση που μπορούμε να κάνουμε είναι σε εμάς και στην ομάδα μας, στο Talent Lab αναδεικνύουμε και συνθέτουμε τρόπους ώστε να ανακαλύψουμε, να

Διαβάστε περισσότερα