Εμπλοκή παιδιών με αναπηρίες σε θεατρικά δρώμενα

Μέγεθος: px
Εμφάνιση ξεκινά από τη σελίδα:

Download "Εμπλοκή παιδιών με αναπηρίες σε θεατρικά δρώμενα"

Transcript

1 2009,37(1): ,20(1):8-X Εμπλοκή παιδιών με αναπηρίες σε θεατρικά δρώμενα «Ένας ακόμη δρόμος της Κιβωτού στην αποκατάσταση» Χατζησαββίδης Μελέτης 1 Ηλιάδης Κυριάκος 2 Καραμάνη Ιωάννα 3 Βλιαγκόφτη Ολυμπία 4 Χρυσοστομίδης Δημήτρης 5 1 Παιδιατρικός Εργοθεραπευτής NDT-SIT, Υπεύθυνος Θεραπευτικής Ομάδας «Κιβωτού», Υπεύθυνος Τμήματος Εργοθεραπείας «Κιβωτού» 2 Παιδιατρικός Φυσικοθεραπευτής NDT-SIT, Διοικητικός Υπεύθυνος «Κιβωτού» 3 Παιδιατρική Φυσικοθεραπεύτρια NDT-SIT, Υπεύθυνη Τμήματος Φυσικοθεραπείας «Κιβωτού» 4 Παιδιατρική Φυσικοθεραπεύτρια NDT-SIT, Φυσικοθεραπεύτρια «Κιβωτού» 5 Παιδιατρικός Λογοθεραπευτής NDT-SIT, Υπεύθυνος Τμήματος Λογοθεραπείας «Κιβωτού» Κέντρο αποθεραπείας-αποκατάστασης διημέρευσης-ημερησίας φροντίδας ΑμεΑ Άργιλος Κοζάνης, , Κοζάνη Τηλ.-fax: ΠΕΡΙΛΗΨΗ Τα παιδιά με αναπηρίες συχνά υποβάλλονται σε αποκλεισμούς συμμετοχής και περιορισμό στη δραστηριότητά τους. Η τέχνη του θεάτρου είναι ένα δυνατό μέσο, το οποίο μπορεί να ενισχύσει το κίνητρο και να φέρει σε αλληλεπίδραση διαφορετικούς πληθυσμούς (εμπλοκή-δράση). Ο τρόπος που μια ομάδα αποκατάστασης λειτουργεί, στα πλαίσια ενός θεατρικού σχήματος, για να αποκομίσει τα οφέλη των θεατρικών δρώμενων στην αποθεραπεία-αποκατάσταση των παιδιών, είναι το αντικείμενο που πραγματεύεται η εργασία που παρουσιάζει η θεραπευτική ομάδα του παιδιατρικού κέντρου αποκατάστασης Κιβωτός. Το θέατρο χρησιμοποιήθηκε ως μέσο για την επίτευξη των λειτουργικών στόχων της τρέχουσας αναπτυξιακής περιόδου των παιδιών. Οι ρόλοι των παιδιών προσαρμόστηκαν από την ομάδα αποκατάστασης, σε συνεργασία με τους καλλιτέχνες, σύμφωνα με το λειτουργικό επίπεδο του κάθε παιδιού και τους αντίστοιχα προσδοκώμενους λειτουργικούς στόχους. Στα θεατρικά δρώμενα συμμετείχαν παιδιά με και χωρίς αναπηρία, οι οικογένειές τους, η ομάδα αποκατάστασης, επαγγελματίες καλλιτέχνες και πολλοί εθελοντές. Στην προετοιμασία έλαβαν χώρα ταυτόχρονες δράσεις, όπως η κατασκευή σκηνικών, κοστουμιών, η οργάνωση κατασκήνωσης, υπαίθριες δραστηριότητες. Από τα στοιχεία που προέκυψαν, φαίνεται ότι ενισχύθηκαν σημαντικά οι θεραπευτικοί στόχοι που σχετίζονται με βασικούς τομείς ανάπτυξης του παιδιού, όπως είναι ο στατικοκινητικός έλεγχος, ο οπτικοκινητικός έλεγχος, ο στοματοκινητικός έλεγχος κ.λπ. Σχεδόν σε όλα τα παιδιά, σε διαφορετικό βαθμό, προωθήθηκε βραχυπρόθεσμα η απόδοση σε λειτουργικά επιτεύγματα, τα οποία αποτελούν τις προϋποθέσεις της ενσωμάτωσης 8

2 στους ρόλους ζωής τους. Η θεραπευτική σχέση με το παιδί και την οικογένεια ενισχύθηκε σε μεγάλο βαθμό. Για πρώτη φορά αναδείχθηκε το δυναμικό κάποιων παιδιών. Το θέατρο ήταν το κίνητρο για να γίνει η κίνηση δράση, η φωνή τραγούδι, η δραστηριότητα συμμετοχή, η συμμετοχή χαρά! Στην παρούσα εργασία επιλέχθηκε να σας παρουσιαστεί ο τρόπος που εργάστηκαν τα τμήματα εργοθεραπείας, φυσικοθεραπείας και λογοθεραπείας μέσα από τη μελέτη ενός κοινού για τις τρεις ειδικότητες περιστατικού. Λέξεις κλειδιά: παιδιατρική αποκατάσταση, θέατρο, λειτουργικότητα, ρόλος ζωής, συμμετοχή, αναπηρία. ΕΙΣΑΓΩΓΗ H Kιβωτός είναι το πρώτο στην Ελλάδα Κέντρο Αποθεραπείας, Αποκατάστασης, Διημέρευσης και Ημερήσιας Φροντίδας παιδιών ΑμεΑ και λειτουργεί από το 2000 ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου στον Άργιλο Κοζάνης. Στόχος της Κιβωτού είναι η διάγνωση κι αποκατάσταση των παιδιών με αναπτυξιακές διαταραχές, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στην πρώιμη παρέμβαση της βρεφικής και παιδικής ηλικίας. Στο κέντρο παρέχονται υπηρεσίες παιδιατρικής αποκατάστασης εξειδικευμένου χαρακτήρα με βάση τη φιλοσοφία κυρίαρχα της ενδοεπιστημονικής (Interdisciplinary) προσέγγισης, με ταυτόχρονη συνεργασία με επιστήμονες εκτός κέντρου, σε ένα πολυεπιστημονικό (multidisciplinary) πλαίσιο. Με έναν ευέλικτο τρόπο, συγχωνεύονται τα συστατικά στοιχεία ενός εξατομικευμένου προγράμματος, σε ένα περιεκτικό κι ολιστικό σύστημα υπηρεσιών αποκατάστασης. Η παρέμβαση απευθύνεται στις ανάγκες ολόκληρης της οικογένειας κι όχι μόνο στα συγκεκριμένα προβλήματα του κάθε παιδιού -οικογενειοκεντρική προσέγγιση (Stephens and Tauber, 1996). Οι εγκαταστάσεις του Κέντρου εναρμονίζονται με το φυσικό περιβάλλον του δάσους που τις περικλείει, κατασκευασμένες με φιλικά για τον άνθρωπο υλικά, όπως το ξύλο και η πέτρα. Το θεωρητικό πλαίσιο αναφοράς που υιοθετείται στο κέντρο αποτελεί ένα δυναμικό συνδυασμό του νευροαναπτυξιακού και του αποκαταστασιακού μοντέλου (Σηφάκη, 1998), με τις θεωρίες των δυναμικών συστημάτων και της προσανατολισμένης στα καθήκοντα δραστηριότητας να κυριαρχούν ως φιλοσοφία και να αποτελούν το θεωρητικό υπόβαθρο της εφαρμογής τους (Shumway-Cook and Woollacott, 2007). Από την αρχή της λειτουργίας της Κιβωτού, εκτός από τα αμιγώς θεραπευτικά προγράμματα, δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα και στις δράσεις κοινωνικοποίησης, ώστε το παιδί να βγει έξω από το οικείο περιβάλλον του, προς την κοινότητα, με στόχο τη συμμετοχή. Η Συμμετοχή είναι η εμπλοκή σε καταστάσεις ζωής (ICF, WHO, 2001) και αποτελεί την έννοια κλειδί που η ομάδα αποκατάστασης της Κιβωτού αγωνίζεται να προωθήσει στα παιδιά, μέσα από τα δρώμενά της. Ο στόχος της εργασίας μας είναι να παρουσιαστούν οι διαδικασίες ενσωμάτωσης των θεατρικών δρώμενων, στη φιλοσοφία και στις αρχές της θεραπευτικής μας προσέγγισης, με απώτερο σκοπό την προσαρμογή του παιδιού στο φυσικό του περιβάλλον! Θεατρικά δρώμενα «Κιβωτός» Η πρώτη θεατρική εμπειρία πραγματοποιήθηκε μέσα στο χώρο της Κιβωτού, το 2000, μεταξύ θεραπευτών και παιδιών, με την παρουσίαση του έργου «Τενεκεδούπολη». Για πρώτη φορά το 2001, παρουσιάστηκε στην κοινότητα, μέσα από μία διαπλαισιακή συνεργασία, η παράσταση «Ταξίδι στο όνειρο με χρώματα και μουσικές» και ακολούθησε η παράσταση «Το ασχημόπαπο», το Το 2006 ανέβηκε η παράσταση «Μαντάμ Σουσού» και το 2007 παρουσιάστηκε στο κοινό το μιούζικαλ «Μολυβένιος στρατιώτης». 9

3 Στα διαγράμματα φαίνεται η προοδευτική αύξηση των συμμετεχόντων, από την πρώτη έως και την τελευταία θεατρική παράσταση: Στην πρώτη παράσταση συμμετείχαν αποκλειστικά παιδιά με αναπηρία. Στις επόμενες παραστάσεις παιδιά με και χωρίς αναπηρία συμμετείχαν μαζί. Ο αριθμός των παιδιών με αναπηρία που πήραν μέρος αυξήθηκε σημαντικά, φθάνοντας, στην τελευταία παράσταση, τα 25 παιδιά! Παράλληλα, αυξήθηκαν και οι διαγνωστικές κατηγορίες των παιδιών που συμμετείχαν: Εγκεφαλική παράλυση, μαιευτική παράλυση, μαθησιακές δυσκολίες, σύνδρομα, κώφωση, ορθοπεδικά προβλήματα. Οι φίλοι, καλλιτέχνες, εθελοντές που ενεπλάκησαν στην ολοκλήρωση των έργων έφθασαν τους 64 ανθρώπους στο τελευταίο θεατρικό. Επισημαίνεται ότι και οι θεραπευτές των παιδιών είχαν ρόλους επί σκηνής, υποστηρίζοντας όσα παιδιά το είχαν ανάγκη. Παράλληλες δραστηριότητες Κατά την προετοιμασία των θεατρικών δρώμενων, έλαβαν χώρα και παράλληλες δραστηριότητες: Οργάνωση κατασκήνωσης στον υπαίθριο χώρο της Κιβωτού, στον οποίο συμμετείχαν τα παιδιά-ηθοποιοί και το προσωπικό της Κιβωτού. Κατά τη διάρκεια της κατασκήνωσης τα παιδιά έκαναν τη θεραπεία τους, τις πρόβες τους και πολλές παράλληλες δραστηριότητες. Το τμήμα εργοθεραπείας οργάνωσε υπαίθρια παιχνίδια για παιδιά και μεγάλους. Παιχνίδια στην πισίνα ήταν στην καθημερινή διασκέδαση των παιδιών. Επαγγελματίες διασκεδαστές, όπως παραμυθάδες, ταχυδακτυλουργοί, μουσικοί έδωσαν παραστάσεις εθελοντικά, ψυχαγωγώντας παιδιά και μεγάλους. Με την καθοδήγηση ενδυματολόγου, ετοιμάστηκαν τα κοστούμια από μέλη του πληρώματος (προσωπικό του κέντρου) και τις μητέρες των παιδιών. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, το 2006, στην παράσταση «Μαντάμ Σουσού», τα κοστούμια φτιάχτηκαν εξ ολοκλήρου από χαρτί. Τα σκηνικά σχεδιάστηκαν και κατασκευάστηκαν από το πλήρωμα, τους γονείς και εθελοντές. Αξιοσημείωτο είναι ότι τα σκηνικά φτιάχτηκαν με κατάλληλες προδιαγραφές, ώστε να χρησιμοποιηθούν μετά τις παραστάσεις ως θεραπευτικός εξοπλισμός. Στις παρακάτω φωτογραφίες φαίνεται διαδοχικά: α) η κατασκευή του εξοπλισμού (καρότσι, όπλα στρατιωτών), β) η χρήση τους επί σκηνής και γ) η χρήση τους στη θεραπευτική παρέμβαση. 10

4 Θεωρητικό υπόβαθρο Το παραπάνω πρόγραμμα στηρίχθηκε σε ένα θεωρητικό υπόβαθρο ερευνών που καταδεικνύουν τον άμεσο τρόπο που οι τέχνες και η μουσική επιδρούν στη λειτουργία του ανθρώπου. Η σκηνοθεσία, η διασκευή σεναρίων και η μουσική επένδυση των θεατρικών έγιναν εθελοντικά από καταξιωμένους καλλιτέχνες του χώρου. Η αλληλεπίδραση με τους μουσικούς ενθουσίασε τα παιδιά και, έτσι, φτάσαμε στο τελευταίο θεατρικό εγχείρημα ενός μιούζικαλ, όπου τα παιδιά υποδύθηκαν τους ρόλους τους μέσα απ το τραγούδι. Το τελευταίο αποτέλεσε στοιχείο που «εκτόξευσε» το κίνητρό τους! Σχεδιασμός μιας καινοτομίας στη θεραπευτική στρατηγική Από τις εμπειρικές παρατηρήσεις των θεραπευτών και των οικογενειών των παιδιών, κατά τη διάρκεια των θεατρικών δρώμενων, προέκυψε ότι το κίνητρο που παρέχεται στα παιδιά ωθεί κάποια από αυτά να παρουσιάσουν ένα δυναμικό που εκπλήσσει ακόμη και τους ίδιους τους γονείς τους! Με βάση αυτήν την εμπειρία, η ομάδα αποκατάστασης εισήγαγε μία καινοτομία στις θεραπευτικές στρατηγικές της: στις δύο τελευταίες θεατρικές παραστάσεις που έγιναν τα έτη 2006 και 2007, συνδυάστηκε άμεσα, μεθοδικά κι εντατικά ο θεατρικός ρόλος του παιδιού με το πρόγραμμα αποκατάστασής του. Οι θεραπευτικοί και λειτουργικοί στόχοι της τρέχουσας αναπτυξιακής περιόδου δουλεύτηκαν για το κάθε παιδί, μέσα από τη χρήση του θεατρικού ρόλου ως κίνητρο! Η θεραπευτική ομάδα επέλεξε τα παιδιά που συμμετείχαν και η σκηνοθέτρια προσάρμοσε τους χαρακτήρες του έργου, αποδίδοντάς τους λόγια και έργα επί σκηνής, σύμφωνα με αυτά που οι θεραπευτές του κάθε παιδιού πρότειναν. Οι προτάσεις αυτές έγιναν όχι μόνο βάσει του τι μπορεί να κάνει το κάθε παιδί (στοιχεία που αναφέρονται στο λειτουργικό επίπεδο του παιδιού), αλλά και με άξονα του τι προσδοκάται από το κάθε παιδί να πετύχει μέσα από τη θεραπεία του (στοιχεία που αναφέρονται στους επιδιωκόμενους λειτουργικούς στόχους) (Γεωργιάδου, Κάνδραλη, 2005). Τέχνες και αποκατάσταση Η τέχνη και η μουσική οδηγούν τη λειτουργία του εγκεφάλου του ανθρώπου σε ένα διαφορετικό πρότυπο, επηρεάζουν το αυτόνομο νευρικό σύστημα, την ορμονική ισορροπία και τους εγκεφαλικούς νευροδιαβιβαστές. Επίσης, η τέχνη και η μουσική άμεσα αλλάζουν την αντίληψη ενός ατόμου για τον κόσμο. Αλλάζουν τη συναισθηματική κατάσταση και την αντίληψη του πόνου. Καλλιεργούν την ελπίδα και βοηθούν τους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν δυσκολίες (How art heals, 2008). Οι τέχνες είναι ο πλέον δυναμικός τρόπος να αναπτυχθεί το αίσθημα των δικαιωμάτων του ατόμου και να φέρουν σε αλληλεπίδραση διαφορετικούς πληθυσμούς... «η διαφορετικότητα εσωκλείει την αναπηρία. Εάν θέλουμε να δημιουργήσουμε περιβάλλον που να αντανακλά το εύρος και την ποικιλότητα της κοινωνικής δράσης για τα παιδιά μας, οι τέχνες είναι ένας ιδανικός δρόμος» (Hecht, 2003). Μεταιχμιακό σύστημα-κίνητρο και μάθηση Το μεταιχμιακό σύστημα περιλαμβάνει πολλές δομές στον εγκεφαλικό φλοιό και στο φλοιό του εγκεφάλου, όπως είναι η αμυγδαλή, ο ιππόκαμπος, οι παραϊπποκάμπιες έλικες, οι τοξοειδείς έλικες, η ψαλίδα του εγκεφάλου, ο υποθάλαμος, ο θάλαμος. Λειτουργεί επηρεάζοντας το ενδοκρινικό και το αυτόνομο νευρικό σύστημα (Wikipedia, 2008). Το μεταιχμιακό σύστημα έχει περιγραφεί ως ένας διακόπτης στη μάθηση. Εάν το μεταιχμιακό σύστημα 11

5 μεταφράσει μία πληροφορία ως θετική, ο διακόπτης α- νοίγει αποστέλλοντας ένα μήνυμα σκοπού και διέγερσης και καθοδηγεί τη συμπεριφορά του ατόμου προς ένα στόχο. Όταν συμβαίνει αυτό, κινητοποιούμαστε προς εμπλοκή-δράση, η σκέψη και η μάθηση βελτιώνονται. Όταν η μετάφραση της πληροφορίας είναι αρνητική, ο διακόπτης κλείνει και η σκέψη και η μάθηση καταστέλλονται. Η ευτυχία-ευχαρίστηση έχει μία θετική επίδραση στη μάθηση, στη μνήμη και στην κοινωνική συμπεριφορά του ατόμου (Lawson, 2008). Το άτομο διαθέτει ένα εσωτερικό κίνητρο για την προώθηση της ανάπτυξής του, μέσω της συμμετοχής του σε αισθητικοκινητικές δραστηριότητες. Υπάρχει ένας συνδετικός κρίκος μεταξύ εσωτερικού κινήτρου και θέλησης για δημιουργία και πραγμάτωση. Σε δυσλειτουργίες της ανάπτυξης, το εσωτερικό κίνητρο είναι μειωμένο και, άρα, μειωμένη και η ενεργητική συμμετοχή σε νέες δραστηριότητες, εμπειρίες και προκλήσεις. Αυτό συνεπάγεται μειωμένη ικανότητα μάθησης και προσαρμοσμένης συμπεριφοράς. Η αύξηση της ενεργητικής εμπλοκής, ο ενθουσιασμός, η αυτοπεποίθηση, όπως συμβαίνει με τη συμμετοχή σε ένα θεατρικό δρώμενο, α- ποτελούν σοβαρές ενδείξεις βελτίωσης των διαδικασιών της ανάπτυξης! (Fisher and Murray, 1991). Η εφαρμογή του προγράμματος από τα τμήματα εργοθεραπείας, φυσικοθεραπείας και λογοθεραπείας Ακολούθως παρουσιάζεται, από τα θεραπευτικά τμήματα, η διαδικασία της ενσωμάτωσης του θεατρικού δρώμενου στη θεραπευτική προσέγγιση ενός κοινού περιστατικού. Μελέτη περίπτωσης Το περιστατικό που επιλέχθηκε να παρουσιαστεί σ αυτήν την εργασία είναι η Ε, 5 ετών, με διάγνωση συνδρόμου Dandy Walker και συγκλίνοντα στραβισμό σε σχήμα Α. Από τη λειτουργική αξιολόγηση των τριών ειδικοτήτων προέκυψε, ως κοινός κυρίαρχος λειτουργικός στόχος, ο τομέας εκτέλεσης έργου που σχετίζεται με τη σχολική απόδοση και σχολική προσαρμογή της Ε. Σημαντικά ελλείμματα στον τομέα αυτό επιδρούν δυσμενώς στην επιτυχή και ευχάριστη συμμετοχή της Ε στα καθημερινά σχολικά της καθήκοντα (ρόλος ζωής). Στο θεατρικό έργο «Μαντάμ Σουσού», το 2006, ο ρόλος της Ε ήταν μία μαγειρισσούλα, ενώ οι θεραπευτές της είχαν υποστηρικτικούς ρόλους, αλληλεπιδρώντας μαζί της επί σκηνής. Το λειτουργικό επίπεδο της μαθήτριας επιγραμματικά συνοψίζεται στα εξής: Βαδίζει ανεξάρτητα με αστάθεια Ανεβαίνει-κατεβαίνει σκάλα με υποστήριξη Χρησιμοποιεί λειτουργικά τα χέρια της σε επιδέξιους χειρισμούς (χειροτεχνίες, κατασκευές) και χρήση εργαλείων (σίτισης-γραφής) με καθοδήγηση και ποιοτικά ελλείμματα Αναγνωρίζει και αντιστοιχίζει φωνήματα στη θεραπευτική σχέση με ενήλικα Διαβάζει και αντιγράφει με διευκόλυνση μεμονωμένα οπτικά σύμβολα Ντύνεται, με δυσκολίες στα κουμπώματα Επικοινωνεί λεκτικά, με ελλείμματα στη φώνηση και στο λεξιλόγιο Επιδιώκει το παιχνίδι με τους συνομήλικούς της Παρακολουθεί κανονικό νηπιαγωγείο, με τμήμα ένταξης Έτσι λοιπόν, από την τρέχουσα θεραπευτική περίοδο επιλέχθηκε να παρουσιαστεί η ακόλουθη διαδοχή λειτουργικών στόχων που σχετίζονται με τον παραπάνω ρόλο ζωής: Τμήμα εργοθεραπείας H φιλοσοφία της εργοθεραπευτικής παρέμβασης είχε ως ακρογωνιαίο λίθο της, την παιγχνιώδη χρήση του θεατρικού δρώμενου, ως πυροδότηση του εσωγενούς κινήτρου της Ε, αυξάνοντας περαιτέρω και σε δυναμικό επίπεδο την ενεργητική μάθηση και συμμετοχή της στις επιλεγμένες ή και αυθόρμητες λειτουργικές δραστηριότητες της εκάστοτε θεραπευτικής συνεδρίας. Αυτό θα είχε ως φυσική συνέπεια την ομαλότερη, ταχύτερη και ποιοτικότερη προσέγγιση των λειτουργικών καθηκόντων της τρέχουσας αναπτυξιακής περιόδου της Ε και τη φυσικότερη ενσωμάτωσή τους στους ρόλους ζωής που της αναλογούν. 12

6 Πίνακας 1. σχέση NDT και παιχνιδιού. Παιχνίδι ως κινητοποίηση Νευροεξελικτική θεραπεία Αντίκτυποι στην αισθητικοκινητική ανάπτυξη Προώθηση ικανότητας για παιχνίδι ή όποιο άλλο λειτουργικό καθήκον Το παιχνίδι είναι το κυριότερο θεραπευτικό έργο στην παιδιατρική εργοθεραπεία (Μοροζίνη, 2007) και αποτελεί την αρχική αναπτυξιακή μορφή της εργασίας (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005). Διαμέσου του παιχνιδιού, κυρίαρχα, κατακτώνται θεμελιώδεις αναπτυξιακές δεξιότητες, οι οποίες αποτελούν τις βασικές συνιστώσες για λειτουργική συμπεριφορά και επιτυχή προσαρμογή του παιδιού στους τομείς εκτέλεσης έργου, ενώ αναπτύσσονται ενδιαφέροντα που επηρεάζουν τις μελλοντικές επιλογές στη ζωή του (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005). Κατά Erhardt (1993), σύμφωνα με τη Blanche (1997), η Νευροεξελικτική Θεραπεία και το παιχνίδι μπορούν να συνδυαστούν κατάλληλα και αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση νευροαναπτυξιακών διαταραχών (πίνακας 1). Βεβαίως, η εστίαση της θεραπείας στις στατικοκινητικές προσαρμογές απαιτεί υψηλή δημιουργικότητα εκ μέρους του θεραπευτή, ώστε οι δυνατότητες εισαγωγής στο αυθόρμητο παιχνίδι να μην ανακόπτονται. Το θεατρικό δρώμενο, λοιπόν, ενταγμένο στη θεραπευτική συνεδρία υπό μορφή παιχνιδιού, μπορεί να αξιοποιηθεί για να κινητοποιήσει το παιδί να δραστηριοποιηθεί περισσότερο ενεργά, με το να του παρέχει ένα πλαίσιο γεμάτο νόημα-ενδιαφέρον (αυξάνοντάς του έτσι το εσωγενές κίνητρο) και αποσπώντας την προσοχή του από τα θεραπευτικά καθήκοντα-αντικείμενα. Λειτουργικές δεξιότητες, οι οποίες κατακτώνται μέσω της Νευροεξελικτικής Θεραπείας, θα επηρεάσουν με τη σειρά τους θετικά και ανοδικά τη δυνατότητα του παιδιού να εμπλακεί έξω από τη θεραπευτική συνεδρία περισσότερο συμμετοχικά και ανεξάρτητα, στους όποιους τομείς εκτέλεσης έργου του αναλογούν στο φυσικό του περιβάλλον (Blanche, 1997). Από αυτήν την οπτική γωνία, το παιχνίδι έχει τους ακόλουθους σκοπούς στη θεραπεία του παιδιού με νευροαναπτυξιακά προβλήματα και με αυτή τη φιλοσοφία χρησιμοποιήθηκε: Να λειτουργήσει ως κινητοποιητής (κίνητρο) ή υ- ποστηρικτής του παιδιού, ώστε να αυξηθεί η ενεργητική του αλληλεπίδραση και συμμετοχή του στη θεραπευτική διαδικασία Να λειτουργήσει ως ένα γενικό πλαίσιο μάθησης και κατάκτησης προσαρμοστικών αναπτυξιακών δεξιοτήτων, σταδιακά πολυπλοκότερων Να λειτουργήσει ως μια αυθόρμητη, ευχάριστη, εσωτερικά κινητοποιημένη και προσανατολισμένη στη διαδικασία ενασχόληση (Blanche, 1997). Βραχυπρόθεσμη εργοθεραπευτική στόχευση Ο λειτουργικός βραχυπρόθεσμος στόχος είναι η ε- πιτυχής ανάγνωση από το θρανίο στον πίνακα και αντίστροφα οπτικών στόχων με ακαδημαϊκό περιεχόμενο (συλλαβών, λέξεων ), με τη μικρότερη οπτική κόπωση και τυπικότερη χρονική διάρκεια. Οι κυρίαρχοι θεραπευτικοί στόχοι που υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη λειτουργική διαδικασία είναι: Προσανατολισμός των σακκαδικών κινήσεων προς την τυπική αναγνωστική κατεύθυνση οπτικών στόχων (τύπου γραμμάτων, αριθμών, σχημάτων, συμβόλων ), με ομαλότητα-διαδοχικότητα-τυπικότερη ταχύτητα Προώθηση της οπτικής προσαρμογής, με εναλλαγές της οπτικής εστίασης, από κοντινή σε μακρινή απόσταση και αντίστροφα και από οριζόντιο προς κάθετο επίπεδο και αντίστροφα, χωρίς απώλεια των επίμαχων οπτικών στόχων Κεφαλο/τραχηλική σταθερότητα κατά τις διαδικασίες σύγκλισης-απόκλισης και αντίστροφα του οπτικού συστήματος, σε κοντινούς, μεσαίους και μακρινούς 13

7 οπτικούς στόχους, με μείωση του μη ευθειασμού των ματιών και ενίσχυση της διοφθαλμικότητας Οπτικο/κεφαλικός συντονισμός στην κοντινή και ευρύτερη οπτική περιφέρεια, κατά τις διαδικασίες οπτικού εντοπισμού και εστίασης της οπτικής προσοχής σε συγκεκριμένους οπτικούς στόχους Περιεχόμενα της θεραπευτικής στρατηγικής της εργοθεραπευτικής παρέμβασης Α. Αισθητικοκινητική προετοιμασία των κρισιμότερων λειτουργικών δεξιοτήτων και νευροανατομικών δομών, (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005), σε ενεργητικό πλαίσιο, απαραίτητων για την επιτυχή ανάγνωση. Αρχικά, η πρόκληση για τη μαγειρισσούλα ήταν να δημιουργήσει τη συνταγή της σούπας Μαντζάρε και μέσα σ αυτό το πλαίσιο έπρεπε να βρει και να αντιστοιχίσει για κάθε γράμμα της λέξης Μαντζάρε κι ένα υλικό π.χ. για το γράμμα Α Αυγό. Ταυτόχρονα, διαμέσου παιγχνιωδών δραστηριοτήτων, θα είχε μία διαρκή πρόκληση να διαβάζει διαδοχικά τα αρχικά γράμματα της συνταγής σε πίνακες: Από άνω προς τα κάτω και από αριστερά προς τα δεξιά Σε κάθετο-οριζόντιο επίπεδο και αντίστροφα Από κοντινή σε μακρινή απόσταση και αντίστροφα Από χαμηλότερα προς υψηλότερα επίπεδα και αντίστροφα Στην κοντινή και μακρινή οπτική περιφέρεια Με χρήση ή όχι ταυτόχρονα των άνω άκρων της Β. Προσομοίωση του καθήκοντος (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005), διαμέσου παιχνιδιού και επιλογής θεραπευτικών έργων που έχουν νόημα για το παιδί και αξία για τη ζωή του και Γ. Εκτέλεση απευθείας ολοκληρωμένου του καθήκοντος (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005), υπό μορφή παιχνιδιού, αλλά και σε πραγματικές συνθήκες στο φυσικό της περιβάλλον (σπίτι). Ακολούθως, διαμέσου των δύο αυτών τεχνικών, έγινε η ενσωμάτωση των δεξιοτήτων σε λειτουργικό πλαίσιο. Εδώ, η μαγειρισσούλα είχε την πρόκληση να μαγειρέψει μέρος (προσομοίωση) ή ολόκληρη τη συνταγή (εκτέλεση όλου του καθήκοντος), υπό μορφή παιχνιδιού στο πλαίσιο πάντα της διαδικασίας ανάγνωσης. Δηλαδή για να μαγειρέψει έπρεπε να διαβάσει. Δ. Γενίκευση μάθησης (Hallway, 2001, Σαμψωνίδου, 2005), με ενσωμάτωση των αισθητικοκινητικών δεξιοτήτων σε λειτουργικό πλαίσιο και διαφορετικό περιβάλλον. Εν συνεχεία, μ αυτήν την τεχνική, σε πραγματικές συνθήκες τώρα στο σπίτι της, είχε την πρόκληση να 14

8 μαγειρέψει το φαγητό της ημέρας (φασολάκια) και όχι τη σούπα Μαντζάρε. Αλλά και εδώ ήταν απαραίτητη η ανάγνωση των αρχικών γραμμάτων της συνταγής που έδωσε η μητέρα της, ώστε να τα αντιστοιχίσει με τα σχετικά υλικά. Ε. Αντισταθμιστικές στρατηγικές (Σηφάκη, 1998, Μοροζίνη, 2007), με προσαρμογή των δραστηριοτήτων, ώστε να διευκολυνθεί η ανεξάρτητη και αποδοτικότερη εκτέλεση των έργων εκ μέρους της Ε (όπως χρήση διχρωμίας στις λέξεις για να διαφέρει το πρώτο γράμμα, χρήση καπέλου-οπτικό stop για ενίσχυση της οπτικής προσοχής σε χαμηλότερα οπτικά πεδία, γραφή των οπτικών στόχων σε χαμηλότερο ύψος του επιπέδου της μύτης κ.τ.λ.). ΣΤ. Τεχνικές τροποποίησης περιβάλλοντος (Σηφάκη, 1998, Μοροζίνη, 2007), για την προώθηση της απόδοσης κατά την εκτέλεση έργου (όπως: ο θεραπευτής και τα πρόσωπα αλληλεπίδρασης στο ίδιο ύψος με την Ε, ελεγχόμενο αισθητηριακά περιβάλλον για ενίσχυση της συγκέντρωσης προσοχής κ.τ.λ.). Ζ. Θεραπευτική χρήση του εαυτού του θεραπευτή (Μοροζίνη, 2007), δηλ. η προσωπικότητα και το προσωπικό θεραπευτικό του στυλ, ώστε να δομείται πάντα μια σχέση εμπιστοσύνης και ένα πλαίσιο ασφάλειας, όπου η Ε καλείται να δραστηριοποιηθεί και να πειραματιστεί δοκιμάζοντας τις δεξιότητές της. Η. Συμβουλευτική-εκπαίδευση της οικογένειας (Μοροζίνη, 2007), ώστε τα μέλη της να αντιληφθούν τις δυνατότητες και δυσκολίες της Ε, το είδος και το βαθμό της υποστήριξης που καλούνται να παρέχουν και πώς, έτσι ώστε να ενισχυθεί η καθημερινή λειτουργικότητά της στο φυσικό της περιβάλλον. Οι τεχνικές αυτές κυρίαρχα πλαισίωσαν τη στρατηγική της παρέμβασης σε κάθε συνεδρία. Τμήμα φυσικοθεραπείας Μέσα από τη θεραπευτική προσέγγιση, οφείλουμε να έχουμε ως στόχο το συνολικό χειρισμό του παιδιού και του περιβάλλοντός του. Εξάλλου, οι κύριοι αντικειμενικοί στόχοι μιας όσο το δυνατό πιο έγκαιρης παρέμβασης είναι: Να βελτιώνεται η σωματική κατάσταση του παιδιού με την αύξηση της φυσιολογικής κινητικής συμπεριφοράς και του φυσιολογικού στατικού ελέγχου Να καθοδηγούνται σωστά οι γονείς στην αγωγή του παιδιού τους Να γίνεται η προετοιμασία για τη σχολική εκπαίδευση, βοηθώντας το παιδί να κερδίσει αισθητηριακές και αντιληπτικές εμπειρίες του σώματος και του περιβάλλοντός του όσο γίνεται νωρίτερα (Γεωργιάδου, Κάνδραλη, 2005). Οι παραπάνω στόχοι βρίσκουν επιτυχή εφαρμογή στα πλαίσια της συμμετοχής του παιδιού στο θεατρικό δρώμενο. Βραχυπρόθεσμη φυσικοθεραπευτική στόχευση Ο λειτουργικός βραχυπρόθεσμος στόχος είναι: η βάδιση σε ασταθείς και ανώμαλες επιφάνειες, το πέρασμα εμποδίων, η αλλαγή επιπέδων προσανατολισμού και κατεύθυνσης, με σκοπό την ασφαλή μετακίνηση του παιδιού σε εξωτερικούς χώρους (όπως παιδική χαρά, αυλή σχολείου, πέρασμα δρόμου). Οι κυρίαρχοι θεραπευτικοί στόχοι που υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη λειτουργική διαδικασία είναι: Ο προσθιοπίσθιος έλεγχος καμπτήρων εκτεινόντων κορμού στη στάση και τη βάδιση Η βελτίωση του χρονισμού των κινήσεων κάμψηςέκτασης ισχίου, γόνατος, ποδοκνημικής (διαδοχική δράση καμπτήρων, εκτεινόντων κάτω άκρου) Η ευθυγράμμιση κεφαλής, σπονδυλικής στήλης, λεκάνης, κάτω άκρων κατά τη μετακίνησή της στο χώρο Η αύξηση της μυϊκής δύναμης και της αντοχής Ο συγχρονισμός αναπνευστικής λειτουργίας - μείωση της κόπωσης Ο οπτικοκεφαλικός συντονισμός και η συνέργεια των κάτω άκρων στις φάσεις στήριξης και αιώρησης της βάδισης Η διατήρηση κι επανάκτηση της ισορροπίας σε αιφνίδιες αλλαγές του κέντρου βάρους του σώματος σε διάφορα επίπεδα, με πιο επαρκείς προστατευτικές αντιδράσεις Περιεχόμενα της θεραπευτικής στρατηγικής της φυσιοθεραπευτικής παρέμβασης Τα ποιοτικά και ποσοτικά χαρακτηριστικά της κίνησης δουλεύτηκαν κατά την προετοιμασία για τη συμμετοχή της Ε στο θεατρικό. Στα πλαίσια αυτής της φιλοσοφίας 15

9 επιλέχθηκαν δοκιμασίες που διευκόλυναν το παιδί να επιτύχει το λειτουργικό στόχο-ρόλο. Α. Προετοιμασία μυοσκελετικών δομών, μέσω κατάλληλων χειρισμών επιμηκύνσεων των αντίστοιχων μυϊκών ομάδων και χειρισμών διευκολύνσεων στη στάση και στην κίνηση που εμπεριέχουν: καθοδήγηση, επίδειξη κίνησης-μίμηση, λεκτικό παράγγελμα, διόρθωση, επανάληψη. Β. Προσομοίωση δραστηριότητας, σε σχέση με το λειτουργικό στόχο, προκειμένου να εξασκηθούν χαρακτηριστικά της επιδιωκόμενης κίνησης (όπως η αύξηση του μυϊκού τόνου, η μυϊκή ισχύς, ο προσανατολισμός, η αντοχή) και της συνολικής ε- κτέλεσης των προσδοκώμενων κινητικών προτύπων (Ryerson and Levit, 1997). Γ. Ενσωμάτωση της δραστηριότητας στο φυσικό περιβάλλον, προκειμένου να ενσωματωθεί το αντίστοιχο κινητικό πρότυπο στην επιθυμητή λειτουργία. Δ. Προσαρμογή περιβάλλοντος, ως αντισταθμιστική στρατηγική, η οποία εξυπηρετεί την επίτευξη του θεραπευτικού στόχου με ποικιλότητα δραστηριοτήτων. Αποτελεί μία τακτική διευκόλυνσης για την εκτέλεση κινητικών δεξιοτήτων. Η Ε, ως μαγειρισσούλα, καλείται να αγοράσει κάποια υλικά για να μαγειρέψει τη σούπα της κυρίας. Μέσα στα πλαίσια αυτής της δραστηριότητας, η Ε δουλεύτηκε στην έγερση από την καθιστή θέση σε καρεκλάκι σχολικού τύπου, βάδιση σε διάδρομο με οπτικά περιγράμματα, ανέβασμα-κατέβασμα σκάλας, διατήρηση της όρθιας με στόχο τη χρήση άνω άκρων μπροστά σε πάγκο όμοιο με αυτόν του σχολείου. Τμήμα λογοθεραπείας Βραχυπρόθεσμη λογοθεραπευτική στόχευση Ο λειτουργικός βραχυπρόθεσμος στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας της λεκτικής της επικοινωνίας στην αλληλεπίδραση με τους συμμαθητές της, κυρίως σε σχέση με την καταληπτότητα της ομιλίας και τον πλούτο του λεξιλογίου της. Οι κυρίαρχοι θεραπευτικοί στόχοι που υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη λειτουργική διαδικασία είναι: Η βελτίωση της κινητικότητας της γλώσσας και ενδυνάμωση των παρειών-χειλέων Ο ποιοτικότερος συντονισμός αναπνοής-φώνησης (μεγαλύτερη διάρκεια εισπνοής-εκπνοής, με έμφαση στον καλύτερο έλεγχο του διαφράγματος) Ο εμπλουτισμός του λεξιλογίου σύμφωνα με την ηλικία της Περιεχόμενα της θεραπευτικής στρατηγικής της λογοθεραπευτικής παρέμβασης Α. Παρέμβαση επί των σημαντικότερων λειτουργικών δομών, απαραίτητων για τη λεκτική επικοινωνία Β. Γενίκευση μάθησης σε διαφορετικό περιβάλλον (σπίτι - χρήση νέων λέξεων σε σύνθεση προτάσεων και ενσωμάτωσή τους στην επικοινωνία) Γ. Προσαρμογή περιβάλλοντος, για την επικέντρωση της προσοχής στα ακαδημαϊκά της καθήκοντα Δ. Συμβουλευτική καθοδήγηση της οικογένειας, για την καταλληλότερη υποστήριξη της Ε στην καθημερινότητά της Συμπεράσματα Σύμφωνα με τον αρχικά οριζόμενο ως λειτουργικό στόχο η Ε: Ξεκίνησε μέσα στην επόμενη σχολική χρονιά να παρακολουθεί δημοτικό σχολείο, χωρίς να έχει άμεσα ανάγκη παρακολούθησης του Τμήματος Ένταξης, σύμφωνα και με τη γνωμάτευση του οικείου ΚΕΔΔΥ (Κέντρο Διαφορο-Διάγνωσης και Υποστήριξης μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες) του ΥΠΕΠΘ 16

10 Πίνακας 2. Αξιολόγηση του προγράμματος των θεατρικών δρώμενων από τους γονείς. Τα θεατρικά δρώμενα της Κιβωτού είχαν επίδραση στα παιδιά σε τομείς όπως οι παρακάτω: υψηλή μέτρια χαμηλή Κίνητρο για Συμμετοχή 10 3 Κοινωνική Αποδοχή 10 3 Κοινωνική Αλληλεπίδραση Αυτοεκτίμηση 9 3 Κίνηση Λόγος-Φώνηση Οργάνωση Συμπεριφοράς Επίτευξη Θεραπευτικών Στόχων Σχέση θεραπευτών-παιδιών 11 1 Σχέση θεραπευτών-οικογενειών υψηλή μέτρια χαμηλή Θετική επιρροή στα παιδιά, στους γονείς, στην οικογένεια Επιθυμία γονέων για συχνότερη συμμετοχή 9 3 των παιδιών Ενδιαφέρον για ενεργό συμμετοχή γονέων Μετακινείται με ασφάλεια στους χώρους του σχολείου, χωρίς να έχουν σημειωθεί ατυχήματα Έχει μία ικανοποιητική απόδοση στη γραφή και στην ανάγνωση Φαίνεται να απολαμβάνει τις σχέσεις της με τους συμμαθητές της, μοιράζοντας ακόμη κι αυτόγραφα! Η μητέρα της Ε χρησιμοποιεί την επιτυχή παρουσία του παιδιού της στο θεατρικό δρώμενο, ως επιχείρημα για να διεκδικήσει για το παιδί της ίσες ευκαιρίες για συμμετοχή μέσα και από άλλους φορείς (κυρίως από το σχολείο)! Ενισχύθηκε η αυτοπεποίθηση του παιδιού μπροστά στην πρόκληση του νέου σχολικού περιβάλλοντος! Τα αποτελέσματα του «μιούζικαλ» Στην παράσταση «Ο Μολυβένιος Στρατιώτης» παρατηρήθηκε η θετική επίδραση στη συμμετοχή των παιδιών μέσω της απόδοσης των ρόλων των παιδιών από το τραγούδι. Στηριζόμενοι σε ιδιότητες του τραγουδιού, όπως είναι για παράδειγμα ότι το τραγούδι-μουσική: είναι ευκολότερο στην απομνημόνευση απ ότι ένα πεζό κείμενο δίνει τον απαραίτητο ρυθμό στη διάρκεια της φώνησης, καθώς επίσης και ότι δίνει ρυθμό στην κίνηση, μειώνοντας έτσι την αμηχανία και το άγχος επί σκηνής Προσομοιώθηκε το περιβάλλον του σχολείου, όπου το ομαδικό τραγούδι είναι καθημερινή δραστηριότητα. Επίσης, καθώς τα περισσότερα τραγούδια αποδίδονταν ομαδικά, ήταν ευκολότερο να συμμετέχουν παιδιά με προβλήματα στο λόγο. Παράλληλα, εξασφαλίστηκε ο όσο το δυνατό καλύτερος συγχρονισμός των παιδιών, με την τοποθέτηση επί σκηνής ενός θεραπευτή, ο οποίος τα συντόνιζε. Απόψεις γονέων για την επίδραση των θεατρικών δρώμενων Σε μία προσπάθεια αξιολόγησης του προγράμματος, δόθηκαν ερωτηματολόγια σε γονείς και θεραπευτές. Όπως φαίνεται και στον πίνακα 2, οι γονείς σε εξαιρετικά μεγάλο ποσοστό εκτίμησαν ως ευεργετική την επίδραση της ένταξης των θεατρικών δρώμενων στη θεραπεία των παιδιών τους, σε όλους τους βασικούς αναπτυξιακούς τομείς. 17

11 Απόψεις θεραπευτών για την επίδραση των θεατρικών δρώμενων Οι θεραπευτές των παιδιών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα (και δε συμμετείχαν στην παρουσίαση της παρούσας εργασίας) εκτίμησαν ως εξαιρετική την επίδραση των θεατρικών δρώμενων σε τομείς που αφορούν: Στην ενίσχυση των θεραπευτικών στόχων της περιόδου Στη στάση και κίνηση Στις ικανότητες λόγου και φώνησης Στην οργάνωση της συμπεριφοράς Στην κοινωνική αλληλεπίδραση Στη μαθησιακή ετοιμότητα Επίσης, κοινά παραδεκτό ήταν ότι ενισχύθηκαν οι σχέσεις θεραπευτών-παιδιών, αλλά και θεραπευτώνοικογενειών, καθώς δόθηκαν οι ευκαιρίες να γνωρίσουν καλύτερα οι θεραπευτές τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά στην καθημερινή λειτουργία τους και να τεθούν ακόμη πιο ρεαλιστικοί θεραπευτικοί στόχοι. Σημαντικό στοιχείο ήταν ότι στην πλειονότητα των θεραπευτών ενισχύθηκε περαιτέρω ακόμη και το δικό τους κίνητρο να αναδείξουν τις ικανότητες των παιδιών που θεραπεύουν. ΕΠΙΛΟΓΟΣ Η χρήση των θεατρικών δρώμενων, λοιπόν, αποτελεί μία ακόμη σημαντική θεραπευτική επιλογή για την ομάδα της Κιβωτού. Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι η παιδιατρική αποκατάσταση μπορεί να γίνει αποτελεσματικότερη όταν η διεπιστημονική ομάδα, σε συνεργασία με την οικογένεια, καταφέρνει να ενσωματώσει τις σύγχρονες θεραπευτικές αντιλήψεις στις ανάγκες του παιδιού και της οικογένειας, σε ένα πλαίσιο που εμπεριέχει όραμα, ομαδική δουλειά, τόλμη για το καινούριο. Ελπίζουμε στο μέλλον η δομημένη έρευνα να επισφραγίσει την αποτελεσματικότητα των ευρημάτων μας! ABSTRACT Hatzissavidis M, Iliadis K, Karamani I, Vliaggofti O, Christostomidis D Children with disabilities often undergo participation exclusions and activity limitations. The art of drama is a strong tool which can reinforce motive and induce the interaction between different populations (involvement-action). The way a rehabilitation group functions, in terms of a drama event in order to gain its benefits, in the recovery-rehabilitation of the children is the subject of the article at hand which is being presented by the therapy team of the rehabilitation paediatric centre Kivotos. Drama was used as a medium to achieve the functional goals of the children s current development phase. The children s parts were adjusted by the rehabilitation group in collaboration with the artists, in co ordinance with the functional level of each child and the corresponding expected functional targets. Children with or without handicap, their families, the rehabilitation group, professional artists and many volunteers participated in the drama events. During preparation, simultaneous actions, such as scenic construction, costumes, camping settings, outdoors activities took place. By the arising data, it seems that the related with children s fundamental development domains therapeutic goals, such as static-motor control, ocular-motor control, mouth-motor control etc were significantly amplified. In almost all children, in different grade, a short-term performance in functional achievements that are preconditions for life roles integration was advanced. The therapeutic connection between the child and his/ her family was greatly reinforced. For the first time, the dynamics of several children was demonstrated. Drama was the motive so as the movement to become action, the voice singing, the activity participation, the participation joy! In the article at hand, we have chosen to present to you the working manner of ergotherapy, physiotherapy and logotherapy departments through the study of a common to the three specialties case. Key words: paediatric rehabilitation, drama, functionality, life role, participation, disability. Πρώτη παρουσίαση της εργασίας έγινε στο European Bobath Tutors Association, στις 20 Σεπτεμβρίου 2008, 18

12 στα Χανιά Κρήτης, με θέμα: Involving Disabled Children in a Theatrical Performance: A Kivotos Way of Rehabilitation. (http://ebta2008.maich.gr) ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 1. Blanche Ι.E. Doing with-not doing to: play and the child with cerebral palsy, In D. Parham, L. Fazio (Eds), Play in Occupational Therapy for Children, Mosby, St. Louis, Candy Lawson. The connections between emotions and learning, Fisher Α.G., Murray E.A. Introduction to sensory Integration Theory, In Fisher A.G. Murray E.A. and Bundy A.C. (Eds), Sensory Integration:Τheory and practice, F.A. Davis company, Philadelphia, Hallway M. Basic Course NDT BOBATH, Occupational therapy notes, Hellenic Neurodevelopmental Treatment Association, Kozani Hecht Ruth. Arts & Health council, England, How art heals: mind-body physiology artashealing.org/ahfw3.htm 7. International Classification of Functioning, Disability and Health. World Health Organisation, Geneva, Limbic system. Wikimedia Foundation, U.S., Ryerson S. and Levit K. Functional Movement Reeducation. Churchill Livingstone, New York, Shumway-Cook Α. Woollacott H.M. Motor Control Translating Research into Clinical Practice, Lippincott Williams & Wilkins, USA, Stephens, L. Tauber, S. Early Intervention. In I. Case-Smith, Allen A. and Pratt P.N. (Eds). Occupational Therapy for Children, Mosby, St. Louis, Γεωργιάδου Α., Κάνδραλη Ι. Βασική εξειδίκευση στη Νευροεξελικτική Αγωγή NDT-BOBATH, Ελληνική Εταιρεία Νευροεξελικτικής Αγωγής, Θεσσαλονίκη, Μοροζίνη, Μ. Παιδιατρική Εργοθεραπεία: Θεωρητικό Υπόβαθρο και Διαδικασία ( β μέρος), Περιοδικό Εργοθεραπείας, 2007; 32: Σαμψωνίδου Α. Bασική Εξειδίκευση στη Νευροεξελικτική Αγωγή NDT BOBATH, Σημειώσεις Εργοθεραπείας, Ελληνική Εταιρεία Νευροεξελικτικής Αγωγής, Θεσσαλονίκη, Σηφάκη Μ. Δραστηριότητες Καθημερινής Ζωής. Ένας τομέας λειτουργικής ενασχόλησης, Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Αθήνας, Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας και Πρόνοιας, Τμήμα Εργοθεραπείας, Αθήνα,

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΑΜΕΑ. Παναγιώτα Παναγάκη

ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΑΜΕΑ. Παναγιώτα Παναγάκη ΦΥΣΙΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΕ ΑΜΕΑ Παναγιώτα Παναγάκη Ειδικά σχολεία Δημόσια Πιστοποιημένα Διαγνωστικά Κέντρο ΚΕΔΔΥ (Κέντρο Διαφοροδιάγνωσης Και Υποστήριξης) Ειδικό νηπιαγωγείο και ειδικό δημοτικό σχολείο Κωφών και

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ

Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Οδηγός Εκπαιδευτή ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗΣ Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Mintaze Kerem Gunel Akmer Mutlu Ozgun Kaya Kara Ayse Livanelioglu 1 ΠΙΝΑΚΑΣ

Διαβάστε περισσότερα

Βιογραφικό σημείωμα. Της Αθηνάς Γεωργιάδου. Senior Ndt/Bobath Tutor. Κάτοχος πτυχίου Σχολής Φυσιοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Θεσ/νίκης, έτος 1977,

Βιογραφικό σημείωμα. Της Αθηνάς Γεωργιάδου. Senior Ndt/Bobath Tutor. Κάτοχος πτυχίου Σχολής Φυσιοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Θεσ/νίκης, έτος 1977, Βιογραφικό σημείωμα Της Αθηνάς Γεωργιάδου Senior Ndt/Bobath Tutor Κάτοχος πτυχίου Σχολής Φυσιοθεραπείας Τ.Ε.Ι. Θεσ/νίκης, έτος 1977, Υποψήφια διδάκτωρ Πανεπιστημίου Σόφιας τμήμα Παιδιατρικής ΦΘ έτος 2008

Διαβάστε περισσότερα

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος

Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Η Ψυχική υγεία του παιδιού και ο ρόλος του ευρύτερου περιβάλλοντος Κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να ζει και να μεγαλώνει σ ένα υγιές περιβάλλον, το οποίο θα διασφαλίζει και θα προάγει την σωματική και ψυχική

Διαβάστε περισσότερα

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ

ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΜΙΑ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ΠΑΙΔΚΟ ΣΤΑΘΜΟ ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΠΟΥΛΕΑ Μια μέρα στο παιδικό σταθμό «Το παιχνίδι της χαράς» Στο παιχνίδι της χαράς υπάρχει ένα περιβάλλον όπου παρέχει στα παιδιά ασφάλεια, φροντίδα,

Διαβάστε περισσότερα

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών

Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Θέμα πτυχιακής Μαθησιακές δυσκολίες και Κακοποίηση παιδιών Ορισμός μαθησιακών διαταραχών Η αδυναμία των μαθητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός κανονικού σχολείου. Τα μαθησιακά προβλήματα ΔΕΝ οφείλονται

Διαβάστε περισσότερα

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος

TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ. Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος TEACCH: ΘΕΡΑΠΕΙΑ & ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ & ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ Β. Α. Παπαγεωργίου Παιδοψυχίατρος Τι Είναι ο Αυτισμός; 1. Διαταραχή Επικοινωνίας: Επηρεάζει την κατανόηση και τη χρήση όλων των

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning.

ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ. www.v-learning. ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΕΤΗΣΙΟΥ ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ «ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» ΕΤΟΣ 2015 info@v-learning.gr www.v-learning.gr Το Κέντρο Δια Βίου Μάθησης ΙΙ ΒΑΝΙΔΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ & ΣΙΑ

Διαβάστε περισσότερα

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 ΟΔΗΓΟΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2010 10-2011 ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα σύγχρονο εκπαιδευτήριο προσανατολισμένο στην

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση

ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΤΑΧΥΡΥΘΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ & ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ E-learning Εκπαίδευση ΟΔΗΓΟΣ ΣΠΟΥΔΩΝ 2009-2010 ΤΟ ΑΝΟΙΚΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Το Ανοικτό Ίδρυμα Εκπαίδευσης είναι ένα

Διαβάστε περισσότερα

Οι παρακάτω εργασίες αποτελούν μέρος της απόκτησης του τίτλου σπουδών της

Οι παρακάτω εργασίες αποτελούν μέρος της απόκτησης του τίτλου σπουδών της ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ Ποια είναι.. Η Δρόσου Ελένη (1982) κατάγεται από την Κορινθία. Το έτος 1999 αποφοιτεί από το Γεν. Λύκειο Κορίνθου και ξεκινάει τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση της στην Αθήνα. Αρχικά

Διαβάστε περισσότερα

Δραστηριότητες. του Δωδεκανησιακού Συλλόγου. Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων. με Αναπηρία. Κέντρο «ΕΛΠΙΔΑ»

Δραστηριότητες. του Δωδεκανησιακού Συλλόγου. Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων. με Αναπηρία. Κέντρο «ΕΛΠΙΔΑ» Δραστηριότητες του Δωδεκανησιακού Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία Κέντρο «ΕΛΠΙΔΑ» ΠΛ. ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΓΕΡΟΝΤΑ 44, ΤΗΛ./ΦΑΞ: 2241034442, Email: elpida1999@hotmail.com 1 Ο Δωδεκανησιακός Σύλλογος

Διαβάστε περισσότερα

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς

Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς Πυξιδίσματα: Ένα καινοτόμο πρόγραμμα πρόληψης και αγωγής υγείας για τους βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς των Α.Πορτσέλη, Μ. Κυριακίδου Η παρούσα εισήγηση αφορά στην παρουσίαση ενός καινοτόμου προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

Θέατρο-Δημιουργία-Παιχνίδι-Συναίσθημα και Σώμα. Θέατρο και Δημιουργία στην υπηρεσία της πρόληψης, της θεραπείας και της εκπαίδευσης

Θέατρο-Δημιουργία-Παιχνίδι-Συναίσθημα και Σώμα. Θέατρο και Δημιουργία στην υπηρεσία της πρόληψης, της θεραπείας και της εκπαίδευσης Θέατρο-Δημιουργία-Παιχνίδι-Συναίσθημα και Σώμα Θέατρο και Δημιουργία στην υπηρεσία της πρόληψης, της θεραπείας και της εκπαίδευσης www.torapaizoume.gr Xαίρετε!! Είμαστε ένας νέος κοινωνικός συνεταιρισμός

Διαβάστε περισσότερα

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος

*Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος *Γράφει ο Φώτης Βελισσαράκος Πότε ένα παιδί βλέπει σωστά; Ποιές είναι οι δεξιότητες εκείνες που καθορίζουν την καλή λειτουργία της όρασης του; Πώς μπορεί μια δυσλειτουργία της όρασης να επηρεάσει την απόδοση

Διαβάστε περισσότερα

Το παιχνίδι της χαράς

Το παιχνίδι της χαράς Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Κατερίνα Πουλέα Παιδαγωγός Το παιχνίδι της χαράς Το παιχνίδι της χαράς Αετιδέων 15 & Βουτσινά Χολαργός 6944 773597 Ανοιχτό πρόγραμμα εκπαίδευσης Το Παιδαγωγικό Κέντρο Προσχολικής

Διαβάστε περισσότερα

6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερργοθεραπείας

6 ο Πανελλήνιο Συνέδριο Ερργοθεραπείας ΣΑΒΒΑΤΟ 22 0ΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011 8.30-9.15 ΕΓΓΡΑΦΕΣ 9.15-9.45 ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ 9.45-10.30 ΔΙΑΛΕΞΗ : Πρόεδρος: Σ. Αλεξάνδρου «ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ: ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΜΕΣΟ Ή ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΑΣ;» Μ. Μοροζίνη.

Διαβάστε περισσότερα

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν.

Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. Φυσικοθεραπευτική Παρέμβαση σε Ασθενή με Κάκωση Νωτιαίου Μυελού: Αποκατάσταση Κινητικότητας. Καρανίκας Απόστολος, Φυσικοθεραπευτής Γ.Ν. ΚΑΤ Κάκωση Νωτιαίου Μυελού. Σοβαρός ο Αντίχτυπος στη Ζωή του Ασθενή.

Διαβάστε περισσότερα

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία.

Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Αγωγή και προαγωγή της υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία. Α. Ξεκαλάκη Παιδίατρος Δ/νση Κοινωνικής και Αναπτυξιακής Παιδιατρικής Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού Προαγωγή της υγείας Αρχικός ορισμός: Οι

Διαβάστε περισσότερα

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου

Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου Στρατηγική για τη Διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Κύπρου 1. Σύνοψη Σύμφωνα με το στρατηγικό σχεδιασμό της Πρυτανείας για τα έτη 2010-2020, το Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει θέσει αριθμό προτεραιοτήτων ως τη βάση

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής

ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ. ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014. Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΣΤΑ ΙΟ ΡΟΜΙΑ Νοέμβριος, 2014 Γιάννης Λεμονής Εργοθεραπευτής ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ ΡΟΛΟΣ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΑΚΑ ΗΜΑΙΚΗ ΕΚΠΑΙ ΕΥΣΗ ΤΙ ΕΙΝΑΙ

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΚΟΛΥΜΒΗΣΗ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΑΣΤΑΣΕΩΣ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΠΑΙΔΩΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ Ε.Λ.Ε.Π.Α.Π ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ο όρος εγκεφαλική παράλυση αναφέρεται σε μια ομάδα παθήσεων, στις οποίες υπάρχουν διαταραχές

Διαβάστε περισσότερα

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ

ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΝΝΟΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΜΥΪΚΟΣ ΤΟΝΟΣ Είναι η συνεχής ελαφρά σύσπαση των µυών ακόµη και σε κατάσταση ηρεµίας. ΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΜΥΪΚΟΥ ΤΟΝΟΥ Εγκεφαλική παράλυση Κρανιοεγκεφαλική κάκωση Κακώσεις

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel Advanced Interactive Graphic Novels on Mobile Touchscreen Devices ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ Πρόγραμμα σπουδών του AGnovel Περιεχόμενο και Δεξιότητες πίσω από την ιστορία το έργου AGnovel (ΠΑΡΑΔΟΤΕΟ ΝΟ 23) Τίτλος

Διαβάστε περισσότερα

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες

Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες Ο όρος διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (αυτισμός) αναφέρεται σε μια αναπτυξιακή διαταραχή κατά την οποία το άτομο παρουσιάζει μειωμένες ικανότητες στην επικοινωνία, κοινωνικότητα και συμπεριφορά, καθώς

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ)

ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ (ΔΑΦ) Κατερίνα Μάσχα Λέκτορας Αναπτυξιακής Ψυχολογίας Τμήμα Ψυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης kmascha@psy.soc.uoc.gr ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗΣ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΥΤΙΣΤΙΚΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ

Διαβάστε περισσότερα

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας

σκοπός Νευροαναπτυξιακές διαταραχές της σχολικής ηλικίας ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος σκοπός Να γνωρίσετε τις μορφές των νευροαναπτυξιακών διαταραχών των μαθητών που συναντάμε πιο συχνά στο σχολικό περιβάλλον,

Διαβάστε περισσότερα

«Παραολυμπιακή Ημέρα Στο Σχολείο»

«Παραολυμπιακή Ημέρα Στο Σχολείο» «Παραολυμπιακή Ημέρα Στο Σχολείο» ΤΕΦΑΑ Σερρών Εργαστήριο Προσαρμοσμένης Φυσικής Αγωγής Παραολυμπιακή Ημέρα Σχολείο Ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για παιδιά, νέους και εκπαιδευτικούς που στοχεύει να διδάξει

Διαβάστε περισσότερα

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ

ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ ΘΕΜΑΤΑ ΓΙΑ ΑΣΕΠ ΝΗΠΙΑΓΩΓΩΝ Στις ερωτήσεις πολλαπλών επιλογών για την ειδικότητα των νηπιαγωγών των εκπαιδευτικών πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, ακριβώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού και των υψηλών βαθμολογιών

Διαβάστε περισσότερα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα

Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ Αξιολόγηση του Εκπαιδευτικού Έργου στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση Διαδικασία Αυτοαξιολόγησης στη Σχολική Μονάδα Σχέδια Εκθέσεων

Διαβάστε περισσότερα

Νούμερο 2 Μάρτιος 2009

Νούμερο 2 Μάρτιος 2009 Δελτίο τύπου Μαθήματα Αγγλικών και Γερμανικών για επαγγελματίες προσωρινούς παιδαγωγούς «Ανάπτυξη σειράς μαθημάτων στην Αγγλική και τη Γερμανική γλώσσα και εκπαιδευτικών υλικών για άτομα που σκοπεύουν

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΠΥ & ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Διάγνωση & Παρέμβαση

ΔΕΠΥ & ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Διάγνωση & Παρέμβαση Επιμορφωτικό Πρόγραμμα ΙΩΑΝΝΙΝΑ ΔΕΠΥ & ΣΥΝΝΟΣΗΡΟΤΗΤΑ ΜΕ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ Διάγνωση & Παρέμβαση Προσκεκλημένη Ομιλήτρια Ζηκοπούλου Όλγα Ψυχολόγος Υπ. Διδ. Πανεπιστημίου Μακεδονίας Πιστοποιημένο Κέντρο

Διαβάστε περισσότερα

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3

STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 STRATEGIC MANAGEMENT ΙI SESSION 3 ΕΞΥΠΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ/ΜΟΝΤΕΛΟ ΕΥΦΥΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Η «ΔΟΜΗΣΗ» ΤΗΣ ΟΙ 5 ΠΕΙΘΑΡΧΙΕΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ/ ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΟ ΜΑΝΑΤΖΜΕΝΤ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΗΣ ΕΜΠΟΔΙΑ/ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ»

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ» ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Α ΕΒΔΟΜΑΔΑ (9-13/3/2015) ΤΟΥ Α ΚΥΚΛΟΥ ΤΗΣ ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ» Υπάρχουν άνθρωποι που διερωτώνται τι είναι η τέχνη για τον άνθρωπο, γιατί τραγουδάμε, γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ:

Γλωσσάρι ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΕΝΝΟΙΕΣ: Γλωσσάρι Αυτό το γλωσσάρι, παρέχει ορισμούς / εξηγήσεις για όλες τις λέξεις ή φράσεις που χρησιμοποιούνται στην έρευνα, οι οποίες επιλέχθηκαν από τους εταίρους από όλα τα κράτη μέλη της Ε.Ε., που ενδεχομένως

Διαβάστε περισσότερα

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι

Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο. Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι Αναγνωρίζοντας το Μουσικό Ταλέντο Μπορούμε να αναγνωρίσουμε το Μουσικό ταλέντο; Είναι απόλυτα γνωστή και δεκτή η αντίληψη ότι το ταλέντο είναι δύσκολο να αναγνωριστεί και να μετρηθεί στις τέχνες. Ο λόγος

Διαβάστε περισσότερα

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti

Οδηγός εκπαιδευτή. Ενότητα κατάρτισης. Ένταξη και αποδοχή. Επιμέλεια Miguel Santos. Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti Οδηγός εκπαιδευτή Ενότητα κατάρτισης Ένταξη και αποδοχή Επιμέλεια Miguel Santos Συγγραφείς Stefano Cobello Roberto Grison Maria Rosa Aldrighetti 1 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ενότητα κατάρτισης για γονείς και

Διαβάστε περισσότερα

Έγκριση: Απόφαση με ΑΠ ΔΥ8/Β/οικ.37511, 08-Απρ-2005.

Έγκριση: Απόφαση με ΑΠ ΔΥ8/Β/οικ.37511, 08-Απρ-2005. ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΥΓΕΙΑΣ & ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ -------------------------------------------------------------------------------------------------------- Δ/ΝΣΗ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Δ/ΝΣΗ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΟΝΑΔΑ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ

Διαβάστε περισσότερα

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015

ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 ΑΝΑΦΟΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ Β ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΔΙΗΜΕΡΟΥ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» ΣΤΙΣ 28-29 ΜΑΪΟΥ 2015 Ο β κύκλος του διήμερου καλλιτεχνικού, βιωματικού σεμιναρίου «ΕΣΥ ΚΑΙ ΕΓΩ ΜΑΖΙ» πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29

Διαβάστε περισσότερα

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων

ΠΡΟΣ: Οι Υπουργοί Εσωτερικών, Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ ----- ΕΝΙΑΙΟΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΚΑΙ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΜΗΜΑ Β, ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ -----

Διαβάστε περισσότερα

619 Εργοθεραπείας ΤΕΙ Αθήνας

619 Εργοθεραπείας ΤΕΙ Αθήνας 619 Εργοθεραπείας ΤΕΙ Αθήνας Το Τμήμα Εργοθεραπείας, ιδρύθηκε το 1977 στην Aνώτερη Σχολή Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας (Α.Σ.Υ.Κ.Π.) των Κέντρων Ανώτερης Τεχνολογικής & Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (Κ.Α.Τ.Ε.Ε.),

Διαβάστε περισσότερα

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού

Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Μετάβαση από το Σχολείο στην Εργασία-Βασικές Αρχές και Προτάσεις για τους Υπεύθυνους του Πολιτικού Σχεδιασµού Στο τέλος του 1999, ο Ευρωπαϊκός Οργανισµός ξεκίνησε ένα σηµαντικό πρόγραµµα έρευνας στο θέµα

Διαβάστε περισσότερα

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ

Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Β' Μέρος ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ 58 Εκπαιδευτικά παιχνίδια Β Μέρος / Εκπαιδευτικά Φάκελοι ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ ΦΑΚΕΛΟΙ Οι εκπαιδευτικοί φάκελοι που παρουσιάζονται στο Β μέρος αυτού του βιβλίου έχουν δημιουργηθεί

Διαβάστε περισσότερα

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτοί στο Πρόγραμμα: Εκπαιδευτικοί Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗΣ ΜΕ ΤΙΤΛΟ: «Αξιολόγηση Εκπαιδευτικής Επάρκειας Ανάπτυξη παιδαγωγικών και διδακτικών δεξιοτήτων στη Γενική, Ειδική και Διαπολιτισμική Αγωγή, με έμφαση στην Καινοτομία και

Διαβάστε περισσότερα

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική

Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός. Τι είναι η λογοπεδική Προβλήματα Λόγου Νεονάκη Ειρώνα, Λογοπεδικός Τι είναι η λογοπεδική Η επιστήμη της λογοπεδικής είναι η επιστήμη της παθολογίας της επικοινωνίας και ασχολείται με την πρόληψη, διάγνωση, θεραπεία και έρευνα

Διαβάστε περισσότερα

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14

διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 διοτι ολος ο νομος εις εναν λογο συμπληρουται εις τον θελεις αγαπα τον πλησιον σου ως σεαυτον Γαλάτας, κεφ. Ε, εδ. 14 το όραμα φιλοδοξούμε σε ένα κόσμο που η ανθρωπότητα πλήγεται καθημερινά από ασθένειες,

Διαβάστε περισσότερα

Development of Supportive Packages for Parents and Teachers of Children with Cerebral Palsy (3-18 years age group)

Development of Supportive Packages for Parents and Teachers of Children with Cerebral Palsy (3-18 years age group) ΓΕΝΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΗ ΠΑΡΑΛΥΣΗ (ΗΛΙΚΙΑΣ 3-18 ΕΤΩΝ) Ανάπτυξη Υποστηρικτικών Πακέτων για Γονείς και ασκάλους Παιδιών µε εγκεφαλική παράλυση (ηλικίας 03-18

Διαβάστε περισσότερα

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού

χρόνιου πόνου κι των συναισθημάτων. Μάλιστα, μεγάλο μέρος αυτού Το μαιτεχμιακό σύστημα συνδέεται με τμήματα του μετωπιαίου κι κροταφικού λοβού ( τμήματα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων,ονομασμένα σύμφωνα με το κρανιακό οστό που τα καλύπτει). Το ίδιο σχετίζεται με τον έλεγχο

Διαβάστε περισσότερα

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ

1. Ορισµός της ΕΓΔ. 2.1. Χαρακτηριστικά της ΕΓΔ Ο λόγος είναι ίσως η σηµαντικότερη µορφή έκφρασης όσο για την επικοινωνία αλλά και για την περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπου από τον προφορικό στον γραπτό λόγο. Γιατί αν ένα παιδί δεν συνειδητοποιήσει πλήρως

Διαβάστε περισσότερα

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ

Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ Αγγελική Γενά agena@ppp.uoa.gr ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΟΙΜΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ ΣΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ Α. ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ Επίσταση Προσοχής Ομαδική & όχι

Διαβάστε περισσότερα

ΠΟΛΥΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚH ΑΝΑΠΗΡΙA: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ χώρος διεξαγωγής: PORTO PALACE HOTEL 6-7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

ΠΟΛΥΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚH ΑΝΑΠΗΡΙA: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ χώρος διεξαγωγής: PORTO PALACE HOTEL 6-7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ιήµερο Πρακτικό Σεµινάριο Ειδικής Αγωγής: ΠΟΛΥΑΙΣΘΗΤΗΡΙΑΚH ΑΝΑΠΗΡΙA: ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ - ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ χώρος διεξαγωγής: PORTO PALACE HOTEL 6-7 ΜΑΡΤΙΟΥ 2010 - ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ Επιστηµονικά υπεύθυνη: Εβίτα

Διαβάστε περισσότερα

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΥΓΕΙΑΣ

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΥΓΕΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΥΤΩΝ HELLENIC ASSOCIATION OF ERGOTHERAPISTS Ακαδημίας 91-93, 10677 τηλ/fax 2103228979 91-93 Akadimias street Athens 10677 HELLAS url: http://www.ergotherapists.gr - e-mail: info@ergotherapists.gr

Διαβάστε περισσότερα

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΡΟΜΠΟΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ Γιατί η Ρομποτική στην Εκπαίδευση; A) Τα παιδιά όταν σχεδιάζουν, κατασκευάζουν και προγραμματίζουν ρομπότ έχουν την ευκαιρία να μάθουν παίζοντας και να αναπτύξουν δεξιότητες Η

Διαβάστε περισσότερα

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Πτυχιακή εργασία της ΕΜΜΑΝΟΥΕΛΑΣ ΣΟΥΡΛΗ Α.Μ.7509 ΑΤΕΙ ΠΕΙΡΑΙΑ ΤΜΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΣΤΟΧΟΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η ανισότητα μεταξύ όλων των εργαζομένων

Διαβάστε περισσότερα

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Τ.Ε.Ι. ΛΑΡΙΣΑΣ Σ.Ε.Υ.Π. ΤΜΗΜΑ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΣΗΛΕΥΤΙΚΗ ΙΙ ΙΔΡΥΜΑΤΑ 7 ου ΕΞΑΜΗΝΟΥ Ονοματεπώνυμο φοιτητριών: ΤΣΙΜΗΤΡΑ ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΤΣΙΩΡΑ ΓΕΩΡΓΙΑ Υπεύθυνη καθηγήτρια: κ. ΚΥΠΑΡΙΣΗ

Διαβάστε περισσότερα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα

Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Βοηθός Εργοεραπείας Τμήμα: 1ΝΕΡΜΟ1 Εργασια: Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) και Σύνδρομο Sotos (Σότος) Παρδαλού Χριστίνα Σύνδρομο Prader - Willi (Πράντερ - Γουίλι) Φυλοσχετιζόμενη διαταραχή,

Διαβάστε περισσότερα

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη

ΑΙΘΟΥΣΑ 4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2 Θετικές σχέσεις: θεωρία και πράξη TETARTH 15 ΜΑΪΟΥ 2013 14.00-15.00 ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΗ ΣΥΝΕΔΡΩΝ-ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΑΓΩΓΗΣ, ΝΕΑ ΧΗΛΗ ΚΑΡΑΘΕΟΔΩΡΗ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ ΑΙΘΟΥΣΑ 9 ΑΙΘΟΥΣΑ 10 ΑΙΘΟΥΣΑ ΣΥΝΕΛΕΥΣΕΩΝ 15.00-17.00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1 Σκέφτομαι & Πράττω

Διαβάστε περισσότερα

ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ Στο πλαίσιο της ευρύτερης επιστημονικής κοινότητας, η συζήτηση η οποία αφορά στην εκπόνηση πολιτικών προστασίας του παιδιού και της οικογένειας εστιάζει,

Διαβάστε περισσότερα

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία:

Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: Προτάσεις για τις προαγωγικές και απολυτήριες ενδοσχολικές εξετάσεις μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία: 1. Η διαφοροποιημένη αντιμετώπιση κατά τη διαδικασία εξέτασης των μαθητών/τριών με ΕΕΑ ή και αναπηρία

Διαβάστε περισσότερα

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία

Ερωτηματολόγιο για επαγγελματίες που εργάζονται σε φορείς που εξυπηρετούν ανθρώπους με αναπηρία Partnership: AIAS Bol1gna onlus (I) Εισαγωγή Το ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΤΩΡΑ σε συνεργασία με ευρωπαϊκούς φορείς συμμετέχει σε ένα πρόγραμμα για την υποστήριξη δημιουργίας θετικού οικογενειακού κλίματος σε οικογένειες

Διαβάστε περισσότερα

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες

Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Βασίλειος Κωτούλας Σχολικός Σύμβουλος 2ης Εκπ. Περ. ΠΕ Καρδίτσας vaskotoulas@sch.gr http://dipe.kar.sch.gr/grss Αίτια - Διάγνωση Μαθησιακές Δυσκολίες Δομή Εισήγησης Ορισμός - Χαρακτηριστικά Βασικές παραδοχές

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ. Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ ΑΘΛΗΤΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ Γιώργος Τζέτζης Αναπ. Καθηγητής ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ Ο ρόλος της άσκησης για όλους Η άσκηση με την συστηματική καθοδήγηση αποτελεί ουσιαστική κοινωνική επένδυση γιατί

Διαβάστε περισσότερα

Η αποσαφήνιση του όρου Υποστηρικτική Τεχνολογία εµπεριέχει ισότιµα τις έννοιες Υ.Τ. υπηρεσίες και συσκευές

Η αποσαφήνιση του όρου Υποστηρικτική Τεχνολογία εµπεριέχει ισότιµα τις έννοιες Υ.Τ. υπηρεσίες και συσκευές Τι είναι η Υποστηρικτική Τεχνολογία (Υ.Τ.).) Η αποσαφήνιση του όρου Υποστηρικτική Τεχνολογία εµπεριέχει ισότιµα τις έννοιες Υ.Τ. υπηρεσίες και συσκευές Συσκευές Υποστηρικτικής Τεχνολογίας (Υ.Τ.).) «Οποιοδήποτε

Διαβάστε περισσότερα

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΙΤΟΛΟΓΙΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΟ ΤΕΙ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΣ 2013 Τμήμα Διατροφής και Διαιτολογίας Σελίδα 1 ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙΣ: 1. Αξιολόγηση της προσωπικής

Διαβάστε περισσότερα

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ

ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΙΑΤΡΕΙΟ ΑΥΤΙΣΜΟΥ: ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΟΝΕΩΝ ΚΑΙ ΕΙΔΙΚΩΝ ΒΟΓΙΝΔΡΟΥΚΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΟΓΟΠΕΔΙΚΟΣ ΙΑΤΡΟΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΒΟΡΕΙΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΥΤΙΣΜΟ?

Διαβάστε περισσότερα

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D

Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D Αυτισμός καλής λειτουργικότητας: Δυο χρόνια εμπειρίας στο Τ.Ε.Ν.Ε. ΑΝΝΑ ΠΑΡΑΔΕΙΣΙΩΤΗ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΟΣ MD, Ph.D ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ Χαρακτηριστικά Αυτισμού Καλής Λειτουργικότητας ( ομιλία, κινητικός συντονισμός,

Διαβάστε περισσότερα

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή

Πρόγραμμα Εξειδίκευσης στην Ειδική Αγωγή ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΕΘΝΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΘΗΝΩΝ ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΨΥΧΟΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ Χαρ. Τρικούπη 24, Αθήνα Τηλ: 210 3626445 www.kemepse.com e-mail: special.education.program.2013@gmail.com

Διαβάστε περισσότερα

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. Κεφάλαιο 3 ο ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΤΖΟΥΜΑΚΑΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΟΣ Κεφάλαιο 3 ο Διεύθυνση-Παρακίνηση 3.1. Ηγεσία-Βασικές έννοιες Η επιτυχία των επιχειρήσεων ή των οργανισμών

Διαβάστε περισσότερα

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283

ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 ΤΟ ΤΕΣΤ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΔΥΣΛΕΞΙΑΣ ΣΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ(DAST) Δριδάκη Αργυρώ Α.Μ.: 10909 Κόλλια Δήμητρα Α.Μ.: 11283 Αναπτυξιακή Δυσλεξία Παγκόσμια Ομοσπονδία Νευρολογίας το 1968 «μια διαταραχή στα παιδιά τα οποία,

Διαβάστε περισσότερα

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας

Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009. 1. Ταυτότητα της Έρευνας Το Πρόγραμμα Κοινωνικής και Συναισθηματικής Αγωγής σε σχολεία της Κύπρου 2001-2009 1. Ταυτότητα της Έρευνας Διοργανωτές: Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕΑ) και Κέντρο Έρευνας και Εφαρμογών Σχολικής Ψυχολογίας

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΜΑΘΗΜΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ 6 ΟΥ ΕΞΑΜΗΝΟΥ 01-03-2014 (3 Ο ΜΑΘΗΜΑ) Σύνοψη Μαθησιακών Δυσκολιών Διεπιστημονική

Διαβάστε περισσότερα

ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΛΥΚΟΠΟΥΛΩΝ Στον Προσκοπισµό οι νέοι έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν µια σειρά από εµπειρίες που συµβάλλουν στην φυσιολογική

Διαβάστε περισσότερα

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια)

ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ. (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) ΝΟΗΤΙΚΗ ΥΣΤΕΡ ΗΣΗ (Βιργινία Πολυμεροπούλου Εργοθεραπεύτρια) Η Νοητική Υστέρηση αναφέρεται σε μια παθολογική κατάσταση που εκδηλώνεται στην περίοδο ανάπτυξης, δηλ. την περίοδο που αρχίζει από την σύλληψη

Διαβάστε περισσότερα

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα.

Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Ένα πρόγραμμα ομαλής μετάβασης που πραγματοποιήθηκε στην Αυλίδα. Το πρόγραμμα βασίστηκε στο αναπτυξιακό οικολογικό μοντέλο (εισήγηση, Έφη Γουργιώτου, λέκτορα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Προσχολικής Εκπαίδευσης,

Διαβάστε περισσότερα

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ

Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ 3 Ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΤΗ ΣΥΡΟ-ΤΠΕ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ 205 Η ΠΡΩΤΗ ΜΟΥ ΒΟΛΤΑ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ (Ένα παραμύθι από μεγάλα παιδιά) Παπαλουκά Κων/να Εκπαιδευτικός Β θμιας Εκπαίδευσης Νηπιοβρεφοκόμος Τσαγκουρνού Ελισάβετ Εκπαιδευτικός

Διαβάστε περισσότερα

Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία

Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία Μοντέλο Παροχής Υπηρεσιών Προσβασιμότητας για Φοιτητές με Αναπηρία το παράδειγμα του Πανεπιστημίου Αθηνών Γεώργιος Κουρουπέτρογλου Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Μονάδα Προσβασιμότητας για

Διαβάστε περισσότερα

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ

Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Τα βιβλία θα τα βρείτε στο βιβλιοπωλείο: Βιβλία γνώσεων και δραστηριοτήτων ΣΦΡΑΓΙΔΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟΥ Συντονισμός χεριού-ματιού Βοηθούν στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων του παιδιού. Παίζω με τους κύβους

Διαβάστε περισσότερα

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ

ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟΥ Γ. ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ (Α & Β ΚΥΚΛΟΣ) Ημ/νίες Διεξαγωγής: 16-17/11, 30/11, 01/12, 07 08/12, 2013, 11-12/01, 25-26/01, 01-02/02, 15-16/02,

Διαβάστε περισσότερα

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση

Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής. MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Πανεπιστήμιο Κύπρου Τμήμα Επιστημών της Αγωγής Φιλοσοφία του προγράμματος MA Ειδική και Ενιαία Εκπαίδευση Η Κυπριακή κοινωνία, πολυπολιτισμική εκ παραδόσεως και λόγω ιστορικών και γεωγραφικών συνθηκών

Διαβάστε περισσότερα

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων

Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Πιστοποιημένες εξ αποστάσεως εκπαιδεύσεις από την Βρετανική Ένωση Ψυχολόγων Εισαγωγή στην Κλινική Νευροψυχολογία της Μείζωνος Κατάθλιψης & της Σχιζοφρένειας (ONLINE CLINICAL SEMINAR) Εισηγητής: Δρ. Αλεξάνδρα

Διαβάστε περισσότερα

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΚΟΛΛΙΝΤΖΑ Εισαγωγή Ενεργός συμμετοχή Κοινωνική αλληλεπίδραση Δραστηριότητες που έχουν νόημα Σύνδεση των νέων πληροφοριών με τις προϋπάρχουσες γνώσεις Χρήση στρατηγικών Ανάπτυξη της αυτορρύθμισης και εσωτερική σκέψη

Διαβάστε περισσότερα

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής

Εισαγωγικό Σημείωμα. Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής Εισαγωγικό Σημείωμα Αγαπητοί γονείς, Η είσοδος στο νηπιαγωγείο είναι ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής κάθε παιδιού. Οι στέρεες βάσεις και τα θεμέλια της μάθησης και της ολόπλευρης ανάπτυξής

Διαβάστε περισσότερα

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου

Ανάγνωση. Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων. Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων. Κατανόηση κειμένου Ανάγνωση Ικανότητα γρήγορης και αυτόματης αναγνώρισης λέξεων Γνώση γραμμάτων και αντιστοιχίας γραμμάτων φθόγγων Γνώση σημασίας λέξεων (λεξιλόγιο πρόσληψης) Κατανόηση κειμένου Οικειότητα με γραπτέςλέξειςκαι

Διαβάστε περισσότερα

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching

CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching CERTIFICATE IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Certificate από τον Association for Coaching Certificate in Coaching AC Accredited διεθνής αναγνώριση Ανάλυση προγράμματος

Διαβάστε περισσότερα

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή:

ΕΥΤΕΡΑ Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Κολύμβηση/ Φυσική αγωγή: ΕΥΤΕΡΑ * Προσέλευση νηπίων και αυθόρμητες δραστηριότητες στις οργανωμένες γωνιές της τάξης: Το ελεύθερο παιχνίδι είτε ατομικό, είτε ομαδικό σε ελκυστικά οργανωμένες γωνιές επιτρέπει στα παιδιά να αναπτύσσονται,

Διαβάστε περισσότερα

αίθουσα Αλέξανδρος 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009

αίθουσα Αλέξανδρος 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 επιστημονική ημερίδα: ΑΥΤΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΥΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ αίθουσα Αλέξανδρος 4 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΗΜΕΡΙΔΑΣ Συντονιστής - Επιστημονική Επιμέλεια: Στέργιος Νότας D.P.MGR., κλινικός ψυχολόγος

Διαβάστε περισσότερα

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση

Γλωσσάρι Το γλωσσάρι του MATURE Ανδραγωγική Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας Δεξιότητες Δέσμευση Γλωσσάρι Η ομάδα MATURE διαθέτει σημαντική εμπειρία στη διαχείριση και υλοποίηση Ευρωπαϊκών προγραμμάτων και γνωρίζει ότι τα ζητήματα επικοινωνίας ενδέχεται να προκαλέσουν σύγχυση. Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί

Διαβάστε περισσότερα

ΗΓΕΣΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΠΡΟΪΣΑΜΕΝΟΤ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΟΤ ΣΜΗΜΑΣΟ

ΗΓΕΣΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΠΡΟΪΣΑΜΕΝΟΤ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΟΤ ΣΜΗΜΑΣΟ ΗΓΕΣΙΚΟ ΠΡΟΦΙΛ ΠΡΟΪΣΑΜΕΝΟΤ ΝΟΗΛΕΤΣΙΚΟΤ ΣΜΗΜΑΣΟ Κάθε σύγχρονη νοσηλευτική μονάδα απαιτεί: υψηλά πρότυπα απόδοσης σε ότι αφορά την ποιότητα και την ποσότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών έναν προϊστάμενο με

Διαβάστε περισσότερα

Σχεδι@ζω για όλους. «Ανάπτυξη και αξιοποίηση εκπαιδευτικού υλικού και λογισμικού για μαθητές με αυτισμό»

Σχεδι@ζω για όλους. «Ανάπτυξη και αξιοποίηση εκπαιδευτικού υλικού και λογισμικού για μαθητές με αυτισμό» Σχεδι@ζω για όλους «Ανάπτυξη και αξιοποίηση εκπαιδευτικού υλικού και λογισμικού για μαθητές με αυτισμό» Γελαστοπούλου Μαρία, Ειδική Παιδαγωγός, ΙΕΠ Κουρμπέτης Βασίλης, Σύμβουλος Α, ΙΕΠ 4 ο Πανελλήνιο Συνέδριο

Διαβάστε περισσότερα

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος

Αθλητική ταξινόμηση. Κατηγορία 1. Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) Β έτος ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού Β έτος Αθλητική ταξινόμηση Κατηγορία 1 Κατηγορία ΙΙ (κάτω άκρα) Κατηγορία ΙΙ (άνω άκρα) 1 .. Κατηγορία ΙΙΙ Κατηγορία IV.. Κατηγορία

Διαβάστε περισσότερα

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning

BRAIN MATTERS INSTITUTE. Προγράμματα. Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015. Promoting Excellence in Mental Health through Learning BRAIN MATTERS INSTITUTE Προγράμματα Σεπτέμβριος - Δεκέμβριος 2015 Στόχος του η Προώθηση της Ψυχικής Υγείας μέσα από την Μάθηση Promoting Excellence in Mental Health through Learning www.brainmattersinstitute.com

Διαβάστε περισσότερα

Η ειδική αγωγή βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο. Σε μια προσπάθεια προσδιορισμού της ταυτότητάς της ανάμεσα στο «ειδικό» και το «ενταξιακό»,

Η ειδική αγωγή βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο. Σε μια προσπάθεια προσδιορισμού της ταυτότητάς της ανάμεσα στο «ειδικό» και το «ενταξιακό», Η ειδική αγωγή βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο μεταίχμιο. Σε μια προσπάθεια προσδιορισμού της ταυτότητάς της ανάμεσα στο «ειδικό» και το «ενταξιακό», ως αναπόσπαστο κομμάτι της γενικής εκπαίδευσης, αποτελεί

Διαβάστε περισσότερα

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions

Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions Personal resuscitation plans and end of life planning for children with disability and life-limiting/life-threatening conditions A Wolff, 1 J Browne, 1 W P Whitehouse 1,2 1 Family Health Division, Nottingham

Διαβάστε περισσότερα

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου

ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ. Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ. Φοινίκη Αλεξάνδρου ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΣΧΟΛΗ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΥΓΕΙΑΣ Πτυχιακή Εργασία ΕΠΙΛΟΧΕΙΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤ ΟΙΚΟΝ ΝΟΣΗΛΕΙΑΣ Φοινίκη Αλεξάνδρου Λεμεσός 2014 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΚΥΠΡΟΥ ΤΜΗΜΑ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ

Διαβάστε περισσότερα

Ενημερωτική Ημερίδα Τετάρτη 20-05-2015 Αίθουσα εκδηλώσεων ΕΠΑΛ Λαγκαδά 14:00

Ενημερωτική Ημερίδα Τετάρτη 20-05-2015 Αίθουσα εκδηλώσεων ΕΠΑΛ Λαγκαδά 14:00 Ενημερωτική Ημερίδα Τετάρτη 20-05-2015 Αίθουσα εκδηλώσεων ΕΠΑΛ Λαγκαδά 14:00 Το Erasmus+ είναι το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τη νεολαία και τον αθλητισμό,

Διαβάστε περισσότερα

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ

ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΔΙΔΑΚΤΙΚΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΑΛΙΕΣ ΜΕΘΟΔΟΙ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Κέντρο και άξονας αυτών των μεθόδων διδασκαλίας είναι ο δάσκαλος. Αυτός είναι η αυθεντία μέσα στην τάξη που καθοδηγεί και προσφέρει. Γι αυτό οι μέθοδοι αυτές

Διαβάστε περισσότερα

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching

DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching DIPLOMA IN COACHING - AC ACCREDITED Διεθνώς Πιστοποιημένη εκπαίδευση επιπέδου Diploma από τον Association for Coaching Εισαγωγή Το πρόγραμμα Diploma in Coaching AC Accredited, έχει σαν στόχο την προσφορά

Διαβάστε περισσότερα

στην Ειδική Αγωγή & Εκπαίδευση

στην Ειδική Αγωγή & Εκπαίδευση Επιμορφωτικό Σεμινάριο ΙΩΑΝΝΙΝΑ Ανάπτυξη Δεξιοτήτων Συμβουλευτικής στην Ειδική Αγωγή & Εκπαίδευση Προσκεκλημένος Ομιλητής Δεμίρης Μόσχος Ψυχολόγος - Κοινωνιολόγος Πιστοποιημένο Κέντρο Δια Βίου Μάθησης

Διαβάστε περισσότερα

Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής

Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Τα Κυπριακά Σημεία Επαφής «Πολιτισμό» και «Ευρώπη για τους Πολίτες» συγχρηματοδοτείται από το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού της Κυπριακής Δημοκρατίας (50%) και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (50%) Παραδείγματα

Διαβάστε περισσότερα